I.   ACHTERGROND

Handvuurwapens en lichte wapens (SALW) en de munitie daarvoor zijn de belangrijkste oorzaken van gewelddadige sterfgevallen in conflict- en niet-conflictsituaties. Om de twee minuten gaat ergens in de wereld een leven verloren aan munitie die uit handvuurwapens wordt afgevuurd.

Zowel de vraag naar als het aanbod van SALW en conventionele munitie nemen toe als gevolg van geopolitieke spanningen, regionale instabiliteit en steeds vaker uitbrekende gewapende conflicten. Conflicten uit het verleden en politieke onzekerheid hebben aangetoond dat zelfs legaal verworven wapens en munitie het risico lopen te worden omgeleid naar onbevoegden, waardoor de instabiliteit zich tot ver buiten hun gebied van oorsprong voortzet. In kwetsbare contexten wakkert de wijdverbreide beschikbaarheid van SALW en munitie het aanhoudende gewapende geweld en de georganiseerde misdaad aan en belemmert dit duurzame ontwikkeling.

Het veelzijdige probleem van illegale SALW en conventionele munitie vereist een gezamenlijke inspanning op internationaal, regionaal, subregionaal, nationaal en lokaal niveau om de verwoestende menselijke kosten ervan te voorkomen. Cruciale stappen om omleiding te voorkomen en de illegale handel in SALW uit te bannen, zoals erkend in de EU-strategie “Wapens beveiligen, burgers beschermen” en de conclusies van de Raad van de EU van 14 april 2025 over wapenuitvoercontrole, zijn onder meer: het versterken van multilaterale afspraken zoals het UN Programme of Action to Prevent, Combat and Eradicate the Illicit Trade in Small Arms and Light Weapons in All Its Aspects (VN-actieprogramma - UN PoA), het International Tracing Instrument (internationaal traceringsinstrument - ITI) en het nieuwe Global Framework for Through-life Conventional Ammunition Management (GFA), en het verbeteren van de technische uitvoering door middel van maatregelen zoals voorraadbeheer (onder meer door steun voor capaciteitsopbouw van derde landen), registratie, controles op overdrachten en tracering.

Voorts, en zoals erkend in het Pact for the Future dat in 2024 door de VN-lidstaten is aangenomen, kunnen praktische instrumenten voor de beheersing van SALW en munitie worden gebruikt om gewapend geweld en gewapende conflicten te voorkomen. De integratie van deze praktijken in nationale preventiestrategieën, inspanningen voor vredesopbouw en plannen voor duurzame ontwikkeling zal de weerbaarheid in staten en gemeenschappen vergroten en de vraag naar deze wapens en munitie tegengaan.

Kans op vooruitgang

In een multilateraal klimaat waarin het bevorderen van mondiale verbintenissen en samenwerking op het gebied van ontwapening en wapenbeheersing moeilijk is, springt multilaterale samenwerking op het gebied van handvuurwapens en lichte wapens en conventionele munitie eruit als een gebied waarop vooruitgang kan worden geboekt. Zo heeft de Algemene Vergadering van de VN in 2023 haar internationale ontwapeningsverplichtingen uitgebreid door de goedkeuring van het GFA, het eerste specifieke instrument dat zich richt op veiligheids- en beveiligingsrisico’s gedurende de hele levenscyclus van munitie, met als doel omleiding en illegale handel te voorkomen en ongeplande ontploffingen te beperken.

In 2024 hebben de staten tijdens de vierde toetsingsconferentie van het VN-actieprogramma en het internationaal traceringsinstrument bij consensus een toekomstgericht slotdocument aangenomen. De staten bereikten overeenstemming over manieren om illegale SALW nog beter te bestrijden, onder meer door de oprichting van een nieuwe door de staten geleide open technische deskundigengroep (Open-ended Technical Expert Group – OETEG) om de ontwikkelingen inzake de productie, de technologie en het ontwerp van SALW te bespreken, de genderresponsieve beheersing van SALW te verbeteren en de deelname van jongeren aan SALW-beheersingsprocessen te vergroten.

De staten hebben de komende drie jaar de gelegenheid om collectieve verbintenissen verder te stimuleren en de uitvoering van deze cruciale kaders op alle niveaus en in overeenstemming met de strategische aanwijzingen van de EU te versnellen. De allereerste bijeenkomst van staten in het kader van het GFA zal plaatsvinden in 2027, terwijl het VN-actieprogramma in 2026 en 2028 twee tweejaarlijkse bijeenkomsten van staten zal houden, waaronder de eerste bijeenkomst van de OETEG. Het succes van al deze bijeenkomsten hangt af van i) sterk voorbereidend werk, met regionale bijeenkomsten die fungeren als essentiële bouwstenen voor overeengekomen actie, en ii) het waarborgen van inclusieve en doeltreffende deelname van verschillende staten en organisaties.

Erkenning van de resultaten en impact van eerdere projecten

Door middel van recente EU-steun, waaronder Besluit (GBVB) 2022/1965 van de Raad, hebben het VN-Bureau voor ontwapeningszaken (Unoda), zijn regionale centra en uitvoerende partners op meerdere niveaus steun aan staten verleend. Door gebruik te maken van de unieke positie van de VN als organisator en secretariaat van relevante intergouvernementele processen, samen met zijn aanwezigheid in Afrika, Azië en de Stille Oceaan en Latijns-Amerika en het Caribisch gebied, konden het Unoda en zijn uitvoerende partners staten helpen bij het versterken van mondiale kaders en deze ook technisch uitvoeren.

