<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-308/19</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62019CC0308</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:639">EU:C:2020:639</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>20</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>20</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">opinia G. Pitruzzelli – sprawa C‑308/19</HT></P><P><HT TYPE="SC">Whiteland Import Export</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Opinia rzecznika generalnego</HT></P><P><HT TYPE="UC">Giovanniego Pitruzzelli</HT></P><P>przedstawiona w dniu <DATE ISO="20200903">3 września 2020 r.</DATE><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0001"><P>Język oryginału: włoski.</P></NOTE></P></TI><STI><P><HT TYPE="BOLD">Sprawa C‑308/19</HT></P><P>Consiliul Concurenţei</P><P>przeciwko</P><P>Whiteland Import Export SRL</P><P><HT TYPE="NORMAL">[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Înalta Curte de Casaţie şi Justiţie (najwyższy sąd kasacyjny, Rumunia)]</HT></P></STI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN=""><KEYWORD>Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym</KEYWORD><KEYWORD>Konkurencja</KEYWORD><KEYWORD>Porozumienia</KEYWORD><KEYWORD>Decyzja krajowego organu ochrony konkurencji stwierdzająca istnienie porozumienia</KEYWORD><KEYWORD>Termin przedawnienia dla nałożenia sankcji</KEYWORD><KEYWORD>Rodzaje działań przerywających bieg terminu przedawnienia</KEYWORD><KEYWORD>Zasada skuteczności działania w zakresie ochrony konkurencji</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><CONTENTS.CONCLUSION><GR.SEQ LEVEL="1"><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1.</NO.P><TXT>Czy sąd krajowy może odstąpić od stosowania uregulowania krajowego interpretowanego w ten sposób, że ostatnim działaniem przerywającym bieg przedawnienia uprawnienia w zakresie egzekwowania prawa krajowego organu ochrony konkurencji jest formalny akt wszczęcia dochodzenia w sprawie praktyki antykonkurencyjnej, przy czym późniejsze działania podjęte w ramach tego dochodzenia nie stanowią działań przerywających bieg przedawnienia, ponieważ uregulowanie to jest sprzeczne z zasadami lojalnej współpracy i skuteczności działania w zakresie ochrony konkurencji?</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2.</NO.P><TXT>Odpowiedź na to pytanie wymaga analizy orzecznictwa Trybunału dotyczącego szeregu zasad prawa Unii, między którymi należy zapewnić właściwą równowagę: zasady lojalnej współpracy między państwami członkowskimi a Unią, zasady skuteczności działania w zakresie ochrony konkurencji, zasady autonomii proceduralnej państw członkowskich, a także, jako że jest to uregulowanie o charakterze dotkliwym sensu lato, zasady niedziałania przepisów prawa materialnego z mocą wsteczną.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Ramy prawne</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo Unii</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3.</NO.P><TXT>Artykuł 4 ust. 3 TUE stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0001" REF.END="QE0001"/>Zgodnie z zasadą lojalnej współpracy Unia i państwa członkowskie wzajemnie się szanują i udzielają sobie wzajemnego wsparcia w wykonywaniu zadań wynikających z Traktatów.</ALINEA><ALINEA>Państwa członkowskie podejmują wszelkie środki ogólne lub szczególne właściwe dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z Traktatów lub aktów instytucji Unii.</ALINEA><?PAGE NO="2"?><ALINEA>Państwa członkowskie ułatwiają wypełnianie przez Unię jej zadań i powstrzymują się od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrażać urzeczywistnieniu celów Unii<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4.</NO.P><TXT>Artykuł 101 TFUE stanowi, że:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="101.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0002" REF.END="QE0002"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>Niezgodne z rynkiem wewnętrznym i zakazane są wszelkie porozumienia między przedsiębiorstwami, wszelkie decyzje związków przedsiębiorstw i wszelkie praktyki uzgodnione, które mogą wpływać na handel między państwami członkowskimi i których celem lub skutkiem jest zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji wewnątrz rynku wewnętrznego, a w szczególności te, które polegają na:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>ustalaniu w sposób bezpośredni lub pośredni cen zakupu lub sprzedaży albo innych warunków transakcji;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>ograniczaniu lub kontrolowaniu produkcji, rynków, rozwoju technicznego lub inwestycji;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>podziale rynków lub źródeł zaopatrzenia;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>d)</NO.P><TXT>stosowaniu wobec partnerów handlowych nierównych warunków do świadczeń równoważnych i stwarzaniu im przez to niekorzystnych warunków konkurencji;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>e)</NO.P><TXT>uzależnianiu zawarcia kontraktów od przyjęcia przez partnerów zobowiązań dodatkowych, które ze względu na swój charakter lub zwyczaje handlowe nie mają związku z przedmiotem tych kontraktów.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="101.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Porozumienia lub decyzje zakazane na mocy niniejszego artykułu są nieważne z mocy prawa.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="101.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA><P>Jednakże postanowienia ustępu 1 mogą zostać uznane za niemające zastosowania do:</P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>każdego porozumienia lub kategorii porozumień między przedsiębiorstwami,</P></ITEM><ITEM><P>każdej decyzji lub kategorii decyzji związków przedsiębiorstw,</P></ITEM><ITEM><P>każdej praktyki uzgodnionej lub kategorii praktyk uzgodnionych,</P></ITEM></LIST><P>które przyczyniają się do polepszenia produkcji lub dystrybucji produktów bądź do popierania postępu technicznego lub gospodarczego, przy zastrzeżeniu dla użytkowników słusznej części zysku, który z tego wynika, oraz bez:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>nakładania na zainteresowane przedsiębiorstwa ograniczeń, które nie są niezbędne do osiągnięcia tych celów;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>dawania przedsiębiorstwom możliwości eliminowania konkurencji w stosunku do znacznej części danych produktów<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><?PAGE NO="3"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5.</NO.P><TXT>Artykuł 25 rozporządzenia nr 1/2003<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0002"><P>Rozporządzenia Rady (WE) z dnia <DATE ISO="20021216">16 grudnia 2002 r.</DATE> w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 Traktatu (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="001" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2003">Dz.U. 2003, L 1, s. 1</REF.DOC.OJ>, wyd. specj., rozdz. 8, t. 1, s. 167).</P></NOTE>, zatytułowany <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0003" REF.END="QE0003"/>Terminy przedawnienia dla nakładania kar<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/>, stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="025.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0004" REF.END="QE0004"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>Uprawnienia przyznane Komisji na mocy art. 23 i 24 podlegają następującym terminom przedawnienia:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>trzy lata w przypadku naruszeń przepisów dotyczących żądanych informacji lub przeprowadzania kontroli;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>pięć lat w przypadku wszystkich innych naruszeń.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="025.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym popełniono naruszenie. Jednakże w przypadku ciągłych lub powtarzających się naruszeń bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia zaniechania naruszenia.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="025.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA><P>Wszelkie działania podjęte przez Komisję lub organ ochrony konkurencji państwa członkowskiego w celu przeprowadzenia dochodzenia lub postępowania w odniesieniu do naruszeń przerywają bieg przedawnienia do nałożenia grzywien lub okresowych kar pieniężnych. Bieg przedawnienia uznaje się za przerwany w dniu, w którym co najmniej jedno przedsiębiorstwo lub związek przedsiębiorstw, które uczestniczyły w naruszeniu, zostanie powiadomione o podjętych działaniach. Działaniem, które przerywa bieg przedawnienia, jest w szczególności:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>pisemne żądanie informacji ze strony Komisji lub organu ochrony konkurencji państwa członkowskiego;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>pisemna zgoda na przeprowadzenie kontroli, wydana urzędnikom przez Komisję lub organ ochrony konkurencji państwa członkowskiego;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>wszczęcie postępowania przez Komisję lub organ ochrony konkurencji państwa członkowskiego;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>d)</NO.P><TXT>przedstawienie zarzutów przez Komisję lub organ ochrony konkurencji państwa członkowskiego.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="025.004"><NO.PARAG>4.</NO.PARAG><ALINEA>Przerwanie biegu przedawnienia wywiera skutek w stosunku do wszystkich przedsiębiorstw lub związków przedsiębiorstw, które uczestniczyły w naruszeniu.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="025.005"><NO.PARAG>5.</NO.PARAG><ALINEA>Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. Jednakże termin przedawnienia upływa najpóźniej w dniu, w którym upływa okres odpowiadający podwójnemu terminowi przedawnienia, a Komisja nie nałożyła grzywny lub okresowej kary pieniężnej. Okres ten zostaje przedłużony o czas, w którym przedawnienie zostało zawieszone zgodnie z ust. 6.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="025.006"><NO.PARAG>6.</NO.PARAG><ALINEA>Bieg przedawnienia dla nakładania grzywien lub okresowych kar pieniężnych ulega zawieszeniu do czasu wydania przez Trybunał Sprawiedliwości rozstrzygnięcia w sprawie, która dotyczy decyzji Komisji<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="4"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo krajowe</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6.</NO.P><TXT>Artykuł 5 ust. 1 oraz art. 61 i 62 Legea concurenței n. 21/1996 (ustawy nr 21/1996 o konkurencji), w brzmieniu mającym zastosowanie do postępowania głównego, obowiązującym w dniu wydania decyzji nr 13 Consiliul Concurenței (organu ochrony konkurencji, Rumunia, zwanego dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0005" REF.END="QE0005"/>organem ochrony konkurencji<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/>) z dnia <DATE ISO="20150414">14 kwietnia 2015 r.</DATE>, stanowią, co następuje:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="005.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0006" REF.END="QE0006"/>Artykuł 5 – (1)</NO.PARAG><ALINEA><P>Zakazane są wszelkie porozumienia między przedsiębiorstwami, wszelkie decyzje związków przedsiębiorstw i wszelkie praktyki uzgodnione między przedsiębiorstwami, których celem lub skutkiem jest zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji na rynku rumuńskim lub na jego części:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>ustalanie w sposób bezpośredni lub pośredni cen zakupu lub sprzedaży albo innych warunków handlowych;</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[…]</P></ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="061.001"><NO.PARAG>Artykuł 61 – (1)</NO.PARAG><ALINEA><P>Prawo organu ochrony konkurencji do nałożenia sankcji administracyjnych za naruszenie przepisów niniejszej ustawy podlega następującym terminom przedawnienia:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>trzy lata w przypadku naruszeń, o których mowa w art. 51 i 52;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>pięć lat w przypadku innych naruszeń przewidzianych w niniejszej ustawie.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="061.002"><NO.PARAG>(2)</NO.PARAG><ALINEA>Bieg terminu przedawnienia prawa do wniesienia środka odwoławczego do organu ochrony konkurencji rozpoczyna się w dniu, w którym popełniono naruszenie. W przypadku ciągłych lub powtarzających się naruszeń bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się w dniu zaniechania ostatniego rozpatrywanego czynu sprzecznego z regułami konkurencji lub ostatniego rozpatrywanego zachowania sprzecznego z regułami konkurencji.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="062.001"><NO.PARAG>Artykuł 62 – (1)</NO.PARAG><ALINEA>Wszelkie działania podjęte przez organ ochrony konkurencji w celu wstępnego badania lub wszczęcia dochodzenia w związku z jakimkolwiek naruszeniem prawa przerywają bieg terminów przedawnienia określonych w art. 61. Przerwanie biegu terminu przedawnienia wywołuje skutek w dniu, w którym o środku przyjętym przez organ ochrony konkurencji powiadomiono co najmniej jeden podmiot gospodarczy lub związek podmiotów gospodarczych, które uczestniczyły w naruszeniu.