1.

Permezz ta’ dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari, il-Bundesverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Federali, il-Ġermanja) tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiċċara ċerti aspetti tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2011/95/UE  ( 2 ). Il-kawża tirrigwarda jekk refuġjat tal-Palestina għandux ikun ikkwalifikat bħala li huwa “eskluż milli jkun refuġjat” jew “ipso facto” għandux dak l-istatus skont l-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2011/95 u b’mod iktar speċifiku x’importanza kellha għal din il-kwalifika l-bidla fir-residenza tal-applikant bejn żewġ “żoni ta’ operazzjoni” tal-UNRWA qabel il-vjaġġ tiegħu lejn Stat Membru tal-Unjoni Ewropea. B’mod speċifiku, l-applikant kien inizjalment jirrisjedi fis-Sirja, sussegwentement huwa mar il-Libanu għal perijodu estiż ta’ żmien, u mbagħad irritorna s-Sirja għal perijodu qasir ħafna ta’ żmien qabel ma vvjaġġa lejn il-Ġermanja bl-art. Il-qorti tar-rinviju tfittex gwida dwar iż-żona ġeografika li għandha tieħu inkunsiderazzjoni meta tevalwa l-istatus tal-applikant skont l-Artikolu 12(1)(a) ta’ dik id-direttiva.

I.

Il-kuntest ġuridiku

A.

Id-dritt internazzjonali

1.

Il-Konvenzjoni ta’ Genève

2.

Il-Konvenzjoni dwar l-Istatus tar-Refuġjati, iffirmata f’Genève fit‑28 ta’ Lulju 1951 (Ġabra tat-Trattati tan-Nazzjonijiet Uniti, Vol. 189, p. 150, Nru 2545 (1954)), daħlet fis-seħħ fit‑22 ta’ April 1954. Hija ġiet ikkompletata mill-Protokoll dwar l-Istatus tar-Refuġjati, konkluż fi New York, fil-31 ta’ Jannar 1967, li daħal fis-seħħ fl‑4 ta’ Ottubru 1967 (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Genève”).

3.

L-Artikolu 1, Taqsima A, tal-Konvenzjoni ta’ Genève jiddefinixxi, fost l-oħrajn, il-kelma “refuġjat” għall-finijiet ta’ dak l-att, u l-Artikolu 1, Taqsima D, jiddikjara:

2.

L-UNRWA

4.

Ir-Riżoluzzjoni Nru 302(IV) tal-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti tat‑8 ta’ Diċembru 1949 dwar l-assistenza għar-refuġjati tal-Palestina waqqfet l-Aġenzija ta’ Fondi u tax-Xogħol tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati tal-Palestina fil-Lvant Qarib (United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East, iktar ’il quddiem l-“UNRWA”). Il-mandat ta’ din l-aġenzija ġie mġedded regolarment u l-mandat kurrenti jiskadi fit‑30 ta’ Ġunju 2023  ( 3 ). Il-kompitu tagħha huwa li sservi l-benesseri u l-iżvilupp uman tar-refuġjati tal-Palestina.

3.

L-UNHCR

5.

L-Uffiċju tal-Kummissarju Għoli għar-Refuġjati (iktar ’il quddiem l-“UNHCR”) inħoloq fl‑14 ta’ Diċembru 1950 permezz ta’ Riżoluzzjoni Nru 428 (V) tal-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti. L-UNHCR huwa organu sussidjarju tan-Nazzjonijiet Uniti skont l-Artikolu 22 tal-Karta tan-NU.

B.

Id-dritt tal-Unjoni

1.

Id-Direttiva 2011/95

6.

Id-Direttiva 2011/95/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑13 ta’ Diċembru 2011 dwar livelli għall-kwalifika ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala benefiċjarji ta’ protezzjoni nazzjonali, għal stat uniformi għar-refuġjati jew għal persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja, u għall-kontenut tal-protezzjoni mogħtija fasslet mill-ġdid u ħassret id-Direttiva 2004/83/KE  ( 4 ) fl-interess taċ-ċarezza peress li sar numru ta’ bidliet sostantivi għal dik id-direttiva. Madankollu l-Artikolu 12(1)(a) ma nbidilx.

7.

Il-premessa 4 tad-Direttiva 2011/95 tiddikjara li l-Konvenzjoni ta’ Genève u l-Protokoll jipprevedu l-pedament tar-reġim legali internazzjonali għall-protezzjoni tar-refuġjati. Il-kliem tal-premessa 4 ta’ dik id-direttiva huwa identiku għall-kliem tal-premessa 3 tad-Direttiva 2004/83.

8.

Il-premessa 12 tad-Direttiva 2011/95 tiddikjara li l-għan ewlieni ta’ din id-direttiva huwa, minn naħa waħda, li jiżgura li l-Istati Membri japplikaw kriterji komuni għall-identifikazzjoni ta’ persuni ġenwinament fil-bżonn ta’ protezzjoni internazzjonali, u, min-naħa l-oħra, sabiex jiżgura li livell minimu ta’ benefiċċju jkun disponibbli għal dawk il-persuni fl-Istati Membri kollha. Il-premessa 6 tad-Direttiva 2004/83 għandha kliem identiku.

9.

Il-premessi 22 sa 24 tad-Direttiva 2011/95 jiddikjaraw kif ġej:

10.

L-Artikolu 1 tad-Direttiva 2011/95, intitolat “Skop”, jipprevedi:

11.

