SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L‑Ewwel Awla)
11 ta’ Settembru 2025 ( * )
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Konvenzjoni li timplimenta l-ftehim ta’ Schengen – Artikolu 54 – Artikolu 50 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali ta’ l-Unjoni Ewropea – Prinċipju ta’ ne bis in idem – Kunċett ta’ ‘l-istess fatti’ – Kundanna fi Stat Membru ta’ membru ta’ assoċjazzjoni terroristika għal parteċipazzjoni f’din l-assoċjazzjoni fid-dawl tal-preparazzjoni ta’ att ta’ terroriżmu – Prosekuzzjoni fi Stat Membru ieħor minħabba l-istess atti ta’ terroriżmu”
Fil-Kawża C‑802/23,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Audiencia Nacional (il-Qorti Nazzjonali, Spanja), permezz ta’ deċiżjoni tal‑4 ta’ Diċembru 2023, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑28 ta’ Diċembru 2023, fil-proċeduri kriminali kontra
MSIG,
fil-preżenza ta’:
Ministerio Fiscal,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (L‑Ewwel Awla),
komposta minn F. Biltgen, President tal-Awla, T. von Danwitz (Relatur), Viċi President tal-Qorti tal-Ġustizzja, A. Kumin, I. Ziemele u S. Gervasoni, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: D. Spielmann,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li rat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
|
– |
għall-Ministerio Fiscal, minn C. García-Berro Montilla, fiscal, |
|
– |
għall-Gvern Spanjol, minn A. Gavela Llopis, bħala aġent, |
|
– |
għall-Gvern Ungeriż, minn Zs. Biró-Tóth u M. Z. Fehér, bħala aġenti, |
|
– |
għall-Kummissjoni Ewropea, minn J. Baquero Cruz u I. Zaloguin, bħala aġenti, |
wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
|
1 |
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 54 tal-Konvenzjoni li timplimenta l-Ftehim ta’ Schengen tal‑14 ta’ Ġunju 1985 bejn il-Gvernijiet ta’ l-Istati ta’ l-Unjoni Ekonomika tal-Benelux, ir-Repubblika Federali tal Ġermanja u r-Repubblika Franċiża dwar it-tneħħija bil-mod ta’ kontrolli fil-fruntieri komuni tagħhom (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 2, p. 9), iffirmata f’Schengen fid‑19 ta’ Ġunju 1990 u li daħlet fis-seħħ fis‑26 ta’ Marzu 1995 (iktar ’il quddiem il-“KTFS”), kif ukoll tal-Artikolu 50 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”). |
|
2 |
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali mibdija kontra MSIG għal reati ta’ qerda terroristika, ta’ attentat ta’ qtil terroristiku kif ukoll ta’ offiżi gravi fuq il-persuna. |
|
Il-kuntest ġuridiku |
|
Id-dritt tal-Unjoni |
|
3 |
L-Artikolu 54 tal-KTFS, li jinsab fil-Kapitolu 3, intitolat “Applikazzjoni tal-prinċipju ta’ ne bis in idem”, tat-Titolu III tagħha, jipprevedi: |
“Persuna li l-każ tagħha jkun inqata’ b’mod finali f’Parti Kontraenti waħda ma tistax tiġi mixlija f’Parti Kontraenti oħra għall-istess azzjonijiet sakemm, jekk tkun ġiet imposta penali, din tkun ġiet infurzata, tkun fil-fatt fil-proċess li tiġi infurzata jew ma tkunx tista’ tiġi infurzata iżjed taħt il-liġijiet tal-Parti Kontraenti fejn tkun ingħatat is-sentenza.”
|
Id-dritt Spanjol |
|
Il-Liġi Organika 7/2014 |
|
4 |
Skont l-Artikolu 14 tal-Ley Orgánica 7/2014, sobre intercambio de información de antecedentes penales y consideración de resoluciones judiciales penales en la Unión Europea (il-Liġi Organika 7/2014 dwar l-Iskambju ta’ Informazzjoni fuq ir-Rekords Kriminali u dwar it-Teħid Inkunsiderazzjoni ta’ Deċiżjonijiet Ġudizzjarji fil-Qasam Kriminali fl-Unjoni Ewropea), tat‑12 ta’ Novembru 2014 (BOE Nru 275, tat‑13 ta’ Novembru 2014, p. 93204) fil-verżjoni tagħha fis-seħħ fid-data tat-tressiq tat-talba għal deċiżjoni preliminari (iktar ’il quddiem il-“Liġi Organika 7/2014”): |
“1. L-effetti legali marbuta ma’ kundanna definittiva preċedenti mogħtija fi Stat Membru ieħor fir-rigward tal-istess persuna għal fatti differenti huma ekwivalenti, fl-okkażjoni ta’ proċeduri kriminali ġdida, għal dawk li kienu jirriżultaw minn din l-istess kundanna li kieku ngħatat fi Spanja, sakemm jiġu ssodisfatti l-kundizzjonijiet li ġejjin:
a) il-kundanni ġew imposti għal fatti punibbli konformement mal-liġi Spanjola fis-seħħ fid-data tat-twettiq tagħhom;
b) informazzjoni suffiċjenti dwar dawn il-kundanni nkisbet permezz ta’ strumenti ta’ assistenza ġudizzjarja reċiproka applikabbli jew permezz tal-iskambju ta’ informazzjoni estratta mir-rekords kriminali.
2. Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet li jinsabu fil-paragrafu preċedenti, il-kundanni definittivi mogħtija fi Stat Membru ieħor ma għandhomx jaffettwaw l-atti li ġejjin, u ma jistgħux iwasslu għall-annullament jew għar-reviżjoni tagħhom:
a) id-digrieti definittivi meħuda preċedentement mill-qrati Spanjoli u d-deċiżjonijiet dwar l-eżekuzzjoni tagħhom;
b) id-digrieti ta’ kundanna mogħtija fi proċeduri sussegwenti fi Spanja marbuta ma’ reati mwettqa qabel ma l-qorti tal-Istat Membru l-ieħor tkun tat digriet ta’ kundanna;
c) id-digrieti mogħtija jew li għandhom jingħataw bis-saħħa tat-tielet paragrafu tal-Artikolu 988 tal-Ley de Enjuiciamiento Criminal (il-Kodiċi tal-Proċedura Kriminali) li jistabbilixxi l-limiti għall-eżekuzzjoni tal-pieni, fosthom dawk imsemmija fil-punt (b).