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="062.002"><NO.PARAG>(2)</NO.PARAG><ALINEA><P>Środkami, które mogą zostać przyjęte przez organ ochrony konkurencji i które przerywają bieg terminu przedawnienia, są głównie:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>pisemne wnioski o udzielenie informacji;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>decyzja prezesa organu ochrony konkurencji o wszczęciu dochodzenia;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>wszczęcie postępowania sądowego.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="062.003"><NO.PARAG>(3)</NO.PARAG><ALINEA>Przerwanie biegu terminu przedawnienia ma zastosowanie do wszystkich podmiotów gospodarczych lub związków podmiotów gospodarczych, które uczestniczyły w naruszeniu.</ALINEA></PARAG><?PAGE NO="5"?><PARAG IDENTIFIER="062.004"><NO.PARAG>(4)</NO.PARAG><ALINEA>W przypadku przerwania biegu przedawnienia nowy termin przedawnienia o podobnym czasie trwania rozpoczyna bieg w dniu, w którym organ ochrony konkurencji przyjął jeden ze środków, o których mowa w ust. 2. Termin przedawnienia upływa najpóźniej w dniu, w którym upływa termin odpowiadający podwójnemu terminowi przedawnienia mającemu zastosowanie do danego naruszenia, przy czym organ ochrony konkurencji nie nałożył żadnej z sankcji przewidzianych w niniejszej ustawie<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7.</NO.P><TXT>Przepisy art. 61 i 62 ustawy nr 21/1996 o konkurencji, o których mowa w poprzednim punkcie, zmienione w dniu <DATE ISO="20150630">30 czerwca 2015 r.</DATE> dekretem legislacyjnym nr 31/2015 zmieniającym i uzupełniającym ustawę nr 21/1996 o konkurencji oraz uzupełniającym dekret legislacyjny nr 83/2014 o wynagrodzeniach pracowników wypłacanych ze środków publicznych w 2015 r. oraz o innych środkach dotyczących wydatków publicznych zostały po ponownej publikacji ustawy ujęte w art. 63 i 64 i obecnie mają następujące brzmienie:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="063.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0007" REF.END="QE0007"/>Artykuł 63 [dawny art. 61] – (1)</NO.PARAG><ALINEA><P>Prawo organu ochrony konkurencji do nałożenia sankcji administracyjnych w związku z naruszeniem przepisów niniejszej ustawy podlega następującym terminom przedawnienia:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>trzy lata w przypadku naruszeń, o których mowa w art. 53 i 54;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>pięć lat w przypadku innych naruszeń przewidzianych w niniejszej ustawie.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="063.002"><NO.PARAG>(2)</NO.PARAG><ALINEA>Termin przedawnienia prawa organu ochrony konkurencji do nałożenia sankcji rozpoczyna bieg w dniu, w którym popełniono naruszenie. W przypadku ciągłych lub powtarzających się naruszeń termin przedawnienia rozpoczyna bieg w dniu zaniechania ostatniego rozpatrywanego czynu sprzecznego z regułami konkurencji lub ostatniego rozpatrywanego zachowania sprzecznego z regułami konkurencji.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="064.001"><NO.PARAG>Artykuł 64 [dawny art. 62] – (1)</NO.PARAG><ALINEA>Wszelkie działania podjęte przez organ ochrony konkurencji w celu wstępnego badania lub ścigania naruszenia prawa przerywają bieg terminów przedawnienia określonych w art. 63. Przerwanie biegu terminu przedawnienia wywołuje skutek w dniu, w którym o środku przyjętym przez organ ochrony konkurencji powiadomiono co najmniej jeden podmiot gospodarczy lub związek podmiotów gospodarczych, które uczestniczyły w naruszeniu.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="064.002"><NO.PARAG>(2)</NO.PARAG><ALINEA><P>Środkami, które mogą zostać przyjęte przez organ ochrony konkurencji i które przerywają bieg terminu przedawnienia, obejmują głównie:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>pisemne wnioski o udzielenie informacji;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>decyzja prezesa organu ochrony konkurencji o wszczęciu dochodzenia;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>przeprowadzenie kontroli;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>d)</NO.P><TXT>doręczenie sprawozdania z dochodzenia.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="064.003"><NO.PARAG>(3)</NO.PARAG><ALINEA>Przerwanie biegu terminu przedawnienia ma zastosowanie do wszystkich podmiotów gospodarczych lub związków podmiotów gospodarczych, które uczestniczyły w naruszeniu.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="064.004"><NO.PARAG>(4)</NO.PARAG><ALINEA>W przypadku przerwania biegu przedawnienia nowy termin przedawnienia o podobnym czasie trwania rozpoczyna bieg w dniu, w którym organ ochrony konkurencji przyjął jeden ze środków, o których mowa w ust. 2. Termin przedawnienia upływa najpóźniej w dniu, w którym upływa termin odpowiadający podwójnemu terminowi przedawnienia mającemu zastosowanie do danego naruszenia, przy czym organ ochrony konkurencji nie nałożył żadnej z sankcji przewidzianych w niniejszej ustawie.</ALINEA></PARAG><?PAGE NO="6"?><PARAG IDENTIFIER="064.005"><NO.PARAG>(5)</NO.PARAG><ALINEA>Bieg terminu przedawnienia dla nałożenia sankcji zostaje zawieszony na czas trwania zawisłego przed sądem postępowania, którego przedmiotem jest decyzja organu ochrony konkurencji<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Okoliczności faktyczne, postępowanie główne i pytanie prejudycjalne</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8.</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="20090907">7 września 2009 r.</DATE> organ ochrony konkurencji wszczął z urzędu szereg dochodzeń przeciwko szeregu przedsiębiorstw prowadzącym sprzedaż detaliczną produktów spożywczych, w tym przeciwko Metro Cash &amp; Carry România SRL (zwanemu dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0008" REF.END="QE0008"/>Metro<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/>), oraz ich dostawcom, w tym skarżącej w postępowaniu głównym Whiteland Import Export SRL (zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0009" REF.END="QE0009"/>Whiteland<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/>), w celu stwierdzenia ewentualnych naruszeń prawa konkurencji.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9.</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="20140812">12 sierpnia 2014 r.</DATE> organ ochrony konkurencji doręczył Whiteland sprawozdanie z dochodzenia, a w dniu <DATE ISO="20141023">23 października 2014 r.</DATE> odbyły się przesłuchania przed organem w pełnym składzie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10.</NO.P><TXT>Decyzje organu ochrony konkurencji zostały przyjęte w dniu <DATE ISO="20141209">9 grudnia 2014 r.</DATE>, to znaczy w dniu, w którym dokonano zapisu decyzji stwierdzającej naruszenie prawa konkurencji przez Metro i 13 jej dostawców, w tym przez Whiteland.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11.</NO.P><TXT>Decyzją nr 13 z dnia <DATE ISO="20150414">14 kwietnia 2015 r.</DATE> organ ochrony konkurencji stwierdził, że spółka Metro i jej dostawcy, w tym Whiteland, naruszyli art. 5 ust. 1 ustawy nr 21/1996 o konkurencji i art. 101 ust. 1 TFUE, zawierając porozumienia sprzeczne z regułami konkurencji, mające na celu zakłócenie i utrudnienie konkurencji na rynku poprzez ustalanie ceny sprzedaży i odsprzedaży produktów dostawców, i w związku z tym nałożył on na Whiteland grzywnę.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12.</NO.P><TXT>W szczególności, jeśli chodzi o stosunek między spółkami Metro i Whiteland, organ ochrony konkurencji stwierdził, że istnieje szereg porozumień wertykalnych mających na celu ograniczenie konkurencji na rynku sprzedaży detalicznej produktów spożywczych. Porozumienia te ograniczają swobodę nabywcy (detalisty), z jednej strony, i dostawcy, z drugiej strony, w zakresie określania ich polityki cenowej. Ograniczenie cen sprzedaży i odsprzedaży zostało dokonane w okresie 2006–2009 w drodze różnych dokumentów umownych zawartych między Whiteland jako dostawcą i Metro jako odsprzedawcą, jak również poprzez umowy i oferty promocyjne.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13.</NO.P><TXT>Zgodnie z art. 53 ust. 1 lit. a) ustawy o konkurencji nr 21/1996 na Whiteland nałożono grzywnę w wysokości <FT TYPE="NUMBER">2324484</FT> lei (RON), stanowiącą równowartość 0,55% jej obrotu w 2013 r., w związku z naruszeniem art. 5 ust. 1 lit. a) ustawy o konkurencji nr 21/1996 oraz art. 101 ust. 1 TFUE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14.</NO.P><TXT>W drodze skargi złożonej do Curtea de Apel București (sądu apelacyjnego w Bukareszcie, Rumunia, zwanego dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0010" REF.END="QE0010"/>sądem apelacyjnym<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/>) Whiteland wniosła o stwierdzenie nieważności w części decyzji nr 13 z dnia <DATE ISO="20150414">14 kwietnia 2015 r.</DATE> w zakresie, w jakim dotyczyła ona Whiteland, a także o zwolnienie z sankcji, podnosząc przedawnienie uprawnienia organu ochrony konkurencji do nałożenia jakiejkolwiek sankcji administracyjnej z powodu naruszenia reguł dotyczących prawa konkurencji, gdyż upłynął już pięcioletni termin przedawnienia określony w art. 61 ust. 1 lit. b) ustawy nr 21/1996 o konkurencji.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15.</NO.P><TXT>Wyrokiem nr 92 z dnia <DATE ISO="20160119">19 stycznia 2016 r.</DATE> ósma izba ds. sporów administracyjnych i podatkowych sądu apelacyjnego uwzględniła skargę wniesioną przez Whiteland i w związku z tym stwierdziła nieważność decyzji nr 13 z dnia <DATE ISO="20150414">14 kwietnia 2015 r.</DATE> w zakresie, w jakim jej dotyczyła, ze względu na przedawnienie prawa organu ochrony konkurencji do nałożenia na skarżącą sankcji administracyjnej.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="7"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16.</NO.P><TXT>Sąd apelacyjny orzekł, że zgodnie z systemem przedawnienia prawa organu ochrony konkurencji do nałożenia sankcji administracyjnych, uregulowanym w art. 61 i 62 ustawy nr 21/1996 o konkurencji, ostatnim działaniem organu ochrony konkurencji, które mogło przerwać bieg terminu przedawnienia, była decyzja o wszczęciu dochodzenia przyjęta przez ten organ.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17.</NO.P><TXT>W rozpatrywanej sprawie sąd apelacyjny uznał, że zachowanie sprzeczne z regułami konkurencji miało charakter ciągły i że ostatni czyn sprzeczny z regułami konkurencji zarzucany Whiteland miał miejsce w dniu <DATE ISO="20090715">15 lipca 2009 r.</DATE>, to znaczy w dniu, w którym rozpoczął bieg pięcioletni termin przedawnienia przewidziany w art. 61 ust. 1 lit. b) ustawy nr 21/1996 o konkurencji. Następnie w dniu <DATE ISO="20090907">7 września 2009 r.</DATE> organ ochrony konkurencji przyjął decyzję o wszczęciu dochodzenia, która przerwała bieg przedawnienia, w związku z czym w tym dniu rozpoczął bieg nowy pięcioletni termin przedawnienia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18.</NO.P><TXT>Ze względu na to, iż przyjmując zawężającą wykładnię ustawy nr 21/1996 o konkurencji, sąd apelacyjny uznał, że decyzja o wszczęciu dochodzenia była ostatnim działaniem organu ochrony konkurencji, które mogło przerwać bieg terminu przedawnienia, stwierdził on, że wspomniany wyżej termin przedawnienia upłynął w dniu <DATE ISO="20140907">7 września 2014 r.</DATE>, to znaczy zarówno przed późniejszym posiedzeniem organu ochrony konkurencji w tej sprawie (które miało miejsce w dniu <DATE ISO="20141209">9 grudnia 2014 r.</DATE>), jak i przed przyjęciem decyzji nr 13 z dnia <DATE ISO="20150414">14 kwietnia 2015 r.</DATE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19.</NO.P><TXT>Organ ochrony konkurencji wniósł odwołanie od wyroku nr 92 z dnia <DATE ISO="20160119">19 stycznia 2016 r.</DATE> wydanego przez sąd apelacyjny, który jest przedmiotem postępowania głównego zawisłego przed Înalta Curte de Casație și Justiție – Secția de contencios administrativ și fiscal (najwyższym sądem kasacyjnym – izba ds. sporów administracyjnych i podatkowych, Rumunia, zwanym dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0011" REF.END="QE0011"/>najwyższym sądem<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20.</NO.P><TXT>Organ ów podnosi, po pierwsze, że prawidłową wykładnią obowiązujących przepisów jest wykładnia, zgodnie z którą bieg terminu przedawnienia może zostać przerwany przez każdą czynność proceduralną mającą na celu przeprowadzenie postępowania w odniesieniu do naruszenia, a nie wykładnia zawężająca przyjęta przez sąd apelacyjny, zgodnie z którą decyzja o wszczęciu dochodzenia jest ostatnim działaniem mogącym przerwać bieg terminu przedawnienia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21.</NO.P><TXT>Po drugie, organ ochrony konkurencji stwierdził, że wykładnia, zgodnie z którą decyzja o wszczęciu dochodzenia jest ostatnim działaniem przerywającym bieg terminu przedawnienia, prowadziłaby do niejednolitego stosowania odpowiednich przepisów krajowych i przepisów europejskich w tej dziedzinie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22.