L-Artikolu 2 tad-Direttiva 2011/95, intitolat “Definizzjonijiet”, huwa redatt kif ġej:

12.

L-Artikolu 5 tad-Direttiva 2011/95, bit-titolu “Ħtiġijiet ta’ protezzjoni internazzjonali li jinħolqu sur place [fuq il-post]”, jipprevedi, fil-paragrafu 3 tiegħu:

13.

L-Artikolu 11, intitolat “Terminazzjoni”, jipprevedi kif ġej:

15.

L-Artikolu 14, intitolat “Revoka ta’, tmiem ta’ jew ċaħda għat-tiġdid ta’ status ta’ refuġjat”, għandu l-kliem kif ġej:

II.

It-tilwima fil-kawża prinċipali u d-domandi preliminari

16.

Skont id-digriet tar-rinviju, XT (iktar ’il quddiem, ukoll, l-“applikant”) huwa persuna mingħajr Stat ta’ oriġini Palestinjana, li twieled fl-1991 f’Damasku, is-Sirja. Huwa rreġistrat mal-UNRWA bħala refuġjat tal-Palestina fil-kamp ta’ Yarmouk, fin-nofsinhar ta’ Damasku.

17.

Minn punt ta’ żmien mhux speċifikat f’Ottubru 2013 sal-20 ta’ Novembru 2015, huwa kien jinsab fil-Libanu fejn ħa impjieg temporanju jew wettaq xogħlijiet varji. Ma huwiex ċar mid-digriet tar-rinviju jekk talabx u/jew irċeviex xi assistenza tanġibbli mill-UNRWA matul dan il-perijodu.

18.

XT imbagħad telaq mil-Libanu u baqa’ sejjer Qudsaya, is-Sirja, fejn qagħad għal żmien qasir ma’ membri tal-familja tiegħu. Xi jiem wara, huwa telaq mis-Sirja u vvjaġġa lejn il-Ġermanja fuq l-art. It-tul eżatt taż-żjara tiegħu fis-Sirja ma huwiex ċar mill-proċess, iżda skont is-sottomissjonijiet tal-Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (l-Uffiċċju Federali għall-Migrazzjoni u r-Refuġjati, il-Ġermanja), huwa telaq mil-Libanu “fl-aħħar ta’ Novembru”. B’hekk, l-iktar l-iktar, seta’ baqa’ fis-Sirja għal għaxart ijiem qabel ma vvjaġġa lejn il-Ġermanja. Skont id-digriet tar-rinviju, fiż-żmien li XT telaq mis-Sirja, il-Ġordan u l-Libanu kienu diġà għalqu l-fruntiera tagħhom għal refuġjati Palestinjani ġejjin mis-Sirja.

19.

Minħabba ċ-ċirkustanzi ta’ gwerra u kunflitt fis-Sirja, l-UNRWA tidher li kienet limitata ħafna fil-kapaċità tagħha li tipprovdi protezzjoni u assistenza fiż-żona ta’ operazzjoni tas-Sirja  ( 5 ) fiż-żmien li fih XT telaq minn dak il-pajjiż  ( 6 ). Madankollu, l-aġenzija, skont id-dikjarazzjonijiet tagħha stess, kompliet tipprovdi assistenza fiż-żona ta’ operazzjoni tas-Sirja u “żammet is-servizzi appoġġjati mill-baġit tal-programm tagħha fis-saħħa, l-edukazzjoni, it-taħriġ vokazzjonali, il-mikrofinanzjament, l-għajnuna għaż-żgħażagħ u s-servizzi soċjali” minkejja l-isfidi kumplessi, filwaqt li adattathom għaċ-ċirkustanzi limitati ta’ kunflitt armat  ( 7 ).

20.

XT wasal il-Ġermanja f’Diċembru 2015 u applika għall-ażil fi Frar 2016. Huwa ngħata protezzjoni sussidjarja mill-Uffiċċju Federali għall-Migrazzjoni u r-Refuġjati permezz ta’ deċiżjoni tad‑29 ta’ Awwissu 2016, iżda l-istatus ta’ refuġjat ġie miċħud lilu. Permezz ta’ sentenza tal-24 ta’ Novembru 2016, il-Verwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva, il-Ġermanja) laqgħet l-appell tiegħu u ordnat li għandu jingħata l-istatus ta’ refuġjat.

21.

Wara appell, l-Oberverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Għolja, il-Ġermanja) ċaħdet l-appell imressaq mill-Bundesrepublik Deutschland (Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja) kontra d-deċiżjoni tal-Verwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva), fejn iddeċidiet, sostantivament, li XT bħala Palestinjan mingħajr Stat kien refuġjat fis-sens tad-dispożizzjonijiet legali li ttrasponew l-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2011/95 fid-dritt Ġermaniż. Skont l-Oberverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Għolja), XT kien irċieva protezzjoni mill-UNRWA u dik il-protezzjoni kienet waqfet għal raġunijiet indipendenti mill-volontà tiegħu. L-Oberverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Għolja) iddeċidiet li s-sigurtà personali tiegħu kienet f’riskju serju meta telaq mis-Sirja u li ma kellux aċċess għal protezzjoni mill-UNRWA f’settur ieħor ta’ operazzjoni tal-aġenzija peress li l-Ġordan u l-Libanu kienu diġà għalqu l-fruntieri tagħhom għal refuġjati Palestinjani mis-Sirja. Hija ddeċidiet li t-tluq tiegħu kien sfurzat minħabba ċirkustanzi indipendenti mill-volontà tiegħu u ma setax jiġi kkunsidrat bħala volontarju. Hija ddeċidiet li dan ġie kkonfermat mill-fatt li huwa ngħata protezzjoni sussidjarja  ( 8 ).