3. Ir-rekords kriminali li jinsabu fir-reġistru ċentrali għandhom jitqiesu bħala annullati, anki jekk jirriżultaw minn kundanni mogħtija fi Stati oħra, għall-finijiet tat-teħid inkunsiderazzjoni tagħhom fi Spanja mill-imħallfin u mill-qrati konformement mad-dritt Spanjol, sakemm it-tneħħija tagħhom mill-Istat tal-kundanna ma tkunx ġiet ikkomunikata minn qabel.”
|
5 |
L-unika dispożizzjoni addizzjonali ta’ din il-liġi tiddisponi: |
“Il-kundanni mogħtija minn qorti ta’ Stat Membru tal-Unjoni Ewropea qabel il‑15 ta’ Awwissu 2010 fl-ebda każ ma għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-applikazzjoni ta’ din il-liġi.”
|
Il‑kawża prinċipali u d‑domandi preliminari |
|
6 |
Wara li ġiet arrestata, fit‑3 ta’ Ottubru 2004, mill-pulizija Franċiża, MSIG ġiet ikkonsenjata lill-awtoritajiet Spanjoli, fl‑4 ta’ Settembru 2019, b’eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew maħruġ mill-Juzgado Central de Instrucción no 2 de l’Audiencia Nacional (il-Qorti Istruttorja Ċentrali Nru 2 tal-Qorti Nazzjonali, Spanja). |
|
7 |
L-Audiencia Nacional (il-Qorti Nazzjonali, Spanja), li hija l-qorti tar-rinviju, hija adita bi proċeduri kriminali mibdija kontra MSIG bħala awtriċi ta’ attentat terroristiku li seħħ f’Oviedo (Spanja) fil‑21 ta’ Lulju 1997. MSIG hija akkużata li wettqet reati ta’ qerda terroristika, ta’ attentat ta’ qtil terroristiku kif ukoll ta’ offiżi gravi fuq il-persuna. |
|
8 |
Il-fatti li wasslu għal din l-akkuża huma deskritti, mill-qorti tar-rinviju, kif ġej: |
“Matul ir-residenza tagħha fi Franza, u mingħajr ma telqet minn dan il-pajjiż, b’effett minn data indeterminata u sakemm ġiet arrestata fix-xahar ta’ Ottubru 2004, [MSIG] kienet, bħala mexxejja tal-organizzazzjoni terroristika Euskadi Ta Askatasuna (ETA), il-persuna responsabbli sabiex tittrażmetti l-istruzzjonijiet stabbiliti mill-ogħla awtoritajiet tal-organizzazzjoni u sabiex tiddetermina, konformement ma’ dawn l-istruzzjonijiet, il-linji ta’ azzjoni tal-kommandos terroristiċi li kienu joperaw fi Spanja, billi jipprovdulhom l-informazzjoni minn Franza, normalment permezz ta’ noti li kienu jinsabu f’postijiet iddefiniti minn qabel, kif ukoll il-mezzi materjali (armi, granati u splussivi) sabiex iwettqu l-kampanji ta’ azzjonijiet tagħhom, normalment permezz ta’ terzi, li kienu l-kustodji tal-armi. Ħafna drabi kienu l-membri ta’ dawn il-kommandos, billi jsegwu l-istruzzjonijiet ġenerali li rċevew mingħand it-tmexxija tal-ETA, li kellhom jiddeċiedu konkretament dwar l-azzjoni terroristika li kellha titwettaq, li jippjanaw fid-dettall, billi jużaw il-mezzi materjali u l-armi li kienu ngħatawlhom, u, ladarba l-azzjoni tkun twettqet, li jagħtu rendikont tar-riżultat tagħha lit-tmexxija tal-organizzazzjoni terroristika.
Fil-każ speċifiku li ta lok għall-prosekuzzjoni, żewġ membri tal-ETA, li dak iż-żmien ma kinux magħrufa mill-pulizija, li kienu joperaw fi ħdan kommando “ta’ persuni mhux magħrufa mal-awtoritajiet” (‘KATU’ jew ‘KATTU’) […], probabbilment megħjuna minn persuni oħra li ma kinux magħrufa, u li aġixxew skont l-istruzzjonijiet ġenerali li kienu rċevew sabiex jattakkaw miri tal-pulizija jew tal-forzi armati, iddeċidew li jattakkaw l-għassa tal-pulizija fil-lokalità ta’ Oviedo, il-belt kapitali tal-Comunidad Autónoma de Asturias (il-Komunità Awtonoma ta’ Asturias, Spanja), billi mmanifatturaw għal dan l-għan, permezz tal-armi li kienu rċevew u ħażnu, apparat artiġġjanali awtomatizzat li jitfa’ granati ta’ kontra t-tankijiet, li huma qiegħdu, madwar it‑8 ta’ filgħodu fil‑21 ta’ Lulju 1997, f’ċerta distanza mill-għassa, billi qiegħdu wkoll apparat esplożiv artiġġjanali li jesplodi b’ċertu dewmien fl-inħawi sabiex dan jisplodi fil-mument li fih kien preżunt li l-istruttura li titfa’ l-granati setgħat tkun spezzjonata mill-pulizija.
Kienu biss tlieta mill-granati previsti li ntefgħu, u l-ebda waħda minnhom ma laħqet l-għan, peress li dawn il-granati splodew b’mod każwali f’diversi postijiet qrib, billi kkawżaw biss ħsara materjali u, minħabba l-istorbju tal-isplużjoni, persuna li kienet tinsab fl-inħawi sofriet minn problemi fis-smigħ. In-nassa bl-isplussiv ġiet identifikata mill-pulizija waqt l-ispezzjoni tas-sit u dan l-isplussiv ġie immedjatament innewtralizzat.”
