1

Με την προσφυγή που άσκησαν δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, οι προσφεύγουσες PGI Spain, SL, Berry Superfos Pamplona, SA, Promens Packaging, SA, RPC Envases, SA, και Zeller Plastik España, SL, ζητούν την ακύρωση της αποφάσεως C(2022) 3942 final της Επιτροπής, της 8ης Ιουνίου 2022, σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.102454 (2022/N) – Ισπανία και SA.102569 (2022/N) – Πορτογαλία – Μηχανισμός προσαρμογής του κόστους παραγωγής για τη μείωση της χονδρικής τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας στην ιβηρική αγορά (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση).

Ιστορικό της διαφοράς

2

Το Βασίλειο της Ισπανίας και η Πορτογαλική Δημοκρατία κοινοποίησαν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 20 και στις 23 Μαΐου 2022, αντιστοίχως, μέτρο για τη μείωση της χονδρικής τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ιβηρική Χερσόνησο με επιδότηση του κόστους των εισροών των τεχνολογιών ορυκτών καυσίμων (στο εξής: κοινοποιηθέν μέτρο).

3

Με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή αποφάσισε να μην προβάλει αντιρρήσεις δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΕ) 2015/1589 του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2015, περί λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή του άρθρου 108 ΣΛΕΕ (ΕΕ 2015, L 248, σ. 9).

4

Στην προσβαλλόμενη απόφαση, πρώτον, η Επιτροπή περιέγραψε τα βασικά χαρακτηριστικά του κοινοποιηθέντος μέτρου. Επισήμανε, μεταξύ άλλων, ότι:

–

το κοινοποιηθέν μέτρο εντασσόταν στο πλαίσιο των κρίσεων που κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν οι εθνικές και διεθνείς αγορές ενέργειας τις τελευταίες δεκαετίες, με αποτέλεσμα την αύξηση των τιμών των ορυκτών καυσίμων, ιδίως του φυσικού αερίου (σημεία 4 και 5)·

–

το γεγονός αυτό είχε αντίκτυπο στα νοικοκυριά και στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που καλύπτονταν από ρυθμιζόμενες συμβάσεις στην Ισπανία, ήτοι την «precio voluntario para el pequeño consumidor» (PVPC, ελεύθερα οριζόμενη τιμή για τους καταναλωτές χαμηλής κατανάλωσης) και την προκαθορισμένη έκπτωση για ορισμένους ευάλωτους καταναλωτές με την ονομασία «Bono social» (στο εξής, από κοινού: ρυθμιζόμενες συμβάσεις), και, στην πράξη, σε κάθε είδος οικονομικής δραστηριότητας (σημεία 6 και 7)·

–

η ημερήσια αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης βασιζόταν σε μέθοδο τιμολόγησης στηριζόμενη στην οριακή τιμή, η οποία συνεπαγόταν ότι η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας καθοριζόταν από την τελευταία πηγή παραγωγής που ήταν αναγκαία για την κάλυψη της ζήτησης σε δεδομένη στιγμή, ήτοι συχνά από τους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα, οι οποίοι είναι οι πλέον δαπανηροί σταθμοί λόγω του υψηλού λειτουργικού κόστους τους (σημεία 20 έως 23 και 34)·

–

το κοινοποιηθέν μέτρο συνίστατο στη διενέργεια πληρωμών προς τους φορείς εκμεταλλεύσεως σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα που βρίσκονται στην Ιβηρική Χερσόνησο, προκειμένου να μειωθούν οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας στις αγορές χονδρικής και, κατά συνέπεια, στις αγορές λιανικής πώλησης (σημεία 24 και 33 έως 39)·

–

το κοινοποιηθέν μέτρο θα χρηματοδοτείτο, μεταξύ άλλων, από εισφορά (στο εξής: εισφορά) επιβαλλόμενη από την Operador del Mercado Ibérico de la Energía-Polo Español, SA (OMIE) στους αγοραστές στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ήτοι στους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας και στους καταναλωτές που αγοράζουν απευθείας ηλεκτρική ενέργεια στη χονδρική αγορά για δική τους χρήση (στο εξής: άμεσοι καταναλωτές), κατ’ αναλογίαν προς την αγοραζόμενη ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας (σημεία 25 και 44)·

–

ορισμένοι αγοραστές στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και, μεταξύ άλλων, εκείνοι που είχαν συνάψει συμβάσεις με σταθερή τιμή πριν από τις 26 Απριλίου 2022 θα απαλλάσσονταν από την καταβολή της εισφοράς, υπό την επιφύλαξη της τηρήσεως ορισμένων προϋποθέσεων και, ιδίως, της κοινοποιήσεως των συμβάσεών τους στην ΟΜΙΕ (στο εξής: απαλλαγή από την εισφορά) (σημείο 45, στοιχείο δʹ, έως σημείο 48).

5

Δεύτερον, η Επιτροπή εξέτασε τον χαρακτηρισμό του κοινοποιηθέντος μέτρου υπό το πρίσμα του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Καίτοι έκρινε ότι το κοινοποιηθέν μέτρο ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω διάταξης, εντούτοις δεν κατέληξε στο ίδιο συμπέρασμα και για την απαλλαγή από την εισφορά. Ως προς το ζήτημα αυτό, δέχθηκε ότι οι αγοραστές στην αγορά χονδρικής οι οποίοι είχαν συνάψει συμφωνίες για την κάλυψη των εκ μέρους τους αγορών ηλεκτρικής ενέργειας πριν από τη λήψη του κοινοποιηθέντος μέτρου δεν θα επωφελούνταν από τα αποτελέσματα του εν λόγω μέτρου και συνήγαγε εξ αυτού ότι η απαλλαγή δεν κατέληγε στη χορήγηση επιλεκτικού πλεονεκτήματος στους αγοραστές αυτούς και, ως εκ τούτου, δεν μπορούσε να χαρακτηριστεί ως κρατική ενίσχυση (σημεία 97 έως 106 της προσβαλλόμενης απόφασης).

6

Τρίτον, η Επιτροπή εκτίμησε τη συμβατότητα του κοινοποιηθέντος μέτρου με την εσωτερική αγορά υπό το πρίσμα του άρθρου 107, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ. Έκρινε, μεταξύ άλλων, ότι το εν λόγω μέτρο ήταν αναγκαίο, πρόσφορο και σύμφωνο με την αρχή της αναλογικότητας (σημεία 107 έως 154 της προσβαλλόμενης απόφασης) και ότι δεν αντέβαινε σε καμία από τις σχετικές διατάξεις του δικαίου της Ένωσης και ιδίως του κανονισμού (ΕΕ) 2019/943 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΕ 2019, L 158, σ. 54), και της οδηγίας (ΕΕ) 2019/944 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την τροποποίηση της οδηγίας 2012/27/ΕΕ (ΕΕ 2019, L 158, σ. 125) (σημεία 174 έως 192).

Αιτήματα των διαδίκων

7

Οι προσφεύγουσες ζητούν από το Γενικό Δικαστήριο:

–

να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση,

–

να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

8

Η Επιτροπή και το Βασίλειο της Ισπανίας ζητούν από το Γενικό Δικαστήριο:

–

να απορρίψει την προσφυγή,

–

να καταδικάσει τις προσφεύγουσες στα δικαστικά έξοδα.

Σκεπτικό

9

Οι προσφεύγουσες είναι ισπανικές εταιρίες οι οποίες δεν αγοράζουν την ηλεκτρική τους ενέργεια απευθείας στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά μέσω προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας. Προκειμένου να διασφαλίσουν τη σταθερότητα της τιμής της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, οι προσφεύγουσες συνήψαν συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Για ένα μέρος της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, οι προσφεύγουσες συνήψαν συμβάσεις στις οποίες μετείχε επιχείρηση διαφορετική από τον φυσικό προμηθευτή τους ηλεκτρικής ενέργειας και οι οποίες στηρίζονταν σε αντισταθμιστικές πληρωμές ανάλογα με τη διαφορά μεταξύ της αγοραίας τιμής και της τιμής που καθοριζόταν στη σύμβαση. Χαρακτηρίζουν δε αυτού του είδους τις συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας ως χρηματοδοτικές.

10

Οι προσφεύγουσες, με την ιδιότητα των ενδιαφερομένων μερών και προκειμένου να διασφαλίσουν την προστασία των διαδικαστικών δικαιωμάτων που αντλούν από το άρθρο 108, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ και το άρθρο 1, στοιχείο ηʹ, του κανονισμού 2015/1589, προσάπτουν στην Επιτροπή ότι δεν θεώρησε ότι το κοινοποιηθέν μέτρο δημιουργούσε σοβαρές δυσχέρειες ικανές να δικαιολογήσουν την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας.

11

Υπενθυμίζεται ότι, όταν εκδίδεται βάσει του άρθρου 4, παράγραφος 3, του κανονισμού 2015/1589 απόφαση, όπως η προσβαλλόμενη, για τη μη διατύπωση αντιρρήσεων, η νομιμότητα της αποφάσεως εξαρτάται από το αν η εκτίμηση των πληροφοριών και των στοιχείων που διέθετε η Επιτροπή κατά το προκαταρκτικό στάδιο εξέτασης του κοινοποιηθέντος μέτρου θα έπρεπε αντικειμενικά να δημιουργήσει αμφιβολίες ως προς τον χαρακτηρισμό του μέτρου αυτού ως ενισχύσεως και ως προς τη συμβατότητά του με την εσωτερική αγορά, δεδομένου ότι τέτοιες αμφιβολίες πρέπει να οδηγούν στην κίνηση επίσημης διαδικασίας έρευνας, όπου μπορούν να μετάσχουν τα ενδιαφερόμενα μέρη στα οποία αναφέρεται το άρθρο 1, στοιχείο ηʹ, του εν λόγω κανονισμού (πρβλ. αποφάσεις της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, Επιτροπή κατά Tempus Energy και Tempus Energy Technology, C‑57/19 P, EU:C:2021:663, σκέψη 38, και της 5ης Σεπτεμβρίου 2024, Σλοβενία κατά Επιτροπής, C‑447/22 P, EU:C:2024:678, σκέψη 53).