22.

Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ppreżenta appell fuq punt ta’ liġi (Reviżjoni) quddiem il-Bundesverwaltungsgericht (il-Qorti Federali Amministrattiva, il-Ġermanja).

23.

Dik il-qorti ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:

24.

Osservazzjonijiet bil-miktub ġew sottomessi mill-Gvernijiet tal-Ġermanja u tal-Belġju kif ukoll mill-Uffiċċju Federali għall-Migrazzjoni u r-Refuġjati, u mill-Kummissjoni Ewropea. Matul is-seduta, miżmuma fl-10 ta’ Ġunju 2020, instemgħu s-sottomissjonijiet tal-Gvernijiet tal-Ġermanja u ta’ Franza, u l-Kummissjoni.

III.

Analiżi

A.

Rimarki preliminari

25.

Qabel ma neżamina d-domandi rrinvijati, inqis li huwa utli li nagħmel ftit rimarki preliminari rigward id-Direttiva 2011/95 u l-portata ġeografika tal-operazzjoni tal-UNRWA, rispettivament.

1.

Direttiva 2011/95

26.

Id-Direttiva 2011/95 ġiet adottata fit‑13 ta’ Diċembru 2011. Hija fformulat mill-ġdid u ħassret id-Direttiva 2004/83. Għalkemm saru bidliet f’partijiet oħra tad-direttiva, l-Artikolu 12(1)(a) ta’ dawn iż-żewġ direttivi huwa essenzjalment identiku; saru biss bidliet ortografiċi. Il-ġurisprudenza dwar l-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2004/83 għandha għalhekk tapplika bl-istess mod għall-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2011/95.

27.

L-Artikolu 12(1)(a) fih żewġ partijiet. L-ewwel parti teskludi persuna li taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 1, taqsima D, tal-Konvenzjoni milli “tkun refuġjat” fis-sens tad-direttiva. L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1, Taqsima D, jeskludi persuni li “attwalment igawdu minn” protezzjoni jew assistenza mill-UNRWA  ( 9 ) mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Genève (il-klawżola ta’ esklużjoni). It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1, taqsima D, jipprevedi li “meta din il-protezzjoni jew assistenza tieqaf għal kwalunkwe raġuni” mingħajr ma l-pożizzjoni ta’ dawn il-persuni tkun ġiet deċiża definittivament, konformement mar-riżoluzzjonijiet relatati adottati mill-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti, dawn il-persuni għandhom jibbenefikaw ipso facto mid-drittijiet kollha li jirriżultaw mill-Konvenzjoni ta’ Genève. Huwa ċar li l-pożizzjoni tar-refuġjati tal-Palestina rreġistrati mal-UNRWA għadha ma ġietx deċiża  ( 10 ). Il-verżjoni bil-lingwa Ingliża tat-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2011/95 tirrepeti ad verbatim it-tieni subparagrafu tat-Taqsima D tal-Artikolu 1, hi u biss tissostitwixxi l-kelma “Konvenzjoni” b’“Direttiva” ( 11 ). Isegwi loġikament, u hija wkoll ġurisprudenza stabbilita, li l-inklużjoni tat-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva tidħol fis-seħħ biss jekk tapplika l-klawżola ta’ esklużjoni tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 12(1)(a)  ( 12 ).

28.

Filwaqt li l-Konvenzjoni ta’ Genève tkopri biss “refuġjati”, id-Direttiva 2011/95 u d-Direttiva 2004/83 ikopru wkoll “protezzjoni sussidjarja”. Għal din ir-raġuni, filwaqt li l-klawżola ta’ esklużjoni taħt l-Artikolu 1D tal-Konvenzjoni ta’ Genève tkopri l-konvenzjoni kollha, l-esklużjoni taħt l-Artikolu 12(1)(a) taż-żewġ direttivi tirrigwarda biss l-istatus bħala “refuġjat”. B’hekk, persuna tista’ tkun eskluża milli tkun refuġjat taħt dik id-dispożizzjoni tad-Direttiva 2011/95, u tibqa’ tkun intitolata għal protezzjoni sussidjarja.

29.

Il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat repetutament fir-rigward tad-Direttiva 2011/95 li jirriżulta mill-premessi 4, 23 u 24 ta’ dik id-direttiva li l-Konvenzjoni ta’ Genève tikkostitwixxi l-pedament tar-reġim legali internazzjonali għall-protezzjoni tar-refuġjati u li d-dispożizzjonijiet ta’ dik id-direttiva sabiex jiġi ddeterminat min jikkwalifika għal status ta’ refuġjat u l-kontenut tagħhom ġew adottati sabiex iservu ta’ gwida għall-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri fl-applikazzjoni ta’ dik il-konvenzjoni skont kunċetti u kriterji komuni  ( 13 ), u li d-dispożizzjonijiet ta’ dik id-direttiva, bħal dawk tad-Direttiva 2004/83, konsegwentement għandhom jiġu interpretati fid-dawl tal-istruttura ġenerali u tal-għan tagħha, billi jiġu osservati l-Konvenzjoni ta’ Genève u t-trattati l-oħra rilevanti msemmija fl-Artikolu 78(1) TFUE  ( 14 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li dawk id-dispożizzjonijiet, kif jirriżulta mill-premessa l10 tad-Direttiva 2004/83, għandhom jiġu interpretati b’mod li jirrispetta d-drittijiet fundamentali u l-prinċipji rikonoxxuti b’mod partikolari mill-Karta  ( 15 ).