|
9 |
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, skont il-prosekutur pubbliku Spanjol, MSIG għandha tiġi kkunsidrata bħala l-awtriċi materjali tar-reati inkwistjoni minħabba, minn naħa, il-kwalità tagħha ta’ persuna responsabbli, fiż-żmien tal-fatti inkwistjoni, għall-“kommandos ta’ persuni mhux magħrufa mal-awtoritajiet” tal-ETA u, min-naħa l-oħra, għall-provvista, minn Franza, ta’ diversi armi lill-“kommando ta’ persuni mhux magħrufa mal-awtoritajiet” “KATU” jew “KATTU” (iktar ’il quddiem il-“KATTU”) bl-għan li twettaq attentati terroristiċi. Il-piena mitluba minn dan il-prosekutur pubbliku għall-fatti inkwistjoni tammonta, skont l-indikazzjonijiet ta’ din il-qorti, għal total ta’ 71 sena priġunerija. Il-qorti tar-rinviju tippreċiża li l-eżekuzzjoni ta’ din il-piena għandha, ex lege, tagħti lok għall-applikazzjoni ta’ limitazzjoni għal massimu ta’ 30 sena priġunerija, konformement mad-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi Kriminali. |
|
10 |
Madankollu, MSIG kienet diġà ġiet ikkundannata fil-kontumaċja, fi Franza, għal fatti ta’ “parteċipazzjoni f’assoċjazzjoni kriminali bl-għan li jiġi ppreparat att ta’ terroriżmu”. F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tirreferi għal erba’ sentenzi, mogħtija fi Franza, li jikkundannaw lil MSIG (iktar ’il quddiem is-“sentenzi Franċiżi”). L-ewwel tlieta, bid-dati tal‑21 ta’ Frar 2000, tat‑23 ta’ Frar 2000, u tat‑13 ta’ Frar 2003, ikopru perijodi differenti matul is-snin 1996 u 1997 u kull wieħed minnhom jagħti piena ta’ ħames snin priġunerija. Ir-raba’ wieħed, bid-data tas‑17 ta’ Diċembru 2010, kien jikkonċerna l-perijodu sal‑10 ta’ Marzu 2004, bl-eċċezzjoni tal-perijodu ta’ bejn l‑1996 u l‑31 ta’ Diċembru 1997, u kien jimponi piena ta’ 20 sena priġunerija. |
|
11 |
Bis-saħħa ta’ deċiżjoni ta’ kumulu tal-pieni tal-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi, Franza) tat‑13 ta’ Frar 2014, il-pieni imposti mis-sentenzi Franċiżi ngħaqdu sabiex jagħtu lok għal piena waħda ta’ 20 sena priġunerija, li ġiet skontata minn MSIG fi Franza qabel il-konsenja tagħha lill-awtoritajiet Spanjoli. |
|
12 |
Il-qorti tar-rinviju tindika, barra minn hekk, li MSIG, wara l-konsenja tagħha lill-awtoritajiet Spanjoli, ġiet akkużata u kkundannata fi Spanja fil-kuntest ta’ proċeduri dwar, uħud minnhom, atti mwettqa kompletament fi Spanja, bħala membru tal-ETA, qabel ma hija stabbilixxiet ruħha fi Franza, u, għal oħrajn, fosthom dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għall-parteċipazzjoni tagħha mit-territorju Franċiż, bħala mexxejja tal-ETA, f’atti ta’ terroriżmu mwettqa fi Spanja. |
|
13 |
L-imsemmija qorti tindika li, permezz ta’ digriet tal‑20 ta’ Frar 2023, hija għaqqdet il-pieni imposti fuq MSIG permezz ta’ tmien sentenzi definittivi mogħtija fi Spanja u ffissat limitu ta’ 30 sena priġunerija għall-kundanni definittivi kollha għall-finijiet tal-eżekuzzjoni tagħhom, konformement mal-Artikolu 76(1) tal-Kodiċi Kriminali u mal-Artikolu 988 tal-Kodiċi tal-Proċedura Kriminali, peress li r-reati kkonċernati kienu kkunsidrati, konformement ma’ din l-aħħar dispożizzjoni, bħala konnessi u jistgħu jkunu s-suġġett ta’ proċeduri fil-kuntest ta’ proċedura waħda. |
|
14 |
Madankollu, il-qorti tar-rinviju tirrileva li d-dritt Spanjol ma jippermettix li jkun hemm kumulu tal-pieni li jirriżulta mill-kundanni mogħtija mill-qrati Franċiżi u mill-qrati Spanjoli, minkejja r-rabta ġuridika li teżisti f’diversi każijiet bejn dawn il-kundanni. B’hekk, wara li skontat il-piena ta’ 20 sena priġunerija fi Franza, MSIG għandha tiskonta piena ta’ 30 sena priġunerija, jiġifieri total minimu ta’ 50 sena priġunerija, mingħajr ma jkun possibbli li jiġi ffissat limitu ta’ piena. |
|
15 |
Issa, il-qorti tar-rinviju tirrileva li s-sentenzi Franċiżi jkopru, fuq il-livell temporali, l-attività kollha mwettqa minn MSIG minn Franza bħala mexxejja tal-ETA. Dawn is-sentenzi taw lok għal kundanni għal pieni li jammontaw għal total ta’ 35 sena priġunerija, li ngħaqdu, bis-saħħa tad-deċiżjoni ta’ kumulu tal-pieni tal-cour d’appel de Paris (il-Qorti tal-Appell ta’ Pariġi) tat‑13 ta’ Frar 2014, f’piena unika ta’ 20 sena priġunerija, minħabba li l-imsemmija sentenzi kienu jikkonċernaw l-istess attività li tikkostitwixxi ksur, li tkopri atti mwettqa mill-parti kkonċernata bħala mexxejja responsabbli mill-“kommandos ta’ persuni mhux magħrufa mal-awtoritajiet” li joperaw fi Spanja, li kienu jirrigwardaw kemm it-tfassil tal-operazzjonijiet tal-ETA kif ukoll il-provvista ta’ mezzi sabiex jitwettqu attentati. MSIG b’hekk ipparteċipat, f’perijodi differenti, fil-preparazzjoni ta’ attentati terroristiċi li seħħew fi Spanja. |
|
16 |
Kemm l-atti ta’ MSIG li ġew deċiżi fi Franza kif ukoll dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali twettqu kompletament minn Franza, mingħajr ma MSIG qatt ma ċċaqalqet lejn Spanja. Barra minn hekk, l-atti li bihom hija akkużata fi Spanja kienu jirrigwardaw l-organizzazzjoni minn din tal-aħħar, bħala mexxejja tal-ETA, tal-azzjoni tal-“kommandos ta’ persuni mhux magħrufa mal-awtoritajiet”, f’dan il-każ KATTU, li l-membri tagħha kienu awtonomi sabiex jiddeċiedu dwar l-għanijiet li kellhom jintlaħqu, billi jużaw il-materjal irċevut u billi jinformaw a posteriori lit-tmexxija tal-ETA, b’mod partikolari, bl-eżitu tal-attentati mwettqa jew tal-fallimenti li seħħew. Il-proċeduri mibdija fi Spanja kontra MSIG jirrigwardaw għaldaqstant l-istess attività bħal dik imsemmija fis-sentenzi Franċiżi. |
|
17 |
L-awtoritajiet Franċiżi investigaw u ddeċidew fuq l-attività kollha ta’ ksur ta’ MSIG bħala membru mexxej tal-ETA u kisbu għarfien preċiż u ddettaljat tal-atti ta’ MSIG marbuta mal-azzjonijiet terroristiċi tal-ETA fi Spanja u fi Franza, li huwa rifless fis-sentenzi Franċiżi. |
|
18 |
Skont il-qorti tar-rinviju, ma hemm l-ebda dubju li l-informazzjoni kollha miġbura mill-investigaturi Franċiżi ntużat fil-kuntest tal-proċeduri mibdija kontra MSIG. B’hekk, il-qrati Franċiżi kellhom informazzjoni ddettaljata dwar l-attivitajiet ta’ MSIG u jista’ jiġi kkunsidrat li huma ddeċidew fuq l-attività kollha ta’ ksur ta’ MSIG fi Franza b’rabta mal-kommandos terroristiċi tal-ETA li joperaw fi Spanja, fosthom KATTU. Barra minn hekk, il-materjal ta’ investigazzjoni kollu li jirrigwarda l-ETA u li jippermetti li jiġi stabbilit ir-rwol preċiż ta’ MSIG fi ħdan din l-organizzazzjoni ngħata lill-pulizija Spanjola mill-awtoritajiet Franċiżi sabiex jiġi kkompletat ix-xogħol ta’ investigazzjoni mwettaq fi Spanja, dwar fatti li għadhom ma ġewx iċċarati. |
