<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.00-20081231.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="ECRCJ2004PLA.1000883501.case.xml"><NO.CASE>C-397/01</NO.CASE><NO.CASE>C-398/01</NO.CASE><NO.CASE>C-399/01</NO.CASE><NO.CASE>C-400/01</NO.CASE><NO.CASE>C-401/01</NO.CASE><NO.CASE>C-402/01</NO.CASE><NO.CASE>C-403/01</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62001C0397(01)</NO.CELEX><NO.SEQ>0001.0002</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>8859</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>8877</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>19</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><LEFT>OPINIA D. RUIZA-JARABA — SPRAWY POŁĄCZONE OD C-397/01 DO C-403/01</LEFT><RIGHT>PFEIFFER I IN.</RIGHT></CURR.TITLE><CONTENTS.CONCLUSION><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Opinia rzecznika generalnego</HT></P><P><HT TYPE="UC">Dámasa Ruiza-Jaraba Colomera</HT></P><P>przedstawiona w dniu <DATE ISO="20040427">27 kwietnia 2004 r.</DATE><NOTE NOTE.ID="E0001" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Język oryginału: hiszpański.</P></NOTE></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>I —</NO.P><TXT>Dotychczasowy przebieg postępowania</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>Po raz drugi przedstawiam opinię w tym postępowaniu<NOTE NOTE.ID="E0002" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Pierwsza opinia została przedstawiona w dniu <DATE ISO="20030506">6 maja 2003 r.</DATE>, co zamknęło procedurę ustną.</P></NOTE>, rozpoczętym w 2001 r. w celu rozpoznania trzech pytań prejudycjalnych<NOTE NOTE.ID="E0003" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Chodzi o siedem postanowień z dnia <DATE ISO="20010926">26 września 2001 r.</DATE>, wydanych w tyluz sprawach zawisłych przed tym sądem. Postanowieniem Prezesa z dnia <DATE ISO="20011107">7 listopada 2001 r.</DATE> wszystkie siedem spraw zostało połączonych do łącznego rozpoznania w procedurze pisemnej.</P></NOTE> zadanych przez Arbeitsgericht Lörrach (Niemcy), sąd pracy i ubezpieczeń społecznych pierwszej instancji.</TXT></NP><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Początkowo Trybunał postanowił przydzielić tę sprawę, jako dotyczącą zagadnień natury technicznej<NOTE NOTE.ID="E0004" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>W trakcie procedury pisemnej uwagi pisemne w niniejszej sprawie złożyli tylko powodowie w postępowaniach przed sądem krajowym oraz Komisja.</P></NOTE>, składowi pięciu sędziów<NOTE NOTE.ID="E0005" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Konkretnie szóstej izbie.</P></NOTE> i rozpoznać ją bez rozprawy. Jednakże choć odpowiedź na dwa pierwsze pytania wydaje się przewidywalna, trzecia stwarza poważniejsze problemy.</TXT><P>Zadając trzecie pytanie sąd krajowy pragnie ustalić, czy w przypadku gdy Państwo Członkowskie nieprawidłowo transponowało do wewnętrznego porządku prawnego dyrektywę 93/104/WE dotyczącą niektórych aspektów organizacji czasu pracy<NOTE NOTE.ID="E0006" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Dyrektywa Rady 93/104/WE z dnia <DATE ISO="19931123">23 listopada 1993 r.</DATE> (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="307" DATE.PUB="1993" PAGE.FIRST="18">Dz.U. L 307, str. 18</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, art. 6 ust. 2, zobowiązujący Państwa Członkowskie do zapewnienia, by tygodniowy czas pracy nie przekraczał przeciętnie czterdziestu ośmiu godzin tygodniowo łącznie z godzinami nadliczbowymi, jest wystarczająco precyzyjny i bezwarunkowy, by podmioty prywatne mogły powoływać się nań przed sądami krajowymi.</P></NP><NP><NO.P>3.</NO.P><TXT>Według postanowienia wielkiej izby Trybunału Sprawiedliwości<NOTE NOTE.ID="E0007" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zgodnie z pkt 6 tego postanowienia.</P></NOTE> z dnia <DATE ISO="20040113">13 stycznia 2004 r.</DATE> o otwarciu procedury ustnej na nowo skład orzekający uznał, że w przypadku gdyby cytowany przepis spełniał wymogi niezbędne dla wywołania skutku bezpośredniego, oznaczałoby to, że — w ramach sporu między podmiotami prywatnymi — przesądzałby o niezgodności przepisu prawa krajowego wykonującego dyrektywę z przepisem prawa wspólnotowego wystarczająco precyzyjnym<?PAGE NO="I-8860"?> i bezwarunkowym. Z tego powodu szósta izba postanowiła przekazać sprawę pełnemu składowi, na podstawie art. 44 § 4 regulaminu.</TXT></NP><NP><NO.P>4.</NO.P><TXT>W celu łatwiejszego roztrząsania zagadnienia wyznaczono rozprawę, na którą oprócz stron postępowania przed sądem krajowym zaproszono również Państwa Członkowskie, Radę i Komisję.</TXT><P>W niniejszej opinii ograniczę się do analizy tego właśnie pytania, natomiast w pozostałym zakresie aktualne pozostają wnioski zawarte w poprzedniej opinii.</P></NP><NP><NO.P>5.</NO.P><TXT>Na rozprawię w dniu <DATE ISO="20040309">9 marca 2004 r.</DATE> stawili się przedstawiciele powodów w postępowaniu przed sądem krajowym, pełnomocnicy rządu niemieckiego, francuskiego, włoskiego i Zjednoczonego Królestwa oraz Komisji.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>II —</NO.P><TXT>Okoliczności faktyczne i stan prawny</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>6.</NO.P><TXT>Czas pracy i okresy odpoczynku są w Niemczech uregulowane przez Arbeitszeitgesetz (ustawę o czasie pracy) z dnia <DATE ISO="19940606">6 czerwca 1994 r.</DATE>, która została przyjęta w celu transpozycji dyrektywy 93/104 do wewnętrznego porządku prawnego.</TXT></NP><NP><NO.P>7.</NO.P><TXT>Zgodnie z art. 2 § 1 Arbeitszeitgesetz przez czas pracy rozumie się okres pomiędzy rozpoczęciem a zakończeniem dnia pracy z wyłączeniem przerw; zgodnie z art. 3 ten czas nie może przekraczać ośmiu godzin, może jednak zostać przedłużony do dziesięciu godzin, o ile średni dobowy czas pracy w okresie sześciu miesięcy kalendarzowych lub dwudziestu czterech tygodni nie przekroczy ośmiu godzin.</TXT></NP><NP><NO.P>8.</NO.P><TXT>Jednakże art. 7 § 1 pkt 1 zezwala, w drodze układów zbiorowych pracy lub układów zakładowych pracy, na zasadzie odstępstwa od art. 3, na:</TXT><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>wydłużenie czasu pracy do ponad 10 godzin na dobę nawet bez okresu wyrównawczego, jeśli czas pracy obejmuje regularne pełnienie dyżuru zakładowego w znaczącym wymiarze;</TXT></NP></ITEM></LIST></P><P>[...]</P></NP><NP><NO.P>9.</NO.P><TXT>Zgodnie z art. 14 § 1 układu zbiorowego dotyczącego warunków pracy pracowników i stażystów Niemieckiego Czerwonego Krzyża (Tarifvertrag über Arbeitsbedingungen für Angestellte, Arbeiter und Auszubildende des Deutschen Roten Kreuzes), zwanego<?PAGE NO="I-8861"?> dalej <QUOT.START ID="QS0001" REF.END="QE0001" CODE="201E"/>układem zbiorowym Czerwonego Krzyża<QUOT.END ID="QE0001" REF.START="QS0001" CODE="201D"/>, opartym na art. 7 § 1 pkt 1 lit. a) Arbeitszeitgesetz, zwykły tygodniowy czas pracy, z wyłączeniem przerw, nie może przekraczać trzydziestu dziewięciu godzin (od dnia <DATE ISO="19900401">1 kwietnia 1990 r.</DATE> — trzydziestu ośmiu i pół godziny). Średni wymiar czasu oblicza się co do zasady w okresach dwudziestu sześciu tygodni.</TXT><P>Jednak zgodnie z art. 14 § 2 zwykły czas pracy może zostać wydłużony do:</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>dziesięciu godzin na dobę lub przeciętnie czterdziestu dziewięciu godzin tygodniowo, jeśli obejmuje zwykle pełnienie obowiązkowego dyżuru zakładowego w wymiarze przeciętnie co najmniej dwóch godzin na dobę;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>jedenastu godzin na dobę lub przeciętnie pięćdziesięciu czterech godzin tygodniowo, jeśli obejmuje zwykle pełnienie dyżuru zakładowego trzy godziny na dobę; i</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>dwunastu godzin na dobę lub przeciętnie sześćdziesięciu godzin tygodniowo, jeśli pracownik pozostaje w miejscu pracy, ale pracę wykonuje jedynie o ile zaistnieje taka potrzeba.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></NP><NP><NO.P>10.</NO.P><TXT>Wszyscy powodowie są ratownikami posiadającymi kwalifikacje w zakresie ratownictwa medycznego oraz transportu medycznego, pracownikami lub byłymi pracownikami Niemieckiego Czerwonego Krzyża (Deutsches Rotes Kreuz), którzy w dwóch przypadkach domagają się wypłaty wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, a w pozostałych sprawach uznania prawa do tego, by nie pracować dłużej niż 48 godzin tygodniowo. Pozwany podmiot, niezależnie od pozostałej działalności, organizuje lądowe ratownictwo medyczne, zarządza kilkoma zespołami ratownictwa medycznego działającymi 24 godziny na dobę, a przy wykonywaniu swoich zadań używa karetek.</TXT></NP><NP><NO.P>11.</NO.P><TXT>Umowy o pracę oparte są na układzie zbiorowym Czerwonego Krzyża. Strony sporu zgadzają się co do tego, że zostały spełnione materialne przesłanki wydłużenia dnia pracy przewidziane w art. 14 § 2 lit. b) układu, to jest pełnienie obowiązkowego dyżuru zakładowego w wymiarze co najmniej trzech godzin dziennie (Arbeitsbereitschaft).</TXT></NP><NP><NO.P>12.</NO.P><TXT>Zgodnie z jego brzmieniem obowiązującym w czasie, gdy zaistniały zdarzenia będące podstawą sporu, maksymalny tygodniowy czas pracy ustalony w art. 6 ust. 2 dyrektywy 93/104 mógł być stale przekraczany, ponieważ art. 7 § 1 pkt 1 lit. a) Arbeitszeitgesetz zezwalał na wydłużanie, w drodze układu zbiorowego, czasu pracy do ponad 10 godzin<?PAGE NO="I-8862"?> na dobę nawet bez okresu wyrównawczego, jeśli czas pracy obejmował regularne pełnienie dyżuru zakładowego w znaczącym wymiarze<NOTE NOTE.ID="E0008" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>W odpowiedzi na pytanie Trybunatu rząd niemiecki wyjaśnił, że począwszy od <DATE ISO="20040101">1 stycznia 2004 r.</DATE>, tj. daty wejścia w życie nowelizacji Arbeitszeitgesetz, istnieje obowiązek zrekompensowania pracownikowi wydłużenia dobowego czasu pracy do wymiaru przekraczającego 10 godzin. Nowelizacja została przeprowadzona w następstwie wyroku Trybunału z dnia <DATE ISO="20030909">9 września 2003 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-151/02" YEAR="2003" PAGE.ECR="I-8389">C-151/02 Jaeger, Rec. str. I-8389</REF.DOC.ECR>, w którego punkcie 71 orzeczono, że czas dyżuru lekarskiego polegającego na fizycznej obecności w szpitalu jest w całości czasem pracy w rozumieniu dyrektywy 93/104, a zatem to uregulowanie wspólnotowe stanowi przeszkodę dla istnienia prawodawstwa Państwa Członkowskiego, które okresy braku aktywności pracownika w czasie takiego dyżuru uważa za czas odpoczynku.</P></NOTE>.