Het project heeft bijvoorbeeld de wereldwijde beleidsvorming in het kader van het actieprogramma vergemakkelijkt dankzij uitgebreide voorbereidende werkzaamheden door de toetsingsconferentie, zoals een reeks seminars met deskundigen en regionale voorbereidende vergaderingen die zorgden voor de identificatie en onderlinge afstemming van nationale en regionale prioriteiten. Deze vergevorderde gesprekken hebben geleid tot doeltreffendere en vlottere onderhandelingen tijdens de conferentie, wat uiteindelijk tot een consensus over het slotdocument heeft geleid.

Op regionaal en nationaal niveau heeft het project de regionale samenwerking vergemakkelijkt, met inbegrip van de ontwikkeling van een routekaart voor Midden-Amerika en de Dominicaanse Republiek ter voorkoming van de illegale handel in en verspreiding van vuurwapens, munitie en explosieven, en de nationale capaciteit voor SALW-beheersing aanzienlijk uitgebreid. Het heeft gespecialiseerde opleiding verstrekt bij de bestrijding van illegale wapenhandel in El Salvador, Guatemala en Colombia, en capaciteitsopbouw verstrekt aan de nationale contactpunten in Azië en de Stille Oceaan, wat heeft geleid tot het hoogste aantal nationale verslagen over het actieprogramma in tien jaar tijd. In Sri Lanka werden wapendepots gebouwd om de voorraadbeveiliging te verbeteren en kregen functionarissen opleiding over wapenbeheer. In Papoea-Nieuw-Guinea, waar illegale SALW gedurende de gehele projectperiode bleven toenemen en een uitdaging bleven vormen, verstrekte het Unoda technische risicobeoordelingen en ontwikkelde het een nationaal actieplan inzake SALW. In Gambia en Burundi ondersteunde het project de opstelling van nationale actieplannen inzake SALW, en in Burundi werden defecte markeringsmachines gerepareerd, terwijl in de Democratische Republiek Congo gerichte bijstand voor het traceren van illegale SALW werd verleend. Bovendien is er het modulair compendium voor de beheersing van handvuurwapens (Mosaic), een zelfbeoordelingsinstrument (1) opgezet om de nationale autoriteiten in staat te stellen SALW-systemen te evalueren en te verbeteren op gebieden als markering, tracering en voorraadbeheer.

Gendermainstreaming in de beheersing van SALW werd in het kader van het project ook versterkt door middel van regionale coördinatie, seminars en nationale opleiding. Deze inspanningen hebben geleid tot de integratie van genderoverwegingen in nationale actieplannen en tot institutionele uitwisseling tussen beroepsbeoefenaren op het gebied van gender en SALW. Hoewel de wereldwijde financiële steun voor organisaties uit het maatschappelijke middenveld tijdens de projectperiode afnam, slaagde het project erin de belangrijke betrokkenheid vanuit de gemeenschap te handhaven en uit te breiden door middel van gerichte voorlichtingscampagnes, burgerinitiatieven en de deelname van organisaties uit het maatschappelijke middenveld aan multilaterale bijeenkomsten.

Een project dat is opgezet op basis van beproefde benaderingen en tegelijkertijd nieuwe trends aanpakt

De resultaten, partnerschappen en dynamiek die in het kader van het vorige project zijn opgebouwd, zullen dienen ter ondersteuning van de volgende fase, aangezien de belangrijkste structurele en strategische componenten niet zullen verdwijnen. Gendermainstreaming blijft een kernbeginsel en partnerschappen met het maatschappelijk middenveld en gespecialiseerde organisaties, zoals het International Action Network on Small Arms (IANSA) en het VN-Instituut voor Ontwapeningsonderzoek (UNIDIR), worden voortgezet. Het project blijft ook complementair met andere door de EU gefinancierde projecten, met extra aandacht voor synergieën voor technische uitvoering met initiatieven zoals die van het UNDP-Seesac, de OAS, de LAS, de OVSE, het GICHD-AMAT, het CAR en de SAS, alsook met inspanningen in verband met het Wapenhandelsverdrag onder leiding van BAFA en Expertise France, en met Empact.

De nieuwe fase van het project introduceert ook nieuwe elementen. Met name door de thematische dekking uit te breiden tot zowel het GFA als het “Pact for the Future”. Er wordt meer nadruk gelegd op technologische ontwikkelingen op het gebied van SALW, waarbij de steeds veranderende gevolgen daarvan, zowel in de vorm van uitdagingen als kansen voor wapenbeheersing, worden erkend. Daarnaast versterkt het project de integratie van SALW- en munitiecontrole in bredere inspanningen op het gebied van preventie en vredesopbouw, in overeenstemming met alomvattende benaderingen voor duurzame vrede en ontwikkeling. Ten slotte wordt het geografische bereik van het project uitgebreid tot het Midden-Oosten en Noord-Afrika, naast Afrika, Azië en de Stille Oceaan en Latijns-Amerika en het Caribisch gebied die onder het vorige project vielen.

II.   DOELSTELLINGEN, RESULTATEN EN ACTIVITEITEN VAN HET PROJECT

Het hoofddoel van het project is de hoeveelheid in omloop zijnde illegale wapens en munitie te verminderen en de verschrikkelijke menselijke tol ervan te voorkomen door de relevante internationale kaders te versterken. Dit zal tot stand worden gebracht door de mondiale beleidskaders te versterken en om te zetten in actie via ondersteuning van multilaterale processen, regionale samenwerking en gerichte nationale steun, hetgeen zal bijdragen tot de bestrijding van illegale SALW en munitie, en tegelijkertijd zal helpen gewapend geweld en conflicten te voorkomen. Het project is bedoeld om staten en maatschappelijke organisaties weerbaarder te maken om de illegale handel in wapens en munitie als gevolg van omleiding te voorkomen en het beheer van wapens en munitie wereldwijd te versterken.