|
19 |
Il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li s-sentenzi Franċiżi jirrigwardaw l-atti kollha mwettqa minn MSIG minn Franza bħala mexxejja tal-ETA. B’hekk, sentenza tat-tribunal de grande instance de Paris (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Pariġi, Franza) tat‑13 ta’ Frar 2003 issemmi li “[l]-akkużata pparteċipat, matul is-sena 1997 […], fi grupp ifformat jew f’akkordju stabbilit għall-preparazzjoni ta’ atti terroristiċi, f’dan il-każ ETA-MILITAIRE”, u tirreferi għall-azzjonijiet li hija wettqet matul il-perijodu li matulu seħħ l-attentat terroristiku li seħħ f’Oviedo fil‑21 ta’ Lulju 1997. |
|
20 |
Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tindika li, permezz ta’ sentenza tal‑21 ta’ Jannar 2021, hija qieset li kienet fil-preżenza ta’ “każ ta’ bis in idem” fid-dawl tad-diversi kundanni mogħtija mill-qrati Franċiżi kontra MSIG għall-attività tagħha minn Franza bħala mexxejja tal-ETA u l-parteċipazzjoni tagħha fit-tħejjija ta’ attentati, li kienu jkopru, fuq livell temporali, fatti li huma s-suġġett ta’ proċeduri mibdija quddiemha. Madankollu, din is-sentenza ġiet annullata permezz ta’ sentenza tat-Tribunal Supremo (il-Qorti Suprema, Spanja) tal‑21 ta’ Marzu 2023, li kkonstatat, essenzjalment, li l-kundanna ta’ MSIG fi Franza ma kinitx tkopri, lanqas b’mod ġenerali jew indeterminat, il-parteċipazzjoni f’azzjonijiet terroristiċi konkreti, u li ddeċidiet li ma kienx hemm “każ ta’ bis in idem”, li tippreċiża f’dan ir-rigward li wieħed ma jistax jikkunsidra bħala li ġie deċiż dak li ma kienx is-suġġett ta’ trattament ġudizzjarju. It-Tribunal Supremo (il-Qorti Suprema) annullat l-imsemmija sentenza minħabba nuqqas ta’ motivazzjoni u bagħtet lura l-kawża lill-qorti tar-rinviju sabiex din tiddeċiedi mill-ġdid. Għalkemm il-maġġoranza tal-membri tal-qorti tar-rinviju huma konvinti bl-eżistenza ta’ “każ ta’ bis in idem”, din il-qorti tindika li din l-evalwazzjoni ma hijiex kondiviża mit-Tribunal Supremo (il-Qorti Suprema), li, fid-dawl tan-natura awtonoma tal-kunċett ta’ “ne bis in idem”, wasslet lill-qorti tar-rinviju sabiex tadixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja. |
|
21 |
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tfakkar li l-prinċipju ta’ ne bis in idem, kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja, jeżiġi identiċità tal-fatti materjali, mifhuma bħala l-eżistenza ta’ ġabra ta’ fatti jew ta’ ċirkustanzi fattwali indissoċjabbli bejniethom, indipendentement mill-klassifikazzjoni ġuridika ta’ dawn il-fatti jew mill-interess ġuridiku protett. Madankollu, il-qorti tar-rinviju tistaqsi kif għandu jinftiehem il-kunċett ta’ “fatt” għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-prinċipju ta’ ne bis in idem, fid-dawl b’mod partikolari tal-modi differenti li bihom il-“fatti” huma ppreżentati fis-sentenzi mogħtija fl-Istati Membri. Dan il-kunċett jista’ jkun relatat biss mas-seħħ ta’ avveniment, separat mill-klassifikazzjoni ġuridika tiegħu, jew jista’ jitqies li għandu kontenut ġuridiku u bħala li jirreferi, mhux għal fatt oġġettiv, iżda għall-konnessjoni tiegħu ma’ waħda mill-klassifikazzjonijiet kriminali eżistenti jew għall-fatt ġuridiku kkwalifikat. |
|
22 |
Il-qorti tar-rinviju tirrileva li, f’dan il-każ, l-istess fatti kienu s-suġġett ta’ klassifikazzjonijiet ġuridiċi distinti mill-qrati Franċiżi u Spanjoli. Il-qrati Franċiżi rreferew għall-attività ta’ MSIG bħala mexxejja ta’ organizzazzjoni terroristika, bl-għan tal-preparazzjoni ta’ atti terroristiċi, permezz ta’ att wieħed jew iktar, anki jekk l-atti terroristiċi stess kienu materjalment eżegwiti minn persuni oħra. B’kuntrast ma’ dan, fi Spanja, MSIG hija iktar ikkunsidrata bħala l-awtriċi diretta tal-ksur ikkonċernat, minkejja li jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li l-att terroristiku nnifsu ġie materjalment eżegwit minn terzi. Issa, skont il-qorti tar-rinviju, l-istess atti ta’ MSIG huma kkonċernati mill-proċeduri quddiem il-qrati Franċiżi u quddiem il-qrati Spanjoli. |
|
23 |
Il-qorti tar-rinviju tenfasizza li, fil-każ li ma jkunx hemm identiċità tal-fatti iżda sempliċi fatti konkomitanti, MSIG ikollha probabbilment tiskonta piena ta’ 30 sena priġunerija fi Spanja wara li tkun skontat piena ta’ 20 sena priġunerija fi Franza, li tikkostitwixxi piena sproporzjonata sewwa, li tagħti lok b’mod partikolari għal trattament diskriminatorju ta’ MSIG meta mqabbla mal-persuni li huma s-suġġett ta’ kundanni fi Stat Membru wieħed. |
|
24 |
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Audiencia Nacional (il-Qorti Nazzjonali) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin: |
“1) F’dan il-każ, b’teħid inkunsiderazzjoni taċ-ċirkustanzi fattwali deskritti u tal-motivi ta’ liġi meħuda inkunsiderazzjoni fil-proċeduri kriminali mressqa kontra MSIG fi Spanja, u fid-dawl tad-diversi kundanni mogħtija preċedentement fi Franza fil-konfront tagħha, teżisti sitwazzjoni ta’ ‘ne bis in idem’ fis-sens tal-Artikolu 50 tal-[Karta] u tal-Artikolu 54 tal-[KTFS]), fir-rigward tal-azzjoni legali mressqa kontra MSIG fi Spanja, għar-raġuni li din tirrigwarda ‘l-istess fatti’, skont il-portata li l-ġurisprudenza Ewropea tagħti lil dan il-kunċett?
2) Fi kwalunkwe każ, l-assenza ta’ dispożizzjoni normattiva fid-dritt Spanjol li tippermetti r-rikonoxximent tal-effetti tal-kundanni definittivi mogħtija preċedentement mill-qrati ta’ Stati Membri oħra għall-finijiet tal-konstatazzjoni potenzjali, fil-kawża ineżami, tal-eżistenza ta’ ne bis in idem minħabba l-identiċità tal-fatti, hija kompatibbli mal-Artikolu 50 tal-Karta u mal-Artikolu 54 tal-KTFS, kif ukoll mal-Artikolu 1(3), mal-Artikolu 3(2) u mal-Artikolu 4(3) u (5) tad-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/584/ĠAI tat‑13 ta’ Ġunju 2002 dwar il-mandat ta’ arrest Ewropew u l-proċeduri ta’ konsenja bejn l-Istati Membri [ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 6, p. 34, rettifika fil-ĠU 2009, L 17, p. 45]?
