(1)

Le litir dar dáta an 21 Meitheamh 2024, thug an Bheilg fógra don Choimisiún faoin mbeart chun tacú le síneadh a chur le saolré dhá imoibreoir núicléacha sa Bheilg (Doel 4 (‘D4’) agus Tihange 3 (‘T3’), le chéile Aonaid oibríochta fadtéarmaí (‘OFT’). Chuir sé tuilleadh faisnéise ar fáil don Choimisiún le litreacha dar dáta an 9 agus an 10 Iúil 2024, tar éis iarraidh ar fhaisnéis ón gCoimisiún an 4 Iúil 2024.

(2)

Le litir dar dáta an 22 Iúil 2024, chuir an Coimisiún an Bheilg ar an eolas go raibh cinneadh déanta aige an próiseas a leagtar síos in Airteagal 108(2) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (‘CFAE’) a thionscnamh i leith an bhirt (‘an Cinneadh Tosaigh’).

(3)

Sheol an Bheilg a barúlacha maidir leis an gCinneadh Tosaigh an 22 Lúnasa 2024.

(4)

Foilsíodh cinneadh an Choimisiúin i ndáil leis an nós imeachta a thionscnamh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh (2). D’iarr an Coimisiún ar pháirtithe leasmhara a mbarúlacha a chur isteach.

(5)

Fuair an Coimisiún tuairimí ó pháirtithe leasmhara. Chuir sé ar aghaidh chuig an mBeilg iad agus tugadh deis di freagairt a thabhairt; fuarthas a barúlacha le litir dar dáta an 30 Deireadh Fómhair 2024.

(6)

Sholáthair an Bheilg tuilleadh faisnéise an 2 Meán Fómhair 2024, 23, 27 agus 30 Deireadh Fómhair 2024, 8, 14, 18, 22, 25, 27 agus 30 Samhain 2024, 2, 4, 5, 12, 12, 17 agus 20 Nollaig 2024, 7, 9, 17, 18, 20, 27, 29, 30 agus 31 Eanáir 2025, 1 Feabhra 2025 (3).

(7)

I litir dar dáta an 24 Deireadh Fómhair 2024, chomhaontaigh an Bheilg a cearta de bhun Airteagal 342 CFAE a tharscaoileadh go heisceachtúil i gcomhar le hAirteagal 3 de Rialachán 1/1958 (4) agus go nglacfaí an Cinneadh seo agus go dtabharfaí fógra faoi i mBéarla.

(8)

Go dtí 2022, bhí seacht n-imoibreoir núicléacha i gcabhlach núicléach na Beilge, ceithre cinn lonnaithe i bhFlóndras (Doel) agus trí cinn lonnaithe sa Vallúin (Tihange). Tháinig na himoibreoirí uile i bhfeidhm idir 1975 agus 1985 (5) agus tógadh iad ag fóntais phoiblí (Ebes, Intercom agus Unerg) a cumascadh ar deireadh chun Electrabel SA (tromlach faoi úinéireacht Tractebel) a dhéanamh díobh in 1990 (dá ngairtear Electrabel anseo feasta). In 1996, bhí Société Générale de Belgique (‘SGB’) ar an scairshealbhóir is mó de Tractebel agus in 1999, fuair Suez beagnach 100 % de SGB. Tar éis an chumaisc idir Suez agus Gaz de France (‘GDF’) in 2008, is é Engie S.A. (dá ngairtear Engie anseo feasta) úinéir deiridh Electrabel.

(9)

Is é Electrabel, fochuideachta faoi lánúinéireacht Engie, oibreoir núicléach agus úinéir tromlaigh na seacht n-imoibreoir núicléacha Beilgeach ó cuireadh tús lena n-oibríochtaí. Sa lá atá inniu ann, is mar seo a leanas atá úinéireacht imoibreoirí núicléacha na Beilge:

(10)

Maidir le hacmhainneachtaí na nAonad OFT (féach Table 2),

(11)

Míníonn an Bheilg gur dearadh agus gur oibríodh gach imoibreoir núicléach Beilgeach, lena n-áirítear na hAonaid OFT, mar aonaid bhonnualaigh bunaithe ar theicneolaíocht imoibreoirí uisce brúchóirithe (‘IUB’). Téann an dearadh siar chomh fada leis na 1970idí agus is gnáthrud é i gcás aonaid bhonnualaigh, ar nós imoibreoirí núicléacha níos sine ar fud an domhain. Oibrítear na haonaid sin go coitianta ag uastoilleadh rátaithe agus iad ar líne, murab ionann agus teicneolaíochtaí nua (Glúin III) atá in ann oibriú go solúbtha, lena n-áirítear aschur cumhachta a athrú le himeacht ama (‘rampáil’ nó ‘coigeartú lóid’) agus rialáil minicíochta agus cúltaiscí oibriúcháin a sholáthar (11). In oibriú bonnualaigh, de ghnáth ní dhéantar cumhacht a laghdú ná a mhúchadh ach amháin nuair is gá sin le haghaidh athbhreoslú pleanáilte agus/nó cothabháil thréimhsiúil, cothabháil phráinneach neamhphleanáilte chun saincheisteanna trealaimh gléasra a cheartú, nó srianta deartha agus/nó sábháilteachta gan choinne. Dá bhrí sin, is iad riachtanais an oibreora núicléach nó an oibreora córais tarchurtha (‘OCT’) seachas comharthaí margaidh is cúis leis an laghdú ar aschur cumhachta.

(12)

Soiléiríonn an Bheilg go bhfuil imoibreoirí núicléacha na Beilge srianta go teicniúil mar gheall ar a ndearadh, rud a chuireann srian láidir ar na féidearthachtaí maidir le modhnú aschuir, rud a bhí teoranta ar feadh tréimhse fhada do rialáil eangaí. Is é is cúis leis sin go bhfuil imoibreoirí núicléacha Beilgeacha feistithe go heisiach le slata rialaithe imoibreora dubha, rud a chuireann srian láidir ar an gcumas modhnú, murab ionann agus cinn liatha (12). Os a choinne sin, mar shampla, tá roinnt de na himoibreoirí núicléacha is déanaí de chuid na Fraince feistithe le slata rialaithe dubha agus liatha araon, ionas go ndéantar iad a dhearadh agus a thógáil chun modhnuithe agus coigeartú lóid a dhéanamh. Mar thoradh ar an dearadh atá bunaithe ar slata rialaithe dubha in imoibreoirí núicléacha na Beilge, go dtí le déanaí, chuir Gníomhaireacht Sábháilteachta Núicléiche na Beilge (‘AFCN/FANC’) cosc ar mhodhnú ar chúiseanna eacnamaíocha (13). Ní raibh modhnú inghlactha ach amháin ar chúiseanna teicniúla nó arna iarraidh sin d’OCT na Beilge (Elia), chun lándorchú a sheachaint (14).

(13)

Áitíonn an Bheilg, áfach, mar fhreagairt ar éabhlóid ghinearálta na margaí leictreachais agus ar an ngá atá le solúbthacht a thabhairt isteach ina hoibriú, go ndearnadh staidéir a bhaineann le roinnt cásanna modhnaithe a cheadú ar chúiseanna eacnamaíocha (‘modhnú eacnamaíoch’). In 2015, sheol Engie, Electrabel agus rialtóirí na Beilge staidéir shábháilteachta (15) chun anailís a dhéanamh ar na coinníollacha a bheadh le comhlíonadh chun roinnt modhnuithe a cheadú ar chúiseanna eacnamaíocha, trí fhéachaint, i measc nithe eile, ar thionchar an mhodhnaithe sin ar an mbreosla núicléach. Thángthas ar an gconclúid sa staidéar go bhféadfadh uasmhéid 30 modhnú eacnamaíoch in aghaidh an timthrialla breosla a bheith inghlactha le haghaidh Tihange 3 agus Doel 4, ar choinníoll go n-urramaítear roinnt coinníollacha teicniúla — a bhaineann go príomha le téamh agus fuarú na heiliminte breosla:

(14)

Thairis sin, ní fhéadfaí modhnuithe a dhéanamh le linn tréimhsí áirithe (17), ar nós:

(15)

Tar éis na staidéar sin, thug AFNC/FANC údarú don oibreoir suas le 30 modhnú in aghaidh an timthrialla a dhéanamh (18), rud a chomhfhreagraíonn don líon uasta modhnuithe is féidir a dhéanamh laistigh de theorainneacha an cheadúnais oibríochta reatha. I bhfianaise na srianta sin, chuir Engie in iúl go ndéanann an t-oibreoir measúnú cúramach ar gach cinneadh modhnú a dhéanamh toisc go bhfuil rioscaí iomadúla ag baint leis (mar shampla eisiltigh leachtacha a tháirgeadh mar gheall ar mhodhnú, aosú níos tapúla na suiteálacha, an riosca go ndéanfaí múchadh uathoibríoch a thruicearú, damáiste a d’fhéadfadh a bheith ann a d’fhágfadh nach bhféadfaí an t-imoibreoir a atosú, srl.) a bhfuil doiciméadú forleathan déanta orthu sa litríocht acadúil (19).

(16)

De réir na Beilge (bunaithe ar ionchur ó Electrabel), ag staid reatha an eolais, níl aon réiteach teicneolaíochta ar fáil chun solúbthacht a mhéadú ar chostas réasúnta agus laistigh de thréimhse ama réasúnta. Chun an t-uasghrádú teicniúil a dhéanamh chun imoibreoir bonnualaigh a thiontú ina ghléasra coigeartaithe lóid agus chun níos mó solúbthachta a cheadú, bheadh gá le hathrú iomlán ar dhearadh, agus go háirithe ceann bhrúshoitheach an imoibreora a ionadú, ar oibríocht an-fhada agus casta é. Thairis sin, bheadh gá le staidéir nua ar Thuarascáil Anailíse Sábháilteachta (TAS) agus modhnú suntasach ar a gceadúnas oibríochta, rud a chaithfeadh údaráis sábháilteachta núicléiche na Beilge a eisiúint.

(17)

Thairis sin, míníonn an Bheilg (bunaithe ar ionchur ó Electrabel) go bhfuil solúbthacht na n-imoibreoirí srianta freisin ag sainiúlacht a mbreosla agus ag bainistiú éarthaí seirbhíse:

(18)

Mar a thuairiscítear i roinn 2.1 den Chinneadh Tosaigh, in 2003, ghlac Parlaimint fheidearálach na Beilge dlí lenar cuireadh toirmeasc ar aonaid núicléacha nua a thógáil a bhí dírithe ar tháirgeadh tionsclaíoch leictreachais trí scoilteadh núicléach sa Bheilg agus lenar cuireadh teorainn 40 bliain le hoibriú na n-imoibreoirí a bhí ann cheana, lena mbunaítear leis seo deireadh a chur de réir a chéile le cumhacht núicléach idir 2015 agus 2025 (‘Dlí 2003’ nó ‘an Dlí maidir le deireadh a chur leis an gcumhacht núicléach de réir a chéile’) (23). Mar a foráladh ar dtús leis an Dlí maidir le deireadh a chur leis an gcumhacht núicléach de réir a chéile, rinneadh Doel 3 agus Tihange 2 a dhícheangal go buan ón eangach an 23 Meán Fómhair 2022 agus an 31 Eanáir 2023 faoi seach. Le dlíthe an 18 Nollaig 2013 agus an 28 Meitheamh 2015 (24), leasaíodh an Dlí maidir le deireadh a chur leis an gcumhacht núicléach de réir a chéile agus cuireadh síneadh 10 mbliana le saolré na dtrí imoibreoir is sine, Tihange 1, Doel 1 agus Doel 2, go dtí an 30 Meán Fómhair 2025, an 14 Feabhra 2025 agus an 30 Samhain 2025 faoi seach (síneadh saolré 10 mbliana) (25).

(19)

De réir an Dlí maidir le deireadh a chur leis an gcumhacht núicléach de réir a chéile, bhí Doel 4 agus Tihange 3 le dúnadh faoi 2025. Mar thoradh air sin, ó 2020 i leith, ba iad cuspóirí straitéiseacha Engie maidir le gníomhaíochtaí núicléacha (i) tarraingt siar ó ghníomhaíochtaí giniúna cumhachta núicléiche sa Bheilg chun an riosca a bhaint dá nochtadh mar oibreoir núicléach do luaineacht praghsanna an mhargaidh, agus (ii) gan giniúint cumhachta núicléiche a shuíomh a thuilleadh mar chuid de phríomhghnó Engie. Ó 2020 i leith, mar thoradh ar an tarraingt siar sin cuireadh deireadh leis na staidéir uile a bhaineann le síneadh a chur lena stáisiúin cumhachta núicléiche (iad uile lonnaithe sa Bheilg). Tá teachtaireacht airgeadais Engie ó 2020 ar aghaidh i gcomhréir leis an gcuspóir straitéiseach sin maidir le tarraingt siar agus cuireadh san áireamh í sna toimhdí cuntasaíochta a úsáidtear chun na ráitis airgeadais chomhdhlúite a ullmhú, go háirithe i dtástálacha lagaithe (26).

(20)

Table 1 tugtar forléargas ar na seacht n-imoibreoir núicléacha de chuid na Beilge, lena n-áirítear a stádas úinéireachta, a nglanacmhainneacht, agus a ndátaí díghníomhachtaithe tosaigh de réir an Dlí maidir le deireadh a chur leis an gcumhacht núicléach de réir a chéile agus na n-athbhreithnithe ina dhiaidh sin.

Tábla 1

Forléargas ar ghléasraí cumhachta núicléiche sa Bheilg

(21)

An 18 Márta 2022, chinn Rialtas Cónaidhme na Beilge (dá ngairtear ‘Rialtas na Beilge’ anseo feasta) athmheasúnú a dhéanamh ar an deireadh atá á chur leis an gcumhacht núicléach de réir a chéile, trí shíneadh saolré oibriúcháin (Oibríocht Fhadtéarmach (‘OFT’) an dá imoibreoir núicléacha is óige, Doel 4 agus Tihange 3, a cheadú ar feadh tréimhse 10 mbliana (‘Tionscadal OFT’). Rinne an Bheilg cinneadh i gcomhthéacs fhreagairt na hEorpa ar chogadh na Rúise i gcoinne na hÚcráine (lena gcuimsítear an gá atá ann do Bhallstáit an Aontais a dtomhaltas gáis agus a spleáchas gáis a laghdú) agus i gcomhthéacs na géarchéime gáis a d’eascair as sin, chomh maith leis na hábhair imní atá ann cheana maidir le slándáil an tsoláthair sa Bheilg (féach freisin roinn 2.4 thíos) i bhfianaise na riachtanas méadaithe leictriúcháin (chun an t-aistriú fuinnimh a chumasú) agus infhaighteacht íseal cabhlach núicléach na Fraince in 2021-2022 (mar gheall ar shaincheisteanna creimthe gan choinne agus cothabháil fhairsing chun síneadh a chur lena shaolré oibríochta) (27).

(22)

Ina dhiaidh sin, in 2022, chuir Rialtas na Beilge tús le caibidlíocht le hoibreoir núicléach na Beilge, Electrabel, maidir le cur chun feidhme an tsínidh saolré. Na cúiseanna a sholáthair an Bheilg nár eagraigh siad tairiscint, agus nár léirigh an Coimisiún amhras ina leith sa Chinneadh Tosaigh, luaitear iad in aithris (38) den Chinneadh Tosaigh, agus cuimsítear leo:

(23)

Bhí drogall ar Engie, máthairchuideachta Electrabel, dul i mbun caibidlíochta ar dtús leis an mBeilg maidir leis an Tionscadal OFT, ag maíomh go raibh an teicneolaíocht núicléach faighte róchostasach agus riosca rómhór ag baint léi, agus ag tagairt do rún Engie stop a chur le hoibríochtaí núicléacha sa Bheilg tar éis 2025 (féach aithris (19)). Dá bhrí sin, chomhaontaigh Stát na Beilge le Engie sásra a chur ar bun chun na rioscaí agus na luaíochtaí a chomhroinnt, ar bhealach cothrom trédhearcach, i ndáil le síneadh saolré an dá imoibreoir. De réir na Beilge, chuir Engie in iúl go soiléir ón tús, gan sásra comhroinnte riosca agus comhaontú maidir le dramhaíl núicléach a eascraíonn as oibriú na seacht ngléasra cumhachta núicléiche sa Bheilg, nach mbreithneodh sé síneadh saolré an dá imoibreoir núicléacha, a chuireann iallach ar Engie a straitéis chuideachta agus a neamhchosaint ar riosca a mhodhnú go substaintiúil (28).

(24)

Tugadh tuairisc mhionsonraithe ar an bpróiseas caibidlíochta i roinn 3.1 den Chinneadh Tosaigh agus tugadh Comhaontú Cur Chun Feidhme i gcrích an 13 Nollaig 2023 dá bharr, d’fhonn oibriú na nAonad OFT a atosú roimh gheimhreadh 2025-2026. Mar a luaitear in aithris (36) den Chinneadh Tosaigh, tá trí phríomh-chomhchuid sa Chomhaontú Cur Chun Feidhme, a bhfuil an cuspóir céanna acu go léir tacú le forghníomhú Thionscadal OFT:

(25)

Leasaíodh an Comhaontú Cur Chun Feidhme faoi dhó le linn 2024 (29). Déantar cur síos níos doimhne ar a bhfuil ann i roinn 3.

(26)

Seo a leanas roinnt garspriocanna tábhachtacha de Thionscadal OFT:

(27)

Mar thoradh air sin, beidh an táirgeadh leictreachais le linn na tréimhse 2026-2028 réasúnta íseal mar gheall ar éarthaí sceidealaithe an dá imoibreoir le linn na Céime Atosaithe (‘éarthaí OFT sceidealaithe (31)’). Meastar nach mbeidh na hAonaid OFT ar fáil, le linn éarthaí OFT sceidealaithe, 24 seachtaine in aghaidh na bliana, agus meastar go dtarlóidh sé sin le linn na chéad 3 bliana tar éis dháta atosaithe OFT.

(28)

Anuas ar éarthaí OFT sceidealaithe, tá coinne le gnáth-éarthaí bliantúla le haghaidh gléasraí cumhachta núicléiche (‘éarthaí neamh-OFT sceidealaithe (32)’) ar feadh thréimhse iomlán an tsínidh saolré (is é sin le linn na Céime Atosaithe agus na Céime Rith), suas le 1 bhliain amháin roimh dheireadh na n-oibríochtaí le haghaidh Doel 4, agus go dtí an bhliain dheireanach d’oibríochtaí le haghaidh Tihange 3. Meastar go mairfidh gach éaradh neamh-OFT sceidealaithe 6 seachtaine. Mar thoradh air sin, le linn na chéad 3 bliana tar éis atosú OFT, meastar go ndúnfar an dá imoibreoir núicléacha ar feadh 30 seachtain in aghaidh na bliana.

(29)

Anuas ar na héarthaí (OFT agus neamh-OFT) sceidealaithe, is féidir fadhbanna neamhphleanáilte gan choinne a bheith ann lena n-éilítear múchadh breise na nAonad OFT. Glacadh le ráta 10 % ar éaradh éigeantach (RÉÉ) sa tSamhail Airgeadais Shínithe atá mar bhunús leis an gComhaontú Luach Saothair (‘CLS’) (33). Tugann sé sin le tuiscint go bhfuil spriocráta infhaighteachta 90 % thar 10 mbliana ag Doel 4 agus ag Tihange 3, nuair nach gcuirtear san áireamh éarthaí OFT agus neamh-OFT sceidealaithe.

(30)

Nuair a chuirtear gach éaradh sceidealaithe agus neamhsceidealaithe san áireamh, tá spriocráta infhaighteachta thart ar 68,4 % agus 67,4 % ag Doel 4 agus ag Tihange 3 faoi seach.

(31)

Rinneadh achoimre ar an acmhainneacht táirgeachta leictreachais ainmniúil, ar an táirgeadh bliantúil leictreachais agus ar an sciar den éileamh náisiúnta leictreachais sa Bheilg le haghaidh Doel 4 agus Tihange 3, roimh an síneadh saolré agus ina dhiaidh, in Table 2. Mar is léir ó Table 2, meastar go dtiocfaidh méadú faoi dhó ar tháirgeadh leictreachais bliantúil measta na nAonad OFT tar éis na Céime Atosaithe.

Tábla 2

Príomh-shaintréithe Doel 4 agus Tihange 3 (roimh agus iar-OFT)

(32)

Mar a luaitear in aithris (17) den Chinneadh Tosaigh, ó bhí 2019 ann, rinne OCT na Beilge, Elia, trí staidéar náisiúnta leormhaitheasa acmhainní (‘2019 NRAA’, ‘2021 NRAA’ agus ‘2023 NRAA’), inar sainaithníodh iontu go léir go raibh gá le hacmhainneacht nua faoi Gheimhreadh 2025-2026, mar thoradh ar dheireadh (páirteach) a chur de réir a chéile le cumhacht núicléach sa Bheilg, a thosaigh le díchoimisiúnú Doel 3 agus Tihange 2 in 2022 agus 2023 (féach Table 1), arna threisiú le díchoimisiúnú acmhainneachtaí giniúna teirmí i dtíortha comharsanacha agus fadhbanna le sócmhainní núicléacha na Fraince.

(33)

Chun aghaidh a thabhairt ar na hábhair imní sin maidir le leormhaitheas acmhainní, bhunaigh an Bheilg sásra acmhainneachta (‘SA’), arna fhormheas ag an gCoimisiún in 2021, agus arna leasú faoi dhó ó shin i leith (34). Is beart ar fud an mhargaidh é SA lena gcúitítear ullmhacht gléasraí chun leictreachas a sholáthar i dtréimhsí réamhshainithe, gan beann ar cé acu a tháirgeann siad nó nach dtáirgeann siad. Is é is aidhm do SA aghaidh a thabhairt ar ábhair imní maidir le leormhaitheas acmhainní sa leictreachas, agus tacú leis an aistriú fuinnimh ag an am céanna, agus cuirfear tús leis ó Gheimhreadh 2025, tráth a bhfuil coinne leis go n-atosófar an dá Aonad OFT freisin (féach aithris (26)).

(34)

Is é giniúint gáis agus leictreachais núicléach-bhunaithe is mó atá i meascán fuinnimh na Beilge faoi láthair, cé go bhfuil sciar na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh ag méadú go seasta le blianta beaga anuas. In 2023, ba é 39,9 %, 21,4 % agus 32,7 % faoi seach sciar an fhuinnimh núicléach, an gháis agus na bhfoinsí in-athnuaite sa mheascán giniúna (35).

(35)

De réir na Beilge, is iad Electrabel (9,3 GW in 2023 – 65 %), Luminus (2,2 GW in 2023 – 15 %), RWE (0,7 GW in 2023 – 5 %), Eneco (0,7 GW in 2023 – 5 %) agus TotalEnergies (0,6 GW in 2023 – 4 %) na príomhghníomhaithe sa mhargadh giniúna leictreachais, i dtéarmaí toilleadh suiteáilte atá nasctha ar leibhéal na heangaí tarchurtha. Áitíonn an Bheilg gur tháinig laghdú ar tháscaire HHI (36) le haghaidh chomhchruinniú an mhargaidh ó 5 510 in 2016 go 4 431 in 2023, mar gheall go páirteach ar fhorbairt mhéadaithe foinsí fuinnimh in-athnuaite (grianfhuinneamh agus gaoth) ag páirtithe margaidh neamhreatha (37).

(36)

De réir na Beilge, is iad Electrabel (39,1 TWh in 2023-70 %), Luminus (6,8 TWh in 2023-12 %), Eneco (2,5 TWh in 2023-4 %), TotalEnergies (2,4 TWh in 2023-4 %) agus RWE (2 TWh in 2023-4 %) agus RWE (2 TWh in 2023-4 %) na príomhghníomhaithe i dtéarmaí giniúint leictreachais ó shuiteálacha atá nasctha leis an eangach tarchurtha sa Bheilg. Áitíonn an Bheilg gur tháinig laghdú ar tháscaire HHI le haghaidh chomhchruinniú an mhargaidh ó 6 372 in 2016 go 5 143 in 2023, a bhuí leis an méadú ar tháirgeadh leictreachais ó fhoinsí fuinnimh in-athnuaite (38).

(37)

De réir na Beilge, ar an leibhéal miondíola, bhí 16 sholáthróir leictreachais san iomlán i láthair sa Bheilg in 2023. Is iad Electrabel (47 % in 2023), Luminus (18,2 % in 2023), TotalEnergies (5,5 % in 2023) agus Eneco (5,3 % in 2023) na príomhsholáthróirí i dtéarmaí leictreachas arna sholáthar, agus tá go leor páirtithe an-bheag (39).

(38)

Le síneadh saolré an dá Aonad OFT, éascófar forbairt gníomhaíochta eacnamaíche agus rannchuideofar le haghaidh a thabhairt ar na hábhair imní maidir le hoiriúnacht acmhainní sa Bheilg (féach roinn 2.4). Ina theannta sin, áitíonn an Bheilg go bhfuil sé d’aidhm freisin le síneadh saolré na n-imoibreoirí núicléacha an spleáchas ar allmhairí i gcoitinne agus ar bhreoslaí iontaise allmhairithe a laghdú go háirithe (i gcomhréir le cuspóirí REPowerEU), agus ar an gcaoi sin rannchuidiú freisin le dícharbónú chóras leictreachais na Beilge, chomh maith le hacmhainneacht bhonnualaigh a sholáthar i gcomhthéacs na riachtanas méadaithe leictriúcháin sa Bheilg go luath sa todhchaí.

(39)

Áitíonn an Bheilg gurb é is cuspóir don bheart cabhrach roinnt clistí margaidh a shárú lena gcuirtear cosc ar Electrabel leanúint de na himoibreoirí núicléacha sa Bheilg a oibriú gan ionchur breise ó Rialtas na Beilge (40).

(40)

Áitíonn an Bheilg, i bhfianaise na gclistí ginearálta margaidh sin a bhaineann le hinfheistíochtaí ísealcharbóin i margaí leictreachais, chomh maith leis na rioscaí breise a bhfuil oibreoir núicléach neamhchosanta orthu, go bhfuil gá ag Rialtas na Beilge le gealltanas chun tacú le síneadh saolré na nAonad OFT. Dá bhrí sin, áitíonn an Bheilg gurb é cuspóir an bhirt a dtugtar fógra ina leith na clistí margaidh sin a shárú.