Dit doel zal worden bereikt met een downstream- en upstreamaanpak op lokaal, nationaal, subregionaal, regionaal en mondiaal niveau, verdeeld over drie pijlers, om de volgende subdoelen te verwezenlijken:

1.	het versterken van toekomst- en actiegerichte beleidsresultaten in het kader van het GFA, het actieprogramma en het ITI van de VN

2.	het ondersteunen van gecoördineerde en versterkte uitvoering van de internationale instrumenten op nationaal, subregionaal en regionaal niveau

3.	het inzetten van SALW- en munitiebeheersing in bredere kaders voor vredes- en veiligheidsinspanningen om gewapend geweld doeltreffender te voorkomen en vrede en ontwikkeling te handhaven.

Verwachte sectoroverschrijdende resultaten:

—	Betere coördinatie met relevante organisaties, ook via andere door de EU gefinancierde projecten.

—	Meer betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld op alle niveaus.

—	Een geïntegreerd genderperspectief in alle projectactiviteiten.

Doelstelling 1: het versterken van toekomst- en actiegerichte beleidsresultaten in het kader van het GFA, het actieprogramma en het ITI van de VN.

1.2.   Resultaten

—	De lidstaten zijn goed geïnformeerd over de doelstellingen en maatregelen van het GFA, wat een beter voorbereide deelname en het indienen van vrijwillige eerste overzichten, voorafgaand aan de eerste bijeenkomst van staten over het GFA, steunt.

—

De lidstaten en relevante belanghebbenden hebben meer technische kennis en capaciteit over de uitvoering van het actieprogramma en het ITI en de ontwikkelingen op het gebied van de productie, de technologie en het ontwerp van SALW, wat leidt tot beter geïnformeerde tweejaarlijkse bijeenkomsten van staten en de beraadslagingen van de OETEG. Deelname aan intergouvernementele processen inzake SALW en munitie is inclusief en representatief voor de betrokken staten en een breed scala aan belanghebbenden.

1.3.   Activiteiten

1.3.1.   Mondiaal kader inzake munitie: Regionale voorbereidende vergaderingen voor de eerste bijeenkomst van staten

In de aanloop naar de eerste bijeenkomst van staten over het GFA in 2027 wordt een reeks regionale voorbereidende vergaderingen gehouden om staten en regionale organisaties een platform te bieden om regiospecifieke uitdagingen en prioriteiten op het gebied van munitiebeheer vast te stellen. Daarbij is er speciale aandacht om de voorbereidingen voor de indiening van vrijwillige eerste overzichten in 2026 te ondersteunen. Er zal een samenvattend verslag beschikbaar zijn voor de voorzitter, met daarin de belangrijkste discussiepunten van de vergaderingen met het oog op de beraadslagingen. Elke vergadering is ook bedoeld om de kennis over de praktische nationale uitvoering binnen de regionale context te vergroten.

Landen uit subregio’s	Regionaal centrum	Indicatieve locatie
Caribisch gebied Latijns-Amerika	UN-LiREC	Virtueel (twee vergaderingen)
Zuid-Azië Zuidoost-Azië Centraal-Azië Noordoost-Azië het Stille Oceaangebied	UNRCPD	Kathmandu, Nepal (één vergadering)
Midden-Oosten Noord-Afrika	UNRCPD en Unrec	Locatie nog te bepalen (één vergadering)
Oost-Afrika Zuidelijk Afrika West-Afrika Centraal-Afrika	Unrec	Locatie nog te bepalen (twee vergaderingen)

1.3.2.   Ontwikkeling van actiegerichte aanbevelingen ter ondersteuning van de eerste bijeenkomst van staten over het mondiaal kader inzake munitie in 2027

Er wordt een reeks virtuele rondetafelgesprekken met deskundigen georganiseerd, en de bevindingen en aanbevelingen daarvan worden vertaald en online geplaatst, zodat de staten er vóór de bijeenkomst van staten over kunnen nadenken. Ze worden ook tijdens de regionale voorbereidende vergaderingen gepresenteerd en besproken en kunnen bijdragen aan de beraadslagingen van de staten over thema’s van toekomstige vergaderingen van technische deskundigen van de overheid.

1.3.3.   Webinars van deskundigen om substantieel materiaal te genereren en regionale capaciteit op te bouwen voor ontwikkelingen op het gebied van de productie, de technologie en het ontwerp van SALW

De OETEG over ontwikkelingen inzake de technologie, productie en het ontwerp van SALW zal in de week van de tweejaarlijkse bijeenkomsten van de staten in 2026 en 2028 bijeenkomen met de opdracht om bij consensus overeengekomen aanbevelingen te ontwikkelen om uiterlijk in 2030 door de staten in het politieke proces van het actieprogramma te worden besproken. Om tegemoet te komen aan de behoeften van staten en de voorzitter in de periode tussen de bijeenkomsten, worden er regionale en mondiale webinars voor deskundigen en diplomaten gehouden om kennis te genereren, capaciteit op te bouwen en de ontwikkeling van aanbevelingen te onderbouwen.

1.3.4.   Sponsoring voor deelnemers uit ontwikkelingslanden of zwaar getroffen staten om belangrijke intergouvernementele bijeenkomsten over SALW en munitie bij te wonen

Veel ontwikkelingslanden of landen die veel last hebben van SALW en munitie, kunnen de conferenties in New York vaak niet bijwonen. Een sponsoringprogramma voor geselecteerde landen zal leiden tot een meer diverse deelname, wat de beraadslagingen tijdens de bijeenkomst van staten van het GFA in 2027 en andere bijeenkomsten in het kader van het VN-actieprogramma kan verrijken.