3) F’dan il-każ, jew b’mod ġenerali, l-assenza ta’ dispożizzjoni normattiva, ta’ prassi jew, b’mod definittiv, ta’ mekkaniżmu jew ta’ proċedura legali fid-dritt Spanjol li jippermettu r-rikonoxximent tal-effetti tal-kundanni definittivi mogħtija preċedentement mill-qrati tal-Istati Membri, fid-dawl tad-determinazzjoni tal-piena, tal-kumulu tagħha, tal-adattament tagħha jew tal-limitazzjoni tat-tul massimu ta’ eżekuzzjoni tagħha, jew fl-istadju tal-proċeduri u tas-sentenza jew fl-istadju tal-eżekuzzjoni sussegwenti tagħha, sabiex, sussidjarjament, jekk sitwazzjoni ta’ ne bis in idem minħabba l-identiċità tal-fatti ma tiġix ikkonstatata, tiġi żgurata l-proporzjonalità tas-sanzjoni kriminali, f’każ bħal dak li fih, fil-proċeduri eżaminati, tkun teżisti kundanna preċedenti, mogħtija mill-qrati ta’ Stat Membru ieħor, ta’ pieni serji, li diġà ġew skontati, għal fatti konkomitanti (li twettqu fl-istess żmien, u li huma marbuta jew assoċjati mill-qrib jew li għandhom konnessjoni mal-ksur jew simili) għal dawk li ngħatat deċiżjoni dwarhom fi Spanja, hija kuntrarja għall-Artikolu 45 u għall-Artikolu 49(3) tal-Karta jew għall-premessi 7, 8, 9, 13 u 14 kif ukoll għall-Artikolu 3(1), (2), (4) u (5) tad-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2008/675/ĠAI tal‑24 ta’ Lulju 2008 dwar it-teħid in konsiderazzjoni ta’ kundanni fl-Istati Membri ta’ l-Unjoni Ewropea waqt proċedimenti kriminali ġodda [ĠU 2008, L 220, p. 32] u għall-premessa 12 kif ukoll għall-Artikolu 1(3) tad-Deċiżjoni Qafas [2002/584]?
4) Fid-dawl taċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ, u b’mod ġenerali, l-esklużjoni assoluta tal-effetti tas-sentenzi definittivi preċedenti mogħtija fi Stati Membri oħra tal-Unjoni, hekk kif prevista espressament fl-Artikolu 14(2)(b) [tal-Liġi Organika 7/2014] dwar id-deċiżjonijiet ta’ kundanna mogħtija fi Spanja, u fl-Artikolu 14(2)(c) [tal-Liġi Organika 7/2014] dwar id-digrieti adottati għall-finijiet tal-eżekuzzjoni tas-sentenzi, kif ukoll fid-dispożizzjoni addizzjonali unika [tal-Liġi Organika 7/2014] (preċedenti fiż-żewġ każijiet għall‑15 ta’ Awwissu 2010) […] li tittrasponi l-leġiżlazzjoni Ewropea, hija kompatibbli:
— mal-Artikolu 50 tal-Karta u mal-Artikolu 54 tal-KTFS, it-tnejn li huma dwar in-ne bis in idem, u
— mal-premessi 7, 8, 9, 13 u 14 kif ukoll mal-Artikolu 3(1), (2), (4) u (5) tad-Deċiżjoni Qafas [2008/675], u mal-Artikolu 45 u mal-Artikolu 49(3) tal-Karta, kif ukoll mal-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku tad-deċiżjonijiet ġudizzjarji fi ħdan l-Unjoni?”
|
Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja |
|
25 |
Permezz ta’ ittra tal‑4 ta’ Diċembru 2024, li waslet fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fid‑19 ta’ Diċembru 2024, il-qorti tar-rinviju informat lill-Qorti tal-Ġustizzja bid-dħul fis-seħħ, fit‑8 ta’ Novembru 2024, ta’ liġi organika ġdida li emendat aspetti sostanzjali tal-Liġi Organika 7/2014 u bit-tneħħija tad-dubji tagħha dwar il-kompatibbiltà ta’ din l-aħħar liġi mad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni msemmija fit-tieni sar-raba’ domanda preliminari. Peress li l-qorti tar-rinviju tqis li dawn id-domandi ma għadx għandhom skop, għandha, għaldaqstant, tingħata deċiżjoni biss fuq l-ewwel domanda preliminari. |
|
Fuq l-ewwel domanda |
|
Fuq l-ammissibbiltà |
|
26 |
Il-Gvern Spanjol jesprimi dubji dwar l-ammissibbiltà tal-ewwel domanda minħabba li l-qorti tar-rinviju ma esponietx il-punti ta’ fatt u r-raġunijiet li wassluha sabiex tistaqsi dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, b’tali mod li ma huwiex possibbli li tingħata risposta għalihom. Sussidjarjament, dan il-gvern jikkunsidra li l-punti ta’ fatt u ta’ liġi pprovduti mill-qorti tar-rinviju ma jippermettux li tiġi evalwata l-identiċità tal-fatti inkwistjoni. B’hekk, id-deċiżjoni tar-rinviju ma ssemmix il-fatti meħuda inkunsiderazzjoni fil-kuntest tal-attentat imwettaq f’Oviedo fil‑21 ta’ Lulju 1997, fir-rigward ta’ MSIG, b’tali mod li huwa diffiċli li tiġi kkonstatata identiċità bejn dawn il-fatti u dawk imsemmija fil-kuntest tal-kundanni mogħtija kontra MSIG mill-qrati Franċiżi. |
|
27 |
Skont l-Artikolu 94(a) u (b) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, talba għal deċiżjoni preliminari għandha tinkludi “espożizzjoni fil-qosor tas-suġġett tal-kawża kif ukoll tal-fatti rilevanti, kif ġew ikkonstatati mill-qorti tar-rinviju jew, minn tal-inqas, espożizzjoni tal-informazzjoni fattwali li fuqha jkunu bbażati d-domandi”, kif ukoll “il-kontenut tad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jistgħu japplikaw għall-kawża ineżami u, jekk ikun il-każ, il-ġurisprudenza nazzjonali rilevanti”. Barra minn hekk, hekk kif jistipula l-Artikolu 94(c) tar-Regoli tal-Proċedura, talba għal deċiżjoni preliminari għandha tinkludi “espożizzjoni tar-raġunijiet li wasslu lill-qorti tar-rinviju sabiex ikollha dubji dwar l-interpretazzjoni […] ta’ ċerti dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, kif ukoll il-konnessjoni li hija tistabbilixxi bejn dawn id-dispożizzjonijiet u l-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli għall-kawża prinċipali.” |
|
28 |
Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-informazzjoni li tinsab fid-deċiżjonijiet tar-rinviju sservi mhux biss sabiex tippermetti lil din tal-aħħar tagħti risposti utli, iżda wkoll sabiex tagħti lill-gvernijiet tal-Istati Membri, kif ukoll lill-partijiet ikkonċernati l-oħra, il-possibbiltà li, konformement mal-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, jippreżentaw osservazzjonijiet. Hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tiżgura li din il-possibbiltà tiġi ssalvagwardata, fid-dawl tal-fatt li, bis-saħħa ta’ dan l-artikolu, huma biss id-deċiżjonijiet tar-rinviju li jiġu nnotifikati lill-partijiet ikkonċernati (sentenza tat‑28 ta’ Novembru 2023, Commune d’Ans, C‑148/22, EU:C:2023:924, punt 47 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
29 |
F’dan il-każ, it-talba għal deċiżjoni preliminari tesponi kemm il-fatti allegati fil-konfront ta’ MSIG li seħħew fi Spanja kif ukoll il-fatti li ġew deċiżi fi Franza, kif jirriżultaw mis-sentenzi Franċiżi, filwaqt li tispjega l-informazzjoni li kellhom l-awtoritajiet Franċiżi. Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tippreċiża r-raġunijiet li wassluha sabiex tagħmel l-ewwel domanda u tesponi l-kontenut tad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jistgħu japplikaw f’dan il-każ. |
|
30 |
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-ewwel domanda hija ammissibbli. |
|
Fuq il-mertu |
|
31 |
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-kunċett tal-“istess fatti”, fis-sens tal-Artikolu 54 tal-KTFS, moqri fid-dawl tal-Artikolu 50 tal-Karta, għandux jiġi interpretat fis-sens li jkopri l-fatti li persuna hija akkużata bihom fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali mibdija fi Stat Membru fir-rigward ta’ atti ta’ terroriżmu meta din il-persuna tkun diġà ġiet ikkundannata fi Stat Membru ieħor, minħabba l-istess atti, fir-rigward ta’ atti ta’ parteċipazzjoni f’assoċjazzjoni terroristika fid-dawl tal-preparazzjoni ta’ att ta’ terroriżmu. |
|
32 |
L-Artikolu 54 tal-KTFS, li ġie inkorporat fid-dritt tal-Unjoni permezz tal-Protokoll li jintegra l-acquis ta’ Schengen fil-qafas tal-Unjoni Ewropea, anness mat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u mat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea permezz tat-Trattat ta’ Amsterdam (ĠU 1997, C 340, p. 93), jistabbilixxi l-prinċipju ta’ ne bis in idem (sentenza tat‑23 ta’ Marzu 2023, Generalstaatsanwaltschaft Bamberg (Eċċezzjoni għall-prinċipju ta’ ne bis in idem), C‑365/21, EU:C:2023:236, punt 46). |
|
33 |
Peress li dan il-prinċipju jirriżulta mit-tradizzjonijiet kostituzzjonali komuni għall-Istati Membri, hemm lok li l-Artikolu 54 tal-KTFS jiġi interpretat fid-dawl tal-Artikolu 50 tal-Karta, li tiegħu jiżgura l-osservanza tal-kontenut essenzjali (sentenzi tat‑28 ta’ Ottubru 2022, Generalstaatsanwaltschaft München (Estradizzjoni u ne bis in idem), C‑435/22 PPU, EU:C:2022:852, punt 65, kif ukoll tat‑23 ta’ Marzu 2023, Generalstaatsanwaltschaft Bamberg (Eċċezzjoni għall-prinċipju ta’ ne bis in idem), C‑365/21, EU:C:2023:236, punt 32). |
|
34 |
Hekk kif jirriżulta mill-formulazzjoni tal-Artikolu 54 tal-KTFS ebda persuna ma tista’ tiġi akkużata fi Stat Membru għall-istess fatti bħal dawk li għalihom hija tkun diġà ġiet iġġudikata definittivament fi Stat Membru ieħor, sakemm, fil-każ ta’ kundanna, is-sanzjoni tkun ġiet infurzata jew tkun fil-fatt fil-proċess li tiġi eżegwita jew ma tkunx tista’ tiġi eżegwita iktar skont il-liġijiet ta’ dan l-aħħar Stat. |
|
35 |
Għalhekk, l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ ne bis in idem hija suġġetta għal kundizzjoni doppja, jiġifieri, minn naħa, li jkun hemm deċiżjoni preċedenti definittiva (kundizzjoni “bis”) u, min-naħa l-oħra, li l-istess fatti jkunu msemmija mid-deċiżjoni preċedenti u mill-proċeduri jew mid-deċiżjonijiet sussegwenti (kundizzjoni “idem”) (sentenzi tat‑12 ta’ Ottubru 2023, INTER CONSULTING, C‑726/21, EU:C:2023:764, punt 45, u tad‑19 ta’ Ottubru 2023, Központi Nyomozó Főügyészség, C‑147/22, EU:C:2023:790, punt 26). |
|
36 |
Fir-rigward tal-kundizzjoni “idem”, li għandha tiġi eżaminata fid-dawl tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 33 ta’ din is-sentenza, mill-kliem stess tal-Artikolu 50 tal-Karta jirriżulta li dan jipprojbixxi li jitressqu proċeduri kriminali kontra jew li tiġi ssanzjonata kriminalment l-istess persuna iktar minn darba għall-istess reat (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑12 ta’ Mejju 2021, Bundesrepublik Deutschland (Avviż aħmar ta’ Interpol), C‑505/19, EU:C:2021:376, punt 78, kif ukoll tat‑12 ta’ Ottubru 2023, INTER CONSULTING, C‑726/21, EU:C:2023:764, punt 71). |
|
37 |
Il-kundizzjoni “idem” teħtieġ, skont ġurisprudenza stabbilita sew, li l-fatti materjali jkunu identiċi. Konsegwentement, il-prinċipju ta’ ne bis in idem ma huwiex intiż li japplika meta l-fatti inkwistjoni ma jkunux identiċi, iżda biss simili (sentenzi tat‑18 ta’ Lulju 2007, Kraaijenbrink, C‑367/05, EU:C:2007:444, punt 27; tat‑23 ta’ Marzu 2023, Generalstaatsanwaltschaft Bamberg (Eċċezzjoni għall-prinċipju ta’ ne bis in idem), C‑365/21, EU:C:2023:236, punt 37; kif ukoll tat‑12 ta’ Ottubru 2023, INTER CONSULTING, C‑726/21, EU:C:2023:764, punt 74). |
|
38 |
Il-kunċett ta’ identiċità tal-fatti materjali jinftiehem bħala ġabra ta’ ċirkustanzi konkreti li jirriżultaw minn avvenimenti li huma, essenzjalment, l-istess, sa fejn jimplikaw l-istess awtur u huma indissoċjabbli bejniethom fiż-żmien u fl-ispazju (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑18 ta’ Lulju 2007, Kraaijenbrink, C‑367/05, EU:C:2007:444, punti 26 u 27; tat‑28 ta’ Ottubru 2022, Generalstaatsanwaltschaft München (Estradizzjoni u ne bis in idem), C‑435/22 PPU, EU:C:2022:852, punt 128; kif ukoll tat‑12 ta’ Ottubru 2023, INTER CONSULTING, C‑726/21, EU:C:2023:764, punt 75). |
|
39 |