12

Σε περίπτωση που με την προσφυγή ζητείται η ακύρωση αποφάσεως για τη μη διατύπωση αντιρρήσεων, ο προσφεύγων επικρίνει κατ’ ουσίαν το γεγονός ότι η απόφαση την οποία έλαβε η Επιτροπή σχετικά με την επίμαχη ενίσχυση εκδόθηκε χωρίς το θεσμικό όργανο να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας, προσβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τα διαδικαστικά δικαιώματά του. Προκειμένου να γίνει δεκτό το αίτημα ακυρώσεως, ο προσφεύγων δικαιούται να προβάλει οποιονδήποτε λόγο βάσει του οποίου θα μπορούσε να αποδειχθεί ότι η εκτίμηση των πληροφοριών και των στοιχείων που διέθετε η Επιτροπή κατά το προκαταρκτικό στάδιο εξέτασης του κοινοποιηθέντος μέτρου θα έπρεπε να δημιουργήσει αμφιβολίες ως προς τον χαρακτηρισμό της ενίσχυσης ή τη συμβατότητά της με την εσωτερική αγορά. Η προβολή τέτοιων επιχειρημάτων δεν είναι δυνατόν, πάντως, να έχει ως συνέπεια ούτε τη μεταβολή του αντικειμένου της προσφυγής ούτε την τροποποίηση των προϋποθέσεων του παραδεκτού της. Αντιθέτως, η ύπαρξη αμφιβολιών ως προς τον χαρακτηρισμό ή τη συμβατότητα της ενίσχυσης είναι ακριβώς το ζητούμενο που πρέπει να αποδειχθεί προκειμένου να καταδειχθεί ότι η Επιτροπή όφειλε να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας του άρθρου 108, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ (πρβλ. απόφαση της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, Επιτροπή κατά Tempus Energy και Tempus Energy Technology, C‑57/19 P, EU:C:2021:663, σκέψη 39 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

13

Η απόδειξη της ύπαρξης τέτοιων αμφιβολιών, η οποία πρέπει να αναζητηθεί τόσο στις περιστάσεις έκδοσης της απόφασης για τη μη διατύπωση αντιρρήσεων όσο και στο περιεχόμενό της, βαρύνει τον αιτούντα την ακύρωση της απόφασης αυτής, ο οποίος μπορεί να βασιστεί συναφώς σε δέσμη συγκλινουσών ενδείξεων (αποφάσεις της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, Επιτροπή κατά Tempus Energy και Tempus Energy Technology, C‑57/19 P, EU:C:2021:663, σκέψη 40, και της 5ης Σεπτεμβρίου 2024, Σλοβενία κατά Επιτροπής, C‑447/22 P, EU:C:2024:678, σκέψη 51).

14

Ειδικότερα, ο ανεπαρκής ή ελλιπής χαρακτήρας της εξέτασης που διενήργησε η Επιτροπή κατά την προκαταρκτική διαδικασία εξέτασης αποτελεί ένδειξη ότι αντιμετωπίστηκαν κατά την αξιολόγηση του επίμαχου μέτρου σοβαρές δυσχέρειες, η ύπαρξη των οποίων την υποχρεώνει να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας (αποφάσεις της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, Επιτροπή κατά Tempus Energy και Tempus Energy Technology, C‑57/19 P, EU:C:2021:663, σκέψη 41, και της 5ης Σεπτεμβρίου 2024, Σλοβενία κατά Επιτροπής, C‑447/22 P, EU:C:2024:678, σκέψη 52).

15

Επιπλέον, η νομιμότητα αποφάσεως για τη μη διατύπωση αντιρρήσεων ληφθείσας κατά το πέρας της προκαταρκτικής διαδικασίας εξέτασης πρέπει να εκτιμάται από τον δικαστή της Ένωσης με γνώμονα όχι μόνον τα πληροφοριακά στοιχεία τα οποία διέθετε η Επιτροπή κατά το χρονικό σημείο έκδοσης της απόφασης, αλλά και τα στοιχεία τα οποία μπορούσε να έχει στη διάθεσή της (βλ. απόφαση της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, Επιτροπή κατά Tempus Energy και Tempus Energy Technology, C‑57/19 P, EU:C:2021:663, σκέψη 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

16

Τα δε πληροφοριακά στοιχεία που «μπορούσε να έχει στη διάθεσή της» η Επιτροπή περιλαμβάνουν εκείνα τα οποία φαίνονται κρίσιμα για την αξιολόγηση που πρέπει να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με τη νομολογία που μνημονεύεται στη σκέψη 11 ανωτέρω και των οποίων θα μπορούσε, εφόσον το ζητούσε, να επιτύχει την προσκόμιση στη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας (αποφάσεις της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, Επιτροπή κατά Tempus Energy και Tempus Energy Technology, C‑57/19 P, EU:C:2021:663, σκέψη 43, και της 5ης Σεπτεμβρίου 2024, Σλοβενία κατά Επιτροπής, C‑447/22 P, EU:C:2024:678, σκέψη 54).

17

Ειδικότερα, η Επιτροπή οφείλει να διεξάγει τη διαδικασία εξέτασης των επίμαχων μέτρων με επιμέλεια και αμεροληψία, ώστε να έχει στη διάθεσή της, κατά την έκδοση της τελικής απόφασης με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη και, ενδεχομένως, ο ασύμβατος ή παράνομος χαρακτήρας της ενίσχυσης, όσο το δυνατόν πιο πλήρη και αξιόπιστα στοιχεία προς στήριξή της (αποφάσεις της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, Επιτροπή κατά Tempus Energy και Tempus Energy Technology, C‑57/19 P, EU:C:2021:663, σκέψη 44, και της 5ης Σεπτεμβρίου 2024, Σλοβενία κατά Επιτροπής, C‑447/22 P, EU:C:2024:678, σκέψη 55).

18

Ωστόσο, μολονότι το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι, κατά την εξέταση της ύπαρξης και της νομιμότητας κρατικής ενίσχυσης, ενδέχεται, κατά περίπτωση, να χρειαστεί να μην περιοριστεί η Επιτροπή απλώς στην εξέταση των πραγματικών και νομικών στοιχείων που της έχουν γνωστοποιηθεί, από τη νομολογία αυτή δεν μπορεί να συναχθεί ότι η Επιτροπή οφείλει να αναζητεί, με δική της πρωτοβουλία και ελλείψει οποιασδήποτε σχετικής ένδειξης, όλες τις πληροφορίες που θα μπορούσαν να συνδέονται με την υπόθεση της οποίας έχει επιληφθεί, ακόμη και αν πρόκειται για πληροφορίες που βρίσκονται στη δημόσια σφαίρα (αποφάσεις της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, Επιτροπή κατά Tempus Energy και Tempus Energy Technology, C‑57/19 P, EU:C:2021:663, σκέψη 45, και της 5ης Σεπτεμβρίου 2024, Σλοβενία κατά Επιτροπής, C‑447/22 P, EU:C:2024:678, σκέψη 56).

19

Προς στήριξη της προσφυγής τους, οι προσφεύγουσες προβάλλουν πέντε λόγους ακυρώσεως, εκ των οποίων ο πρώτος αφορά εσφαλμένη κατανόηση, εκ μέρους της Επιτροπής, του κοινοποιηθέντος μέτρου, ο δεύτερος σφάλματα κατά την εκτίμηση του πρόσφορου και αναλογικού χαρακτήρα του κοινοποιηθέντος μέτρου, ο τρίτος παράβαση του άρθρου 10 του κανονισμού 2019/943 και του άρθρου 5 της οδηγίας 2019/944, ο τέταρτος παραβίαση της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων και ο πέμπτος παραβίαση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.

20

Εμμέσως, με τους λόγους αυτούς, οι προσφεύγουσες προσάπτουν στην Επιτροπή ότι δεν κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας του κοινοποιηθέντος μέτρου, μολονότι υπήρχαν αμφιβολίες ως προς τη συμβατότητα του μέτρου με την εσωτερική αγορά, λόγω του περιορισμού του πεδίου εφαρμογής της απαλλαγής από την εισφορά αποκλειστικά και μόνο στους αγοραστές στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς να εμπίπτουν σε αυτό οι αγοραστές στη λιανική αγορά, καθώς και λόγω των αρνητικών συνεπειών που είχε ο περιορισμός αυτός για τους αγοραστές στη λιανική αγορά οι οποίοι είχαν συνάψει χρηματοδοτικές συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, όπως οι προσφεύγουσες, και είχαν επιβαρυνθεί με το κόστος της εισφοράς που τους είχε μετακυλίσει ο φυσικός προμηθευτής τους ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς να επωφεληθούν μειώσεως της τιμής ηλεκτρικής ενέργειας που κατέβαλλαν.

