<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.00-20081231.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="ECRCJ2007MTA.0800700101.case.xml"><NO.CASE>C-431/05</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62005C0431</NO.CELEX><NO.SEQ>0005.0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>7004</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>7025</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>22</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><LEFT>KONKLUŻJONIJIET RUIZ-JARABO — KAWŻA C-431/05</LEFT><RIGHT>MERCK GENÉRICOS PRODUTOS FARMACÊUTICOS</RIGHT></CURR.TITLE><CONTENTS.CONCLUSION><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Konklużjonijiet ta' l-Avukat Ġenerali</HT></P><P><HT TYPE="UC">Ruiz-Jarabo Colomer</HT></P><P>ippreżentati fit-<DATE ISO="20070123">23 ta' Jannar 2007</DATE><NOTE NOTE.ID="E0001" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.</P></NOTE></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>I —</NO.P><TXT>Introduzzjoni</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>Il-ftehim imħallta kienu ġew deskritti bħala kumplikazzjoni inevitabbli, għaliex jikkontribwixxu sabiex jorganizzaw realtà politika li hija wkoll kumplessa<NOTE NOTE.ID="E0002" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Dashwood, A., <QUOT.START ID="QS0001" REF.END="QE0001" CODE="201C"/>Why continue to have mixed agreements at all?<QUOT.END ID="QE0001" REF.START="QS0001" CODE="201D"/>, f'Bourgeois, H.-J /Dewost, J.-L. /Gaiffe, M.-A., (Edituri), <HT TYPE="ITALIC">La Communauté européenne et les accords mixtes: quelles perspectives?,</HT> Collège d'Europe, Brugge, 1997, p. 98.</P></NOTE>. Iddomanda preliminari magħmula mis-Supremo Tribunal de Justiça (Qorti Suprema Portugiża) jippuntaw lejn din il-komplessita, paradossalment permezz ta' żewġ domandi diretti, li huma faċilment moqrija u miíhuma iżda li għandhom sentiment emozzjonali ta' nuqqas ta' ftehim mohbija, li jqumu minhabba n-natura essenzjali taghhom.</TXT></NP><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Il-kuntest ta' din il-kawża huwa familj ari: il-Ftehim TRIPs, wahda mill-ftehim iffirmati fl-1994 fil-kuntest ta l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ<NOTE NOTE.ID="E0003" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Ftehim dwar l-aspetti tad-drittijiet tal-proprjetà intelletwali relatati mal-kummerċ (iktar 'il quddiem il-<QUOT.START ID="QS0002" REF.END="QE0002" CODE="201C"/>ftehim TRIPs<QUOT.END ID="QE0002" REF.START="QS0002" CODE="201D"/>) — Anness IC tal-Ftehim li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (iktar 'il quddiem il-<QUOT.START ID="QS0003" REF.END="QE0003" CODE="201C"/>ftehim WTO<QUOT.END ID="QE0003" REF.START="QS0003" CODE="201D"/>, approvai f'isem il-Komunità, permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 94/800/KE tat-<DATE ISO="19941222">22 ta' Diċembru 1994</DATE> dwar il-konklużjoni f'isem il-Komunità Ewropea, fejn għandhom x'jaqsmu affarijiet fil-ġurisdizzjoni tagħha, fuq il-ftehim milħuq fil-Laqgħa ta' negozjati multilaterali fl-Urugwaj (1986-1994) (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="336" DATE.PUB="1994" PAGE.FIRST="1">ĠU L 336, p. 1</REF.DOC.OJ>, il-Ftehim TRIPs jinsab f'p. 213).</P></NOTE>. Minkejja li għal darb'oħra l-kawża tikkonċerna l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tinterpreta dispożizzjoni speċifika u jekk din id-dispożizzjoni għand-hiex effett dir ett, din il-kawża hija differenti mill-kawżi preċedenti peress li r-rinviju mhuwiex relatat mal-liġi tat-trade marks iżda mal-liġi tal-privattivi.</TXT></NP><NP><NO.P>3.</NO.P><TXT>Għalhekk hemm bżonn li ssir analiżi filfond tal-progress milħuq fil-qasam ta' lewwel fost iż-żewġ oqsma, sabiex jiġi ddeterminat jekk huwiex biżżejjed li jiġu adattati, jekk għandhomx ikunu s-suġġett ta' modulazzjoni aktar importanti jew ukoll jekk jeħtieġux reviżjoni kompleta. F'kull ipoteżi, għandhom jiġu enfasizzati l-konsegwenzi prattiċi importanti li jirriżultaw minn din il-ġurisprudenza, li emendat il-forma kif ilpolitika<?PAGE NO="I-7005"?> esterna Komunitarja hija eżerċitata billi evitat b'mod partikolari n-negozjanient ta' prattiċi mħallta<NOTE NOTE.ID="E0004" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Rosas, A., <QUOT.START ID="QS0004" REF.END="QE0004" CODE="201C"/>The European Union and mixed agreements<QUOT.END ID="QE0004" REF.START="QS0004" CODE="201D"/>, f'Dashwood, A., Hillion, Ch., <HT TYPE="ITALIC">The General Law of the E.C. External Relations,</HT> Sweet &amp; Maxwell, Londra, 2000, p. 216 et seq.</P></NOTE>.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>II —</NO.P><TXT>Il-kuntest ġuridiku</TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>A —</NO.P><TXT>Il-Ftehim TRIPs</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>4.</NO.P><TXT>Bl-għan li jkun hemm armonizzazzjoni parzjali tad-drittijiet ta' proprjetà intellettwali minħabba l-impatt inċidentali tagħhom fuq il-kummerċ internazzjonali, il-Ftehim TRIPs jinkludi serje ta' dispożizzjonijiet applikabbli għal diversi tipi ta' proprjetà intellettwali. Ser insemmi dawk li jaffettwaw il-privattivi u li jgħinu sabiex din il-kwistjoni tiġi kkjarifikata.</TXT></NP><NP><NO.P>5.</NO.P><TXT>Għaldaqstant, l-Artikolu 33 ta' dan il-Ftehim, li jinsab fil-Parti II, Taqsima 5, dwar l-ghan u l-użu tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, taht it-titolu <QUOT.START ID="QS0005" REF.END="QE0005" CODE="201C"/>It-Terminu ta' Protezzjoni<QUOT.END ID="QE0005" REF.START="QS0005" CODE="201D"/>, jipprovdi kif ġej:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0006" REF.END="QE0006" CODE="201C"/>It-terminu ta' protezzjoni disponibbli m'ghandux jintemm qabel jiskadi perijodu ta' ghoxrin sena li jibda jghodd mid-data tar-reġistrazzjoni<QUOT.END ID="QE0006" REF.START="QS0006" CODE="201D"/></P></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>6.</NO.P><TXT>Minbarra dan, fil-Parti VII ta' l-Anness, li tirrigwarda l-arranġamenti istituzzjonali u dispożizzjonijiet finali, l-Artikolu 70, intitolat <QUOT.START ID="QS0007" REF.END="QE0007" CODE="201C"/>Protezzjoni ta' Fatti Eżistenti<QUOT.END ID="QE0007" REF.START="QS0007" CODE="201D"/>, jipprovdi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><NP><NO.P><QUOT.START ID="QS0008" REF.END="QE0008" CODE="201C"/>1</NO.P><TXT>Dan il-Ftehim ma jwassalx ghal obbligi dwar atti li saru qabel id-data ta' l-applikazzjoni tal-Ftehim ghall-Membru fil-kwistjoni.</TXT></NP><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Ħlief fejn provdut mod iehor [...], dan il-Ftehim iwassal ghal obbligi dwar fatti koliha li jeżistu mid-data ta' l-applikazzjoni ta' dan il-Ftehim ghall-Membru fil-kwistjoni, u li huwa protett f'dak il-Membru fid-data msemmija, jew li jilhaq jew jiġi sussegwentement sabiex jilhaq mal-kriterji ghall-protezzjoni taht it-termini ta' dan il-Ftehim [...]</TXT><P>[...]<QUOT.END ID="QE0008" REF.START="QS0008" CODE="201D"/></P></NP></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ><?PAGE NO="I-7006"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>B —</NO.P><TXT>Id-dritt nazzjonali</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>7.</NO.P><TXT>Il-liġi preċedenti dwar il-privattivi fil-Portugall kienet tifforma parti mid-Digriet Nru <FT TYPE="NUMBER">30.679</FT>, ta' l-<DATE ISO="19400824">24 ta' Awwissu 1940</DATE>, li f'dik is-sena approva l-Kodiċi dwar il-Proprjetà Industrijali (iktar 'il quddiem il-<QUOT.START ID="QS0009" REF.END="QE0009" CODE="201C"/>Kodiċi ta' l-1940<QUOT.END ID="QE0009" REF.START="QS0009" CODE="201D"/>). L-Artikolu 7 ipprovda li dawk id-drittijiet intanġibbli kellhom jitqiegħdu fiddominju pubbliku 15-il sena wara l-għotja tal-privattiva.</TXT></NP><NP><NO.P>8.</NO.P><TXT>Il-Liġi Nru 16/95 adottat test leġiżlattiv ġdid, li ilu fis-seħħ sa mill-<DATE ISO="19950601">1 ta' Ġunju 1995</DATE> (iktar 'il quddiem il-<QUOT.START ID="QS0010" REF.END="QE0010" CODE="201C"/>Kodiċi ta' l-1995<QUOT.END ID="QE0010" REF.START="QS0010" CODE="201D"/>), fejn l-Artikolu 94 tiegħu jipprovdi li privattiva hija valida għal 20 sena mid-data tat-talba għal reġistrazzjoni.</TXT></NP><NP><NO.P>9.</NO.P><TXT>Madankollu, sabiex jiġu rregolati sitwazzjonijiet ta' liġi tranżitorja, l-Artikolu 3 tal-Kodiċi ta' l-1995 kien ifformolat kif ġej:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0011" REF.END="QE0011" CODE="201C"/>Il-privattivi li għalihom sar et applikazzjoni qabel ma dan id-Digriet Leġiżlattiv daħal fis-seħħ se jibqgħu validi skond il-perijodu ta' validità li ġie mogħti lilhom mill-Artikolu 7 tal-Kodiċi (ta' l-1940).<QUOT.END ID="QE0011" REF.START="QS0011" CODE="201D"/></P></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>10.</NO.P><TXT>Sussegwentement, l-Artikolu 3 ġie mħassar, mingħajr effett retroattiv, permezz ta' l-Artikolu 2 tal-Liġi Nru 141/96 tat-<DATE ISO="19960823">23 ta' Awwissu 1996</DATE>, li kienet fis-seħħ sa mit-<DATE ISO="19960912">12 ta' Settembru 1996</DATE>. Skond l-Artikolu 1 ta' din illigi nazzjonali:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0012" REF.END="QE0012" CODE="201C"/>Il-privattivi li għalihom saret applikazzjoni qabel ma daħlet fis-seħħ id-Digriet leġiżlattiv Nru 16/95 ta' l-<DATE ISO="19950124">24 ta' Jannar 1995</DATE> u li kienu validi ŕl-<DATE ISO="19960101">1 ta' Jannar 1996</DATE> jew li ngħataw wara din id-data, għandhom jiġu rregolati mill-Artikolu 94 tal-Kodiċi (ta' l-1995) [...]<QUOT.END ID="QE0012" REF.START="QS0012" CODE="201D"/></P></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>11.</NO.P><TXT>L-Artikolu 94 żied il-protezzjoni ta' dawk id-drittijiet ta' proprjetà intanġibbli b'ħames snin.</TXT></NP><NP><NO.P>12.</NO.P><TXT>Fil-<DATE ISO="20030305">5 ta' Marzu 2003</DATE> l-Kodiċi ta' Proprjetà Intellettwali fis-seħħ ġie adottat permezz tad-Digriet leġiżlattiv Nru 36/2003, fejn l-Artikolu 99 tiegħu jipprovdi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0013" REF.END="QE0013" CODE="201C"/>Termini</P><P>Il-terminu tal-privattiva huwa ta' 20 sena mid-data li fiha t-talba korrispondenti tiġi ppreżentata.