(41)

Mar fhreagairt ar an amhras a chuir an Coimisiún in iúl ina Chinneadh Tosaigh (féach roinn 3.8), rinne an Bheilg codanna áirithe den bheart a mhodhnú.

(42)

Go háirithe, baineann na modhnuithe sin leis an méid seo a leanas:

(43)

Leagtar amach na modhnuithe thuasluaite go mion i roinn 3.3 den Chinneadh seo.

(44)

Tugtar tuairisc san fhoroinn seo ar chomhchodanna éagsúla an phacáiste tacaíochta le haghaidh an Tionscadal OFT, lena n-áirítear na leasuithe a rinne an Bheilg tar éis amhras an Choimisiúin a ardaíodh sa Chinneadh Tosaigh (féach ranna 3.3.1, 3.3.2 agus 3.3.3), chomh maith leis na roghanna maoiniúcháin malartacha arna mbreithniú ag an mBeilg (féach roinn 3.3.4).

(45)

Tá sraith sásraí tacaíochta airgeadais beartaithe chun go bhféadfar síneadh tráthúil sábháilte a chur le saolré an dá imoibreoir núicléacha. Tugtar tuairisc mhionsonraithe ar gach fobheart de Chomhchuid 1 sa chuid eile den roinn seo.

(46)

Le linn an imscrúdaithe fhoirmiúil, chuir an Bheilg i láthair an réasúnaíocht a bhí taobh thiar de gach cuid den tacaíocht airgeadais:

(47)

Mar a luaitear in aithris (22), mar gheall ar an uainiú docht le haghaidh atosú OFT, shainaithin an t-oibreoir núicléach, Electrabel, agus chomhaontaigh sé leis an mBeilg tabhairt faoi ghníomhaíochtaí forbartha áirithe, a bhfuil gá leo chun atosú OFT a chumasú in am agus a bhfuil gá leo chun ceanglais agus ionchais an Údaráis Sábháilteachta a chomhlíonadh, sula ndéantar an t-idirbheart deiridh. Leagadh síos na gníomhaíochtaí forbartha sin in CCF, a leasaíodh go deireanach an 18 Iúil 2024 (CCF++) (44).

(48)

Leagtar síos le CCF++ na coinníollacha faoina ndéanann an Bheilg costais agus speansais Electrabel le haghaidh na ngníomhaíochtaí forbartha (45) a réamh-mhaoiniú go dtí go nglacfar na hathruithe reachtacha uile is gá agus go dtiocfaidh siad i bhfeidhm (an ‘Coinníoll Reachtach’). Go gairid tar éis dó an Choinníoll Reachtach a chomhlíonadh (an 15 Iúil 2024), thosaigh Electrabel ar a chostais agus a speansais féin a mhaoiniú le haghaidh na ngníomhaíochtaí forbartha agus leanfaidh sé de sin a dhéanamh go dtí go mbeidh méid mhaoiniú Electrabel cothrom leis an méid réamh-mhaoinithe ag Stát na Beilge (a bhfuil coinne leis faoi thús 2025), agus ina dhiaidh sin déanfaidh Electrabel agus Stát na Beilge na costais agus na speansais le haghaidh na ngníomhaíochtaí forbartha a mhaoiniú ar bhonn 50/50.

(49)

Áitíonn an Bheilg go bhfuil an réamh-mhaoiniú ó Stát na Beilge ar chostais agus speansais na ngníomhaíochtaí forbartha teoranta d’aon chostas agus speansas iarbhír (atá le híoc) ag Electrabel, arb ionann é agus 89,807 % de na costais iomlána le haghaidh na ngníomhaíochtaí forbartha. Bunaítear sásra rialaithe, chomh maith le ‘Coigeartú’ ag deireadh thréimhse an chonartha. Áitíonn an Bheilg freisin go bhfuil na socruithe maoinithe faoi CCF++ ar neamhthuilleamaí agus ar bhonn luach ar airgead.

(50)

Infheisteoidh Stát na Beilge, in éineacht leis an oibreoir núicléach Electrabel, i gcomhfhiontar (‘CF’), darb ainm BE-NUC, a mbeidh 89,807 % de na hAonaid OFT faoina úinéireacht (mar atá ag Electrabel faoi láthair). Fanfaidh an 10,193 % eile de na hAonaid OFT i seilbh Luminus. Beidh 50 % de BE-NUC faoi úinéireacht Electrabel agus Stát na Beilge araon, agus gníomhóidh siad mar scairshealbhóirí comhionanna i dtéarmaí rannpháirtíocht airgeadais (soláthar Iasachtaí cothromais agus Scairshealbhóirí), agus sciar de thuilleamh díolacháin cumhachta. Íocfaidh BE-NUC, mar chomhúinéir, 89,807 % de na hinfheistíochtaí is gá chun síneadh a chur leis an oibríocht agus, dá bhrí sin, íocfaidh Stát na Beilge 44,9035 % de na costais infheistíochta a bhaineann leis an Tionscadal OFT go hindíreach. Is é Luminus a íocfaidh an 10,193 % eile.

(51)

Is é Electrabel an t-aon oibreoir amháin ar an dá imoibreoir núicléacha trí Chomhaontú Oibríochtaí agus Cothabhála (‘O&C’) agus fanfaidh sé mar sin (féach roinn 3.3.1.4). Ní bheidh BE-NUC ina oibreoir núicléach ach beidh cearta rialaithe aige ar na costais oibriúcháin trí Chomhaontú O&C.

(52)

Chuir an Bheilg in iúl nach bhfuil coinne aici go mbeidh aon fhéidearthacht ann fiachas seachtrach a chruinniú chun an Tionscadal OFT a mhaoiniú. Beidh an Tionscadal OFT maoinithe go hiomlán ag a scairshealbhóirí trí chothromas agus Iasachtaí Scairshealbhóirí (féach roinn 3.3.1.2.2 thíos).

(53)

Ní cheannóidh Stát na Beilge bunanna comhúinéireachta sna hAonaid OFT, ach aistriú (díchumaisc pháirteach na sócmhainní ábhartha) ó Electrabel go CF, de réir na gcéimeanna a thuairiscítear in aithris (49) den Chinneadh Tosaigh.

(54)

Aistreoidh Electrabel a chearta úinéireachta 89,807 % maidir leis na hAonaid OFT (chomh maith leis na ceadanna gaolmhara agus aon sócmhainní eile is gá) chuig BE-NUC, mar mhalairt ar scaireanna BE-NUC a dháileadh ar Engie (arb é scairshealbhóir aonair Electrabel é an tráth sin). Déanfar rannchuidiú Electrabel le BE-NUC a luacháil i bhfianaise dhramhluach an fhoirgnimh, luach na talún agus luach na suiteálacha dochorraithe, mar a thuairiscítear in aithris (51) den Chinneadh Tosaigh.

(55)

Léirítear an luacháil sin ar ranníocaíocht Electrabel sa phraghas ceannaigh EUR 24,7 milliún (faoi réir coigeartuithe) atá le híoc ag Stát na Beilge chun scaireanna nua a fháil agus chun leas 50 % a choinneáil in BE-NUC. Iarrfaidh Bord Stiúrthóirí BE-NUC ar iniúchóir (reachtúil) nó ar chuntasóir deimhnithe tuarascáil a ullmhú maidir leis an ranníocaíocht chomhchineáil, ina ndéanfar measúnú go háirithe ar an luacháil a chuirtear i bhfeidhm agus ar na modhanna luachála a úsáidtear chun na críche sin.

(56)

Áitíonn an Bheilg nach bhfuil aon tionchar ag luacháil na sócmhainní ar an anailís ar an gcás frithfhíorasach agus chuir sí fianaise ar fáil go bhfuil an t-aistriú sócmhainní (foirgnimh agus talamh) faoin Tionscadal OFT neodrach. De réir na Beilge, áirithítear le húsáid modhanna coimeádacha luachála sócmhainní (bunaithe ar dhramhluach nó ar luach cóir) nach bhfaigheann Engie aon bhuntáiste ón aistriú sócmhainní.

(57)

Ina theannta sin, comhfhreagraíonn na suiteálacha dochorraithe do threalamh OFT, a cheannaítear i gcomhthéacs na Seirbhísí OFT, na Seirbhísí O&C agus na Seirbhísí CCF, agus a suiteáladh agus a ionchorpraíodh sna hAonaid OFT roimh an díchumasc páirteach. Ar chúiseanna a bhaineann le dlí maoine na Beilge agus chun comhaireamh dúbailte a sheachaint, ní íoctar na píosaí sonracha trealaimh OFT sin go díreach ach breithnítear iad sa díchumasc páirteach, in éineacht leis an talamh agus na foirgnimh. Thairis sin, deimhníonn an Bheilg go bhfuil na sreafaí airgid gaolmhara le haghaidh na bpíosaí trealaimh OFT sin léirithe cheana féin sa tSamhail Airgeadais Shínithe.

(58)

Tugadh comhaontú Scairshealbhóirí idir Electrabel, Rialtas na Beilge agus BE-NUC i gcrích chun rialachas corparáideach BE-NUC agus gach ceann de chearta a scairshealbhóirí a chur ar bun. De réir an chomhaontaithe sin, tá ceathrar stiúrthóirí ar bhord stiúrthóirí BE-NUC, beirt a cheaptar ar ainmniú Rialtas na Beilge agus beirt a cheaptar ar ainmniú Electrabel. Beidh cathaoirleach agus príomhoifigeach airgeadais BE-NUC ina stiúrthóirí arna gceapadh ag Rialtas na Beilge i gcónaí. Is tromlach simplí é an córam ag an mbord stiúrthóirí, agus déantar vótáil ar a rúin trí thromlach simplí. Tá forálacha maidir le coinbhleacht leasa curtha i bhfeidhm.

(59)

Mar a luaitear in aithris (55) den Chinneadh Tosaigh, aistreofar sócmhainní neamh-Eorpacha atá i seilbh Electrabel faoi láthair chuig Engie. Ráthaíonn Engie, mar mháthairchuideachta Electrabel, go bhfanfaidh sócmhainní dar luach EUR 4 bhilliún ar a laghad in Electrabel tráth a thabharfar i gcrích an t-idirbheart (bunaithe ar luach cothromais arna ríomh ón 30 Meitheamh 2023). Ina theannta sin, tar éis an tabhairt i gcrích, tá feidhm ag coimircí eile ar nós monatóireacht leanúnach agus fheabhsaithe ag CPN/CNV ar staid airgeadais an oibreora núicléach, agus ráthaíocht na máthairchuideachta neamhchaidhpeáilte agus neamh-inchealaithe arna deonú ag Engie le haghaidh oibleagáidí áirithe de chuid an oibreora núicléach.

(60)

Áitíonn an Bheilg gur infheistíocht pari passu é an comhfhiontar, de réir mar a théann an dá scairshealbhóir isteach sa chomhfhiontar faoi théarmaí agus coinníollacha comhionanna agus, mar scairshealbhóirí, leis an leibhéal céanna riosca agus luaíochtaí.

(61)

Le ról Stát na Beilge mar scairshealbhóir, glactar leis, inter alia, go maoineofar costais chaipitil (CAPEX) agus costais oibriúcháin (OPEX) BE-NUC, bainistiú scaireanna, agus feidhmiú ceart scairshealbhóirí (mar shampla cearta vótála), agus tacaíocht ó bheirt stiúrthóirí BE-NUC, arna gceapadh ar ainmniú Stát na Beilge (féach aithris (58)).

(62)

Is éard atá sa ranníocaíocht scairchaipitil:

(63)

Míníonn an Bheilg gurb ionann téarmaí agus coinníollacha Iasacht Scairshealbhóirí Electrabel agus Iasacht Scairshealbhóirí Rialtas na Beilge. Deonófar an dá Iasacht Scairshealbhóra ar théarmaí an mhargaidh, ag rátaí úis nach bhfuil socraithe go fóill, ach a bheadh, de réir na gComhaontuithe Iasachta Scairshealbhóirí, socraithe ag bord BE-NUC de réir Chomhaontú na Scairshealbhóirí faoi threoir rátaí an mhargaidh atá i réim agus aon mhaoiniú fiachais tríú páirtí inchomparáide a d’fhéadfadh a bheith ar fáil an tráth iomchuí. Faoin bpróiseas a comhaontaíodh idir Rialtas na Beilge agus Engie, d’ullmhaigh Engie bileog téarmaí ina leagtar amach téarmaí agus coinníollacha an dá Iasacht Scairshealbhóra. Tugtar tuairisc sa bhileog téarmaí ar an modheolaíocht chun an ráta úis a shocrú. Áitíonn an Bheilg go bhfuil an mhodheolaíocht sin comhsheasmhach le beartais iasachta praghsála aistrithe Engie agus go bhfuil sí i gcomhréir le prionsabal ECFE maidir le CBAB (46) lena n-áirithítear go socraítear an ráta úis ar leibhéal ar neamhthuilleamaí. De bhun na bileoige téarmaí, meastar gur ráta comhlúthach a bheidh sa ráta úis, arna shocrú ag ráta 6 mhí EURIBOR (ar íosráta 0 %) móide corrlach ionchasach thart ar [0-3] %.

(64)

Áitíonn an Bheilg go leanann tabhairt isteach Iasachta Scairshealbhóra sa bhreis ar an instealladh cothromais ó bhreithnithe airgeadais agus idirbheartaíochta. Ar thaobh amháin, tugann soláthar Iasachta Scairshealbhóra níos mó solúbthachta i ndearadh sceideal tarraingthe anuas agus aisíocaíochta. Go háirithe, féadfar forálacha aisíocaíochta iasachta a chomhaontú le níos lú srianta rialála ná íocaíochtaí díbhinne nó aisíocaíochtaí cothromais. Ar an taobh eile, leis an iasacht d’fhéadfaí an struchtúr airgeadais a bharrfheabhsú i ndáil le hioncam inchánach (tá suas le 30 % de EBITDA infhuascailte chun ús a asbhaint).

(65)

Bunaithe ar réamh-ríomhanna sa tSamhail Airgeadais Shínithe, is ionann an ranníocaíocht scairchaipitil iomlán (instealladh cothromais agus Iasachtaí Scairshealbhóirí) agus EUR [2 000-2 500] milliún (47), atá le soláthar ag 89,807 % ag Rialtas na Beilge agus ag Electrabel araon ar théarmaí pari passu i dtráthchodanna [...] ó [...] go [...] chun CAPEX an Tionscadail OFT a mhaoiniú, i measc nithe eile (tá an 10,193 % eile á mhaoiniú ag Luminus). Tá an ranníocaíocht scairchaipitil le híoc ar ais le scairshealbhóirí BE-NUC trí shraith laghduithe scairchaipitil agus aisíocaíocht iasachta Scairshealbhóra agus tá sí le híoc trí dhíbhinní agus ús Iasachta Scairshealbhóra a dháileadh. Níor cinneadh fós an deighilt den ranníocaíocht scairchaipitil (EUR [2 000-2 500] milliún) ina instealladh cothromais agus iasachtaí scairshealbhóirí.

(66)

Áitíonn an Bheilg gur féidir na hoibleagáidí maoinithe scairshealbhóirí agus an Iasacht Scairshealbhóra a mheas mar mhaoiniú pari passu, agus go ndeonófar an Iasacht Scairshealbhóra ar théarmaí an mhargaidh ionas nach ndeonófar buntáiste roghnaitheach do na tairbhithe leis an maoiniú scairshealbhóirí.

(67)

Tugadh Comhaontú Luach Saothair (CLS) i gcrích idir BE-NUC, Luminus agus Contrapháirtí CLS, a bheidh ina seirbhís uathrialach ag a mbeidh neamhspleáchas cuntasaíochta laistigh de Stát na Beilge (‘BE-WATT’). Is é is aidhm do CLS aghaidh a thabhairt ar neamhchinnteacht phraghas an mhargaidh agus ioncam an Tionscadail OFT a dhí-rioscú d’úinéirí na nAonad OFT, BE-NUC agus Luminus. Dá bhrí sin, ba cheart do BE-NUC agus Luminus ioncaim leordhóthanacha a fháil ó oibriú na nAonad OFT chun a n-oibriú sábháilte iontaofa agus a n-inmharthanacht eacnamaíoch a áirithiú, agus ligean do scairshealbhóirí machnamh a dhéanamh ar an toradh airgeadais is gá atá i gcomhréir leis an margadh ag an am céanna.

(68)

Go háirithe, soiléiríonn an Bheilg gurb iad seo a leanas prionsabail mhaoiniúcháin an idirbhirt:

(69)

Mínítear na sásraí tacaíochta airgeadais (Iasachtaí CD, IIOC agus CTM) ar bhealach níos mionsonraithe i ranna 3.3.1.3.2, 3.3.1.3.3 agus 3.3.1.3.4 thíos.

(70)

I dtéarmaí ginearálta, is é (sprioc) IRR an t-íosleibhéal toraidh a nglacann infheisteoirí leis go gcúiteofar iad as leibhéal áirithe riosca i dtionscadal infheistíochta. Is minic a thagraítear don sprioc IRR mar an ‘íosráta toraidh’, arb é sin an tairseach nach mór do IRR tionscadail a bheith cothrom leis nó níos mó ná sula rachfar i mbun an tionscadail. Go teoiriciúil, tá an íosráta toraidh cothrom le suim chostas an chaipitil (mar shampla meánchostas ualaithe an chaipitil nó ‘MCUC’) agus préimh íostoraidh. Is é sin le rá, meascán de na rátaí toraidh ó thionscadail/sócmhainní inchomparáide agus coigeartuithe atá le hailíniú le próifíl riosca ar leith lena n-áirítear préimheanna a bhaineann go sonrach le tionscadal chun rioscaí neamh-inéagsúlaithe breise a chumhdach.

(71)

Sa chás seo, comhfhreagraíonn Meánchostais Iomlána Leictreachais (‘MIL’) d’íosleibhéal an mheánphraghais leictreachais (nó an phraghais ceangail sa dearadh CD) atá le fáil le haghaidh an Tionscadal OFT chun a sprioc IRR a bhaint amach. Mar a luaitear in aithris (72) den Chinneadh Tosaigh, socraíodh an réamhphraghas ceangail sa tSamhail Airgeadais Shínithe, bunaithe ar an toimhde go mbeadh costas thart ar EUR [2-2,5] billiún ann chun na hAonaid OFT a nuachóiriú, ag EUR [80-90] in aghaidh an MWh (i luachanna 2022). Áitíonn an Bheilg, agus cur i bhfeidhm an tsásra (neartaithe) comhroinnte pionós/gnóthachan (CRPM) á mheas aici, gur féidir leis an bpraghas ceangail, bunaithe ar an tSamhail Airgeadais Shínithe, a bheith éagsúil ó EUR [80-90] in aghaidh MWh go EUR [80-90] in aghaidh MWh (i luachanna 2022).

(72)

Áitíonn an Bheilg gur ráta toraidh coimeádach é an sprioc IRR i bhfianaise neamhchosaint an Tionscadail OFT ar riosca, bunaithe ar an méid seo a leanas: (i) cleachtadh tagarmharcála maidir le rátaí toraidh infheistíochtaí núicléacha eile ar fud an domhain, agus sócmhainní eile de chuid na hearnála cumhachta sa Bheilg (féach roinn 3.3.1.3.1.1), (ii) measúnú ar chostas caipitil BE-NUC (MCUC agus costas cothromais (‘CC’) araon), bunaithe ar shamhail phraghsála SPSC (féach roinn 3.3.1.3.1.2), agus (iii) ionsamhlú ar IRR measta arna choigeartú ag CRPM, i bhfianaise imthosca margaidh nuashonraithe, lena léirítear go bhfuil laghdú tagtha ar IRR ionchasach an Tionscadail OFT, i gcomparáid le tráth caibidlíochta an Chomhaontaithe Cur Chun Feidhme (féach roinn 3.3.1.3.1.3).

(73)

Sholáthair an Bheilg tagarmharc idirnáisiúnta maidir leis na spriocrátaí toraidh agus costas caipitil le haghaidh cuideachtaí a oibríonn gléasraí núicléacha ar fud limistéir gheografacha éagsúla, chomh maith le gléasraí cumhachta gásadhainte a íoctar faoi SA na Beilge agus cuideachtaí a oibríonn cineálacha eile bonneagair tarchurtha agus stórála fuinnimh sa Bheilg. Rinneadh an cleachtadh tagarmharcála a mhionchoigeartú tar éis ghlacadh an Chinnidh Tosaigh, go háirithe maidir le tuairisc bhreise ar chineál na gcreataí rialála agus scéimeanna breise a d’fhéadfadh difear a dhéanamh don leithdháileadh riosca le haghaidh na gcuideachtaí agus na dtionscadal a breithníodh. Tugtar forléargas in Table 3 ar an spriocráta toraidh poiblí nó ar mheastacháin MCUC na dtionscadal agus na gcuideachtaí tagarmharcáilte.

Tábla 3

Meastacháin phoiblí MCUC le haghaidh tionscadail/cuideachtaí tagarmharcáilte

(74)

Tugtar forléargas in Table 4 ar na heilimintí lena dtugtar aghaidh ar rioscaí sna tionscadail nó sna cuideachtaí tagarmharcáilte.

Tábla 4

Eilimintí lena dtugtar aghaidh ar rioscaí do thionscadail/cuideachtaí tagarmharcáilte

(75)

De réir na Beilge, cuirtear trí ghné i dtábhacht leis an gcleachtadh tagarmharcála sin:

(76)

Dá bhrí sin, measann an Bheilg go bhfuil sprioc 6 %-8 % IRR an Tionscadail laistigh den raon dóchúil torthaí margadhbhunaithe nach mbeidh róchúiteamh mar thoradh orthu.

(77)

I dteannta an chleachtaidh tagarmharcála, chun a dheimhniú an bhfuil an sprioc IRR 7 % laistigh de raon dóchúil na dtuairisceán atá i gcomhréir leis an margadh, sholáthair an Bheilg measúnú ar chostas an chaipitil agus dhá mhéadracht á n-úsáid, MCUC agus CC neamhghiaráilte, ós rud é nach bhfuil BE-NUC maoinithe ó thaobh fiachais de.

(78)

Fuair an Bheilg meastacháin le haghaidh MCUC agus CC neamhghiaráilte sa raon 6,2 % go 7,4 % (arb ionann iad agus préimh riosca 3,1 % go 4,3 % os cionn an ráta saor ó riosca don tionscadal). De réir na Beilge, léiríonn sé sin agus deimhníonn sé a thuilleadh go bhfuil an sprioc IRR 7 % comhréireach agus nach bhfuil róchúiteamh mar thoradh uirthi. Mínítear ar bhealach níos mionsonraithe sna ranna thíos conas a rinneadh meastachán ar raon MCUC agus CC.

(79)

Is é MCUC an chéad mhéadracht chun meastachán a dhéanamh ar chostas an chaipitil, rud a léiríonn an t-íosráta toraidh nach mór don tionscadal a thairiscint chun caipiteal a mhealladh. Léirítear leis an toradh íosta sin an toradh a d’fhéadfadh infheisteoirí ionchasacha a thuilleamh dá gcinnfidís infheistíocht a dhéanamh i dtionscadal eile ag a bhfuil saintréithe coibhéiseacha i dtéarmaí sreabhadh airgid, uainiú agus riosca. Ríomhtar MCUC iarchánach trí úsáid a bhaint as an bhfoirmle thíos:

(80)

Dá bhrí sin, is é MCUC suim (i) CC arna ualú i gcomhréir le margadhluach an chothromais laistigh den chaipiteal iomlán (wE), agus (ii) costas an fhiachais (iarchánach) ualaithe ag an sciar de mhargadhluach an fhiachais sa chaipiteal iomlán (1-wE). Ríomhtar CC ar bhonn na Samhla Praghsála i leith Sócmhainní Caipitiúla (‘SPSC’), samhail chaighdeánach chun tomhas a dhéanamh ar an toradh a theastaíonn ó infheisteoir chun deischostas an luacha airgid a chumhdach thar thréimhse infheistíochta ionchasach socraithe (an ráta saor ó riosca) agus le haghaidh na neamhchosanta ar riosca margaidh (51). Déantar an neamhchosaint ar riosca margaidh a ghabháil leis an luach béite cothromais giaráilte (β E ). Mar gheall ar luaineacht na bparaiméadar, ríomhadh na hionchuir le SPSC i raonta.

(81)

Maidir le ríomh an bhéite cothromais giaráilte, áitíonn an Bheilg, ós rud é gur cuideachta nua atá i seilbh phríobháideach é an comhfhiontar ag a bhfuil dhá Aonad OFT núicléacha atá ann cheana agus giniúint ionchasach 10 mbliana aige, nach féidir a bhéite a ríomh ó shonraí margaidh ná stairiúla, agus dá bhrí sin nach mór é a mheas trí ghrúpa cuideachtaí liostaithe inchomparáide. Mar sin féin, ós rud é nach bhfuil aon fhóntas inchomparáide ann a bhfuil neamhchosaint 100 % acu ar ghiniúint núicléach, mheas an Bheilg sampla de chúig chuideachta fóntais Eorpacha liostaithe a bhfuil an neamhchosaint is airde acu ar ghníomhaíochtaí núicléacha, is é sin tionscadail inchomparáide le giniúint 15 %-65 % ag úsáid gléasraí cumhachta núicléiche, laistigh de phunann éagsúlaithe (féach Table 5).

Tábla 5

Luachanna béite sócmhainní le haghaidh cuideachtaí fóntais inchomparáide a bhfuil nochtadh núicléach éagsúil acu

(82)

Mhínigh an Bheilg gur cuideachta fóntais éagsúlaithe a thrádáiltear go poiblí iad gach ceann de na fóntais agus go bhfuil roinnt neamhchosaint mhór acu ar shócmhainní líonra arna rialáil ag BSR agus/nó ar shócmhainní fuinnimh in-athnuaite tacaithe, murab ionann agus an comhfhiontar ar eintiteas príobháideach é ag a bhfuil neamhchosaint 100 % ar ghiniúint núicléach faoi réir CLS. Dá bhrí sin, is dócha go ndéanfadh na rioscaí sistéamacha a mheastar bunaithe ar na cuideachtaí inchomparáide sin gannmheastachán ar an riosca sistéamach a bhaineann le BE-NUC.

(83)

D’úsáid an Bheilg paraiméadair Table 6 le cur san fhoirmle MCUC agus, bunaithe ar na hionchuir sin agus ar ionchuir bhreise, a breathnaíodh le linn 2023, fuair sí MCUC teoiriciúil atá sa raon 6,2 % go 7,4 %, lena n-áirítear préimh 3,1 %-4,3 % thar an ráta saor ó riosca.