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>III —</NO.P><TXT>Analiza pytania</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>13.</NO.P><TXT>W poprzedniej opinii, opierając się na licznych cytatach z orzecznictwa i doktryny, twierdziłem, że chodziło o spór między podmiotami prywatnymi, a zatem, zgodnie ze znanym orzecznictwem Trybunału dotyczącym bezpośredniego skutku dyrektyw niewykonanych prawidłowo przez Państwa Członkowskie, pracownicy nie byli uprawnieni do powołania się na art. 6 ust. 2 dyrektywy 93/104.</TXT></NP><NP><NO.P>14.</NO.P><TXT>Podkreśliłem także, że w podobnych sprawach, dokonując wykładni prawa krajowego, sąd krajowy jest obowiązany do dokonania jej — tak dalece jak to możliwe — w świetle brzmienia i celu tej dyrektywy, aby osiągnąć zamierzony przez nią rezultat i w ten sposób zastosować się do postanowień art. 249 akapit trzeci WE.</TXT></NP><NP><NO.P>15.</NO.P><TXT>Wreszcie przypomniałem, że kiedy <QUOT.START ID="QS0002" REF.END="QE0002" CODE="201E"/>wykładnia zgodna<QUOT.END ID="QE0002" REF.START="QS0002" CODE="201D"/> okazuje się niemożliwa, orzecznictwo Trybunału stanowi wezwanie sądu krajowego do zapewnienia całkowitej skuteczności prawa wspólnotowego poprzez niestosowanie z urzędu wszelkich sprzecznych z nim przepisów krajowych, bez potrzeby żądania ich wcześniejszego uchylenia w drodze legislacyjnej lub w jakimkolwiek innym konstytucyjnym trybie lub oczekiwania na nie.</TXT></NP><NP><NO.P>16.</NO.P><TXT>Rozumiem i podzielam zaniepokojenie tych, którzy uważają, że przeszkodą dla przyjęcia takiego wniosku jest brak uznania horyzontalnego bezpośredniego skutku dyrektyw, jednak pogodzenie tego kierunku orzecznictwa, pozostającego w sprzeczności ze stanowiskiem niektórych rzeczników generalnych, z wymogiem <QUOT.START ID="QS0003" REF.END="QE0003" CODE="201E"/>wykładni zgodnej<QUOT.END ID="QE0003" REF.START="QS0003" CODE="201D"/>, jest jednym z najbardziej złożonych problemów prawa wspólnotowego i trudno jest znaleźć jego uniwersalne rozwiązanie. Warto jednak zadać sobie trud i dokonać pogłębionej analizy sytuacji, aby znaleźć przynajmniej dla tych konkretnych spraw właściwe rozwiązanie, uwzględniające zasadę pierwszeństwa prawa wspólnotowego, obowiązek lojalnej współpracy spoczywający na Państwach Członkowskich na podstawie art. 10 WE, jak również charakter prawny dyrektywy i skutki, jakie wywiera w systemie prawnym stworzonym Traktatem.</TXT><?PAGE NO="I-8863"?><P>Już teraz mogę wskazać, że żaden z argumentów przedstawionych w trakcie rozprawy w pełni mnie nie przekonał.</P></NP><NP><NO.P>17.</NO.P><TXT>Trybunał życzy sobie, by wyjaśnić mu możliwość zastosowania pojęcia <QUOT.START ID="QS0004" REF.END="QE0004" CODE="201E"/>wykładni zgodnej<QUOT.END ID="QE0004" REF.START="QS0004" CODE="201D"/> z uwzględnieniem okoliczności właściwych rozpatrywanym sprawom: pierwsza to ta, że art. 7 § 1 pkt 1 lit. a) Arbeitszeitgesetz jest odstępstwem od przepisów ogólnych zawartych w tym samym akcie prawnym i całkowicie zgodnych z brzmieniem i celem normy wspólnotowej; druga to ta, że dyrektywa 93/104- ma na celu ochronę pracowników jako słabszej strony stosunku pracy; trzecia wreszcie to ta, że większość powodów wniosła o uznanie prawa do tego, by nie pracować dłużej niż 48 godzin tygodniowo, co jest roszczeniem pozbawionym treści majątkowych i trudnym do oszacowania, a zatem prawdopodobieństwo uzyskania od władz odszkodowania z tytułu naruszenia wspólnotowego porządku prawnego wydaje się bardzo ograniczone.</TXT></NP><NP><NO.P>18.</NO.P><TXT>Sprawy te różnią się od innych rozpatrywanych wcześniej przez Trybunał przypadków, w których ustawodawstwo Państwa Członkowskiego nie zostało dostosowane do dyrektywy w wyznaczonym terminie lub nastąpiło to w sposób niewłaściwy. W niniejszych sprawach Niemcy przyjęły ustawę w celu przeniesienia brzmienia i celu dyrektywy 93/104 do prawa wewnętrznego. Zakładam, że państwo to miało zamiar działać prawidłowo, brak jest zresztą oznak umyślnego zamiaru uchylenia się od obowiązku lojalności nałożonego w art. 10 WE. Dowodem jego dobrej woli jest fakt, że w okresie nieprzekraczającym czterech miesięcy dokonało zmian legislacyjnych, aby dostosować swoje prawo do wykładni Trybunału w sprawie Jaeger<NOTE NOTE.ID="E0009" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyżej wymieniony w przypisie 8 wyrok w sprawie Jaeger.</P></NOTE>. Nadto, zgodnie z orzecznictwem, każdy sąd powinien opierać się na domniemaniu, że państwo usiłowało w pełni przestrzegać zobowiązań wynikających z dyrektywy<NOTE NOTE.ID="E0010" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19931216">16 grudnia 1993 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-334/92" YEAR="1993" PAGE.ECR="16911">C-334/92 Wagner Miret, Rec. str. 16911. pkt 20</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>19.</NO.P><TXT>W konsekwencji należy przyjąć, że niemiecka ustawa o czasie pracy ma na celu przejęcie w całości przepisów 93/104. Jest jednak jeden punkt, w którym popełniono błąd: przekroczone zostały limity wyznaczone przez prawidłowe połączenie zasad (art. I-16) i odstępstw (art. 17 i 18), stanowiące logiczny plan dyrektywy. Chodzi oczywiście o art. 7 § 1 pkt 1 lit. a) Arbeitszeitgesetz, stanowiący wyjątek, przy czym pozostałe przepisy, zawierające definicje czasu pracy i okresów odpoczynku, pozostają całkowicie zgodne z uregulowaniem wspólnotowym.</TXT></NP><NP><NO.P>20.</NO.P><TXT>Wymieniony przepis niemieckiej ustawy, na którego podstawie art. 14 układu zbiorowego<?PAGE NO="I-8864"?> Czerwonego Krzyża wydłużył tygodniowy czas pracy, został zredagowany jako wyjątek od art. 3, zgodnie z którym dobowy czas pracy nie może przekraczać ośmiu godzin.</TXT></NP><NP><NO.P>21.</NO.P><TXT>Dokonując wykładni tego ostatniego przepisu w związku z art. 9 wymienionej ustawy, zastrzegającym, że niedziela jest dniem odpoczynku, uzyskujemy czterdzies-toośmiogodzinny tydzień pracy, zgodny z przepisem art. 6 ust. 2 dyrektywy 93/104. Samo zastosowanie tych dwóch przepisów prawa krajowego pozwoli przyznać rację większości powodów w postępowaniach przed sądem krajowym, lecz jak zaznaczono wyżej, spośród siedmiu powodów dwóch domaga się wypłaty wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, a pięciu pozostałych domaga się uznania prawa do tego, by nie pracować dłużej niż 48 godzin tygodniowo.</TXT><P>W przypadku gdyby sąd niemiecki postąpił w ten sposób, czy oznaczałoby to, że wbrew utrwalonemu orzecznictwu uznałby bezpośredni skutek przepisu dyrektywy, która, jak wiadomo, nie może sama w sobie nakładać obowiązków na podmioty prywatne?<NOTE NOTE.ID="E0011" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyroki z dnia <DATE ISO="19860226">26 lutego 1986 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="152/84" YEAR="1986" PAGE.ECR="723">152/84 Marshall, Rec. str. 723, pkt 48</REF.DOC.ECR>; i z dnia <DATE ISO="19901113">13 listopada 1990 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-106/89" YEAR="1990" PAGE.ECR="I-4135">C-106/89 Marleasing, Rec. str. I-4135, pkt 6</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE></P></NP><NP><NO.P>22.</NO.P><TXT>Państwa Członkowskie uczestniczące w niniejszym postępowaniu o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym nie ubywały konsternacji w obliczu możliwości zwrotu w orzecznictwie, dopuszczającego bezpośredni skutek dyrektywy nietransponowanej w terminie do krajowego porządku prawnego lub transponowanej nieprawidłowo. Podzielam te obawy, chociaż nie sądzę, by taki problem pojawił się w odniesieniu do art. 6 ust. 2 dyrektywy 93/104, mimo iż spełnia ona wymogi dostatecznej precyzyjności i bezwarunkowości<NOTE NOTE.ID="E0012" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyroki z dnia <DATE ISO="19820119">19 stycznia 1982 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="8/81" YEAR="1982" PAGE.ECR="53">8/81 Becker, Rec. str. 53, pkt 25</REF.DOC.ECR>; z dnia <DATE ISO="19890622">22 czerwca 1989 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="103/88" YEAR="1989" PAGE.ECR="1839">103/88 Fratelli Costanzo, Rec. str. 1839, pkt 29</REF.DOC.ECR>; z dnia <DATE ISO="19960917">17 września 1996 r.</DATE> w sprawach połączonych od <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-246/94—C-249/94" YEAR="1996" PAGE.ECR="I-4373">C-246/94 do C-249/94 Cooperativa Agricola Zootecnica S. Antonio i in., Rec. str. I-4373, pkt 17</REF.DOC.ECR>; z dnia <DATE ISO="19990601">1 czerwca 1999 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-319/97" YEAR="1999" PAGE.ECR="I-3143">C-319/97 Kortas, Rec. str. I-3143, pkt 21</REF.DOC.ECR>; i z dnia <DATE ISO="20040205">5 lutego 2004 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-157/02" YEAR="2004" PAGE.ECR="I-1477">C-157/02 Rieser Internationale Transporte, Rec. str. I-1477 pkt 22</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>. Nie zgadzam się również z tymi, którzy podnoszą, że niezastosowanie w postępowaniu przed sądem krajowym wymienionego przepisu wspólnotowego byłoby równoznaczne z przyznaniem mu tego skutku, wbrew licznym orzeczeniom Trybunału, które odmawiają go w postępowaniach między podmiotami prywatnymi.</TXT><P>Zgadzam się natomiast z rządem włoskim, który uważa, że w świetle celów Traktatu, które mają być osiągnięte za pośrednictwem dyrektyw, byłoby jednocześnie mniej niewygodne i bardziej funkcjonalne kontynuowanie wypracowanego przez Trybunał orzecznictwa przychylnego jak najbardziej zgodnej z prawem wspólnotowym wykładni przepisu krajowego.</P></NP><?PAGE NO="I-8865"?><NP><NO.P>23.</NO.P><TXT>Nie należy zapominać, że zobowiązanie Państw Członkowskich do osiągnięcia rezultatu zamierzonego w dyrektywach, jak również wynikająca z art 10 WE powinność podejmowania wszelkich właściwych środków ogólnych lub szczególnych w celu zapewnienia wykonania tego zobowiązania, ciąży na wszystkich organach krajowych, w tym również sądach<NOTE NOTE.ID="E0013" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyroki z dnia <DATE ISO="19840410">10 kwietnia 1984 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="14/83" YEAR="1984" PAGE.ECR="1891">14/83 Von Colson i Kamann, Rec. str. 1891, pkt 26</REF.DOC.ECR>; i z dnia <DATE ISO="19860515">15 maja 1986 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="222/84" YEAR="1986" PAGE.ECR="1651">222/84 Johnston, Rec. str. 1651, pkt 53</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>24.