<QUOT.END ID="QE0013" REF.START="QS0013" CODE="201D"/></P></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="I-7007"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>III —</NO.P><TXT>Il-fatti li wasslu għall-kawża</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>13.</NO.P><TXT>Merck &amp; Co. Inc. (iktar 'il quddiem <QUOT.START ID="QS0014" REF.END="QE0014" CODE="2018"/>Merck<QUOT.END ID="QE0014" REF.START="QS0014" CODE="2019"/>) hija l-proprjetarja tal-privattiva għal invenzjoni Nru <FT TYPE="NUMBER">70.542</FT>, mogħtija fit-<DATE ISO="19810408">8 ta' April 1981</DATE>, bi prijorità mill-<DATE ISO="19781211">11 ta' Diċembru 1978</DATE>, intitolata <QUOT.START ID="QS0015" REF.END="QE0015" CODE="201C"/>Proċess ta' preparazzjoni ta' derivattivi ta' aċidi amminiċi bħala iperten-sivi<QUOT.END ID="QE0015" REF.START="QS0015" CODE="201D"/> sabiex tiġi żviluppata l-kompożizzjoni kimika <QUOT.START ID="QS0016" REF.END="QE0016" CODE="2018"/>Enalapril<QUOT.END ID="QE0016" REF.START="QS0016" CODE="2019"/> u jiġi mmanifatturat <QUOT.START ID="QS0017" REF.END="QE0017" CODE="2018"/>Maleato de Enalapril<QUOT.END ID="QE0017" REF.START="QS0017" CODE="2019"/>. Il-kompożizzjoni far-maċewtika in kwistjoni ilha kkummerċjalizzata sa mill-<DATE ISO="19850101">1 ta' Jannar 1985</DATE> taht it-trade mark <QUOT.START ID="QS0018" REF.END="QE0018" CODE="2018"/>Renitec<QUOT.END ID="QE0018" REF.START="QS0018" CODE="2019"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>14.</NO.P><TXT>Merck Sharp &amp; Dohme L<HT TYPE="SUP">da</HT>. (iktar 'il quddiem <QUOT.START ID="QS0019" REF.END="QE0019" CODE="201C"/>MSD<QUOT.END ID="QE0019" REF.START="QS0019" CODE="201D"/>), kisbet liċenzja sabiex tuża' dik il-privattiva għall-użu, bejgħ jew li tuża' bi kwalunkwe mod il-prodotti Renitec fil-Portugall, flimkien ma' dritt ta' protezzjoni ta' l-imsemmija privattivi.</TXT></NP><NP><NO.P>15.</NO.P><TXT>Fl-1996 Merck Genéricos-Produtos Farmacêuticos L<HT TYPE="SUP">da</HT>. (iktar 'il quddiem <QUOT.START ID="QS0020" REF.END="QE0020" CODE="201C"/>Merck Genéricos<QUOT.END ID="QE0020" REF.START="QS0020" CODE="201D"/>) introduċiet prodott fis-suq taht it-tr ade mark Enalapril Merck bi prezzijiet li kienu sostanzjalment inqas minn dawk ta' Retinec u għamlet promozzjoni ta' l-użu tiegħu mit-tobba, filwaqt li sostniet li kien listess prodott.</TXT></NP><NP><NO.P>16.</NO.P><TXT>Merck u MSD ressqu rikors kontra Merck Genéricos sabiex jimpedixxu l-użu dir ett jew indir ett (impurtar, manifattura, preparazzjoni, immaniġġjar, ippakkjar jew bejgħ) tal-prodott farmaċewtiku Enalapril Merck, kemm fil-Portugall jew sabiex jiġi esportat, anke jekk taht deskrizzjoni kum-merċjali ohra, li jinkludi s-sustanzi attivi <QUOT.START ID="QS0021" REF.END="QE0021" CODE="2018"/>Enalapril<QUOT.END ID="QE0021" REF.START="QS0021" CODE="2019"/> jew <QUOT.START ID="QS0022" REF.END="QE0022" CODE="2018"/>Maleato de Enalapril<QUOT.END ID="QE0022" REF.START="QS0022" CODE="2019"/>, minghajr l-awtorizzazzjoni espliċita u formali tagħhom. Huma taibu wkoll kumpens ta' dannu materjali u morali ŕl-ammont ta' ESC <FT TYPE="NUMBER">32500000</FT>.</TXT></NP><NP><NO.P>17.</NO.P><TXT>Fid-difiża tagħha, Merck Genéricos sostniet li l-privattiva Nru <FT TYPE="NUMBER">70.542</FT> kienet reġgħet lura fid-dominju pubbliku fit-<DATE ISO="19960408">8 ta' April 1996</DATE>, meta skada t-terminu ta' 15-il sena kif ipprovdut fl-Artikolu 7 tal-Kodiċi ta' l-1940, skond id-dispożizzjonijiet tranżitorji stabbiliti mill-Artikolu 3 tal-Kodiċi ta' l-1995.</TXT></NP><NP><NO.P>18.</NO.P><TXT>MSD ibbażat ruħha fuq l-Artikolu 33 tal-Ftehim TRIPs sabiex issostni li l-privattiva baqgħet valida sa l-<DATE ISO="19991204">4 ta' Diċembru 1999</DATE>.</TXT></NP><NP><NO.P>19.</NO.P><TXT>Ir-rikors ġie miċħud fl-ewwel istanza.</TXT></NP><NP><NO.P>20.</NO.P><TXT>Fit-tieni istanza, it-Tribunal da Relação (Qorti ta' l-Appell) ta' Liżbona, laqgħet ittalba tar-rikorrenti u ordnat lil Merck Genéricos tħallas kumpens għad-dannu kkawżat minn ksur tal-privattiva Nru<?PAGE NO="I-7008"?> <FT TYPE="NUMBER">70.542</FT>, minħabba li, skond l-Artikolu 33 tal-Ftehim TRIPs, li għandu effet dirett, itterminu ta' protezzjoni ma kienx skada fid-<DATE ISO="19960409">9 ta' April 1996</DATE> kif sostniet il-konvenuta fl-ewwel istanza, iżda ħames snin wara.</TXT></NP><NP><NO.P>21.</NO.P><TXT>Merck Genricos ressqet rikors fìl-kassazzjoni kontra din is-sentenza quddiem is-Supremo Tribunal da Justiça, billi kkontestat l-effett dirett attribwit lill-Artikolu 33 iċċitat iktar 'il fuq.</TXT></NP><NP><NO.P>22.</NO.P><TXT>Il-qorti suprema Portugiża tosserva li, għalkemm l-Artikolu 94 tal-Kodiċi ta' l-1995 estenda I-validità tal-privattivi għal 20 sena, din id-dispożizzjoni ma kinitx applikabbli għal dan il-każ; b'hekk, il-privattiva Nru <FT TYPE="NUMBER">70.452</FT> skadiet fit-<DATE ISO="19960408">8 ta' April 1996</DATE>, fl-aħħar tal-perijodu ta' 15-il sena stabbilit fl-Artikolu 7 tal-Kodiċi ta' l-1940. Minħabba dan il-fatt, l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 33 tal-Ftehim TRIPs, li jagħti terminu minimu ta' 20 sena lill-privattivi, twassal li t-talbiet ta' MSD għandhom jintlaqgħu.</TXT></NP><NP><NO.P>23.</NO.P><TXT>Is-Supremo Tribunal tikkunsidra li, fir-rigward tal-prinċipji li fil-Portugall jirregolaw l-interpretazzjoni ta' ftehim internazzjonali, l-Artikolu 33 tal-Ftehim TRIPs ghandu effett dirett u jista' jiġi invokat bejn individwi f'kawża.</TXT></NP><NP><NO.P>24.</NO.P><TXT>Madankollu, il-qorti nazzjonali, li kellha dubji dwar l-estrapolazzjoni ghall-qasam tal-privattivi tal-ġurisprudenza Komunitarja fuq il-Ftehim TRIPs rigward trade marks, kemm fuq il-mertu kif ukoll fuq il-ġurisprudenza interpretattiva tal-Qorti tal-Ġustizzja, issospendiet il-proċedimenti u ressqet iddomandi preliminari li ġejjin quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja skond l-Artikolu 234 KE:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START ID="QS0023" REF.END="QE0023" CODE="201C"/>1)</NO.P><TXT>Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdiz-zjoni sabiex tinterpreta l-Artikolu 33 tal-Ftehim TRIPs?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Fil-każ ta' risposta pożittiva għall-ewwel domanda, il-qrati nazzjonali ghandhom japplikaw dan l-Artikolu <HT TYPE="ITALIC">ex officio</HT> jew fuq talba tal-partijiet f'kawżi pendenti quddiemhom?<QUOT.END ID="QE0023" REF.START="QS0023" CODE="201D"/></TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>IV —</NO.P><TXT>Il-proćedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>25.</NO.P><TXT>Id-digriet tar-rinviju ġie ppreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-<DATE ISO="20051205">5 ta' Diċembru 2005</DATE>.</TXT></NP><?PAGE NO="I-7009"?><NP><NO.P>26.</NO.P><TXT>L-osservazzjonijiet bil-miktub ġew ippreżentati fit-terminu imsemmi fl-Artikolu 23 ta' l-Istatut tal-Qorti tal-Gustizzja, minn Merck u MSD flimkien, minn Merck Genéricos, mill-Gvern Portugiż, mill-Gvern Fran-ċiż u mill-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej.</TXT></NP><NP><NO.P>27.</NO.P><TXT>Matul is-seduta, li seħħet fit-<DATE ISO="20061128">28 ta' Novembru 2006</DATE>, ir-rappreżentanti tal-partijiet fil-kawża prinċipali, u r-rappreżentanti tal-Gvern Franċiż, tar-Renju Unit u tal-Kummissjoni, ippreżentaw id-dikjarazzjonijiet orali tagħhom.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>V —</NO.P><TXT>Analiżi tad-domandi preliminari</TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>A —</NO.P><TXT>Approćć</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>28.</NO.P><TXT>Permezz ta' l-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk il-Qorti tal-Gustizzja għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tinterpreta l-Ftehim TRIPs, u b'mod partikolari, l-Artikolu 33 tiegħu.</TXT></NP><NP><NO.P>29.</NO.P><TXT>Skond ġurisprudenza stabbilita<NOTE NOTE.ID="E0005" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenzi tas-<DATE ISO="19940517">17 ta' Mejju 1994</DATE>, Corsica Ferries (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-18/93" YEAR="1994" PAGE.ECR="I-1783">C-18/93, Ġabra, p. I-1783, punt 14</REF.DOC.ECR>), tal-<DATE ISO="19951005">5 ta' Ottubru 1995</DATE>, Centro Servizi Spediporto (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-96/94" YEAR="1995" PAGE.ECR="I-2883">C-96/94, Ġabra, p. I-2883, punt 45</REF.DOC.ECR>), tat-<DATE ISO="19980618">18 ta' ċunju 1998</DATE>, Corsica Ferries France (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-266/96" YEAR="1998" PAGE.ECR="I-3949">C-266/96, Ġabra, p. I-3949, punt 27</REF.DOC.ECR>) u tad-<DATE ISO="19971009">9 ta' Ottubru 1997</DATE>, Grado et Bashir (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-291/96" YEAR="1997" PAGE.ECR="I-5531">C-291/96, Ġabra, p. I-5531, punt 2</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, Merck u MSD jallegaw li din id-domanda mhijiex oġġettivament meħtieġa sabiex tiġi deċiża l-kawża prinċipali, iżda lanqas ma jidhru li jqiegħdu f'dubju l-ammissibbiltà tagħha, peress li jipproponu biss li ma tiġix ikkunsidrata.</TXT></NP><NP><NO.P>30.</NO.P><TXT>Huwa possibbli li dan l-approċċ jintlaqa', iżda b'mod parzjali biss, għaliex mhuwiex essenzjali li titwieġeb id-domanda bħala tali, mhux għar-raġunijiet li ressqu dawn ilkumpanniji, iżda minħabba li hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tikkunsidra <HT TYPE="ITALIC">ex officio</HT> jekk għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tidde-ċiedi f 'kawżi dwar ftehim imħallta.</TXT></NP><NP><NO.P>31.</NO.P><TXT>Barra minn hekk, kif ser jintwera' iktar 'il quddiem, meta tiġi eżaminata l-ġurispru-denza Komunitarja, jekk il-Qorti tal-Gustizzja tiddeċiedi li m'għandhiex ġurisdizzjoni, huwa t-Tribunal Suprem Portugiż li jiehu konjizzjoni tal-kawża.</TXT></NP><NP><NO.P>32.</NO.P><TXT>Ghaldaqstant, l-ewwel domanda maghmula mhijiex analizzata ghall-finijiet li tiġi ssodisfata l-kurżità tal-qorti tar-rinviju iżda bhala talba mressqa lill-Qorti tal-Gustizzja sabiex teżamina <HT TYPE="ITALIC">ex officio</HT> l-ġurisdizzjoni taghha stess.