</NO.P><TXT>Gdyby bowiem organ ochrony konkurencji nie wszczął dochodzenia w niniejszej sprawie również w odniesieniu do ewentualnego naruszenia art. 101 TFUE i gdyby zamiast tego sama Komisja przeprowadziła dochodzenie w tej kwestii, działania przerywające bieg terminu przedawnienia zostałyby określone zgodnie z art. 25 rozporządzenia nr 1/2003, w myśl którego działaniami przerywającymi bieg terminu przedawnienia są wszystkie działania związane z przeprowadzeniem postępowania w odniesieniu do naruszenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23.</NO.P><TXT>W sprawie zawisłej przed najwyższym sądem organ ochrony konkurencji zwrócił się z wnioskiem o wystąpienie z odesłaniem prejudycjalnym w celu ustalenia, czy przepisy prawa Unii (a mianowicie art. 4 ust. 3 TUE i art. 101 TFUE w związku z art. 25 ust. 3 rozporządzenia nr 1/2003) stoją na przeszkodzie temu, by przepisy prawa krajowego były interpretowane w ten sposób, że formalny akt wszczęcia postępowania wyjaśniającego w sprawie praktyki antykonkurencyjnej jest ostatnim działaniem, które może przerwać bieg terminu przedawnienia, i że w związku z tym późniejsze środki przyjęte przez organ ochrony konkurencji w ramach postępowania wyjaśniającego nie należą do kategorii działań przerywających bieg terminu przedawnienia, nawet jeśli owe przepisy uniemożliwiają organowi ochrony konkurencji skuteczne stosowanie art. 101 TFUE.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="8"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24.</NO.P><TXT>Sąd odsyłający zastanawia się bowiem, czy taka zawężająca wykładnia krajowej ustawy nr 21/1996 o konkurencji, przyjęta w niniejszej sprawie przez sąd apelacyjny, nie prowadzi do niejednolitego stosowania właściwych przepisów w dziedzinie prawa konkurencji.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25.</NO.P><TXT>Sąd ten zauważa, że zgodnie z obecnym orzecznictwem krajowym art. 25 rozporządzenia nr 1/2003 dotyczy jedynie uprawnienia Komisji do nałożenia sankcji za zarzucane naruszenia reguł prawa konkurencji Unii, wspomniany przepis nie ma natomiast zastosowania do organu ochrony konkurencji. Najwyższy sąd zauważa jednak, że istnieje jeszcze jedna linia orzecznicza, zgodnie z którą musi istnieć korelacja między art. 25 rozporządzenia nr 1/2003 a przepisami prawa krajowego dotyczącymi przedawnienia, ponieważ konieczne jest zapewnienie spójności między przepisami prawa Unii a przepisami prawa krajowego, w szczególności gdy te ostatnie mają na celu transpozycję treści prawa Unii w dziedzinie konkurencji.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26.</NO.P><TXT>W związku z powyższym najwyższy sąd skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej następujące pytanie prejudycjalne:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0012" REF.END="QE0012"/>Czy art. 4 ust. 3 TUE i art. 101 TFUE należy interpretować w ten sposób, że nakładają one na sądy państw członkowskich obowiązek dokonywania wykładni przepisów krajowych regulujących przedawnienie prawa organu ochrony konkurencji do nakładania sankcji administracyjnych w sposób zgodny z przepisami art. 25 ust. 3 rozporządzenia [nr 1/2003] oraz stoją na przeszkodzie wykładni przepisu prawa krajowego w ten sposób, że za działanie przerywające bieg terminu przedawnienia uznaje się jedynie formalny akt wszczęcia dochodzenia w sprawie praktyki antykonkurencyjnej, a późniejsze działania podejmowane na potrzeby takiego dochodzenia nie są objęte zakresem działań przerywających bieg terminu przedawnienia?<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/>.</P></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Analiza prawna</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Uwagi wstępne</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">1.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym i zadane pytania prejudycjalne</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27.</NO.P><TXT>Dla jasności wywodu, również w ramach analizy prawnej, warto przypomnieć pewne okoliczności faktyczne w celu zrozumienia kwestii prawnych leżących u podstaw wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym przedłożonego przez sąd odsyłający.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28.</NO.P><TXT>Zważywszy, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0013" REF.END="QE0013"/>wszelkie działania podjęte przez organ ochrony konkurencji w <HT TYPE="ITALIC">celu badania wstępnego lub wszczęcia dochodzenia</HT><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0003"><P>Wyróżnienie własne. Zmieniony przepis, który obecnie obowiązuje, brzmi natomiast: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0014" REF.END="QE0014"/>w <HT TYPE="ITALIC">celu wstępnego badania lub ścigania naruszenia prawa</HT><QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/>.</P></NOTE> w związku z jakimkolwiek naruszeniem prawa przerywają bieg terminów przedawnienia<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/>, przepis krajowy obowiązujący w czasie postępowania głównego (art. 62 rumuńskiej ustawy o konkurencji) stanowi, że działania, które mogą przerwać bieg przedawnienia, obejmują <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0015" REF.END="QE0015"/>głównie<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/>: a) pisemne żądanie informacji; b) decyzja prezesa organu ochrony konkurencji o wszczęciu dochodzenia; c) wszczęcie postępowania sądowego<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0004"><P>Zmieniony przepis, który obecnie obowiązuje, brzmi natomiast: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0016" REF.END="QE0016"/>a) pisemne żądanie informacji; b) decyzja prezesa organu ochrony konkurencji o wszczęciu dochodzenia; c) przeprowadzenie kontroli; d) doręczenie sprawozdania z dochodzenia<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29.</NO.P><TXT>Zgodnie z wykładnią tego przepisu dokonaną przez sąd apelacyjny (następnie zaskarżoną przed sądem odsyłającym) w niniejszej sprawie ostatnim działaniem mogącym przerwać bieg przedawnienia była decyzja prezesa organu ochrony konkurencji o wszczęciu dochodzenia, a zatem w dniu wydania ostatecznej decyzji upłynął termin przedawnienia, w związku z czym sankcja nałożona przez wspomniany organ była nieważna.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="9"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30.</NO.P><TXT>Sąd odsyłający (rumuński najwyższy sąd), do którego wystąpił organ ochrony konkurencji, powziął wątpliwości co do prawidłowej wykładni przepisu prawa krajowego dokonanej przez sąd apelacyjny i zwraca się zasadniczo do Trybunału o ustalenie: 1) czy art. 4 ust. 3 TUE i art. 101 TFUE zobowiązują sądy krajowe do dokonywania wykładni przepisów krajowych ustanawiających zasady przedawnienia prawa do nałożenia sankcji administracyjnych w sposób zgodny z art. 25 ust. 3 rozporządzenia nr 1/2003; 2) czy wykładnia zawężająca przepisu takiego jak ww. art. 62, zgodnie z którym ostatnim działaniem mogącym przerwać bieg przedawnienia jest formalne wszczęcie postępowania wyjaśniającego przez prezesa organu ochrony konkurencji, może skutkować podważeniem skutecznego stosowania art. 101 TFUE, naruszając w ten sposób zasadę skuteczności jako granicę autonomii proceduralnej państw członkowskich i zasadę lojalnej współpracy, o której mowa w art. 4 ust. 3 TUE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31.</NO.P><TXT>Kwestia prawna, którą należy rozstrzygnąć, polega zatem na określeniu granic, w jakich państwa członkowskie mogą regulować przedawnienie działań podejmowanych przez krajowe organy ochrony konkurencji, w szczególności w odniesieniu do rodzaju działań, które przerywają bieg przedawnienia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32.</NO.P><TXT>Zawarte we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym odesłanie do art. 25 rozporządzenia nr 1/2003, jeśli jest on interpretowany (jak wydaje się wynikać z niektórych fragmentów orzeczenia) jako mający bezpośrednie zastosowanie do niniejszej sprawy, jest mylące w odniesieniu do rozstrzygnięcia wspomnianej kwestii prawnej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33.</NO.P><TXT>Wspomniany artykuł stanowi bowiem, że uprawnienie przyznane Komisji na mocy art. 23 i 24 tego rozporządzenia podlega określonym terminom przedawnienia i określonym zasadom regulującym ich bieg, takim jak warunek przewidziany w ust. 3, zgodnie z którym bieg przedawnienia dla nałożenia grzywien lub okresowych kar pieniężnych zostaje przerwany przez <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0017" REF.END="QE0017"/>[w]szelkie działania podjęte przez Komisję lub organ ochrony konkurencji państwa członkowskiego w celu przeprowadzenia dochodzenia lub postępowania w odniesieniu do naruszeń<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34.</NO.P><TXT>Z brzmienia art. 25 wynika jasno, że przepis ten ma zastosowanie jedynie do wykonywania uprawnień przyznanych Komisji na mocy rozporządzenia nr 1/2003, a nie do wykonywania uprawnień przyznanych krajowym organom ochrony konkurencji.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35.</NO.P><TXT>Uważam zatem, że podniesiona przez niektóre strony okoliczność, iż w chwili wejścia w życie ustawy o konkurencji rumuński ustawodawca wzorował się przy redagowaniu przepisu na wspomnianym wyżej art. 25 rozporządzenia nr 1/2003, nie ma żadnego znaczenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36.</NO.P><TXT>Jak zauważyła również Komisja<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0005"><P>Zobacz uwagi na piśmie Komisji, pkt 19.</P></NOTE>, brzmienie art. 62 ustawy o konkurencji różni się od brzmienia art. 25 rozporządzenia nr 1/2003. Nie można zatem twierdzić, że ustawodawca rumuński powtórzył dosłownie treść wyżej wymienionego art. 25 ani że przepis ten może być bezpośrednio stosowany do działań podjętych przez krajowy organ ochrony konkurencji.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37.</NO.P><TXT>Wynika z tego, że odpowiedź na pytanie zadane przez sąd odsyłający nie może zależeć od zastosowania przytoczonego wyżej art. 25, lecz od wykładni ww. art. 62 ustawy o konkurencji w świetle równowagi między kilkoma zasadami prawa Unii<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0006"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19830921">21 września 1983 r.</DATE>, <NAME.CASE>Deutsche Milchkontor i in. (od</NAME.CASE> <NO.CASE>205/82 do 215/82</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1983:233">EU:C:1983:233</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0017">17</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>: zasadą autonomii proceduralnej państw członkowskich w przypadku braku zharmonizowanych przepisów, zasadą skuteczności działania w zakresie egzekwowania prawa ochrony konkurencji, zasadą lojalnej współpracy między państwami członkowskimi a Unią oraz zasadą niedziałania wstecz przepisów prawa materialnego o charakterze dotkliwym.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="10"?><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">2.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Prawo właściwe i jego późniejsze zmiany</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38.</NO.P><TXT>Zanim przejdę do analizy wyżej wymienionych zasad, muszę na wstępie przypomnieć, że kwestia rozpatrywana w ramach niniejszej sprawy przez Trybunał straciła praktyczną przydatność na przyszłość w prawie krajowym, którego ona dotyczy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39.</NO.P><TXT>Ustawodawca krajowy zmienił bowiem wyżej wymieniony art. 62, dostosowując go do przepisów art. 25 rozporządzenia nr 1/2003<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0007"><P>Nadzwyczajny dekret rządu nr 31/2015. Zgodnie z uzasadnieniem dekretu zmiany wprowadzone w art. 61 i 62 ustawy <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0018" REF.END="QE0018"/>mają na celu usunięcie niejasności co do przedawnienia prawa do wniesienia środka odwoławczego i co do prawa rady ds. konkurencji do nałożenia sankcji<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/> (zob. przypis 7, s. 23, wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym).</P></NOTE> i przewidując w związku z tym dodatkowe przyczyny przerwania biegu przedawnienia, następujące po wszczęciu dochodzenia<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0008"><P>Obejmujące przeprowadzenie kontroli i doręczenie sprawozdania z dochodzenia (zob. nowy art. 64 rumuńskiej ustawy o konkurencji).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40.</NO.P><TXT>Poprzednio obowiązujący przepis ma jednak nadal zastosowanie ratione temporis w sporze wszczętym przez Whiteland przed sądem krajowym i w związku z tym Trybunał powinien zaproponować sądowi odsyłającemu kryteria, które pozwolą na jego rozstrzygnięcie w świetle prawidłowej wykładni prawa Unii.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41.</NO.P><TXT>Moim zdaniem wprowadzone zmiany są całkowicie neutralne z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy: ocena, której musi dokonać Trybunał, ogranicza się bowiem do zgodności z prawem Unii wykładni (takiej jak przedstawiona przez sąd odsyłający i przyjęta przez sąd apelacyjny) przepisu prawa krajowego obowiązującego w czasie zaistnienia okoliczności faktycznych sprawy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42.