</NO.P><TXT>W celu złagodzenia odmowy uznania bezpośredniego skutku konkretnego przepisu dyrektywy w sporach między podmiotami prywatnymi Trybunał wypracował tak zwaną doktrynę <QUOT.START ID="QS0005" REF.END="QE0005" CODE="201E"/>wykładni zgodnej<QUOT.END ID="QE0005" REF.START="QS0005" CODE="201D"/>, zgodnie z którą sąd krajowy jest obowiązany podczas stosowania prawa krajowego, niezależnie od tego, czy jego przepisy są wcześniejsze, czy późniejsze niż dyrektywa, do dokonania jego wykładni — tak dalece jak to możliwe — w świetle brzmienia i celu tej dyrektywy i w ten sposób zastosować się do przepisu art. 249 akapit trzeci WE<NOTE NOTE.ID="E0014" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyżej wymienione wyroki w sprawach Marleasing,, pkt 8 i Wagner Miret, pkt 20; wyroki z dnia <DATE ISO="19940714">14 lipca 1994 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-91/92" YEAR="1994" PAGE.ECR="I-3325">C-91/92 Faccini Dori, Rec. str. I-3325, pkt 26</REF.DOC.ECR>, i z dnia <DATE ISO="20000713">13 lipca 2000 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-456/98" YEAR="2000" PAGE.ECR="I-6007">C-456/98 Centrosteel, Rec. p. I-6007, pkt 16</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>. Stosowanie tej zasady przez sąd krajowy jest konieczne w szczególności wówczas, gdy, jak w niniejszej sprawie, Państwo Członkowskie uważa, że wydane przez nie przepisy są zgodne z wymogami dyrektywy<NOTE NOTE.ID="E0015" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Wagner Miret, pkt 21. Zobacz L Bernardom <QUOT.START ID="QS0006" REF.END="QE0006" CODE="201E"/>Clauses abusives: illicéité des clauses attributives de compétence et l'autonomie de leur contrôle judiciaire<QUOT.END ID="QE0006" REF.START="QS0006" CODE="201D"/> [w:] Revue européenne de droit de ta consommation, 2000, sir. 261-281, w szczególności str. 270: <QUOT.START ID="QS0007" REF.END="QE0007" CODE="201E"/>L'obligation d'interprétation conforme qui découle du principe de la primauté du droit communautaire s'applique a fortiori lorsque la directive a été transposée<QUOT.END ID="QE0007" REF.START="QS0007" CODE="201D"/>.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>25.</NO.P><TXT>W wielu jednak sprawach, w których Trybunał skłaniał się ku tej wykładni w sporach między podmiotami prywatnymi, nie ograniczył się on jednak do jej sformułowania, lecz uczynił więcej, wskazując sądowi, który skierował pytanie, konkretne rozwiązanie, do którego powinien dojść w danej sprawie. Tytułem przykładu należy przytoczyć niektóre z tych orzeczeń<NOTE NOTE.ID="E0016" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Część doktryny niemieckiej stoi na stanowisku, że sad krajowy jest właściwy do usunięcia niedostatków lub nawet niezgodności prawa krajowego z prawem wspólnotowym w drodze zgodnej [z prawem wspólnotowym] wykładni, w celu realizacji celów dyrektywy wspólnotowej. Zobacz V. Götz <QUOT.START ID="QS0008" REF.END="QE0008" CODE="201E"/>Europäische Gesetzgebung durch Richtlinien — Zusammenwirken von Gemeinschaft und Staat<QUOT.END ID="QE0008" REF.START="QS0008" CODE="201D"/> [w:] Neue Juristische Wochenschrift, 1992 str. 1854: <QUOT.START ID="QS0009" REF.END="QE0009" CODE="201E"/>Über die Auslegung von Begriffen und Normen, die eine offensichtliche Kongruenz zwischen Richtlinie und staatlichem Umsetzungsrecht aufweisen, hinaus, kann richtlinienkonforme Auslegung in begrenztem Umfange die weitergehende Funktion erfüllen, Unzulänglichkeiten der staatlichen Gesetzgebung zu überbrücken oder der Richtlinie zu einem Anwendungsvorrang gegenüber solchen Bestimmungen des nationalen Rechts zu verhelfen, die nicht direkt umsetzuncsbedingt sind, deren Anwendung aber im Bereich der Richtlinie mit dieser nicht zu vereinbaren wäre<QUOT.END ID="QE0009" REF.START="QS0009" CODE="201D"/>. Zgodnie z tą doktryna pierwszeństwo prawa wspólnotowego rozciąga się na jego wykładnię, co powoduje, że znaczenie nadane przez Trybunał przeważa jakąkolwiek wykładnie przepisów krajowych wykonujących dyrektywę, co może doprowadzić do sytuacji, w której sad krajowy w celu zapewnienia stosowania normy wspólnotowej będzie zmuszony dokonywać wykładni prawa krajowego contra legem. Tytułem przykładu należy wskazać A. Dendrinos <QUOT.START ID="QS0010" REF.END="QE0010" CODE="201E"/>Rechtsprobleme der Direktwirkung von EWG-Richtlinien<QUOT.END ID="QE0010" REF.START="QS0010" CODE="201D"/>, str. 290-292, w szczególności str. 290: <QUOT.START ID="QS0011" REF.END="QE0011" CODE="201E"/>In diesem Punkt muss hervorgehoben werden, dass die Richtlinienbestimmungen Vorrang in der Auslegung haben. Dies bedeutet, dass den durch den EuGH ausgelegten Richtlinienvorschriften des Gemcinschaftsrechts Ihr den Ausgangsfall Vorrang gegenüber der gegenteiligen einheimischen Interpretation einer mehrdeutigen zur Ausführung der Richtlinien ergangenen nationalen Norm gebührt. Hier spricht man von der unmittelbar wirkenden Auslegung. Aufgrund dieser Erkenntnis kommt man der Anerkennung der horizontalen unmittelbaren Wirkung ein Stück näher, da der nationale Richter wegen der vorrangigen Auslegung des EuGH gegebenenfalls nationales Recht contra legem auslegen muss, welches zur Umsetzung der Richtlinie ergangen ist und zugleich private Rechtsverhältnisse regelt<QUOT.END ID="QE0011" REF.START="QS0011" CODE="201D"/>, i W. Brechmann <QUOT.START ID="QS0012" REF.END="QE0012" CODE="201E"/>Die Richtlinienkonforme Auslegung<QUOT.END ID="QE0012" REF.START="QS0012" CODE="201D"/>, str. 160-166, w szczególności str. 163, gdzie wspomina się o tej doktrynie, znajdującej wielu zwolenników: <QUOT.START ID="QS0013" REF.END="QE0013" CODE="201E"/>Die These von Dendrinos, dass eine richtlinienkonforme Auslegung auch eine Auslegung contra legem erlaube, ist jedoch keineswegs eine vereinzelte Sondermeinung, sondern sie wird von anderen Autoren der völkerrechtlichen Theorie vertreten<QUOT.END ID="QE0013" REF.START="QS0013" CODE="201D"/>.</P></NOTE>.</TXT></NP><?PAGE NO="I-8866"?><NP><NO.P>26.</NO.P><TXT>Wykładnia nietransponowanej do prawa hiszpańskiego dyrektywy 68/151/EWG<NOTE NOTE.ID="E0017" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Pierwsza dyrektywa Rady z dnia <DATE ISO="19680309">9 marca 1968 r.</DATE> w sprawie koordynacji gwarancji, jakie są wymagane w Państwach Członkowskich od spółek w rozumieniu art. 58 akapit drugi Traktatu, w celu uzyskania ich równoważności w całej Wspólnocie, dla zapewnienia ochrony interesów zarówno wspólników, jak i osób trzecich (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="065" DATE.PUB="1968" PAGE.FIRST="8">Dz.U. L 65, str. 8</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, której celem jest ograniczenie przypadków nieważności spółek akcyjnych w celu zagwarantowania pewności prawnej w stosunkach między spółką a osobami trzecimi, skłoniła Trybunał do wskazania sądowi krajowemu, że jego obowiązkiem jest dokonanie wykładni prawa krajowego w świetle brzmienia i celu tej dyrektywy, <HT TYPE="ITALIC">tak aby nie dopuścić do stwierdzenia nieważności spółki w innym przypadku, niż wymienione w art. 11</HT><NOTE NOTE.ID="E0018" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Marleasing, pkt 13. D. Curtin <QUOT.START ID="QS0014" REF.END="QE0014" CODE="201E"/>Directives: the effectiveness of judicial protection of individual rights<QUOT.END ID="QE0014" REF.START="QS0014" CODE="201D"/> [w:] Common Market Law Review, 1990, str. 709-739, w szczególności str. 724: <QUOT.START ID="QS0015" REF.END="QE0015" CODE="201E"/>In Marleasing, the end result was that the Spanish tribunal was obliged to interpret the provisions of the Spanish Civil Code in a manner so as to preclude a declaration of nullity of a public limited company based on a ground different from those set out in Article 11 of the (unimplemented) first Company Directive. This means in effect that the obligation contained in a directive is placed on private parties, albeit after having been transformed, via judicial interpretation, into one of national law. In practice, this clever judicial strategy achieves, where the national law is at all open to interpretation, the same result as if a particular provision of that directive could be recognized as enjoying horizontal direct effects. In this manner, <QUOT.START ID="QS0016" REF.END="QE0016" CODE="00BB"/>horizontal<QUOT.END ID="QE0016" REF.START="QS0016" CODE="00AB"/> rights which are enshrined in directives can have the force of law as between individuals without a specific domestic legislative process and the primacy of Community law is assured<QUOT.END ID="QE0015" REF.START="QS0015" CODE="201D"/>.</P></NOTE>.</TXT><P>Marleasing SA wniosła o stwierdzenie nieważności umowy spółki z tej przyczyny, że była ona pozbawiona causae, pozorna i zawarta na szkodę wierzycieli. Pozwana sprzeciwiła się temu podnosząc, że art. 11 dyrektywy zawiera enumeratywne wyliczenie przypadków nieważności, wśród których nie figuruje brak causae. Aby zadośćuczynić sugestii Trybunału, należało nie stosować art. 1261 i 1275 hiszpańskiego kodeksu cywilnego, który odmawia jakiejkolwiek mocy prawnej umowom, które nie posiadają causae lub jest ona sprzeczna z prawem. W ten właśnie sposób postąpił Juzgado de Primera Instancia n° 1 (sąd pierwszej instancji) de Oviedo, w wyroku z dnia <DATE ISO="19910223">23 lutego 1991 r.</DATE> oddalając powództwo w zakresie, w jakim opierało się na braku causae, to jest przypadku nieważności nieprzewidzianym w dyrektywie 68/151<NOTE NOTE.ID="E0019" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zobacz baza danych Trybunału DEC-NAT (dos-Cour QP/01853-P1).</P></NOTE>. W wyroku, jednogłośnie chwalonym z powodu jego ducha wspólnotowego, nie poruszono problemu, czy stosowanie zasady <QUOT.START ID="QS0017" REF.END="QE0017" CODE="201E"/>wykładni zgodnej<QUOT.END ID="QE0017" REF.START="QS0017" CODE="201D"/> mogłoby wywołać skutki zbliżone do horyzontalnego skutku bezpośredniego dyrektyw.</P></NP><NP><NO.P>27.</NO.P><TXT>W wyroku w sprawie Wagner Miret<NOTE NOTE.ID="E0020" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyżej wymieniony w przypisie 10 wyrok w sprawie Wagner Miret, pkt 22.</P></NOTE> z postanowienia odsyłającego wywnioskowano, że przepisy hiszpańskie nie poddawały się możliwości dokonania wykładni zgodnej z dyrektywą 80/987/EWG<NOTE NOTE.ID="E0021" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Dyrektywa rady z dnia <DATE ISO="19801020">20 października 1980 r.</DATE> w sprawie zbliżania ustawodawstw Państw Członkowskich dotyczących ochrony pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="283" DATE.PUB="1980" PAGE.FIRST="23">Dz.U. L 283, str. 23</REF.DOC.OJ>), w brzmieniu zmienionym dyrektywą Rady 87/164/EWG z dnia <DATE ISO="19870302">2 marca 1987 r.