Tábla 6

Meastachán MCUC BE-NUC agus príomhpharaiméadair fholuiteacha

(84)

Tá an dara modheolaíocht bunaithe ar CC, lena dtomhaistear toradh tionscadail na scairshealbhóirí is gá, ag glacadh leis nach bhfuil aon mhaoiniú fiachais ann, mar is amhlaidh i gcás an Tionscadail OFT. Cé go n-úsáidtear SPSC i gcur chuige CC freisin, braitheann sé ar CC neamhghiaráilte (is é sin gan aon ghiaráil) (52). Ríomhtar an CC neamhghiaráilte mar seo a leanas:

(85)

Úsáideadh an cur chuige seo a leanas chun meastachán a dhéanamh ar gach paraiméadar de chothromóid CC (féach Table 7):

(86)

Trí na meastacháin thuas a chur i gcothromóid CC, soláthraítear meastachán le haghaidh CC neamhghiaráilte sa raon 6,2 % go 7,5 % (féach) Table 7), lena gcuimsítear préimh 3,1 % go 4,3 % os cionn an ráta saor ó riosca, atá i gcomhréir leis na torthaí a fuarthas le haghaidh MCUC.

Tábla 7

Costas neamhghiaráilte BE-NUC ar mheastacháin chothromais agus ar pharaiméadair fholuiteacha (raon iomlán)

(87)

Agus na paraiméadair a mheastar thuas (le haghaidh raonta féideartha le linn 2023) á gcur san áireamh, measann an Bheilg trí chás inchreidte le haghaidh CC neamhghiaráilte tráth an chomhaontaithe idir na páirtithe in 2023, a chomhfhreagraíonn do raon 6,8 % go 7,3 % (féach Table 8).

Tábla 8

Trí chás le haghaidh chostas cothromais neamhghiaráilte BE-NUC (raon laghdaithe)

(88)

Aithníonn an Bheilg teorainneacha chur chuige SPSC chun meastachán a dhéanamh ar chostas caipitil BE-NUC i bhfianaise na heaspa cuideachtaí a liostaítear go poiblí atá inchomparáide go díreach agus sainiúlachtaí phróifíl riosca agus chur chuige maoinithe an tionscadail (54). Go háirithe, cuireann an Bheilg sainiúlacht na hearnála núicléiche agus an inchomparáideacht theoranta ar aghaidh le grúpaí eile sócmhainní.

(89)

Ina theannta sin, pléann an Bheilg préimheanna éagsúla a éilíonn infheisteoirí de ghnáth chun infheistíocht a dhéanamh sa chleachtas i dtionscadail infheistíochta fadtéarmaí inchomparáide thar mheastachán MCUC a dhíorthaítear trí chur chuige SPSC a chur i bhfeidhm. Cuireann an Bheilg údar féideartha amháin ar aghaidh maidir leis an ngá atá leis an bpréimh sin a chur san áireamh thar mheastachán MCUC i ndáil leis an riosca a bhaineann le gaibhniú caipitil le haghaidh tionscadail infheistíochta fadtéarmaí nach féidir a éagsúlú agus nach gcúitítear faoi SPSC (55). Thairis sin, baineann argóint eile, a cuireadh chun cinn chun údar a thabhairt leis an ngá atá le préimh a chur san áireamh, leis an nganntanas caipitil chun spriocanna beartais fuinnimh a bhaint amach san Eoraip ós rud é go bhfuil iomaíocht shubstaintiúil ann le haghaidh infheistíochtaí i measc na dtionscadal atá ar fáil rud a mhéadaíonn an ráta toraidh is gá chun caipiteal a mhealladh. Áitíonn an Bheilg gur gnáthchleachtas é i measc cuideachtaí fóntais préimh idir 1,5 % agus 4 % a chur leis agus soláthraíonn sí roinnt samplaí chun é sin a chruthú (56). Ar deireadh, áitíonn an Bheilg freisin gurb é an phréimh neamhleachtachta (57) i bhfianaise chineál na hinfheistíochta sin, a bhfuil tacaíocht aige ó staidéir acadúla (a léiríonn raon ábhartha 0,7 % go 7,3 %) (58) agus cleachtóirí tionscail (59) araon, údar eile le cuntas a choinneáil ar phréimh mhaoiniúcháin thar mheastachán MCUC. D’fhéadfaí na préimheanna sin a chur leis na meastacháin ar MCUC nó CC a dhíorthaítear trí chur chuige SPSC, mar a mhínítear i ranna roimhe seo, agus údar a thabhairt le hargóint na Beilge gur ráta toraidh coimeádach é sprioc IRR i bhfianaise neamhchosaint an tionscadail ar riosca.

(90)

Míníonn an Bheilg go bhfuil an éifeacht ag CRPM go n-athraíonn an sprioc IRR tar éis choigeartú CRPM go dinimiciúil idir raon 6 % go 8 %. Áitíonn an Bheilg, fiú má shocraítear an sprioc IRR ag 7 % roimh choigeartú CRPM, faoi imthosca reatha an mhargaidh (le praghsanna margaidh ionchasacha níos ísle ná tráth na Samhla Airgeadais Sínithe) gur féidir coinne a bheith le IRR níos ísle ná mar a measadh tráth chaibidlíocht CLS.

(91)

Chun é sin a léiriú, sholáthair an Bheilg anailís ar éabhlóid ionchais an mhargaidh le linn na tréimhse 2025-2035 ó rinneadh caibidlíocht ar CLS bunaithe ar fhoinsí éagsúla, agus ar thionchar na réamh-mheastachán athbhreithnithe sin ar IRR ionchasach an Tionscadail OFT (trí chur i bhfeidhm CRPM).

(92)

Taispeántar i Figure 1 na cuair phraghais tosaigh ag deireadh 2023 (is é sin, tráth a síníodh na comhaontuithe). Ar fud na réamh-mheastachán éagsúil ar phraghsanna, tosaíonn praghsanna an mhargaidh — sa chás lárnach a léirítear i línte iomlána — ar luach EUR 120 in aghaidh MWh in 2025, ag laghdú i dtreo meánluach EUR 87 in aghaidh MWh sa tréimhse go dtí 2033.

Fíor 1

Cuair praghais bonnualaigh tosaigh sa tSamhail Airgeadais Shínithe (EUR/MWh) (luachanna 2022)

(93)

Léirítear i Figure 2 go bhfuil laghdú tagtha ar réamh-mheastacháin (60) reatha ar phraghsanna cumhachta an cháis lárnaigh a thaispeántar le línte iomlána i gcomparáid leis na réamh-mheastacháin a úsáideadh tráth na Samhla Airgeadais Sínithe. [...] réamh-mheastachán praghsanna sa chás lárnach i R4 2022, a úsáidtear, i measc nithe eile, mar chuar tagartha sa tSamhail Airgeadais Shínithe, cuirtear i láthair é, mar shampla, le líne phoncanna dhearg sa ghraf seo. Cé gur réamh-mheasadh praghsanna ag deireadh 2022 ag EUR 120 in aghaidh MWh in 2025, réamh-mheastar faoi láthair gurb ionann iad agus EUR 85 in aghaidh an MWh nó níos ísle fós in 2025. Le forbairtí margaidh ó 2022 i leith, laghdaíodh praghsanna leictreachais mórdhíola réamh-mheasta sna 10 mbliana amach romhainn, go háirithe mar gheall ar réamh-mheastacháin laghdaithe ar phraghsanna tráchtearraí (gás agus CO2), i measc nithe eile. Léirítear i Figure 2 freisin go réamh-mheastar sna réamh-mheastacháin reatha maidir leis an gcás lárnach go mbeidh praghsanna réasúnta comhréidhe ann idir 2025 agus 2035, idir EUR 69 in aghaidh an MWh agus EUR 86 in aghaidh an MWh.

Fíor 2

Cuair phraghais bhonnualaigh arna dtabhairt cothrom le dáta i bhFómhar 2024 (EUR/MWh) (luachanna 2022)

(94)

Tagann an Bheilg ar an gconclúid ar bhonn na bhfigiúirí thuas go bhfuil laghdú tagtha ar ionchais phraghsanna an mhargaidh.

(95)

Áitíonn an Bheilg, go léiríonn an limistéar liath a thaispeántar sna figiúirí thuas, an chonair praghsanna (mar a foráladh ar dtús sa CLS) le haghaidh coigeartuithe CRPM ar sprioc IRR, is é sin raon praghsanna an mhargaidh ar laistigh de a dhéantar sprioc IRR a choigeartú (61). Tugtar le fios ansin leis na hionchais níos ísle maidir le praghsanna an mhargaidh go dtiocfaidh laghdú ar IRR ionchasach arna choigeartú ag CRPM. Faoi pharaiméadair CRPM a bhí beartaithe ar dtús sa chomhaontú, bheadh coinne le IRR ionchasach an Tionscadail OFT i R3 de 2024 ag 6,7 % (má chomhlíontar na toimhdí uile ón tSamhail Airgeadais Shínithe). Leis na paraiméadair CRPM nuashonraithe (féach roinn 3.3.1.3.2), rud a fhágann go bhfuil ioncaim BE-NUC agus IRR níos íogaire maidir le dálaí phraghas an mhargaidh, laghdófaí IRR ionchasach go 6,5 % (má chomhlíontar na toimhdí uile ón tSamhail Airgeadais Shínithe) agus na réamh-mheastacháin ar phraghas chéanna á gcur san áireamh (féach Table 9).

Tábla 9

IRR ionchasach (le CRPM bunaidh agus nuashonraithe) i gcomparáid le sprioc IRR (R3 2024)

(96)

Beidh feidhm ag CD idir Stát na Beilge agus BE-NUC, agus idir Stát na Beilge agus Luminus, comhúinéir eile an dá imoibreoir núicléacha. Ciallaíonn sé sin go ráthóidh Stát na Beilge spriocphraghas réamhshainithe (an ‘praghas ceangail’), a dhéanfar a innéacsú le linn na tréimhse CLS, le haghaidh aschur leictreachais méadraithe comhiomlán na nAonad OFT. Má tá praghas tagartha an mhargaidh (‘PTM’) níos airde ná an praghas ceangail, íocfaidh BE-NUC agus Luminus an difríocht dhearfach arna hiolrú faoin aschur méadraithe iarbhír le Stát na Beilge. Má tá PTM níos ísle, íocfaidh Stát na Beilge an difríocht dhiúltach arna hiolrú faoin aschur méadraithe iarbhír le BE-NUC agus Luminus. Beidh na híocaíochtaí difríochta iníoctha ar an gcéad dáta cumhachta (an dáta a insteallann an tAonad OFT ábhartha leictreachas isteach san eangach ardvoltais den chéad uair tar éis a dháta deiridh dhlíthiúil tosaigh), agus déanfar iad i gcomhréir le sciar BE-NUC agus Luminus den chumhacht arna giniúint ag na hAonaid OFT.

(97)

Is iad seo a leanas príomhpharaiméadair an chonartha difríochta:

(98)

De réir na Beilge, bunaithe ar anailís neamhspleách ó Compass Lexecon (62), tá rogha tosaigh MLRR mar PTM in CD oiriúnach i gcomhthéacs an Tionscadail OFT, go háirithe le linn thréimhse na n-oibreacha OFT (Céim Atosaithe go dtí an 31 Nollaig 2028). Thairis sin, áitíonn an Bheilg go n-osclaíonn an tsolúbthacht atá ionsuite sa CLS an doras le haghaidh roghanna malartacha PTM le linn fhad an chonartha, ag brath ar éabhlóid chomhthéacs agus riachtanais mhargadh na Beilge, agus cothromaíocht riosca-toraidh an chéad dearaidh CD á coinneáil ar bun an tráth céanna. Tugann an Bheilg údar breise le húsáid MLRR bunaithe ar na heilimintí seo a leanas:

(99)

Sholáthair Geilleagar na Seirbhíse Poiblí Cónaidhme (‘FPS’) staidéar ar straitéis bainistíochta riosca margaidh BE-WATT (contrapháirtí CD). Is é is aidhm don staidéar leanúnach céimeanna ullmhúcháin a dhéanamh maidir le BE-WATT a oibríochtú, go sonrach maidir le cúram an eintitis sin maidir le bainistiú riosca. Go sonrach:

(100)

Féadfaidh Rialtas na Beilge athbhreithniú a dhéanamh ar rogha tosaigh PTM, mar Chontrapháirtí CLS, suas le trí huaire thar fhad an chonartha, faoi réir chomhaontú BE-NUC agus Luminus, ó dheireadh thréimhse tosaigh oibreacha OFT, mar shampla, ag brath ar éabhlóid chomhthéacs agus riachtanais mhargadh na Beilge, agus cothromaíocht riosca-toraidh an chéad dearaidh CD á coinneáil ar bun an tráth céanna.

(101)

Déanfar an praghas ceangail a innéacsú go bliantúil trí thagairt a dhéanamh do ríomh innéacsaithe ualaithe agus is féidir é a athbhreithniú ag amanna áirithe:

(102)

Ríomhfar an praghas ceangail trí úsáid a bhaint as fhaisnéis ón tsamhail airgeadais mhionsonraithe a tháirgfidh BE-NUC agus a nuashonróidh BE-NUC, laistigh de na paraiméadair ar thug an Bheilg fógra ina leith. Tá an tsamhail airgeadais (agus aon nuashonrú uirthi) faoi réir fhormheas an Chontrapháirtí CLS. I gcás ina gcoinneofar siar formheas den sórt sin, féadfaidh BE-NUC agus Contrapháirtí CLS cinneadh na heisiúna samhla airgeadais sin a tharchur chuig saineolaí neamhspleách i gcomhréir le próiseas sonraithe um chinneadh saineolach.

(103)

Áitíonn an Bheilg, le CD go laghdaítear neamhchosaint BE-NUC ar riosca margaidh agus ar éagsúlachtaí i bpraghas an mhargaidh.

(104)

Áitíonn an Bheilg, cé go laghdaítear le CD neamhchosaint BE-NUC ar riosca margaidh agus ar éagsúlachtaí i bpraghsanna margaidh, go n-áirítear leis sásraí comhroinnte riosca lenar cheart a áirithiú go bhfuil BE-NUC fós neamhchosanta ar roinnt riosca margaidh agus dreasachtaí margaidh. Go háirithe, áirítear i CLS sásra comhroinnte pionóis/gnóthachain (CRPM) sa gcás go mbíonn praghsanna margaidh níos ísle nó níos airde ná an praghas ceangail.

(105)

Is é is cuspóir do CRPM BE-NUC a dhreasú chun a struchtúr costais a bharrfheabhsú sula socrófar agus sula n-athbhreithneofar an praghas ceangail (2025/2029), aschur na n-imoibreoirí a uasmhéadú nuair a mheastar go mbeidh praghsanna arda ann agus nuair a bheidh an córas leictreachais gar don ghanntanas, agus brabúis amhantair a mhaolú.

(106)

Díorthaítear agus ríomhtar CRPM mar a leanas:

(107)

I ndearadh tosaigh CRPM (‘CRPM tosaigh’), roinneadh an raon idir an praghas ceangail agus an uastairseach (níos ísle faoi seach) ina 30 ‘luach CRPM’ deimhneach (diúltach faoi seach). I gcomparáid le ‘CRPM tosaigh’, déantar ‘CRPM nuashonraithe’a thruicearú níos tapúla, is é sin go gcomhfhreagraíonn an sásra comhroinnte pionóis/gnóthachain do chonair eatraimh praghsanna margaidh +/-20 %, in ionad +/-30 %.

(108)

Dá thoradh sin, áitíonn an Bheilg go soláthraítear le CRPM (nuashonraithe) dreasachtaí láidre do BE-NUC chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

(109)

Thairis sin, áitíonn an Bheilg, i ndearadh modhnaithe an chonartha difríochta, go n-aistrítear an t-údarás cinnteoireachta, nuair ba cheart cinneadh maidir le modhnú eacnamaíoch a dhéanamh, chuig comhpháirtí CSBF (féach roinn 3.3.1.5). Ní hamháin go socrófar luach saothair CSBF mar a bhí beartaithe ar dtús, ach déanfar cuid athraitheach de sa bhreis ar chuid sheasta, agus dá bhrí sin soláthrófar dreasachtaí chun an úsáid is fearr a bhaint as an stoc teoranta modhnuithe 30 in aghaidh an timthrialla breosla (féach aithris (13)). I gcomparáid leis an dearadh CD tosaigh, trína ndearnadh cinntí modhnúcháin bunaithe ar thairseach modhnúcháin sheasta, ní bhraitheann an dearadh CD modhnaithe ar thairseach modhnúcháin sheasta a thuilleadh, ach dreasaíonn sé go ndéantar modhnuithe ag amanna nuair a íocann siad an chuid is mó (is é sin, nuair a mheastar go mbeidh praghsanna an-diúltach ar feadh tréimhse ama atá fada go leor). Sonraítear luach saothair CSBF i roinn 3.3.1.5.2.

(110)

Ar deireadh, áitíonn an Bheilg, ar na cúiseanna dá bhforáiltear in aithris (80) den Chinneadh Tosaigh, gur ionstraim iomchuí agus chomhréireach é CD chun dul i ngleic leis na clistí margaidh sainaitheanta agus na rioscaí núicléacha sonracha, agus cuspóirí an bhirt á mbaint amach leis seo, agus comharthaí éifeachtúla an mhargaidh á gcaomhnú ag an am céanna. Soiléiríonn an Bheilg go sreabhfaidh aon fháltais ó CD isteach i mbuiséad ginearálta an Stáit ach go mbeidh siad faoi réir cuntasaíocht ar leithligh. Úsáidfear iad go príomha chun íocaíochtaí Chontrapháirtí CSL faoi CD a mhaoiniú. I gcás ina mbeadh fáltais CD níos mó ná na méideanna is gá chun costais CD a mhaoiniú, d’fhéadfaí iad a úsáid ansin chun costais CD eile a mhaoiniú. Geallann an Bheilg go n-úsáidfí aon fháltais CD atá fágtha chun iad a dháileadh ar ghnóthais. Geallann an Bheilg freisin go gcuirfidh sí an Coimisiún ar an eolas i gcás ina ndáilfí fáltais CD ar ghnóthais, agus, más gá, go dtabharfaidh sí fógra faoi bheart den sórt sin. Deimhníonn an Bheilg freisin gur chuir sí clásail phionóis san áireamh i gcás foirceannadh aontaobhach míchuí an chonartha CD.

(111)

Mura leor ioncaim BE-NUC chun na costais is iníoctha in aon mhí faoin gComhaontú O&C a chumhdach, chomh maith le haon chostas eile oibriúcháin, breosla agus cothabhála CAPEX is gá chun na hAonaid OFT a oibriú, ní mór don Chontrapháirtí CLS íocaíocht easnaimh a dhéanamh le BE-NUC chun sreabhadh airgid leordhóthanach a áirithiú chun na costais sin a sheasamh, chun inmharthanacht eacnamaíoch fhadtéarmach an chomhfhiontair a áirithiú (63).

(112)

Tá dhá chomhpháirt san IIOC: OPEX íosta: (i) íocaíocht easnaimh ioncaim chun sreafaí airgid leordhóthanacha a áirithiú chun na costais is gá le haghaidh oibriú na nAonad OFT a sheasamh agus inmharthanacht eacnamaíoch fhadtéarmach an chomhfhiontair a choimirciú agus (ii) cosaint costais 50 % ar an gcaipiteal infheistithe i ndáil le costais chaipitil amúchta an tsínidh OFT (gach 3 bliana).

(113)

Áitíonn an Bheilg go bhféadfadh caillteanais mhóra do BE-NUC a bheith mar thoradh ar aon teagmhas aonair, a laghdódh infhaighteacht na nAonad OFT ar feadh tréimhse fhada le linn na bliana, agus/nó éaradh arís agus arís eile thar roinnt blianta.

(114)

D’iarr an Bheilg ar Electrabel meastóireacht a dhéanamh ar an riosca go dtarlódh mórtheagmhais gan choinne le linn shaolré na nAonad OFT bunaithe ar shonraí stairiúla. Áitíonn Electrabel go bhfuil dóchúlacht ard ann go mbeidh teagmhas (64) mór neamhphleanáilte ann ar feadh na tréimhse 10 mbliana de shíneadh shaolré na nAonad OFT. Chun fianaise a thabhairt air sin, shainaithin Electrabel cásanna stairiúla de neamh-infhaighteacht le haghaidh gach ceann de na seacht n-imoibreoir núicléacha thar an tréimhse 11 bhliain idir 2012 agus 2022 (féach Table 10). Maíonn Electrabel go dtugann an cur chuige stairiúil sin léargas úsáideach ar na cúiseanna seo a leanas:

(115)

Léirítear leis na sonraí a leagtar amach in Table 10 gur tharla teagmhais de neamh-infhaighteacht mhór neamhphleanáilte lasmuigh de rialú an oibreora núicléach i ngach ceann de na seacht n-aonad núicléacha le linn na tréimhse 2012-2022, rud a d’fhág nach raibh fáil ar an meán de 59 % in aghaidh an aonaid (sa bhreis ar éaradh pleanáilte), rud a chomhfhreagraíonn do mheán-infhaighteacht 7 mí/in aghaidh an teagmhais. I gcás na seacht n-aonad núicléacha de chuid na Beilge le chéile, bhí 11 teagmhais ann ina raibh neamh-infhaighteacht mhór neamhphleanáilte le linn na tréimhse 2012-2022. I measc na gcúiseanna le teagmhais neamh-infhaighteachta gan choinne bhí calóga hidrigine i mbrúshoitheach an imoibreora, díghrádú coincréite (a éilíonn deisiúcháin thábhachtacha), teipeanna trealaimh, sceitheadh agus sabaitéireacht. Dá bhrí sin, áitíonn an Bheilg go raibh meán de thart ar 1,6 (11/7) teagmhais mhóra neamh-infhaighteachta neamhphleanáilte in aghaidh an imoibreora in aghaidh na 10 mbliana.

(116)

Áitíonn an Bheilg, i gcás ina bhfuil roinnt aonad núicléach (nó cabhlach núicléach) i bhfeidhm, gur féidir an caillteanas ioncaim le linn tréimhse chliste d’aonad amháin nó níos mó a chúiteamh go páirteach leis an ioncam arna ghiniúint ag na haonaid eile. I gcás an Tionscadail OFT, áfach, meastar go dtiocfaidh méadú ar na rioscaí sistéamacha sin (teagmhais neamh-infhaighteachta a dhéanann difear d’fhormhór na n-aonad ag an am céanna) de réir mar a laghdóidh cabhlach núicléach na Beilge ó 2025 ar aghaidh agus nach mbeidh siad chomh héagsúlaithe céanna, níos mó fós toisc go bhfuil an teicneolaíocht chéanna ag an dá aonad OFT. Dá bhrí sin ní mheastar nach dócha go dtarlóidh mórimeacht a dhéanann difear don dá Aonad OFT ar feadh cuid shubstaintiúil den bhliain.

(117)

Comhfhreagraíonn dóchúlacht 59 % neamh-infhaighteachta aonaid, atá coibhéiseach le thart ar 7 mí, le meánfhad teagmhais mhóir neamh-infhaighteachta neamhphleanáilte amháin. Measann Electrabel gur meastachán réalaíoch é an tréimhse sin bunaithe ar a thaithí féin ar oibriú na nAonad OFT sa Bheilg, ós rud é go n-éilíonn teagmhais mhóra oibreacha tábhachtacha innealtóireachta, soláthar páirteanna spártha, anailís tionchair sábháilteachta, agus plé níos faide leis an údarás sábháilteachta núicléiche sular féidir leis na himoibreoirí núicléacha tosú arís.

(118)

Míníonn an Bheilg thairis sin go bhfuil uasghráduithe agus infheistíochtaí móra deartha ann chun dul i ngleic le haosú agus dífheidhmeacht na n-aonad núicléach mar thoradh ar na ATSanna rialta, bunaithe ar Threoirlíne SSG-25 IAEA (66), a rinneadh gach 10 mbliana ó thús na hoibríochta, agus go bhfuil siad ina gcuidiú lena sábháilteacht agus a n-iontaofacht a choinneáil. Mar sin féin, d’ainneoin na n-athbhreithnithe tréimhsiúla sin, ní féidir leis an oibreoir núicléach a chur as an áireamh go bhféadfadh fadhbanna nua teacht chun cinn a dhéanfadh tréimhsí móra neamh-infhaighteachta a thruicearú do na haonaid núicléacha.

(119)

Chun meastachán a dhéanamh ar an tionchar a bheadh ag teagmhas mór neamh-infhaighteachta neamhphleanáilte ar BE-NUC le linn thréimhse shíneadh shaolré na nAonad OFT, agus éifeacht IIOC, mheas an Bheilg cásanna inchreidte de mhórtheagmhais neamh-infhaighteachta (féach Table 11) bunaithe ar shonraí ó Table 10. Mar is amhlaidh le measúnuithe eile, le haghaidh na ríomhanna léiritheacha, bhraith an Bheilg ar an tSamhail Airgeadais Shínithe dar dáta an 13 Nollaig 2023.

(120)

Áitíonn an Bheilg go léirítear leis an anailís thuas go bhfuil IIOC ceaptha chun éifeachtaí mórtheagmhas féideartha a chumhdach, ar mórtheagmhais iad a chuireann inmharthanacht eacnamaíoch an chomhfhiontair i mbaol, agus go bhfágann sé go n-iompraíonn an JV go leor rioscaí maidir le neamh-infhaighteacht: i gCás 1, ní dhéanfaí IIOC a thruicearú dá dtarlódh mórimeacht ar an meán, agus ní ráthaítear leis na torthaí do na scairshealbhóirí a leanann den riosca a iompar nach n-aisghabhfaí a n-infheistíochtaí.