B’kuntrast ma’ dan, jekk il-fatti materjali ma jifformawx tali ġabra ta’ ċirkustanzi, is-sempliċi fatt li l-qorti adita bit-tieni proċedura tikkonstata li l-persuna li allegatament wettqet dawn l-azzjonijiet aġixxiet bl-istess intenzjoni kriminali ma jistax ikun biżżejjed sabiex tkun żgurata l-eżistenza ta’ ġabra ta’ ċirkustanzi konkreti indissoċjabbli bejniethom li taqa’ taħt il-kunċett tal-“istess azzjonijiet” fis-sens tal-Artikolu 54 tal-KTFS (sentenzi tat‑18 ta’ Lulju 2007, Kraaijenbrink, C‑367/05, EU:C:2007:444, punti 29 u 30, kif ukoll tat‑12 ta’ Ottubru 2023, INTER CONSULTING, C‑726/21, EU:C:2023:764, punt 76). |
|
40 |
Barra minn hekk, hija ġurisprudenza stabbilita li kemm l-Artikolu 54 tal-KTFS kif ukoll l-Artikolu 50 tal-Karta jirrigwardaw biss il-materjalità tal-fatti indipendentement mill-klassifikazzjoni ġuridika ta’ dawn il-fatti jew mill-interess ġuridiku protett, sa fejn il-protezzjoni mogħtija minn dawn id-dispożizzjonijiet ma tistax tvarja minn Stat Membru għal ieħor (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑16 ta’ Novembru 2010, Mantello, C‑261/09, EU:C:2010:683, punt 39; tat‑22 ta’ Marzu 2022, Nordzucker et, C‑151/20, EU:C:2022:203, punt 39; kif ukoll tat‑12 ta’ Ottubru 2023, INTER CONSULTING, C‑726/21, EU:C:2023:764, punt 73 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
41 |
Minn dan isegwi li l-eventwalità ta’ klassifikazzjonijiet ġuridiċi diverġenti tal-istess fatti, fis-sens tal-Artikolu 54 tal-KTFS, moqri fid-dawl tal-Artikolu 50 tal-Karta, f’żewġ Stati Membri differenti jew inkella t-tfittxija ta’ interessi legali differenti f’dawn l-Istati ma tistax tipprekludi l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ ne bis in idem. |
|
42 |
F’dan il-każ, hija l-qorti tar-rinviju, li hija l-unika li għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq il-fatti, u mhux il-Qorti tal-Ġustizzja, li għandha tiddetermina jekk il-fatti li huma s-suġġett tal-proċeduri kriminali inkwistjoni fil-kawża prinċipali humiex l-istess bħal dawk li ġew definittivament deċiżi mill-qrati Franċiżi. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tipprovdi lill-imsemmija qorti elementi ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-identiċità tal-fatti inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑28 ta’ Ottubru 2022, Generalstaatsanwaltschaft München (Estradizzjoni u ne bis in idem), C‑435/22 PPU, EU:C:2022:852, punt 133, u tat‑12 ta’ Ottubru 2023, INTER CONSULTING, C‑726/21, EU:C:2023:764, punt 79 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). |
|
43 |
F’din il-perspettiva, għandu jiġi ppreċiżat qabel kollox li, fid-dawl tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 40 ta’ din is-sentenza, u sa fejn huwa stabbilit li l-proċeduri kriminali fil-kawża prinċipali u fis-sentenzi Franċiżi li għalihom tirreferi l-qorti tar-rinviju kienu jirrigwardaw fatti materjalment identiċi, il-fatt li dawn is-sentenzi kienu jirrigwardaw reati differenti minn dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa irrilevanti għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-kundizzjoni “idem” (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑25 ta’ Jannar 2024, Parchetul de pe lângă Curtea de Apel Craiova, C‑58/22, EU:C:2024:70, punt 70). |
|
44 |
Fil-fatt, f’dan ir-rigward, ma hijiex rilevanti l-kwistjoni dwar jekk l-elementi li jikkostitwixxu r-reati inkwistjoni fis-sentenzi Franċiżi kinux identiċi jew le, iżda dik dwar jekk il-fatti allegati kontra l-persuna kkonċernata fil-kuntest ta’ dawn is-sentenzi u tal-proċeduri kriminali fil-kawża prinċipali jirreferux għall-istess aġir. Meta jkun inkwistjoni l-istess aġir, mill-istess persuna, li jkun seħħ fl-istess kuntest temporali, għandu jiġi vverifikat jekk il-fatti li għalihom din il-persuna ġiet inizjalment ikkundannata u dawk koperti mill-proċeduri kriminali sussegwenti humiex identiċi jew humiex essenzjalment l-istess (Qorti EDB, 19 ta’ Diċembru 2017, Ramda vs Franza, CE:ECHR:2017:1219JUD007847711, punt 87 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
45 |
Għalhekk, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa jekk, f’dan il-każ, il-fatti preċiżi allegati fil-konfront ta’ MSIG li jippermettu li tiġi stabbilita r-responsabbiltà kriminali ta’ din tal-aħħar fi Spanja humiex identiċi għal dawk li wasslu lill-qrati kriminali Franċiżi jikkundannawha. |
|
46 |
F’dan ir-rigward, mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li MSIG hija akkużata fi Spanja b’reat ta’ qerda terroristika, bi tliet reati ta’ attentat ta’ qtil terroristiku u b’reat wieħed ta’ offiżi gravi fuq il-persuna, imwettqa, fil‑21 ta’ Lulju 1997, f’Oviedo minn żewġ membri ta’ KATTU. Skont il-qorti tar-rinviju, hija kienet akkużata bħala awtur materjali ta’ dawn ir-reati, fil-kwalità tagħha ta’ persuna responsabbli, fiż-żmien tal-fatti fil-kawża prinċipali, għall-“kommandos ta’ persuni mhux magħrufa mal-awtoritajiet” tal-ETA, kif ukoll għall-provvista ta’ diversi armi lill-KATTU sabiex twettaq attentati terroristiċi. |
|
47 |
Fiż-żmien meta seħħew il-fatti fil-kawża prinċipali, skont l-indikazzjonijiet tal-qorti tar-rinviju, MSIG kienet inkarigata li tittrażmetti l-istruzzjonijiet stabbiliti mill-ogħla awtoritajiet tal-ETA u li tiddetermina, konformement ma’ dawn l-istruzzjonijiet, il-linji ta’ azzjoni tal-kommandos terroristiċi li kienu joperaw fi Spanja. MSIG aġixxiet esklużivament mit-territorju Franċiż. |
|
48 |