</DATE> (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="066" DATE.PUB="1987" PAGE.FIRST="11">Dz.U. L 66, str. 11</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, a w konsekwencji <HT TYPE="ITALIC">nie zapewniały kadrze zarządzające) możliwości korzystania z gwarancji przyznanych normą wspólnotową,</HT> zgodnie z którą Państwo Członkowskie jest zobowiązane do naprawienia szkody wyrządzonej niewykonaniem dyrektywy.</TXT><P>W postępowaniu o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym podkreślono, że jedyną instytucją gwarancyjną utworzoną<?PAGE NO="I-8867"?> w Hiszpanii była FOGASA, która nie obejmowała tej kategorii pracowników w przypadku roszczeń dotyczących wynagrodzenia za pracę, niewypłaconego z powodu niewypłacalności pracodawcy. Pamiętając o zakresie uznania, pozostawionym w dyrektywie 80/987 Państwom Członkowskim, Trybunał uznał, że ta kategoria pracowników nie jest uprawniona do powoływania się na przepis dyrektywy w celu dochodzenia wypłaty wynagrodzenia od instytucji utworzonej dla innych kategorii pracowników najemnych. W wyroku z dnia <DATE ISO="19940216">16 lutego 1994 r.</DATE> Tribunal Superior de Justicia de Cataluña oddalił powództwo, zwalniając FOGASA od odpowiedzialności, lecz uznał, że powód może dochodzić naprawienia szkody od państwa, co powinien uczynić przed właściwym sądem<NOTE NOTE.ID="E0022" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zobacz baza (lanych Trybunału DEC-NAT (dos-Cour QP/01853-P1).</P></NOTE>.</P></NP><NP><NO.P>28.</NO.P><TXT>W wyroku w sprawach połączonych Océano Grupo Editorial i Salvat Editores<NOTE NOTE.ID="E0023" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="20000627">27 czerwca 2000 r.</DATE> w sprawach połączonych od <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-240/98—C-244/98" YEAR="2000" PAGE.ECR="I-4941">C-240/98 do C-244/98, Rec. str. I-4941, pkt 32</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> należało orzec, czy w przypadku braku transpozycji do prawa krajowego w zakreślonym terminie dyrektywy 93/13/EWG<NOTE NOTE.ID="E0024" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Dyrektywa Rady z dnia <DATE ISO="19930405">5 kwietnia 1993 r.</DATE> w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, <REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="095" DATE.PUB="1993" PAGE.FIRST="29">Dz.U. L 95, str. 29</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> można było z urzędu przyjąć brak właściwości sądu cywilnego z Barcelony przyznanej mu klauzulą umowną, którą sam sąd uznał za nieuczciwą w rozumieniu dyrektywy. Trybunał, zgadzając się ze stanowiskiem rzecznika generalnego Saggio wyrażonym w doskonałej opinii, której pkt 27-37 zawierają wyczerpującą analizę tej delikatnej kwestii, udzielił pozytywnej odpowiedzi, orzekając, że wymóg <QUOT.START ID="QS0018" REF.END="QE0018" CODE="201E"/>wykładni zgodnej<QUOT.END ID="QE0018" REF.START="QS0018" CODE="201D"/> oznacza w szczególności, że sąd powinien <HT TYPE="ITALIC">dać pierwszeństwo przepisowi prawa krajowego, pozwalającemu na stwierdzenie z urzędu swojej niewłaściwości, jeśli została mu przyznana na podstawie nieuczciwej klauzuli umownej.</HT></TXT><P>Sporna klauzula stanowiła, że wyłączną właściwość do rozpoznawania sporów dotyczących wykonania umów sprzedaży ma sąd siedziby przedsiębiorstwa. Dyrektywa 93/13 została transponowana do prawa krajowego z opóźnieniem, a zanim to nastąpiło były stosowane obowiązujące przepisy dotyczące ochrony konsumentów, które nie regulowały wprost kwestii, czy nieważność nieuczciwych klauzul umownych może być podniesiona z urzędu, a jednocześnie w prawie hiszpańskim brak było podstawy prawnej, umożliwiającej sędziemu wypowiedzenie się w przedmiocie nieważności bez wniosku strony. Trybunał wskazał jednak sądowi hiszpańskiemu, że powinien stwierdzić brak swej właściwości do rozpoznania sporu, skoro została mu przyznana w takich warunkach<NOTE NOTE.ID="E0025" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>P. Craig i G. Burca EU Law. Text, cases and materials, Third Edition, Oxford University Press, str. 219: <QUOT.START ID="QS0019" REF.END="QE0019" CODE="201E"/>This ruling docs not declare that the Spanish court must decline jurisdiction by reading national law in the light of the Directive's requirements, but it certainly encourages the national court to do this, by indicating that is should <QUOT.START ID="QS0020" REF.END="QE0020" CODE="00BB"/>favour<QUOT.END ID="QE0020" REF.START="QS0020" CODE="00AB"/> that interpretation if it is possible. And while such an interpretation of national law would not impose any legal obligation on Océano, it would deprive that company of any possible existing right under national law to enforce the consumer contract before the Barcelona court. While the defendant would not himself or herself have to <QUOT.START ID="QS0021" REF.END="QE0021" CODE="00BB"/>invoke<QUOT.END ID="QE0021" REF.START="QS0021" CODE="00AB"/> the right (since the defendant might well not appear before a court outside his or her domicile) that party would benefit from the terms of the directive even though it was not implemented, and the plaintiff company would suffer a legal disadvantage<QUOT.END ID="QE0019" REF.START="QS0019" CODE="201D"/>; i J. Stuyck Common Market Law Review. 38, str. 719-737, w szczególności str. 737: <QUOT.START ID="QS0022" REF.END="QE0022" CODE="201E"/>Océano means a further step in the Court's case law on the role of the national judge in applying Community law, by construing a duty for the national courts to invoque of their own motion the unfair character [...] of a jurisdiction clause<QUOT.END ID="QE0022" REF.START="QS0022" CODE="201D"/>.</P></NOTE>. W postanowieniu z dnia <DATE ISO="20000714">14 lipca<?PAGE NO="I-8868"?> 2000 r.</DATE> hiszpański sąd pierwszej instancji zastosował się dosłownie do wyroku Trybunału i skorzystał z uprawnień do skontrolowania z urzędu, czy klauzula umowna była nieuczciwa oraz odrzucenia pozwu z powodu nieuczciwości klauzuli przyznającej właściwość sądowi w Barcelonie. Dodał, że wskutek tej nieważności właściwy do rozpoznania sprawy stał się sąd miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego<NOTE NOTE.ID="E0026" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zobacz baza danych Trybunału DEC-NAT (dos-Cour QP/03748-P1).</P></NOTE>.</P></NP><NP><NO.P>29.</NO.P><TXT>Obowiązek <QUOT.START ID="QS0023" REF.END="QE0023" CODE="201E"/>wykładni zgodnej<QUOT.END ID="QE0023" REF.START="QS0023" CODE="201D"/> nie dotyczy jedynie postępowań o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnych, jak można by wnosić na podstawie wymienionych przykładów. Wyrok w sprawie Komisja przeciwko Włochom<NOTE NOTE.ID="E0027" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19930119">19 stycznia 1993 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-101/91" YEAR="1993" PAGE.ECR="I-191">C-101/91, Rec. str. I-191, pkt 24</REF.DOC.ECR>. Zobacz również wyrok z dnia <DATE ISO="19720713">13 lipca 1972 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="48/71" YEAR="1972" PAGE.ECR="529">48/71 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. 529, pkt 7</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> uwidocznił, że orzeczenie, że Państwo Członkowskie uchybiło zobowiązaniom wspólnotowym oznacza <HT TYPE="ITALIC">dla organów sądowych i administracyjnych tego Państwa Członkowskiego, po pierwsze, całkowity zakaz stosowania niezgodnego [z prawem wspólnotowym] systemu zwolnień podatkowych, a po drugie, obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań, aby prawo wspólnotowe uzyskało całkowitą skuteczność.</HT></TXT></NP><NP><NO.P>30.</NO.P><TXT>W innych przypadkach, nie wskazując tak precyzyjnie sądom krajowym, jaki rezultat powinny osiągnąć, Trybunał podpowiadał im, jaka jest najwłaściwsza droga, by osiągnąć cel dyrektywy.</TXT></NP><NP><NO.P>31.</NO.P><TXT>W wyroku w sprawie Pafitis i in.<NOTE NOTE.ID="E0028" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19960312">12 marca 1996 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-441/93" YEAR="1996" PAGE.ECR="I-1347">C-441/93, Rec. str. I-1347, pkt 60</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> Trybunał orzekł, że art. 25 dyrektywy 77/91/EWG<NOTE NOTE.ID="E0029" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Druga dyrektywa Rady z dnia <DATE ISO="19761213">13 grudnia 1976 r.</DATE> w sprawie koordynacji gwarancji, jakie są wymagane w Państwach Członkowskich od spółek w rozumieniu art. 58 akapit drugi Traktatu, w celu uzyskania ich równoważności, dla ochrony interesów zarówno wspólników, jak i osób trzecich w zakresie tworzenia spółki akcyjnej, jak również utrzymania i zmian jej kapitału (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="026" DATE.PUB="1976" PAGE.FIRST="1">Dz.U. L 26, str. 1</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, mający na celu zapewnienie minimalnego poziomu ochrony akcjonariuszy we wszystkich Państwach Członkowskich, stanowi przeszkodę dla istnienia uregulowania krajowego, które zezwala na decydowanie w drodze aktu administracyjnego, bez zwołania walnego zgromadzenia akcjonariuszy, o podwyższeniu kapitału zakładowego banku będącemu spółką akcyjną z powodu nadzwyczajnej sytuacji spowodowanej jego zadłużeniem.</TXT><P>W sporze przed sądem krajowym uczestniczyli: z jednej strony bank założony w formie spółki akcyjnej oraz jego dziewięciu akcjonariuszy, a z drugiej strony dawni akcjonariusze, którzy zarzucali zarówno zmianę statutu spółki umożliwiającą podwyższenie kapitału, podnosząc, że była to decyzja zarządcy tymczasowego podjęta bez zwołania walnego zgromadzenia akcjonariuszy, jak i podział akcji. Domagali się również unieważnienia wcześniejszego trzykrotnego podwyższenia kapitału zakładowego. Późniejsze meandry procesu uniemożliwiają stwierdzenie, jaki był wpływ orzeczenia Trybunału<NOTE NOTE.ID="E0030" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>W tym przypadku sąd krajowy, który zadał pytanie prejudycjalne, nie uwzględnił wykładni Trybunału i oddalił skargę [baza danych Trybunału DEC-NAT (dos-Cour QP/02610-P1)]. W postępowaniu odwoławczym sąd grecki wystosował nowe pytanie prejudycjalne (dos-Cour QP/03745-P1), które wobec cofnięcia apelacji zostało wycofane. W ten sposób Trybunał został pozbawiony możliwości wypowiedzenia się na temat niesubordynacji sądu pierwszej instancji.</P></NOTE>.</P></NP><?PAGE NO="I-8869"?><NP><NO.P>32.