(121)

D’fhéadfadh costas réasúnta mór do Stát na Beilge a bheith mar thoradh ar IIOC i gcásanna áirithe, toisc go ndéanfar é a thruicearú chun aghaidh a thabhairt ar na teagmhais ardtionchair neamh-infhaighteachta, mar a léirítear thuas. Chun aghaidh a thabhairt ar an ábhar imní sin, thug an Bheilg uasteorainn isteach ar íocaíochtaí IIOC. Dá réir sin, feidhmeoidh Contrapháirtí CLS (Stát na Beilge) a cheart i dtaca le foirceannadh faoi CLS (67) i gcás ina sroicheann IIOC méid íoctha EUR 2 bhilliún (‘Truicear IIOC’), ar choinníoll go ndealraíonn sé go bhfuil sé sin iomchuí i bhfianaise, i measc nithe eile,

(122)

Áitíonn an Bheilg go bhfuil imthosca ann nach mbeadh foirceannadh iomchuí lena linn:

(123)

I gcás ina gcinnfidh Contrapháirtí CLS gan a cheart nó a chearta foirceanta a fheidhmiú, cuirfidh an Bheilg a réasúnú faoi bhráid an Choimisiúin chun críoch meastóireachta.

(124)

Comhfhreagraíonn méid Thruicear IIOC do chuimse uachtair íocaíochtaí IIOC i gcás nach bhfuil an dá Aonad OFT ar fáil go comhuaineach ar feadh 2 bhliain i ndiaidh a chéile. Go deimhin, braithfidh na híocaíochtaí IIOC a bhfuil coinne leo ó dhúnadh 2 bhliain ar an mbliain ina ndéanfar an dúnadh sin. Sholáthair an Bheilg ríomhanna bliantúla le haghaidh íocaíochtaí bliantúla IIOC, agus iomláin thar 2 bhliain i ndiaidh a chéile, (féach Table 12) bunaithe ar réamh-mheastacháin ón tSamhail Airgeadais Shínithe dar dáta an 13 Nollaig 2023.

Tábla 12

Íocaíochtaí IIOC ionsamhlúcháin

(125)

Chun meastachán a dhéanamh ar an tréimhse thagartha 2 bhliain a úsáidtear chun an uasteorainn EUR 2 bhilliún atá beartaithe ar IIOC a ríomh, soláthraíonn an Bheilg roinnt samplaí d’imoibreoirí núicléacha a dúnadh go buan ar chúiseanna teicniúla sna Stáit Aontaithe (ós rud é nár tharla sé sin riamh san Eoraip go dtí seo) (68). De réir na Beilge, léiríonn na samplaí sin go bhfuil an tréimhse thagartha 2 bhliain i gcomhréir leis an réaltacht thionsclaíoch, ós rud é gur féidir, de ghnáth, tréimhse 2 bhliain tar éis fadhb a bhrath lena n-éilítear múchadh an dá Aonad OFT a mheas mar scoithphointe réasúnta chun leanúint le deisiúcháin a cheistiú nó chun an múchadh deiridh a mheas.

(126)

Chun IIOC a chur i bhfeidhm, gheobhaidh BE-NUC, óna scairshealbhóirí nó ó pháirtí seachtrach, saoráid caipitil oibre (SCO) ar a dhéanaí ar an gcéad dáta a dtarlóidh atosú OFT. Fónann SCO chun an gá atá le caipiteal oibre a mhaoiniú, rud a eascraíonn as oibriú na nAonad OFT. Ceadófar do BE-NUC SCO a tharraingt anuas má tá an difríocht idir a insreafaí airgid agus a eis-sreafaí airgid níos lú ná caiteachais oibríochtúla mheasta na tréimhse caiteachais atá le teacht a leagtar amach sa CLS. Is éard a bheidh i méid SCO ar a laghad an meánchaiteachas oibríochtúil measta comhiomlán ar feadh tréimhse 3 mhí. Go bunúsach, feidhmíonn SCO mar dhroichead laistigh den bhliain chuig IIOC bliantúil, ag gníomhú mar shaoráid chreidmheasa imrothlach a d’aisíocfadh IIOC arna sholáthar ag an mBeilg go bliantúil, dá dtarraingeofaí anuas é.

(127)

Ní fios go fóill téarmaí SCO, a sholáthrófar ar théarmaí margaidh ar a dhéanaí ar an gcéad dáta atosaithe OFT. Shoiléirigh an Bheilg a thuilleadh, áfach, go gcinnfear ráta úis SCO trí úsáid a bhaint as an modheolaíocht chéanna a comhaontaíodh le haghaidh Iasachtaí Scairshealbhóirí (féach aithris (63)).

(128)

Anuas ar IIOC lena ndéantar foráil maidir le cobhsaíocht airgeadais ar feadh thréimhse iomlán 10 mbliana an tsínidh saolré, le linn na chéad 3 bliana den Tionscadal OFT (Céim Atosaithe), deonóidh Rialtas na Beilge iasacht do BE-NUC agus Luminus ar théarmaí comhionanna. Méidfear na hiasachtaí faoi threoir a sciar chomhréireach in Aonaid OFT, agus, dá bhrí sin, a sciar faoi seach sna costais mhúchta agus oibriúcháin ón 1 Iúil 2025. Mar a luaigh an Bheilg, soláthraítear Iasachtaí CTM chun leachtacht a áirithiú le linn 2028, toisc nach féidir costais oibriúcháin a mhaoiniú trí shreafaí airgid mar gheall ar oibreacha OFT.

(129)

Tá na hIasachtaí CTM, a sholáthraítear ar ráta úis caidhpeáilte agus atá inaisíoctha de réir sceideal aisíocaíochta sonraithe, comhdhéanta de dhá shaoráid éagsúla (is iad sin, saoráid amháin in aghaidh an aonaid OFT), agus gach ceann acu comhdhéanta de dhá thráinse:

(130)

Soláthraítear téarmaí Iasachtaí CTM in aithris (96) den Chinneadh Tosaigh agus níor leasaíodh iad. Tá Iasachtaí CTM inaisíoctha ar ús suas le 6 % agus pari passu le torthaí na scairshealbhóirí. Maidir leis an modheolaíocht a úsáidtear chun an ráta úis a chinneadh, míníonn an Bheilg gur toradh é sin ar chaibidlíocht idir na páirtithe sa CLS, agus go gcomhfhreagraíonn an t-uasráta 6 % don chuimse íochtair den spriocraon IRR idir 6 % agus 8 % (agus CRPM á chur san áireamh).

(131)

Mar a luaitear in aithris (97) den Chinneadh Tosaigh, tá coinne leis go ndéanfar Iasachtaí CTM a tharraingt anuas le haghaidh méid comhiomlánaithe EUR [500-700] milliún i [...] dtráthchodanna ó [...] go dtí [...], a aisíocfar i dtrí thráthchuid ó [...] go dtí [...] agus leasanna caipitlithe san áireamh. Tabharfar na ríomhanna agus na méideanna sin cothrom le dáta sa tsamhail airgeadais arna formheas ag Contrapháirtí CLS le linn 2025, roimh dháta atosaithe OFT, bunaithe ar an gcostas a bhaineann le síneadh a chur leis an oibríocht faoi cheanglais sábháilteachta núicléiche arna leagan amach ag gníomhaireacht sábháilteachta núicléiche na Beilge, arna mheas ar bhonn luachana arna gcur isteach ag conraitheoirí.

(132)

Áitíonn an Bheilg nach dtéann na hIasachtaí CTM chun tairbhe go díréireach do na scairshealbhóirí: roinntear na rioscaí gan na torthaí a bhfuil coinne leo a bhaint amach go comhréireach idir scairshealbhóirí an chomhfhiontair agus Contrapháirtí CLS, mar aon le brabúis níos ísle, tiocfaidh laghdú ar IRR an Tionscadail OFT agus ar Iasachtaí CTM araon. Go deimhin, ní aisíocfar Iasachtaí CTM (ar chor ar bith) mura ngineann an Tionscadal OFT brabúis leordhóthanacha chun aon toradh ar infheistíocht na scairshealbhóirí a íoc (69). Dá bhrí sin, áitíonn an Bheilg nach mbaineann aon riosca breise leis na hIasachtaí CTM don Soláthraí CLS thar na rioscaí a bhaineann le feidhmíocht agus brabúsacht an Tionscadail OFT, toisc nach n-úsáidtear an tsaoráid chun na speansais chaipitiúla a mhaoiniú (costais chaipitil amúchta an tsínidh OFT le linn na Céime Atosaithe amháin).

(133)

Faoin gComhaontú O&C, feidhmeoidh Electrabel na nithe seo a leanas le haghaidh BE-NUC:

(134)

Eisiatar seirbhísí áirithe go sainráite ón gComhaontú O&C, lena n-áirítear seirbhísí, oibreacha nó gníomhaíochtaí i leith Aonaid OFT a dhíchoimisiúnú agus a dhíchóimeáil, a fhanann faoi fhreagracht Electrabel (féach roinn 3.3.2.4).

(135)

De bhun Airteagal 12.1 den Chomhaontú O&C agus faoi réir coigeartuithe agus eisceachtaí áirithe, íocfaidh BE-NUC 89,807 % (a léiríonn sealúchas Luminus de 10,193 % d’Aonaid OFT) de na costais uile a thabhaítear i soláthar sheirbhísí OFT agus sheirbhísí O&C móide an corrlach ábhartha, arb é atá ann:

(136)

Áitíonn an Bheilg go bhfuil leibhéil na gcorrlach ailínithe leis na leibhéil sin a chuirtear i bhfeidhm faoin gComhaontú Comhpháirtíochta OFT le Luminus (lena gcumhdaítear raon leathan seirbhísí mar shampla O&C ach gan a bheith teoranta dóibh). Is tagairt ábhartha é an comhaontú bunaidh, lena gcumhdaítear seirbhísí comhchosúla le tríú páirtí, Luminus, a tugadh i gcrích an 26 Meitheamh 2003 agus a athdhearbhaíodh an 13 Nollaig 2023, chun tacú leis an seasamh go léirítear leis an gComhaontú O&C costais ar neamhthuilleamaí le haghaidh oibríochtaí núicléacha. Ina theannta sin, áitíonn an Bheilg go bhfuil na rioscaí airgeadais a iompraíonn Electrabel níos mó ná mar atá faoin gComhaontú Comhpháirtíochta le Luminus, ós rud é, faoin gComhaontú O &C, go laghdófar corrlach Electrabel i gcás róchaiteachas (neamh-incheadaithe) (mar shampla, costais nach gcuimsítear sa bhuiséad mar a mhol Electrabel agus arna mbailíochtú ag na páirtithe) agus i gcás nach mbeidh an gléasra ar fáil thar sprioc.

(137)

Ina theannta sin, áitíonn an Bheilg go gcuimsítear leis an gComhaontú O&C rialuithe costais áirithe, lena gcuimsítear cearta le haghaidh BE-NUC chun iniúchadh a dhéanamh ar ríomh Electrabel ar tháillí agus ar fheidhmíocht na seirbhísí agus chun athbhreithniú tagarmhairc a iarraidh ar na praghsanna a ghearrann Electrabel le haghaidh seirbhísí cleamhnaithe teicniúla.

(138)

Ar deireadh, mar oibreoir (amháin) na nAonad OFT agus mar sholáthraí seirbhíse do BE-NUC faoin gComhaontú O&C, dreasófar Electrabel chun feidhmíocht theicniúil agus eacnamaíoch na nAonad OFT a bhaint amach. Go háirithe, faoin gComhaontú O&C:

(139)

Dá thoradh sin, tagann an Bheilg ar an gconclúid go bhfuil an Comhaontú O&C teoranta do chumhdach na gcostas a thabhaítear agus go bhfuil sé socraithe go léireoidh coinníollacha airgeadais an Chomhaontaithe O&C téarmaí an mhargaidh.

(140)

Cé go mbeidh BE-NUC ina úinéir teicniúil ar 89,807 % den leictreachas a tháirgeann na hAonaid OFT (tá an 10,193 % eile faoi úinéireacht Luminus), aistríonn sé úinéireacht an leictreachais sin chuig an mbainisteoir fuinnimh, a dhíolfaidh é (70). Chun na críche sin, rachaidh BE-NUC i mbun CSBF le comhpháirtí a cheannóidh an leictreachas ó BE-NUC agus a dhíolfaidh é.

(141)

Leagfaidh CSBF amach príomhthéarmaí, príomhchoinníollacha agus leithdháiltí riosca agus, dá bhrí sin, leagfaidh sé amach ar bhealach mionsonraithe STM agus ról an bhainisteora díolacháin fuinnimh (‘comhpháirtí CSBF’) i ndáil leis sin, laistigh de na paraiméadair a leagtar síos. Is é an comhpháirtí CSBF a cheapfar faoi CSBF a bheidh ina cheannaitheoir agus ina úinéir ar sciar BE-NUC den leictreachas a tháirgeann na hAonaid OFT agus tá sé faoi réir STM réamhshainithe. Is féidir STM a athbhreithniú agus a leasú ó am go ham de réir phróiseas a shonraítear sa CLS. Is féidir le Rialtas na Beilge (BE-WATT), ina cháil mar Chontrapháirtí CLS, STM a fhorchur a mhéid a urramaíonn sé coinníollacha STM mar a leagtar síos i CLS. Tá ról comhairleach ag comhpháirtí CSBF san ábhar.

(142)

Chun an leictreachas a tháirgtear a thabhairt chuig an margadh mórdhíola leictreachais ar bhealach iomaíoch agus trédhearcach, chomhaontaigh Electrabel agus Stát na Beilge tairiscint phoiblí a reáchtáil le haghaidh na seirbhísí sin, lena n-áirithítear trédhearcacht agus iomaíocht (féach roinn 3.3.1.5.1). Tá feidhm ag an dlí soláthair phoiblí agus ag na coimircí gaolmhara uile is gá maidir leis an bpróiseas tairisceana.

(143)

Áitíonn an Bheilg go bhfuil an próiseas tairisceana á sheoladh go deonach i gcomhréir le dlí na Beilge maidir le soláthar poiblí an 17 Meitheamh 2016 agus le Foraithne Ríoga an 18 Meitheamh 2017 maidir le soláthar poiblí le haghaidh earnálacha na bhfóntas (71).

(144)

Dámhfar conradh CSBF trí phróiseas idirbheartaithe le glao ar iomaíocht (72) roimh ré, ar phróiseas caighdeánach é in earnáil na bhfóntas. Foilsíodh an glao ar thairiscintí ar ardáin ábhartha na Beilge (73) agus an Aontais (74), rud a fhágann gur féidir le gach iarrthóir féideartha páirt a ghlacadh sa phróiseas tairisceana.

(145)

I bhfianaise thábhacht na seirbhíse a thairgtear agus na híogaireachta ó thaobh iomaíochta de, chuir an Bheilg forálacha agus coimircí breise chun feidhme chun a áirithiú go mbainfear amach cuspóirí CSBF agus go soláthrófar na seirbhísí a bhfuil coinne leo go cuí:

(146)

Ina theannta sin, áitíonn an Bheilg go n-áirítear sa tairiscint sraith critéar roghnúcháin chun a áirithiú go gcomhlíonfaidh aon iarrthóir tairisceana na coinníollacha maidir le gairmiúlacht agus an bonneagar is gá chun CSBF a fhorghníomhú go hordúil. Tá na critéir cháilithe sin teoranta áfach, a mhéid is féidir agus gach ceann acu ag tagairt do cheanglas riachtanach le haghaidh na seirbhísí atá beartaithe, chun an iomaíocht is mó is féidir a áirithiú le linn na tairisceana.

(147)

I gcomparáid leis an bhfaisnéis atá ar fáil don Choimisiún tráth an Chinnidh Tosaigh, sholáthair an Bheilg tuilleadh sonraí maidir leis na critéir cháilithe. Ní mór don tairgeoir (nó, i gcás na chéad cheithre chritéar a thuairiscítear thíos, trí bheith ag brath ar acmhainneachtaí eintitis eile) an méid seo a leanas a dhéanamh:

(148)

Le linn théarma chonradh CSBF, tá feidhm ag na coinníollacha seo a leanas, i measc coinníollacha eile, maidir le comhpháirtí CSBF:

(149)

Maidir le huainiú na tairisceana, áitíonn an Bheilg go bhfuil sé d’aidhm aici an tairiscint a thabhairt i gcrích in am trátha, faoin 15 Bealtaine 2025 ar a dhéanaí, ionas go mbeadh a dhóthain ama ag comhpháirtí CSBF na hullmhúcháin is gá a dhéanamh roimh atosú na nAonad OFT.

(150)

Is éard atá sna seirbhísí a thairgtear, i ndáil leis na sócmhainní cumhachta, i measc seirbhísí eile (i) ‘Seirbhísí ionadaíochta Sócmhainní Cumhachta réamhcheaptha agus réadaithe’, (ii) ‘Seirbhísí optamaithe agus oibríochtaí lá roimh ré (‘DA’) agus ionlae (‘ID’)’, (iii) seirbhísí a bhaineann le hoibleagáidí rialála margaidh, (iv) seirbhísí conarthacha OCT na Beilge, agus (v) trádáil, rochtain ar an margadh agus anailís ar an margadh. Mar gheall ar an idirspleáchas idir na cúraimí éagsúla a liostaítear, agus an gnáthchleachtas margaidh chun na seirbhísí sin a chomhcheangal in aon chonradh tráchtála amháin chun éifeachtúlacht oibríochtúil a áirithiú, déanfar na seirbhísí sin a chomhtháthú i sainmhíniú aonair ar sheirbhís CSBF.

(151)

Shoiléirigh an Bheilg nach bhfuil comhpháirtí CSBF ag trádáil mar ghníomhaire ná thar ceann BE-NUC ach go bhfuil sé ag díol an leictreachais a ceannaíodh ós rud é gurb é úinéir an leictreachais sin é. Ina theannta sin, sa dearadh CD modhnaithe, faigheann comhpháirtí CSBF an t-údarás cinnteoireachta maidir le modhnuithe eacnamaíocha chun úsáid éifeachtúil an stoic theoranta modhnuithe a dhreasú, agus chun freagairt níos fearr do chomharthaí margaidh (féach aithris (153) agus ina dhiaidh sin).

(152)

Áitíonn an Bheilg go bhfuil an tsocraíocht idir comhpháirtí CSBF agus BE-NUC bunaithe ar MLRR, chun teorainn a chur leis an riosca boinn le haghaidh BE-NUC, toisc go dtugann sé sin le tuiscint, in éineacht le híocaíocht difríochta BE-NUC trí CD i gcás inarb é PTM an praghas MLRR, go bhfaigheann BE-NUC an praghas ceangail (féach roinn 3.3.1.3.2) (82). Deimhníonn an Bheilg go mbeidh an comhpháirtí CSBF saor chun trádáil sa mhargadh dá rogha féin agus nach bhfuil sé d’oibleagáid air tairiscint a dhéanamh ar MLRR.

(153)

Mar a mhínítear i roinn 2.1 agus aithris (109), ós rud é go bhfuil na hAonaid OFT teoranta do 30 modhnú in aghaidh an timthrialla, agus dá bhrí sin nach bhfuil an deis theicniúil agus rialála acu a n-aschur a mhodhnú tráth ar bith, modhnaíodh luach saothair chomhpháirtí CSBF chun dreasachtaí a sholáthar chun an úsáid is fearr a bhaint as an méid teoranta modhnuithe údaraithe. In ionad gan ach táille sheasta a bheith ann (arna cinneadh tríd an tairiscint), áirítear leis an bhfoirmle luach saothair mhodhnaithe táille athraitheach freisin (bunaithe ar fhoirmle réamhchinntithe agus ag brath ar an modhnú agus ar an íocaíocht socraíochta ceartúcháin). Leis an luach saothair sin, nochtar comhpháirtí CSBF do chuid den ioncam fabhrach a d’fhéadfadh a bheith ann ó mhodhnú tráth praghsanna diúltacha (chomh maith le cuid den ioncam neamhfhabhrach a d’fhéadfadh a bheith ann ó mhodhnuithe tráth praghsanna dearfacha, más ann dóibh), agus comhpháirtí CSBF á nochtadh go díreach do chostais éagothroime agus ionlae mar a leagtar amach thíos. Dá bhrí sin, is éard a bheidh sa táille athraitheach sciar céatadáin seasta (‘alfa’) den ioncam fabhrach, lena ndéanfar modhnú a thruicearú in DA, agus sciar céatadáin difreáilte (‘béite’) de chostais agus d’ioncam ionlae agus éagothroime, is é sin, na híocaíochtaí socraíochta ceartúcháin (a d’fhéadfadh a bheith comhdhéanta d’ioncam fabhrach ó mhodhnú in ID a thruicearú), lena ndéantar an méid seo a leanas:

(154)

Tá feidhm ag an bhfoirmle a leagtar amach in Figure 3 maidir leis an méid iomlán le linn modhnuithe, mar shampla má tharlaíonn modhnú nuair a bhíonn praghsanna deimhneach (mar shampla le linn na dtréimhsí méadaithe agus laghdaithe aschuir) agus ní hamháin le linn tréimhsí praghsanna diúltacha (84). Íocann BE-NUC an táille athraitheach faoi CSBF, ach cuirfear na costais agus/nó na hioncaim sin ar aghaidh chuig BE-WATT faoi CLS.

(155)

De réir na Beilge, tríd an bhfoirmle luacha saothair mhodhnaithe, dreasaítear comhpháirtí CSBF, i measc cinn eile, chun modhnuithe eacnamaíocha a úsáid ar bhealach optamach agus le linn an chreata ama lá roimh ré agus ionlae agus chun costais ionlae agus costais éagothroime a laghdú. Áitíonn an Bheilg go roghnaítear na paraiméadair alfa agus béite chun feidhmiú éifeachtúil an mhargaidh a chaomhnú, agus rannpháirtithe tairisceana a bhfuil col riosca acu a dhíspreagadh ag an am céanna.

(156)

Leis an bhfoirmle luacha saothair mhodhnaithe déanfar difear d’iompraíocht tairisceana na rannpháirtithe tairisceana le haghaidh na táille socraithe. Cuirfidh na tairgeoirí na buntáistí fabhracha ó mhodhnú (luach rogha) san áireamh ina dtairiscintí, chomh maith leis na costais agus na hioncaim fhéideartha a bhaineann le híocaíochtaí ionlae agus le híocaíochtaí éagothroime. Áitíonn an Bheilg, go míneofar sna doiciméid tairisceana an struchtúr (dreasachta) luacha saothair, ionas go mbeidh an acmhainneacht fhabhrach/neamhfhabhrach den fhoirmle luacha saothair mhodhnaithe trédhearcach do na tairgeoirí. Déanfaidh an Bheilg meastóireacht ar oiriúnacht fhoirmle luacha saothair (modhnaithe) chomhpháirtí CSBF agus ar chomhréireacht an mhargaidh agus éifeachtúlacht na ndreasachtaí a sholáthraíonn sí ar na margaí éagsúla. Déanfar an mheastóireacht 2 bhliain ar a dhéanaí tar éis thús na n-oibríochtaí, ionas go bhféadfar athbhreithniú tráthúil a dhéanamh ar an gconradh nó ar thairiscint nua a eagrú, rud is féidir a dhéanamh tar éis 3,5 bliana (85). Mar sin féin, chun na dreasachtaí iomchuí a choinneáil do chomhpháirtí CSBF, ní féidir ach athbhreithniú aníos a dhéanamh ar na paraiméadair alfa agus béite (86).

(157)

Áitíonn an Bheilg go ndéanann oiriúnú luach saothair CSBF dreasachtaí chomhpháirtí CSBF, a bhfuil an t-údarás cinnteoireachta modhnaithe eacnamaíoch aige (faoi réir chinneadh críochnaitheach an oibreora, mar shampla, i gcás imní sábháilteachta nó rialála), a ailíniú le comharthaí margaidh, agus aghaidh á tabhairt leis sin ar ábhair imní an Choimisiúin ina leith sin. Ag an am céanna, tá na dreasachtaí iomchuí ag comhpháirtí CSBF chun a chúram mar PFC a chomhlíonadh gan a bheith neamhchosanta go hiomlán ar éagothromaíochtaí nach bhfuil smacht aige orthu. Ina theannta sin, áitíonn an Bheilg go mbeidh comhroinnt faisnéise cruinn leanúnach ann (agus nuashonruithe tráthrialta maidir le hinfhaighteacht, cumais theicniúla, srl. na nAonad OFT san áireamh) idir BE-NUC, an t-oibreoir núicléach agus comhpháirtí CSBF chun gur féidir leis an gcomhpháirtí CSBF cinntí eolasacha maidir le modhnú eacnamaíoch a dhéanamh, agus cinntí éifeachtúla a dhéanamh.

(158)

Deimhníonn an Bheilg freisin go bhforbróidh contrapháirtí CD (BE-WATT) straitéis bainistithe riosca dá suíomh oscailte, mar a fhoráiltear go dlíthiúil, agus go rannchuideoidh a cur chun feidhme le leachtacht leis na réamh-mhargaí leictreachais (féach aithris (99)). Tá glacadh na straitéise faoi réir comhairle ón rialtóir, lena gcuimseofar measúnú ar thionchar na straitéise ar na margaí leictreachais ábhartha.

(159)

Roghnófar comhpháirtí CSBF i bprionsabal trí thairiscint thrédhearcach, oscailte agus iomaíoch (féach roinn 3.3.1.5.1). Is féidir le heintiteas trádála GEMS (Global Energy Management & Sales [Bainistíocht agus Díolacháin Fuinnimh Dhomhanda]), aonad gnó den ghrúpa Engie atá neamhspleách ó thaobh na bainistíochta de ar an aonad gnó Nuclear, páirt a ghlacadh sa tairiscint freisin. Rinneadh foráil maidir le forálacha agus bearta sonracha i gcás ina nglacann GEMS páirt sa phróiseas tairisceana chun próiseas cothrom a áirithiú.

(160)

Áitíonn an Bheilg go ndéantar agus go gcuirfear chun feidhme bearta leordhóthanacha chun aon choinbhleacht leasa a d’fhéadfadh a bheith ann a shainaithint agus a chosc go héifeachtach. Is féidir achoimre a dhéanamh ar na bearta sin mar seo a leanas:

(161)

Má theipeann ar an bpróiseas tairisceana iarrthóir iomchuí a cheapadh, mar chúltaca deiridh, mura mbeidh aon CSBF tugtha i gcrích in am trátha, faoin 15 Bealtaine 2025 ar a dhéanaí, déanfaidh GEMS seirbhísí CSBF go sealadach. Déanfar na seirbhísí sin i gcomhréir le téarmaí a bheidh le comhaontú idir na páirtithe le linn tréimhse theoranta, ionas go mbronnfaidh BE-NUC CSBF trí phróiseas tairisceana eile. I gcás próiseas tairisceana rathúil, glacfaidh an t-iarrthóir a n-éireoidh leis feidhmiú sheirbhísí CSBF ar láimh ó GEMS a luaithe a bheidh an tréimhse ábhartha imithe in éag ar lena linn a rinne GEMS na seirbhísí sin. Níl aon teorainn leis an líon atairiscintí.