2.

Il-firxa ġeografika tal-operazzjon tal-UNRWA

30.

L-UNRWA topera fi ħdan settur ta’ operazzjoni li jinkludi ħames żoni ta’ operazzjoni, jiġifieri x-Xatt tal-Punent, l-Istrixxa ta’ Gaża, il-Ġordan, il-Libanu u s-Sirja  ( 16 ), fejn tipprovdi protezzjoni u/jew assistenza lir-refuġjati tal-Palestina u ċerti kategoriji oħra  ( 17 ) ta’ benefiċjarji bħalma huma “l-Foqra ta’ Ġerusalemm u l-Foqra ta’ Gaża” u persuni mhux irreġistrati spustjati bħala konsegwenza tal-ostilitajiet tal-1967 u dawk sussegwenti  ( 18 ). Mid-deskrizzjoni tal-fatti tal-kawża fid-digriet tar-rinviju jidher li XT huwa “refuġjat tal-Palestina”. Iż-żewġ żoni ta’ operazzjoni li fihom irrisjeda XT jinsabu fi ħdan żewġ stati sovrani, is-Sirja u l-Libanu. Madankollu, dawn huma t-tnejn parti mis-“settur ta’ operazzjoni” tal-UNRWA.

31.

L-UNRWA ma tikkontrollax it-territorji taż-żoni ta’ operazzjoni tagħha u ma hijiex f’pożizzjoni li tagħti jew tiċħad aċċess lil refuġjat tal-Palestina għal territorju fejn tinsab żona speċifika ta’ operazzjoni. Għaldaqstant, aċċess attwali jista’ (u ta’ spiss) ikun dipendenti fuq il-politika li titbiddel tal-poteri ta’ gvern jew kważi gvern li jkollhom il-kontroll tat-territorju rilevanti f’ċertu perijodu ta’ żmien.

B.

Fuq l-ewwel u t-tieni domanda

32.

Permezz tal-ewwel u t-tieni domanda li ser nindirizza flimkien, il-qorti tar-rinviju sostanzjalment tfittex gwida dwar iż-żona ġeografika li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni meta jiġi evalwat jekk l-assistenza u l-protezzjoni tal-UNRWA tkunx “waqfet” fir-rigward ta’ persuna partikolari li qabel kienet għamlet użu minn tali assistenza jew protezzjoni. Dawn id-domandi jirrigwardaw speċifikament il-“klawżola ta’ inklużjoni” tat-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2011/95 u tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1D tal-Konvenzjoni ta’ Genève  ( 19 ). Id-digriet tar-rinviju huwa bbażat fuq il-premessa li l-klawżola ta’ esklużjoni fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) u l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1D hija applikabbli għall-fatti tal-każ fil-kawża prinċipali. Għall-finijiet tal-analiżi tiegħi, assumejt li dan huwa l-każ.

1.

Sunt tal-argumenti tal-partijiet

33.

Il-partijiet li ssottomettew osservazzjonijiet bil-miktub – il-Kummissjoni, il-Belġju, il-Ġermanja u l-Uffiċċju Federali għall-Migrazzjoni u r-Refuġjati – kollha jaqblu li meta jiġi evalwat jekk, għall-finijiet tal-Artikolu 12(1)(a), il-protezzjoni jew assistenza tal-UNRWA waqfitx fir-rigward ta’ persuna, ma hijiex biss iż-żona ta’ operazzjoni tal-aħħar residenza li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni. Il-Kummissjoni esprimiet il-fehma – li ġeneralment naqbel magħha – li ż-żoni ta’ operazzjoni tal-UNRWA li l-persuna kkonċernata setgħet fil-fatt taċċessa  ( 20 ) meta telqet miż-żona ta’ operazzjoni tal-UNRWA għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni, kif ukoll iż-żoni ta’ operazzjoni li għalihom il-persuna kkonċernata seta’ kellha aċċess fiż-żmien li ttieħdet deċiżjoni (inkluża deċiżjoni ġudizzjarja) fuq l-applikazzjoni għal status ta’ refuġjat.

34.

Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja esprimiet il-fehma li żoni oħra ta’ operazzjoni li magħhom il-persuna kkonċernata għandha konnessjonijiet sostanzjali għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni b’żieda maż-żona ta’ operazzjoni tal-aħħar residenza attwali tiegħu jew tagħha. Dawk iż-żoni ta’ operazzjoni l-oħra jistgħu jkunu żoni ta’ operazzjoni fejn l-applikant kellu jew kellha l-aħħar residenza abitwali, jew fejn kellu jew kellha membri tal-familja mill-qrib. Il-Belġju esprima l-fehma li ż-żoni ta’ operazzjoni kollha tal-UNRWA għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni meta qiegħed jiġi ddeterminat jekk Palestinjan mingħajr Stat kienx għadu qiegħed igawdi assistenza mill-UNRWA meta telaq mis-settur ta’ operazzjoni tal-UNRWA, u huwa l-applikant li għandu juri li kien impossibbli għalih li jivvjaġġa għal żona ta’ operazzjoni oħra tal-UNRWA u jirċievi protezzjoni jew assistenza minn hemmhekk.