</NO.P><TXT>W sprawie Ruiz Bernaldez<NOTE NOTE.ID="E0031" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19960328">28 marca 1996 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-129/94" YEAR="1996" PAGE.ECR="I-1829">C-129/94 Riuz Bernáldez, Rec. str. I-1829, pkt 24</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> pytania powstały na gruncie postępowania karnego wszczętego przeciwko kierowcy, który będąc w stanie nietrzeźwości spowodował wypadek drogowy. Sąd krajowy zobowiązał go do naprawienia wyrządzonej szkody, lecz opierając się na krajowych przepisach dotyczących ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu używania i ruchu pojazdów samochodowych, wyłączających odpowiedzialność ubezpieczyciela, w przypadku gdy sprawca kierował pojazdem będąc w stanie nietrzeźwości, uwolnił towarzystwo ubezpieczeniowe od wszelkiej odpowiedzialności odszkodowawczej.</TXT><P>Tym razem Trybunał dokonał wykładni dyrektyw 72/166/EWG<NOTE NOTE.ID="E0032" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Dyrektywa Rady z dnia <DATE ISO="19720424">24 kwietnia 1972 r.</DATE> w sprawie zbliżenia ustawodawslw Państw Członkowskie odnoszących się do ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiqzku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="103" DATE.PUB="1972" PAGE.FIRST="1">Dz.U. L 103, str. 1</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> i 84/5/EWG<NOTE NOTE.ID="E0033" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Druga dyrektywa Rady z dnia <DATE ISO="19831230">30 grudnia 1983 r.</DATE> w sprawie zbliżenia ustawodawslw Państw Członkowskich odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów silnikowych (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="008" DATE.PUB="1984" PAGE.FIRST="17">Dz.U. 1984, 1. 8. sir. 17</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> i uznał, że mając na względzie zamierzony cel ochronny, obowiązkowe ubezpieczenie komunikacyjne powinno przewidywać, że poszkodowani w wypadkach mają prawo do uzyskania odszkodowania z tytułu wszelkich poniesionych szkód na ciele i mieniu, a umowa obowiązkowego ubezpieczenia nie może dopuszczać, by w określonych przypadkach, w szczególności wówczas, gdy kierujący pojazdem był w stanie nietrzeźwości, ubezpieczyciel był zwolniony z obowiązku wypłacenia odszkodowania osobom trzecim za szkody wyrządzone ubezpieczonym pojazdem. Trybunał podpowiadał zatem sądowi krajowemu, że ubezpieczyciel powinien pomóc poszkodowanym, nawet jeśli prawo krajowe tego nie przewidywało<NOTE NOTE.ID="E0034" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>T. Tridimas <QUOT.START ID="QS0024" REF.END="QE0024" CODE="201E"/>Black, white and shades of grey: horizontalily of directives revisited<QUOT.END ID="QE0024" REF.START="QS0024" CODE="201D"/> [w:] Yearbook of European Law, 21, 2001-2002, str. 327-354, w szczególności str. 352: <QUOT.START ID="QS0025" REF.END="QE0025" CODE="201E"/>Bernáldez causes problems. It is clear that the insurance directives were relied upon to impose an obligation on a third party, i.e. the insurance company, which was not represented in the proceedings. Tite Court expressly held that Article 3(1) of the First Directive precludes an insurer from being able to rely on statutory provisions or contractual clauses to refuse to compensate third-party victims of an accident caused by the insured vehicle. Flow can this be distinguished from horizonta) direct effect? The answer is with difficulty<QUOT.END ID="QE0025" REF.START="QS0025" CODE="201D"/>.</P></NOTE>. Rozstrzygając sprawę, Audiencia Provincial w Sewilli uwzględnił orzeczenie Trybunału wydane w trybie prejudycjalnym i w dniu <DATE ISO="19960430">30 kwietnia 1996 r.</DATE> zobowiązał ubezpieczyciela do wypłaty odszkodowania pokrzywdzonemu w wypadku, który Ruiz Bernaldez spowodował będąc w stanie nietrzeźwości<NOTE NOTE.ID="E0035" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zobacz baza danych Trybunału DEC-NAT(dos-Cour QP/02722-P1).</P></NOTE>.</P></NP><NP><NO.P>33.</NO.P><TXT>W wyroku w sprawie Draehmpaehl<NOTE NOTE.ID="E0036" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19970422">22 kwietnia 1997 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-180/95" YEAR="1997" PAGE.ECR="I-2195">C-180/95, Rec. Str. I-2195, pkt 37 i 43</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> orzeczono, że dyrektywa 76/207/EWG<NOTE NOTE.ID="E0037" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Dyrektywa Rady z dnia <DATE ISO="19760209">9 lutego 1976 r.</DATE> w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="039" DATE.PUB="1976" PAGE.FIRST="40">Dz.U. L 39, str. 40</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> stanowi przeszkodę dla istnienia krajowych przepisów ustawowych, które w odróżnieniu od pozostałych przepisów prawa cywilnego i prawa pracy ograniczają do wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia maksymalną kwotę odszkodowania i zadośćuczynienia, jakie może uzyskać jedyny kandydat, który w procedurze naboru doznał dyskryminacji ze względu na płeć, jeśli wykaże, że w braku takiej dyskryminacji uzyskałby wolne stanowisko, bądź też sześciomiesięcznego wynagrodzenia, jeśli kandydatów było więcej. Pewien pracownik zgłosił swoją kandydaturę w odpowiedzi na opubliKowaną<?PAGE NO="I-8870"?> w prasie otertę kierowaną do kobiet a przedsiębiorstwo ani nie odpowiedziało mu, ani nie zwróciło przesłanej dokumentacji. Występując na drogę sądową podnosił, że posiadał najlepsze kwalifikacje i doznał dyskryminacji. Oczywisty charakter orzeczenia wydanego w trybie prejudycjalnym nie pozostawiał dużego wyboru Arbeitsgericht Hamburg (sądowi pracy)<NOTE NOTE.ID="E0038" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zobacz baza danych Trybunału DEC-NAT (dos-Cour QP/02961-P1). Arbeitsgericht Hamburg zobowiązał pozwane przedsiębiorstwo, które nie stawiło się na żadnym etapie postępowania, do zapłaty powodowi kwoty <FT TYPE="NUMBER">11100</FT> DEM. Mimo że orzeczenie niemieckie z <DATE ISO="19980429">29 kwietnia 1998 r.</DATE> nie posiada uzasadnienia, co wydaje się być praktykowane w tego rodzaju sprawach, można założyć, że kwota ta odpowiada trzyipółmiesięcznemu wynagrodzeniu, którego żądał powód. Zgodnie z informacją udzieloną przez sąd krajowy, orzeczenie to nie zostało zaskarżone.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>34.</NO.P><TXT>Wypowiadając się na temat dyrektywy 86/653/EWG<NOTE NOTE.ID="E0039" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Dyrektywa Rady z dnia <DATE ISO="19861218">18 grudnia 1986 r.</DATE> w sprawie koordynacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do przedstawicieli handlowych działających na własny rachunek (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="382" DATE.PUB="1986" PAGE.FIRST="17">Dz.U. L 382 str. 17</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> w sprawie Bellone<NOTE NOTE.ID="E0040" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19980430">30 kwietnia 1998 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-215/97" YEAR="1998" PAGE.ECR="I-2191">C-215/97, Rec. str. I-2191, pkt 18</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, Trybunał uznał, że stanowi ona przeszkodę dla istnienia przepisu krajowego, który uzależnia ważność umowy agencyjnej od wpisu przedstawicieli handlowych do rejestru. Ustawodawstwo włoskie nie tylko wymagało takiego wpisu w izbach handlowych, ale także uzależniało ważność umowy od trwałości wpisu, pozbawiając jakiejkolwiek ochrony prawnej, w szczególności przy zakończeniu umowy, osoby, które nie spełniały tego wymogu. Stan faktyczny sprawy dotyczył żądania odszkodowania zgłoszonego przez agenta po rozwiązaniu umowy agencyjnej zawartej z przedsiębiorstwem. W pkt 35 opinii przedstawionej w sprawach połączonych Océano Grupo Editorial i Salvat rzecznik generalny Saggio utrzymywał, że w wyroku w sprawie Bellone Trybunał stwierdził istnienie nieprzezwyciężalnej niezgodności między przepisem prawa krajowego i wymienioną dyrektywą, która wykluczała jakąkolwiek próbę dokonania <QUOT.START ID="QS0026" REF.END="QE0026" CODE="201E"/>wykładni zgodnej<QUOT.END ID="QE0026" REF.START="QS0026" CODE="201D"/>, w związku z czym sąd krajowy został przezeń zobowiązany do niestosowania przepisu swojego porządku prawnego<NOTE NOTE.ID="E0041" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>W wyroku wydanym w dniu <DATE ISO="19990505">5 maja 1999 r.</DATE> Tribunale civile di Bologna (sąd cywilny, Bolonia) uznał umowę agencyjną za ważną i skuteczną między stronami, uwzględnił żądanie p. Bellone oraz zasądził od przedsiębiorstwa należne kwoty. W uzasadnieniu podał, że przewidziana w przepisie prawa krajowego sankcja, polegająca na nieważności umowy z powodu braku wpisu agenta do rejestru, jest sprzeczna z prawem wspólnotowym; że w przypadku takiej niezgodności prawo wspólnotowe przeważa nad prawem Państw Członkowskich, że wyroki Trybunału mają bezpośredni skutek, w związku z czym, jego zdaniem, ustawodawstwo krajowe uzależniające ważność takiej umowy agencyjnej od wcześniejszego wpisu agenta do rejestru nie znajdowało zastosowania (dos-Cour QP/03475-P1). Wskazać również mogę, że w bazie danych Trybunału DEC-NAT znajdują się rozstrzygnięcia Corte di Cassazione (sądu kasacyjnego), uchylające orzeczenia sądów niższych instancji, które oddalały powództwa o zapłatę kwot należnych z tytułu wykonania umowy agencyjnej z powodu braku wpisu do rejestru. Zobacz wyroki z dnia <DATE ISO="19990515">15 maja 1999 r.</DATE> (dos-Cour IA/18784-A), z dnia <DATE ISO="20020318">18 marca 2002 r.</DATE> (dos-Cour IA-22741-A) i z dnia <DATE ISO="20020417">17 kwietnia 2002</DATE> (dos-Cour IA/22749-A).</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>35.</NO.P><TXT>Wyrok w sprawie Centrosteel<NOTE NOTE.ID="E0042" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyżej wymieniony w przypisie 14 wyrok w sprawie Centrosteel.</P></NOTE> stanowił rozstrzygnięcie sprawy uważanej za kontynuację poprzedniej. Inny sąd włoski, wychodząc z założenia, że negatywne stanowisko orzecznictwa w zakresie horyzontalnego bezpośredniego skutku dyrektyw nie pozwala mu na niezastosowanie przepisu prawa krajowego, zadał Trybunałowi pytanie, czy przepisy Traktatu dotyczące swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług, których bezpośredni skutek nie budzi wątpliwości, stanowią przeszkodę dla istnienia ustawy krajowej, która, zobowiązując każdego, kto działa w charakterze agenta, do wpisu do rejestru, nakłada sankcję nieważności zawierane przez niego umowy. Postępowanie o wydanie orzeczenia w trybie<?PAGE NO="I-8871"?