</NO.P><TXT>Wreszcie, należy zauważyć, że art. 29 dyrektywy 2019/1<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0009"><P>Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2019/1 z dnia <DATE ISO="20181211">11 grudnia 2018 r.</DATE> mającej na celu nadanie organom ochrony konkurencji państw członkowskich uprawnień w celu skuteczniejszego egzekwowania prawa i zapewnienia należytego funkcjonowania rynku wewnętrznego (tzw. dyrektywy ECN+), dla której termin transpozycji upływa w dniu <DATE ISO="20210204">4 lutego 2021 r.</DATE></P></NOTE> zawiera niektóre przepisy dotyczące terminów przedawnienia nakładania grzywien przez krajowe organy ochrony konkurencji, które nie odnoszą się jednak do kwestii będących przedmiotem niniejszej sprawy<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0010"><P>Nowe przepisy dotyczą jedynie obowiązku zawieszenia lub przerwania biegu terminów przedawnienia w toku postępowań przed krajowymi organami ochrony konkurencji innych państw członkowskich lub przed Komisją oraz obowiązku zawieszenia lub przerwania biegu takich terminów w okresie, w którym decyzja danego krajowego organu ochrony konkurencji jest przedmiotem postępowania zawisłego przed organem odwoławczym.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43.</NO.P><TXT>Wydaje się zatem, że potwierdza się, iż prawodawca Unii nie zamierzał regulować bezpośrednio kwestii dotyczącej długości terminów przedawnienia oraz rodzaju działań, które przerywają bieg przedawnienia, w odniesieniu do środków podejmowanych przez krajowe organy ochrony konkurencji.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Zasada autonomii proceduralnej państw członkowskich i zasada skuteczności działania w zakresie ochrony konkurencji</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44.</NO.P><TXT>W niniejszej sprawie, poza możliwością bezpośredniego stosowania art. 25 rozporządzenia nr 1/2003, konieczne jest wyważenie niektórych ogólnych zasad prawa Unii, co do których Trybunał orzekał już wielokrotnie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45.</NO.P><TXT>Oceniając, czy przepis prawa taki jak rumuński przepis obowiązujący w czasie zaistnienia okoliczności faktycznych sprawy (interpretowany w sposób zawężający, jak uczynił to sąd apelacyjny) jest zgodny z prawem Unii, należy wyjść z założenia, że działanie w zakresie ochrony konkurencji musi być skuteczne zarówno wtedy, gdy należy do kompetencji Komisji, jak i wtedy, gdy należy do kompetencji krajowych organów ochrony konkurencji.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="11"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46.</NO.P><TXT>Państwa członkowskie <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0019" REF.END="QE0019"/>wyznaczą [bowiem] organ lub organy ochrony konkurencji odpowiedzialne za stosowanie art. 101 […] i 102 TFUE w sposób, który zapewni skuteczne wykonanie przepisów tego rozporządzenia. Wyznaczone w ten sposób organy zgodnie z rozporządzeniem muszą zapewnić skuteczne stosowanie art. 101 […] i 102 TFUE w interesie ogólnym (zobacz motywy piąty, szósty, ósmy, trzydziesty czwarty i trzydziesty piąty rozporządzenia)<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0011"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20101207">7 grudnia 2010 r.</DATE>, <NAME.CASE>VEBIC</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑439/08</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:739">EU:C:2010:739</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0056">56</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47.</NO.P><TXT>Prawdą jest, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0020" REF.END="QE0020"/>zgodnie z zasadą krajowej autonomii postępowania w braku uregulowań Unii w tej dziedzinie, zadaniem wewnętrznego porządku prawnego każdego z państw członkowskich jest wyznaczenie właściwych sądów i określenie zasad postępowania w sprawach mających za przedmiot ochronę uprawnień podmiotów prawa wynikających z prawa Unii<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0012"><P>Zobacz wyrok z dnia <DATE ISO="20100914">14 września 2010 r.</DATE>, Akzo Nobel Chemicals i <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Akcros Chemicals/Komisja</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑550/07 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:512">EU:C:2010:512</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0113">113</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</P></NOTE> oraz że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0021" REF.END="QE0021"/>w przypadku gdy prawo wspólnotowe, w tym jego ogólne zasady, nie zawiera wspólnych przepisów w tym zakresie, organy krajowe, w celu wykonania prawa wspólnotowego, działają w oparciu o przepisy proceduralne i materialne ich prawa krajowego<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0013"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19830921">21 września 1983 r.</DATE>, <NAME.CASE>Deutsche Milchkontor i in. (od</NAME.CASE> <NO.CASE>205/82 do 215/82</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1983:233">EU:C:1983:233</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0017">17</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48.</NO.P><TXT>Jednakże zasada ta, wciąż zgodnie z wcześniejszym orzecznictwem Trybunału, <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0022" REF.END="QE0022"/>musi być wyważona względem wymogu jednolitego stosowania prawa wspólnotowego w celu uniknięcia nierównego traktowania podmiotów gospodarczych<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0014"><P>Ibidem.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49.</NO.P><TXT>Oznacza to, że – jak wyraźnie wyjaśniono w kolejnych orzeczeniach Trybunału – swoboda państw członkowskich jest związana poszanowaniem zasad Unii<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0015"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110614">14 czerwca 2011 r.</DATE>, <NAME.CASE>Pfleiderer</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑360/09</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:389">EU:C:2011:389</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), w którym stwierdzono w pkt 24, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0023" REF.END="QE0023"/>chociaż stanowienie i stosowanie takich przepisów należy do kompetencji państw członkowskich, to kompetencje te winny być wykonywane z poszanowaniem prawa Unii<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/>; zob. podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20091112">12 listopada 2009 r.</DATE>, <NAME.CASE>Komisja/Hiszpania</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑154/08</NO.CASE>, niepublikowany, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:695">EU:C:2009:695</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0121">121</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</P></NOTE>, w szczególności zasady skuteczności. Przepisy krajowe nie mogą <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0024" REF.END="QE0024"/>uniemożliwiać ani nadmiernie utrudniać wykonywania prawa Unii<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0016"><P>Zobacz wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110614">14 czerwca 2011 r.</DATE>, <NAME.CASE>Pfleiderer</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑360/09</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:389">EU:C:2011:389</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0024">24</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19980716">16 lipca 1998 r.</DATE>, <NAME.CASE>Oelmühle i Schmidt Söhne</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑298/96</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1998:372">EU:C:1998:372</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0023">23</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0024">24</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo). Zobacz podobnie także wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20060704">4 lipca 2006 r.</DATE>, <NAME.CASE>Adeneler i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑212/04</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2006:443">EU:C:2006:443</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0095">95</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20030918">18 września 2003 r.</DATE>, <NAME.CASE>Pflücke</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑125/01</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2003:477">EU:C:2003:477</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0033">33</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0034">34</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50.</NO.P><TXT>Powyższe uwagi dotyczą w szczególności dziedziny konkurencji. Modernizacja przepisów i procedur dotyczących stosowania art. 101 i 102 TFUE, przeprowadzona w drodze rozporządzenia nr 1/2003, opiera się bowiem na koncepcji zdecentralizowanego systemu stosowania europejskich przepisów ochrony konkurencji, w ramach którego Komisja Europejska, krajowe organy ochrony konkurencji i sądy państw członkowskich działają w ścisłym powiązaniu. Podmiotom tym przyznano nowe uprawnienia w porównaniu z poprzednim systemem, aby przyczynić się do skuteczniejszego egzekwowania prawa na szczeblu europejskim, przy jednoczesnym zachowaniu spójności i jednolitości.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51.</NO.P><TXT>Tak skonstruowany zdecentralizowany system, w którym krajowe organy stosują bezpośrednio prawo Unii, wymaga, aby przy poszanowaniu autonomii proceduralnej państw członkowskich przepisy ustanowione w celu egzekwowania prawa ochrony konkurencji nie stwarzały przeszkód dla jednolitego i skutecznego stosowania tego prawa.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52.</NO.P><TXT>Państwa członkowskie <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0025" REF.END="QE0025"/>powinny zapewnić, by stanowione bądź stosowane przez nie reguły nie stały na przeszkodzie skutecznemu stosowaniu art. 101 i 102 TFUE<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0017"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110614">14 czerwca 2011 r.</DATE>, <NAME.CASE>Pfleiderer</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑360/09</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:389">EU:C:2011:389</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0024">24</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, a <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0026" REF.END="QE0026"/>przepisy proceduralne dotyczące środków odwoławczych wniesionych od decyzji organów ochrony konkurencji<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/> nie stały na przeszkodzie celom rozporządzenia nr 1 z 2003 r., które polegają na <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0027" REF.END="QE0027"/>zapewnieniu skutecznego stosowania art. 101 TFUE i art. 102 TFUE przez właściwe organy<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0018"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20101207">7 grudnia 2010 r.</DATE>, <NAME.CASE>VEBIC</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑439/08</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:739">EU:C:2010:739</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0057">57</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="12"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0053"><NO.P>53.</NO.P><TXT>Jeśli chodzi w szczególności o przedawnienie, niedawno wniesiono do Trybunału sprawę dotyczącą prawa do wniesienia powództwa o odszkodowanie za szkody spowodowane naruszeniem prawa konkurencji.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0054"><NO.P>54.</NO.P><TXT>Prawo państwa członkowskiego ograniczyło do okresu trzech lat termin przedawnienia, który rozpoczynał bieg niezależnie od tego, czy osoba poszkodowana znała tożsamość osoby odpowiedzialnej i wiedziała, jaki jest całkowity zakres szkody, oraz nie przewidywało żadnego zawieszenia lub przerwania biegu przedawnienia w toku postępowania zawisłego przed krajowym organem ochrony konkurencji.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0055"><NO.P>55.</NO.P><TXT>Trybunał orzekł w tej sprawie, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0028" REF.END="QE0028"/>art. 102 TFUE oraz zasadę skuteczności należy interpretować w ten sposób, iż sprzeciwiają się one uregulowaniu krajowemu, które z jednej strony przewiduje, że termin przedawnienia w odniesieniu do powództw o odszkodowanie wynosi trzy lata i rozpoczyna bieg w dniu, w którym poszkodowany dowiedział się o swoim prawie do odszkodowania, nawet jeśli osoba odpowiedzialna za naruszenie nie jest znana, a z drugiej strony nie przewiduje możliwości zawieszenia lub przerwania biegu tego terminu w toku postępowania prowadzonego przed krajowym organem ochrony konkurencji<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0019"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190328">28 marca 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>Cogeco Communications</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑637/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:263">EU:C:2019:263</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0055">55</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0056"><NO.P>56.