35.

Franza ma ssottomettietx osservazzjonijiet bil-miktub, iżda talbet li tinżamm seduta li matulha hija esprimiet il-fehma li hija biss iż-żona ta’ operazzjoni fejn l-applikant kellu “r-residenza abitwali” tiegħu jew tagħha qabel ma ssottometta l-applikazzjoni tiegħu għal status ta’ refuġjat li hija rilevanti għad-determinazzjoni ta’ jekk il-protezzjoni jew assistenza tal-UNRWA waqfitx jew kinitx waqfet.

2.

Analiżi tal-ewwel u t-tieni domanda

36.

Għandu l-ewwel jiġi nnotat li la l-Artikolu 12(1)(a) u lanqas l-Artikolu 1D ma jirreferu għar-“residenza” tal-persuna kkonċernata. Dak li huwa importanti għall-finijiet tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) u l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(D) huwa jekk il-persuna qegħdiex tirċievi assistenza jew protezzjoni mill-aġenzija rilevanti, u, għat-tieni paragrafu jew sentenza ta’ dawk iż-żewġ dispożizzjonijiet, jekk din il-protezzjoni jew assistenza kinitx “waqfet”  ( 21 ).

37.

It-tieni, hija ġurisprudenza stabbilita li l-evalwazzjoni ta’ jekk persuna hijiex koperta mill-Artikolu 12(1)(a), l-ewwel u/jew it-tieni sentenza, għandha titwettaq fuq bażi individwali, u mhux billi wieħed jiġġudika r-refuġjati tal-Palestina jew ir-refuġjati Palestinjani inġenerali bħala grupp  ( 22 ). Għaldaqstant, ma naqsamx it-tħassib espress minn uħud mill-partijiet li meta wieħed jieħu inkunsiderazzjoni ż-żona kollha ta’ operazzjoni tal-UNRWA meta jiġi evalwat jekk il-protezzjoni jew assistenza ta’ dik l-aġenzija waqfitx ikun qiegħed jirrestrinġi bla bżonn il-portata tal-klawżola ta’ inklużjoni tat-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a)  ( 23 ). Evalwazzjoni bħal din għandha titwettaq fuq bażi individwali, fis-sens li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni biss tali protezzjoni jew assistenza f’żoni ta’ operazzjoni oħra li kienu jew attwalment huma aċċessibbli għall-applikant.

38.

Id-diversi elementi ta’ konnessjoni li wħud mill-partijiet qajmu jidhru li b’mod ġenerali jagħmluha iktar probabbli li applikant partikolari fil-fatt ikollu aċċess għaż-żona ta’ operazzjoni rilevanti u b’hekk għall-protezzjoni u l-assistenza li l-UNRWA tkun qiegħda tagħti hemmhekk. Dan huwa b’mod ċar il-każ f’wieħed mill-eżempji mogħtijin mill-Uffiċċju Federali għall-Migrazzjoni u r-Refuġjati. Jekk applikant ikollu jew ikollha drittijiet formali li jibqa’ jew tibqa’ f’żona ta’ operazzjoni oħra fejn l-UNRWA tkun qiegħda tipprovdi l-assistenza tagħha, u jkun possibbli għalih li jivvjaġġa hemmhekk, mela, ovvjament, ikollu jew ikollha aċċess effettiv għal dik l-assistenza u fil-fehma tiegħi l-klawżola ta’ inklużjoni tat-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) ma għandhiex tapplika.

39.

Jekk relazzjonijiet tal-familja, ir-residenza abitwali preċedenti jew rabtiet sostanzjali oħra jew konnessjonijiet ma’ ċerta żona ta’ operazzjoni fil-fatt jagħmluhiex possibbli għal applikant individwali li jaċċessa assistenza tal-UNRWA f’dik iż-żona ta’ operazzjoni hija kwistjoni fattwali li għandha, fil-fehma tiegħi, tiġi ddeterminata każ b’każ billi jittieħdu inkunsiderazzjoni l-fatti kollha rilevanti, inklużi ċ-ċirkustanzi personali tal-applikant  ( 24 ). Jekk l-applikant inkwistjoni, iġġudikat fuq bażi individwali, fiż-żmien li telaq mis-settur ta’ operazzjoni tal-UNRWA, fil-fatt kellu aċċess għall-protezzjoni jew assistenza tal-UNRWA, jew fil-fatt ikollu dan l-aċċess fiż-żmien meta tiġi adottata deċiżjoni (inkluża deċiżjoni ġudizzjarja) rigward l-applikazzjoni tiegħu, ma jistax jiġi kkunsidrat li huwa kopert mill-klawżola ta’ inklużjoni tat-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a), indipendentement min-natura tar-rabtiet maż-żona ta’ operazzjoni, jekk hemm, li għamlu l-aċċess possibbli. F’dan il-każ, fejn l-UNRWA tkompli tagħti protezzjoni jew assistenza f’waħda jew iktar miż-żoni ta’ operazzjoni li huma aċċessibbli għall-applikant, ma jistax jingħad li protezzjoni jew assistenza mill-UNRWA “waqfu”. Pjuttost, jista’ jingħad li l-applikant irrinunzja għal tali protezzjoni jew assistenza meta telaq miż-żona ta’ operazzjoni li preċedentement kellu jew kellha aċċess għaliha.

40.