> prejudycjalnym zakończone zostało odesłaniem sądu krajowego do znanej zasady <QUOT.START ID="QS0027" REF.END="QE0027" CODE="201E"/>wykładni zgodnej<QUOT.END ID="QE0027" REF.START="QS0027" CODE="201D"/> prawa krajowego w celu osiągnięcia celu dyrektywy 86/653, bez potrzeby wykładni prawa pierwotnego. Zarówno rzecznik generalny Jacobs w pkt 5 opinii, jak i Trybunał w pkt 17 wyroku, zwrócili uwagę, że po wyroku w sprawie Bellone Corte di Cassazione zmienił kierunek orzecznictwa i stanął na stanowisku, że nieprzestrzeganie ustawowego obowiązku wpisu do rejestru nie pociągało za sobą nieważności umowy agencyjnej.</TXT></NP><NP><NO.P>36.</NO.P><TXT>Oddalenie się od tej linii orzecznictwa mogłoby oznaczać znaczny krok wstecz w rozumieniu zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, podważenie władzy, w jaką wyposażony jest Trybunał w celu wprowadzania jednolitej wykładni przepisów tego prawa na całym terytorium Unii Europejskiej, a nadto pozbawiłoby morale sędziów krajowych w wykonywaniu funkcji sędziów wspólnotowych, w szczególności tych, którzy stosowali się do zawartych w orzecznictwie wskazówek istotnych dla <QUOT.START ID="QS0028" REF.END="QE0028" CODE="201E"/>wykładni zgodnej<QUOT.END ID="QE0028" REF.START="QS0028" CODE="201D"/> przepisów krajowych.</TXT><P>Skoro, jak mówił Cyceron<NOTE NOTE.ID="E0043" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Cycero, <QUOT.START ID="QS0029" REF.END="QE0029" CODE="201E"/>Republika<QUOT.END ID="QE0029" REF.START="QS0029" CODE="201D"/>, przekład hiszpański Alvaro D'Ors, Editorial Gredos, Madryt 1984. księga pierwsza, 2.2, str. 38.</P></NOTE>, tym co najbardziej nas pociąga jest przyczynianie się do zwiększania bogactwa rodzaju ludzkiego, staramy się chronić i wzbogacać ludzkie życie radą i wysiłkiem i skoro sama natura nas skłania ku tej przyjemności, podążamy za najlepszymi i nie zwracamy uwagi na sygnały wzywające do odwrotu i mogące opóźnić tych, którzy są w awangardzie.</P></NP><NP><NO.P>37.</NO.P><TXT>Tym niemniej w wyroku w sprawie Arcaro<NOTE NOTE.ID="E0044" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19960926">26 września 1996 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-168/95" YEAR="1996" PAGE.ECR="I-4705">C-168/95, Rec. str. I-4705, pkt 42 i 43</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, odpowiadając na inne włoskie pytanie prejudycjalne, Trybunał przyznał, że w prawie wspólnotowym brakuje mechanizmu mogącego wyeliminować normy prawa krajowego sprzeczne z przepisem dyrektywy, na który nie można się powołać; przyznał również, że obowiązek sędziego krajowego, by przy wykładni istotnych przepisów własnego prawa pamiętać o treści dyrektywy, kończy się z chwilą, gdyby miał on go doprowadzić do nałożenia na podmiot prywatny obowiązku przewidzianego w dyrektywie jeszcze nie transponowanej do prawa wewnętrznego, a tym bardziej, gdyby mógł skutkować odpowiedzialnością karną osoby, która go naruszyła.</TXT></NP><NP><NO.P>38.</NO.P><TXT>Powyższe stwierdzenia z wyroku w sprawie Arcaro nie mogą jednak, jak życzyłyby sobie niektóre Państwa Członkowskie, zostać przeniesione na grunt dotychczas przedstawionych spraw, a to z kilku przyczyn:</TXT><P>Po pierwsze, w postępowaniu, w którym uczestniczył p. Arcaro nie występowały przeciwko sobie dwa podmioty prywatne, gdyż był on oskarżony w sprawie karnej.</P><?PAGE NO="I-8872"?><P>Chodziło zatem o uniknięcie sytuacji, w której Państwo Członkowskie, które nie zastosowało się do obowiązku transponowania do swego porządku prawnego dyrektyw 76/464/EWG<NOTE NOTE.ID="E0045" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Dyrektywa Rady z dnia <DATE ISO="19760504">4 maja 1976 r.</DATE> w sprawie zanieczyszczenia spowodowanego przez niektóre substancje niebezpieczne odprowadzane do środowiska wodnego Wspólnoty (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="129" DATE.PUB="1976" PAGE.FIRST="23">Dz.U. L 129, str. 23</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> i 83/513/EWG<NOTE NOTE.ID="E0046" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Dyrektywa Rady z dnia <DATE ISO="19830926">26 września 1983 r.</DATE> w sprawie wartości dopuszczalnych dia ścieków i wskaźników jakości wód w odniesieniu do zrzutów kadmu (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="291" DATE.PUB="1983" PAGE.FIRST="1">Dz.U. L 291, str. 1</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, nie odniosło korzyści z własnego uchybienia i nie ukarało przedsiębiorcy, który naruszył jeden z ich przepisów. W każdym razie Trybunał orzekł, że obowiązek sądu krajowego, by przy wykładni prawa wewnętrznego pamiętać o treści dyrektywy, jest ograniczony ogólnymi zasadami prawa, które stanowią część wspólnotowego porządku prawnego, w szczególności zasadą pewności prawa i niedziałania prawa wstecz, zwłaszcza gdy mogłoby to spowodować odpowiedzialność karną<NOTE NOTE.ID="E0047" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyroki z dnia <DATE ISO="19870611">11 czerwca 1987 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="14/86" YEAR="1987" PAGE.ECR="2545">14/86 Pretore de Salò, Rec. 1987 str. 2545, pkt 20</REF.DOC.ECR> i z dnia <DATE ISO="19871008">8 października 1987 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="CST" NO.CASE="80/86" YEAR="1987" PAGE.ECR="3969">80/86 Kolpinghuis Nijmegen, Rec. str. 3969, pkt 13</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>.</P><P>Po drugie, istnieje istotna różnica między stanem faktycznym i prawnym sprawy Arcaro i spraw wniesionych przez pracowników Czerwonego Krzyża, ponieważ w pierwszej z nich ustawodawca włoski dokonał niekompletnej transpozycji dyrektywy, zaś Niemcy w celu wykonania dyrektywy 93/104 w całości przyjęły ustawę szczególną, której art. 3, ustalający maksymalną tygodniową normę czasu pracy na czterdzieści osiem godzin, w całości i prawidłowo przejmuje art. 6 ust. 2 aktu wspólnotowego.</P></NP><NP><NO.P>39.</NO.P><TXT>Nie można zatem powiedzieć, jak podnosi rząd federalny, że w razie niestosowania art. 7 § 1 pkt 1 lit. a) Arbeitszeitgesetz, sąd krajowy napotkałby lukę prawną, co zobowiązywałoby go do nakładania na przedsiębiorcę ciężarów na podstawie dyrektywy 93/104, mógłby bowiem posiłkować się innym przepisem prawa krajowego z tej samej grupy uregulowań, przyjętych w celu transponowania przepisów wspólnotowych<NOTE NOTE.ID="E0048" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Część doktrynv wypowiada się w tym samym duchu. Zobacz, tytułem przykładu, S. Faro <QUOT.START ID="QS0030" REF.END="QE0030" CODE="201E"/>La Cassazione torna a pronunciarsi sull'efficacia diretta <QUOT.START ID="QS0031" REF.END="QE0031" CODE="00BB"/>orizzontale<QUOT.END ID="QE0031" REF.START="QS0031" CODE="00AB"/> delle direttive comunitarie<QUOT.END ID="QE0030" REF.START="QS0030" CODE="201D"/> [w:] Rivista italiana di diritto pubblico comunitario, 1998, str. 1398-1407, w szczególności str. 1403 i 1404: <QUOT.START ID="QS0032" REF.END="QE0032" CODE="201E"/>La previsione di questo obbligo [interpretare la norma nazionale in coerenza con quella contenuta in una directiva comunitaria] comporta, di fatto, il riconoscimento di un effetto orizzonatle <QUOT.START ID="QS0033" REF.END="QE0033" CODE="00BB"/>indiretto<QUOT.END ID="QE0033" REF.START="QS0033" CODE="00AB"/> delle direttive, indirecto in quanto la norma che trova applicazione al rapporto tra i privati è, in ogni caso, la norma nazionale<QUOT.END ID="QE0032" REF.START="QS0032" CODE="201D"/>; G. Tesauro, Diritto Comunitario, terza edizione, CEDAM, 2003, str. 162-184, w szczególności str. 180: <QUOT.START ID="QS0034" REF.END="QE0034" CODE="201E"/>I risultati pratici cui si previene con l'obbligo di interpretare il diritto nazionale in modo conforme alla norma di una directiva į...] non sono molto diversi da quelli che si realizzerebbero con l'affermazione pura e semplice dell'effetto orizzontale e verticale. Non e caso, dunque, la Corte ha talvolta trasformato il problema della portata dell'effetto directo della directiva in un problema di interpretazione conforme<QUOT.END ID="QE0034" REF.START="QS0034" CODE="201D"/>; P. Rodiere <QUOT.START ID="QS0035" REF.END="QE0035" CODE="201E"/>Sur les effets directifs du droit (social) communautaire<QUOT.END ID="QE0035" REF.START="QS0035" CODE="201D"/> [w:] Revue trimestrielle de droit européen, 27 (4), 1994, str. 565-586, w szczególności str. 577: <QUOT.START ID="QS0036" REF.END="QE0036" CODE="201E"/>L'opération consiste, donc, à substituer une norme de droit national conforme au droit communautaire à celle qui ne l'était pas. La norme à appliquer a un caractère national, le rôle clu droit communautaire se borne à en opérer la désignation. Double avantage: peu importe qu'une directive communautaire ne puise créer directement des obligations pesant sur les particuliers, puisque on le demande au droit national<QUOT.END ID="QE0036" REF.START="QS0036" CODE="201D"/>; C. W. A. Timmermans <QUOT.START ID="QS0037" REF.END="QE0037" CODE="201E"/>Directives: their effect within the national legal systems<QUOT.END ID="QE0037" REF.START="QS0037" CODE="201D"/> [w:] Common Market Law Review, 16, 1979, str. 533-555, w szczególności str. 551: <QUOT.START ID="QS0038" REF.END="QE0038" CODE="201E"/>I do not exclude the possibility that, once the process of legal review of national law with regard to directives has become common practice, the Court of Justice will accept and even require such review also with regard to directives relating to horizontal relationships<QUOT.END ID="QE0038" REF.START="QS0038" CODE="201D"/>; i A. Bach, Juristenzeitung, 1990, str. 1113: <QUOT.START ID="QS0039" REF.END="QE0039" CODE="201E"/>Die richtlinienkonforme Auslegung ebenso wie die Nichtanwendung gemeinschaftswidriger Normen können dabei erhebliche Auswirkungen auf die Rechte und Pflichten einzelner haben. Objektive Wirkungen sind durchaus auch zu Lasten Privater möglich<QUOT.END ID="QE0039" REF.START="QS0039" CODE="201D"/>.</P></NOTE>, zgodnych z generalnym zobowiązaniem,<?PAGE NO="I-8873"?> nałożonym przez prawodawcę wspólnotowego<NOTE NOTE.ID="E0049" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Rzecznik generalny Alber opowiedział się za takim rozwią-zaniem w pkt 25-31 opinii przedstawionej w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-343/98" YEAR="2000" PAGE.ECR="I-6659">C-343/98 Collino y Chiappero, zakończonej wyrokiem z dnia <DATE ISO="20000914">14 września 2000 r.</DATE>, Rec. str. I-6659</REF.DOC.ECR>, na wypadek gdyby sąd krajowy uznał, że rozpoznawany spór dotyczy podmiotów prywatnych. Orzekając w przedmiocie pytań prejudycjalnych Trybunat pozostawił sądowi krajowemu ustalenie, czy pracownicy mogli powołać się na przepisy dyrektywy Rady z dnia <DATE ISO="19770214">14 lutego 1977 r.