Επί των αποδεικτικών στοιχείων που προσκόμισαν και της επιχειρηματολογίας που προέβαλαν οι προσφεύγουσες στις 10 Αυγούστου 2023

21

Η Επιτροπή και το Βασίλειο της Ισπανίας εκτιμούν ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισαν και η επιχειρηματολογία που προέβαλαν οι προσφεύγουσες στις 10 Αυγούστου 2023 σε απάντηση του υπομνήματος παρεμβάσεως του Βασιλείου της Ισπανίας πρέπει να απορριφθούν ως απαράδεκτα, λόγω εκπρόθεσμης προβολής. Η Επιτροπή προσθέτει ότι τα εν λόγω στοιχεία και επιχειρήματα είναι, σε κάθε περίπτωση, αλυσιτελή, διότι είναι μεταγενέστερα της προσβαλλόμενης απόφασης και, επομένως, δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη για τον έλεγχο της νομιμότητάς της.

22

Συναφώς, επισημαίνεται ότι, κατά την κατάθεση των παρατηρήσεών τους στις 10 Αυγούστου 2023, οι προσφεύγουσες προσκόμισαν νέα αποδεικτικά στοιχεία, τα οποία αφορούσαν, αφενός, την τροποποίηση του κοινοποιηθέντος μέτρου η οποία πραγματοποιήθηκε μετά την έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης και παρέχει πλέον στους αγοραστές στη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας τη δυνατότητα να κοινοποιούν στην OMIE τις συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας που είχαν συνάψει για την περίοδο από τον Μάιο έως τον Δεκέμβριο του 2023, και, αφετέρου, την απόφαση της Επιτροπής της 25ης Απριλίου 2023 για τη μη διατύπωση αντιρρήσεων όσον αφορά την εν λόγω τροποποίηση του μέτρου.

23

Χωρίς να είναι αναγκαίο να εξεταστεί κατά πόσον τα νέα αυτά στοιχεία προσκομίστηκαν και η σχετική επιχειρηματολογία προβλήθηκε εκπροθέσμως, με αποτέλεσμα να είναι απαράδεκτα, αρκεί να υπογραμμιστεί ότι, σε κάθε περίπτωση, τα στοιχεία αυτά δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο του ελέγχου νομιμότητας της προσβαλλόμενης απόφασης, όπως ορθώς υποστηρίζει η Επιτροπή.

24

Πράγματι, από τη νομολογία που μνημονεύεται στη σκέψη 15 ανωτέρω προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση πρέπει να εκτιμάται με γνώμονα τα πληροφοριακά στοιχεία που μπορούσε να έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή όταν την εξέδωσε. Πρόκειται για ειδική εφαρμογή της γενικότερης αρχής κατά την οποία, στο πλαίσιο προσφυγής ακυρώσεως, η νομιμότητα πράξεως της Ένωσης πρέπει να εκτιμάται βάσει των πραγματικών και νομικών στοιχείων που υφίστανται κατά τον χρόνο έκδοσής της, με αποτέλεσμα πράξεις μεταγενέστερες της έκδοσης μιας απόφασης να μην μπορούν να θίξουν το κύρος της (βλ. απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2019, Alcogroup και Alcodis κατά Επιτροπής, C‑403/18 P, EU:C:2019:870, σκέψη 45 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

25

Επομένως, τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισαν οι προσφεύγουσες στις 10 Αυγούστου 2023 και, κατά συνέπεια, η επιχειρηματολογία τους σχετικά με τα στοιχεία αυτά δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο του ελέγχου νομιμότητας της προσβαλλόμενης απόφασης.

Επί του πρώτου και του τετάρτου λόγου ακυρώσεως, με τους οποίους προβάλλεται, αντιστοίχως, ότι η Επιτροπή κατανόησε εσφαλμένως το κοινοποιηθέν μέτρο και ότι το μέτρο αυτό εισάγει δυσμενή διάκριση

26

Το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι οι δύο αυτοί λόγοι ακυρώσεως πρέπει να εξεταστούν από κοινού.

27

Με τον πρώτο λόγο ακυρώσεως, οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι η ανάλυση της Επιτροπής σχετικά με τη λειτουργία του κοινοποιηθέντος μέτρου είναι ασαφής, δεδομένου ότι δεν προκύπτει σαφώς εξ αυτής αν η Επιτροπή έλαβε υπόψη το γεγονός ότι οι αγοραστές στη λιανική αγορά χρησιμοποιούσαν και αυτοί μηχανισμούς κάλυψης της εκ μέρους τους αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας ισοδύναμους με εκείνους των αγοραστών στη χονδρική αγορά, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοδοτικών συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Συναφώς, υποστηρίζουν ότι η χρήση αυτού του είδους συμβάσεων είναι απόρροια της νομικής οργάνωσης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας βάσει του δικαίου της Ένωσης και συνιστά απλή και συνήθη συμβατική δομή την οποία η Επιτροπή δεν μπορούσε να αγνοεί.

28

Οι προσφεύγουσες συνάγουν εξ αυτού ότι η Επιτροπή βρισκόταν σε κατάσταση αβεβαιότητας ως προς τον ακριβή προσδιορισμό των φορέων που μπορούσαν να τύχουν της απαλλαγής. Συνεπεία αυτού, κατά την άποψη των προσφευγουσών, η Επιτροπή ενέκρινε καθεστώς ενισχύσεων του οποίου η συμβατότητα με το δίκαιο της Ένωσης ήταν αμφίβολη. Συναφώς, οι προσφεύγουσες υπογραμμίζουν ότι, μολονότι η Επιτροπή αναφέρει ότι, για τις ανάγκες της εκτιμήσεώς της, στηρίχθηκε στις πληροφορίες που παρέσχον το Βασίλειο της Ισπανίας και η Πορτογαλική Δημοκρατία με την κοινοποίησή τους καθώς και στις συμπληρωματικές πληροφορίες που γνωστοποίησαν τα εν λόγω κράτη μέλη, εντούτοις οι ίδιες δεν είχαν πρόσβαση στις διάφορες αυτές πληροφορίες. Ως εκ τούτου, ζητούν να συμπεριλάβει η Επιτροπή στη δικογραφία τις κοινοποιήσεις καθώς και κάθε άλλη κρίσιμη πληροφορία σχετικά με το κοινοποιηθέν μέτρο την οποία της έχουν γνωστοποιήσει τα εν λόγω κράτη μέλη.

29

Με τον τέταρτο λόγο ακυρώσεως, οι προσφεύγουσες προσάπτουν στην Επιτροπή ότι δεν εξέτασε τη συμβατότητα του κοινοποιηθέντος μέτρου με την αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων. Στο πλαίσιο αυτό, υποστηρίζουν, κατ’ ουσίαν, ότι το κρίσιμο κριτήριο συγκρίσεως δεν μπορούσε να είναι αυτό της αποκτήσεως στη χονδρική ή στη λιανική αγορά, αλλά έπρεπε να είναι το κριτήριο που αφορά την «ικανότητα των αποκτώντων να καλύψουν και να επιτύχουν την κάλυψη των προμηθειών ηλεκτρικής ενέργειας στις οποίες προβαίνουν», υπογραμμίζουν δε τις μεγάλες ομοιότητες που υφίστανται μεταξύ της καταστάσεως στην οποία βρίσκονται οι ίδιες και εκείνης των άμεσων καταναλωτών στη χονδρική αγορά, ήτοι των επιχειρήσεων που αγοράζουν, για τις ανάγκες τους, ηλεκτρική ενέργεια στην αγορά αυτή.

30

Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από το Βασίλειο της Ισπανίας, εκτιμά ότι από τους δύο αυτούς λόγους ακυρώσεως δεν προκύπτει η ύπαρξη σοβαρών δυσχερειών.

31

Από τον συνδυασμό των δύο αυτών λόγων ακυρώσεως συνάγεται ότι οι προσφεύγουσες προβάλλουν, κατ’ ουσίαν, τρεις αιτιάσεις προκειμένου να αποδείξουν την ύπαρξη σοβαρών δυσχερειών που δικαιολογούσαν την κίνηση επίσημης διαδικασίας έρευνας. Πρώτον, θεωρούν ότι από την ανάγνωση της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει η ύπαρξη αβεβαιότητας ως προς τον ακριβή προσδιορισμό των αγοραστών ηλεκτρικής ενέργειας που μπορούν να τύχουν απαλλαγής. Δεύτερον, υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή δεν μπορούσε να αγνοεί ότι ορισμένοι αγοραστές στη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας διασφάλιζαν τη σταθερότητα των τιμών εφοδιασμού τους μέσω χρηματοδοτικών συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Τρίτον, φρονούν ότι οι αγοραστές στη λιανική αγορά που προσφεύγουν σε τέτοιες συμβάσεις βρίσκονται σε κατάσταση παρεμφερή με εκείνη των άμεσων καταναλωτών στη χονδρική αγορά, οπότε το κοινοποιηθέν μέτρο παραβιάζει την αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων.

32

Κατά πρώτον, επισημαίνεται ότι, μεταξύ άλλων, από τα σημεία 4 έως 7, 24 και 33 έως 39 της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει, αφενός, ότι σκοπός του κοινοποιηθέντος μέτρου είναι να προκαλέσει μείωση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας στο πλαίσιο έντονης πίεσης για άνοδο των τιμών των καυσίμων, η οποία συνδέεται με ένα πλαίσιο κρίσεων τις οποίες καλούνταν να αντιμετωπίσουν οι εθνικές και διεθνείς αγορές ενέργειας, και, αφετέρου, ότι το μέτρο αποσκοπεί στην επίτευξη του σκοπού αυτού μέσω της επιδότησης ορισμένων πηγών ηλεκτρικής ενέργειας προκειμένου να επιτευχθεί μείωση της τιμής στη χονδρική αγορά, η οποία θα έπρεπε, κατά συνέπεια, να επιφέρει μείωση των τιμών στη λιανική αγορά.