Dan il-qari tal-Artikolu 12(1)(a) huwa kkonfermat mis-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawżi Bolbol, El Kott u Alheto. F’kull waħda minn dawn is-sentenzi, il-Qorti tal-Ġustizzja espliċitament irreferiet għas-settur ta’ operazzjoni tal-UNRWA bħala li jkopri l-Istrixxa ta’ Gaża, ix-Xatt tal-Punent, il-Libanu u s-Sirja, u, sal-limitu rilevanti, ittrattat dan is-settur bħala unità waħda  ( 25 ). Fil-kawża Alheto, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat ukoll, fil-kuntest ta’ domanda li tappartjeni għall-Artikolu 35 tad-Direttiva 2013/32/UE  ( 26 ), li persuna li tgawdi minn “protezzjoni jew minn assistenza effettiva tal-UNRWA” f’żona oħra ta’ operazzjoni minn dak fejn kellu jew kellha r-residenza abitwali tiegħu jew tagħha qabel ma titlaq miż-żona ta’ operazzjoni tal-UNRWA, u li b’hekk setgħet tibqa’ hemm fus-sigurtà taħt kondizzjonijiet ta’ għajxien dinjitużi mingħajr ir-riskju li tintabagħat lura fit-territorju tar-residenza abitwali “għandha, […] tiġi eskluża mill-istatus ta’ refuġjat fl-Unjoni, konformement mal-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 2011/95” ( 27 ).

41.

L-UNHCR matul is-snin ħarġet diversi linji gwida, noti u dikjarazzjonijiet oħra rigward l-interpretazzjoni tal-Artikolu 1D u, xi drabi, l-Artikolu 12(1)(a). Dawk id-dikjarazzjonijiet huma liġi mhux vinkolanti u għalhekk għandhom ċerta forza persważiva, iżda ma humiex vinkolanti  ( 28 ).

42.

Għalkemm l-Artikolu 1D baqa’ ma tbiddilx, il-fehmiet espressi mill-UNHCR fuq il-kwistjoni varjaw sostanzjalment matul iż-żmien. B’hekk, l-UNHCR b’dikjarazzjoni minn dawn  ( 29 ) esprimiet il-fehma li refuġjat tal-Palestina li kien telaq mis-settur ta’ operazzjoni tal-UNRWA għal kwalunkwe raġuni ipso facto jkun intitolat għall-benefiċċji tal-Konvenzjoni ta’ Genève u ta’ rikonoxximent bħala refuġjat skont id-Direttiva 2004/83 sakemm huwa jew hija tirritorna f’dik iż-żona (ara l-punti 2.2. u 2.3. ta’ dik id-dikjarazzjoni – ninnota li skont dak il-qari, il-ħames domandi preliminari kollha kienu jkunu dibattibbli), filwaqt li f’waħda mil-linji gwida tagħha ħadet il-pożizzjoni  ( 30 ) li l-klawżola ta’ inklużjoni tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1D tapplika fejn waħda jew iktar “raġunijiet oġġettivi” għat-tluq mis-settur ta’ operazzjoni tal-UNRWA jew il-prevenzjoni li persuna tipprevalixxi ruħha (mill-ġdid) mill-protezzjoni jew assistenza tal-UNRWA rriżultaw f’li dik il-protezzjoni jew assistenza waqfet għall-persuna inkwistjoni (punti 19 u 22 ta’ dawk il-linji gwida).

43.

Fil-linji gwida hawn fuq imsemmija, l-UNHCR tkompli tesprimi l-fehma li l-evalwazzjoni dwar jekk refuġjat Palestinjan ikunx kapaċi jaċċessa l-protezzjoni jew assistenza tal-UNRWA għandha ssir kontra “settur ta’ operazzjoni tal-UNRWA wieħed” u mhux kontra “kull settur ta’ operazzjoni tal-UNRWA”  ( 31 ). L-UNHCR tiddikjara li din ir-rakkomandazzjoni hija kkonfermata fil-lingwaġġ tad-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża El Kott u l-użu mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-forma singulari ta’ “żona ta’ operazzjoni” f’dik is-sentenza ( 32 ).

44.

Jiena ma nsibx ir-rakkomandazzjoni tal-UNHCR persważiva, u nemmen li d-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża El Kott  ( 33 ) ma tikkonfermahiex. F’dan ir-rigward, għandi nindika l-ewwel nett li l-UNHCR f’dik il-parti tal-linji gwida titbiegħed mhux biss mit-terminoloġija użata b’mod uniformi mill-Assemblea Ġenerali tan-NU fir-riżoluzzjonijiet tagħha dwar l-UNRWA, mill-UNRWA nnifisha fid-deskrizzjonijiet tax-xogħol tagħha u mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenzi tagħha inkluża El Kott  ( 34 ), iżda wkoll mit-terminoloġija użata qabel mill-UNHCR innifisha fid-Dikjarazzjoni Riveduta tagħha dwar l-Artikolu 1D tal-Konvenzjoni tal-1951  ( 35 ) u n-Nota Riveduta tagħha dwar l-Applikabbiltà tal-Artikolu 1D tal-Konvenzjoni tal-1951 relatata mal-Istatus ta’ Refuġjati għar-Refuġjati Palestinjani  ( 36 ), fejn it-terminu “settur ta’ operazzjoni tal-UNRWA” intuża sabiex jindika ż-żona kollha li fiha l-UNRWA kienet qed tipprovdi protezzjoni jew assistenza.