</DATE> w sprawie zbliżenia ustawodawslw Państw Członkowskich w zakresie zachowania uprawnień pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części zakładów (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="061" DATE.PUB="1977" PAGE.FIRST="26">Dz.U. L 61, str. 26</REF.DOC.OJ>), względem spółki, której udzielono koncesji na dostawę telekomunikacyjnych usług publicznych, będącej następcą prawnym podmiotu publicznego, który wcześniej wykonywał to samo zadanie.</P></NOTE>, by w Państwach Członkowskich czas pracy nie przekraczał tej liczby godzin<NOTE NOTE.ID="E0050" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zobacz także opinia rzecznika generalnego Jacobsa w ww. w przypisie 14 sprawie Centrosteel, pkt 35. t rzecznika generalnego Geelhoeda w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-62/00" YEAR="2002" PAGE.ECR="I-6325">C-62/00 Marks &amp; Spencer, zakończonej wyrokiem z dnia <DATE ISO="20020711">11 lipca 2002 r.</DATE>, Rec. str. I-6325, pkt 42</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>.</TXT><P>W tym względzie zgadzam się ze stanowiskiem rzecznika generalnego Van Gervena wyrażonym w punkcie 7 akapit drugi jego opinii w sprawie Marleasing<NOTE NOTE.ID="E0051" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyżej wymienionej w przypisie 11.</P></NOTE>, zgodnie z którym spoczywające na sądach krajowych zadanie dokonywania wykładni własnego prawa zgodnie z dyrektywą nie wywołuje jej bezpośredniego skutku względem podmiotów prywatnych. Przeciwnie, zastosowanie znajdują właśnie przepisy krajowe, rozumiane zgodnie z dyrektywą.</P></NP><NP><NO.P>40.</NO.P><TXT>Powinienem również odnieść się do dwóch wyroków obficie cytowanych przez interwenientów w tej fazie postępowania, zarówno na poparcie, jak i przeciwko ich odpowiednim stanowiskom. Są to orzeczenia w sprawach CIA Security International<NOTE NOTE.ID="E0052" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19960430">30 kwietnia 1996 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-194/94" YEAR="1996" PAGE.ECR="I-2201">C-194/94, Rec. str. I-2201</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> i Unilever<NOTE NOTE.ID="E0053" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="20000926">26 września 2000 r.</DATE>, Rec. str. I-7535.</P></NOTE>, które mają szansę stać się kamieniami milowymi w rozwoju orzecznictwa Trybunału w dziedzinie stosowania przez sądy krajowe dyrektyw nieprzestrzeganych przez Państwa Członkowskie, lecz nie są specjalnie użyteczne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy<NOTE NOTE.ID="E0054" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>M. López Escudero <QUOT.START ID="QS0040" REF.END="QE0040" CODE="201E"/>Efectos del incumplimiento del procedimiento de información aplicable a las reglamentaciones técnicas (Directiva 83/189/CEE)<QUOT.END ID="QE0040" REF.START="QS0040" CODE="201D"/> [w:| Revista de Instilaciones Europeas, 1996, str. 839-861, w szczególności str. 861: <QUOT.START ID="QS0041" REF.END="QE0041" CODE="201E"/>Los particulares no pueden deducir derecho alguno de actos normativos comunitarios que, como la Directiva 83/189, establecen un procedimiento de información en el seno del cual las Instituciones comunitarias carecen de poder para determinar la compatibilidad con el derecho comunitario de las reglamentaciones nacionales notificadas. Por ello, considero que la utilización del principio del efecto directo para garantizar la efectividad de este tipo de normas comunitarias no es conveniente. El efecto directo no debe ser utilizado jurisprudencialmente para <QUOT.START ID="QS0042" REF.END="QE0042" CODE="00BB"/>enmendar<QUOT.END ID="QE0042" REF.START="QS0042" CODE="00AB"/> las deficiencias surgidas en la aplicación de cualquier tipo de normativa comunitaria<QUOT.END ID="QE0041" REF.START="QS0041" CODE="201D"/>.</P></NOTE>.</TXT><P>W obu sprawach sądowi krajowemu udzielono odpowiedzi, że w sporze między podmiotami prywatnymi nie powinien stosować krajowego rozporządzenia technicznego przyjętego bez uprzedniej jego notyfikacji Komisji, z oczywistym naruszeniem art. 8 i 9 dyrektywy 83/189/EWG<NOTE NOTE.ID="E0055" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Dyrektywa Rady 83/189/EWG z dnia <DATE ISO="19830328">28 marca 1983 r.</DATE> ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="109" DATE.PUB="1983" PAGE.FIRST="8">Dz.U. L 109, str. 8</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, jednak Trybunał dołożył starań, by zaznaczyć, że jego orzecznictwo w sprawie Faccini Dori<NOTE NOTE.ID="E0056" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyżej wymieniony w przypisie 14 wyrok w sprawie Faccini Dori.</P></NOTE> nie miało dla tej sprawy znaczenia, ponieważ uchybienie<?PAGE NO="I-8874"?> przepisom dyrektywy stanowiło naruszenie istotnych wymogów proceduralnych, zatem przepisy te nie tworzyły praw ani obowiązków względem podmiotów prywatnych<NOTE NOTE.ID="E0057" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyżej wymieniony w przypisie 53 wyrok w sprawie Unilever, pkt 50 i 51.</P></NOTE>.</P></NP><NP><NO.P>41.</NO.P><TXT>Fakt, że bezpośredni skutek przepisu dyrektywy ma wpływ na prawa podmiotów prywatnych, które nie są częścią stosunku wertykalnego, nie był dla Trybunału przeszkodą w jego uznaniu. Przykładami takiego stanowiska są: wyrok w sprawie Fratelli Costanzo<NOTE NOTE.ID="E0058" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyżej wymieniony w przypisie 12 wyrok w sprawie Fratelli Costanzo.</P></NOTE>, dokonujący wykładni dyrektywy 71/305/EWG<NOTE NOTE.ID="E0059" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Dyrektywa Rady 71/305/EWG z dnia <DATE ISO="19710726">26 lipca 1971 r.</DATE> dotycząca koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="185" DATE.PUB="1971" PAGE.FIRST="5">Dz.U. L 185, str. 5</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> w postępowaniu o u-nieważnienie zamówienia publicznego na roboty budowlane<NOTE NOTE.ID="E0060" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>T. Tridimas, idem, str. 334: <QUOT.START ID="QS0043" REF.END="QE0043" CODE="201E"/>Although [the Court] did not examine specifically the implications of allowing reliance on the directive, it did not consider as impermissible horizontal effect the adverse legal implications that would inevitably flow for the successful tenderer by the annulment of the tendering authority's decision<QUOT.END ID="QE0043" REF.START="QS0043" CODE="201D"/>.</P></NOTE>, wyrok w sprawie World Wildlife Fund i in.<NOTE NOTE.ID="E0061" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19990916">16 września 1999 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-435/97" YEAR="1999" PAGE.ECR="I-5613">C-435/97 World Wildlife Fund i in., Rec. str. I-5613, pkt 69 i 71</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, wydany w innym postępowaniu odwoławczym, zainicjowanym przez osoby sąsiadujące z lotniskiem i dwa stowarzyszenia ochrony środowiska, w którym zaskarżono projekt przebudowy jego urządzeń, wyrok w sprawie Smith &amp; Nephew i Primecrown<NOTE NOTE.ID="E0062" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19961112">12 listopada 1996 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-201/94" YEAR="1996" PAGE.ECR="I-5819">C-201/94 Smith &amp; Nephew i Primecrown, Rec. str. I-5819, pkt 39</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, który posiadaczowi zezwolenia na wprowadzenie do obrotu leku gotowego wydanego na podstawie dyrektywy 65/65/EWG<NOTE NOTE.ID="E0063" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Dyrektywa Rady 65/65/EWG w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do leków gotowych (Dz.U. 22, str. 369).</P></NOTE> umożliwił powołanie się na przepisy tej dyrektywy w postępowaniu krajowym dotyczącym podważenia ważności pozwolenia wydanego konkurentowi przez właściwy organ i na podstawie tej samej dyrektywy, a dotyczącego opatentowanego leku o takiej samej nazwie, niedawny wyrok w sprawie Wells<NOTE NOTE.ID="E0064" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="20040107">7 stycznia 2004 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-201/02" YEAR="2004" PAGE.ECR="I-723">C-201/02 Wells, Rec. str. p. I-723, pkt 57</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, w którym podkreślono, że same negatywne konsekwencje dla praw osób trzecich, nawet jeśli są pewne, nie uzasadniają zakazu powołania się na przepisy dyrektywy przeciwko Państwu Członkowskiemu przez podmiot prywatny.</TXT></NP><NP><NO.P>42.</NO.P><TXT>Nie zgadzam się również z tymi, zdaniem których zasada pierwszeństwa dotyczy jedynie wspólnotowego prawa pierwotnego, ewentualnie jeszcze rozporządzenia, jako aktu, o którym mowa w sprawie Simmenthal<NOTE NOTE.ID="E0065" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19780309">9 marca 1978 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="106/77" YEAR="1978" PAGE.ECR="629">106/77 Simmenthal, Rec. str. 629, pkt 17</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>; rozróżnienie to jest bowiem sztuczne i niewłaściwe<NOTE NOTE.ID="E0066" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zobacz D. Simon, <QUOT.START ID="QS0044" REF.END="QE0044" CODE="201E"/>La directive européenne<QUOT.END ID="QE0044" REF.START="QS0044" CODE="201D"/>, Dalloz 1997, str 95: <QUOT.START ID="QS0045" REF.END="QE0045" CODE="201E"/>L'obligation d'écarter les règles nationales contraires au droit communautaire s'impose au juge national en vertu du principe de primauté, y compris si la norme en cause est dépourvue d'effet direct<QUOT.END ID="QE0045" REF.START="QS0045" CODE="201D"/>.</P></NOTE>, jako że w wyroku tym Trybunał potwierdził zarówno zasadę pierwszeństwa traktatów, jak i bezpośrednio stosowalnych aktów wydanych przez instytucje. Ponadto każdorazowo, gdy okazuje się, że<?PAGE NO="I-8875"?> przepis wspólnotowy stanowi przeszkodę dla istnienia normy któregoś z Państw Członkowskich, powraca się do zasady pierwszeństwa, ustanowionej przed blisko czterdziestu laty, niezależnie od tego, jakie jest źródło prawa wspólnotowego: Traktat<NOTE NOTE.ID="E0067" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Zobacz wyrok z dnia <DATE ISO="19640715">15 lipca 1964 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="6/64" YEAR="1964" PAGE.ECR="1141">6/64 Costa przeciwko ENFL., Rec. str. 1141</REF.DOC.ECR>. w szczególności str. 1158-1160.