(162)

Áitíonn an Bheilg go bhfuil gá leis an socrú sin agus go bhfuil sé oiriúnach chun leanúnachas na seirbhíse poiblí a áirithiú (is é sin, díol an leictreachais arna ghiniúint ag na haonaid núicléacha), ach tá an réiteach sin teoranta go docht ó thaobh ama de agus don íosmhéid is gá.

(163)

Mar chonclúid, áitíonn an Bheilg go gcinnteoidh sí go leanfaidh BE-NUC reachtaíocht agus prionsabail an tsoláthair phoiblí go dian. Cuireann an próiseas forleathan comhairliúcháin coimircí breise ar fáil lena n-áirithítear go gceannaítear seirbhísí trí phróiseas tairisceana iomaíoch, trédhearcach, neamh-idirdhealaitheach agus neamhchoinníollach. Dá bhrí sin, measann an Bheilg go seachnaítear aon riosca maidir le foriamh margaidh agus cleachtais fhrithiomaíocha eile a d’fhéadfadh a bheith ag Engie agus gur glacadh na bearta agus na coimircí uile chun a áirithiú go gceapfar comhpháirtí neamhspleách CSBF. Mar chúltaca amháin, sholáthródh GEMS na seirbhísí sin go sealadach, rud atá riachtanach agus oiriúnach chun leanúnachas na seirbhíse poiblí a áirithiú.

(164)

Dhá fhobheart eile atá mar chuid den idirbheart, is iad sin an Comhaontú um Sheirbhísí Riaracháin (‘CSR’) idir Electrabel agus BE-NUC, agus comhaontú lena sonraítear socruithe slánaíochta le haghaidh caillteanais ó thaobh costais a chumhdach, i gcás nach dtabharfar i gcrích an comhaontú. Míníodh na fobhearta sin i ranna 3.3.10 agus 3.3.11 den Chinneadh Tosaigh.

(165)

Mar a mhínítear in aithris (121) den Chinneadh Tosaigh, tá an creat reachtach is infheidhme maidir le dramhaíl radaighníomhach agus breosla spíonta san Aontas bunaithe ar an dá bhunphrionsabal seo a leanas: (i) an prionsabal 'costas an truaillithe ar an truaillitheoir' (87), agus (ii) freagracht deiridh na mBallstát (lena n-áirítear freagracht airgeadais) as bainistiú freagrach agus sábháilte (lena n-áirítear diúscairt) breosla spíonta agus dramhaíola radaighníomhaí (88).

(166)

Mar a mhínítear i roinn 3.4.2 den Chinneadh Tosaigh faoi na rialacháin atá ann faoi láthair sa Bheilg tá an t-oibreoir núicléach freagrach ó thaobh airgeadais de (tríd an gcuideachta soláthair núicléach, Synatom, agus in éineacht le EDF Belgium agus Luminus (‘na Cuideachtaí Rannpháirteacha’)), agus tá sé freagrach go hoibríochtúil as na seacht ngléasra cumhachta núicléiche a dhíchoimisiúnú chomh maith leis an dramhaíl radaighníomhach agus an breosla spíonta a chóiriú agus a bhainistiú agus as a stóráil fhadtéarmach tar éis do ONDRAF/NIRAS é a ghlacadh go dtí go ndéanfar é a dhiúscairt go críochnaitheach. Tá na forálacha núicléacha maidir le breosla spíonta agus dramhaíl díchoimisiúnaithe á maoiniú ag Electrabel agus ag na Cuideachtaí Rannpháirteacha, arna mbainistiú ag Synatom, agus tá siad faoi réir rialú stuamachta údaráis phoiblí neamhspleách, an Coimisiún um Sholáthar Núicléach (‘CPN/CNV’). Mar a tugadh faoi deara in aithrisí (123) go (125) den Chinneadh Tosaigh, áitíonn an Bheilg go gcoinneoidh Electrabel freagrachtaí áirithe mar oibreoir aonair na nAonad OFT, mar thoradh ar (i) reachtaíocht na hEorpa agus na Beilge, agus (ii) oibleagáidí conarthacha an Chomhaontaithe Cur Chun Feidhme, agus an prionsabal 'costas an truaillithe ar an truaillitheoir' á urramú leis sin.

(167)

Is iad CPN/CNV agus ONDRAF/NIRAS na húdaráis mhaoirseachta sa Bheilg:

(168)

Mar a luaitear in aithris (129) agus Tábla 4 den Chinneadh Tosaigh, bunaithe ar an athbhreithniú tríbhliantúil deireanach ar CPN/CNV i mí Iúil 2023, is é EUR 18 225 mhilliún méid iomlán reatha na bhforálacha a bhaineann le dliteanais núicléacha, arb é atá ann forálacha maidir le gníomhaíochtaí díchóimeála (EUR 8 122 mhilliún), bainistiú breosla spíonta (EUR 9 070 milliún) agus dramhaíl oibríochtúil (EUR 1 033 mhilliún) (89).

(169)

Mar chuid den chaibidlíocht ar an Tionscadal OFT, tháinig Engie agus Stát na Beilge ar chomhaontú maidir le caidhp ar dhliteanas fadtéarmach táirgeoirí dramhaíola radaighníomhaí a eascraíonn as leictreachas a tháirgeadh trí fhuinneamh núicléach (an comhaontú maidir le ‘Caidhp Dramhaíola’), chun éiginnteacht ina leith sin a laghdú (féach roinn 3.4.3 den Chinneadh Tosaigh). Leis an gcomhaontú maidir le ‘Caidhp Dramhaíola’, déantar foráil maidir le haistriú dliteanas airgeadais i ndáil le táirgeadh, coinneáil nó úinéireacht dramhaíola radaighníomhaí cóirithe agus breosla spíonta ó gach ceann de na seacht n-aonad núicléacha sa Bheilg, faoi réir na gcritéar aistrithe conarthach ábhartha, agus tar éis iad a chomhlíonadh, ón oibreoir núicléach (Electrabel) chuig Stát na Beilge in aghaidh cnapshuim a íoc (90).

(170)

Bunaíodh an cnapshuim sin in aghaidh na catagóire dramhaíola núicléiche. Mar a mhínítear in aithris (131) den Chinneadh Tosaigh, is féidir dramhaíl núicléach radaighníomhach a roinnt ina trí chatagóir, i gcomhréir leis an aicmiú stairiúil raideolaíoch arna dhéanamh ag ONDRAF/NIRAS agus i gcomhréir le haicmiú na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta do Fhuinneamh Adamhach (GIFA): catagóir A-dramhaíl (dramhaíl ghearrshaolach lena mbaineann leibhéal íseal nó idirmheánach radaighníomhaíochta); catagóir B-dramhaíl (dramhaíl fhadsaolach lena mbaineann leibhéal íseal nó idirmheánach radaighníomhaíochta); agus catagóir C-dramhaíl (dramhaíl ghearrshaolach agus fhadsaolach lena mbaineann ardleibhéal radaighníomhaíochta) agus breosla spíonta.

(171)

Léirítear i Table 13 thíos leithdháileadh na bhforálacha atá ann cheana de EUR 18 225 mhilliún idir Electrabel (EUR 8 410 milliún) agus Rialtas na Beilge (EUR 9 815 mhilliún), de réir an chomhaontaithe maidir le Caidhp Dramhaíola, agus cuimsítear leis an leithdháileadh in aghaidh na catagóire dramhaíola.

Tábla 13

Miondealú ar an gcomhaontú maidir le Caidhp Dramhaíola

(172)

Níor leasaíodh prionsabail an chomhaontaithe maidir le Caidhp Dramhaíola agus tugtar tuairisc orthu in aithris (133) den Chinneadh Tosaigh. Is féidir achoimre a dhéanamh orthu mar a leanas:

(173)

Mar a luaitear in aithris (107)(a) agus a mhínítear go mion i ranna 3.4.5.1 agus 3.4.5.2 den Chinneadh Tosaigh, tá bunú EUR 15 bhilliún de Mhéideanna Caidhpeáilte bunaithe ar mhéid reatha fhorálacha núicléacha an oibreora núicléach (an bunmhéid) agus préimh riosca. Shoiléirigh an Bheilg go n-áirítear sa bhunmhéid cheana corrlaigh le haghaidh teagmhas, neamhchinnteachtaí agus rioscaí eile a d’fhéadfadh teacht chun cinn i ndáil le díchóimeáil, bainistiú dramhaíola radaighníomhaí, agus bainistiú breosla spíonta. Mínítear na forálacha maidir le híocaíocht na Méideanna Caidhpeáilte i roinn 3.4.5.3 den Chinneadh Tosaigh agus níor leasaíodh iad.

(174)

Shoiléirigh an Bheilg go n-áirítear cheana féin sna Méideanna Caidhpe atá le haistriú chuig Stát na Beilge na dliteanais dramhaíola núicléiche stairiúla agus mheasta uile a bheidh ann amach anseo (go dtí dáta deiridh dlíthiúil bunaidh ghléasraí cumhachta núicléiche uile na Beilge in 2025). Dá bhrí sin, tá an dramhaíl núicléach agus an breosla spíonta uile a tháirgeann, nó atá le táirgeadh, ag gléasraí cumhachta na Beilge le linn a saolré oibriúcháin dhlíthiúil curtha san áireamh cheana féin sna Méideanna Caidhpeáilte.

(175)

Soiléiríonn an Bheilg freisin nach mbeifear ar an eolas faoi mhéid iarbhír na dramhaíola go dtí go ndéanfar an dramhaíl a chóiriú agus a aistriú go fisiciúil chuig Stát na Beilge. Dá bhrí sin, ní chumhdaítear leis an gcnapshuim EUR 15 bhilliún ach méideanna réamhchinntithe na dramhaíola lena mbaineann (na creidmheasanna méid) a comhaontaíodh sa Chomhaontú Cur Chun Feidhme. Má tá méid iarbhír na dramhaíola lena mbaineann a tháirgtear níos mó ná na creidmheasanna méid, íocfaidh Engie táille coigeartaithe méid le haghaidh gach creidmheasa méid breise (féach aithris (133) den Chinneadh Tosaigh).

(176)

Ar an gcaoi chéanna, maoineoidh BE-NUC agus Luminus gach dramhaíl oibríochtúil (‘Dramhaíl OFT’), agus breosla spíonta (‘Breosla Spíonta OFT’), a eascraíonn as síneadh saolré na nAonad OFT le haghaidh gach méid incriminteach dramhaíola. Le haghaidh gach méid incriminteach dramhaíola OFT agus breosla spíonta OFT, beidh gá le dhá shraith íocaíochtaí.

(177)

Soiléiríonn an Bheilg freisin go mbreithnítear leis an tSamhail Airgeadais Shínithe Dramhaíl OFT agus costais bainistithe breosla spíonta OFT nó costais chúil, a mheastar a bheith thart ar EUR 0,9 milliún in aghaidh na cóimeála (i luachanna 2022), a bhfuil thart ar EUR 0,3 milliún de sin in aghaidh na cóimeála le haghaidh na stórála ar an láthair agus thart ar EUR 0,6 milliún in aghaidh na cóimeála le haghaidh Táille Coigeartaithe Méid Dramhaíola OFT le haghaidh Breosla Spíonta.

(178)

Mar a mhínítear i roinn 3.4.4 den Chinneadh Tosaigh, chruthaigh an Bheilg institiúid phoiblí sui generis nua, Hedera, a bhfuil dhá ról aici:

(179)

Ní mór méideanna na Caidhpe Dramhaíola a fhaigheann Hedera a dhaingniú agus a infheistiú, chun an toradh is gá a ghiniúint chun na costais a bhaineann le bainistiú na dramhaíola aistrithe a íoc nuair a bheidh siad dlite. Is ciste leithscartha é Hedera faoi rialú maoirseachta CPN/CNV, an chuideachta náisiúnta tiomnaithe a bhfuil phríomhról aige maidir le bainistiú, rialú agus úsáid chuí na gcistí a áirithiú agus a urrú (93). Léirítear é sin sa dá ról atá ag Hedera, trína áirithiú: (i) go bhfuil na méideanna a fhaightear urraithe agus go ngineann siad na torthaí is gá (94), agus (ii) go ndéantar rialú leordhóthanach ar chostais bhainistiú na dramhaíola agus an bhreosla spíonta agus ar na dliteanais aistrithe (95). Ina theannta sin, ní mór na hacmhainní airgeadais a imfhálú go leordhóthanach ó bhuiséad ginearálta Stát na Beilge (dá bhforáiltear i nDlí Hedera), ionas nach n-úsáidfear iad ach amháin chun íoc as na costais as an stóráil fhadtéarmach agus as an stóráil deiridh agus nach féidir iad a úsáid chun críoch eile ná chun aon easnamh buiséid amach anseo a iompar.

(180)

Áitíonn an Bheilg go bhfuil bearta maolaithe riosca eile san áireamh sa Chomhaontú maidir le Caidhp Dramhaíola agus go bhfuil bearta maolaithe riosca ag gabháil leis, mar shampla:

(181)

Mar a tugadh faoi deara in aithris (172) den Chinneadh Tosaigh, aithníonn an Bheilg go bhfuil tionchar dearfach ag an gcomhaontú maidir leis an dramhaíl núicléach ar phróifíl riosca an oibreora núicléach, ós rud é go gcumhdófar cuid mhór dá dhliteanais núicléacha leis na Méideanna Caidhpeáilte, agus go dtugann an phróifíl riosca éagsúil sin údar le hathbhreithniú ar an bpacáiste beart, agus go n-éilíonn sí athbhreithniú air, chun sábháilteacht agus maoirseacht staid airgeadais an oibreora núicléach a áirithiú: tugann an íocaíocht chnapshuime EUR 15 bhilliún le Hedera údar le sócmhainní neamh-Eorpacha Electrabel a scaoileadh ó imlíne Electrabel (agus leis an monatóireacht a ghabhann leis ar CPN/CNV). Áiritheoidh Engie, mar mháthairchuideachta Francach Electrabel, go bhfanfaidh ar a laghad EUR 4 bhilliún de shócmhainní (luach cothromais amhail ón 30 Meitheamh 2023) in Electrabel tráth a thabharfar i gcrích an comhaontú idir Stát na Beilge agus Electrabel. Ina theannta sin, deonaíonn Engie ráthaíocht máthairchuideachta neamhtheoranta agus neamh-inchealaithe ar an gcéad iarraidh le haghaidh (i) oibleagáidí díchoimisiúnaithe Electrabel (lena n-áirítear freisin an riosca nach leor luach na bhforálacha), (ii) riosca méid faoin uasteorainn agus (iii) aisíoc iasachtaí (atá ann faoi láthair nó a bheidh ann amach anseo) le Synatom.

(182)

Measann an Bheilg, leis na dliteanais aistrithe maidir le dramhaíl núicléach agus na dliteanais díchoimisiúnaithe bhreise a eascraíonn as an Tionscadal OFT, nach dtugtar buntáiste eacnamaíoch do Electrabel ná do na Cuideachtaí Rannpháirteacha, ós rud é go léiríonn siad go cuí an riosca a bhaineann le luaineachtaí costais ina dhiaidh sin arna nglacadh ar láimh ag an Stát, agus go bhfuil bunú an aistrithe riosca de chineál go nglacfadh infheisteoir príobháideach é a sheasamh.

(183)

Áitíonn an Bheilg gur ríomhadh na forálacha núicléacha a bhailigh an t-oibreoir núicléach/Synatom roimh an gCaomhaontú maidir le Caidhp Dramhaíola, trí úsáid a bhaint as fachtóir lascaine 2,5 % le haghaidh gníomhaíochtaí díchóimeála (lena n-áirítear dramhaíl a dhíchóimeáil) agus fachtóir lascaine 3 % le haghaidh na ngníomhaíochtaí uile a bhaineann le breosla spíonta (mar a chinn CPN/CNV le linn an athbhreithnithe thríbhliantúil ag deireadh 2022).

(184)

Soiléiríonn an Bheilg go bhfuil údar le dhá ráta lascaine éagsúla a úsáid chun na forálacha a ríomh (dliteanais díchóimeála i gcomparáid le dliteanais breosla spíonta) mar gheall ar an difríocht san fhad tréimhse agus go léiríonn sé an t-amluach airgid (97).

(185)

Mar a tugadh faoi deara in aithris (198), níl i gceist leis an gcomhaontú maidir le Caidhp Dramhaíola ach aistriú dliteanais dramhaíola núicléiche agus breosla spíonta aistrithe chuig Stát na Beilge, agus fanann dliteanais díchoimisiúnaithe agus díchóimeála leis an oibreoir núicléach (seachas na neamhréireanna arb é an Tionscadal OFT is cúis leo, féach aithris (199)). Dá bhrí sin, áitíonn an Bheilg gur coinníodh fachtóir lascaine uathúil 3 % (fíor-ráta 1 % + 2 % boilsciú) chun luach láithreach na ndliteanas dramhaíola núicléiche agus breosla spíonta a ríomh chun a chur san áireamh go bhfuil fad níos faide ag na dliteanais dramhaíola núicléiche agus breosla spíonta ná na dliteanais díchoimisiúnaithe (féach aithris (148) den Chinneadh Tosaigh).

(186)

D’iarr an Bheilg comhairle CPN/CNV maidir leis an bhfachtóir lascaine is iomchuí a bhí le húsáid chun an Chaidhp Dramhaíola a ríomh (98). Mar a luaitear in aithris (149) den Chinneadh Tosaigh, mhol CPN/CNV an fachtóir lascaine le haghaidh dliteanais dramhaíola núicléiche/díchoimisiúnaithe agus breosla spíonta a choigeartú, agus cur chuige dhá chéim á chur i bhfeidhm, arb é atá ann fachtóir lascaine a chur i bhfeidhm bunaithe ar an ráta iarbhír 30 bliain OLO de 3,17 % don chéad 30 bliain, agus fachtóir lascaine 2,17 % a chur i bhfeidhm bunaithe ar mheastachán bunaithe ar ráta OLO an ráta saor ó riosca le haghaidh na 30 bliain ina dhiaidh sin.

(187)

Meabhraíonn an Bheilg, go raibh an tréimhse chaibidlíochta fada (1,5 bliain), agus gurbh é an gá a bhí le leibhéal áirithe intuarthachta a bheith ann maidir leis an bhfachtóir lascaine a úsáideadh sa chaibidlíocht le Engie ba chúis leis an rogha, le haghaidh fachtóir lascaine aonair 3 %. Is amhlaidh atá toisc go bhfuil tionchar díreach ag an bhfachtóir lascaine ar ríomh an chnapshuime atá le haistriú. Míníonn an Bheilg gur úsáideadh an mhodheolaíocht a d’úsáid CPN/CNV ina chomhairle ó 2023 níos déanaí, in éineacht leis an Réamhráta Deiridh (‘RRD’) ón Údarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde (‘ÚEÁPC’) (99) mar dheimhniú ex-post gur ráta fadtéarmach stuama a bhí san fhachtóir lascaine 3 %.

(188)

Ar an gcéad dul síos, d’iarr an Bheilg ar shainchomhairleoir neamhspleách an fachtóir lascaine ‘aonair’ atá coibhéiseach le cur chuige dhá chéim CPN/CNV a ríomh, agus úsáid á baint as na rátaí saor ó riosca a mhol CPN/CNV, chomh maith le sonraí éagsúla eile maidir le ráta OLO a úsáid (100). Léirítear san anailís go bhfuil an cur chuige a mhol CPN/CNV an-íogair maidir leis an tréimhse a choinnítear le haghaidh an ríomha. Mar shampla, is é an toradh a bhíonn ar an gcur chuige dhá chéim fachtóir lascaine coibhéiseach 2,8 % ag úsáid na rátaí saor ó riosca a mhol CPN/CNV, ráta coibhéiseach 3,1 % agus modheolaíocht CPN/CNV á cur i bhfeidhm leis na sonraí maidir le ráta OLO atá ar fáil tráth an Chinnidh Tosaigh, agus ráta coibhéiseach 3,2 % tráth shíniú an chomhaontaithe cur chun feidhme. Mar a léirítear i Table 14, tugann an cur chuige dhá chéim a mhol CPN/CNV dhá ráta lascaine choibhéiseacha le difríocht 40 bonnphointe agus dhá thréimhse ama éagsúla nach bhfuil eatarthu ach 9 mí á mbreithniú.

(189)

Ar an dara dul síos, léirítear freisin i Table 14 an chomparáid le RRD ó ÚEÁPC, ós rud é gur úsáideadh tagairt ÚEÁPC freisin i gcás fasach na Gearmáine (SA.45296 (101)), inar cinneadh go raibh fachtóir lascaine 4,58 % comhréireach.

Tábla 14

Ráta coibhéiseach CPN agus éabhlóid ráta ÚEÁPC ó bhí Comhairle CPN ann i mí an Mhárta 2023

(190)

Mar is léir ó Table 14, titeann an fachtóir lascaine coinnithe 3 % idir an

(191)

Ina theannta sin, dealraíonn sé go bhfuil an ráta 3 % níos coimeádaí ná moladh CPN/CNV agus RRD tráth sínithe an chomhaontaithe agus ina dhiaidh sin.

(192)

Áitíonn an Bheilg thairis sin gur cosúil go bhfuil fachtóir lascaine 1 % i dtéarmaí réadacha coimeádach i gcomparáid leis an ráta toraidh ar féidir le Hedera coinne a bheith aige leis trí úsáid a bhaint as cur chuige stuama iomchuí maidir le bainistíocht sócmhainní agus dliteanas. Mar shampla comparáideach, tagraíonn an Bheilg do phunann sócmhainní tiomnaithe EDF chun maoiniú slán a dliteanas núicléach fadtéarmach a áirithiú, ar a dtugtar tuairisc i ndoiciméad clárúcháin uilíoch 2023 EDF (103). Bainistítear an phunann sin bunaithe ar chur chuige dliteanais sócmhainní agus is éard atá inti punann sócmhainní éagsúlaithe atá inchomparáide leis an tuairisc ar an bpunann hipitéiseach atá á bainistiú ag Hedera, ar féidir glacadh leis go réasúnach, dá bhrí sin, toradh inchomparáide ina leith.

(193)

Ar deireadh, glacann an Bheilg leis go mbeidh ráta boilscithe seasmhach 2 % i ríomh na Caidhpe Dramhaíola, arb é sin sprioc fhadtéarmach fhollasach an Bhainc Ceannais Eorpaigh (BCE) maidir le boilsciú. Measann BCE gur tomhas iomchuí ar bhoilsciú é an Praghasinnéacs Tomhaltóirí (‘PIT’). Mar a luaitear in aithris (150)(b) den Chinneadh Tosaigh, chuir CPN/CNV in iúl go raibh imní air go bhféadfadh boilsciú iarbhír na gcostas tógála núicléiche (bunaithe ar innéacs ABEX) a bheith níos airde ná boilsciú PIT. Áitíonn an Bheilg gurb é sprioc bhoilscithe 2 % BCE an t-ionadaí ceart ar bhoilsciú chun an Caidhp Dramhaíola a ríomh, ar na cúiseanna seo a leanas:

(194)

Ar na cúiseanna a luaitear thuas, measann an Bheilg gur ráta iomchuí coimeádach é an fachtóir lascaine 3 % chun dliteanais fhadtéarmacha a lascainiú.

(195)

Mar a tugadh faoi deara in aithris (153) den Chinneadh Tosaigh, áitíonn an Bheilg gur cuireadh préimh riosca bhreise mhór EUR 5 185 mhilliún leis an mbunmhéid EUR 9 815 mhilliún chun na héiginnteachtaí atá fós ann a chumhdach. Mar a luaitear in aithris (154) den Chinneadh Tosaigh, tá an phréimh riosca bunaithe ar nóta teicniúil ó ONDRAF/NIRAS (104), lena ndéantar anailís ar na héiginnteachtaí agus na rioscaí a bhaineann le haistriú na freagrachta airgeadais as bainistiú dramhaíola radaighníomhaí agus breosla spíonta ó na seacht ngléasra cumhachta núicléiche de chuid na Beilge chuig Stát na Beilge (féach fonóta 80 den Chinneadh Tosaigh). Mar a luaitear in aithris (156) den Chinneadh Tosaigh, áitíonn an Bheilg gur oiriúnach préimh riosca 52,83 % agus gur mó í ná an phréimh riosca 35,47 % a chuirtear i bhfeidhm i gcás na Gearmáine (SA.45296 (féach fonóta 101)).

(196)

I dteannta na soiléirithe maidir leis an bpréimh riosca a leagtar amach in aithris (154) den Chinneadh Tosaigh, shoiléirigh an Bheilg ar bhealach níos mionsonraithe le linn an imscrúdaithe fhoirmiúil conas a ríomhadh an phréimh riosca bunaithe ar an nóta teicniúil ó ONDRAF/NIRAS. Soláthraítear soiléirithe mionsonraithe agus comhdhéanamh na préimhe riosca i Table 15, as ar eascair méideanna EUR 5 033 mhilliún agus EUR 5 133 mhilliún mar chuimse íochtair agus cuimse uachtair faoi seach. Mar chuid den chaibidlíocht maidir leis an gComhaontú maidir le Caidhp Dramhaíola, socraíodh an phréimh riosca ag méid beagán níos airde de EUR 5 185 mhilliún, chun teacht ar íocaíocht chnapshuime EUR 15 bhilliún (féach Table 13).

Tábla 15

Comhdhéanamh agus ríomh mionsonraithe préimhe riosca

(197)

Áitíonn an Bheilg go soláthraítear leis an tuairim ó ONDRAF/NIRAS ina nóta teicniúil catalóg rioscaí a bhaineann le haistriú dliteanais núicléacha chuig Stát na Beilge, a cuireadh, le cúnamh ó shaineolaithe ONDRAF/NIRAS, le comhad soláthair 2022 chun meastachán a dhéanamh ar an bpréimh riosca íosta is gá chun gach riosca aitheanta a chumhdach. Dá bhrí sin, áitíonn an Bheilg go bhfuil sé i gceist leis an bpréimh riosca sa chomhaontú maidir le Caidhp Dramhaíola na rioscaí uile ‘nach bhfuil chomh dóchúil céanna’ a shainaithnítear i nóta ONDRAF/NIRAS a chumhdach mar aon leis na rioscaí breise a sainaithníodh le linn na caibidlíochta a díorthaíodh ó idirghníomhaíochtaí le Electrabel agus tuairimí saineolaithe. Ar deireadh, meabhraíonn an Bheilg go raibh saineolaithe ó ONDRAF/NIRAS rannpháirteach sa chaibidlíocht ar an gcomhaontú maidir le Caidhp Dramhaíola chun cúnamh a thabhairt do Rialtas na Beilge maidir le conas a moltaí a chur san áireamh ina nóta teicniúil i mí an Mhárta 2023.