45.

Fl-iktar dikjarazzjoni reċenti tagħha dwar il-kwistjoni, maħruġa fil-kuntest tal-kawża preżenti għall-Qorti tal-Ġustizzja  ( 37 ), l-UNHCR ma tirreferix għas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja f’El Kott bħala konferma tal-fehmiet tagħha. L-UNHCR f’dik id-dikjarazzjoni tmur lura għat-terminoloġija użata komunement, billi tapplika l-espressjoni “settur ta’ operazzjoni tal-UNRWA” sabiex tinkludi l-ħames żoni kollha ta’ operazzjoni tal-UNRWA. ( 38 ) Hija tesprimi l-fehma li l-evalwazzjoni dwar jekk il-protezzjoni jew l-assistenza waqfux “għandha […] ssir kontra iktar minn żona waħda li fiha l-persuna kienet tirrisjedi qabel” ( 39 ). Jekk il-persuna inkwistjoni “qabel kienet residenti f’iktar minn żona waħda ta’ operazzjoni tal-UNRWA”, l-UNHCR issa hija tal-fehma li “l-evalwazzjoni dwar jekk ‘protezzjoni jew assistenza waqfitx għal kwalunkwe raġuni’ tista’ ssir kontra iktar minn żona waħda fejn il-persuna kienet residenti qabel.” Bħala konferma għall-fehmiet tagħha, l-UNHCR tiċċita l-Linji Gwida tagħha stess dwar il-Protezzjoni Internazzjonali Nru 13  ( 40 ), imsemmija iktar ’il fuq fil-punti 43 u 44, mingħajr ma tiċċara d-diskrepanzi bejn id-dikjarazzjoni u dawk il-linji gwida, li ma jidhrux li ġew irtirati. Ma nsibx l-istqarrija iktar konvinċenti mil-linji gwida.

46.

Għaldaqstant nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tagħti r-risposta li ġejja għall-ewwel u t-tieni domanda rrinvijati:

C.

Ir-raba’ domanda

47.

Permezz tar-raba’ domanda tagħha, li ser nindirizza insegwitu, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tfittex gwida dwar iż-żona ġeografika li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni meta jiġi deċiż jekk il-kundizzjonijiet sabiex jingħata l-istatus ta’ refuġjat ipso facto waqgħux peress li l-punt fiż-żmien meta l-applikant telaq mis-settur ta’ operazzjoni tal-UNRWA, u b’mod iktar speċifiku jekk iż-żona li għandha tittieħed inkunsiderazzjoni tirriflettix ir-risposta mogħtija għad-domandi 1 u 2. Id-domanda hija bbażata fuq il-premessa li l-klawżola ta’ inklużjoni tat-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) kienet tapplika għall-applikant fiż-żmien li fih telaq mis-settur ta’ operazzjoni tal-UNRWA, iżda ma għadhiex tapplika iktar fi żmien meta l-awtoritajiet kompetenti amministrattivi jew ġudizzjarji nazzjonali jkunu qegħdin jiddeċiedu dwar l-applikazzjoni, jiġifieri li l-protezzjoni jew assistenza tal-UNRWA kienu waqfu fir-rigward tal-applikant fiż-żmien tat-tluq tiegħu jew tagħha mis-settur ta’ operazzjoni tal-UNRWA, iżda li ġew stabbiliti mill-ġdid hemm qabel l-aħħar deċiżjoni kienet ittieħdet fir-rigward tat-talba tiegħu jew tagħha għal rikonoxximent, ipso facto, bħala refuġjat.

1.

Sunt tal-argumenti tal-partijiet

48.

Il-partijiet li ssottomettew osservazzjonijiet bil-miktub kollha jaqblu effettivament li r-risposta għar-raba’ domanda għandha tirrifletti r-risposta mogħtija għat-tieni domanda, jiġifieri, li l-istess żona ġeografika għandha tittieħed inkunsiderazzjoni għall-finijiet li jiġi ddeterminat jekk il-protezzjoni jew assistenza tal-UNRWA kinitx waqfet fiż-żmien tat-tluq tal-applikant mis-settur ta’ operazzjoni tal-UNRWA u għall-finijiet li jiġi ddeterminat jekk il-protezzjoni jew assistenza tal-UNRWA ġewx stabbiliti mill-ġdid fiż-żmien tad-deċiżjoni tal-awtoritajiet nazzjonali amministrattivi u ġudizzjarji dwar l-applikazzjoni għall-istatus ta’ refuġjat  ( 41 ).

49.

Il-Gvern Franċiż fis-sottomissjonijiet orali tiegħu fis-seduta bħala konferma għall-pożizzjoni tiegħu dwar id-domandi 1, 2 u 4 li ż-żona ġeografika rilevanti għandha tkun iż-żona ta’ operazzjoni li fiha l-applikant kellu residenza abitwali argumenta li l-Artikolu 2(d) u (n) tad-Direttiva 2011/95 juża dan il-kunċett sabiex jiddefinixxi l-kundizzjonijiet li taħthom persuna mingħajr Stat għandha tikkwalifika bħala refuġjat, u l-Artikolu 11(1)(f) tad-direttiva juża l-istess kunċett għall-finijiet li jiddefinixxi ċ-ċirkustanzi li fihom persuna mingħajr Stat tieqaf tkun refuġjat.

2.

Evalwazzjoni tar-raba’ domanda

50.