</P></NOTE> , rozporządzenie czy dyrektywa<NOTE NOTE.ID="E0068" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19790405">5 kwietnia 1979 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="148/78" YEAR="1979" PAGE.ECR="1629">148/78 Ratti, Rec. str. 1629, pkt 20-24</REF.DOC.ECR>. Rzecznik generalny Van Gerven w pkt 9 opinii przedstawionej w sprawie Marleasing stwierdził: <QUOT.START ID="QS0046" REF.END="QE0046" CODE="201E"/>Ponadto dyrektywa [...], stanowiąc część prawa wspólnotowego, co do zasady znajduje się ponad wszelkimi przepisami prawa krajowego. Jest tak w szczególności wówczas, gdy mamy do czynienia z przepisami krajowymi, które [...] dotyczą dziedziny objętej dyrektywa<QUOT.END ID="QE0046" REF.START="QS0046" CODE="201D"/>.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>43.</NO.P><TXT>Nie jest w tej chwili moim zamiarem obrona horyzontalnego skutku bezpośredniego dyrektyw, które nie zostały transponowane, a które spełniają warunki stawiane przez orzecznictwo. Nie jest nim także zachęcanie sędziów krajowych, by stosowali te przepisy, wkraczając w kompetencje ustawodawcy krajowego.</TXT><P>Nie mogę również zgodzić się z tymi, którzy utrzymują, że w przypadku takim jak aktualnie rozpatrywany możliwe jest wyłącznie dochodzenie odpowiedzialności państwa z tytułu szkody spowodowanej uchybieniem zobowiązaniom, jakie na nim ciążą na mocy prawa wspólnotowego, jako że, zgodnie z wolą Trybunału, rozwiązanie to ma charakter subsydiarny i mogłoby znaleźć zastosowanie jedynie wówczas, gdyby pozostałe przepisy krajowe wydane w celu wykonania dyrektywy 93/104 nie poddawały się wykładni zgodnej z jej brzmieniem i celem.</P></NP><NP><NO.P>44.</NO.P><TXT>W okolicznościach takich jak w niniejszej sprawie przypisana Trybunałowi Sprawiedliwości funkcja gwaranta jednolitej wykładni prawa wspólnotowego, pełniona przede wszystkim w ramach jego właściwości prejudycjalnej, nie pozwala mu na to, by nie dać sędziemu krajowemu innej możliwości poza zastosowaniem przepisu krajowego<NOTE NOTE.ID="E0069" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>S. Prechal <QUOT.START ID="QS0047" REF.END="QE0047" CODE="201E"/>Directives in European Community Law. A Study of Directives and Their Enforcement in National Courts<QUOT.END ID="QE0047" REF.START="QS0047" CODE="201D"/> , Clarendon Press Oxford, 1995, str. 229: <QUOT.START ID="QS0048" REF.END="QE0048" CODE="201E"/>The domestic courts are here operating within the context of Community law. For this very reason Community law and, specially Article 5 of the Treaty, may not only require them to do something positive but may also stop them if they should transcend the limits of what is considered as acceptable under Community law<QUOT.END ID="QE0048" REF.START="QS0048" CODE="201D"/>.</P></NOTE>, sprzecznego z brzmieniem art. 6 ust. 2 dyrektywy 93/104, jak również jej celem, jakim jest poprawa bezpieczeństwa, higieny i ochrony zdrowia pracowników<NOTE NOTE.ID="E0070" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>K. Lenaerts <QUOT.START ID="QS0049" REF.END="QE0049" CODE="201E"/>L'égalité de traitement en droit communautaire. Un principe unique aux apparences multiples<QUOT.END ID="QE0049" REF.START="QS0049" CODE="201D"/> [w:] Cahiers de droit européen. 1991. str. 3-41, w szczególności str. 38: <QUOT.START ID="QS0050" REF.END="QE0050" CODE="201E"/>Le juge aura généralement tendance à interpréter la norme nationale concernée dans le sens de la directive et de garantir de la sorte l'effet utile de la directive dans les relations entre particuliers<QUOT.END ID="QE0050" REF.START="QS0050" CODE="201D"/>: P. E. Morris <QUOT.START ID="QS0051" REF.END="QE0051" CODE="201E"/>The direct effect of directives — some recent developments in the European Court<QUOT.END ID="QE0051" REF.START="QS0051" CODE="201D"/> [w:] The jourinal of business law, maj 1989, str. 233-245, w szczególności str. 241: <QUOT.START ID="QS0052" REF.END="QE0052" CODE="201E"/>If national judiciaries respond positively to this exhortation something approaching horizontal direct effect may be achieved by a circuitous route. The substantive contents of directives could gradually percolate into private legal relationships without the problems which investing directives with horizontal direct effect would bring in its train, most notably the erosion of legal certainty, the risk of a national judicial revolt and the distortion of article 189<QUOT.END ID="QE0052" REF.START="QS0052" CODE="201D"/>.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>45.</NO.P><TXT>Mając zatem na względzie, że art. 6 ust. 2 dyrektywy 93/104 jest normą jasną, precyzyjną i bezwarunkową, nie wymagającą działania ze strony ustawodawcy krajowego<NOTE NOTE.ID="E0071" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19960305">5 marca 1996 r.</DATE> w sprawach połączonych <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-46/93+C-48/93" YEAR="1996" PAGE.ECR="I-1029">C-46/93 i C-48/93 Brasserie du pécheur przeciwko Factortame i in., Rec. str. I-1029, pkt 22</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, oraz że sąd niemiecki może posiłkować się innymi przepisami Arbeitszeitgesetz<?PAGE NO="I-8876"?> niż art. 7 § 1 pkt 1 lit. a), nie należy zachęcać pracowników do występowania z powództwem o odszkodowanie przeciwko państwu.</TXT></NP><NP><NO.P>46.</NO.P><TXT>Pragnę dodać, że dokonując wykładni prawa krajowego transponującego dyrektywę 93/104, sąd krajowy powinien pamiętać o tym, że jej istotą jest ochrona pracowników jako słabszej strony stosunku pracy<NOTE NOTE.ID="E0072" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Niektórzy autorzy podkreślają, że pewne dziedziny krajowego porządku prawnego, wśród nich prawo pracy i prawo ochrony konsumentów, regulujące stosunki między podmiotami prywatnymi, wykazują pewną elastyczność, pozwalającą na dokonywanie, bez poważniejszych problemów, wykładni prawa krajowego w świetle prawa wspólnotowego, przyczyniającego się do ich rozwoju. Zobacz G. C Rodríguez Iglesias i K. Riechenberg <QUOT.START ID="QS0053" REF.END="QE0053" CODE="201E"/>Zur richtlinienkonformen Auslegung (Ein Ersatz für die fehlende horizontale Wirkung?)<QUOT.END ID="QE0053" REF.START="QS0053" CODE="201D"/> [w:] Festschrift für Ulrich Everting, vol. II, str. 1229: <QUOT.START ID="QS0054" REF.END="QE0054" CODE="201E"/>Es gibt Rechtsgebiete, die so flexibel ausgestaltet sind, dass eine Auslegung der einschlägigen innerstaatlichen Vorschriften im Lichte des Gemeinschaftsrechts ohne größere Schwierigkeiten möglich ist. Ein gutes Beispiel für eine Rechtsgebiet, das in allen Mitgliedstaaten in den letzten Jahren tiefgreifende Änderungen erfahren hat, ist das Arbeitsrecht. Auch jüngere Rechtsgebiete, wie das Verbraucherschutzrecht, dürften für eine solche Rechtsfortbildung offen sein<QUOT.END ID="QE0054" REF.START="QS0054" CODE="201D"/>.</P></NOTE>. Sam Trybunał w wyroku w sprawie Unilever<NOTE NOTE.ID="E0073" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wyżej wymieniony w przypisie 53 wyrok w sprawie Unilever.</P></NOTE> szczególnie zwrócił uwagę na różnicę między dyrektywami, które tworzą prawa i obowiązki względem podmiotów prywatnych, a takimi, które tego nie czynią.</TXT></NP><NP><NO.P>47.</NO.P><TXT>Wydaje się zatem, iż pożądane jest zalecenie Arbeitsgericht de Lörrach, by, wypełniając swe obowiązki wynikające z prawa wspólnotowego, podążył śladem Juzgado de Primera Instancia de Oviedo, Tribunal Superior de Justicia de Cataluña, Juzgado de Primera Instancia n° 35 de Barcelona, Audiencia Provincial de Sevilla, Arbeitsgericht Hamburg, Tribunale Civile de Bologna, Corte di Cassazione Republiki Włoskiej i Pretore de Brescia.</TXT></NP><NP><NO.P>48.</NO.P><TXT>Z powyższych przyczyn proponuję Trybunałowi orzeczenie, że w każdym przypadku, gdy Państwo Członkowskie nie skorzystało z możliwości przewidzianej w art. 18 ust. 1 lit. b) ppkt i) dyrektywy 93/104, jej art. 6 ust. 2 stanowi przeszkodę dla istnienia przepisu takiego jak art. 7 § 1 lit. a) Arbeitszeitgesetz, który pozwala wydłużać, na podstawie zakładowych układów zbiorowych, dobowy czas pracy do wymiaru przekraczającego 10 godzin, jeśli czas pracy obejmuje regularne pełnienie dyżuru zakładowego w znaczącym wymiarze.</TXT><P>W konsekwencji wykładni art. 14 układu zbiorowego pracy niemieckiego Czerwonego Krzyża, w zakresie w jakim opiera się on na wymienionym art. 7, należy dokonać w ten sposób, że objęci nim pracownicy nie są zobowiązani do pracy w wymiarze przekraczającym przeciętnie czterdzieści osiem godzin tygodniowo, z uwzględnieniem przepisów art. 16 ust. 2 i art. 17 ust. 4 dyrektywy 104/93, dotyczących ustalania okresów odniesienia dla obliczania średniej.</P></NP></GR.SEQ><?PAGE NO="I-8877"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>IV —</NO.P><TXT>Wnioski</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>49.</NO.P><TXT>Na podstawie powyższych rozważań ponownie proponuję, by na trzecie pytanie postawione przez Arbeitsgericht Lörrach Trybunał udzielił następującej odpowiedzi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0055" REF.END="QE0055" CODE="201E"/>Nawet w przypadku gdy Państwa Członkowskie wprowadzają wyjątki na podstawie art. 16 ust. 2 dyrektywy 93/104, przepis jej art. 6 ust. 2 pozostaje jasny, precyzyjny i bezwarunkowy, a nadto przyznaje uprawnienia podmiotom prywatnym, tak że możliwe jest powołanie się na niego przed sądami krajowymi, w sytuacji gdy Państwo Członkowskie nie dokonało jego prawidłowej transpozycji w wyznaczonym terminie. Mając jednak na uwadze, że postępowania przed sądem krajowym dotyczą sporów między podmiotami prywatnymi, pracownicy nie są uprawnieni do powołania się na bezpośredni skutek tego przepisu.</P><P>W każdym przypadku, gdy Państwo Członkowskie nie skorzystało z możliwości przewidzianej w art. 18 ust. 1 lit. b) ppkt i) dyrektywy 93/104, jej art. 6 ust. 2 stanowi przeszkodę dla istnienia przepisu takiego jak art. 7 § 1 lit. a) Arbeitszeitgesetz, który pozwala wydłużać, na podstawie zakładowych układów zbiorowych, dobowy czas pracy do wymiaru przekraczającego 10 godzin, jeśli czas pracy obejmuje regularne pełnienie dyżuru zakładowego w znaczącym wymiarze. W konsekwencji wykładni art. 14 układu zbiorowego pracy niemieckiego Czerwonego Krzyża, w zakresie w jakim opiera się on na wymienionym art. 7, należy dokonać w ten sposób, że objęci nim pracownicy nie są zobowiązani do pracy w wymiarze przekraczającym przeciętnie czterdzieści osiem godzin tygodniowo, z uwzględnieniem przepisów art. 16 ust. 2 i art. 17 ust. 4 dyrektywy 104/93, dotyczących ustalania okresów odniesienia dla obliczania średniej<QUOT.END ID="QE0055" REF.START="QS0055" CODE="201D"/>.</P></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>