</TXT></NP></GR.SEQ><?PAGE NO="I-7010"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>B —</NO.P><TXT>Fuq il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Gustizzja sabiex tinterpreta l-Ftehim TRIPs</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>33.</NO.P><TXT>Il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Gustizzja sabiex tiddeċiedi dwar ftehim imħallta, jiġi-fieri dawk li jikkonċernaw setgħat komuni bejn il-Komunità u l-Istati Membri, diġà ġiet analizzata, u f'dan ir-rigward hemm ġuris-prudenza abbundanti. Madankollu, l-iżvi-luppi sussegwenti, li ma kinux nieqsa minn diffikultajiet, fasslu linja twila u mimlija tidwir, li għandha bżonn tiġi aġġustata minħabba r-rotta kömpiessä tagħha sabiex tiċċara l-linja għal dawk li jagħmlu użu minnha.</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>Ir-risposta skond il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja</TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>Origini</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>34.</NO.P><TXT>Il-vjaġġ jibda permezz tas-sentenza Haegemann<NOTE NOTE.ID="E0006" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza tat-<DATE ISO="19740430">30 ta' April 1974</DATE> (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="181/73" YEAR="1974" PAGE.ECR="449">181/73, Ġabra, p. 449</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, li kienet ikkonfermata mis-sentenza Demirel<NOTE NOTE.ID="E0007" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza tat-<DATE ISO="19870930">30 ta' Settembru 1987</DATE> (12/86, Gabra. p. 3719, punt 7).</P></NOTE>; sa minn dawn is-sentenzi, ftehim imhallta jikkostitwixxu parti mill-ġurisprudenza interpretattiva tal-Qorti tal-Ġustizzja, ikkunsidrati bhala atti ta' l-istituzzjonijiet Komunitarji<NOTE NOTE.ID="E0008" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza Haegeman, iċċitata iktar 'il fuq, punti 4 sa 6.</P></NOTE>; ftehim imhallta huma wkoll inklużi, permezz ta' paralleliżmu massetghat tal-Komunita, bhala riflessjoni tal-prinċipju fundamentali tad-dritt Komunitarju, dak tal-ġurisdizzjoni ta' attribuzzjoni, stabbilit fl-Artikolu 5 KE u li hemm referenza ghalih fl-Artikolu 220 KE<NOTE NOTE.ID="E0009" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Wegener, B., <QUOT.START ID="QS0024" REF.END="QE0024" CODE="201C"/>Artikel 220<QUOT.END ID="QE0024" REF.START="QS0024" CODE="201D"/>, f'Callies, Ch u Ruffert, M., Kommentar zu EU-Vertrag und EG-Vertrag, Ed. Luchterhand, 2<HT TYPE="SUP">nd</HT> Ed. rivedut u estiż, Neuwied/Krifter, 2002, p. 1991, punt 17.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>35.</NO.P><TXT>Fis-sentenza Demirel<NOTE NOTE.ID="E0010" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Punt 9.</P></NOTE>, il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet li dawn il-ftehim ghandhom l-istess status fis-sistema legali Komunitarja bhal ftehim purament Komunitarji, peress li dawn huma dispożizzjonijiet li jaqghu taht il-ġurisdizzjoni tal-Komunità<NOTE NOTE.ID="E0011" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Din il-ġurisprudenza kienet ikkonfermata, b'mod partikolari, permezz tas-sentenza tad-<DATE ISO="20020319">19 ta' Marzu 2002</DATE>, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-13/00" YEAR="2002" PAGE.ECR="I-2943">C-13/00, Ġabra. p. I-2943, punt 14</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Ċertament, is-sentenza rreferiet għal Ftehim ta Assoċjazzjoni mat-Turkija<NOTE NOTE.ID="E0012" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Il-Ftehim li jistabbilixxi Assoċjazzjoni bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea u t-Turkija, iffirmat f'Ankara fit-<DATE ISO="19630912">12 ta' Settembru 1963</DATE> (<REF.DOC.OJ COLL="P" NO.OJ="217" DATE.PUB="1964" PAGE.FIRST="3687">ĠU 1964, 217, p. 3687</REF.DOC.OJ>) approvai f'isem il-Komunità permezz ta' Deċiżjoni tal-Kunsill tat-<DATE ISO="19631223">23 ta' Diċembru 1963</DATE> (<REF.DOC.OJ COLL="P" NO.OJ="217" DATE.PUB="1964" PAGE.FIRST="3685">ĠU 1964, 217, p. 3685</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, li ġie deċiż li jaqa' taħt il-kamp ta' applikazzjoni tat-Trattat KE; madankollu, dan ma jinvalidax in-natura generali ta' l-affermazzjoni preċedenti<NOTE NOTE.ID="E0013" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Gurisprudenza tas-sentenza tas-<DATE ISO="19821026">26 ta' Ottubru 1982</DATE>, Kupferberg (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="104/81" YEAR="1982" PAGE.ECR="3641">C-104/81, Ġabra, p. 3641, punt 13</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>36.</NO.P><TXT>Fir-rigward tal-mertu tal-kawża, għandu jiġi sostnut li l-Qorti tal-Gustizzja ntalbet tinterpreta l-Ftehim TRIPs f'diversi okkażjo-nijiet. Madankollu m'għandhiex ma tiġix<?PAGE NO="I-7011"?> ikkunsidrata l-Opinjoni 1/94<NOTE NOTE.ID="E0014" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Opinjoni maħruġa skond l-Artikolu 228(6) tat-Trattat KE (li wara l-modifika sar l-Artikolu 300(6) KE), Ġabra. p. I-5267.</P></NOTE>, li nħarġet fuq talba tal-Kummissjoni bl-ghan li tikkjarifika l-portata tas-setgħat tal-Komunità Ewropea sabiex tikkonkludi kull parti tal-Ftehim li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (iktar 'il quddiem il-<QUOT.START ID="QS0025" REF.END="QE0025" CODE="201C"/>WTO<QUOT.END ID="QE0025" REF.START="QS0025" CODE="201D"/>), anke jekk ma tikkonċernax il-Qorti tal-Gustizzja.</TXT></NP><NP><NO.P>37.</NO.P><TXT>Hekk, meta eżaminat jekk is-setgħat kinux esklużivi jew komuni, il-Qorti tal-Gustizzja bbażat fuq is-sentenza AETR<NOTE NOTE.ID="E0015" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza tal-<DATE ISO="19710331">31 ta' Marzu 1971</DATE>, Il-Kummissjoni vs Il-Kunsill, (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="22/70" YEAR="1971" PAGE.ECR="263">22/70, Ġabra. p. 263</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> sabiex tikkunsidra l-atti ta' dritt sekondarju ta' l-istituzzjonijiet Komunitarji li jistgħu jiġu milquta mill-parteċipazzjoni ta' l-Istati Membri fil-Ftehim TRIPs. Il-Qorti tal-Gustizzja indikat li l-armonizzazzjoni tad-drittijiet ta' proprjetà intellettwali koperti mill-Anness C tal-Ftehim WTO kienet għada mhux kompluta, u li ebda leġiżlazzjoni Komunitarja dwar privattivi, li hija l-leġiżlaz-zjoni ta' inter ess fil-kawża preżenti, ma kienet ġiet adottata<NOTE NOTE.ID="E0016" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Punt 103 ta' l-Opinjoni 1/94, li jinteressa l-kawża principali.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>38.</NO.P><TXT>Għaldaqstant, il-ġurisprudenza tqiegħ-det fuq linja li pproponiet l-eżistenza ta' leġiżlazzjoni Komunitarja bħala fattur determinanti sabiex tiġi stabbilita l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Gustizzja fir-rigward ta' l-interpretazzjoni tal-ftehim imħallta.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>Deċizjonijiet dwar il-Ftehim TRIPs</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>39.</NO.P><TXT>Sussegwentement, is-sentenza Hermès<NOTE NOTE.ID="E0017" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza tas-<DATE ISO="19980616">16 ta' Ġunju 1998</DATE> (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-53/96" YEAR="1998" PAGE.ECR="I-3603">C-53/96, Ġabra, p. I-3603</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> ikkonfermat dan l-approċċ: abbażi ta' l-Artikolu 99 tar-Regolament dwar it-trade mark Komunitarja,<NOTE NOTE.ID="E0018" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 40/94, ta' l-<DATE ISO="19931220">20 ta' Diċembru 1993</DATE>, (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="011" DATE.PUB="1994" PAGE.FIRST="1">ĠU 1994, L 11, p.l</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> li daħai fis-seħħ xahar qabel l-Att Finali u l-Ftehim WTO ġew iffirmati<NOTE NOTE.ID="E0019" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza Hermès, iċċitata iktar 'il fuq, punt 25.</P></NOTE>, hija ddeduċiet il-ġurisdizzjoni tal-Komunità, permezz tal-karatteristika unitarja tal-pr oprjetà industrijali, li kien hemm protezzjoni ġuridika skond l-Artikolu 50 tal-Ftehim TRIPs, u ddikjarat li l-Qorti tal-Ġustizzja kellha ġurisdizzjoni sabiex tinterpreta din id-dispożizzjoni<NOTE NOTE.ID="E0020" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza Hermès, punti 26 sa 29.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>40.</NO.P><TXT>Din is-sentenza ġiet ikkritikata abbażi tal-fatt li l-kwistjoni li wasslet ghad-domanda preliminari fis-sentenza Hermes trrigwarda trade mark mill-Benelux, u mhux trade mark Komunitarja, u li, fi kwalunkwe każ, l-Artikolu 99 tar-Regolament Nru 40/94 jirreferi ghad-dritt nazzjonali<NOTE NOTE.ID="E0021" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Ara f'dan is-sens l-Avukat Generali Jacobs fil-konklużjonijiet tal-kawża li tat lok għas-sentenza tat-<DATE ISO="20010913">13 ta' Settembru 2001</DATE>, Schieving-Nijstad et (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-89/99" YEAR="2001" PAGE.ECR="I-5851">C-89/99, Ġabra, p. I-5851, punt 40</REF.DOC.ECR>). Ara wkoll Heliskoski. J., <QUOT.START ID="QS0026" REF.END="QE0026" CODE="201C"/>The Jurisdiction of the European Court of Justice to give preliminary rulings on the interpretation of mixed agreements<QUOT.END ID="QE0026" REF.START="QS0026" CODE="201D"/>, <HT TYPE="ITALIC">fin-Nordic Journal of International Law,</HT> Vol. 69, Nru 4/2000, p. 402 <HT TYPE="ITALIC">et seq</HT>, u Cebada Romero, A., <HT TYPE="ITALIC">La Organización Mundial del Comercio y la Unión Europea,</HT> Ed. La Ley, Madrid, 2002, p. 358.</P></NOTE>, iżda l-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat din id-deċiżjoni fis-sentenza Dior et<NOTE NOTE.ID="E0022" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza ta' l-<DATE ISO="20001214">14 ta' Diċembru 2000</DATE> (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-300/98+C-392/99" YEAR="2000" PAGE.ECR="I-11307">C-300/98 u C-392/99, Ġabra, p. I-11307</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, li fil-punt 39 taghha hija<?PAGE NO="I-7012"?