(198)

Mar a luaitear in aithris (163) den Chinneadh Tosaigh, i gcodarsnacht leis na dliteanais dramhaíola radaighníomhaí agus breosla núicléach spíonta aistrithe, is é an t-oibreoir núicléach amháin atá freagrach as an bpáirc núicléach iomlán a dhíchoimisiúnú agus a dhíchóimeáil (i gcás ina ndéanann na Cuideachtaí Rannpháirteacha ranníocaíocht airgeadais leis na costais díchoimisiúnaithe agus díchóimeála). Dá bhrí sin, tá na dliteanais díchoimisiúnaithe agus díchóimeála ‘neamhchaidhpeáilte’.

(199)

Mar chuid den idirbheart, áfach, ghlac Stát na Beilge freagracht airgeadais as na ‘dliteanais díchoimisiúnaithe bhreise a d’eascair as an Tionscadal OFT’ nó as ‘neamhréireanna díchoimisiúnaithe’. Is iad an dá phríomhchatagóir a bhreithnítear na méaduithe ar chostais iarchéime oibríochtúla (costais oibríochtúla agus tionscadail (‘ICO’) agus ar chostais díchoimisiúnaithe agus díchóimeála (‘D & D’) arb é Tionscadal OFT is cúis leo (costais oibríochtúla, tionscadail agus infheistíochta). Soláthraíodh samplaí de na neamhréireanna díchoimisiúnaithe go praiticiúil i bhfonótaí 85 agus 86 den Chinneadh Tosaigh. Is toradh ar an meastóireacht ar thionchar an Tionscadail OFT é méid deiridh na ‘neamhréireanna díchoimisiúnaithe’ agus ní chumhdaítear leis aon chostas oibriúcháin a bhaineann le bainistíocht laethúil nó le gnáthghníomhaíochtaí. Is toradh é méid deiridh na ‘neamhréireanna díchoimisiúnaithe’ ar an meastóireacht ar thionchar an Tionscadail OFT ar fhochatagóirí costais éagsúla, ós rud é go mbíonn tionchar ag aistriú díchoimisiúnú dhá imoibreoir ar phleanáil, eagrú, uainiú agus an gá atá le hinfheistíochtaí áirithe tráth ar leith (105). Níl aon dliteanas eile ar BE-NUC ná ar Stát na Beilge i leith dliteanais díchoimisiúnaithe.

(200)

Mar a mhínítear in aithris (168) den Chinneadh Tosaigh, ós rud é go raibh easaontas idir Electrabel agus Stát na Beilge maidir le méid na neamhréireanna díchoimisiúnaithe, cuireadh de chúram ar CPN/CNV an cinneadh a dhéanamh, agus ní raibh an méid deiridh ar eolas go fóill tráth an Chinnidh Tosaigh. An 24 Meitheamh 2024, d’fhormheas CPN/CNV EUR [100-500] milliún (i dtéarmaí ainmniúla), agus, an 16 Deireadh Fómhair 2024, thug CPN/CNV fógra don Bheilg agus do Engie gurb é EUR [100-500] milliún an méid deiridh a bhí le híoc ag deireadh 2024 (106). Is cnapshuim sheasta é méid na neamhréireanna díchoimisiúnaithe atá le híoc ag Rialtas na Beilge nach féidir a mhéadú i gcás ina bhfuil na costais bhreise níos airde ná mar a bhí beartaithe; mar sin féin, mura dtéann an Tionscadal OFT ar aghaidh mar a bhí coinne leis, aisíocfar Stát na Beilge.

(201)

Áitíonn an Bheilg go ndéantar foráil sa chomhaontú dramhaíola freisin maidir le pacáiste slándála fairsing chun a ráthú go n-iompróidh oibreoir núicléach atá inmharthana ó thaobh na heacnamaíochta de ‘dliteanais núicléacha neamhchaidhpeáilte’:

(202)

Áitíonn an Bheilg gur féidir measúnú a dhéanamh ar an socrú dramhaíola ar leithligh ó na codanna eile den bheart.

(203)

Ar an gcéad dul síos, áitíonn an Bheilg go mbaineann an socrú dramhaíola ní hamháin leis na hAonaid OFT, ach le gach ceann de na seacht n-imoibreoir núicléacha sa Bheilg. Leis na forálacha núicléacha ar a bhfuil na Méideanna Caidhpeáilte bunaithe, cuirtear san áireamh na forálacha núicléacha uile atá le déanamh go dtí dátaí deiridh dlíthiúla bunaidh na seacht n-imoibreoir núicléacha (féach Table 1).

(204)

Ar an dara dul síos, mar a luaitear in aithris (170) den Chinneadh Tosaigh, íocfaidh comhúinéirí na nAonad OFT (BE-NUC agus Luminus) costais a bhaineann leis an dramhaíl oibríochtúil agus leis an mbreosla spíonta arna dtáirgeadh ag na hAonaid OFT le linn na Tréimhse OFT, lena n-áirítear na costais a bhaineann leis an dramhaíl oibríochtúil a dhéanamh comhlíontach le CAC agus táille coigeartaithe méid le haghaidh na méideanna breise sin. Bunóidh Electrabel agus na Cuideachtaí Rannpháirteacha forálacha maidir le dramhaíl oibríochtúil radaighníomhach i gcomhréir leis na rialacha cuntasaíochta is infheidhme. Léirítear na costais bhreise sin sa tSamhail Airgeadais Shínithe ar a bhfuil bearta tacaíochta airgeadais Chomhchuid 1 den Tionscadal OFT bunaithe agus dá bhrí sin cuirtear san áireamh iad maidir le calabrú na bhfobheart i gComhchuid 1.

(205)

Ar an tríú dul síos, tá an t-oibreoir núicléach fós freagrach as gach ceann de na seacht n-imoibreoir núicléacha sa Bheilg a dhíchoimisiúnú agus a dhíchóimeáil. Ní léirítear na costais sin sa socrú dramhaíola, ná sa tSamhail Airgeadais Shínithe. Tá eisceacht amháin ann a bhaineann leis an méadú ar dhliteanais díchoimisiúnaithe (le haghaidh na nAonad OFT chomh maith leis na hAonaid neamh-OFT) a eascraíonn ón Tionscadal OFT, ar bunaíodh agus ar fhormheas CPN/CNV méid seasta cnapshuime ina leith agus a íocfaidh údaráis na Beilge mar íocaíocht aonuaire. Cuireadh méid na neamhréireanna sin san áireamh sa tSamhail Airgeadais Shínithe.

(206)

Mar a tugadh faoi deara i roinn 3.5 den Chinneadh Tosaigh, áirítear sa chomhaontú idir Stát na Beilge agus Engie freisin forálacha maidir le cosaintí dlíthiúla, lena sainítear an chomhroinnt riosca i gcás athruithe reachtacha áirithe amach anseo. Foráiltear le Caibidil 4 de Dhlí Phoenix an bunús dlí chun Engie a chosaint ar athruithe áirithe sa dlí. Mar sin féin, is le forálacha an Chomhaontaithe Cur Chun Feidhme amháin a rialófar an caidreamh idir na páirtithe maidir le slánaíochtaí i gcás na n-athruithe dlí lena mbaineann.

(207)

Foráiltear leis na forálacha sin arna dtabhairt i gcrích le Engie agus Electrabel, má ghlacann Rialtas Cónaidhme na Beilge nó Parlaimint Chónaidhme na Beilge rialacháin nua go sonrach maidir le hoibreoirí núicléacha sa Bheilg nó gníomhaíochtaí núicléacha Electrabel a bhfuil tionchar diúltach acu ar théarmaí ábhartha an idirbhirt, go slánóidh Stát na Beilge Engie (nó ceann de na cuideachtaí de chuid ghrúpa Engie dá ndéantar difear), as na caillteanais dhíreacha a thabhaíonn sé mar thoradh air sin. Áirítear leis sin freisin na híocaíochtaí nach mór do Engie a dhéanamh le Luminus i gcomhthéacs an tslánaithe sin. I gcomhréir le dlí na Beilge, ní mór don éilitheoir a éileamh a chruthú agus cinnfear méid an tslánaithe le cúirt nó le próiseas eadrána. Tá cúirteanna na Beilge inniúil, ach tá rogha eadrána cómhalartach ann le haghaidh eadráin UNCITRAL.

(208)

Níl feidhm ag an bhforáil seo má eascraíonn an leasú dlíthiúil as trasuí an dlí Eorpaigh nó idirnáisiúnta, mura rud é gur spreag nó gur chuir Rialtas Cónaidhme na Beilge nó Parlaimint Chónaidhme na Beilge chun cinn go gníomhach gurb ann do reachtaíocht den sórt sin ar leibhéal eile (idirnáisiúnta, fornáisiúnta, réigiúnach Eorpach, bardasach, srl.) nó gur spreag nó gur chuir siad cinneadh breithiúnach chun cinn go gníomhach.

(209)

Mar a luaitear in aithris (180) den Chinneadh Tosaigh, áitíonn an Bheilg go dtugtar le fios le cleachtas cinnteoireachta an Choimisiúin gur féidir le cosaintí i gcoinne athrú dlí a bheith ina státchabhair. Tagraíonn an Bheilg, i ndáil leis sin, don chinneadh ón gCoimisiún maidir le síneadh a chur le saolré trí imoibreoir núicléacha eile sa Bheilg, inar scrúdaigh an Coimisiún na clásail shlánaithe atá sna comhaontuithe a tugadh i gcrích idir Stát na Beilge agus úinéirí gléasraí cumhachta núicléiche. Dá thoradh sin, tagann an Bheilg ar an gconclúid go bhféadfadh an comhaontú um chosaint dlí idir Stát na Beilge agus Engie a thabhairt le tuiscint go ndeonaítear buntáiste eacnamaíoch roghnaitheach do Engie.

(210)

Áitíonn an Bheilg go bhfuil gá le pacáiste tacaíochta sonrach chun síneadh a chur le saolré an dá imoibreoir núicléacha, mar gheall ar an staid eacnamaíoch shonrach agus próifíl riosca shonrach an fhuinnimh núicléach.

(211)

Mar a tugadh faoi deara in aithris (22) den Chinneadh Tosaigh, ní dhearna Electrabel aon fhoráil maidir le OFT ós rud é, go dtí mí an Mhárta 2022, go raibh sé beartaithe sócmhainní núicléacha uile na Beilge a dhúnadh síos — ar a dhéanaí — faoi 2025, tar éis an Dlí maidir le deireadh a chur leis an gcumhacht núicléach de réir a chéile. Tar éis an chinnidh maidir le síneadh a chur le saolré Doel 4 agus Tihange 3, bhí géarghá leis na hAonaid OFT a athchóiriú. I bhfianaise an sceidil ama dhocht agus na gcostas méadaithe a bhaineann le breosla agus codanna riachtanacha eile le blianta beaga anuas, is mór iad na héiginnteachtaí maidir le costais infheistíochta an Tionscadail OFT.

(212)

Scrúdaigh údaráis na Beilge sásraí tacaíochta malartacha, amhail rannpháirtíocht na teicneolaíochta núicléiche i sásra acmhainneachta na Beilge, préimh sheasta ar sholáthar, CD aontreo, nó samhail BSR.

(213)

De réir údaráis na Beilge, i bhfianaise na gclistí margaidh a luaitear i roinn 3.1, measadh nach raibh na roghanna malartacha sin chomh hiomchuí céanna chun tacú leis an Tionscadal OFT, ar na cúiseanna seo a leanas:

(214)

Áitíonn an Bheilg go soláthraítear le CD dhá threo, in éineacht le fobhearta eile an phacáiste tacaíochta, an tacaíocht is gá ar chostas níos ísle do thomhaltóirí i gcomparáid le sásraí malartacha tacaíochta luacha saothair.

(215)

Mar a tugadh faoi deara in aithris (181) den Chinneadh Tosaigh, is iad seo a leanas tairbhithe deiridh an bhirt ar tugadh fógra ina leith (i) Engie, mar mháthairchuideachta Electrabel, arb é oibreoir agus comhúinéir aonair na nAonad OFT (89,807 %) é agus mar pháirtí díreach sa Chomhaontú Cur Chun Feidhme a tugadh i gcrích le Rialtas na Beilge, agus (ii) EDF S.A. (‘EDF’), mar mháthairchuideachta deiridh Luminus, atá ina chomhúinéir ar na hAonaid OFT (10,193 %) agus mar chuid de na Cuideachtaí Rannpháirteacha agus, mar mháthairchuideachta EDF Belgium, mar chuid de na Cuideachtaí Rannpháirteacha. Níor shainaithin an Coimisiún aon chúis lena mheasúnú ar na príomhthairbhithe a athrú le linn an imscrúdaithe fhoirmiúil.

(216)

Mar sin féin, aontaíonn an Coimisiún le dearcadh na Beilge maidir le tairbhithe Chomhchuid 1 den bheart a shainaithint. Go háirithe, d’áitigh an Bheilg ina barúlacha maidir leis an gCinneadh Tosaigh gurb iad BE-NUC (an comhfhiontar idir Stát na Beilge agus Electrabel) agus Luminus, seachas Electrabel agus Luminus, tairbhithe díreacha CD, Iasachtaí CTM, IIOC agus SCO. Mar sin féin, is féidir Electrabel, mar scairshealbhóir de BE-NUC agus mar chomhúinéir reatha na nAonad OFT, a mheas mar thairbhí tábhachtach de na fobhearta sin de Chomhchuid 1 freisin. Maidir leis na fobhearta eile faoi Chomhchuid 1, lena dtugtar tacaíocht d’oibriú agus do chothabháil na nAonad OFT, is tairbhí díreach é Electrabel mar oibreoir núicléach agus scairshealbhóir in BE-NUC le Stát na Beilge, agus is tairbhí indíreach é Luminus mar chomhúinéir na nAonad OFT. Faoi phointí 115 agus 116 den Fhógra ón gCoimisiún maidir le Coincheap na Cabhrach, is féidir buntáiste a thabhairt freisin do ghnóthais seachas na gnóthais sin a n-aistrítear acmhainní Stáit chucu go díreach (buntáiste indíreach). Baineann Luminus tairbhe as an teaglaim d’fhobhearta faoi Chomhchuid 1 trí rioscaí oibríochtúla agus dócmhainneachta a chuireann siad ar fáil don Tionscadal OFT a laghdú, gan baint dhíreach a bheith aige féin leis na fobhearta sin. Dá bhrí sin, is féidir a mheas go bhfaigheann Luminus buntáiste indíreach ó na fobhearta sin. Níl feidhm ag an mbuntáiste indíreach sin maidir le CSBF, ós rud é gurb é Luminus úinéir a sciar den leictreachas a tháirgeann Aonaid OFT agus go mbainisteoidh sé díol an leictreachais go neamhspleách, ná le CSR atá le tabhairt i gcrích idir Electrabel agus BE-NUC.

(217)

Maidir le Comhchuid 2 den bheart a dtugtar fógra ina leith, téann aistriú dliteanais dramhaíola núicléiche agus breosla spíonta agus an comhaontú maidir le dliteanais díchoimisiúnaithe chun tairbhe an oibreora núicléach, Electrabel, chomh maith le Luminus agus EDF Belgium ina ról mar Chuideachtaí Rannpháirteacha, atá, in éineacht leis an oibreoir núicléach, freagrach ó thaobh airgeadais de as na dliteanais dramhaíola núicléiche agus díchoimisiúnaithe.

(218)

Maidir le Comhchuid 3 den bheart a dtugtar fógra ina leith, foráiltear leis na cosaintí dlíthiúla go n-eascródh ceart slánaíochta as bearta aontaobhacha arna nglacadh ag Stát na Beilge lena ndéantar difear go sonrach d’oibreoirí na n-aonad núicléach sa Bheilg nó a bhfuil feidhm shonrach acu maidir le hoibreoirí na n-aonad núicléach sa Bheilg agus lena modhnaítear téarmaí ábhartha an idirbhirt ar bhealach díobhálach. Dá bhrí sin, is iad Engie mar mháthairchuideachta Electrabel, oibreoir (agus comhúinéir) na n-imoibreoirí núicléacha sa Bheilg, agus BE-NUC na tairbhithe díreacha. Cosúil le cuid de na fobhearta faoi Chomhchuid 1, cé nach bhfuil baint dhíreach ag Luminus le bearta cosanta dlíthiúla Chomhchuid 3, tugtar buntáiste indíreach do Luminus, a slánófar freisin i gcás athruithe dlíthiúla a dhéanann difear don Tionscadal OFT (féach roinn 3.3.3). Dá bhrí sin, is tairbhí indíreach de Chomhchuid 3 den bheart é Luminus.

(219)

Mar a mhínítear i roinn 3.7 den Chinneadh Tosaigh, éilíonn an Tionscadal OFT roinnt athruithe reachtacha, a ndéantar achoimre orthu sa roinn seo.

(220)

Leis an Dlí maidir le deireadh a chur leis an gcumhacht núicléach de réir a chéile, eagraítear, ó bhí 2003 ann, deireadh a chur de réir a chéile le táirgeadh leictreachais trí chumhacht núicléach sa Bheilg agus leasaíodh é cheana trí huaire chun síneadh a chur le saolré Tihange 1, Doel 1 agus Doel 2.

(221)

Leis an síneadh 10 mbliana ar shaolré Doel 4 agus Tihange 3, is gá leasú eile a dhéanamh ar an Dlí maidir le deireadh a chur leis an gcumhacht núicléach de réir a chéile. Cuireadh na modhnuithe chun feidhme leis an ‘Dlí lena leasaítear an Dlí maidir le deireadh a chur leis an gcumhacht núicléach de réir a chéile’, a d’fhormheas an Pharlaimint i seisiún iomlánach an 18 Aibreán 2024, a shínigh an Rí an 26 Aibreán 2024, agus a foilsíodh in Iris Oifigiúil na Beilge an 5 Meitheamh 2024.

(222)

I gcomhréir le Treoir 2011/92/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (107), Treoir 92/43/CEE ón gComhairle (108) agus Treoir 2009/147/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (109), áitíonn an Bheilg go bhfuil gá le measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol lena ngabhann comhairliúcháin trasteorann (110) agus go ndearnadh an measúnú sin.

(223)

Cuirtear gnéithe éagsúla an Tionscadail OFT chun feidhme trí ‘Dlí ar leith chun slándáil an tsoláthair a ráthú in earnáil an fhuinnimh agus athchóiriú a dhéanamh ar earnáil an fhuinnimh núicléach’, dá ngairtear ‘Dlí Phoenix’ freisin. Soláthraíodh an miontuairisc ar chaibidlí éagsúla Dhlí Phoenix in aithris (191) den Chinneadh Tosaigh. D’fhormheas an Pharlaimint Dlí Phoenix i seisiún iomlánach an 18 Aibreán 2024 agus shínigh an Rí é an 26 Aibreán 2024. Foilsíodh in Iris Oifigiúil na Beilge é an 5 Meitheamh 2024.

(224)

Mar a tugadh faoi deara in aithris (193) den Chinneadh Tosaigh, bhunaigh Stát na Beilge dhá eintiteas phoiblí nua a ghlacfaidh freagrachtaí áirithe i ndáil leis an Tionscadal OFT:

(225)

D’fhormheas an Pharlaimint Dlí BE-WATT agus Dlí Hedera i seisiún iomlánach an 18 Aibreán 2024 agus shínigh an Rí iad an 26 Aibreán 2024. Foilsíodh in Iris Oifigiúil na Beilge iad an 5 Meitheamh 2024.

(226)

Ar an gcéad dul síos, rialaítear leis na hÚdaruithe Foraithne Ríoga údarú suiteálacha ina ndéantar cóireáil ar dhramhaíl núicléach. Modhnaíodh an Fhoraithne Ríoga sin chun údarú suiteálacha a chuireann cóiriú ar dhramhaíl núicléach a cheadú i gcomhréir leis na critéir aistrithe chonarthacha. Tabharfar isteach catagóir ar leith le haghaidh údaruithe le haghaidh suiteálacha cóireála ina ndéantar cóireáil i gcomhréir le critéir aistrithe chonarthacha. Glacadh é an 11 Iúil 2024 agus foilsíodh é in Iris Oifigiúil na Beilge an 15 Iúil 2024.

(227)

Ar an dara dul síos, cinntear leis an bhForaithne Ríoga maidir le Critéir Aistrithe Chonarthacha na critéir aistrithe chonarthacha agus catagóiriú an phacáiste dramhaíola, chomh maith leis an mbealach a n-ídíonn siad an creidmheas méid. Glacadh é an 11 Iúil 2024 agus foilsíodh é in Iris Oifigiúil na Beilge an 15 Iúil 2024.

(228)

Maoineoidh an Bheilg ceanglas maoinithe iomlán an Tionscadail OFT trí bhuiséad ginearálta an Stáit, lena n-áirítear na haisíocaíochtaí féideartha ón CD déthaobhach.

(229)

Mar a tugadh faoi deara in aithris (200) den Chinneadh Tosaigh, measann an Bheilg gur EUR [2-2,5] billiún atá i gcostais CAPEX an Tionscadail OFT , agus gurb é EUR [7 000-8 000] milliún na costais oibriúcháin iomlána thar an saolré.

(230)

Tá dhá ghné ag baint leis an tionchar glan ar bhuiséad Stát na Beilge: ar an gcéad dul síos, trí ranníocaíocht chaipitil EUR 24,7 milliún leis an gcomhfhiontar, agus ar an dara dul síos, trí ghlanchostas na mbeart is iníoctha ag Contrapháirtí CLS. Áitíonn an Bheilg go mbraitheann an caiteachas buiséid a bhfuil coinne leis ní hamháin ar réamh-mheastacháin chostais, ach ar réamh-mheastacháin ar phraghas/ioncam an mhargaidh fuinnimh freisin, toisc go ndéanfar an Tionscadal OFT a mhaoiniú le meascán d’ioncaim mhargaidh, íocaíochtaí difríochta CD, OPEX íosta agus íocaíochtaí caipitil, agus Iasachtaí CTM.

(231)

Faoi mheastachán bunchás na Samhla Airgeadais Sínithe, thar shaolré an tionscadail, gheobhaidh Contrapháirtí CLS glanmhéid ainmniúil iomlán EUR [0-500] milliún.

(232)

Mar sin féin, dá bhforbródh praghsanna leictreachais de réir réamh-mheastachán níos ísle, thiocfadh méadú EUR [4 000-4 500] milliún ar chostas an bhirt do Rialtas na Beilge mar gheall ar íocaíochtaí CD níos airde. I gcás teagmhas gan choinne nach mbeadh an dá ghléasra núicléacha ar fáil dá bharr, bheadh Contrapháirtí CLS neamhchosanta freisin ar thacaíocht bhreise EUR [500-1 000] milliún in aghaidh na bliana de neamh-infhaighteacht a sholáthar. I gcás diúltach de phraghsanna ísle leictreachais agus teagmhas neamh-infhaighteachta 12 mhí, bheadh ar Chontrapháirtí CLS glanmhéid iomlán (ainmniúil) EUR [4 000-4 500] milliún a sholáthar, thar shaolré an tionscadail, is é sin, bheadh buiséad an bhirt gar do [40-50] % de na costais chaipitil agus oibriúcháin iomlána.

(233)

Deimhníonn an Bheilg nach féidir an beart a charnadh le cabhair eile a fuarthas chun na costais chéanna atá le tabhú faoin Tionscadal OFT a chumhdach. Áitíonn an Bheilg nach bhforáiltear go mbeidh aon chiste eile seachas buiséad an Stáit bainteach le maoiniú an Tionscadail OFT agus deimhníonn sí nach mbeidh aon chiste de chuid an Aontais i gceist.

(234)

Ghlac an Coimisiún an Cinneadh Tosaigh an 22 Iúil 2024. Tháinig an Coimisiún ar an réamhthuairim gur státchabhair atá sa bheart agus chuir sé amhras in iúl maidir lena chomhoiriúnacht leis an margadh inmheánach faoi Airteagal 107(3), pointe (c), CFAE. Sa Chinneadh Tosaigh, chuir an Coimisiún amhras in iúl maidir le riachtanas, oiriúnacht agus comhréireacht na cabhrach, maidir le neamhshárú dhlí an Aontais agus maidir le saobhadh míchuí féideartha ar iomaíocht agus trádáil.

(235)

Ar an gcéad dul síos, maidir le riachtanas na cabhrach, chuir an Coimisiún amhras in iúl maidir le bearta tacaíochta airgeadais Chomhchuid 1. Cé go n-aithníonn an Coimisiún go bhféadfadh sé gur ghá don oibreoir núicléach agus d’úinéirí na n-imoibreoirí núicléacha foinse chobhsaí ioncaim a bheith acu i bhfianaise na héiginnteachta a bhaineann le praghas an mhargaidh leictreachais amach anseo, cheistigh an Coimisiún an bhfuil gá leis na bearta tacaíochta airgeadais breise sa bhreis ar CD dhá threo. Go háirithe, bhí amhras ar an gCoimisiún maidir le comhfhiontar a chruthú a mbeidh Rialtas na Beilge ina scairshealbhóir ann, an t-íosíocaíocht OPEX agus an íocaíocht chaipitil agus Iasachtaí CTM.

(236)

Ar an dara dul síos, maidir le hoiriúnacht na cabhrach, chuir an Coimisiún amhras in iúl arís maidir le bearta tacaíochta airgeadais Chomhchuid 1. Theastaigh ón gCoimisiún dearadh an chonartha difríochta dhá threo a mhol an Bheilg a fhiosrú a thuilleadh, ós rud é gur cosúil nach raibh dreasachtaí iomchuí ann chun freagairt d’imthosca an mhargaidh agus chun cothabháil a sceidealú ar an mbealach is éifeachtúla (lena n-áirítear úsáid phraghas MLRR a úsáidtear mar phraghas margaidh tagartha i ndearadh CD). Ina theannta sin, cheistigh an Coimisiún an ndéanann an teaglaim de bhearta luacha saothair na tairbhithe a shaoradh ó sciar rómhór den mhargadh agus ó rioscaí oibriúcháin.