De deelnemers zullen door het Unoda en zijn regionale centra op basis van bepaalde criteria worden aangewezen om een diverse deelname te waarborgen. De sponsoring bestaat uit een component capaciteitsopbouw om kennis te ontwikkelen over de wezenlijke inhoud van de besprekingen en vaardigheden te ontwikkelen voor deelname aan het politieke proces, en een netwerkcomponent om deelnemers samen te brengen. Waar van toepassing wordt voor de sponsoring samenwerking met de door de VN geleide beurzen voor SALW en munitie overwogen. Bij de sponsoring wordt prioriteit gegeven aan gelijkwaardige, volledige en doeltreffende participatie van vrouwen.

1.3.5.   Meer deelname van het maatschappelijk middenveld aan mondiale intergouvernementele processen

Voorafgaand aan de GFA-bijeenkomst van staten en de tweejaarlijkse bijeenkomst van staten over het actieprogramma met de OETEG, zal het IANSA voor materiaal zorgen, zoals een gids om prioriteiten en strategieën om de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld te coördineren. Er zal ook een sponsoringprogramma voor het maatschappelijk middenveld, jongerenvertegenwoordigers inbegrepen, komen om de vergaderingen bij te kunnen wonen.

1.4.   Output

i)	Voor het GFA worden maximaal zes (6) regionale voorbereidende vergaderingen georganiseerd.

ii)	Er worden maximaal vier (4) virtuele rondetafelgesprekken met deskundigen over munitie gehouden voorafgaand aan de bijeenkomst van staten over het GFA in 2027.

iii)	In de periode tussen de bijeenkomsten van de OETEG worden maximaal acht (8) mondiale en regionale webinars van deskundigen gehouden.

iv)	Sponsoring van maximaal vijftien (15) deelnemers uit ontwikkelingslanden of zwaar getroffen staten om politieke conferenties bij te wonen.

v)	Een sponsoringprogramma en -gids voor maatschappelijke organisaties om de vertegenwoordiging en substantiële bijdrage aan het proces van het actieprogramma en het GFA te verbeteren.

Doelstelling 2: het ondersteunen van gecoördineerde en versterkte uitvoering van de internationale instrumenten op nationaal, subregionaal en regionaal niveau

2.2.   Resultaten

—	Betere uitvoering van het VN-actieprogramma, het ITI en het GFA door middel van nationale bijstand aan staten en de ontwikkeling van verbeterde instrumenten.

—	Versterkte regionale coördinatie om illegale SALW en munitie te verminderen.

2.3.   Activiteiten

2.3.1.   Verbetering van Mosaic en versterking van het Mosaic-beoordelingsinstrument

De bekendheid met en het nut van het Mosaic-beoordelingsinstrument is vergroot door de uitrol en het opleiden van multistakeholders, en door de ontwikkeling van aanvullende beoordelingscriteria en nieuwe functies voor de softwarecomponent. Op basis van gebruikersfeedback zal het aantal beoordelingscriteria van het Mosaic-beoordelingsinstrument worden uitgebreid met aanvullende Mosaic-modules, waardoor beoordelingen van andere relevante gebieden van beheersing van SALW mogelijk worden. Deze activiteiten zullen worden uitgevoerd in samenwerking met UNIDIR en de lidstaten.

2.3.2.   Staten ondersteunen bij het versterken van de uitvoeringsinspanningen en de samenwerking van het VN-actieprogramma/ITI en het GFA

In Azië-Stille Oceaan uitgevoerd door UNRCPD.

—

Steun voor de ASEAN-verklaring over de bestrijding van wapensmokkel: Om de illegale verspreiding van wapens en munitie in ASEAN-landen terug te dringen, wordt een reeks subregionale seminars, workshops en werksessies gehouden, waaronder thematische bijeenkomsten, peer-to-peeruitwisselingen en bezoeken om de politieke verbintenissen van de ASEAN-verklaring om te zetten in uitvoerbare doelstellingen, streefcijfers en indicatoren, en tegelijkertijd andere relevante regionale mechanismen te ondersteunen. Het UNRCPD zal gedurende het proces, in samenwerking met relevante regionale belanghebbenden, waaronder maatschappelijke organisaties en regionale organen zoals de ASEAN, zorgen voor richtsnoeren. Het initiatief wordt afgestemd op de ASEAN-vergadering van hoge ambtenaren over grensoverschrijdende criminaliteit en andere relevante regionale fora om te zorgen voor synergie en integratie met bestaande mechanismen. Bij het initiatief worden uitvoerende partners en extra donoren betrokken om het proces te ondersteunen, te coördineren en te zorgen voor duurzame steun voor de uitvoering van de ASEAN-verklaring. De activiteiten zullen voorts synergieën bevorderen met andere belangrijke kaders, zoals het regionale actieplan van de ASEAN inzake vrouwen, vrede en veiligheid, waarbij regionale politieke verbintenissen worden afgestemd op bredere vredes- en veiligheidsagenda’s.

—

Versterking van de rol van de nationale contactpunten (NPC’s) en de coördinatiemechanismen in het kader van het VN-actieprogramma en het GFA: Voortbouwend op de eerdere werkzaamheden van het UNRCPD bij het opzetten van regionale samenwerkingsmechanismen, zoals de NPC-gemeenschap van het actieprogramma voor Azië en het Stille Oceaangebied en het in 2023 gelanceerde regionale samenwerkingsmechanisme inzake conventionele wapens, heeft dit initiatief tot doel de NPC-gemeenschap van het actieprogramma uit te breiden tot overheidsfunctionarissen die aan het GFA werken.