33

Όσον αφορά, πρώτον, τις επιδοτούμενες πηγές ενέργειας, από τα σημεία 33 έως 39 της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το κοινοποιηθέν μέτρο αποσκοπεί στη μείωση του κόστους παραγωγής των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα και στη μείωση των καθημερινώς υποβαλλόμενων προσφορών προς δημοπράτηση, μεταξύ άλλων, στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Κατά το σημείο 43, αρμόδια για τον υπολογισμό της αντίστοιχης επιδοτήσεως και την πραγματική καταβολή της είναι η OMIE.

34

Όσον αφορά, δεύτερον, τους αγοραστές στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, αφενός, από το σημείο 44 της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι αυτοί, ως επωφελούμενοι από τη μείωση των τιμών στη χονδρική αγορά, υπόκεινται σε εισφορά καλύπτουσα, εν μέρει, το κόστος του μέτρου, το ύψος της οποίας καθορίζεται από την OMIE σε συνάρτηση με τον όγκο των αγορών τους στη χονδρική αγορά. Αφετέρου, από το σημείο 45, στοιχείο δʹ, της προσβαλλόμενης απόφασης και από το άρθρο 8, παράγραφος 3, του κοινοποιηθέντος μέτρου προκύπτει ότι απαλλάσσονται από την καταβολή της εισφοράς αυτής για το μέρος των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας που πραγματοποιούν για το οποίο έχουν συνάψει συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας με σταθερή τιμή πριν από τις 26 Απριλίου 2022, υπό την επιφύλαξη της κοινοποιήσεως των εν λόγω συμβάσεων στην OMIE εντός των προθεσμιών που ορίζονται με το εν λόγω μέτρο. Από τα σημεία 46 έως 48 της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει επίσης ότι η απαλλαγή αυτή έχει προσωρινό χαρακτήρα, δεδομένου ότι δεν εφαρμόζεται πλέον όταν ανανεώνονται οι συμβάσεις.

35

Όσον αφορά, τρίτον, τους αγοραστές στη λιανική αγορά, από τον συνδυασμό, μεταξύ άλλων, των σημείων 6, 35, 49, 50 και 134 της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι γίνεται διαφοροποίηση αναλόγως του αν αυτοί έχουν συνάψει, ή όχι, ρυθμιζόμενες συμβάσεις, ήτοι αν πρόκειται για καταναλωτές που απολαύουν της τιμής PVPC και της έκπτωσης με την ονομασία «Bono social».

36

Συγκεκριμένα, η μετακύλιση τόσο της μειώσεως της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας όσο και του ποσού της εισφοράς έχει υποχρεωτικό χαρακτήρα μόνον όσον αφορά τις ρυθμιζόμενες συμβάσεις. Όσον αφορά τις μη ρυθμιζόμενες συμβάσεις, οι θεσπίσαντες το κοινοποιηθέν μέτρο ανέμεναν, για τις συμβάσεις με δυναμικές τιμές, δηλαδή εκείνες βάσει των οποίων οι διακυμάνσεις των τιμών χονδρικής αντικατοπτρίζονταν άμεσα στις τιμές κατανάλωσης, ότι τόσο η μείωση της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας στη χονδρική αγορά όσο και το ποσό της εισφοράς θα μετακυλίονταν άμεσα στους τελικούς καταναλωτές. Για τα άλλα είδη μη ρυθμιζόμενων συμβάσεων, οι θεσπίσαντες το μέτρο εκτίμησαν ότι η μετακύλιση της μείωσης όσον αφορά την τιμή χονδρικής και της εισφοράς θα απέρρεε από την εφαρμογή των όρων του ανταγωνισμού, δεδομένου ότι υπήρχε μεγάλος αριθμός προμηθευτών λιανικής στην ισπανική και πορτογαλική αγορά.

37

Κατά δεύτερον και κατά συνέπεια, η αιτίαση που αφορά αβεβαιότητα ως προς την έκταση της απαλλαγής στην προσβαλλόμενη απόφαση είναι αβάσιμη. Συγκεκριμένα, από τις σκέψεις 34 και 35 ανωτέρω προκύπτει, αφενός, ότι η εν λόγω απαλλαγή εφαρμόζεται αποκλειστικά στους αγοραστές στη χονδρική αγορά οι οποίοι έχουν συνάψει συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας με σταθερή τιμή πριν από τις 26 Απριλίου 2022 και, αφετέρου, ότι ο αντίκτυπος –τόσο της μείωσης της τιμής στη χονδρική αγορά όσο και της ενδεχόμενης καταβολής της εισφοράς– στις συμβάσεις που συνήψαν οι τελικοί καταναλωτές, πλην των ρυθμιζόμενων συμβάσεων, είναι ζήτημα που εμπίπτει στην εφαρμογή των όρων του ανταγωνισμού στη λιανική αγορά.

38

Ειδικότερα, όσον αφορά τα σημεία 48, 80, 104 και 142 της προσβαλλόμενης απόφασης, τα οποία επισημαίνουν οι προσφεύγουσες υποστηρίζοντας ότι τα σημεία αυτά συνεπάγονται, κατ’ ουσίαν, ότι ορισμένοι αγοραστές στη λιανική αγορά θα μπορούσαν να τύχουν απαλλαγής από την καταβολή της εισφοράς, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι τα εν λόγω σημεία δεν μπορούν να ερμηνευθούν υπό την έννοια αυτή.

39

Πρώτον, το σημείο 48 της προσβαλλόμενης απόφασης εντάσσεται στο πλαίσιο των σημείων 44 έως 48 τα οποία μνημονεύονται στη σκέψη 34 ανωτέρω και αφορούν την εισφορά στην οποία υπόκεινται οι αγοραστές στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την ενδεχόμενη απαλλαγή τους. Ειδικότερα, στο σημείο αυτό εκτίθεται η θέση των πορτογαλικών και ισπανικών αρχών, σύμφωνα με την οποία η απαλλαγή έχει προσωρινό χαρακτήρα, καθόσον δεν έχει πλέον εφαρμογή σε περίπτωση ανανέωσης των συμβάσεων προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας με σταθερή τιμή, και διευκρινίζεται συναφώς ότι η διάρκεια των εν λόγω συμβάσεων είναι συνήθως ενός έτους.

40

Δεύτερον, το σημείο 80 της προσβαλλόμενης απόφασης απλώς και μόνον υπενθυμίζει τη διάκριση που γίνεται στο σημείο 49 της εν λόγω απόφασης και μνημονεύεται στη σκέψη 35 ανωτέρω, όσον αφορά τη μετακύλιση του ποσού της εισφοράς, η οποία είναι υποχρεωτική για τους καταναλωτές που έχουν συνάψει ρυθμιζόμενες συμβάσεις και αναμενόμενη για τους λοιπούς καταναλωτές.

41

Τρίτον, από το σημείο 104 της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει, χωρίς οποιαδήποτε αμφισημία, ότι το σημείο αυτό αναφέρεται αποκλειστικώς στους αγοραστές στη χονδρική αγορά. Ειδικότερα, στο εν λόγω σημείο εξετάζεται το ζήτημα κατά πόσον η απαλλαγή της οποίας τυγχάνουν όσοι έχουν συνάψει συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας με σταθερή τιμή πριν από την έναρξη ισχύος του κοινοποιηθέντος μέτρου είναι ικανή να τους παράσχει επιλεκτικό πλεονέκτημα κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ.

42

Τέλος, τέταρτον, όσον αφορά το σημείο 142 της προσβαλλόμενης απόφασης, αρκεί να υπογραμμιστεί ότι η Επιτροπή αναφέρεται ρητώς στην πρώτη περίοδο του σημείου αυτού στο γεγονός ότι «το μέτρο απαλλάσσει από την υποχρέωση καταβολής της εισφοράς τους αγοραστές στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, για το μέρος των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας που πραγματοποιούν για το οποίο έχουν συνάψει συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας με σταθερή τιμή πριν από τις 26 Απριλίου 2022». Ως εκ τούτου, οι εκτιμήσεις που παρατίθενται στη συνέχεια σχετικά με τη σημασία της άμβλυνσης των κινδύνων τιμολόγησης μέσω χρηματοδοτικών καλύψεων δεν μπορούν να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι υποδηλώνουν, όπως υποστηρίζουν οι προσφεύγουσες, ότι θα έπρεπε να ληφθεί υπόψη το σύνολο των συμβάσεων που συνάπτονται προς τον σκοπό καλύψεως, ακόμη και από αγοραστές στη λιανική αγορά, προκειμένου να αποφευχθεί η μετακύλιση, έστω και εμμέσως, του κόστους της εισφοράς σε αυτούς.

43

Όσον αφορά, κατά τρίτον, την αιτίαση με την οποία προβάλλεται ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη ότι οι αγοραστές στη λιανική αγορά προσφεύγουν σε χρηματοδοτικές συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ούτε αυτή μπορεί να γίνει δεκτή.