</NO.P><TXT>Trybunał potwierdził również zasadę, zgodnie z którą <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0029" REF.END="QE0029"/>uregulowanie krajowe określające datę, od której rozpoczyna się bieg terminu przedawnienia, czas trwania oraz warunki jego zawieszenia lub przerwania musi być dostosowane do specyfiki prawa konkurencji<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0020"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190328">28 marca 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>Cogeco Communications</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑637/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:263">EU:C:2019:263</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0047">47</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, które wymaga <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0030" REF.END="QE0030"/>co do zasady przeprowadzania złożonej analizy stanu faktycznego i sytuacji ekonomicznej<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="201D" ID="QE0030"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0021"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190328">28 marca 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>Cogeco Communications</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑637/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:263">EU:C:2019:263</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0046">46</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0057"><NO.P>57.</NO.P><TXT>Zasady te, potwierdzone przez Trybunał w odniesieniu do przypadku powództwa wniesionego przez jednostki w celu uzyskania naprawienia szkody poniesionej w wyniku działania sprzecznego z regułami konkurencji (tzw. egzekwowanie prawa na drodze prywatnoprawnej), mają moim zdaniem zastosowanie również do niniejszej sprawy, w której przedawnieniu ulega uprawnienie krajowego organu ochrony konkurencji (tzw. egzekwowanie prawa na drodze publicznoprawnej).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0058"><NO.P>58.</NO.P><TXT>Wynika to z faktu, że egzekwowanie prawa na drodze prywatnoprawnej stanowi rzeczywisty <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0031" REF.END="QE0031"/>drugi filar<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="201D" ID="QE0031"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0022"><P>Zobacz opinia rzecznik generalnej J. Kokott w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Otis Gesellschaft i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑435/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:651">EU:C:2019:651</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0040">40</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> obok egzekwowania prawa na drodze publicznoprawnej, którego <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0032" REF.END="QE0032"/>nie należy […] już dzisiaj pomijać w zdecentralizowanym systemie egzekwowania prawa antymonopolowego wprowadzonym w życie na podstawie rozporządzenia [nr 1/2003]<QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="201D" ID="QE0032"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0023"><P>Zobacz opinia rzecznik generalnej J. Kokott w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Cogeco Communications</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑637/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:32">EU:C:2019:32</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0001">1</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). Zobacz także w tej kwestii wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20010920">20 września 2001 r.</DATE>, <NAME.CASE>Courage i Crehan</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑453/99</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2001:465">EU:C:2001:465</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20060713">13 lipca 2006 r.</DATE>, <NAME.CASE>Manfredi i in. (od</NAME.CASE> <NO.CASE>C‑295/04 do C‑298/04</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2006:461">EU:C:2006:461</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140605">5 czerwca 2014 r.</DATE>, <NAME.CASE>KONE i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑557/12</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:1317">EU:C:2014:1317</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0025">25</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); ostatnio z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20191212">12 grudnia 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>Otis i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑435/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:1069">EU:C:2019:1069</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>, w szczególności pkt 24).</P></NOTE>. Powództwa o odszkodowanie z tytułu naruszenia reguł konkurencji Unii stanowią <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0033" REF.END="QE0033"/>integralną część systemu służącego egzekwowaniu tych reguł, który ma na celu zwalczanie działań sprzecznych z regułami konkurencji i zapobieganie ich ponownemu prowadzeniu<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="201D" ID="QE0033"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0024"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190314">14 marca 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>Skanska Industrial Solutions i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑724/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:204">EU:C:2019:204</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0045">45</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0059"><NO.P>59.</NO.P><TXT>W rozporządzeniu nr 1/2003 podkreślono już stosunek komplementarności między egzekwowaniem prawa na drodze publicznoprawnej i egzekwowaniem prawa na drodze prywatnoprawnej, który charakteryzuje model europejski<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0025"><P>W motywie 7 stwierdza się, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0034" REF.END="QE0034"/>[s]ądy krajowe mają do odegrania zasadniczą rolę w dziedzinie stosowania wspólnotowych reguł konkurencji. Kiedy rozstrzygają spór między podmiotami prywatnymi, chronią prawa przedmiotowe na mocy prawa wspólnotowego, na przykład przyznając odszkodowanie poszkodowanym. Rola sądów krajowych w takim przypadku uzupełnia rolę organów ochrony konkurencji państw członkowskich. Dlatego sądy powinny być uprawnione do pełnego stosowania art. 81 i 82 Traktatu<QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="201D" ID="QE0034"/>.</P></NOTE>: dzięki przyznanym właściwym organom władczym uprawnieniom w zakresie dochodzenia i nakładania sankcji egzekwowanie prawa na drodze publicznoprawnej spełnia głównie zadanie karania i odstraszania od popełniania naruszeń w dziedzinie<?PAGE NO="13"?> konkurencji; egzekwowanie prawa na drodze prywatnoprawnej spełnia zadanie zapewnienia ochrony praw i naprawienia szkód poniesionych przez poszkodowanych w wyniku naruszenia. Najnowsze dyrektywy<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0026"><P>Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/104/UE z dnia <DATE ISO="20141126">26 listopada 2014 r.</DATE> w sprawie niektórych przepisów regulujących dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z tytułu naruszenia prawa konkurencji państw członkowskich i Unii Europejskiej, objęte przepisami prawa krajowego (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="349" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2014">Dz.U. 2014, L 349, s. 1</REF.DOC.OJ>) i tzw. dyrektywa ECN+, przywołana już w przypisie 9 powyżej.</P></NOTE> w tej dziedzinie potwierdzają powyższe podejście, dodając jednak elementy, które wydają się zmierzać w kierunku coraz większej komplementarności.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0060"><NO.P>60.</NO.P><TXT>Nie należy rozpatrywać tego jako dwóch konkurujących ze sobą systemów egzekwowania prawa, lecz raczej w kategoriach jednego systemu, ponieważ chodzi o dwa sposoby osiągnięcia tego samego rezultatu<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0027"><P>Zobacz opinia rzecznika generalnego N. Wahla w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Skanska Industrial Solutions i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑724/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:100">EU:C:2019:100</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0076">76</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), w której wskazano, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0035" REF.END="QE0035"/>egzekwowanie prawa konkurencji na drodze publicznoprawnej i egzekwowanie prawa konkurencji Unii na drodze prywatnoprawnej składa się na kompletny system egzekwowania przepisów, który – choć jest złożony z dwóch części – należy traktować jako całość<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="201D" ID="QE0035"/>.</P></NOTE>. Celem koordynacji tych sposobów egzekwowania prawa jest stymulowanie pozytywnej interakcji, tak aby dążyć do osiągnięcia wspólnego celu, jakim jest skuteczne egzekwowanie prawa konkurencji<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0028"><P>R. Chieppa, Coordination between Private and Public Antitrust Enforcement in Italy and in the EU. Due modalità di un sistema bilanciato di enforcement, w: <HT TYPE="ITALIC">Il private antitrust enforcement in Italia e nell’Unione europea: scenari applicativi e le prospettive del mercato. Atti del VII Convegno Antitrust di Trento, <DATE ISO="20190411">11</DATE>–<DATE ISO="20190413">13 aprile 2019</DATE></HT>, red. Gian Antonio Benacchio, Michele Carpagnano, Trento2019.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0061"><NO.P>61.</NO.P><TXT>Konkretne doświadczenie wskazuje również na to, że nie tylko powództwa cywilne o naprawienie szkody mogą stanowić konkretną okazję do wniesienia do sądu potencjalnych spraw z zakresu ochrony konkurencji, które w przeciwnym razie pozostałyby bez ochrony<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0029"><P>Zobacz podobnie opinia rzecznika generalnego N. Wahla w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Skanska Industrial Solutions i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑724/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:100">EU:C:2019:100</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0047">47</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), w której wskazano, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0036" REF.END="QE0036"/>egzekwowanie przepisów na drodze prywatnoprawnej z wykorzystaniem powództw o odszkodowanie stanowi środek uzupełniający, który odstrasza od podejmowania zachowań antykonkurencyjnych, czego osiągnięcie jedynie na drodze publicznoprawnej byłoby niemożliwe<QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="201D" ID="QE0036"/>.</P></NOTE>, lecz także, że prawo każdej osoby do żądania naprawienia szkody wynikającej z zachowania sprzecznego z regułami konkurencji <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0037" REF.END="QE0037"/>wzmacnia […] operacyjny charakter unijnych reguł konkurencji […], przyczyniając się tym samym do zachowania skutecznej konkurencji w Unii Europejskiej<QUOT.END REF.START="QS0037" CODE="201D" ID="QE0037"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0030"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190328">28 marca 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>Cogeco Communications</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑637/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:263">EU:C:2019:263</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0041">41</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). Jeszcze wyraźniej, ze szczególnym odniesieniem do art. 101 TFUE, Trybunał wyjaśnił w wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190314">14 marca 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>Skanska Industrial Solutions i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑724/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:204">EU:C:2019:204</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0043">43</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0038" REF.END="QE0038"/>przysługujące każdemu uprawnienie do żądania naprawienia szkody spowodowanej przez zakazane w art. 101 TFUE porozumienie lub praktykę zapewnia <HT TYPE="ITALIC">pełną skuteczność</HT> art. 101 TFUE, a w szczególności <HT TYPE="ITALIC">skuteczność (effet utile)</HT> zakazu ustanowionego w ust. 1 tego postanowienia<QUOT.END REF.START="QS0038" CODE="201D" ID="QE0038"/> (wyróżnienie własne).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0062"><NO.P>62.</NO.P><TXT>Ze względu na tę ścisłą komplementarność między egzekwowaniem prawa na drodze prywatnoprawnej i egzekwowaniem prawa na drodze publicznoprawnej<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0031"><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0039" REF.END="QE0039"/>Egzekwowanie przepisów na drodze publicznoprawnej i egzekwowanie przepisów na drodze prywatnoprawnej to uzupełniające się wzajemnie podejścia, które stanowią część jednej całości<QUOT.END REF.START="QS0039" CODE="201D" ID="QE0039"/> [zob. opinia rzecznika generalnego N. Wahla w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Skanska Industrial Solutions i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑724/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:100">EU:C:2019:100</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0080">80</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>)].