—

Beoordelingen en bijstand in het land zelf in maximaal drie landen: Op nationaal niveau zal specifieke bijstand worden verleend ter ondersteuning van regelgevingskaders, het ontwerp en het beheer van beheersingssystemen voor SALW en munitie, en waar nodig operationele steun. Deze ondersteuning kan bestaan uit opleiding, workshops, vergaderingen, gegevensverzameling, technische bijstand en/of onderzoeksactiviteiten en zal ervoor zorgen dat alle activiteiten genderresponsief en inclusief zijn. Het initiatief zal maximaal drie begunstigde staten, waaronder één land in het Midden-Oosten, bijstaan, in coördinatie met andere relevante actoren, en zal dienen als katalysator ter aanvulling van andere financieringsstromen, waaronder SALIENT, Unscar en het vrijwillig trustfonds van het Wapenhandelsverdrag, om de regionale capaciteit te versterken en de coördinatie op het gebied van beheersing van SALW en munitiebeheer te verbeteren.

In Afrika uitgevoerd door het Unrec

—

Vier bijstandsactiviteiten in eigen land, waaronder twee beoordelingen: Voortbouwend op de uitvoering van evaluatiemissies en bijstand in het land zelf voor de ontwikkeling van nationale actieplannen (NAP’s) inzake SALW in Burundi en Gambia, zal het Unrec deze twee landen blijven steunen bij de uitvoering van hun NAP’s. Het centrum zal ook steun verlenen aan twee andere geselecteerde staten bij het versterken van hun nationale capaciteiten op het gebied van beheersing van SALW en/of munitiebeheer. Geselecteerde landen kunnen bijstand ontvangen via het Mosaic-beoordelingsinstrument en technische ondersteuning en gerichte capaciteitsopbouw krijgen om de uitvoering van de mondiale kaders te versterken op basis van hun behoeftebeoordeling. Als onderdeel van het bijstandsaanbod breidt het Unrec de controle op SALW uit tot munitiebeheer en steun voor de uitvoering van het GFA, met inbegrip van steun voor rapportage en het indienen van eerste overzichten. De bijstand zal het gebruik van bestaande beoordelingsinstrumenten voor munitie bevorderen.

—

Bevordering van een continentale gemeenschap van beroepsbeoefenaren op het gebied van beheersing van SALW en munitie: Voortbouwend op de samenwerking van het Unrec met een breed scala aan deskundigen op het gebied van SALW en munitie op het Afrikaanse continent, zal het initiatief bestaan uit een reeks onlinesessies voor nationale autoriteiten, technische deskundigen, maatschappelijke organisaties, de academische wereld, continentale en regionale instellingen en relevante VN-entiteiten. Het bevorderen van de continentale gemeenschap van beroepsbeoefenaren op het gebied van SALW en munitie zal een platform creëren voor reflecties/verbintenissen om i) de uitvoering van internationale, continentale, regionale en nationale instrumenten inzake illegaal beheer van SALW en munitie te stimuleren; ii) geleerde lessen en beste praktijken voor de doeltreffende uitvoering van initiatieven op het gebied van wapenbeheersing te delen; en iii) belangrijke beleids- en actiegerichte aanbevelingen te formuleren om de snelle verspreiding van SALW en munitie tegen te gaan. Zo kunnen bijvoorbeeld belangrijke onderwerpen, zoals het effect van opkomende technologieën op SALW, en ontwapeningseducatie waarbij jongeren betrokken zijn, worden besproken.

In Latijns-Amerika en het Caribisch gebied uitgevoerd door UN-LiREC

—

De ontwikkeling van een routekaart voor Andeslanden: Ontwikkeling van een routekaart voor de Andeslanden (Bolivia, Colombia, Ecuador en Peru) ter ondersteuning van de operationalisering van het in januari 2024 door de Andesgemeenschap aangenomen resolutieactieplan van Besluit 922 inzake veiligheid (Plan de Acción Resolutivo de la Decisión 922 en materia de Seguridad). Het plan betreft onder meer versterkte samenwerking bij de bestrijding van wapenhandel. De activiteiten zullen bestaan uit subregionale seminars, workshops en technische werksessies (waaronder redactie- en thematische vergaderingen). De routekaart zal worden opgesteld in samenwerking met de afdeling openbare veiligheid van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) en het secretariaat van de Andesgemeenschap (Communidad Andina, CAN), ter aanvulling van acties in het kader van het op 16 juli 2025 vastgestelde besluit van de Raad van de EU (GBVB).

—

Versterking van de markeringspraktijken voor munitie in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied ter ondersteuning van de uitvoering van het mondiaal kader voor munitie. De markering van munitie in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied wordt versterkt door de ontwikkeling van een regionale publicatie over goede praktijken, geactualiseerd opleidingsmateriaal en samenwerking met nationale autoriteiten om de markeringspraktijken te verbeteren, onder meer door het aanbieden van markeringscursussen in geselecteerde landen. De technische capaciteiten van ballistische en forensische laboratoria worden beter door gespecialiseerde opleidingen over het herstellen van markeringen op wapens. Los daarvan kunnen nationale inspanningen om de illegale handel in wapens en munitie te bestrijden en beletten worden gesteund door gerichte cursussen voor capaciteitsopbouw.