> estendiet il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Gustizzja sabiex tinterpreta l-Artikolu 50 tal-Ftehim TRIPs biex ikopri mhux biss trade marks iżda d-drittijiet ta' proprjetà intellettwali oħra koliha.</TXT></NP><NP><NO.P>41.</NO.P><TXT>Essenzjalment, l-argument tagħha kien li peress li l-Artikolu 50 tal-Ftehim TRIPs jikkostitwixxi dispożizzjoni proċedurali li għandha tiġi applikata bl-istess mod f'kull sitwazzjoni li taqa' taħt il-kamp ta' applikazzjoni tieghu u li tista' tapplika kemm għal sitwazzjonijiet koperti mid-dritt nazzjonali kif ukoll għal dawk koperti mid-dritt Komunitarju, l-obbligu ta kooperazzjoni (stabbilit fl-Artikolu 10 KE) jirrikjedi, għal raġunijiet prattiċi u legali, li l-organi ġuridiċi ta' l-Istati Membri u tal-Ko munita jagħtu interpretazzjoni uniformi<NOTE NOTE.ID="E0023" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza Dior et, iċċitata iktar <QUOT.START ID="QS0027" REF.END="QE0027" CODE="2018"/>il fuq fin-nota ta<QUOT.END ID="QE0027" REF.START="QS0027" CODE="2019"/> qiegħ il-paġna 22, punt 37.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>42.</NO.P><TXT>Dan stabbilixxa l-bżonn għal <HT TYPE="ITALIC">interpretazzjoni uniformi</HT> li toħroġ mill-obbligu ta' kooperazzjoni leali, li hija waħda mir-rakkommandazzjonjiet prinċipali magħmula mill-Avukat Ġenerali Tesauro fil-konklużjo-nijiet tiegħu f'Her mès, li ma kinitx ġiet segwita fis-sentenza, sabiex tiġi stabbilita l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja firrigward ta' ftehim imħallta bħal ma huwa l-Ftehim TRIPs<NOTE NOTE.ID="E0024" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Konklużjonijiet ippreżentati fit-<DATE ISO="19971113">13 ta' Novembru 1997</DATE> (Gabra 1998, p. I-3606).</P></NOTE>, liema fehma ser nikkunsidra fid-dettal iktar 'il quddiem.</TXT></NP><NP><NO.P>43.</NO.P><TXT>Madankollu, minflok ma kkwalifikat dan il-bżonn fil-kategorija ta' <QUOT.START ID="QS0028" REF.END="QE0028" CODE="201C"/>ħtieġa fundamentali<QUOT.END ID="QE0028" REF.START="QS0028" CODE="201D"/>, kif kien issuġġerixxa l-Avukat Ġenerali Tesauro, li kienet ittiha awtorità bħala lunika garanzija ta' interpretazzjoni korretta ta' ftehim imħallta konklużi mill-Komunità, il-Qorti tal-Ġustizzja llimitat ruħha, billi ddeduċiet minn dan l-argument, li kellha ġurisdizzjoni sabiex teżamina l-Artikolu 50 tal-Ftehim TRIPs, kif kienet diġà għamlet fis-sentenza Hermes, mingħajr madankollu m'għamlet referenza għal din il-premessa. Hekk, għandu jiġi diskuss il-portata tarreferenza għall-Artikolu 10 KE fis-sentenza Dior, safejn il-Qorti tal-Ġustizzja żammet l-istess raġunament bħas-sentenza Hermès<NOTE NOTE.ID="E0025" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Eeckhout, P., <HT TYPE="ITALIC">External relations of the European Union</HT> — <HT TYPE="ITALIC">Legal and constitutional foundations,</HT> Oxford University Press, 2004, p. 242.</P></NOTE>, filwaqt li bbażat is-setgħa ta' interpretazzjoni tal-ftehim internazzjoni mħallta skond jekk teżistix jew le leġiżlazzjoni Ewropea applikabbli.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>Modulazzjoni</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>44.</NO.P><TXT>Il-ġurisprudenza segwiet dan ir-raġuna-ment fis-sentenza Il-Kummissjoni vs LIrlanda<NOTE NOTE.ID="E0026" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza tad-<DATE ISO="20020319">19 ta' Marzu 2002</DATE> (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-13/00" YEAR="2002" PAGE.ECR="I-2943">C-13/00, Ġabra p. I-2943</REF.DOC.ECR>, b'mod partikolari fil-punti 15 sa 20).</P></NOTE>, sentenza li rrigwardat l-adeżjoni mal-Konvenzjoni ta' Berna<NOTE NOTE.ID="E0027" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Konvenzjoni għall-Protezzjoni ta' Xogħlijiet Litterali u Artistici, Att ta' Parigi ta' l-<DATE ISO="19710724">24 ta' Lulju 1971</DATE>.</P></NOTE> dwar il-proprjetà intellettwali, li turi, fil-kuntest ta' rikors għal nuqqas ta' twettiq ta' obbligu, l-użu ta' metodologija uniformi sabiex jiġu ddefiniti s-setgħat Komunitarji; is-sentenza Laguna de Berre<NOTE NOTE.ID="E0028" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza tas-<DATE ISO="20041007">7 ta' Ottubru 2004</DATE>, Il-Kummissjoni vs Franza (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-239/03" YEAR="2004" PAGE.ECR="I-9325">C-239/03, Ġabra p. I-9325</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> u s-sentenza iktar reċenti Fábrica de<?PAGE NO="I-7013"?> MOX<NOTE NOTE.ID="E0029" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza tat-<DATE ISO="20060530">30 ta' Mejju 2006</DATE>, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-459/03" YEAR="2006" PAGE.ECR="I-4635">C-459/03, Ġabra p. I-4635</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> ukoll isegwu lil Hermes, billi jistabbilixxu s-setgħat tal-Qorti tal-Ġustizzja abbażi ta' l-eżistenza ta' atti leġiżlattivi Komunitarji.</TXT></NP><NP><NO.P>45.</NO.P><TXT>Madankollu, is-sentenza Laguna de Berre żiedet differenza żgħira billi sostniet li ċ-ċirkustanza li qasam speċifiku li huwa fil-biċċa l-kbira kopert mil-leġiżlazzjoni Komunitarja għadu ma kienx suġġett għal-leġiżlaz-zjoni Komunitarja, ma jipprekludix li l-kawża taqa' wkoll taħt il-ġurisdizzjoni Komunitarja<NOTE NOTE.ID="E0030" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza Étang de Berre, iċċitata iktar 'il fuq, punti 29 u 30. Din il-kawża kkonċernat ir-rimi ta' ilma ħelu u ħama flambjent marittimu, li ma kinux is-suġġett ta' dispożizzjonijiet Komunitarji anki jekk kienu koperti minn bosta leġiżlazzjoni ambjentali armonizzata.</P></NOTE>. Is-sentenza Fábrica de MOX tirreferi espressament għas-sentenza preċedenti<NOTE NOTE.ID="E0031" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Punt 95 tas-sentenza.</P></NOTE> u b'hekk issostni għal darb'oħra r-riżerva importanti li ġiet introdotta fis-silloġiżmu li minnu tista' tiġi inferita s-setgħa ta' interpretazzjoni li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja.</TXT></NP><NP><NO.P>46.</NO.P><TXT>Għaldaqstant, jekk il-ġurisprudenza attwali tintuża sabiex tevalwa jekk il-Qorti tal-Ġustizzja għandhiex ġurisdizzjoni sabiex teżamina ftehim imħallta, u b'mod partikolari, il-Ftehim TRIPs fir-rigward ta' privattivi, huwa neċessarju li tiġi eżaminata kull leġiżlazzjoni Komunitarja f'dak il-qasam ta' proprjetà industrijali, mingħajr ma tintesa' <QUOT.START ID="QS0029" REF.END="QE0029" CODE="201C"/>klawżola ta' modulazzjoni<QUOT.END ID="QE0029" REF.START="QS0029" CODE="201D"/> stabbilita missentenza Laguna de Berre.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>d)</NO.P><TXT>L-applikabilità għall-kawża preżenti</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>47.</NO.P><TXT>Hekk il-lista tal-miżuri Komunitarji, ipprovduta mill-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet tagħha hija relevanti; din tinkludi: ir-Regolament (KEE) Nru 1768/92, dwar il-ħolqien ta' ċertifikat ta' protezzjoni supplementari għal prodotti mediċinali<NOTE NOTE.ID="E0032" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Regolament tal-Kunsill, tat-<DATE ISO="19920618">18 ta' Ġunju 1992</DATE> (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="182" DATE.PUB="1992" PAGE.FIRST="1">ĠU L 182, P.1</REF.DOC.OJ>.</P></NOTE>; ir-Regolament (KE) Nru 2100/94 dwar drittijiet ta' varjetajiet ta' pjanti fil-Komunità<NOTE NOTE.ID="E0033" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Regolament tal-Kunsill, tas-<DATE ISO="19940727">27 ta' Lulju 1994</DATE> (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="227" DATE.PUB="1994" PAGE.FIRST="1">ĠU L 227, P.1</REF.DOC.OJ>.</P></NOTE>; ir-Regolament (KE) Nru 1610/96 dwar il-ħolqien ta' kull ċertifikat supplimentari ta' harsien għall-prodotti tal-protezzjoni tal-pjanti<NOTE NOTE.ID="E0034" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-<DATE ISO="19960723">23 ta' Lulju 1996</DATE> (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="198" DATE.PUB="1996" PAGE.FIRST="30">ĠU L 198, p. 30</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>; id-Direttiva 98/44/KE dwar il-protezzjoni legali ta l-invenzjonijiet bijoteknoloġiċi<NOTE NOTE.ID="E0035" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-<DATE ISO="19980706">6 ta' Lulju 1998</DATE> (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="213" DATE.PUB="1998" PAGE.FIRST="13">ĠU L 213, p. 13</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>; il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-liċenzjar obbligatorju ta' privattivi relatati mal-manifattura ta' prodotti farmaċewtiċi għall-esportazzjoni lejn pajjiżi li għandhom problemi ta' saħħa pubblika<NOTE NOTE.ID="E0036" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>COM (2004) 737 finali u SEC (2004) 1348.</P></NOTE>; il-Proposta għal Regolament tal-Kunsill dwar il-privattiva Komunitarja<NOTE NOTE.ID="E0037" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>COM (2000) 412 finali (<REF.DOC.OJ COLL="C" NO.OJ="337E" DATE.PUB="2000" PAGE.FIRST="278">ĠU C 337 E, p. 278</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>; kif ukoll il-Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill li tagħti ġurisdizzjoni lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiddeċiedi fuq kwistjonijiet relatati mal-privattiva Komunitarja<NOTE NOTE.ID="E0038" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>COM (2004) 827 finali.</P></NOTE>; u I-Proposta għal Regolament tal-Kunsill li tistabbilixxi<?PAGE NO="I-7014"?> Qorti tal-Privattiva Komunitarja u li tikkonċerna appelli quddiem il-Qorti tal-Prim'Istanza<NOTE NOTE.ID="E0039" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>COM (2004) 828 finali.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>48.