44

Βεβαίως, οι χρηματοδοτικές συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, όπως αυτές που συνήψαν οι προσφεύγουσες, παρουσιάζουν ιδιαιτερότητες οι οποίες, υπό το πρίσμα της λειτουργίας του κοινοποιηθέντος μέτρου, συνεπάγονται για τους αγοραστές στη λιανική αγορά που συνήψαν τις εν λόγω συμβάσεις μετακύλιση του ποσού της εισφοράς, όχι όμως και της μείωσης της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας. Συγκεκριμένα, καίτοι το κοινοποιηθέν μέτρο έχει ως συνέπεια τη μετακύλιση του κόστους της εισφοράς από τον φυσικό προμηθευτή, η εφαρμογή σύμβασης συναφθείσας με άλλη επιχείρηση, η οποία βασίζεται σε αντισταθμιστικές πληρωμές ανάλογα με τη διαφορά μεταξύ της αγοραίας τιμής και της τιμής που καθορίζεται στην εν λόγω σύμβαση, έχει ως αποτέλεσμα να μην επωφελούνται οι ως άνω αγοραστές από τη συνολική μείωση της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας την οποία αναμένουν οι θεσπίσαντες το κοινοποιηθέν μέτρο.

45

Εντούτοις, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι οι προσφεύγουσες δεν αποδεικνύουν ότι υπήρχαν ενδείξεις από τις οποίες προέκυπτε ότι ορισμένες συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας συναφθείσες από τους αγοραστές στη λιανική αγορά, λόγω της δομής τους, ήταν απρόσφορες ή ελάχιστα πρόσφορες για μετακύλιση της μείωσης των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας στη χονδρική αγορά, ενδείξεις οι οποίες θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν το να μην περιοριστεί η Επιτροπή στην απλή εξέταση των πραγματικών και νομικών στοιχείων που περιήλθαν σε γνώση της, κατ’ εφαρμογήν της νομολογίας που μνημονεύεται στη σκέψη 18 ανωτέρω.

46

Πρώτον, με τα δικόγραφά τους, οι προσφεύγουσες απλώς και μόνον τονίζουν ότι η «Επιτροπή γνωρίζει αναμφίβολα την ύπαρξη μακροπρόθεσμων [συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας]», συνάγοντας τη γνώση αυτή από τη δυνατότητα που παρέχει το δίκαιο της Ένωσης στον καταναλωτή να επιλέξει αυτού του είδους τον τρόπο προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας. Εντούτοις, ένας τέτοιος ισχυρισμός δεν πιστοποιεί ότι, όταν η Επιτροπή εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, ήταν παγκοίνως γνωστό ότι οι αγοραστές στη λιανική αγορά προσφεύγουν σε χρηματοδοτικές συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

47

Δεύτερον, επισημαίνεται ότι οι προσφεύγουσες παραπέμπουν γενικώς σε ορισμένα έγγραφα της Επιτροπής, χωρίς να προσδιορίζουν τα χωρία των εν λόγω εγγράφων που αφορούν την προώθηση συμβατικών δομών ισοδύναμων με εκείνες που οι ίδιες προτίμησαν. Τούτο ισχύει για την πρόταση της Επιτροπής, της 14ης Μαρτίου 2023, για κανονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των κανονισμών 2019/943 και (ΕΕ) 2019/942, καθώς και των οδηγιών (ΕΕ) 2018/2001 και (ΕΕ) 2019/944, με σκοπό τη βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της Ένωσης (COM/2023/148 final) ή για το έγγραφο εργασίας της Επιτροπής, της 18ης Μαΐου 2022, με τίτλο «Καθοδήγηση προς τα κράτη μέλη σχετικά με ορθές πρακτικές για την επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης για έργα ανανεώσιμης ενέργειας» (SWD/2022/0149 final). Μολονότι τα έγγραφα αυτά τονίζουν, βεβαίως, το ενδιαφέρον που μπορεί να παρουσιάζει η σύναψη συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, δεν πραγματεύονται την ειδική περίπτωση των συμβάσεων του είδους αυτών που συνήψαν οι προσφεύγουσες, οι οποίες, εξάλλου, δεν παραπέμπουν σε κανένα συγκεκριμένο χωρίο των εν λόγω εγγράφων.

48

Συναφώς, το μόνο αποδεικτικό στοιχείο που επικαλέστηκαν οι προσφεύγουσες, το οποίο, όπως το παρουσιάζουν, κάνει λόγο για τη συμβατική δομή εφοδιασμού τους, είναι μια μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και της Επιτροπής. Εντούτοις, αρκεί να υπογραμμιστεί ότι πρόκειται για ανάλυση προοπτικών η οποία αφορά τις δυνατότητες αναπτύξεως των συμβάσεων αγοράς ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές –συμπεριλαμβανομένων των συμβάσεων της ίδιας φύσεως με εκείνες που συνήψαν οι προσφεύγουσες– εντός της Ένωσης. Επομένως, δεν είναι ικανή να αποδείξει ότι η χρήση τέτοιου είδους συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας από τους αγοραστές στη λιανική αγορά ήταν παγκοίνως γνωστή, όπερ θα συνεπαγόταν ότι η Επιτροπή όφειλε, με δική της πρωτοβουλία, να είχε λάβει υπόψη την ύπαρξή τους κατά την εξέταση του κοινοποιηθέντος μέτρου.

49

Κατά τέταρτον, ούτε η αιτίαση που αντλείται από παραβίαση της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων μπορεί να γίνει δεκτή, στο μέτρο που με αυτήν οι προσφεύγουσες επικρίνουν τον περιορισμό του πεδίου εφαρμογής της απαλλαγής αποκλειστικώς και μόνον στους αγοραστές στην χονδρική αγορά.

50

Συναφώς, πρώτον, επισημαίνεται ότι μια τέτοια επίκριση ισοδυναμεί με την αιτίαση ότι η Επιτροπή δεν διαπίστωσε ότι το πεδίο εφαρμογής της απαλλαγής από την εισφορά συνεπαγόταν την παροχή επιλεκτικού πλεονεκτήματος μόνο στους αγοραστές στη χονδρική αγορά και, ως εκ τούτου, συνιστούσε κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ.

51

Συγκεκριμένα, η εκτίμηση της προϋποθέσεως περί επιλεκτικού χαρακτήρα του πλεονεκτήματος αποσκοπεί ακριβώς στον εντοπισμό της ύπαρξης διαφορετικής μεταχείρισης που μπορεί, κατ’ ουσίαν, να χαρακτηριστεί ως εισάγουσα δυσμενείς διακρίσεις. Προϋποθέτει να εξετάζεται κατά πόσον, στο πλαίσιο δεδομένου νομικού καθεστώτος, το επίμαχο εθνικό μέτρο μπορεί να ευνοήσει «ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένους κλάδους παραγωγής» έναντι άλλων που τελούν, από πλευράς του επιδιωκόμενου με το εν λόγω καθεστώς σκοπού, σε παρεμφερή πραγματική και νομική κατάσταση (βλ. απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2016, Επιτροπή κατά World Duty Free Group SA κ.λπ., C‑20/15 P και C‑21/15 P, EU:C:2016:981, σκέψη 54 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

52

Δεύτερον, αφενός, επισημαίνεται ότι, στα σημεία 97 έως 101, 104 και 105 της προσβαλλόμενης απόφασης, η Επιτροπή εξέτασε αν η εν λόγω απαλλαγή συνιστούσε κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτό δεν συνέβαινε, λόγω μη συνδρομής ως προς αυτήν της προϋπόθεσης του επιλεκτικού χαρακτήρα που είναι σύμφυτη με την έννοια της κρατικής ενίσχυσης. Αφετέρου, από το σημείο 104 της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ειδικότερα ότι η Επιτροπή απεφάνθη ρητώς μόνον επί του ζητήματος αν η διαφορετική μεταχείριση μεταξύ των αγοραστών στη χονδρική αγορά, αναλόγως του κατά πόσον ετύγχαναν απαλλαγής, συνεπαγόταν επιλεκτικό πλεονέκτημα, αλλά δεν εξέτασε την ενδεχόμενη ύπαρξη επιλεκτικού πλεονεκτήματος λόγω του αποκλεισμού των αγοραστών στη λιανική αγορά από την απαλλαγή.

53

Εντούτοις, τρίτον, λαμβανομένης υπόψη της λογικής του κοινοποιηθέντος μέτρου, όπως αυτή υπενθυμίζεται στην προσβαλλόμενη απόφαση (βλ. σκέψεις 32 έως 36 ανωτέρω), ήταν προφανές ότι οι αγοραστές στη χονδρική και στη λιανική αγορά δεν βρίσκονταν σε παρεμφερή κατάσταση όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο η μείωση των τιμών στη χονδρική αγορά και η καταβολή της εισφοράς αντικατοπτρίζονταν στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας, οπότε η Επιτροπή δεν όφειλε να αποφανθεί ρητώς επί του ζητήματος κατά πόσον ο περιορισμός του πεδίου εφαρμογής της απαλλαγής από την εισφορά αποκλειστικώς και μόνον στους αγοραστές στη χονδρική αγορά συνιστούσε επιλεκτικό πλεονέκτημα.