</P></NOTE>, z których każde służy realizacji interesu publicznego w zakresie skutecznej i wolnej konkurencji na jednolitym rynku, uważam, że zasady wyrażone powyżej przez Trybunał w przytoczonym wyroku Cogeco mogą mieć zastosowanie również w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0063"><NO.P>63.</NO.P><TXT>Zgodnie zatem z zasadą skuteczności <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0040" REF.END="QE0040"/>przepisy krajowe nie mogą czynić wykonywania uprawnień przyznanych przez porządek prawny Unii praktycznie niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym<QUOT.END REF.START="QS0040" CODE="201D" ID="QE0040"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0032"><P>Zobacz opinia rzecznik generalnej J. Kokott w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Cogeco Communications</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑637/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:32">EU:C:2019:32</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0077">77</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); zob. także podobnie wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20060713">13 lipca 2006 r.</DATE>, <NAME.CASE>Manfredi i in. (od</NAME.CASE> <NO.CASE>C‑295/04 do C‑298/04</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2006:461">EU:C:2006:461</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0062">62</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20130606">6 czerwca 2013 r.</DATE>, <NAME.CASE>Donau Chemie i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑536/11</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:366">EU:C:2013:366</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0027">27</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20140605">5 czerwca 2014 r.</DATE>, <NAME.CASE>KONE i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑557/12</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:1317">EU:C:2014:1317</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0025">25</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="14"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0064"><NO.P>64.</NO.P><TXT>Dotyczy to w szczególności dziedziny konkurencji<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0033"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190328">28 marca 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>Cogeco Communications</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑637/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:263">EU:C:2019:263</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0044">44</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> ze względu na opisany powyżej zdecentralizowany system egzekwowania prawa, biorąc również pod uwagę fakt, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0041" REF.END="QE0041"/>trafna ocena prawna naruszeń reguł konkurencji wymaga w licznych przypadkach dokonywania oceny złożonych stosunków gospodarczych i wewnętrznej dokumentacji handlowej, ujawnianej często dopiero na skutek pracy organów ochrony konkurencji<QUOT.END REF.START="QS0041" CODE="201D" ID="QE0041"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0034"><P>Zobacz opinia rzecznik generalnej J. Kokott w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Cogeco Communications</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑637/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:32">EU:C:2019:32</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0085">85</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0065"><NO.P>65.</NO.P><TXT>W odniesieniu do kwestii przedawnienia przepisy ustanowione przez poszczególne państwa członkowskie muszą zatem umożliwiać skuteczne działanie w zakresie ochrony konkurencji nawet w bardziej złożonych przypadkach.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0066"><NO.P>66.</NO.P><TXT>Z analizy niniejszej sprawy rozpatrywanej przez Trybunał wynika szereg wskazówek, które mogą prowadzić do stwierdzenia, że wykładnia przepisu krajowego dokonana przez sąd apelacyjny jest niezgodna z zasadą skuteczności: całkowite wykluczenie możliwości działań przerywających bieg przedawnienia po wszczęciu dochodzenia, które uniemożliwia uwzględnienie sytuacji procesowych zaistniałych po wszczęciu dochodzenia, jak również wynikające z tego nadmierne ograniczenie stosowania bezwzględnego terminu przedawnienia wynoszącego dziesięć lat, także przewidzianego w tych samych przepisach.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0067"><NO.P>67.</NO.P><TXT>To nie samo wydłużenie terminu przedawnienia ani szczególne uregulowanie działań przerywających bieg przedawnienia wydaje się naruszać prawo Unii w przypadku takim jak rozpatrywany w niniejszej sprawie, lecz nieuzasadniona sztywność proponowanej wykładni zawężającej, która nie pozwoliłaby na przerwanie biegu przedawnienia nawet w szczególnie skomplikowanych przypadkach.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0068"><NO.P>68.</NO.P><TXT>Ponadto taka wykładnia w zasadzie pozbawiłaby sensu bezwzględny termin wynoszący dziesięć lat, przewidziany również w tych samych przepisach obok <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0042" REF.END="QE0042"/>zwykłego<QUOT.END REF.START="QS0042" CODE="201D" ID="QE0042"/> terminu wynoszącego pięć lat: jeżeli żadne działanie następujące po oficjalnym wszczęciu postępowania nie może przerwać biegu przedawnienia, rzadko możliwe będzie przekroczenie okresu pięciu lat przewidzianego w odpowiednim terminie przedawnienia, a w każdym razie możliwe będzie jedynie przekroczenie o ten krótki czas, jaki upływa między powzięciem wiadomości o ewentualnym naruszeniu reguł konkurencji a wszczęciem postępowania.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0069"><NO.P>69.</NO.P><TXT>Prawdą jest, że przed wszczęciem postępowania przez organ dokonywane są przez właściwą dyrekcję czynności poprzedzające dochodzenie, ale w okresie tym nie można przeprowadzać wielu czynności istotnych dla postępowania, takich jak na przykład kontrole, a w każdym razie nie wszystkie zdarzenia proceduralne typowe dla pełnego postępowania kontradyktoryjnego mają zwykle miejsce.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0070"><NO.P>70.</NO.P><TXT>Państwa członkowskie mogą zatem ustanowić terminy i zasady przedawnienia inne niż te przewidziane przez Komisję w art. 25 rozporządzenia nr 1/2003, pod warunkiem jednak, że pozwalają one na prowadzenie działań w zakresie egzekwowania prawa odpowiednio do stopnia złożoności prawnej i ekonomicznej analizy spraw przedłożonych krajowym organom ochrony konkurencji. Moim zdaniem właśnie w ten sposób należy rozumieć w dziedzinie konkurencji wielokrotnie użyte przez Trybunał wyrażenie <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0043" REF.END="QE0043"/>nie utrudniać nadmiernie wykonywania prawa Unii<QUOT.END REF.START="QS0043" CODE="201D" ID="QE0043"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0071"><NO.P>71.</NO.P><TXT>W tym celu, bardziej niż bezwzględna długość terminu przedawnienia, która nie powinna być nadmierna, aby uniknąć przeciwnego skutku w postaci zbyt wczesnego działania w zakresie ochrony konkurencji, kluczową rolę odgrywają działania przerywające bieg przedawnienia, pozwalające na dostosowanie długości postępowań do rzeczywistej złożoności sprawy.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="15"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0072"><NO.P>72.</NO.P><TXT>Wynika z tego, że przepis prawa taki jak rumuński powinien być interpretowany przez sądy krajowe z poszanowaniem autonomii proceduralnej państw członkowskich, biorąc pod uwagę: a) ogół obowiązujących przepisów dotyczących przedawnienia, a nie poszczególne przepisy<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0035"><P>Zobacz podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190328">28 marca 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>Cogeco Communications</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑637/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:263">EU:C:2019:263</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0045">45</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>; b) przeciętną złożoność spraw rozpatrywanych przez krajowy organ ochrony konkurencji oraz czas potrzebny do przeprowadzenia odpowiedniej analizy prawnej i ekonomicznej. W tym celu, jak zasugerowała Komisja w swoich uwagach na piśmie<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0036"><P>Zobacz uwagi na piśmie Komisji, pkt 34.</P></NOTE>, można by zastosować weryfikację zaproponowaną przez Trybunał w sprawie <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0044" REF.END="QE0044"/>Taricco 1<QUOT.END REF.START="QS0044" CODE="201D" ID="QE0044"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0037"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20150908">8 września 2015 r.</DATE>, <NAME.CASE>Taricco i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑105/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:555">EU:C:2015:555</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0047">47</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), w którym Trybunał zaproponował, aby sąd krajowy sprawdził, czy <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0045" REF.END="QE0045"/>stosowanie przepisów krajowych w dziedzinie przerwania biegu przedawnienia skutkowałoby w znacznej ilości przypadków tym, że zdarzenia stanowiące poważne oszustwa nie byłyby karane, ponieważ ulegałyby one powszechnie przedawnieniu, zanim można by było nałożyć sankcję karną przewidzianą przez prawo w drodze ostatecznego orzeczenia sądu<QUOT.END REF.START="QS0045" CODE="201D" ID="QE0045"/>. W przypadku pozytywnego rezultatu weryfikacji <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0046" REF.END="QE0046"/>należy stwierdzić, że ponieważ środki przewidziane przez prawo krajowe w celu zwalczania oszustw lub innych bezprawnych czynności stanowią zagrożenie dla interesów finansowych Unii, nie mogą one zostać uznane za skuteczne i odstraszające, co z kolei jest sprzeczne z art. 325 ust. 1 TFUE, art. 2 ust. 1 konwencji OIF, a także dyrektywą 2006/112 w związku z art. 4 ust. 3 TUE<QUOT.END REF.START="QS0046" CODE="201D" ID="QE0046"/>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0073"><NO.P>73.</NO.P><TXT>Stosując tę weryfikację w niniejszej sprawie, sąd krajowy musiałby sprawdzić, czy stosowanie przepisów krajowych dotyczących przerwania biegu przedawnienia, zgodnie z ich wykładnią dokonaną przez sąd apelacyjny, prowadzi w znacznej liczbie przypadków do bezkarności przedsiębiorstw, które dopuściły się poważnych naruszeń prawa ochrony konkurencji, ponieważ czyny te uległyby zasadniczo przedawnieniu, zanim mogłaby zostać nałożona przewidziana prawem sankcja z powodu naruszenia reguł konkurencji. W przypadku pozytywnego rezultatu weryfikacji sąd krajowy powinien stwierdzić, że środków przewidzianych w prawie krajowym w celu zwalczania naruszeń prawa ochrony konkurencji nie można uznać za skuteczne i odstraszające, co byłoby sprzeczne z art. 101 TFUE w związku z art. 4 ust. 3 TUE.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0074"><NO.P>74.</NO.P><TXT>Można by wziąć pod uwagę nie tylko rzeczywistą liczbę przypadków bezkarności wynikających z upływu terminu przedawnienia w stosunku do całkowitej liczby spraw rozpatrywanych przez dany krajowy organ ochrony konkurencji, lecz także fakt, że na przykład niektóre rodzaje naruszeń prawa konkurencji pozostawałyby systematycznie bezkarne<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0038"><P>Wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180605">5 czerwca 2018 r.</DATE>, <NAME.CASE>Kolev i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑612/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:392">EU:C:2018:392</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0065">65</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190117">17 stycznia 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>Dzivev</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑310/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:30">EU:C:2019:30</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0031">31</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> w wyniku zastosowania krajowych przepisów dotyczących przerwania biegu terminu przedawnienia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0075"><NO.P>75.</NO.P><TXT>Pragnę wreszcie zauważyć, że w kontekście oceny skutków ewentualnego przedawnienia uprawnienia w zakresie egzekwowania prawa krajowego organu ochrony konkurencji przedmiotem badania sądu krajowego mogłyby również być interesy osób trzecich, które w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji krajowego organu ochrony konkurencji z powodu przedawnienia poniosłyby szkodę, która nawet jeśli nie jest jeszcze rzeczywista, może również zostać uznana za istotną.