</NO.P><TXT>Għad-differenza tat-trade marks, qasam li fih kemm id-Direttiva 89/104/KEE<NOTE NOTE.ID="E0040" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>L-Ewwel Direttiva tal-Kunsill tal-<DATE ISO="19981221">21 ta' Diċembru 1998</DATE> biex jiġu approssimati l-liġijiet ta' l-Istati Membri dwar it-trade marks (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="040" DATE.PUB="1989" PAGE.FIRST="1">ĠU 1989, L 40, p. 1</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> kif ukoll ir-Regolament Nru 40/94 ġew adottati abbażi tat-trade mark Komunitarja, il-leġiż-lazzjoni Ewropea dwar il-privattivi ma toffrix risposta ċara dwar il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Gustizzja sabiex teżamina l-Ftehim TRIPs. Fost il-lista ta' atti elenkati fil-punt preċedenti, uħud minnhom, bħal varjetajiet ta' pjanti, lanqas biss jixbħu lill-privattivi, kif taċċetta l-Kummissjoni stess. Oħrajn, min-naħa l-oħra, wasslu biss sa l-istadju preparatorju u ma ġewx adottati.</TXT></NP><NP><NO.P>49.</NO.P><TXT>Effettivament, hemm bżonn ta' armonizzazzjoni tal-liġijiet, u l-ħolqien ta' privattiva Komunitarja ltaqgħet ma reżistenza insuperabbli fil-Kunsill. F'dan l-istadju, ir-regola stabbilita f'Hermès, immodulata mis-sentenza Laguna de Berre, li teħtieġ leġiżlazzjoni attwali, hija mdagħjfa, għalkemm dubji jqumu fir-rigward tal-parametri sabiex jiġi stabbilit l-ammont ta' leġiżlazzjoni meħtieġa sabiex tiġi stabbilita l-ġurisdizzjoni tal-Komunità u għaldaqstant, tal-Qorti tal-Gustizzja.</TXT></NP><NP><NO.P>50.</NO.P><TXT>F'din il-proċedura għal domandi preliminari mhemmx kwistjoni dwar l-eżerċizzju tas-setgħat mogħtija lill-Komunita, kemm dawk attribwiti lilha permezz ta' l-Artikolu 95 KE, kif ukoll fir-rigward ta' bosta tipi ta' drittijiet għal proprjetà intanġibbli b'kon-nessjoni mas-suq intern, jew dawk li jaqgħu taħtha skond l-Artikolu 308 KE, per eżempju, sabiex tinkiseb privattiva Komunitarja, proġett li ma seħħx. F'dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li, għall-Komunità, l-użu tal-poteri tagħha huwa komplikat u kumpless.</TXT></NP><NP><NO.P>51.</NO.P><TXT>B'hekk, il-Konvenzjoni dwar l-Għoti ta Privattivi Ewropej ta' l-1973 (iktar 'il quddiem il-<QUOT.START ID="QS0030" REF.END="QE0030" CODE="201C"/>Il-Konvenzjoni ta' Munich<QUOT.END ID="QE0030" REF.START="QS0030" CODE="201D"/>), li gradwalment saru kontraenti taghha l-Istati Membri, kkonċepixxiet strument panEwropew li jeżisti mad-dritt nazzjonali. Il-Proposta ghal Regolament dwar il-privattiva Komunitarja fittxet il-holqien ta' simbjożi bejn il-Komunità u sistemi inter-Statali, impenn li jfisser li r-Regolament dwar il-privattiva Komunitarja irid jiġi adottat, li l-Konvenzjoni ta' Munich u l-istatus ta' l-Uffiċċju Ewropew tal-Privattivi trid tittieħed in kunsiderazzjoni, li l-Komunita ser ikollha taderixxi mal-Konvenzjoni ta' Munich, u li liskop għall-ħarsien ta' konsistenza fl-iżvilupp futur tar-Regolament u tal-Konvenzjoni għandu jittieħed in kunsiderazzjoni. Barra minn hekk, il-Konvenzjoni ta' Munich ma tawtorizzax lill-Uffiċju sabiex iwettaq dawn il-funzjonijiet, u ghalhekk hemm bżonn li tiġi rriveduta<NOTE NOTE.ID="E0041" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Punt 2.3 tal-Proposta għal Regolament dwar il-privattiva Komunitarja.</P></NOTE>.</TXT></NP><?PAGE NO="I-7015"?><NP><NO.P>52.</NO.P><TXT>Huwa diffidi li jiġi ddeterminat, f'dan il-kuntest, jekk ikunx inġust li l-Komunità tiġi akkużata li ma wettqitx il-pjanijiet tagħha, b'mod partikolari, fi proċedura li hija suġ-ġetta ghar-regola ta' l-unanimità<NOTE NOTE.ID="E0042" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>L-abbozz għal Regolament dwar il-privattiva Komunitarja ġie ppreżentat fuq il-bażi ta' l-Artikolu 308 KE, li jeħtieġ l-unanimità fil-Kunsill. Matul is-seduta, il-Kummissjoni, mistoqsija dwar ir-raġuni għall-falliment tal-proġett fil-Kunsill, irreferiet għas-sistema lingwistika bħala l-ostakolu principali għall-approvazzjoni tiegħu.</P></NOTE>. Forsi lawtur li kiteb fir-rigward ta' ftehim imħallat, li meta l-ġurisdizzjoni ssir kriterju sabiex tiġi stabbilita l-ġurisdizzjoni, din tinbidel f 'ostaġġ tal-kumplessità tagħha, kien qed jgħid sew<NOTE NOTE.ID="E0043" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Eeckhout, P., <HT TYPE="ITALIC">op. cit.,</HT> p. 237.</P></NOTE>. Biż-żieda gradwali tas-setghat komuni ŕl-oqsma numerużi u varji li huma <QUOT.START ID="QS0031" REF.END="QE0031" CODE="2018"/>komunitarizzati<QUOT.END ID="QE0031" REF.START="QS0031" CODE="2019"/>, huwa mahsub li l-Qorti tal-Gustizzja ser tirċievi kwantità kbira ta' domandi, li jirrikjeduha sabiex tiddeċiedi dwar il-ġuris-dizzjoni taghha stess f'dan il-qasam, u mhux ser tkun dejjem tista' tevita li teżamina l-leġiżlazzjoni rilevanti Komunitarja.</TXT></NP><NP><NO.P>53.</NO.P><TXT>Fil-qosor, jekk il-ġurisprudenza hija applikata b'mod litterali, jista' jinghad li l-Qorti tal-Ġustizzja m'għandhiex ġurisdiz-zjoni fin-nuqqas ta' dispożizzjonijiet Komunitarji, madankollu jista' jiġi kkunsidrat ukoll, kif issuġġeriet il-Kummissjoni, li hija għandha ġurisdizzjoni, bil-kundizzjoni li l-proprjetà intellettwali tiġi kkunsidrata bhala settur uniku, kompost minn trade marks, disinni u drittijiet ohra msemmija fil-Ftehim TRIPs, fejn hemm nuqqas ta' dritt Komunitarju, dwar, per eżempju, it-terminu talprotezzjoni moghtija taht privattivi ta' invenzjoni, li, skond is-sentenza Laguna de Berre, ma jipprekludix il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Gustizzja.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Proposta alternattiva</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>54.</NO.P><TXT>Fid-dawl tad-diffikultajiet bil-ġurispru-denza msemmija iktar 'il fuq, li dahlet fiha l-Qorti tal-Gustizzja stess, nippreferi li niddefendi l-argument li jippermetti li tingheleb il-pożizzjoni stabbilita sew u li nidhol f'hidma ta' organiżżazzjoni mill-ġdid flinteressi tal-Komunità, filwaqt li nsostni li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni mingħajr limitu sabiex teżamina l-Ftehim TRIPs għar-raġunijiet segwenti.</TXT></NP><NP><NO.P>55.</NO.P><TXT>L-ewwel nett, għandha tingħata attenzjoni aktar milli kien il-każ hawnhekk, għall-fatt li l-ftehim WTO jidħlu fil-kuntest tad-dritt internazzjoni, li fih il-konvenzjonijiet huma rratifikati bl-intenzjoni li jiġu rrispettati in <HT TYPE="ITALIC">bona fede.</HT> Għandu jinghad ukoll li l-GATT ġie mmodifikat, u li n-natura originali <QUOT.START ID="QS0032" REF.END="QE0032" CODE="2018"/>kuntrattwali<QUOT.END ID="QE0032" REF.START="QS0032" CODE="2019"/> tieghu ddghajfet u pr attikament inbidel f'kuntest <QUOT.START ID="QS0033" REF.END="QE0033" CODE="2018"/>kostituzzjonali<QUOT.END ID="QE0033" REF.START="QS0033" CODE="2019"/> għas-suq globali minħabba l-allinjáment tieghu fuq l-istandard tat-trattati internazzjonali mal-Konvenzjoni ta' Vjenna dwar il-Liġi tat-Trattati tat-<DATE ISO="19690523">23 ta' Mejju 1969</DATE><NOTE NOTE.ID="E0044" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Fis-seħħ sa mis-<DATE ISO="19800127">27 ta' Jannar 1980</DATE> [UN Doc A/CONF.39/27 (1969), 1155 UNTS 331]. Pescatore, P. <QUOT.START ID="QS0034" REF.END="QE0034" CODE="201C"/>Opinion 1/94 on <QUOT.START ID="QS0035" REF.END="QE0035" CODE="2018"/>conclusion<QUOT.END ID="QE0035" REF.START="QS0035" CODE="2019"/> of the WTO Agreement: is there an escape from a programmed disaster?<QUOT.END ID="QE0034" REF.START="QS0034" CODE="201D"/>, fil- <HT TYPE="ITALIC">Common Market Law Review,</HT> Vol. 36, 1999, p. 400.</P></NOTE>. Huwa ghalhekk f'waqtu li jintużaw is-sentenzi Haegemann u Demirel bhala punt ta' tluq<?PAGE NO="I-7016"?> fir-rigward ta' ftehim imħallta, sabiex jiġu kkunsidrati bħala parti mis-sistema legali Komunitarja.</TXT></NP><NP><NO.P>56.</NO.P><TXT>It-tieni nett, il-ftehim konklużi mill-Komunità u l-Istati Membri flimkien juru l-għan komuni tagħhom u jorbtuhom fir-rigward ta' pajjiżi terzi li huma partijiet kontraenti f'dawn il-ftehim; l-obbligu ta' kooperazzjoni stabbilit fl-Artikolu 10 KE jirrikjedi lill-Istati Membri sabiex jikkoperaw mhux biss fil-proċess ta' negozjar jew konklużjom ta' dawn il-Ftehim, iżda anke fl-implementanzzjoni taghhom<NOTE NOTE.ID="E0045" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Opinjoni 1/94, iċċitata iktar 'il fuq, punt 108.</P></NOTE>; dan ghandu jinqara flimkien ma' l-obbligu li tintlahaq l-effettività tad-dritt Komunitarju mhux biss fil-qasam leġiżlattiv iżda anke f'dak eżekuttiv u ġuridiku<NOTE NOTE.ID="E0046" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Kahl, W., &#x201C;Artikel 10', f'Callies, Ch., u Ruffert, M., op. cit., p. 451 <HT TYPE="ITALIC">et seq.</HT></P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>57.</NO.P><TXT>It-tielet nett, l-aħjar metodu kif jiġu rrispettati obbligi internazzjonali ma' pajjiżi terzi u kif tintlahaq l-armonija neċessarja fl-interpretazzjoni ta' ftehim imħallta huwa li jiġi assigurat li dawn huma interpretati uniformament, ħsieb li huwa msaħħaħ mill-fatt li d-dispożizzjonijiet tal-Ftehim jistghu jkunu interkonnessi, kif issuġġerixxa l-Avukat Generali Tesauro<NOTE NOTE.ID="E0047" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Punti 20 u 21 tal-konklużjonijiet li huwa ppreżenta fil-kawża Hermes, iċċitata iktar 'il fuq.</P></NOTE>; f'dan ir-rigward, lunika awtorità kapaċi li twettaq din il-hidma hija l-Qorti tal-Gustizzja, dejjem bl-ghajnuna indispensabbli tal-qrati nazzjonali permezz tal-mekkaniżmu tar-rinviju preliminari skond l-Artikolu 234 KE. Barra minn hekk, l-gharfien ta' bżonn ghal uniformità tad-dritt Komunitarju kien evidenti fl-Opinjoni 1/91, dwar l-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, li saħħet l-argument li, sabiex tiġi żgurata interpretazzjoni uniformi tad-dritt Komunitarju, is-setgha ta' interpretazzjoni tat-testi Komunitarji, li tikkostitwixxi garanzia tal-koerenza tagħha, m'għandhiex tiġi mxerrda<NOTE NOTE.ID="E0048" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Opinjoni mogħtija fl-<DATE ISO="19911214">14 ta' Diċembru 1991</DATE> skond it-tieni subparagrafu ta' l-Artikolu 228(1) tat-Trattat KEE (Opinjoni <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="1/91" YEAR="1991" PAGE.ECR="I-6079">1/91, Ġabra I-6079, punti 43 sa 45</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>58.