54

Συγκεκριμένα, όσον αφορά, από τη μια πλευρά, τους αγοραστές στη χονδρική αγορά, αυτοί αγοράζουν απευθείας την ηλεκτρική τους ενέργεια στην τιμή που προκύπτει από την αγορά αυτή. Το πλεονέκτημα του οποίου απολαύουν είναι ακριβώς συνάρτηση της διαφοράς, την οποία υπολογίζει η ΟΜΙΕ, μεταξύ, αφενός, της τιμής της αγοράς, όπως αυτή προκύπτει από την επιδότηση ορισμένων πηγών ενέργειας, και, αφετέρου, της τιμής που θα είχε διαμορφωθεί χωρίς την εν λόγω επιδότηση. Ομοίως, η ΟΜΙΕ είναι επιφορτισμένη να καθορίσει επακριβώς το ποσό της εισφοράς καθώς και της απαλλαγής για τους αγοραστές που δεν μπόρεσαν να επωφεληθούν από τη μείωση των εν λόγω τιμών.

55

Από την άλλη πλευρά, η τιμή στη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας διαμορφώνεται με βάση την προσφορά και τη ζήτηση στη δεύτερη αυτή αγορά. Όπως εκτέθηκε στη σκέψη 36 ανωτέρω, η εκτίμηση αυτή ελήφθη υπόψη από τους θεσπίσαντες το κοινοποιηθέν μέτρο, δεδομένου ότι αυτοί προέβλεπαν –εξαιρουμένης της περιπτώσεως των ρυθμιζόμενων συμβάσεων– έμμεση μετακύλιση της μείωσης της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και του ποσού της εισφοράς στους καταναλωτές, λόγω του ανταγωνισμού στην αγορά αυτή, αναφερόμενοι στον σημαντικό αριθμό προμηθευτών λιανικής στην Ισπανία και την Πορτογαλία.

56

Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι η τρίτη αιτίαση των προσφευγουσών δεν είναι ικανή να αποδείξει την ύπαρξη σοβαρών δυσχερειών ικανών να δικαιολογήσουν την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας.

57

Το συμπέρασμα αυτό δεν αναιρείται από την επιχειρηματολογία των προσφευγουσών με την οποία υποστηρίζεται ότι οι προσφεύγουσες βρίσκονται σε κατάσταση παρεμφερή με εκείνη των άμεσων καταναλωτών στη χονδρική αγορά.

58

Αφενός, η επιχειρηματολογία αυτή στηρίζεται στην παραδοχή ότι η Επιτροπή όφειλε να είχε λάβει με δική της πρωτοβουλία υπόψη την ιδιαιτερότητα των αγοραστών στη λιανική αγορά οι οποίοι προσφεύγουν σε χρηματοδοτικές συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Για τους λόγους όμως που εκτίθενται στις σκέψεις 43 έως 48 ανωτέρω, η παραδοχή αυτή δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη.

59

Αφετέρου, και σε κάθε περίπτωση, μολονότι η απόκτηση ηλεκτρικής ενέργειας από τους άμεσους καταναλωτές στη χονδρική αγορά προσομοιάζει, ως προς τον σκοπό της, με την απόκτηση εκ μέρους των προσφευγουσών, υπό την έννοια ότι πραγματοποιείται για δική τους κατανάλωση και όχι προς τον σκοπό προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας σε επόμενους αγοραστές, γεγονός παραμένει ότι η απόκτηση αυτή πραγματοποιείται σε δύο διαφορετικές αγορές στις οποίες ο καθορισμός των τιμών δεν ακολουθεί την ίδια λογική, όπως εκτέθηκε στις σκέψεις 53 και 54 ανωτέρω.

60

Κατόπιν των προεκτεθέντων, ο πρώτος και ο τέταρτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.

61

Όσον αφορά την αίτηση των προσφευγουσών με την οποία ζητείται, κατ’ ουσίαν, να περιληφθούν στη δικογραφία οι κοινοποιήσεις στις οποίες προέβησαν το Βασίλειο της Ισπανίας και η Πορτογαλική Δημοκρατία, καθώς και η αλληλογραφία μεταξύ των εν λόγω κρατών μελών και της Επιτροπής, πρέπει να υπομνησθεί ότι εναπόκειται στο Γενικό Δικαστήριο να εκτιμήσει τον πρόσφορο χαρακτήρα των μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας που ζητούνται από κύριο διάδικο (πρβλ. απόφαση της 6ης Ιουλίου 1999, Séché κατά Επιτροπής, T‑112/96 και T‑115/96, EU:T:1999:134, σκέψη 284).

62

Για να μπορέσει το Γενικό Δικαστήριο να κρίνει αν είναι χρήσιμο για την ομαλή διεξαγωγή της διαδικασίας να ζητήσει την προσκόμιση ορισμένων εγγράφων, ο διάδικος που υποβάλλει σχετική αίτηση οφείλει να προσδιορίσει τα ζητηθέντα έγγραφα και να παράσχει στο Γενικό Δικαστήριο τουλάχιστον έναν ελάχιστο αριθμό στοιχείων που να πιστοποιούν τη χρησιμότητα των εγγράφων αυτών για τις ανάγκες της δίκης (απόφαση της 17ης Δεκεμβρίου 1998, Baustahlgewebe κατά Επιτροπής, C‑185/95 P, EU:C:1998:608, σκέψη 93· βλ. επίσης απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2013, TF1 κατά Επιτροπής, T‑275/11, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2013:535, σκέψη 117 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Συνακόλουθα, o εν λόγω διάδικος οφείλει, μεταξύ άλλων, να προσκομίσει συγκεκριμένες και κρίσιμες ενδείξεις ικανές να εξηγήσουν με ποιον τρόπο τα επίμαχα έγγραφα μπορούσαν να παρουσιάζουν ενδιαφέρον για την επίλυση της διαφοράς [πρβλ. απόφαση της 20ής Ιουλίου 2016, Οικονομόπουλος κατά Επιτροπής, T‑483/13, EU:T:2016:421, σκέψη 253 (μη δημοσιευθείσα)].

63

Πρώτον, επισημαίνεται, αφενός, ότι οι προσφεύγουσες είχαν πρόσβαση στο κείμενο του κοινοποιηθέντος μέτρου και, αφετέρου, για τους λόγους που εκτέθηκαν κατά την εξέταση του υπό κρίση λόγου ακυρώσεως, ότι το μέτρο αυτό στηρίζεται σε σαφή λογική βασιζόμενη στη διάκριση μεταξύ αποκτήσεων στις αγορές χονδρικής και λιανικής.

64

Δεύτερον, η αίτηση των προσφευγουσών για τη λήψη μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας, ως εκ του εύρους της, αποσκοπεί στο να προσκομισθούν στη συζήτηση τα έγγραφα του διοικητικού φακέλου της Επιτροπής, μολονότι οι προσφεύγουσες, ακόμη και υπό την ιδιότητά τους ως ενδιαφερομένων μερών, δεν έχουν δικαίωμα πρόσβασης στον εν λόγω φάκελο (πρβλ. απόφαση της 29ης Ιουνίου 2010, Επιτροπή κατά Technische Glaswerke Ilmenau, C‑139/07 P, EU:C:2010:376, σκέψη 58).

65

Τρίτον, υπό τις συνθήκες αυτές, θα ήταν αναγκαίο να προσκομίσουν οι προσφεύγουσες στοιχεία που να επιβεβαιώνουν την άποψη ότι, πέραν του κειμένου του κοινοποιηθέντος μέτρου, το ζήτημα της χρήσης, εκ μέρους των αγοραστών στη λιανική αγορά, χρηματοδοτικών συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας είχε εξεταστεί στο πλαίσιο της σχετικής με την κοινοποίηση επικοινωνίας, γεγονός το οποίο αρνούνται τόσο η Επιτροπή όσο και το Βασίλειο της Ισπανίας. Πλην όμως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι δεν υπάρχουν τέτοια στοιχεία.

66

Ως εκ τούτου, η αίτηση των προσφευγουσών περί λήψεως μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας πρέπει να απορριφθεί.

Επί του δευτέρου λόγου ακυρώσεως, με τον οποίο προβάλλεται, κατ’ ουσίαν, ότι το κοινοποιηθέν μέτρο έχει δυσανάλογο χαρακτήρα

67

Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν, κατ’ ουσίαν, ότι η Επιτροπή όφειλε να κρίνει ότι το κοινοποιηθέν μέτρο δεν ήταν πρόσφορο και σύμφωνο με την αρχή της αναλογικότητας και, ως εκ τούτου, να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας. Συναφώς, επικρίνουν, πρώτον, τον προβαλλόμενο αποκλεισμό από το πεδίο εφαρμογής της απαλλαγής ορισμένων τρόπων κάλυψης των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας, ήτοι της χρήσης χρηματοδοτικών συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, δεύτερον, τον περιορισμό της δυνατότητας απαλλαγής με αποτέλεσμα να μπορούν να επωφεληθούν μόνον οι αγοραστές στη χονδρική αγορά και, τρίτον, τη μη συνεκτίμηση από την Επιτροπή των αποτελεσμάτων που συνεπάγεται το κοινοποιηθέν μέτρο για τους τελικούς καταναλωτές που βρίσκονται στην ίδια κατάσταση με τις προσφεύγουσες.

68

Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από το Βασίλειο της Ισπανίας, υπενθυμίζει, προκαταρκτικώς, ότι δεν ήταν υποχρεωμένη να λάβει υπόψη την κατάσταση των αγοραστών ηλεκτρικής ενέργειας στη λιανική αγορά οι οποίοι βρίσκονται στην κατάσταση των προσφευγουσών. Φρονεί, σε κάθε περίπτωση, ότι η εξέταση της αναλογικότητας του κοινοποιηθέντος μέτρου δεν δημιουργούσε καμία σοβαρή δυσχέρεια.