Skont dawn l-istess indikazzjonijiet, iż-żewġ membri tal-KATTU li wettqu l-attentat tal‑21 ta’ Lulju 1997 f’Oviedo aġixxew, skont l-istruzzjonijiet ġenerali li kienu rċevew, u ddeċidew b’mod awtonomu li jattakkaw l-għassa tal-pulizija tal-lokalità ta’ Oviedo. |
|
49 |
Issa, dejjem skont il-qorti tar-rinviju, is-sentenzi Franċiżi ma jsemmu bl-ebda mod l-attentat inkwistjoni fil-kawża prinċipali u jillimitaw ruħhom li jsemmu l-atti mwettqa minn MSIG fit-territorju Franċiż. Għaldaqstant, il-fatti allegati fil-konfront ta’ MSIG fil-kuntest tal-kawża prinċipali ma jidhrux, prima facie, l-istess bħal dawk li kienu s-suġġett tas-sentenzi Franċiżi. |
|
50 |
Madankollu, il-qorti tar-rinviju tippreċiża li dawn is-sentenzi jkopru, fuq il-livelli temporali u materjali, l-atti kollha mwettqa minn MSIG fi Franza bħala mexxejja responsabbli mill-“kommandos ta’ persuni mhux magħrufa mal-awtoritajiet” li joperaw fi Spanja, li jinkludu kemm it-tfassil tal-operazzjonijiet tal-ETA kif ukoll il-provvista tal-mezzi għat-twettiq tal-attentati. |
|
51 |
Skont l-ispjegazzjonijiet tal-qorti tar-rinviju, jidher li l-fatti li hija konkretament akkużata bihom MSIG fil-kuntest tal-proċedura fil-kawża prinċipali li jippermettu li tiġi stabbilita r-responsabbiltà kriminali tagħha għall-attentat inkwistjoni huma, essenzjalment, dawk li jikkonsistu fl-għoti, mit-territorju Franċiż, ta’ linji ta’ azzjoni ġenerali lil kommandos terroristiċi li joperaw fi Spanja u fl-għoti lil dawn il-kommandos tal-mezzi materjali sabiex jitwettqu l-azzjonijiet li dawn il-kommandos, min-naħa tagħhom, kienu jiddeċiedu li jwettqu u jippjanaw fid-dettall b’mod awtonomu. F’dan ir-rigward, jidher li, skont l-ispjegazzjonijiet tal-qorti tar-rinviju, MSIG ma ġiet akkużata bl-ebda element fattwali speċifiku ieħor fir-rigward tal-attentat imwettaq f’Oviedo, u li huma l-istess fatti li wasslu lill-qrati Franċiżi sabiex jistabbilixxu r-responsabbiltà kriminali ta’ MSIG għall-azzjonijiet tagħha mwettqa minn Franza. |
|
52 |
Għandu jingħad ukoll li, għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal-identiċità tal-fatti inkwistjoni, il-qorti tar-rinviju għandha tieħu inkunsiderazzjoni mhux biss il-fatti msemmija fid-dispożittiv tas-sentenzi definittivi mogħtija fi Franza u fid-dispożittiv tal-atti ta’ akkuża stabbiliti mill-awtoritajiet Franċiżi kompetenti, iżda wkoll il-fatti msemmija fil-motivi ta’ dawn is-sentenzi u dawk li kienu s-suġġett tal-proċedura ta’ investigazzjoni iżda li ma ġewx riprodotti fl-atti ta’ akkuża kif ukoll l-informazzjoni rilevanti kollha dwar il-fatti materjali koperti mill-proċeduri kriminali preċedenti mibdija fi Franza u magħluqa b’deċiżjoni definittiva (tat‑12 ta’ Ottubru 2023, INTER CONSULTING, C‑726/21, EU:C:2023:764, punt 85). |
|
53 |
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li skont l-Artikolu 57(1) tal-KTFS meta Stat Membru jakkuża lil persuna b’reat u l-awtoritajiet kompetenti ta’ dak l-Istat ikollhom raġuni sabiex jemmnu li l-akkuża għandha x’taqsam mal-istess fatti bħal dawk li fir-rigward tagħhom tkun ingħatat deċiżjoni definittiva fi Stat Membru ieħor, dawk l-awtoritajiet għandhom, jekk huma jqisu li dan ikun meħtieġ, jitolbu l-informazzjoni rilevanti lill-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru li fit-territorju tiegħu tkun diġà ngħatat is-sentenza. Il-mekkaniżmu ta’ kooperazzjoni stabbilit minn din id-dispożizzjoni jippermetti lill-awtoritajiet kompetenti tat-tieni Stat Membru responsabbli għall-proċeduri kriminali kontra l-istess persuna jitolbu, sabiex tiġi kkjarifikata, pereżempju, in-natura preċiża ta’ deċiżjoni li tkun ingħatat fit-territorju tal-ewwel Stat Membru jew inkella l-fatti preċiżi li huma s-suġġett ta’ din id-deċiżjoni, l-informazzjoni legali rilevanti mingħand l-awtoritajiet ta’ dan l-ewwel Stat (sentenza tat‑12 ta’ Ottubru 2023, INTER CONSULTING, C‑726/21, EU:C:2023:764, punti 50 u 51). |
|
54 |
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 54 tal-KTFS, moqri fid-dawl tal-Artikolu 50 tal-Karta, għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kunċett tal-“istess fatti”, ikopri l-fatti li persuna hija akkużata bihom fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali mibdija fi Stat Membru fir-rigward ta’ atti ta’ terroriżmu meta din il-persuna tkun diġà ġiet ikkundannata fi Stat Membru ieħor, minħabba l-istess atti, fir-rigward ta’ atti ta’ parteċipazzjoni f’assoċjazzjoni terroristika fid-dawl tal-preparazzjoni ta’ att ta’ terroriżmu. |
|
Fuq l-ispejjeż |
|
55 |
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura. |
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L‑Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 54 tal-Konvenzjoni li timplimenta l-Ftehim ta’ Schengen tal‑14 ta’ Ġunju 1985 bejn il-Gvernijiet ta’ l-Istati ta’ l-Unjoni Ekonomika tal-Benelux, ir-Repubblika Federali tal Ġermanja u r-Repubblika Franċiża dwar it-tneħħija bil-mod ta’ kontrolli fil-fruntieri komuni tagħhom, iffirmata f’Schengen fid‑19 ta’ Ġunju 1990 u li daħlet fis-seħħ fis‑26 ta’ Marzu 1995, moqri fid-dawl tal-Artikolu 50 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea,
għandu jiġi interpretat fis-sens li:
il-kunċett tal-“istess fatti”, ikopri l-fatti li persuna hija akkużata bihom fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali mibdija fi Stat Membru fir-rigward ta’ atti ta’ terroriżmu meta din il-persuna tkun diġà ġiet ikkundannata fi Stat Membru ieħor, minħabba l-istess atti, fir-rigward ta’ atti ta’ parteċipazzjoni f’assoċjazzjoni terroristika fid-dawl tal-preparazzjoni ta’ att ta’ terroriżmu.
Firem
( * ) Lingwa tal-kawża: l-Ispanjol.