</NO.P><TXT>Ir-raba' nett, il-fatt li l-Qorti tal-Gustizzja tista' tikkunsidra li għandha ġurisdizzjoni sabiex teżamina ftehim imhallta, b'mod partikolari, il-Ftehim TRIPs, ma jfissirx li hemm trasferiment tas-setgħat leġiżlattivi nazzjonali ghall-Komunità, lanqas dawk issetghat li jerġgħu lura ghall-Istati Membri minhabba li l-istituzzjonijiet Komunitarji jonqsu milli jerżerċitahom. Min-naħa l-oħra, jekk ikun hemm interpretazzjoni uniformi, li torbot lil kulhadd, anke f'dawk l-oqsma fejn għad mhemmx leġiżlazzjoni Komunitarja, l-Istati Membri jistghu aktar faċilment jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet ta' l-Aritkolu 10 KE, fl-eżerċizzju ta' dawn is-setgħat.</TXT></NP><NP><NO.P>59.</NO.P><TXT>Il-ħames u l-aħħar nett, is-sitwazzjoni kkawżata mill-ġurisprudenza preżenti dwar ftehim imħallta hija sorprendenti, minhabba li jekk il-Qorti tal-Gustizzja tiġi mċaħda ssetghat li teżamina ftehim ta' dan it-tip li ġie rratifikat mill-Komunità filwaqt li ebda leġiżlazzjoin ma tkun ġiet adottata fuq ċerti materji hija wkoll illoġika daqs kemm hija l-<?PAGE NO="I-7017"?>projbizzjoni li ssir lil organu ġuridiku nazzjonali li jinterpreta ligi qafas sakemm lawtoritajiet li lilhom ġie ddelegat il-funzjoni leġiżlattiva jkunu eżerċitawha.</TXT></NP><NP><NO.P>60.</NO.P><TXT>Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tkun konxja binnuqqasijiet fil-ġurispru-denza tagħha u għandha tipprova ssolvi nnuqqas ta' qbil li jeżisti rigward il-ġurisdiz-zjoni tagħha sabiex teżamina ftehim imħallta, billi jkoliha l-kuraġġ li tbiddel il-linja tagħha u tassumi r-responsabbiltà tagħha, kemm biex tbiddel il-linja tad-duttrina tagħha kif ukoll biex tadattaha għall-prinċipji fundamentali tad-dritt internazzjonali, u tagħtiha ċertezza legali li hija mitluba mill-istituzzjonijiet fuq livell intrakomunitarju. Is-sentenza Dior diġà hadet passi f'din id-direzzjoni billi ghamlet referenza għall-Artikou 10 KE fil-motivazzjoni tagħha, iżda ghamlet l-iżball li ma taghthiex il-portata li qed jipproponi.</TXT></NP><NP><NO.P>61.</NO.P><TXT>Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Gustizzja tiddikjara li għandha ġurisdizzjoni sabiex tinterpreta l-Ftehim TRIPs, u, ghalhekk, l-Artikolu 33 tieghu.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>C —</NO.P><TXT>L-effett dirett ta' l-Artikolu 33 tal Ftehim TRIPs</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>62.</NO.P><TXT>Jekk fil-partitura tal-problemi legali li huma marbuta mar-relazzjonijiet esterni talKomunità, l-interpretazzjoni tal-ftehim imhallta saret ir-riturnell, l-effet dirett huwa l-parti vokāli li hija inseparabbilment marbuta magħha, b'tali mod li waħda teżisti biss minħabba l-oħra. Dan ix-xebh mhuwiex gratuwitu, għaliex kif jidher iktar 'il quddiem, l-argumenti fil-ġurisprudenza Komunitarja jiżvelaw koeżistenza sostanzjali ta' metodologiji.</TXT></NP><NP><NO.P>63.</NO.P><TXT>Il-formulazzjoni tad-domanda magħ-mula mis-Supremo Tribunal de Justiça hija ambigwa u tidher li taghmel referenza kemm ghall-effett dirett u ghall-possibbiltà li jiġu invokati d-dispożizzjonijiet tal-Ftehim WTO mill-partijiet fil-kawżi quddiem il-qrati nazzjonali iżda l-qari tad-digriet ghal rinviju u losservazzjonijiet ippreżentati fil-proċedura preżenti jenfasizzaw l-applikabbiltà diretta immedjata ta' l-Artikolu 33 tal-Ftehim TRIPs.</TXT></NP><NP><NO.P>64.</NO.P><TXT>Ghalhekk ghandi nibda billi niehu l-approċċ mehud mid-duttrina tal-Qorti tal-Ġustizzja, sabiex naċċerta risposta xierqa, u nadattaha fid-dawl ta' ċerti riflessjonijiet.</TXT></NP><?PAGE NO="I-7018"?><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>Ir-risposta skond il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja</TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>Minn Hermes sa Van Parys</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>65.</NO.P><TXT>Fis-sentenza Demirel, il-Qorti tal-Ġus-tizzja sostniet li dispożizzjoni ta' ftehim konkluż mill-Komunità ma' pajjiżi terzi kienet direttament applikabbli meta, fid-dawl tal-kliem tagħha kif ukoll ta' l-ghan u tannatura tal-ftehim, hija tinkludi obbligu ċar u preċiż li mhuwiex suġġett, fl-eżekuzzjoni jew fl-effetti tiegħu, għall-intervent ta' att ulterjuri<NOTE NOTE.ID="E0049" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza ċċitata fin-nota ta' qiegħ il-paġna 7, punt 14.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>66.</NO.P><TXT>Għalkemm is-sentenza Hermès ma taghmilx referenza għal dan l-aspett, l-Avukat Generali Tesauro jidher li jaċċetta li l-ftehim WTO għandhom effett dirett, abbażi tal-fatt li d-dubji tal-Qorti tal-Gustizzja dwar il-GATT ġew megħluba mill-ftehim sussegwenti<NOTE NOTE.ID="E0050" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Konklużjonijiet ippreżentati fil-kawża Ii tat lok għas-sentenzaHermès, iċċitata fin-nota ta' qiegħ il-paġna 17, it-tieni subparagrafu tal-punt 30.</P></NOTE>. Madankollu, huwa jsostni li l-Ftehim TRIPs jista' jiġi invokat minn individwi <QUOT.START ID="QS0036" REF.END="QE0036" CODE="201C"/>fejn il-liġi rilevanti tipper metti dan<QUOT.END ID="QE0036" REF.START="QS0036" CODE="201D"/>, li tfakkar il-kwotazzjoni mis-sentenza Demirel, riprodotta fil-punt preċedenti, peress li dak li huwa importanti [...] huwa li jiġi deċiż jekk id-dispożizzjoni in kwistjoni tistax tiġi applikata u dan huwa l-każ fejn ma tirrikjedix <HT TYPE="ITALIC">att ulterjuri sabiex tkun tista' tipproduċi l-effetti tagħha&#x201c;</HT><NOTE NOTE.ID="E0051" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Ibid, punt 37, enfażi tiegħi.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>67.</NO.P><TXT>Il-Qorti tal-Gustizzja wriet il-fehma tagħha fis-sentenza Il-Portugall vs Il-Kunsill<NOTE NOTE.ID="E0052" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza tat-<DATE ISO="19991123">23 ta' Novembru 1999</DATE> (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-149/96" YEAR="1999" PAGE.ECR="I-8395">C-149/06, Ġabra, p. I-8395, punti 42 sa 47</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, li I-fatti taghha mhumiex konnessi mal-Ftehim TRIPs, minhabba li r-rikorrenti kkontestaw il-validità taż-żewġ trattati, wiehed ma' l-Indja u l-iehor mal-Pakistan, dwar l-aċċess ghas-suq tat-tessuti filwaqt li allegaw li d-deċiżjoni kkontestata dwar l-iffirmar ta' dawn it-trattati<NOTE NOTE.ID="E0053" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Deċiżjoni tal-Kunsill 96/386/KE tas-<DATE ISO="19960226">26 ta' Frar 1996</DATE>, dwar il-konklużjoni ta' Memoranda ta' Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u r-Repubblika Iżlamika tal-Pakistan u bejn il-Komunità Ewropea u r-Repubblika ta' l-Indja dwar arranġa-menti fiż-żona għal dħul fis-suq ta' prodotti tat-tessuti (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="153" DATE.PUB="1996" PAGE.FIRST="47">GU L 153, p. 47</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> kienet illegali minhabba li kkostitwixxa ksur ta' ċerti regoli u prinċipji fundamentali tal-WTO.</TXT></NP><NP><NO.P>68.</NO.P><TXT>Is-sentenza tat lok ghal duttrina abbundanti minn awturi akkademiċi, il-biċċa lkbira kritika sew<NOTE NOTE.ID="E0054" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sintezi tájba ħafna f'Cebada Romero, A., op. cit., paragrafu 467 et seq.</P></NOTE>; sabiex ma ntawwalx dawn il-konklużjonijiet, ha nirreferi għaliha fil-qosor. B'hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja, għal-kemm irrikonoxxiet li l-ftehim WTO huma b'mod sinjifikattiv differenti mid-dispożiz-zjonijiet tal-GATT 1947, b'mod partikolari minhabba l-infurzar tas-sistema ta' protezzjoni u l-mekkaniżmu għas-soluzzjoni tat-tilwim<NOTE NOTE.ID="E0055" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Memorandum ta' Ftehim dwar Regoli u Proceduri li jirregolaw konklużjonijiet ta' tilwim (Anness 2 tal-Ftehim WTO).</P></NOTE>, enfasizzat l-irwol ta' negozju li<?PAGE NO="I-7019"?> għandhom l-Istati, u ddeduċiet li jekk l-effett dirett ta' dak it-trattat ikun rikonoxxut, ikun hemm il-konsegwenza li I-organi leġiżlattivi jew eżekuttivi tal-partijiet kontraenti jiġu miċħuda mill-possibbiltà offruta mill-Artikolu 22 tal-Memorandum ta' Ftehim li jsibu, anke jekk fuq bażi temporanja, soluzzjoni negozjati<NOTE NOTE.ID="E0056" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza Il-Portugall vs Il-Kunsill, iċċitata fin-nota ta' qiegħ il-paġna 52, punti 36 sa 40.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>69.</NO.P><TXT>Il-Qorti tal-Gustizzja żiedet tgħid li liskop tal-Ftehim WTO ma jiddeterminax ilmezzi legali xierqa sabiex jiġi assigurat li dawn huma applikati in <HT TYPE="ITALIC">bona fede</HT> fis-sistemi legali tal-partijiet kontraenti<NOTE NOTE.ID="E0057" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P><HT TYPE="ITALIC">Ibid,</HT> punt 41.</P></NOTE>, li minnhom iddeduċiet li l-legalita' tal-miżuri adottati mill-istituzzjonijiet Ewropej ma jistgħux jiġu rriveduti fid-dawl tar-regoli ta' dawn il-ftehim<NOTE NOTE.ID="E0058" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P><HT TYPE="ITALIC">Ibid,</HT> punt 47.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>70.</NO.P><TXT>Madankollu, hija rreferiet għal żewġ sitwazzjonijiet li fihom ġie rikonoxxut l-effett dirett tar-regoli GATT, jiġifieri, meta l-Komunità tipproponi li tirrispetta obbligu li tkun hadet fil-kuntest ta' WTO (kawża Fediol vs Il-Kummissjoni)<NOTE NOTE.ID="E0059" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza tat-<DATE ISO="19890622">22 ta' Ġunju 1989</DATE> (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="70/87" YEAR="1989" PAGE.ECR="1781">70/87, Ġabra p. 1781, punti 19 sa 22</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, jew meta miżura Komunitarja tirreferi espliċitatament ghal Ftehim WTO (kawża Nakajima vs Il-Kummissjoni)<NOTE NOTE.ID="E0060" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza tas-<DATE ISO="19910507">7 ta' Mejju 1991</DATE> (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-69/89" YEAR="1991" PAGE.ECR="I-2069">C-69/89, Ġabra p. I-2069, punt 31</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, każijiet li fihom il-Qorti tal-Ġustizzja stess ghandha tevalwa l-legalità tal-miżura Komunitarja in kwistjoni fid-dawl tar-regoli WTO, li jinkludu żewġ eċċezzjo-nijiet biss ghar-regola generali, kif jidher b'mod ċar fis-sentenza Van Parys<NOTE NOTE.ID="E0061" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza tal-<DATE ISO="20050301">1 ta' Marzu 2005</DATE> (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-377/02" YEAR="2005" PAGE.ECR="I-1465">C-377/02, Ġabra p. I-1465, punti 39 u 40</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>71.