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0076"><NO.P>76.</NO.P><TXT>Odnoszę się w szczególności do konsumentów, którzy ponieśli szkodę z powodu działania sprzecznego z regułami konkurencji ukaranych przedsiębiorstw, w związku z czym oczekują na potwierdzenie decyzji organu w postępowaniu sądowym, aby móc następnie wytoczyć powództwa o naprawienie szkody.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0077"><NO.P>77.</NO.P><TXT>Moim zdaniem stanowiłoby to dodatkowe potwierdzenie analizy, którą przedstawiłem powyżej<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0039"><P>Zobacz pkt 62 i nast. niniejszej opinii.</P></NOTE>, dotyczącej komplementarności egzekwowania prawa na drodze publicznoprawnej i egzekwowania na drodze prywatnoprawnej, które służą realizacji interesu publicznego w zakresie skutecznej i wolnej konkurencji na jednolitym rynku.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="16"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0078"><NO.P>78.</NO.P><TXT>Taka dalsza ocena zakłada spełnienie pewnych przesłanek, które mogą spowodować, że w całościowej ocenie dokonywanej przez sąd krajowy zostanie również uwzględniony interes konsumentów: a) decyzja krajowego organu ochrony konkurencji nie powinna wydawać się po wstępnym badaniu niezgodna z prawem z powodów innych niż te dotyczące przedawnienia; b) zaskarżona decyzja krajowego organu ochrony konkurencji powinna mieć wystarczająco ogólną treść, mogącą uzasadniać dalsze powództwa znacznej liczby konsumentów, którzy ponieśli szkodę w wyniku niezgodnego z prawem zachowania ukaranych przedsiębiorstw.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0079"><NO.P>79.</NO.P><TXT>Po przeprowadzeniu opisanych powyżej ustaleń do sądu krajowego należy moim zdaniem dokonanie ostatecznej oceny dotyczącej zgodności przepisu krajowego nie z brzmieniem, lecz z założeniami ogółu przepisów prawa Unii w dziedzinie przedawnienia uprawnienia Komisji w zakresie egzekwowania prawa.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0080"><NO.P>80.</NO.P><TXT>Mimo iż przepisy te nie są wiążące dla państw członkowskich, stanowią one <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0047" REF.END="QE0047"/>standard skuteczności<QUOT.END REF.START="QS0047" CODE="201D" ID="QE0047"/> działania w zakresie ochrony konkurencji, który powinien być jak najbardziej jednolity w systemie prawnym zdecentralizowanego egzekwowania prawa, w którym poszczególne krajowe organy ochrony konkurencji działają w ramach coraz większej synergii z Komisją.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0081"><NO.P>81.</NO.P><TXT>Z powyższego wynika, że w świetle wszystkich okoliczności, które można wywnioskować z akt sprawy, wykładnia zawężająca działań przerywających bieg przedawnienia, taka jak dokonana przez sąd apelacyjny, mogłaby stanowić przeszkodę dla działania w zakresie egzekwowania prawa krajowego organu ochrony konkurencji, w szczególności gdy specyfika sprawy wymaga złożonej analizy prawnej i ekonomicznej (wynikającej również z ilości materiału, jaki należy zbadać) oraz dalszych ustaleń, w tym dokonywanych poprzez kontrole i inne sposoby przeprowadzania dowodów.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0082"><NO.P>82.</NO.P><TXT>Jak już wspomniałem, to sąd krajowy stosuje wspomniane kryteria w celu oceny, czy w niniejszej sprawie przepis krajowy, zgodnie z jego wykładnią dokonaną przez sąd apelacyjny, nadmiernie utrudnia działanie krajowego organu ochrony konkurencji w zakresie egzekwowania prawa ochrony konkurencji, naruszając w ten sposób zasadę skuteczności.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0083"><NO.P>83.</NO.P><TXT>W następstwie tego ustalenia sąd krajowy powinien zastosować zasadę wykładni zgodnej z prawem Unii, która – jak wiadomo – <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0048" REF.END="QE0048"/>wymaga, by sądy krajowe czyniły wszystko, co leży w zakresie ich kompetencji, uwzględniając wszystkie przepisy prawa krajowego i stosując uznane w porządku krajowym metody wykładni, by zapewnić pełną skuteczność rozpatrywanej dyrektywy i dokonać rozstrzygnięcia zgodnego z realizowanymi przez nią celami<QUOT.END REF.START="QS0048" CODE="201D" ID="QE0048"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0040"><P>Zobacz przykładowo wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20181106">6 listopada 2018 r.</DATE>, <NAME.CASE>Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑684/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:874">EU:C:2018:874</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0059">59</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). Jak wyjaśnił Trybunał w pkt 60, <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0049" REF.END="QE0049"/>wymóg dokonywania takiej wykładni zgodnej może w szczególności obejmować konieczność zmiany krajowego orzecznictwa przez sądy krajowe, jeżeli opiera się ono na interpretacji prawa krajowego, której nie da się pogodzić z celami dyrektywy. Z powyższego wynika, że sąd krajowy nie może ważnie stwierdzić, iż nie można dokonać wykładni przepisu prawa krajowego zgodnie z prawem Unii, jedynie ze względu na to, że do tej pory niezmiennie interpretowano ten przepis w sposób niezgodny z prawem Unii<QUOT.END REF.START="QS0049" CODE="201D" ID="QE0049"/>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0084"><NO.P>84.</NO.P><TXT>W przypadku gdyby sąd krajowy uznał, że wykładnia zgodna z prawem Unii jest niemożliwa, i odstąpił od zastosowania przepisu krajowego, należy ostatecznie rozważyć, jak sugeruje Komisja w swoich uwagach na piśmie<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0041"><P>Zobacz uwagi na piśmie Komisji, pkt 39.</P></NOTE>, skutki prawne w ramach postępowania głównego.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0085"><NO.P>85.</NO.P><TXT>Gdyby bowiem sąd krajowy uznał, że wykładnia zawężająca art. 62 rumuńskiej ustawy o konkurencji jest niezgodna z prawem Unii, co w konsekwencji prowadziłoby do odstąpienia od stosowania przepisu krajowego, stwierdzając, że bieg przedawnienia został skutecznie przerwany przez inne działanie, które miało miejsce po wszczęciu postępowania wyjaśniającego, sytuację prawną należałoby oceniać w odniesieniu do zasady ustawowej określoności czynów zabronionych i niedziałania wstecz przepisów dotyczących sankcji<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0042"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20171205">5 grudnia 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>M.A.S. i M.B.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑42/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:936">EU:C:2017:936</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0061">61</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0062">62</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="17"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0086"><NO.P>86.</NO.P><TXT>Jest to konsekwencja okoliczności, że z akt sprawy, a w szczególności z uwag na piśmie Komisji<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0043"><P>Zobacz uwagi na piśmie Komisji, pkt 41.</P></NOTE> wynika, iż w rumuńskim systemie prawnym, tak jak we włoskim systemie prawnym, który był przedmiotem wyroków <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0050" REF.END="QE0050"/>Taricco 1<QUOT.END REF.START="QS0050" CODE="201D" ID="QE0050"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0044"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20150908">8 września 2015 r.</DATE>, <NAME.CASE>Taricco i in.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑105/14</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:555">EU:C:2015:555</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> i <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0051" REF.END="QE0051"/>Taricco 2<QUOT.END REF.START="QS0051" CODE="201D" ID="QE0051"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0045"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20171205">5 grudnia 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>M.A.S. i M.B.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑42/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:936">EU:C:2017:936</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, przepisy dotyczące przedawnienia czynów zabronionych, jak również przepisy dotyczące określania przestępstw i ustalenia wymiaru kar, są oparte na prawie karnym materialnym, w związku z czym podlegają one, podobnie jak to przepisy dotyczące określania przestępstw i ustalenia wymiaru kar, zasadzie ustawowej określoności czynów zabronionych i kar<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0046"><P>Zobacz opinia rzecznika generalnego Y. Bota w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>ThyssenKrupp Nirosta/Komisja</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑352/09 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:635">EU:C:2010:635</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0088">88</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0089">89</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), w której wskazano, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0052" REF.END="QE0052"/>[c]o do zasady przepisy proceduralne stosuje się do wszystkich postępowań będących w toku w momencie ich wejścia w życie. […] Nie dzieje się tak natomiast w przypadku przepisów materialnych. Przepisy prawa materialnego nie działają wstecz, chyba że prawodawca Unii postanowił inaczej<QUOT.END REF.START="QS0052" CODE="201D" ID="QE0052"/>. Zobacz w tym względzie (przytoczone w uwagach na piśmie Komisji, w przypisie 19) orzeczenie nr 297/2018 Curtea Constituțională a României, w którym uwzględniono zarzut dotyczący niezgodności z konstytucją art. 155 ust. 1 rumuńskiego kodeksu karnego i które opublikowano w dniu <DATE ISO="20180625">25 czerwca 2018 r.</DATE></P></NOTE>, ustanowionej w art. 49 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i w art. 7 ust. 1 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. System przedawnienia w sprawach karnych podlega zatem wymogom przewidywalności, dokładności i niedziałania wstecz, które są nieodłącznie związane z zasadą ustawowej określoności czynów zabronionych i kar.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0087"><NO.P>87.</NO.P><TXT>W wyroku <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0053" REF.END="QE0053"/>Taricco 2<QUOT.END REF.START="QS0053" CODE="201D" ID="QE0053"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0047"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20171205">5 grudnia 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>M.A.S. i M.B.</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑42/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:936">EU:C:2017:936</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> Trybunał wyjaśnił bowiem, że w przypadku gdyby sąd krajowy uznał, iż obowiązek odstąpienia od stosowania rozpatrywanych przepisów krajowych jest sprzeczny z zasadą ustawowej określoności czynów zabronionych i kar, która wymaga, by ustawa określała w sposób przewidywalny, precyzyjny i nieretroaktywny czyny zabronione podlegające karze na jej mocy oraz kary, nie byłby zobowiązany do przestrzegania tego obowiązku, nawet jeżeli jego przestrzeganie zaradziłoby sytuacji krajowej niezgodnej z prawem Unii.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0088"><NO.P>88.</NO.P><TXT>Zasadę tę można by również uznać za mającą zastosowanie do sankcji w dziedzinie konkurencji ze względu na utrwalone orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0048"><P>Europejski Trybunał Praw Człowieka stosuje trzy kryteria w celu ustalenia, czy oskarżenie należy do dziedziny prawa karnego, a mianowicie: kwalifikację prawną naruszenia na gruncie prawa krajowego, represyjny i odstraszający charakter sankcji oraz dolegliwość sankcji grożącej a priori danej osobie (wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="19760608">8 czerwca 1976 r.</DATE> w sprawie Engel i in. przeciwko Niderlandom, seria A, nr 22, § 82; w zakresie wyboru orzecznictwa ETPC dotyczącego stosowania wspomnianych kryteriów zob. wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="20061123">23 listopada 2006 r.</DATE> w sprawie Jussila przeciwko Finlandii, §§ 29–39). ETPC przyjął tego rodzaju rozumowanie w odniesieniu do licznych sankcji administracyjnych, pośród których znajdują się sankcje nakładane przez krajowe organy ochrony konkurencji (zob. wyroki ETPC: z dnia <DATE ISO="19900209">9 lutego 1990 r.</DATE> w sprawie Melchers i Co. przeciwko Niemcom; z dnia <DATE ISO="19910530">30 maja 1991 r.</DATE> w sprawie Société Stenuit przeciwko Francji; z dnia <DATE ISO="20021203">3 grudnia 2002 r.</DATE> w sprawie Lilly przeciwko Francji; zob. także ww. wyrok ETPC w sprawie Jussila przeciwko Finlandii, § 43; zob. także wyrok z dnia <DATE ISO="20090611">11 czerwca 2009 r.</DATE> w sprawie Dubus S.A. przeciwko Francji, § 35; a także w kwestii odrębnej wykładni wyrok ETPC z dnia <DATE ISO="20040603">3 czerwca 2004 r.