(237)

Ar an tríú dul síos, maidir le comhréireacht na cabhrach, chuir an Coimisiún amhras in iúl maidir le comhréireacht roinnt de na bearta luacha saothair airgeadais (lena n-áirítear Iasachtaí CTM agus IIOC). Mheas an Coimisiún go bhfuil na bearta sin comhcheangailte le conradh difríochta agus go bhfuil siad chun an spriocráta toraidh 7 % a bhaint amach, trí dhearadh, rud nach féidir a mheasúnú ach amháin i ndáil leis na bearta féin agus leis an laghdú riosca a sholáthraítear leo. Dá bhrí sin, mheas an Coimisiún nach bhféadfadh sé measúnú a dhéanamh — tráth an Chinnidh Tosaigh — ar chomhréireacht an spriocráta toraidh sin in abstracto agus tháinig sé ar an gconclúid nach féidir leis an measúnú comhréireachta ach an measúnú ar oiriúnacht na mbeart a leanúint. Ina theannta sin, bhí amhras ar an gCoimisiún faoi mhéid na híocaíochta cnapshuime EUR 15 bhilliún a shuí chun na dliteanais dramhaíola radaighníomhaí agus breosla spíonta a aistriú (go háirithe maidir leis an ráta lascaine a úsáideadh agus airde na préimhe riosca), chomh maith le méid na ndliteanas díchoimisiúnaithe breise a eascraíonn as an Tionscadal OFT (nach raibh ar eolas go fóill tráth an Chinnidh Tosaigh).

(238)

Ar deireadh, cheistigh an Coimisiún an bhféadfadh saobhadh míchuí ar an margadh a bheith mar thoradh ar dhearadh míchuí CD agus carnadh na mbeart tacaíochta airgeadais uile. Ina theannta sin, theastaigh athdhearbhú breise ón gCoimisiún maidir le céannacht agus neamhspleáchas an eintitis a dhíolann aschur na nAonad OFT sa mhargadh faoi CSBF.

(239)

Sheol an Bheilg a freagra ar an gCinneadh Tosaigh an 22 Lúnasa 2024. Le haighneacht na Beilge soláthraíodh anailísí neamhspleácha breise arna n-ullmhú ag Compass Lexecon maidir le dearadh CD, Iasachtaí CTM agus IIOC (a soláthraíodh an 22 Lúnasa), chomh maith leis an gCaidhp Dramhaíola (a soláthraíodh an 30 Lúnasa 2024) mar fhreagairt ar amhras an Choimisiúin a ardaíodh sa Chinneadh Tosaigh maidir le riachtanas, oiriúnacht agus comhréireacht phacáiste na mbeart tacaíochta airgeadais (Comhchuid 1 den bheart cabhrach), maidir le comhréireacht an tsocraithe dramhaíola (Comhchuid 2 den bheart cabhrach), maidir le comhlíontacht dhearadh CD le dlí an Aontais agus maidir le saobhadh míchuí féideartha ar iomaíocht agus trádáil.

(240)

I bhfreagairt na Beilge ar an gCinneadh Tosaigh pléitear an beart tosaigh (Tionscadal OFT) mar a thuairiscítear sa Chinneadh Tosaigh. Áirítear leis an mbeart atá ann faoi láthair athruithe (a tugadh isteach chun aghaidh a thabhairt ar an amhras a chuir an Coimisiún in iúl ina Chinneadh Tosaigh) i gcomparáid leis an mbeart tosaigh agus leagtar amach go mionsonraithe é i roinn 3 den Chinneadh seo.

(241)

Leagtar amach ar bhealach níos mionsonraithe thíos na hargóintí a chuir an Bheilg chun cinn.

(242)

D’aontaigh an Bheilg leis an gCoimisiún go bhfuil sé ríthábhachtach dreasachtaí atá i gcomhréir leis an margadh a chothú agus saobhadh míchuí a d’fhéadfadh a bheith ann a íoslaghdú chun sásraí tacaíochta a dhearadh.

(243)

De réir na Beilge, le tacaíocht ó anailís eacnamaíoch bhreise neamhspleách arna hullmhú ag Compass Lexecon (111), le srianta teicniúla, rialála agus eacnamaíocha na nAonad OFT (féach freisin roinn 2.1) múnlaítear indéantacht agus oiriúnacht an dearaidh CD. D’áitigh an Bheilg go háirithe, trí dhreasachtaí eacnamaíocha a sholáthar don oibreoir núicléach chun freagairt d’imthosca margaidh i gcásanna ina bhfuil an cumas freagartha srianta, go bhféadfaí rioscaí a leithdháileadh ar bhealach fo-optamach agus neamhchinnteacht na n-ioncam amach anseo a mhéadú gan aon fhéidearthacht mhaolaithe. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh rioscaí níos airde don tairbhí, nach féidir gníomhú ina leith trí thobhaigh oibríochtúla, a bheith ina bpróifíl riosca-toraidh dhíghrádaithe le haghaidh na hinfheistíochta agus éagothroime eacnamaíoch na scéime (mar shampla, a éilíonn sprioc IRR níos airde). Dá bhrí sin, ní mór an tionchar ionchasach a bheidh mar thoradh air sin ar chostais tacaíochta a chothromú leis na costais don chontrapháirtí CLS a bhaineann leis an riosca sin a sheasamh go díreach.

(244)

Áitíonn an Bheilg freisin gurb iad oibríocht trádála na nAonad OFT agus na cinntí tairisceana comhfhreagracha an tagarmharc eacnamaíoch le haghaidh dearadh CD a sheasann le hiompraíocht atá i gcomhréir leis an margadh.

(245)

Sa chás atá idir lámha, meabhraíonn an Bheilg go gcuireann srianta teicniúla agus oibriúcháin éagsúla teorainn láidir leis an tsaoirse chun an sceideal cothabhála a mhodhnú agus chun modhnú a dhéanamh, agus ar an gcaoi sin leis an acmhainneacht maidir le cruthú luacha a bhaineann le dreasachtaí eacnamaíocha méadaithe:

(246)

D’áitigh an Bheilg, i bhfianaise shrianta oibriúcháin agus sábháilteachta na nAonad OFT, nach leithdháilfí le roinnt gnéithe malartacha deartha CD a mhionsonraítear thíos rioscaí agus go spreagfadh siad iompraíocht atá i gcomhréir leis an margadh ar bhealach níos éifeachtúla ná an dearadh atá beartaithe. Go háirithe, d’áitigh an Bheilg, i gcásanna áirithe, go bhféadfaí cinntí éifeachtúla seolta/oibríochtúla a chothú trí phraghsanna tagartha fadtéarmacha agus cainníocht tagartha a úsáid, toisc go ndéanann sé na híocaíochtaí CD a dhí-chomhghaolú ón margadhphraghas gafa. Mar sin féin, d’fhéadfadh sé nach mbeadh sé sin iomchuí sa chás atá idir lámha i bhfianaise shrianta oibríochtúla na nAonad OFT agus an phatrúin infhaighteachta uathúil le linn thréimhse na n-oibreacha OFT, mar a mhínítear thíos:

(247)

De réir na Beilge, bhí sé d’aidhm ag an dearadh CD a roghnaíodh in éineacht lena socruithe sonracha (CRPM agus an socrú modhnaithe), an neamhchosaint ar riosca margaidh a chothromú le dreasachtaí oibriúcháin chun tacú le hinfheistíocht agus le héifeachtúlacht ghearrthéarmach an mhargaidh araon. Spreagann sé freagairtí tráthúla ar chomharthaí margaidh gan castacht nach bhfuil gá léi a chruthú agus tá sé comhsheasmhach le srianta teicniúla agus rialála na nAonad OFT. Rinne an Bheilg tagairt i ndáil leis sin don mhéid seo a leanas:

(248)

Ar na cúiseanna a leagtar amach thuas, tháinig an Bheilg ar an gconclúid nach raibh bunús le hábhair imní an Choimisiúin maidir le hoiriúnacht an dearaidh CD sa Chinneadh Tosaigh.

(249)

Le linn an imscrúdaithe fhoirmiúil, áfach, chinn an Bheilg dearadh CD agus sásra CPRM a leasú d’fhonn dreasachtaí atá i gcomhréir leis an margadh a threisiú agus forbairtí sa mhargadh a chur san áireamh.

(250)

Tá sé beartaithe ag Electrabel agus Stát na Beilge comhfhiontar 50/50 a chruthú, a shealbhóidh na sócmhainní ábhartha lena gcumasófar oibriú leanúnach na nAonad OFT.

(251)

D’áitigh an Bheilg go gcuireann an cur chuige sin ar chumas Stát na Beilge an chuideachta tionscadail a chomhrialú, de réir mar a dhéanann an dá scairshealbhóir an comhfhiontar faoi théarmaí agus coinníollacha comhionanna agus, mar scairshealbhóirí, leis an leibhéal céanna riosca (a chomhfhreagraíonn do ghnáth-riosca agus maoiniú scairshealbhóirí) agus luaíochtaí (go háirithe díbhinní). Cuireann sé ar a chumas do Stát na Beilge freisin méid áirithe úinéireachta a choinneáil ar bhonneagar criticiúil.

(252)

Mhínigh an Bheilg, mura bhfuil ioncaim BE-NUC leordhóthanach chun na costais is gá le haghaidh oibriú na nAonad OFT a chumhdach (costais Chomhaontú O&C agus costais eile oibriúcháin, bhreosla agus chothabhála CAPEX), ansin ceanglaítear ar Stát na Beilge, mar Chontrapháirtí CLS, íocaíocht easnaimh a dhéanamh le BE-NUC (agus Luminus). Ní mór do BE-NUC, ina leith sin, tuarascáil réitigh bhliantúil a chur isteach. Tá an íocaíocht Opex Íosta seo chun airgead leordhóthanach a áirithiú chun na costais seo a íoc, chun inmharthanacht agus sócmhainneacht fhadtéarmach BE-NUC a chosaint. Ina theannta sin, soláthróidh Contrapháirtí CLS Íocaíocht Chaipitil, arb é atá ann cosaint costais 50 % ar an gcaipiteal infheistithe i ndáil le costais chaipitil amúchta shíneadh shaolré na nAonad OFT. Tagraítear do Opex Íosta agus d’Íocaíocht Chaipitil araon mar IIOC agus tá feidhm acu ó Dháta Atosaithe OFT ar aghaidh.

(253)

Mhínigh an Bheilg go gcuirfidh sí saoráidí íostarraingthe ar fáil freisin do BE-NUC agus Luminus araon le héifeacht ón 1 Iúil 2025 chun na costais oibriúcháin agus chothabhála a tabhaíodh le linn tréimhsí múchta áirithe faoi chlásal 3.2(A) (‘Soláthar Iasachtaí CTM’) de CLS a mhaoiniú. Go sonrach, soláthróidh Stát na Beilge Iasachtaí CTM ar ráta úis caidhpeáilte agus inaisíoctha de réir sceideal aisíocaíochta sonraithe, seachas caipiteal breise do BE NUC agus Luminus, chun maoiniú a dhéanamh in dhá thráinse:

(254)

Mhínigh an Bheilg go dtugann IIOC aghaidh ar rioscaí ardtionchair as a n-eascraíonn caillteanais le linn na céime oibriúcháin. In éineacht leis na hIasachtaí CTM le linn na Céime roimh an Atosaithe, tá na bearta sin fíor-riachtanach chun a áirithiú go ngineann an tionscadal sreafaí airgid leordhóthanacha chun an t-oibreoir núicléach a íoc agus chun an inmharthanacht oibríochtúil fhadtéarmach a choinneáil ar bun. Áitíonn an Bheilg, gan na bearta sin, go bhféadfadh féimheacht a bheith roimh an ngléasra cumhachta núicléiche i gcás éaradh fada nó athruithe (beartais) rialála lena gcruthaítear neamh-infhaighteacht.

(255)

Chun bunús breise a thabhairt leis na maímh sin, chuir an Bheilg na barúlacha seo a leanas isteach, le tacaíocht ó anailís neamhspleách arna hullmhú ag Compass Lexecon (112):

(256)

Tháinig an Bheilg ar an gconclúid dá bhrí sin go bhfuil Iasachtaí IIOC agus CTM iomchuí agus comhréireach:

(257)

Tar éis an phróisis imscrúdaithe fhoirmiúil, chinn an Bheilg uasteorainn a thabhairt isteach ar íocaíochtaí féideartha IIOC arb ionann í agus uasmhéid EUR 2 bhilliún trína cheart foirceanta nó a chearta foirceanta a fheidhmiú faoi CLS, ach amháin má léirítear le hanailís ó Stát na Beilge go bhféadfadh foirceannadh den sórt sin dochar a dhéanamh do shlándáil soláthair na Beilge agus/nó nach mbeadh foirceannadh iomchuí ó thaobh airgeadais de. Féach tuilleadh sonraí i roinn 3.3.1.3.3.

(258)

De réir na Beilge, comhaontaíonn Stát na Beilge agus Electrabel, mar scairshealbhóirí, a sciar pro rata de cheanglais mhaoinithe BE-NUC nó easnaimh mhaoinithe gan choinne a mhaoiniú (a mhéid a bhaineann siad sin le costais agus speansais nach bhfuil maoinithe ag na sásraí eile amhail ioncaim BE-NUC, íocaíochtaí difríochta le BE-NUC faoi CLS, Iasacht CTM, srl. lena n-áirithítear nach gcumhdaítear costais faoi dhó).

(259)

Mhínigh an Bheilg go ndearna Electrabel agus Stát na Beilge comhaontuithe aonair comhionanna maidir leis na hIasachtaí Scairshealbhóirí le BE-NUC. Níor socraíodh na rátaí úis ach foráiltear le Comhaontuithe Iasachta na Scairshealbhóirí gur ráta ar neamhthuilleamaí a bheidh i ráta úis gach Iasachta Scairshealbhóirí arna chinneadh ag bord BE-NUC de réir Chomhaontú na Scairshealbhóirí, faoi threoir na rátaí margaidh atá i réim agus aon mhaoiniú fiachais tríú páirtí inchomparáide a bheidh ar fáil an tráth iomchuí. Is ionann téarmaí aisíocaíochta na méideanna agus na rátaí úis.

(260)

Mhínigh an Bheilg go bhfónann SCO chun an gá le caipiteal oibre a eascraíonn as oibriú na nAonad OFT a mhaoiniú. Ceadófar do BE-NUC SCO a tharraingt anuas má tá an difríocht idir a insreafaí airgid agus a eis-sreafaí airgid níos lú ná caiteachais oibríochtúla mheasta na tréimhse caiteachais atá le teacht a leagtar amach sa CLS. Is é méid SCO an meánchaiteachas oibríochtúil measta comhiomlán ar feadh tréimhse 3 mhí ar a laghad. Shoiléirigh an Bheilg, i ndáiríre, go bhfeidhmíonn SCO mar dhroichead laistigh den bhliain chuig IIOC bliantúil, ag gníomhú dó mar shaoráid chreidmheasa imrothlach a d’aisíocfadh IIOC arna sholáthar ag Stát na Beilge go bliantúil, dá dtarraingeofaí anuas í.

(261)

Shoiléirigh an Bheilg go molfaidh Electrabel modheolaíocht le haghaidh Iasacht Scairshealbhóirí Electrabel, ar a dtugtar tuairisc i mbileog téarmaí, a chuirfear in iúl do bhord BE-NUC agus a mhacasamhlófar ansin le haghaidh iasacht Stát na Beilge, agus le haghaidh SCO chomh maith. Is ionann téarmaí aisíocaíochta na méideanna agus na rátaí úis. D’áitigh an Bheilg go raibh an mhodheolaíocht fós á plé agus go gcuirfí in iúl í ag céim níos déanaí.

(262)

Maidir le seirbhísí bainisteora fuinnimh a cheannach faoi CSBF, d’áitigh an Bheilg go ndéantar na seirbhísí sin a cheannach trí phróiseas tairisceana iomaíoch, trédhearcach, neamh-idirdhealaitheach agus neamhchoinníollach. Go háirithe, dámhfar conradh CSBF trí phróiseas idirbheartaithe le glao ar iomaíocht roimh ré (Airteagal 120 de dhlí na Beilge maidir le soláthar poiblí an 17 Meitheamh 2016), ar próiseas caighdeánach é in earnáil na bhfóntas. Tagann an Bheilg ar an gconclúid dá bhrí sin nach gcruthaítear buntáiste don bhainisteoir fuinnimh (comhpháirtí CSBF) le CSBF agus nach mbaineann comhpháirtí CSBF tairbhe as státchabhair.

(263)

D’áitigh an Bheilg, cé go soláthraítear roinnt ráthaíochtaí cheana féin le cur i bhfeidhm na dtreoracha maidir le soláthar poiblí, i bhfianaise thábhacht na seirbhísí a thairgtear agus na híogaireachta ó thaobh na hiomaíochta de, gur cuireadh forálacha agus coimircí breise chun feidhme, chun a áirithiú go mbeidh iomaíocht leordhóthanach sa tairiscint.

(264)

Go sonrach, mhínigh an Bheilg, sular dréachtaíodh na doiciméid tairisceana, gur seoladh Iarraidh ar Fhaisnéis maidir le CSBF chun tuairimí a bhailiú ón margadh, lena n-áirítear líon mór ábhar a bhaineann le hábhar chonradh CSBF. Ina theannta sin, forchuirtear leis an tairiscint critéir roghnúcháin shonracha lena n-áirithítear go bhfuil na rannpháirtithe cáilithe/roghnaithe oiriúnach don fheidhm i bhfianaise thábhacht agus íogaireacht na seirbhíse a thairgtear. Tá tuilleadh faisnéise faoin bpróiseas tairisceana agus faoi na critéir roghnúcháin ar fáil i roinn 3.3.1.5.1.

(265)

Mar a tugadh faoi deara i roinn 3.3.1.5.2, tar éis an phróisis imscrúdaithe fhoirmiúil, chinn an Bheilg an t-údarás cinnteoireachta maidir le modhnuithe eacnamaíocha a dheonú don chomhpháirtí CSBF agus trí theaglaim de tháille sheasta agus athraitheach a chur in ionad luach saothair seasta chomhpháirtí CSBF, agus ar an gcaoi sin dreasachtaí níos láidre a sholáthar chun modhnú a dhéanamh de réir comharthaí margaidh, agus srianta teicniúla (agus rioscaí múchta uathoibríocha féideartha) na nAonad OFT á gcur san áireamh.

(266)

D’áitigh an Bheilg go bhforáiltear do bhearta sonracha maidir le rannpháirtíocht fhéideartha GEMS, eintiteas trádála Engie (aonad gnó den ghrúpa Engie atá neamhspleách ó thaobh na bainistíochta de ar an aonad gnó Nuclear), sa phróiseas tairisceana.

(267)

Shoiléirigh an Bheilg a thuilleadh go ndéantar, agus go ndéanfar, agus go gcuirfear chun feidhme bearta leordhóthanacha chun aon choinbhleacht leasa a d’fhéadfadh a bheith ann a shainaithint agus a chosc go héifeachtach. Is féidir achoimre a dhéanamh ar na bearta sin mar seo a leanas:

(268)

Shoiléirigh an Bheilg freisin, mar chúltaca deiridh, mura mbeidh aon CSBF tugtha i gcrích in am trátha, go ndéanfaidh GEMS seirbhísí CSBF go sealadach chun leanúnachas a áirithiú. D’áitigh an Bheilg go bhfuil gá leis an socrú sin agus go bhfuil sé oiriúnach chun leanúnachas na seirbhíse poiblí a áirithiú (díol an leictreachais a ghineann na hAonaid OFT), ach tá an réiteach sin teoranta go docht ó thaobh ama de agus don íosmhéid is gá.

(269)

Tháinig an Bheilg ar an gconclúid go n-eisiatar le próiseas tairisceana CSBF aon státchabhair fhéideartha, ós rud é: (i) go n-áiritheoidh Stát na Beilge go leanfaidh BE-NUC an reachtaíocht agus na prionsabail soláthair phoiblí go docht, agus (ii) leis an bpróiseas comhairliúcháin forleathan sula seolfar an tairiscint go soláthrófar coimircí breise lena n-áirithítear go ndéanfar seirbhísí a cheannach trí phróiseas tairisceana iomaíoch, trédhearcach, neamh-idirdhealaitheach agus neamhchoinníollach.

(270)

Ina theannta sin, tháinig an Bheilg ar an gconclúid go seachnaítear aon riosca maidir le foriamh margaidh agus cleachtais fhrithiomaíocha eile a d’fhéadfadh Engie a dhéanamh agus gur glacadh na bearta agus na coimircí uile chun a áirithiú go gceapfar comhpháirtí CSBF neamhspleách. Mar chúltaca amháin, sholáthródh GEMS na seirbhísí sin go sealadach, rud atá riachtanach agus oiriúnach chun leanúnachas na seirbhíse poiblí a áirithiú.

(271)

Shoiléirigh an Bheilg go n-íocfaidh Stát na Beilge dliteanais díchoimisiúnaithe agus díchóimeála OFT a eascraíonn as an Tionscadal OFT (‘neamhréireanna’), má chruthaíonn Electrabel é sin, trí bhíthin íocaíocht chnapshuime aon-uaire (iomlán agus deiridh) ar dháta deiridh an idirbhirt. Mhínigh an Bheilg go bhforáiltear leis an gComhaontú Cur Chun Feidhme gur cheart do Stát na Beilge agus Electrabel teacht ar chomhaontú maidir leis an méid laistigh de thréimhse shocraithe, agus mura ndéanann siad amhlaidh, cuirfear an t-ábhar faoi bhráid CPN/CNV lena chinneadh.

(272)

Mheabhraigh an Bheilg, ós rud é go raibh an tsaincheist ar feitheamh ar leibhéal CPN/CNV tráth an Chinnidh Tosaigh, nach ndearnadh measúnú ar a chomhréireacht sa Chinneadh Tosaigh.

(273)

Mhínigh an Bheilg nár tháinig Stát na Beilge agus Electrabel ar chomhaontú maidir leis an méid laistigh den tréimhse ama a socraíodh, ionas gur cuireadh an t-ábhar faoi bhráid CPN/CNV lena chinneadh. Ar bhonn níos cruinne, shoiléirigh an Bheilg an méid seo a leanas:

(274)

Dá bhrí sin, tháinig an Bheilg ar an gconclúid go bhfuil an méid le haghaidh aistriú dliteanas díchoimisiúnaithe breise a eascraíonn as an Tionscadal OFT mar a leagtar amach in CPN/CNV ina Chomhairle an 24 Meitheamh 2024 comhréireach.

(275)

Ina theannta sin, an 30 Lúnasa 2024, chuir an Bheilg anailís neamhspleách bhreise isteach ó Compass Lexecon, anailís eacnamaíoch ar dhearadh na Caidhpe Dramhaíola, lena n-áirítear anailís ar an ráta lascaine 3 % agus lena n-áirítear mínithe breise ar an gcaoi a gcumhdaítear na rioscaí breise arna sainaithint ag CPN/CNV cheana féin leis an bpréimh riosca arna ríomh ag Stát na Beilge nó ar an gcaoi a bhfuil dóchúlacht/tionchar teoranta acu.

(276)

D’áitigh an Bheilg go dtagann ábhair imní an Choimisiúin, a bhaineann leis an ráta lascaine, ó anailís ó CPN/CNV ina chomhairle an 7 Márta 2023 chuig an Aire Fuinnimh (113), ina measann CPN/CNV nach mór don ráta lascaine ba cheart a úsáid le haghaidh costais breosla spíonta aghaidh a thabhairt de réir a chéile ar an ráta toraidh fadtéarmach saor ó riosca (arna ríomh mar 2,17 %), agus molann sé ráta lascaine dhá chéim a úsáid (3,17 % le haghaidh na chéad 30 bliain, agus 2,17 % tar éis na chéad tréimhse 30 bliain).

(277)

Rinne an Bheilg tagairt d’anailís neamhspleách arna hullmhú ag Compass Lexecon (114), a léirigh go bhfuil an ráta lascaine 3 % a choinnigh Stát na Beilge comhréireach, bunaithe ar an méid seo a leanas: (i) anailís eacnamaíoch ar an gcur chuige a mhol CPN/CNV, (ii) cineálacha cur chuige ábhartha eile, agus (iii) fasach na Gearmáine i gcás SA.45296.

(278)

D’áitigh an Bheilg go n-eascraíonn ábhair imní an Choimisiúin maidir leis na rioscaí a bhreithnítear sa Chomhaontú maidir le Caidhp Dramhaíola freisin ó Chomhairle CPN/CNV don Aire Fuinnimh (féach fonóta 113), inar cheart trí riosca a mheas:

(279)

Léiríodh san anailís neamhspleách a rinne Compass Lexecon gur breithníodh na rioscaí sin, agus léiríodh go bhfuil an cur chuige a ghlac Stát na Beilge stuama agus go n-áirítear teagmhais leordhóthanacha ann chun na rioscaí sin a chumhdach.

(280)

Cuireadh an anailís sin i gcrích leis an bhfreagra ar cheist 5.4 den Iarraidh ar Fhaisnéis an 1 Deireadh Fómhair 2024. D’áitigh an Bheilg gur cheart, sa chleachtas, punann Hedera a dhearadh chun aghaidh a thabhairt ar na cásanna eacnamaíocha uile atá inchreidte le haghaidh na tréimhse, go háirithe i dtéarmaí an leibhéil boilscithe. Is é sprioc Hedera toradh 1 % a bhaint amach i dtéarmaí réadacha (is é sin, 1 % os cionn an leibhéil boilscithe). Chuige sin, forbróidh Hedera straitéis lena gcuirfear san áireamh an riosca nach mbainfí an toradh sin amach faoi chórais eacnamaíocha áirithe (mar shampla, i gcás tréimhse fhadaithe de bhoilsciú ard) le punann atá comhdhéanta de bhannaí amháin. Dá bhrí sin, díreoidh Hedera ar bhainistíocht dhinimiciúil sócmhainní agus dliteanas, bunaithe ar phunann éagsúlaithe lena n-áirítear sócmhainní lena gceadaítear don chiste fálú in aghaidh an bhoilscithe. Mar shampla, d’fhéadfadh Hedera punann a dhearadh bunaithe ar bhannaí agus ionstraimí fiachais, cothromas, réadmhaoin, agus díorthaigh (ach gan a bheith teoranta dóibh), agus é mar sprioc fhadtéarmach aige toradh 1 % a bhaint amach san fhíorthéarma, agus an riosca luaineachta a íoslaghdú ag an am céanna. Ar deireadh, ba cheart a thabhairt faoi deara go gcuirfidh Hedera teorainn lena nochtadh do chothromas, bannaí agus eastát réadach na Beilge. Déantar é sin chun éagsúlú a áirithiú agus chun a áirithiú go mbeidh an ciste díchúpláilte go leordhóthanach ó gheilleagar na Beilge.