2.3.3.    Brochure en gerichte bijstand aan het maatschappelijk middenveld en parlementsleden in maximaal drie (3) landen over doeltreffende steun aan nationale autoriteiten bij de uitvoering van het VN-actieprogramma/ITI en het GFA: Gezien de hoogstaande expertise van sommige nationale maatschappelijke organisaties op het gebied van zaken die verband houden met het VN-actieprogramma, ITI en GFA, wordt in maximaal drie landen bijstand verleend om organisaties en parlementsleden te begeleiden. De bijstand omvat een brochure ter ondersteuning van de universalisering van het GFA met als belangrijkste invalshoek “wat kan het maatschappelijk middenveld doen?”. Daaronder valt onder meer hoe het Unoda en andere partnerorganisaties materialen en instrumenten kunnen gebruiken die zijn voortgekomen uit andere besluitvormingsprojecten van de Raad van de EU, en hoe steun kan worden verleend voor nationale rapportage of de vaststelling van doelen. De bijstand vormt een concrete bijdrage aan doelstelling 15 van het GFA.

2.4.   Resultaten

i)	Het Mosaic-beoordelingsinstrument wordt bijgewerkt met aanvullende gebruiksvriendelijke functies en criteria, op basis van feedback van gebruikers.

ii)	Opleiding over en gebruik van het Mosaic-beoordelingsinstrument door diverse belanghebbenden (onder meer in verband met activiteit 2.3.3, voor zover haalbaar).

iii)

In Azië en de Stille Oceaan: a) Er wordt een actieplan ontwikkeld voor de ASEAN-verklaring over de bestrijding van wapensmokkel in Zuidoost-Azië. b) Sessies om de bijstand en virtuele opleidingsworkshops voor nationale contactpunten in kaart te brengen. c) Ontwikkeling van een toolkit voor nationale contactpunten. d) Beoordelingen en bijstand in het land zelf in maximaal drie landen.

iv)

In Afrika: a) Mosaic-beoordelingen in maximaal twee (2) landen. b) Technische bijstand in het land zelf in maximaal vier (4) staten om het VN-actieprogramma, het ITI en het GFA uit te voeren en bestaande instrumenten te c) De continentale gemeenschap van beroepsbeoefenaren op het gebied van SALW en munitie houdt driemaandelijkse sessies, in totaal twaalf online- en hybride evenementen.

v)

In Latijns-Amerika en het Caribisch Gebied: a) Samen met de Organisatie van Amerikaanse Staten en het secretariaat van de Andesgemeenschap wordt een routekaart opgesteld voor de Andeslanden ter voorkoming van de illegale handel in en verspreiding van vuurwapens, munitie en explosieven, en deze wordt aangenomen. b) Er wordt één (1) paper over de markering van munitie in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied opgesteld, waarin de regionale uitdagingen en doeltreffende praktijken worden geanalyseerd en praktische aanbevelingen worden gedaan. c) De cursus van UN-LiREC over de markering van SALW en aanverwant materiaal worden herzien en uitgebreid met aanvullende inhoud over de markering van munitie. d) Maximaal vier (4) fysieke cursussen/workshops over de markering van munitie of SALW en/of over de versterking van de inspanningen ter bestrijding van de illegale handel in SALW en munitie in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied. e) Ballistische en forensische laboratoria in de regio profiteren van capaciteitsopbouw door middel van een praktische cursus over de herstelling van markeringen op wapens. f) Capaciteitsopbouw voor ballistische en forensische laboratoria door middel van een praktische cursus over het weer zichtbaar maken van markeringen op wapens in ten minste twee (2) landen in Latijns-Amerika en/of het Caribisch gebied.

vi)	Een brochure voor het maatschappelijk middenveld en/of parlementsleden om regeringen op verzoek te ondersteunen bij de uitvoering van het VN-actieprogramma, het ITI en het GFA door middel van bestaande instrumenten, die in maximaal drie (3) landen is getest.

Doelstelling 3: De beheersing van SALW en munitie inzetten in bredere vredes- en veiligheidsinspanningen om gewapend geweld doeltreffender te voorkomen en vrede en ontwikkeling te handhaven.

3.2.   Resultaten

—	De collectieve inspanningen versterken om gewapend geweld te voorkomen en vrede te handhaven door middel van beheersing van SALW en munitie.

—	Bijdragen aan de uitvoering van het Pact voor de Toekomst door de beheersing van SALW en munitiebeheer te integreren in de nationale inspanningen op het gebied van preventie, vredesopbouw en duurzame ontwikkeling.

—	De inspanningen op het gebied van genderresponsieve beheersing van SALW versterken.

—	De samenwerking met maatschappelijke organisaties en jongeren versterken om de vraag naar illegale SALW en munitie te verminderen en het VN-actieprogramma, het ITI en het GFA uit te voeren.

3.3.   Activiteiten

3.3.1.   Ontwikkeling van een “steunpakket” om de beheersing van SALW en munitiebeheer te integreren in de inspanningen op het gebied van preventie en vredesopbouw

Er zal een steunpakket voor staten worden ontwikkeld om de beheersing van SALW en munitiebeheer te integreren in nationale preventiestrategieën, inspanningen voor vredesopbouw en ontwikkelingsplannen. Het pakket zal een reeks producten omvatten, zoals een overzicht van bestaande initiatieven en actoren op het gebied van preventie en SALW/munitie, een richtsnoer inzake goede praktijken om de banden tussen deze gebieden te versterken, de ontwikkeling van aanpasbare voorbeelden van nationale streefcijfers voor gebruik door staten, een nieuwe Mosaic-module over gewapend geweld voorkomen (vertaald in ten minste twee talen), en een wereldwijde bewustmakings- en voorlichtingscampagne. Dit materiaal zal, samen met andere relevante bestaande middelen, worden gepubliceerd op een speciale website over de beheersing van SALW, munitiebeheer en vredeshandhaving, die als informatieplatform kan dienen voor staten bij hun inspanningen op dit gebied.