69

Προκαταρκτικώς, ο υπό κρίση λόγος ακυρώσεως, στο μέτρο που στηρίζεται στην παραδοχή ότι η Επιτροπή όφειλε να λάβει υπόψη την ιδιαίτερη κατάσταση των αγοραστών στη λιανική αγορά οι οποίοι έχουν συνάψει συμφωνίες του είδους αυτών που προτίμησαν οι προσφεύγουσες, πρέπει εκ προοιμίου να απορριφθεί, για λόγους ανάλογους με εκείνους που εκτίθενται στις σκέψεις 43 έως 48 ανωτέρω.

70

Ομοίως, η επιχειρηματολογία των προσφευγουσών με την οποία προβάλλεται ότι το κοινοποιηθέν μέτρο εξαίρεσε από το πεδίο εφαρμογής της απαλλαγής ένα συγκεκριμένο είδος συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στηρίζεται σε εσφαλμένη ερμηνεία της προσβαλλόμενης απόφασης. Για τους λόγους που εκτίθενται στις σκέψεις 33 έως 35 ανωτέρω, το πεδίο εφαρμογής της απαλλαγής που προβλέπεται στο σημείο 45, στοιχείο δʹ, της προσβαλλόμενης απόφασης δεν εξαρτάται από το είδος των συναφθεισών συμβάσεων, αλλά από την αγορά στην οποία αγοράζεται η ηλεκτρική ενέργεια.

71

Επομένως, κρίσιμο είναι μόνον το ζήτημα κατά πόσον ο περιορισμός της απαλλαγής από την εισφορά μόνο στους αγοραστές στη χονδρική αγορά δημιουργούσε σοβαρή δυσχέρεια υπό το πρίσμα της συμφωνίας του με την αρχή της αναλογικότητας.

72

Η αρχή της αναλογικότητας, η οποία υπενθυμίζεται στο άρθρο 5, παράγραφος 4, ΣΕΕ, επιτάσσει οι πράξεις των θεσμικών οργάνων της Ένωσης να μην υπερβαίνουν τα όρια του κατάλληλου και αναγκαίου μέτρου για την επίτευξη των θεμιτών σκοπών που επιδιώκει η σχετική ρύθμιση (πρβλ. απόφαση της 17ης Μαΐου 1984, Denkavit Nederland, 15/83, EU:C:1984:183, σκέψη 25), εξυπακουομένου ότι όταν υφίσταται δυνατότητα επιλογής μεταξύ περισσότερων κατάλληλων μέτρων, πρέπει να επιλέγεται το λιγότερο επαχθές και ότι τα δυσμενή αποτελέσματα που προκαλούνται δεν πρέπει να είναι υπέρμετρα σε σχέση με τους επιδιωκόμενους σκοπούς [απόφαση της 30ής Απριλίου 2019, Ιταλία κατά Συμβουλίου (Αλιευτική ποσόστωση για τον ξιφία της Μεσογείου), C‑611/17, EU:C:2019:332, σκέψη 55].

73

Συνεπώς, ένα μέτρο συνάδει με την αρχή της αναλογικότητας, εφόσον συντρέχουν τρία στοιχεία. Το πρώτο στοιχείο αφορά τον πρόσφορο χαρακτήρα του μέτρου, ήτοι το εάν το μέτρο είναι κατάλληλο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου θεμιτού σκοπού. Το δεύτερο στοιχείο αφορά την αναγκαιότητα του μέτρου και έχει την έννοια ότι ο εν λόγω θεμιτός σκοπός δεν μπορεί να επιτευχθεί με λιγότερο επαχθή, αλλά εξίσου πρόσφορα μέσα (πρβλ. απόφαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2013, Dansk Jurist- og Økonomforbund, C‑546/11, EU:C:2013:603, σκέψη 69). Τέλος, το τρίτο στοιχείο, το οποίο ενίοτε χαρακτηρίζεται ως «αναλογικότητα εν στενή εννοία», αφορά τον αναλογικό χαρακτήρα του μέτρου, ήτοι το να μην επάγεται το μέτρο μειονεκτήματα υπέρμετρα σε σχέση με τους επιδιωκόμενους σκοπούς (πρβλ. αποφάσεις της 7ης Μαρτίου 2013, Πολωνία κατά Επιτροπής, T‑370/11, EU:T:2013:113, σκέψη 89, και της 26ης Σεπτεμβρίου 2014, Romonta κατά Επιτροπής, T‑614/13, EU:T:2014:835, σκέψη 74).

74

Όσον αφορά, ειδικότερα, το στοιχείο που αφορά την αναγκαιότητα του κοινοποιηθέντος μέτρου, από πάγια νομολογία προκύπτει ότι η Επιτροπή δεν υποχρεούται να αποφαίνεται αφηρημένα επί όλων των εναλλακτικών μέτρων που μπορούν να ληφθούν, δεδομένου ότι, καίτοι το οικείο κράτος μέλος οφείλει να εκθέσει εμπεριστατωμένα τους λόγους οι οποίοι υπαγόρευσαν τη θέσπιση του επίμαχου καθεστώτος ενισχύσεων, ιδίως όσον αφορά τα προκριθέντα κριτήρια επιλεξιμότητας, δεν υποχρεούται να αποδείξει, τεκμηριωμένα, ότι κανένα άλλο πιθανό μέτρο, εξ ορισμού υποθετικό, δεν θα μπορούσε να διασφαλίσει με καλύτερο τρόπο την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού. Εφόσον το εν λόγω κράτος μέλος δεν υπέχει τέτοια υποχρέωση, ο προσφεύγων δεν δύναται βασίμως να ζητήσει από το Γενικό Δικαστήριο να υποχρεώσει την Επιτροπή να υποκαταστήσει τις εθνικές αρχές σε αυτό το καθήκον αναζήτησης κανονιστικών ρυθμίσεων, ώστε να εξετάσει κάθε εναλλακτικό μέτρο το οποίο θα μπορούσε να ληφθεί (βλ. απόφαση της 6ης Μαΐου 2019, Scor κατά Επιτροπής, T‑135/17, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2019:287, σκέψη 94 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

75

Επιπλέον, δεδομένου ότι οι προσφεύγουσες αμφισβητούν, με τον υπό κρίση λόγο ακυρώσεως, την εκτίμηση της αναλογικότητας καθεστώτος ενισχύσεων το οποίο η Επιτροπή έκρινε συμβατό με το άρθρο 107, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ, υπενθυμίζεται ότι η Επιτροπή διαθέτει, για την εφαρμογή του άρθρου 107, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ, ευρεία εξουσία εκτιμήσεως, η άσκηση της οποίας συνεπάγεται σύνθετες εκτιμήσεις οικονομικής και κοινωνικής φύσεως (βλ. απόφαση της 29ης Ιουλίου 2019, Bayerische Motoren Werke και Freistaat Sachsen κατά Επιτροπής, C‑654/17 P, EU:C:2019:634, σκέψη 80 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), οπότε ο δικαστικός έλεγχος πρέπει να περιορίζεται στην εξακρίβωση ότι τηρήθηκαν οι κανόνες διαδικασίας και οι κανόνες περί αιτιολογίας, ότι είναι ακριβή τα πραγματικά περιστατικά και ότι δεν υφίσταται πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως, πλάνη περί το δίκαιο και κατάχρηση εξουσίας (βλ. απόφαση της 22ας Δεκεμβρίου 2008, Régie Networks, C‑333/07, EU:C:2008:764, σκέψη 78 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

76

Κατά πρώτον, όπως υπογραμμίστηκε στη σκέψη 32 ανωτέρω, επισημαίνεται ότι το κοινοποιηθέν μέτρο έχει ως σκοπό να επιτύχει μείωση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας στο πλαίσιο έντονης πίεσης για άνοδο των τιμών των καυσίμων, η οποία συνδέεται με ένα πλαίσιο κρίσης το οποίο καλούνται να αντιμετωπίσουν οι εθνικές και διεθνείς αγορές. Πάντως, αφενός, οι προσφεύγουσες δεν αμφισβητούν το υποστατό αυτού του πλαισίου κρίσεως και των επιπτώσεών του επί των τιμών. Αφετέρου, ο εν λόγω σκοπός είναι σύμφωνος με τον σκοπό του άρθρου 107, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ, που συνίσταται στην «άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους».

77

Κατά δεύτερον, όπως επίσης υπογραμμίστηκε στη σκέψη 32 ανωτέρω, το κοινοποιηθέν μέτρο επιδιώκει την επίτευξη του σκοπού αυτού μέσω της επιδότησης ορισμένων πηγών ηλεκτρικής ενέργειας προκειμένου να επιτευχθεί μείωση της τιμής στη χονδρική αγορά, η οποία πρέπει να επιφέρει, συνακόλουθα, μείωση στη λιανική αγορά. Επιπλέον, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 33 έως 35 και 53 έως 56 ανωτέρω, η μετακύλιση της μείωσης των τιμών στη λιανική αγορά, με εξαίρεση όσον αφορά τις ρυθμιζόμενες συμβάσεις, αποτελεί ζήτημα που εμπίπτει στην εφαρμογή των όρων του ανταγωνισμού στην αγορά αυτή.

78

Στο πλαίσιο αυτό, πρώτον, η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως κρίνοντας, στα σημεία 131 έως 134 της προσβαλλόμενης απόφασης, ότι, ελλείψει του κοινοποιηθέντος μέτρου, βάσει των όρων του ανταγωνισμού δεν ήταν δυνατή η επίτευξη των θεμιτών αυτών σκοπών.