</NO.P><TXT>Fis-sentenza ta' l-ahhar, ir-rifjut ta' effett dirett ghar-regoli WTO huwa assolut, ghaliex il-Qorti tal-Gustizzja sostniet li ma kienx possibbli li wiehed jinvoka sottomissjonijiet quddiem qorti ta' Stat Membru li dik il-leġiżlazzjoni Komunitarja kienet inkompatibbli mar-regoli WTO, anke jekk il-Bord tas-Soluzzjoni tat-Tilwim<NOTE NOTE.ID="E0062" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Stabbilit fl-Artikolu 2(1) tal-Memorandum ta' Ftehim, iċċitat iktar 'il fuq.</P></NOTE> kien iddeċieda li din il-leġiżlazzjoni kienet inkompatibbli ma dawk ir-regoli<NOTE NOTE.ID="E0063" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza Van Parys, iċċitata fin-nota ta' qiegħ il-paġna 61, punt 54.</P></NOTE>. Huwa possibbli li l-prin-ċipju ta <HT TYPE="ITALIC">pacta sund servanda,</HT> li jinsab ŕl-Artikolu 26 tal-Konvenzjoni ta' Vienna dwar il-Liġi tat-Trattati ġie miksur<NOTE NOTE.ID="E0064" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Laget-Annamayer, A., <QUOT.START ID="QS0037" REF.END="QE0037" CODE="201C"/>Le Statut des accords OMC dans l'ordre juridique communautaire: en attendant la consécration de l'invocabilité<QUOT.END ID="QE0037" REF.START="QS0037" CODE="201D"/> <HT TYPE="ITALIC">f'Revue trimestrielle de droit européen,</HT> 42 (2), April/Ġunju 2006, p. 281 et seq.</P></NOTE> minhabba nnuqqas ta osservanza ta deċiżjonijiet moghtija minn Bord li l-ġurisdizzjoni tiegħu kienet aċċettata mill-Komunità meta ffirmat il-ftehim WTO; iżda wkoll, is-sentenza Van Parys hija sorprendenti minhabba li l-Qorti tal-Ġustizzja dejjem ippruvat tassigura konformita mas-sentenzi taghha fuq kull livell nazzjonali, kemm amminstrattiv, leġiżlattiv u ġuridiku.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>Il-konsegwenzi tas-sentenza Dior et</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>72.</NO.P><TXT>Ghad-differenza tas-sentenza Hermes, is-sentenza Dior ma naqsitx milli twieġeb<?PAGE NO="I-7020"?> għad-domandi magħmula mill-qorti Olan-diża dwar l-effett dirett tal-Ftehim TRIPs. Madankollu, hija ma weġbitx bil-mod kif ippropona l-Avukat Ġenerali Tesauro f'Hermès, iżda żammet il-pożizzjoni tagħha fuq id-diviżjoni tas-setgħat bejn l-Istati Membri u l-Komunità.</TXT></NP><NP><NO.P>73.</NO.P><TXT>Abbażi ta' l-Artikolu 14 tas-sentenza Demirel, u wara li sostniet li l-individwi ma jistgħux jinvokaw ir-regoli WTO quddiem il-qrati nazzjonali (sentenza Il-Portugall vs IIKunsill), hija ddistingwiet l-oqsma rregolati mid-dritt Ewropew minn dawk li fihom il-Komunità ghadha ma eżerċitatx is-setghat taghha<NOTE NOTE.ID="E0065" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Sentenza Dior et, iċċitata fin-nota ta' qiegħ il-paġna 22, punti 47 u 48.</P></NOTE>. Fl-ewwel każ, hija reġgħet enfasizzat l-obbligu ta' interpretazzjoni tal-Ftehim TRIPs fid-dawl tal-kliem u ta' l-għan tieghu<NOTE NOTE.ID="E0066" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Skond is-sentenza Hermès, iċċitata fin-nota ta' qiegħ il-paġna 17, punt 28.</P></NOTE>; fir-rigward ta' l-aħħar każ, hija kkunsidrat li minhabba li ma kinux irregolati mid-dritt Ewropew, dan id-dritt <QUOT.START ID="QS0038" REF.END="QE0038" CODE="201C"/>la jirrikjedi u lanqas jipprojbixxi li s-sistema legali ta Stat Membru jagħti lill-individwi l-possibiltà li jinvokaw ir-regola stabbilita<QUOT.END ID="QE0038" REF.START="QS0038" CODE="201D"/> skond il-ftehim TRIPs&#x201D;.</TXT></NP><NP><NO.P>74.</NO.P><TXT>Fil-qosor, skond din il-ġurisprudenza, ilkwistjoni dwar jekk il-ġurisdizzjoni hija tal-Komunità jew ta' l-Istati Membri hija importanti, sabiex tiġi applikata d-dispożizzjoni speċifika u biex jiġi deċiż min għandu jeżamina jekk din tistax tiġi invokata. Meta din l-idea hija applikata ghal każ preżenti, għandu jinghad li, jekk l-Artikolu 33 tal-Ftehim TRIPs jaqa' taħt il-ġurisdizzjoni Komunitarja, il-Qorti tal-Gustizzja jkollha ġurisdizzjoni sabiex teżamina dan, u jekk jaqa' taht il-ġurisdizzjoni ta' l-Istati Membri, huma l-qrati nazzjonali li għandhom ġuris-dizzjoni<NOTE NOTE.ID="E0067" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Ara wkoll is-sentenza Schieving-Nijstad et, iċċitata fin-nota ta' qiegħ il-paġna 21, punti 51 sa 55.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>75.</NO.P><TXT>Kif kien il-każ fl-ewwel domanda, jiena mhux konvint b'din il-prassi tal-Qorti tal-Gustizzja li teżamina l-kompetenzi rispettivi tal-Komunità u tal-pajjiżi li hija komposta minnhom, minhabba li ghandha bżonn tikkunsidra jekk l-Unjoni eżerċitatx il-poteri taghha b'mod adegwat; in-nuqqas ta' tbassir ghall-operaturi istituzzjonali u l-protago-niżmu eċċessiv tal-Qorti tal-Ġustizzja jergħu jidhru, u t-tilwima hija deċiża permezz tad-diviżjoni tas-setgħa. Iżda, fuq kollox, l-unità u l-konsistenza ta' l-interpretazzjoni tad-dritt Komunitarju, inkluż it-trattati internazzjonali li fihom jipparteċipaw l-Istati Membri mal-Komunità, huma ipperikolati, li jindika bżonn ghal metodologija differenti.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Proposta alternattiva</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>76.</NO.P><TXT>Il-fil ta' l-argument tieghi huwa iktar sempliċi; jenfasizza l-bżonn li obbligi internazzjonali ta' l-Unjoni jiġu ssodisfati skond<?PAGE NO="I-7021"?> il-prinċipju <HT TYPE="ITALIC">tal-bona fede,</HT> li għandu dejjem j irregola l-kondotta ta' l-Istati Membri, iżda anke ta' l-organizzazzjonijiet li joperaw fis-sistema dinjija, u anke l-interpretazzjoni tal-ftehim li huma konklużi minnhom<NOTE NOTE.ID="E0068" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Dupuy. P. M., <HT TYPE="ITALIC">Droit international public,</HT> Dalloz, raba' edizzjoni, Parigi, 1998, p. 284.</P></NOTE>, skond l-Artikoli 26 u 31 tal-Konvenzjoni ta Vjenna dwar il-Ligi tat-Trattati, imsemmija iktar 'il fuq.</TXT></NP><NP><NO.P>77.</NO.P><TXT>Ma naħsibx li nkun qiegħed inwettaq żball li ninkludi s-sentenza Demirel f'din ilfilosofija, fejn, fil-punt 14, ġie sostnut, li l-applikabbilità diretta ta' ftehim konklużi mill-Komunità kienet ibbażata fuq il-kliem, l-għan u n-natura tal-ftehim innifsu, u min-naħa l-oħra, fuq in-natura ċara u preċiża kif ukoll inkondizzjonali. Huma dawn iż-żewġ kriterji ulterjuri li għandhom jiggwidaw l-eżami ta' l-effett dirett u mhux il-ġurispru-denza li sar et referenza għaliha iktar 'il fuq.</TXT></NP><NP><NO.P>78.</NO.P><TXT>Madankollu, filwaqt li l-fehmiet esposti fis-sentenza Il-Portugall vs Il-Kunsill, li kienu kkonfermati reċentement mis-sentenza Van Parys jibqgħu jippersistu, jiena ma nara ebda possibbiltà li tiġi abbandunata s-sistema duwalista li l-Qorti tal-Gustizzja, filwaqt li bbażat fuq bażi ġuridiku mhux ċert, ħolqot f'dak li jirrigwarda l-aċċettazzjoni <HT TYPE="ITALIC">tal-ius gentium,</HT> u tal-ftehim WTO, sabiex taħrab mid-dmirijiet tagħha<NOTE NOTE.ID="E0069" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Pescatore, P., <QUOT.START ID="QS0039" REF.END="QE0039" CODE="201C"/>Free World Trade and the European Union<QUOT.END ID="QE0039" REF.START="QS0039" CODE="201D"/> f'Pérez van Kappel, A., u Heusel, W., (koordinaturi) Free <HT TYPE="ITALIC">World Trade and the European Union — The Reconciliation of Interest and the Review of the Understanding on Dispute Settlement in the Framework of the World Trade Organisation,</HT> Academy of European Law, Vol. 28, Tréveris, p. 12.</P></NOTE>. Konsegwentement, dispożizzjoni bhal din ma tista' qatt ikollha effett dirett fl-Unjoni Ewropea, salv fissitwazzjonijiet ikkunsidrati fis-sentenzi Fediol vs Il-Kummissjoni u Nakajima vs IIKummissjoni, imsemmija iktar il fuq.</TXT></NP><NP><NO.P>79.</NO.P><TXT>Peress li l-argumenti tal-Qorti tal-Gustizzja jinsabu fuq sfond politiku aktar milli fuq wieħed legali<NOTE NOTE.ID="E0070" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Laget-Annamayer, A., op. cit., p. 287; ara wkoll Cebada Romero, A., <HT TYPE="ITALIC">op. cit.,</HT> p. 490.</P></NOTE>, huwa inutli li l-kwistjoni tiġi eżaminata fid-dettall u li jiġi maħsub li lkritika dottrinali se tegħleb ir-reżistenza sabiex tiġi aċċettata l-fehma ta' l-Avukat Generali Saggio, li dispożizzjoni fi ftehim, permezz tat-ter mini ċari, preċiżi u mingħajr kundizzjoni taghha, tista' bħala prinċipju tikkostitwixxi kriterju ta' legalità għall-atti Komunitarji, u li individwi jistgħu jinvokawha quddiem qrati nazzjonali biss jekk huwa impliċitu fil-kuntest generali tal-ftehim li d-dispożizzjonijiet jistgħu jiġu invokati quddiem il-qrati<NOTE NOTE.ID="E0071" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Konklużjonijiet ippreżentati fil-kawża li tat lok għas-sentenza Il-Portugall vs Il-Kunsill, iċċitata fin-nota ta' qiegħ il-paġna 52, punt 18.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>80.</NO.P><TXT>Baqa' biss li nesponi żewġ punti ohra firrigward ta' din il-kwistjoni, li tidher solvuta permezz tal-ġurisprudenza stabbilita.</TXT></NP><NP><NO.P>81.</NO.P><TXT>L-ewwel nett, jekk ir-raġuni vera ghalfejn il-Qorti tal-Ġustizzja tirrifjuta li tirrikonoxxi l-effett dirett tal-ftehim WTO hija li ma tixtieqx tinterferixxi mas-setghat ta' l-istituzzjonijiet<?PAGE NO="I-7022"?> politiċi tal-Komunità sabiex jaġixxu fil-marġini ta' negozjar mogħti lilhom fil-Ftehim tas-Soluzzjoni tat-Tilwim<NOTE NOTE.ID="E0072" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Eeckhout, P., <HT TYPE="ITALIC">op. cit.,</HT> p. 306.</P></NOTE>, dan japplika biss f'dawk l-oqsma fejn verament hemm possibbiltà ta' kompromess.</TXT></NP><NP><NO.P>82.