3.3.2.   Toolkit voor gegevensverzameling over SALW en munitie

Er wordt een toolkit voor staten en relevante organisaties ontwikkeld om goede praktijken en richtsnoeren te verstrekken voor naar gender/geslacht, leeftijd en handicap uitgesplitste gegevensindicatoren en variabelen met betrekking tot SALW en munitie. De toolkit zal ook richtsnoeren bieden voor de verzameling van ethische gegevens en privacy, verwijzingen bevatten naar bestaande werkzaamheden op dit gebied, waaronder die welke in het kader van het Wapenhandelsverdrag zijn ontwikkeld, en kan worden opgenomen in het “informatieplatform”.

3.3.3.   Ontwikkeling en lancering van een operationeel richtsnoer van Afrika/de Afrikaanse Unie inzake gender, SALW en munitie

Het Unrec en de Afrikaanse Unie (AU) zullen een operationeel richtsnoer inzake gender, SALW en munitie ontwikkelen. Dit richtsnoer zal de operationalisering van het in 2023 ondertekende samenwerkingsmodel tussen het Unoda en de AU ondersteunen en zal de belangrijkste aanbevelingen van de in 2025 gehouden Unrec-workshops over gender en ontwapening uitvoeren, waarin het eerste overleg over de nota plaatsvond en de reikwijdte van de nota werd afgebakend. De nota zal richtsnoeren bevatten om genderresponsieve beleidsvorming en programmering op het gebied van SALW te ontwikkelen, ter ondersteuning van de volledige, gelijke en doeltreffende deelname van vrouwen aan de besluitvorming over de beheersing van wapens en de ontwikkeling van nationale actieplannen waarin gender- en jongerenperspectieven en -behoeften zijn geïntegreerd. De nota zal ook richtsnoeren bevatten voor beste praktijken om gegevens over genderbewuste SALW-programma’s te verzamelen, monitoren en evalueren (in verband met activiteit 3.3.2).

3.3.4.   Ondersteuning van een informeel netwerk van jeugddeskundigen op het gebied van SALW en munitie om hun werkzaamheden ter voorkoming van geweld te bevorderen en de desbetreffende mondiale kaders uit te voeren

Dit initiatief zal een informeel, door jongeren geleid netwerk van deskundigen op het gebied van SALW en munitie bevorderen, dat de uitwisseling van kennis, de coördinatie van acties en de versterking van hun papers en stemmen in door de VN gesteunde activiteiten in het kader van het VN-actieprogramma, het ITI en het GFA mogelijk maakt, met bijzondere aandacht voor bijdragen aan geweldpreventie en vredeshandhaving. Waar mogelijk zullen jeugddeskundigen worden uitgenodigd om deel te nemen aan de activiteiten van het project in het kader van de pijlers I en II (bv. activiteiten 1.3.1, 1.3.2, 1.3.3, 2.3.2 en 2.3.3).

3.3.5.   Initiatief ter voorkoming van vuurwapens op scholen

Het bewustzijn en de institutionele capaciteit om de aanwezigheid van vuurwapens op scholen in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied aan te pakken, worden versterkt door middel van nationale webinars, de verspreiding van educatief materiaal en/of technische ondersteuning op maat aan staten, waaronder de ontwikkeling van richtsnoeren voor onderwijsinstanties om incidenten met vuurwapens te voorkomen en erop te reageren.

3.3.6.   Programma voor kleine subsidies voor het maatschappelijk middenveld

Er wordt een programma voor kleine subsidies voor het maatschappelijk middenveld uitgevoerd ter ondersteuning van op feiten gebaseerde voorlichtingsinitiatieven van relevante maatschappelijke organisaties om op constructieve wijze met de betrokken autoriteiten en het publiek in gesprek te gaan. Er zullen enkele kleine subsidies worden verstrekt in verband met de regionale voorbereidende bijeenkomsten over munitie (activiteit 1.3.1).

3.3.7.   Betrokkenheid bij bredere fora voor vrede, veiligheid en ontwikkeling

De betrokkenheid van deskundigen bij andere relevante fora voor vrede, veiligheid en ontwikkeling zal bijdragen tot de bevordering van de beheersing van SALW en conventionele munitie bij het verwezenlijken van de doelstellingen op het gebied van vrede en veiligheid en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen, waaronder doelstelling 5 (gendergelijkheid en empowerment) en doelstelling 16 (vreedzame en inclusieve samenlevingen). Door deel te nemen aan netwerken zoals het netwerk van contactpunten voor vrouwen, vrede en veiligheid en de campagne “Halving Global Violence” van de Pathfinders kan het Unoda synergieën benutten om een alomvattende aanpak van vrede en veiligheid te bevorderen en mogelijkheden te identificeren om een bredere gemeenschap te betrekken bij het belang van de beheersing van SALW en munitie om gemeenschappelijke doelstellingen te bereiken.

3.4.   Resultaten

i)

Een middelenpakket voor de integratie van de beheersing van SALW en munitiebeheer in de inspanningen op het gebied van preventie en vredesopbouw: a) Een overzicht van initiatieven en actoren die zich bezighouden met SALW/munitie en preventie en vredesopbouw. b) Ontwikkeling van een leidraad inzake goede praktijken voor de koppeling van de beheersing van SALW en munitiebeheer aan nationale preventie-inspanningen, in overeenstemming met het Pact voor de Toekomst en de “nieuwe agenda voor vrede” van de secretaris-generaal. c) Een lijst met aanpasbare nationale doelstellingen die kunnen worden gebruikt in nationale actieplannen en strategieën op het gebied van SALW, munitie, vrouwen, jongeren, vrede en veiligheid, en preventiekaders. d) Ontwikkeling van Mosaic-module 02.10 “Beheersing van handvuurwapens en lichte wapens om gewapend geweld te voorkomen”, te vertalen in ten minste twee talen. e) Voorlichtings- en communicatiecampagne gericht op de koppeling van de beheersing van SALW en munitiebeheer voor een doeltreffendere preventie en vredesopbouw. f) Website (“informatieplatform”) waar staten toegang hebben tot instrumenten en mogelijkheden voor ondersteuning bij de integratie van de beheersing van SALW en munitiebeheer in bredere inspanningen op het gebied van preventie, vredesopbouw en duurzame ontwikkeling.