79

Δεύτερον, επισημαίνεται ότι τόσο το άρθρο 3, στοιχεία αʹ και βʹ, του κανονισμού 2019/943 όσο και το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2019/944 προάγουν την ελεύθερη διαμόρφωση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας με βάση την προσφορά και τη ζήτηση. Τα εν λόγω άρθρα διευκρινίζουν ότι «οι τιμές διαμορφώνονται με βάση τη ζήτηση και την προσφορά», «οι κανόνες της αγοράς ενθαρρύνουν την ελεύθερη διαμόρφωση των τιμών και αποφεύγουν ενέργειες που εμποδίζουν τη διαμόρφωση των τιμών με βάση τη ζήτηση και την προσφορά», «[ο]ι προμηθευτές είναι ελεύθεροι να καθορίζουν την τιμή στην οποία παρέχουν ηλεκτρική ενέργεια στους πελάτες» και «[τ]α κράτη μέλη λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα για την εξασφάλιση ουσιαστικού ανταγωνισμού μεταξύ των προμηθευτών».

80

Επιβάλλεται, όμως, η διαπίστωση ότι το κοινοποιηθέν μέτρο, καθόσον περιορίζει την άμεση παρέμβαση των εθνικών αρχών ώστε να καλύπτει μόνον τη διαμόρφωση των τιμών της χονδρικής αγοράς και δεν την επεκτείνει στη λιανική αγορά, πλην της περιπτώσεως των ρυθμιζόμενων συμβάσεων, διαφυλάσσει στο μέτρο του δυνατού την προβλεπόμενη στον κανονισμό 2019/943 και στην οδηγία 2019/944 αρχή της ελεύθερης διαμόρφωσης των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας βάσει της προσφοράς και της ζήτησης.

81

Τρίτον, οι προσφεύγουσες, στο μέτρο που υποστηρίζουν ότι η μείωση της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας στη λιανική αγορά έπρεπε να επιδιωχθεί με πρόβλεψη της δυνατότητας των αγοραστών στην αγορά αυτή να κοινοποιήσουν τις συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας που έχουν συνάψει προκειμένου να τύχουν, με την ιδιότητα αυτή, απαλλαγής από την καταβολή της εισφοράς, προβάλλουν μια προσέγγιση η οποία είναι εναλλακτική έναντι εκείνης που προέκριναν τα κράτη μέλη και ενέκρινε η Επιτροπή και η οποία, κατ’ εφαρμογήν της νομολογίας που μνημονεύεται στη σκέψη 74 ανωτέρω, δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη.

82

Σε κάθε περίπτωση, επισημαίνεται ότι η προσέγγιση στην οποία παραπέμπουν οι προσφεύγουσες παρεκκλίνει ακόμη περισσότερο από τη λογική της αρχής της ελεύθερης διαμόρφωσης των τιμών που απορρέει από την οδηγία 2019/944 και τον κανονισμό 2019/943 και, επομένως, δεν μπορεί να θεωρηθεί αναγκαία κατά την έννοια της νομολογίας που μνημονεύεται στη σκέψη 73 ανωτέρω.

83

Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί του τρίτου λόγου ακυρώσεως, με τον οποίο προβάλλεται ότι το κοινοποιηθέν μέτρο παραβιάζει τον κανονισμό 2019/943 και την οδηγία 2019/944

84

Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι, δεδομένου ότι το κοινοποιηθέν μέτρο παρεκκλίνει από την αρχή της ελεύθερης διαμορφώσεως των τιμών, έπρεπε να είναι σύμφωνο προς τις προϋποθέσεις βάσει των οποίων χωρεί παρέκκλιση από την εφαρμογή της αρχής αυτής και οι οποίες προβλέπονται στο άρθρο 5, παράγραφος 4, της οδηγίας 2019/944, όπερ δεν συμβαίνει, λόγω των αποτελεσμάτων του κοινοποιηθέντος μέτρου επί των καταναλωτών ηλεκτρικής ενέργειας που βρίσκονται στην ίδια κατάσταση με τις προσφεύγουσες.

85

Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι ο υπό κρίση λόγος ακυρώσεως στηρίζεται αποκλειστικώς στην παραδοχή ότι η Επιτροπή όφειλε να λάβει υπόψη την κατάσταση των αγοραστών ηλεκτρικής ενέργειας στη λιανική αγορά οι οποίοι έχουν συνάψει χρηματοδοτικές συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Επομένως, ο υπό κρίση λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί εκ προοιμίου, για λόγους ανάλογους με εκείνους που εκτίθενται στις σκέψεις 43 έως 48 ανωτέρω, όπως ορθώς υποστηρίζουν η Επιτροπή και το Βασίλειο της Ισπανίας.

Επί του πέμπτου λόγου ακυρώσεως, με τον οποίο προβάλλεται παραβίαση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης

86

Οι προσφεύγουσες υπογραμμίζουν ότι η Επιτροπή και, γενικότερα, η Ένωση ενθάρρυναν τη σύναψη χρηματοδοτικών συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ιδίως με σκοπό την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Εξ αυτού οι προσφεύγουσες συνάγουν ότι μπορούσαν δικαιολογημένα να προσδοκούν ότι δεν θα τύχουν λιγότερο ευνοϊκής μεταχειρίσεως απ’ ό,τι οι επιχειρήσεις που δεν είχαν επιδιώξει να καλύψουν τους κινδύνους της αγοράς, να οργανωθούν καλύτερα και να είναι λιγότερο ρυπογόνες.

87

Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από το Βασίλειο της Ισπανίας, ισχυρίζεται ότι ουδεμία δικαιολογημένη εμπιστοσύνη μπορούσε να δημιουργηθεί στις προσφεύγουσες.

88

Κατά πάγια νομολογία, η αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης περιλαμβάνεται στις θεμελιώδεις αρχές της Ένωσης και η δυνατότητα επίκλησής της παρέχεται σε όλους τους επιχειρηματίες στους οποίους ένα θεσμικό όργανο δημιούργησε βάσιμες προσδοκίες, παρέχοντάς τους συγκεκριμένες διαβεβαιώσεις (βλ. απόφαση της 24ης Οκτωβρίου 2013, Kone κ.λπ. κατά Επιτροπής, C‑510/11 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2013:696, σκέψη 76 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

89

Τέτοιες διαβεβαιώσεις, ανεξαρτήτως της μορφής υπό την οποία παρέχονται, συνιστούν οι συγκεκριμένες, ανεπιφύλακτες και συγκλίνουσες πληροφορίες που προέρχονται από αρμόδιες και αξιόπιστες πηγές. Αντιθέτως, ουδείς δύναται να επικαλεστεί παραβίαση της αρχής αυτής αν η Διοίκηση δεν του έχει παράσχει συγκεκριμένες διαβεβαιώσεις (βλ. απόφαση της 14ης Φεβρουαρίου 2006, TEA‑CEGOS κ.λπ. κατά Επιτροπής, T‑376/05 και T‑383/05, EU:T:2006:47, σκέψη 88 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

90

Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η επιχειρηματολογία των προσφευγουσών στηρίζεται στην παραδοχή ότι η Επιτροπή τους δημιούργησε δικαιολογημένη εμπιστοσύνη ότι οι τελικοί καταναλωτές που προσέφυγαν σε χρηματοδοτικές συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας θα τύχουν τουλάχιστον εξίσου ευνοϊκής μεταχείρισης με εκείνους που συνήψαν άλλα είδη συμβάσεων.

91

Συναφώς, αρκεί να υπογραμμιστεί ότι, για λόγους ανάλογους με εκείνους που εκτίθενται στις σκέψεις 46 έως 48 ανωτέρω, οι προσφεύγουσες δεν προσκομίζουν κανένα αποδεικτικό στοιχείο από το οποίο να προκύπτει ότι συγκεκριμένες, ανεπιφύλακτες και συγκλίνουσες πληροφορίες προερχόμενες από αρμόδιες και αξιόπιστες πηγές προέβλεπαν ότι η κατάσταση των καταναλωτών που προσφεύγουν σε χρηματοδοτικές συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας θα λαμβανόταν υπόψη κατά την άσκηση από την Επιτροπή των αρμοδιοτήτων της όσον αφορά τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων.

92

Επομένως, ο πέμπτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.

93

Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι κανένας από τους λόγους ακυρώσεως που προέβαλαν οι προσφεύγουσες δεν είναι ικανός να αποδείξει ότι η Επιτροπή όφειλε να διαπιστώσει την ύπαρξη σοβαρών δυσχερειών συνεπαγόμενων την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας του κοινοποιηθέντος μέτρου.

94

Η προσφυγή πρέπει, επομένως, να απορριφθεί.

Επί των δικαστικών εξόδων

95

Κατά το άρθρο 134, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι οι προσφεύγουσες ηττήθηκαν, πρέπει να φέρουν, πέραν των δικαστικών εξόδων τους, τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα της τελευταίας.

96

Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, τα κράτη μέλη που παρεμβαίνουν στη δίκη φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα. Κατά συνέπεια, το Βασίλειο της Ισπανίας θα φέρει τα δικαστικά του έξοδα.

1)

Απορρίπτει την προσφυγή.

2)

Οι PGI Spain, SL, Berry Superfos Pamplona, SA, Promens Packaging, SA, RPC Envases, SA και Zeller Plastik España, SL φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα καθώς και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

3)

Το Βασίλειο της Ισπανίας φέρει τα δικαστικά του έξοδα.