</NO.P><TXT>Għalkemm il-Memorandum tal-Ftehim jinkludi l-Ftehim TRIPs fost il-kwistjonijiet li għalihom dan huwa applikabbli, in-natura tal-leġiżlazzjoni li dan ifittex li jarmonizza, jiġifieri d-drittijiet intellettwali u industrijali, ma jaqbilx mal-mekkaniżmu għas-soluzzjoni tat-tilwim peress li, bħala regola, dawn id-drittijiet jappartjenu ghall-individwi, u mhux għall-Istati<NOTE NOTE.ID="E0073" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Paragrafu 4 ta' l-espożizzjoni tal-motivi tal-Ftehim TRIPs.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>83.</NO.P><TXT>Is-sustanza ta dan l-Anness għall-ftehim WTO hija differenti sew minn dik tal-Ftehim Generali, li fuqu l-Qorti tal-Gustizzja bbażat l-argumenti taghha fis-sentenza Il-Portugall vs Il-Kunsill; huwa diffidi li jiġu stabbiliti — minghajr sfurzar — standard minimu ta' protezzjoni, bhat-ter minu tal-privattivi, flistess skala bhal per eżempju, dawk li jeħtieġu tnaqqis jew r e voka ta' tariffa doganali sabiex jiġi ffaċilitat l-aċċess għall-prodotti fis-suq. Ghandi dubji dwar kemm dawn it-tipi differenti ta' regoli joffru l-istess flessibbiltà sabiex jintlaħaq kompromess.</TXT></NP><NP><NO.P>84.</NO.P><TXT>It-tieni nett, l-importanza li l-approċċ tal-Qorti tal-Gustizzja jagħti lis-sistema ta' WTO sabiex tiddeċiedi kwistjonijiet hija disproporzjonata, għaliex tagħti priorità lill— għażla jekk tevitax ir-responsabbiltajiet meħuda skond il-Ftehim WTO qabel il-valur vinkolanti tiegħu bħala trattat internazzjonali.</TXT></NP><NP><NO.P>85.</NO.P><TXT>Ċertament, dan il-ftehim ma jipprovdix rimedju bħala dak ta' nuqqas ta' twettiq ta' obbligu skond l-Artikolu 226 KE, u inqas bħala miżura ġegħieli skond l-Artikolu 228 KE, iżda dan id-difett ma jippermettix l-inverżjoni tat-ter mini ta' ftehim transnazzjonali, fejn il-metodu sabiex jiġu deċiżi kwistjonjiet jingħata l-istatus ta' sotterfuġju li huwa legali u li jservi ta' alternattiva għal bżonn ta' konformita mad-dritt internazzjonali <HT TYPE="ITALIC">in bona fide.</HT> Ma jistax jingħata din is-superjorità, fejn b'hekk ikun hemm distorsjoni ta' dak li suppost li huwa eċċezzjoni. Barra minn hekk, riżultat innegozjat huwa dejjem ta' natura provviżorja<NOTE NOTE.ID="E0074" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Artikolu 22(1) tal-Memorandum ta' Ftehim.</P></NOTE>, u għandu ttendenza ghall-osservanza tal-Ftehim<NOTE NOTE.ID="E0075" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Dan jirriżulta mill-Artikolu 3(7) tal-Memorandum ta' Ftehim, li jgħid li <QUOT.START ID="QS0040" REF.END="QE0040" CODE="2018"/>[...] Soluzzjoni li hija reċiprokament aċċettabbli għall-partjiet u li hija <HT TYPE="ITALIC">konsistenti mal-ftehim koperti</HT> hija b'mod ċar preferibbli. [...]<QUOT.END ID="QE0040" REF.START="QS0040" CODE="2019"/>, enfażi miżjud.</P></NOTE>, li huwa ta' vantaġġ ghal dawk li jenfasizzaw il-partikolarità tal-mekkaniżmu li bih tiġi deċiża kwistjoni.</TXT></NP><?PAGE NO="I-7023"?><NP><NO.P>86.</NO.P><TXT>Minbarra dan, għalkemm l-Artikolu IX tal-Ftehim WTO jagħti awtorità esklużiva lill-Konferenza Ministerjali u lill-Kunsill Generali sabiex jadottaw interpretazzjonijiet tal-Ftehim u tal-Ftehim tal-Kummerċ Multilaterali, id-deċiżjoni li tiġi adottata interpretazzjoni għandha tittieħed minn maġġoranza ta' tliet kwarti tal-Membri. Fid-dawl tannumru kbir tal-partijiet fil-WTO, huwa diffidi li tinkiseb din il-maġġoranza, u għalhekk ma naħsibx li l-poter mogħti mill-Artikolu IX ifixxkel in-natura ġuridika tal-proċedura għad-deċiżjoni ta' kwistjonijiet<NOTE NOTE.ID="E0076" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Timmermans, C. W. A., <QUOT.START ID="QS0041" REF.END="QE0041" CODE="201C"/>L'Uruguay Round: sa mise en œuvre par la Communauté européenne<QUOT.END ID="QE0041" REF.START="QS0041" CODE="201D"/>, fir-<HT TYPE="ITALIC">Revue du Marché Unique Européen,</HT> Nru 4/1994, p. 178.</P></NOTE> għaliex s'issa dan għadu ma ntużax<NOTE NOTE.ID="E0077" NUMBERING.CONTINUED="YES"><P>Skond informazzjoni verbali mogħtija mid-Dipartiment ta' Affarijiet Legali tal-WTO.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>87.</NO.P><TXT>Il-kunsiderazzjonijiet preċedenti jagħtu l-possibbiltà li jingħeleb l-ewwel ostaklu, rigward is-sostanza u l-kuntest tal-Ftehim li qed jiġi analizzai. Għaldaqstant, jibqa' biss li jiġi interpretat l-Artikolu 33 tal-Ftehim TRIPs sabiex jiġi deċiż jekk dan huwiex direttament applikabbli.</TXT></NP><NP><NO.P>88.</NO.P><TXT>Madankollu, peress li nissuspetta li lproposta esposta fid-dawl tal-ġurisprudenza taħt l-ewwel titlu tal-Parti V-C(1) ta' dawn il-konklużjonijiet mhijiex ser tkun ta' inter ess għal qorti nazzjonali, li qiegħda tfittex linji gwida interpretattiva sabiex tkun tista' tidde-ċiedi jekk id-dispożizzjoni in kwistjoni għandhiex effett dir ett, huwa neċessarju li tiġi eżaminata taht titolu numru tlieta, li, minn aspett metodologiím, għandu jiġi mehud bħala komuni mat-tnejn l-oħra. Il loġika tistipula li dan għandu jkun il-każ, għaliex iż-żewġ linji jikkonverġu fii-punt fejn l-applikabilità diretta tar-regola tirrikjedi eżami mill-qrib.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>3.</NO.P><TXT>Eżami ta' l-Artikolu 33 tal-Ftehim TRIPs</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>89.</NO.P><TXT>Numru kbir ta' osservazzjonijiet li tressqu f'din il-proċedura preliminari indikaw, abbażi ta' qari wisq superfiċjali tad-dispożizzjoni in kwistjoni, li din hija ċara.</TXT></NP><NP><NO.P>90.</NO.P><TXT>Jiena m'għandix l-istess fehma. L-Artikolu 33 tal-Ftehim TRIPs jinkludi żewġ premessi: l-ewwel, it-terminu minimu ta' protezzjoni tal-privattivi, li jistabbilixxi li huwa 20 sena; it-tieni nett, il-massimu, li jħalli fid-diskrezzjoni tal-leġiżlatur nazzjonali.</TXT></NP><NP><NO.P>91.</NO.P><TXT>L-espressjoni mhijiex ċara u konsegwentement ġiet interpretata b'mod inkorrett. Id-dispożizzjoni bit-tifsira korretta tagħha hija or dni lill-Istati fir matarji: li jadottaw il-leġiżlazzjoni tagħhom dwar il-privattivi fuq l-ewwel premessa, u jipprovdu li dawn iddrittijiet ta' proprjetà industrijah jiġu protetti mill-inqas 20 sena mid-data ta' reġistrazzjoni.<?PAGE NO="I-7024"?> Min-naħa l-oħra, it-tieni premessa tad-dispożizzjoni tagħtihom diskrezzjoni sabiex jiffissaw it-ter minu massimu.</TXT></NP><NP><NO.P>92.</NO.P><TXT>Jista' jingħad li l-ewwel premessa għandha effett dir ett asimmetriku' bħal fil-każ preżenti, fejn l-ksur jirriżulta minħabba li nżammet il-protezzjoni għal drittijiet intan-ġibbli ta' dak it-tip taħt il-limitu temporali, ladarba l-perijodu provviżorju mogħti mill-Ftehim TRIPs innifsu skada. Jidher li huwa inkontestabbli l-fatt li l-obbligu ta' l-Istati Membri jissodisfa l-kundizzjonijiet koliha għal effett dirett. Għaldaqstant, dawk li huma milquta min-nuqqas ta' attività regolatola għandhom id-dritt li jinvokaw id-dispożiz-zjoni kkontestata kontra l-Istat li wettaq il-ksur. Din is-sanzjoni hija sostnuta mill-iżviluppi tal-Qorti tal-Gustizzja dwar l-effett dirett vertikali tad-Direttivi.</TXT></NP><NP><NO.P>93.</NO.P><TXT>Dubji ikbar jqumu meta jiġi rikonoxxut l-effett dirett orizzontali, minħabba n-nuqqas ta' limitu massimu. It-tmiem tal-perijodu ta protezzjoni ghal dawn id-drittijiet speċjali jaffettwa mhux biss il-pussessur taghhom iżda wkoll, b'mod partikolari, terzi persuni u d-dominju pubbliku, li fdan il-kuntest jir-rappreżenta l-interess generali. Kompetituri u anke l-awtorità ta' reġistrazzjoni xierqa għandhom ikunu jafu meta tintemm il-protezzjoni ta' dik il-privattivi fis-sistema legali nazzjonali.</TXT></NP><NP><NO.P>94.</NO.P><TXT>Jekk il-leġiżlatura ma teżerċitax din issetgha, huwa impossibbli li jiġi stabbilit, sempliċement mit-termini ta' l-Artikolu 33, il-mument preċiż meta jiskadi t-ter minu talmonopolji li ġew moghtija legalment. B'mod partikolari, li jiġi deċiż li huwa suffiċjenti li tiġi applikata l-għażla minima ta' 20 sena huwa ekwivalenti ghal assunzjoni ta' poter tal-leġiżlatura u ma tkunx tista' tiġi invokata kontra terzi persuni.</TXT></NP><NP><NO.P>95.</NO.P><TXT>Konsegwentement, l-Artikolu 33 tal-Ftehim TRIPs, peress li huwa suġġett ghas-setgħa tal-leġiżlatura nazzjonali li tiffissa tterminu eżatt ta' protezzjoni moghtija lill-privattivi taħt il-kodiċi legali tagħha, m'għan-dux effett dirett.</TXT></NP><NP><NO.P>96.</NO.P><TXT>Fl-aħħar nett, għandu jingħad ukoll li l-għan ta' l-Artikolu 70 tal-Ftehim TRIPs, dwar <QUOT.START ID="QS0042" REF.END="QE0042" CODE="2018"/>Protezzjoni ta<QUOT.END ID="QE0042" REF.START="QS0042" CODE="2019"/> Fatti Eżistenti', iċċitat in sostenn ta' l-argument li l-Artikolu 33 għandu effett dirett, huwa li jaghti drittijiet li kienu diga eżistenti meta l-Ftehim TRIPs dahal fis-sehh, l-istess protezzjoni bhal dawk id-drittijiet moghtija skond l-leġiżlazzjoni adottata mill-Istati firmatarji sabiex il-Ftehim jiġi implementat. Ghaldaqstant, hija kwistjoni dwar estensjoni tal-protezzjoni ġdida lill-privattivi moghtija preċedentement, u konsegwentement mhijiex marbuta ma' l-effett dirett tad-dispożizzjonijiet taghha.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="I-7025"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P>VI —</NO.P><TXT>Konklużjoni</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>97.</NO.P><TXT>Fid-dawl ta' dak li ġie kkunsidrat, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti rrisposta segwenti għad-domandi preliminari mressqa mis-Supremo Tribunal de Justiça Portugiż:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0043" REF.END="QE0043" CODE="201C"/>L-Artikolu 33 tal-Ftehim dwar l-aspetti tad-drittijiet ta' propjetà intelletwli relatati mal-kummerċ, li jinsab fl-Anness I C tal-Ftehim li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ, peress li huwa suġġett għal-leġiżlazzjoni nazzjonali sussegwenti sabiex jiffissa t-terminu eżatt tal-protezzjoni mogħtija lill-privattivi, m'għandux effett dirett u b'hekk ma jistax jiġi invokat bejn individwi quddiem qrati nazzjonali.<QUOT.END ID="QE0043" REF.START="QS0043" CODE="201D"/></P></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>