</DATE> w sprawie OOO Neste i in. przeciwko Rosji). Wszystkie te odniesienia znajdują się w opinii rzecznika generalnego Y. Bota w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>ThyssenKrupp Nirosta/Komisja</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑352/09 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:635">EU:C:2010:635</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0048">48</REF.NP.ECR>–<REF.NP.ECR REF="NP0052">52</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0089"><NO.P>89.</NO.P><TXT>Biorąc pod uwagę cel prawa konkurencji, charakter sankcji (skutek prewencyjny, odstraszający i represyjny) oraz ich wagę (znaczne kary finansowe), zdaniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka procedury te muszą podlegać gwarancjom przewidzianym w art. 6 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0049"><P>Zobacz wyroki ETPC: z dnia <DATE ISO="20021203">3 grudnia 2002 r.</DATE> w sprawie Lilly przeciwko Francji (skarga nr 53892/00); z dnia <DATE ISO="20090611">11 czerwca 2009 r.</DATE> w sprawie Dubus S.A. przeciwko Francji (skarga nr 5242/04), §§ 37–38; z dnia <DATE ISO="20110927">27 września 2011 r.</DATE> w sprawie Menarini Diagnostics S.r.l. przeciwko Włochom (skarga nr 43509/08), §§ 38–44; z dnia <DATE ISO="20181023">23 października 2018 r.</DATE> w sprawie Produkcija Plus Storitveno podjetje d.o.o. przeciwko Słowenii (skarga nr 47072/15), §§ 45–46.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="18"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0090"><NO.P>90.</NO.P><TXT>Trybunał również przyjął to stanowisko kilkakrotnie: w wyroku Komisja/Anic Partecipazioni Trybunał uznał możliwość zastosowania zasady odpowiedzialności osobistej do reguł konkurencji<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0050"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19990708">8 lipca 1999 r.</DATE>, <NAME.CASE>Komisja/Anic Partecipazioni</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑49/92 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1999:356">EU:C:1999:356</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0078">78</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). Orzecznictwo to zostało potwierdzone w wyroku z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20090910">10 września 2009 r.</DATE>, <NAME.CASE>Akzo Nobel i in./Komisja</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑97/08 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:536">EU:C:2009:536</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0077">77</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>; w wyroku Hüls/Komisja Trybunał powołał się na zasadę domniemania niewinności zagwarantowaną w art. 6 ust. 2 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0051"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="19990708">8 lipca 1999 r.</DATE>, <NAME.CASE>Hüls/Komisja</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑199/92 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:1999:358">EU:C:1999:358</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>); Trybunał uznał, że biorąc pod uwagę charakter rozpatrywanych naruszeń oraz charakter i stopień dolegliwości związanych z nimi sankcji, zasadę domniemania niewinności stosuje się do postępowań dotyczących naruszeń reguł konkurencji mających zastosowanie do przedsiębiorstw, które to postępowania mogą prowadzić do wymierzenia grzywien lub okresowych kar pieniężnych.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0091"><NO.P>91.</NO.P><TXT>Posługując się słowami rzecznika generalnego Y. Bota, <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0054" REF.END="QE0054"/>[g]rzywny, o których mowa w art. 23 rozporządzenia nr 1/2003<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0052"><P>W związku z tym, teoretycznie rzecz ujmując, również te nałożone przez poszczególne krajowe organy ochrony konkurencji na podstawie uprawnień zdecentralizowanych na mocy wspomnianego rozporządzenia nr 1/2003.</P></NOTE>, są bowiem ze względu na swój charakter i znaczenie porównywalne z sankcją karną<QUOT.END REF.START="QS0054" CODE="201D" ID="QE0054"/>, a związane z nimi postępowanie <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0055" REF.END="QE0055"/>należy zatem do <QUOT.START CODE="00BB" ID="QS0056" REF.END="QE0056"/>spraw karnych<QUOT.END REF.START="QS0056" CODE="00AB" ID="QE0056"/> w rozumieniu art. 6 ust. 1 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności<QUOT.END REF.START="QS0055" CODE="201D" ID="QE0055"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0053"><P>Zobacz opinia rzecznika generalnego Y. Bota w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>ThyssenKrupp Nirosta/Komisja</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑352/09 P</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:635">EU:C:2010:635</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0049">49</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0092"><NO.P>92.</NO.P><TXT>Nie można zatem wykluczyć, że jeżeli wymienione powyżej przesłanki zostaną spełnione, przepis prawa, uznany następnie za niezgodny z zasadami prawa Unii, może nadal wiązać strony zgodnie z zasadą ustawowej określoności czynów zabronionych i niedziałania wstecz przepisów prawa karnego lub przepisów o charakterze dotkliwym sensu lato.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0093"><NO.P>93.</NO.P><TXT>Podobne rozumowanie można zastosować w przypadku utrwalonej wykładni obowiązującego przepisu. Aby taka sytuacja mogła znaleźć zastosowanie, konieczne jest, aby były to jednoznaczne i utrwalone wykładnie sądowe, to znaczy wykładnie, które można uznać za <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0057" REF.END="QE0057"/>żywe prawo<QUOT.END REF.START="QS0057" CODE="201D" ID="QE0057"/> w tym konkretnym krajowym systemie prawa.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0094"><NO.P>94.</NO.P><TXT>Jedynie w takim przypadku wykładnia przepisu prawa mającego charakter dotkliwy jako <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0058" REF.END="QE0058"/>żywe prawo<QUOT.END REF.START="QS0058" CODE="201D" ID="QE0058"/> może nadal wiązać strony, nawet jeśli następnie zostanie ona uznana za niezgodną z prawem Unii.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0095"><NO.P>95.</NO.P><TXT>W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy, nie wydaje mi się, aby można było uznać, że taka sytuacja istnieje, ponieważ wykładnie sądowe w państwie członkowskim wydają się rozbieżne.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0096"><NO.P>96.</NO.P><TXT>Sąd odsyłający wyjaśnia, że w następstwie decyzji nr 13 z dnia <DATE ISO="20150414">14 kwietnia 2015 r.</DATE> do sądu apelacyjnego w Bukareszcie wpłynęło dziesięć spraw. W pięciu z nich stwierdzono przedawnienie prawa do nałożenia sankcji, natomiast w pozostałych pięciu utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0054"><P>Zobacz wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, pkt 36.</P></NOTE>: potwierdza to istnienie <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0059" REF.END="QE0059"/>niejednolitej praktyki sądów orzekających co do istoty w tej dziedzinie<QUOT.END REF.START="QS0059" CODE="201D" ID="QE0059"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0055"><P>Zobacz wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, pkt 70.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="19"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0097"><NO.P>97.</NO.P><TXT>Organ ochrony konkurencji przypomina, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0060" REF.END="QE0060"/>sądy orzekające co do istoty sprawy, które rozpatrywały zgodność z prawem decyzji nr 13/2015, dokonały odmiennej wykładni obowiązujących przepisów dotyczących przedawnienia w zakresie nakładania sankcji w dziedzinie konkurencji w odniesieniu do działań przerywających bieg przedawnienia oraz stosowały owe przepisy w odmienny sposób<QUOT.END REF.START="QS0060" CODE="201D" ID="QE0060"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0056"><P>Zobacz uwagi na piśmie organu ochrony konkurencji, przypis 37, w którym wskazano, że: a) niektóre sądy uznały, że decyzja o wszczęciu dochodzenia jest ostatnim działaniem organu, które może przerwać bieg terminu przedawnienia; późniejsze środki przyjęte przez organ ochrony konkurencji w celu zbadania naruszenia nie powodują przerwania biegu; dochodzenie prowadzone przez organ ochrony konkurencji musi zostać zakończone w ciągu pięciu lat od daty jego wszczęcia; dopiero w wyniku zmian wprowadzonych przez OUG nr 31/2015 ustawa o konkurencji została zharmonizowana z przepisami rozporządzenia nr 1/2003, ponieważ bieg terminu przedawnienia może zostać przerwany przez każde działanie podjęte przez organ w celu stwierdzenia naruszenia; natomiast b) inne sądy przyjęły następujące stanowisko: decyzja o wszczęciu dochodzenia nie jest ostatnim działaniem organu przerywającym bieg terminu przedawnienia; wszelkie działania podjęte przez organ w celu przeprowadzenia dochodzenia w sprawie naruszenia powodują przerwanie biegu; nałożenie sankcji podlega terminowi przedawnienia wynoszącemu dziesięć lat od dnia ustania okoliczności faktycznych (szczególny termin przedawnienia), stanowiącemu zatem górną granicę okresu objętego dochodzeniem; zmiany wprowadzone przez OUG nr 31/2015 są jedynie zmianami formalnymi, ponieważ ustawa o konkurencji została zharmonizowana z przepisami rozporządzenia nr 1/2003 przez OUG nr 121/2003, zgodnie z którym działaniami przerywającymi bieg terminu przedawnienia są działania podjęte w celu prowadzenia dochodzenia w sprawie naruszenia, w tym żądania udzielenia informacji i przedstawienie zarzutów, jako czynności proceduralne mające miejsce po wydaniu decyzji o wszczęciu dochodzenia.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0098"><NO.P>98.</NO.P><TXT>Do sądu krajowego należy jednak ocena, czy spełnione są przesłanki określone w wyroku <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0061" REF.END="QE0061"/>Taricco 2<QUOT.END REF.START="QS0061" CODE="201D" ID="QE0061"/> i wyjaśnione w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Trybunału Sprawiedliwości, przy zastosowaniu przedstawionych powyżej kryteriów.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">IV.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Wnioski</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0099"><NO.P>99.</NO.P><TXT>W świetle powyższych uwag proponuję, aby Trybunał odpowiedział na pytanie prejudycjalne zadane przez sąd odsyłający w następujący sposób:</TXT><P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT>Artykuł 4 ust. 3 TUE i art. 101 TFUE należy interpretować w ten sposób, że nakładają one na sądy państw członkowskich obowiązek dokonywania wykładni przepisów krajowych, które regulują przedawnienie uprawnienia organu ochrony konkurencji do nałożenia sankcji administracyjnych, zgodnie z zasadą lojalnej współpracy między państwami członkowskimi a Unią oraz zasadą skuteczności działania w zakresie ochrony konkurencji.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Państwa członkowskie mogą w ramach swojej autonomii proceduralnej ustanowić inne przepisy dotyczące przedawnienia przyznanego krajowym organom ochrony konkurencji uprawnienia do nakładania sankcji niż przepisy przewidziane przez Komisję w art. 25 rozporządzenia nr 1/2003, pod warunkiem jednak, że pozwalają one, zgodnie z zasadą skuteczności, na prowadzenie działań w zakresie egzekwowania prawa odpowiednich do złożoności prawnej i ekonomicznej analizy spraw przedłożonych krajowym organom ochrony konkurencji.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>Wykładnia przepisu prawa krajowego, zgodnie z którą ostatnim działaniem przerywającym bieg przedawnienia jest akt wszczęcia dochodzenia w sprawie praktyki antykonkurencyjnej, przy czym późniejsze działania podjęte w ramach tego dochodzenia nie są objęte tym samym zakresem co działania przerywające bieg przedawnienia, może być niezgodna z wyżej wymienionymi zasadami lojalnej współpracy i skuteczności działania w zakresie ochrony konkurencji, jeżeli sąd krajowy stwierdzi, że spełnione są określone przesłanki, które nadmiernie utrudniają działanie krajowego organu ochrony konkurencji. Sąd krajowy powinien wziąć pod uwagę w swojej ocenie: a) szczególne cechy prawa konkurencji, które zwykle wymaga przeprowadzenia złożonej analizy stanu faktycznego i sytuacji ekonomicznej; b) ogół obowiązujących przepisów dotyczących przedawnienia; c) zadanie, jakie spełniają działania przerywające bieg przedawnienia, umożliwiające dostosowanie czasu trwania postępowań do rzeczywistej złożoności danej sprawy; d) średnią złożoność spraw rozpatrywanych przez krajowy organ ochrony konkurencji, również przy zastosowaniu weryfikacji zaproponowanej przez Trybunał w wyroku wydanym w sprawie C‑105/14.</TXT></NP></ITEM><?PAGE NO="20"?><ITEM><NP><NO.P>4)</NO.P><TXT>Jeżeli powyższe przesłanki są spełnione, sąd krajowy powinien zastosować zasadę wykładni zgodnej z prawem Unii i jedynie w przypadku, gdy okaże się ona niemożliwa, odstąpić od stosowania przepisu krajowego, upewniając się, że odstąpienie to jest zgodne z zasadą ustawowej określoności czynów zabronionych i kar, w sposób określony przez Trybunał w wyroku wydanym w sprawie C‑42/17.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></NP.ECR></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>