ii)	Publicatie van een toolkit om de verzameling van gegevens over de beheersing van SALW en munitie te verbeteren, uitgesplitst naar geslacht, leeftijd en handicap.

iii)	Publicatie van een operationeel richtsnoer van Afrika/de Afrikaanse Unie over gender, SALW en munitie.

iv)	Oprichting van een informeel netwerk van jeugddeskundigen op het gebied van preventie door beheersing van SALW en munitie.

v)

Initiatief ter voorkoming van vuurwapens op scholen voor Latijns-Amerikaanse en Caribische staten, dat onder meer kan bestaan uit bewustmakingswebinars, de verstrekking van educatief materiaal en/of technische ondersteuning aan een geselecteerd land bij het plannen, conceptualiseren, opstellen en vervolledigen van richtsnoeren voor onderwijsinstanties om de aanwezigheid en het gebruik van vuurwapens op scholen te voorkomen en aan te pakken.

vi)	Een subsidieprogramma om relevante maatschappelijke organisaties in staat te stellen op gemeenschapsniveau actie te ondernemen en jongeren meer te betrekken bij de beheersing van SALW en munitiebeheer in getroffen gemeenschappen.

vii)

Voortzetting van de betrokkenheid bij het nationale netwerk van contactpunten voor vrouwen, vrede en veiligheid, de informele deskundigengroep inzake vrouwen, vrede en veiligheid van de Veiligheidsraad, het VN-actienetwerk tegen seksueel geweld in het kader van conflicten en de campagne “Halving Global Violence” van de Pathfinders.

3.   CONTACTEN EN PARTNERSCHAPPEN

Voortbouwend op eerdere samenwerking tussen de EU en het Unoda, en dankzij het wereldwijde vermogen van de VN om mensen samen te brengen, zal het project belangrijke VN-entiteiten, regeringen, regionale organisaties, het maatschappelijk middenveld en onderzoeksinstellingen met elkaar verbinden.

Het project zal de verspreiding van informatie en resultaten van de voorgestelde activiteiten onder een breed en divers publiek ondersteunen. Voorts zal er bij alle relevante acties via contacten met de media, nevenevenementen en webinstrumenten worden gezorgd voor outreach.

Het Unoda en zijn uitvoerende partners zullen zorgen voor een blijvend effect door middel van doeltreffende bewustmaking, voorlichting, contacten en partnerschappen. Het Unoda zal gebruikmaken van een reeks communicatie-instrumenten, waaronder een webpagina, een nieuwe voorlichtingscampagne, schriftelijke persberichten, het Saving Lives Bulletin, specifieke sociale media, nevenevenementen en informele briefings. De uitvoering van alle acties zal worden gevolgd via monitoring- en evaluatie-instrumenten, waaronder deelnemersenquêtes en regelmatige vergaderingen van de ter zake bevoegde werkgroepen.

Het Unoda zal de nodige maatregelen treffen opdat de bijdrage van de Europese Unie aan de actie voldoende zichtbaar is. Die maatregelen zullen worden uitgevoerd aan de hand van de Handleiding communicatie en zichtbaarheid van de Commissie voor het externe optreden van de Europese Unie.

Tijdens de uitvoering van het project zal de coördinatie met een breed scala van partners, met inbegrip van de partners die worden gesteund door andere besluiten van de Raad van de EU, worden gewaarborgd. Het Unoda zal het gebruik van technische instrumenten voor de beoordeling, de markering, de tracering, de fysieke beveiliging en het voorraadbeheer bevorderen, met inachtneming van de hulpmiddelen die door de EU worden gefinancierd of medegefinancierd.

Het Unoda zal zich blijven inzetten om het project en de resultaten ervan te promoten door deel te nemen aan relevante netwerken, fora of groepen, en zal het informele coördinatiemechanisme inzake gender en SALW, dat in het kader van het vorige door de EU gefinancierde project in 2019 is opgesteld, blijven beheren.

4.   BEGUNSTIGDEN

Dit project zal ten goede komen aan diverse belanghebbenden op het gebied van de beheersing van handvuurwapens en lichte wapens en munitiebeheer. Het gaat onder meer om regionale organisaties, nationale autoriteiten en/of veiligheidsdiensten en defensietroepen, alsook het maatschappelijk middenveld dat actief is op nationaal en gemeenschapsniveau in Afrika, Azië en de Stille Oceaan, Latijns-Amerika en het Caribisch gebied, en Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Bovendien zal in het kader van dit project ook worden samengewerkt met nationale autoriteiten en het maatschappelijk middenveld, die zich bezighouden met preventie en vredesopbouw, waardoor de wederzijdse inspanningen om gewapend geweld terug te dringen, worden versterkt. Aangezien het project zich specifiek richt op inclusievere benaderingen van vrede en veiligheid zullen ook vrouwen, jongeren en andere gemarginaliseerde groepen begunstigden zijn.

5.   DUUR

De totale duur van het project, met inbegrip van alle activiteiten in het kader van de drie pijlers ervan, wordt geraamd op 36 maanden.

6.   RAPPORTAGE

Het Unoda zal regelmatig verslagen opstellen, in overeenstemming met de na onderhandelingen tot stand gekomen overeenkomst.