(281)

Chuir an Bheilg isteach go raibh comhchodanna agus fobhearta éagsúla den Tionscadal OFT mar chuid de na hiarrataí ó Engie chun teacht ar chomhaontú maidir leis an síneadh saolré agus gur cuimsíodh iad uile sna doiciméid idirbhirt dhomhanda a síníodh an 13 Nollaig 2023. Mar sin féin, thug an Bheilg faoi deara freisin go bhfuil comhchodanna an Tionscadail OFT éagsúil ó thaobh roinnt eilimintí de agus go gcomhlánaíonn siad a chéile, rud a chuireann teorainn le haon éifeacht charnach a d’fhéadfadh teacht chun cinn.

(282)

Thagair an Bheilg don chásdlí, ina mbreithnítear na hábhair seo a leanas chun measúnú a dhéanamh ar bhearta comhleanúnacha, lena n-áirítear:

(283)

D’áitigh an Bheilg go bhfuil ábhar agus cineál na dtrí chomhchuid den Tionscadal OFT difriúil go bunúsach agus thug sí dá haire nár bhreithnigh an Coimisiún, ina Chinneadh Tosaigh, difríochtaí ná cosúlachtaí ábhar agus chineál Chomhchodanna 1, 2 agus 3. I ndáil leis sin, chuir an Bheilg an méid seo a leanas isteach:

(284)

Thug an Bheilg dá haire go mbaineann cuspóir foriomlán na dtrí chomhchuid le síneadh saolré na nAonad OFT. Mar sin féin, d’áitigh an Bheilg gur eilimint ábhartha sa mheasúnú é cuspóir sonrach gach comhchoda ina n-aonar:

(285)

D’áitigh an Bheilg freisin go bhfuil tairbhithe díreacha éagsúla ag Comhchodanna 1, 2 agus 3. D’admhaigh an Bheilg, gur pointe tábhachtach é tairbhithe gach birt a shainaithint sa mheasúnú ar éifeachtaí carnacha a bheith ann. I ndáil leis sin, chuir Stát na Beilge na barúlacha seo a leanas isteach:

(286)

Tá difríocht mhór idir comhchodanna 1, 2 agus 3 i dtéarmaí ábhair agus cineáil, cuspóra agus tairbhithe, a rinneadh an tráth céanna agus a fhónann do chuspóir foriomlán shíneadh saolré na nAonad OFT. Mar a léirítear thuas, comhfhreagraíonn gach Comhchuid do chuspóir sonrach a fhágann go gcomhlánaíonn siad a chéile, rud a chuireann teorainn le haon éifeacht charnach a d’fhéadfadh teacht chun cinn.

(287)

Maidir le próifíl riosca Electrabel a d’fhéadfadh a bheith athraithe a bhuí le Comhchodanna 2 agus 3, d’fhéadfadh na bearta sin dul chun tairbhe do Electrabel mar oibreoir núicléach agus dá bhrí sin feabhas a chur ar phróifíl riosca Electrabel ar an iomlán. Ní athraíonn Comhchodanna 2 agus 3 próifíl riosca BE-NUC, príomhthairbhí Chomhchuid 1. Mar a measadh in anailís neamhspleách a rinne Compass Lexecon, is í próifíl riosca BE-NUC i bhfianaise na rioscaí sonracha a dhéanann difear don tionscadal, agus an leithdháileadh riosca idir BEGOV agus BE-NUC, an toisc ábhartha chun measúnú a dhéanamh ar chomhréireacht Chomhchuid 1.

(288)

Chuir Engie a bharúlacha maidir leis an gCinneadh Tosaigh isteach an 9 Meán Fómhair 2024. Ina aighneacht, cuireann Engie fianaise agus anailís ar fáil chun tacú lena argóint nach mbeadh bunús leis an amhras a chuir an Coimisiún in iúl ina Chinneadh Tosaigh. I bhfreagairt Engie ar an gCinneadh Tosaigh pléitear an beart tosaigh mar a thuairiscítear sa Chinneadh Tosaigh. Cuimsítear leis an mbeart atá ann faoi láthair athruithe (a tugadh isteach chun aghaidh a thabhairt ar an amhras a chuir an Coimisiún in iúl ina Chinneadh Tosaigh) i gcomparáid leis an mbeart tosaigh, agus leagtar amach go mionsonraithe é i roinn 3 den Chinneadh seo. Tá seasamh Engie ailínithe le seasamh údaráis na Beilge.

(289)

D’áitigh Engie gur comhaontú foriomlán é an Tionscadal OFT agus gur toradh é ar chaibidlíocht fhairsing mharthanach le Rialtas na Beilge, agus é mar threoirphrionsabal leanúint de bheith tiomanta don Bheilg agus rannchuidiú le slándáil soláthair na tíre trí ghlacadh le hiarraidh na Beilge síneadh a chur le saolré dhá imoibreoir núicléacha, agus ar an gcaoi sin a straitéis phoiblí a chur ar ceal chun deireadh a chur le hoibríochtaí núicléacha sa Bheilg tar éis 2025 (féach aithris (23)). Ina theannta sin, d’áitigh Engie go bhfuil éifeachtaí dearfacha ag an Tionscadal OFT ar an margadh inmheánach, ar na cúiseanna seo a leanas:

(290)

D’áitigh Engie freisin go bhfuil roinnt difríochtaí idir an Tionscadal OFT (síneadh saolré Doel 4 agus Tihange 3) agus síneadh saolré Doel 1, Doel 2 agus Tihange 1 in 2015 (‘OFT atá ann cheana’):

(291)

D’áitigh Engie gur thug na tosca sin uile ar Engie agus ar Stát na Beilge comhaontú cuimsitheach a thabhairt i gcrích lena bhforáiltear don síneadh saolré a iarradh (faoi réir maolú ar neamhchosaint riosca Engie) agus do bhainistiú breosla spíonta aistrithe agus dramhaíola núicléiche agus mheas sé nach tagairt ábhartha é OFT atá ann cheana chun measúnú a dhéanamh ar riachtanas agus oiriúnacht bhearta éagsúla an Tionscadail OFT atá ann faoi láthair.

(292)

Leagtar amach ar bhealach níos mionsonraithe thíos príomhargóintí Engie maidir le hamhras an Choimisiúin a cuireadh in iúl sa Chinneadh Tosaigh.

(293)

Measann an Coimisiún gur féidir measúnú a dhéanamh ar na trí chomhchuid den bheart mar chuid d’idirghabháil aonair amháin ó Stát na Beilge, a mhéid a bhaineann siad go léir leis an teagmhas céanna, is é sin, síneadh saolré na nAonad OFT.

(294)

D’áitigh Engie nach bhfuil aon agóid aige i gcoinne a cháilithe mar idirghabháil aonair, a mhéid a fhreagraíonn sé do na critéir atá leagtha síos ag cásdlí Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh (119). Go háirithe, d’aontaigh Engie le tuairim an Choimisiúin, in aithris (208) den Chinneadh Tosaigh, go bhfuil na trí chomhchuid den bheart idirspleách agus go rannchuidíonn siad go hiomlán le feidhmíocht an chomhaontaithe maidir leis an síneadh saolré, rud a fhágann gur féidir iad a mheas mar idirghabháil aonair amháin. D’aithin Engie go raibh réamhriachtanais aige maidir lena neamhchosaint ar riosca agus maidir le bainistiú breosla spíonta agus dramhaíola núicléiche, rud a d’fhág go raibh comhaontú foriomlán cuimsitheach ann a théann níos faide ná sásra luacha saothair a chur i bhfeidhm le haghaidh síneadh a chur le hoibriú na n-aonad núicléach. Mar sin féin, gan an cháilíocht bheartaithe sin d’idirghabháil aonair a cheistiú chuir Engie in iúl nach státchabhair iad cuid d’fhobhearta an Tionscadail OFT ós rud é nach dtugann siad buntáiste roghnaitheach do Electrabel, go háirithe:

(295)

Chuir Engie i dtábhacht nach éifeacht hipitéiseach í an éifeacht dreasachta, a mheas an Coimisiún a bheith inchreidte ina mheasúnú in aithrisí (229) agus (239) den Chinneadh Tosaigh, ach nach bhfuil aon amhras ann nach leanfadh Electrabel d’oibríochtaí na nAonad OFT in éagmais an Tionscadail OFT, lena n-áirítear na trí chomhchuid. Chuir Engie an méid seo a leanas isteach ina leith sin:

(296)

Ina theannta sin, chuir Engie i bhfios go láidir go n-eascraíonn an dreasacht do Electrabel leanúint de na hAonaid OFT a oibriú as an bpacáiste iomlán beart tacaíochta arna sholáthar ag an Tionscadal OFT atá calabraithe go cuí chun na críche sin. Ní fhéadfadh dreasachtaí leordhóthanacha a bheith curtha ar fáil le haon cheann de na fobhearta a rinneadh ina n-aonar. Ar an gcaoi chéanna, dá mbainfí aon ghné den phacáiste, dhiúltódh Engie dul ar aghaidh leis an Tionscadal OFT. Tagann Engie ar an gconclúid, dá bhrí sin, nár cheart a mheas go soláthraíonn na bearta dá dtagraítear in aithris (235) den Chinneadh Tosaigh dreasacht shonrach (nó dreasacht bhreise) ina n-aonar, ach gur cheart iad a mheas ar fad.

(297)

Mheas Engie go bhfuil gá le comhstruchtúr a chruthú ina bhfuil leas 50 % ag Stát na Beilge chun cuspóirí an Tionscadail OFT a bhaint amach, is é sin, atosú tráthúil na nAonad OFT faoi mhí na Samhna 2025. D’áitigh Engie gur iarr sé sásra comhroinnte riosca ar bhonn 50/50 le Stát na Beilge sular ghlac sé an comhaontú maidir leis an Tionscadal OFT.

(298)

De réir Engie, agus gan ach na sásraí luacha saothair i bhfeidhm bhí sé mí-oiriúnach chun na críche sin, ar roinnt cúiseanna: (i) fágann an CLS rioscaí iarmharacha do Engie, (ii) gan an comhfhiontar, bheadh ar Engie 100 % de na caillteanais a sheasamh go sealadach ar feitheamh an tslánaithe/cúitimh dá bhforáiltear thairis sin leis na comhaontuithe, agus (iii) bhí Engie i mbun a neamhchosaint ar fhuinneamh núicléach a theorannú agus níor theastaigh uaidh an CAPEX riachtanach de níos mó ná EUR [2-2,5] billiún a infheistiú ann féin le haghaidh an Tionscadal OFT, agus tacú leis féin na caillteanais uile a d’fhéadfadh a bheith ann mar gheall ar neamh-infhaighteacht agus róchaiteachas gan choinne.

(299)

Ina theannta sin, d’áitigh Engie, trí rannpháirtíocht airgeadais Stát na Beilge sna brabúis agus sna caillteanais a dhíorthaítear ó na hAonaid OFT (díbhinní go háirithe), gur mheas Engie go ndéanfaí Stát na Beilge a dhreasú a thuilleadh chun na hAonaid OFT a chur san áireamh ina chinntí polaitiúla amach anseo. Dá bhrí sin, tháinig Engie ar an gconclúid go ndéantar leasanna Stát na Beilge agus Engie a ailíniú le cruthú an struchtúir chomhpháirtigh.

(300)

D’áitigh Engie freisin go bhfuil an comhfhiontar iomchuí agus comhréireach ós rud é go mbeidh Engie, oibreoir príobháideach, in ann aon riosca go ngníomhóidh Stát na Beilge ar bhealach páirteach a fhrithchothromú trína rialú comhpháirteach ar na cinntí straitéiseacha a bhaineann le BE-NUC agus go bhfeidhmeoidh Stát na Beilge agus Engie a gcearta i rialachas BE-NUC ar bhonn cothrom.

(301)

Maidir leis an ngá atá le CD, d’áitigh Engie, i bhfianaise na gclistí margaidh a bhaineann leis an tionscal núicléach agus luaineacht ard an mhargaidh leictreachais sna blianta amach romhainn, go bhfuil an Tionscadal OFT neamhchosanta ar riosca láidir go mbeadh bearna leachtachta ann, rud a fhágann gur ionstraim riachtanach é CD chun cuspóir leasa choitinn a bhaint amach. Thagair Engie freisin do thréimhse ghearr an tsínidh saolré (10 mbliana) i gcomparáid leis na meáninfheistíochtaí san earnáil núicléach, na costais mhóra, agus an fíoras nach mbeidh acmhainneacht 100 % ag na hAonaid OFT le linn na chéad 3 bliana, ós rud é go gcuirfear oibreacha sínte OFT i gcrích go comhuaineach.

(302)

D’áitigh Engie go bhfuil dearadh CD agus CRPM iomchuí agus comhréireach chun dreasachtaí na nAonad OFT a chaomhnú chun freagairt go héifeachtúil do chomharthaí margaidh. I ndáil leis sin, leis seo, déanann Engie tagairt do na hargóintí céanna a rinne Stát na Beilge maidir le srianta teicniúla, rialála agus eacnamaíocha na nAonad OFT (féach roinn 2.1). D’áitigh Engie, fiú sa lá atá inniu ann, in éagmais CD agus le flít cúig imoibreoir lena cheadaítear straitéis éagsúlaithe níos mó, nach bhfuil ach solúbthacht an-teoranta ag Engie chun táirgeadh leictreachais núicléach a choigeartú mar fhreagairt ar chomharthaí gearrthéarmacha agus meántéarmacha an mhargaidh. De réir Engie, laistigh den spás theoranta sin le haghaidh solúbthachta, dearadh an CD chun BE-NUC a dhreasú go hiomlán chun freagairt do chomharthaí praghais, a mhéid is indéanta go teicniúil.

(303)

Ar deireadh, maidir le paraiméadair dhearadh CD, d’áitigh Engie gur PTM iomchuí é an praghas MLRR.

(304)

Chuir Engie i dtábhacht go bhfuil an gá atá le hIasachtaí IIOC agus CTM nasctha go príomha le comhthéacs ar leith an Tionscadail OFT, mar iarmhairtí a bhaineann leis an méid seo a leanas: (i) an cinneadh déanach síneadh a chur le saolré Doel 4 agus Tihange 3 agus an t-uainiú srianta chun na hoibreacha riachtanacha OFT a ullmhú agus a chur chun feidhme, (ii) na sócmhainní aosaithe agus an riosca sistéamach méadaithe trí dhá aonad den teicneolaíocht chéanna a bheith acu, (iii) na hAonaid OFT a atosú agus a oibriú go comhuaineach le linn na chéad 3 bliana, agus (iv) costas leibhéalaithe leictreachais an tsínidh núicléach atá níos ualaithe ó thaobh O&C de ná sócmhainn úrnua núicléach.

(305)

D’áitigh Engie freisin go bhfuil géarghá leis na hIasachtaí IIOC agus CTM araon ós rud é: (i) nach gcumhdaítear leis na híocaíochtaí atá dlite ag Stát na Beilge faoi CLS teagmhais thábhachtacha neamh-infhaighteachta, arb iad saincheisteanna teicniúla nó teagmhais rialála idirnáisiúnta nó éigeandálaí núicléacha is cúis leo; (ii) murab ionann agus an ráiteas in aithris (269)(b) den Chinneadh Tosaigh, ní cásanna ‘foircneacha, ísealdóchúlachta’ iad teagmhais gan choinne den sórt sin, ach is dócha go dtarlóidh siad sna 10 mbliana amach romhainn; agus (iii) ní chumhdaítear ach teagmhais os cionn tairseach áirithe.

(306)

D’áitigh Engie nach deontas neamhtheoranta é IIOC (murab ionann agus an méid a mhol an Coimisiún ina Chinneadh Tosaigh) i bhfianaise na gceart foirceanta don Chontrapháirtí CLS mar a leagtar amach i CLS lena bhféadfaí a neamhchosaint a theorannú.

(307)

D’áitigh Engie gur dheonaigh Stát na Beilge an prionsabal maidir le síneadh a chur leis na hIasachtaí CTM chun an sciar de na costais tar éis an dáta atosaithe a chumhdach mar thoradh ar dháta atosaithe OFT a chur chun cinn (ó 2026 go 2025), arna iarraidh sin dó, rud a thugann le tuiscint nach mór na hoibreacha OFT a dhéanamh agus na haonaid á n-oibriú, rud a fhágfaidh go nginfear ioncaim níos lú le linn na chéad 3 bliana oibríochta. Chloígh sé leis an bpríomhphrionsabal a comhaontaíodh idir Engie agus Stát na Beilge go bhfuil na scairshealbhóirí neamhchosanta ar aon chostas a eascraíonn as síneadh OFT, agus go maoiníonn BE-NUC costais O&C lena ioncam féin.

(308)

Maidir le comhréireacht na sásraí airgeadais arna soláthar ag a Tionscadal OFT, d’áitigh Engie nach dtugann siad cosaint do BE-NUC ó aon riosca oibriúcháin, mar a mhol an Coimisiún sa Chinneadh Tosaigh. Tá BE-NUC neamhchosanta go páirteach, i measc nithe eile, ar riosca infhaighteachta ar feadh shíneadh shaolré na nAonad OFT, chomh maith le róchaiteachas costais oibriúcháin tar éis an Dáta Coigeartúcháin, rud a d’fhéadfadh cosc a chur ar a ghiniúint airgid agus tionchar diúltach a imirt ar ráta toraidh BE-NUC. Baineann na costais sin, i measc nithe eile, le méaduithe ar chostais phearsanra (cláir choinneála agus costais bhreise earcaíochta/oiliúna le haghaidh na n-oibríochtaí leanúnacha), costais O&C (méaduithe ar phraghas an ábhair, ganntanais sa slabhra soláthair le haghaidh páirteanna spártha agus comhpháirteanna spártha fíor-riachtanacha, ceanglais ón ANFC/FANC (tá gach modhnú tionscadail faoi réir athbhreithniú agus agóid fhairsing ag AFCN/FANC roimh fhormheas), clistí móra trealaimh neamhphleanáilte roimh atosú, srl.), agus costais bhreosla (tá na conarthaí nasctha go páirteach le héabhlóid an mhargaidh).

(309)

Ina theannta sin, d’áitigh Engie go bhfuil dreasachtaí láidre ag Electrabel, mar oibreoir na nAonad OFT, chun infhaighteacht na nAonad OFT a uasmhéadú faoi ghnáthdhálaí oibríochta ionas nach n-íocfar damáistí leachtaithe má thiteann an infhaighteacht faoi bhun [90-100] % in aon bhliain chonartha.

(310)

Chuir Engie ionsamhlúchán isteach ina léirítear tionchar teagmhas nach gcumhdófaí le IIOC ar bhrabúsacht OFT: (i) laghdú ar theagmhais infhaighteachta le linn na Céime Rite mar chuspóir léiritheach (ráta ar éaradh éigeantach (‘RÉÉ’)) agus (ii) méaduithe ar roinnt costas oibriúcháin tar éis an Dáta Coigeartúcháin de thoradh costais gan choinne, chomh maith le meascán den dá theagmhas. Léirítear i Table 16 go bhféadfadh tionchar diúltach mór a bheith ag na himeachtaí sin ar IRR BE-NUC.

Tábla 16

Tionchar ar bhrabúsacht OFT (100 %) na dteagmhas nach gcumhdaítear le IIOC

(311)

D’áitigh Engie freisin go bhfuil an ráta úis ar Iasachtaí CTM comhréireach agus iomchuí mar a léirítear le hanailís neamhspleách (127). Dúirt Engie freisin go bhfuil sé beartaithe Iasachtaí CTM a aisíoc, faoi réir giniúint leordhóthanach airgid ag BE-NUC, móide ús, ag deireadh na tréimhse OFT.

(312)

Shoiléirigh Engie go mbeidh an ráta úis ar Iasachtaí Scairshealbhóirí agus ar SCO ina ráta ar neamhthuilleamaí arna chinneadh ag bord BE-NUC, faoi threoir rátaí an mhargaidh atá i réim agus aon mhaoiniú fiachais tríú páirtí inchomparáide a d’fhéadfadh a bheith ar fáil an tráth iomchuí.

(313)

Shoiléirigh Engie freisin go bhfuil bileog téarmaí ullmhaithe aige ina dtugtar tuairisc ar an modheolaíocht a leanadh chun na rátaí úis a shocrú. Mhínigh Engie go bhfuil an mhodheolaíocht sin comhsheasmhach le beartais iasachta praghsála aistrithe Engie agus go bhfuil sí i gcomhréir le prionsabal ECFE maidir le CBAB lena n-áirithítear go socraítear an ráta úis ar leibhéal ar neamhthuilleamaí (féach aithris (63)).

(314)

Dá bhrí sin, tháinig Engie ar an gconclúid go bhfuil ráta úis SCO agus Iasachtaí na Scairshealbhóirí araon comhréireach.

(315)

Ar an gcéad dul síos, chuir Engie i dtábhacht go mbeidh eintiteas Ghrúpa Engie (‘GEMS’) a d’fhéadfaí a roghnú mar chomhpháirtí CSBF mar thoradh ar an bpróiseas tairisceana, nó mar réiteach cúltaca sealadach, neamhspleách go hiomlán ar an aonad gnó Nuclear. Shoiléirigh Engie, ó mhí Eanáir 2024 i leith, go bhfuil na próisis tairisceana iomchuí, ar thaobh amháin, agus ballaí dóiteáin laistigh de Ghrúpa Engie, ar an taobh eile, curtha i bhfeidhm chun aon rannpháirtíocht Electrabel i roghnú chomhpháirtí CSBF a sheachaint.

(316)

Ar an dara dul síos, d’áitigh Engie nach bhfuil aon riosca ann go n-eascródh foriamh margaidh as roghnú féideartha GEMS i dtairiscint CSBF. D’áitigh Engie go ngníomhóidh GEMS mar pháirtí faoi shainordú beacht lena sonrófar Straitéis STM (nach féidir leis maolú uaithi), a íocfar trí tháille, agus go bhfanfaidh úinéireacht an leictreachais le BE-NUC go dtí go ndíolfar é. Dá bhrí sin, ós rud é nach bhféadfaí na díolacháin chomhfhreagracha ó BE-NUC a chur i leith GEMS/Grúpa Engie, ní fhéadfaí seasamh Electrabel ar mhargadh na Beilge a threisiú dá gceapfaí GEMS mar chomhpháirtí CSBF.

(317)

Ar an tríú dul síos, leis an bpróiseas tairisceana chun comhpháirtí CSBF a roghnú comhlíontar na ceanglais maidir le hiomaíochas, trédhearcacht, agus carachtar neamh-idirdhealaitheach agus neamhchoinníollach a leagtar amach i gcleachtas an Choimisiúin. Foilsíodh é ar leibhéal an Aontais agus sonrófar ann na critéir cháilithe (go háirithe maidir le láidreacht airgeadais agus taithí oibríochtúil an iarratasóra). Dá bhrí sin, dá roghnófaí GEMS tríd an bpróiseas tairisceana, is féidir a mheas go bhfuil ceapachán GEMS sin mar chomhpháirtí CSBF comhréireach. D’áitigh Engie freisin, i gcás nach n-éireoidh leis an bpróiseas tairisceana, agus go gceapfar GEMS mar chomhpháirtí CSBF mar réiteach cúltaca, go gcomhlíonfaí an critéar comhréireachta mar sin féin: Íocfar GEMS ar dhálaí an mhargaidh, ar phraghas a chinnfidh saineolaí neamhspleách i gcás easaontais idir na páirtithe, ionas nach rachadh an luach saothair sin thar a bhfuil fíor-riachtanach chun cuspóir CSBF a bhaint amach. Ina theannta sin, mhínigh Engie nach mbeadh sa réiteach cúltaca sin ach réiteach sealadach, agus go n-atosódh Stát na Beilge eagrú tairisceana iomaíche nua láithreach.

(318)

D’áitigh Engie gur leor méid comhiomlán na Caidhpe Dramhaíola chun aon riosca breise a chumhdach nach mbreithneofaí agus an bunmhéid á ríomh. Tugann Engie dá aire freisin go n-aistreofar leis an gCaidhp Dramhaíola i bhfad níos lú rioscaí chuig an Stát ná mar a bhí i bhfasach na Gearmáine arna bhailíochtú ag an gCoimisiún. Go háirithe, d’áitigh Engie an méid seo a leanas:

(319)

Dá bhrí sin, tháinig Engie ar an gconclúid go gcumhdófar go cuí, leis an méid a d’íoc Electrabel faoin socrú dramhaíola, na héiginnteachtaí a ghlac BEGOV ar láimh agus go mbeidh sé comhréireach dá bhrí sin.

(320)

Maidir leis na dliteanais díchoimisiúnaithe, d’áitigh Engie go mbeidh Electrabel, mar oibreoir núicléach na seacht n-aonad núicléacha Beilgeacha, fós faoi dhliteanas as a oibleagáidí díchoimisiúnaithe. D’aithin Engie, áfach, go gcumhdóidh an Bheilg na costais (méadaithe) díchoimisiúnaithe a eascraíonn go díreach as an Tionscadal OFT, trí bhíthin íocaíocht chnapshuime aon-uaire (iomlán agus deiridh) le Electrabel.

(321)

Thagair Engie do chomhairle CPN/CNV maidir le dliteanais díchoimisiúnaithe agus díchóimeála OFT, inar tháinig sé ar an gconclúid gurb é atá i dtionchar OFT ar chostais díchoimisiúnaithe (i gcostais thar oíche) méadú EUR [100-500] milliún ar chostais díchoimisiúnaithe (neamhréir) (i luachanna 2021) nó, arna chur i gcrích, EUR [100-500] milliún (luachanna 2023). Tháinig Engie ar an gconclúid, dá bhrí sin, go bhfuil an méid chun dliteanais díchoimisiúnaithe bhreise a aistriú, a eascraíonn as OFT mar a shainmhínítear in CPN/CNV, comhréireach.