L-ewwel nett għandi nindika li l-Artikolu 12(1)(a) jeskludi persuna milli “tkun refuġjat” u l-iskattaturi għall-applikazzjoni ta’ dik id-dispożizzjoni ma humiex relatati ma’ residenza kif diskuss fil-punt 36 et seq. ta’ dawn il-konklużjonijiet. Il-fatt li l-Artikolu 2(d) u (n) jirreferi għal “residenza abitwali” huwa għalhekk mhux determinanti għar-risposti għad-domandi rrinvijati. It-tieni nett, ir-raba’ (u t-tieni) domanda tirrigwarda sitwazzjoni differenti minn dik koperta mill-Artikolu 11(1)(f) tad-Direttiva 2011/95. Din l-aħħar dispożizzjoni tindirizza sitwazzjoni fejn persuna mingħajr Stat diġà tkun ingħatat status ta’ refuġjat u ċ-ċirkustanzi relatati ma’ li dik il-persuna ġiet irrikonoxxuta bħala refuġjat ikunu waqfu milli jeżistu, u topera flimkien mal-Artikolu 14(1) tad-Direttiva 2011/95, li tirrikjedi li l-Istati Membri “jirrevokaw, itemmu jew jirrifjutaw li jġeddu l-istatus ta’ refuġjat” ta’ persuna mingħajr Stat jekk “huwa jew hija tkun waqfet milli tkun refuġjat bi qbil mal-Artikolu 11” (enfasi miżjuda).

51.

Min-naħa l-oħra, ir-raba’ domanda tikkonċerna jekk il-persuni rilevanti għandhomx jiġu rrikonoxxuti bħala refuġjat fl-ewwel lok, skont it-tieni sentenza tal-Artikolu 12(1)(a). Din id-dispożizzjoni – jekk iċ-ċirkustanzi hekk kienu jitolbu, u kellha ssir determinazzjoni sussegwenti dwar revoka – topera flimkien mal-Artikolu 14(3), li jirrikjedi li l-Istati Membri “jirrevokaw, itemmu jew jirrifjutaw li jġeddu l-istatus ta’ refuġjat” ta’ persuna mingħajr Stat “[jekk] hija kellha tkun jew hija eskluża milli tkun refuġjat bi qbil mal-Artikolu 12” (enfasi miżjuda). L-Artikolu 14(3) ma jsemmix ir-residenza, abitwali jew ta’ xorta oħra.

52.

Għaldaqstant nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tagħti risposta għar-raba’ domanda kif ġej:

D.

It-tielet domanda

53.

Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi għal kjarifika dwar jekk persuna mingħajr Stat tistax tinvoka riskji għas-sigurtà personali tagħha li hija volontarjament esponiet ruħha għalihom billi mxiet minn żona ta’ operazzjoni tal-UNRWA sigura (jew relattivament sigura) għal waħda fejn is-sigurtà personali tiegħu jew tagħha hija f’riskju serju, u jekk huwa jew hija jistax jew tistax abbażi ta’ dan ir-riskju inkors volontarjament jitlob jew titlob ipso facto li jkun jew tkun intitolat jew intitolata għall-benefiċċji tal-istatus ta’ refuġjat skont id-Direttiva 2011/95.

54.

Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà għamlitha ċara fis-sentenza El Kott li tluq volontarju mis-settur ta’ operazzjoni tal-UNRWA ma huwiex suffiċjenti sabiex iwaqqaf l-esklużjoni minn status ta’ refuġjat stabbilita fl-Artikolu 1D  ( 42 ). Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li jekk persuna li fil-fatt għamlet użu mill-protezzjoni jew assistenza tal-UNRWA waqfet milli tirċeviha għal raġuni li ma hijiex fil-kontroll tiegħu jew tagħha u indipendenti mill-volontà tiegħu jew tagħha, mela tapplika l-klawżola ta’ inklużjoni tal-Artikolu 12(1)(a) u l-persuna hija ipso facto intitolata għall-benefiċċji tad-direttiva bil-kundizzjoni li ma tapplika l-ebda waħda mill-klawżoli ta’ esklużjoni l-oħra fl-Artikolu 12(1)(b), l-Artikolu 12(2) jew l-Artikolu 12(3) tad-Direttiva 2011/95  ( 43 ).

55.

F’dan il-kuntest, persuna għandha titqies li ġiet sfurzata titlaq minn settur ta’ operazzjoni tal-UNRWA jekk is-sigurtà personali ta’ dik il-persuna kienet f’riskju serju u kien impossibbli għall-UNRWA li tiggarantixxi li l-kundizzjonijiet tal-għajxien tagħha f’dik iż-żona jkunu proporzjonati mal-missjoni fdata lilha  ( 44 ).

56.

B’konformità ma’ dan ir-raġunament, hija l-fehma tiegħi li tluq volontarju minn żona sigura (jew relattivament sigura) tal-UNRWA għal waħda fejn is-sigurtà personali tal-individwu kkonċernat hija f’riskju serju bl-istess mod ma jistax jiġi invokat sabiex jiġi sostnut li l-protezzjoni jew l-assistenza tal-UNRWA “waqfet” fir-rigward ta’ dik il-persuna.

57.

B’mod partikolari, fejn ir-riskji għas-sigurtà personali tiegħu jew tagħha fiż-żona ta’ operazzjoni li lejha kien jew kienet ivvjaġġa jew ivvjaġġat kienu magħrufa jew raġonevolment prevedibbli għall-persuna kkonċernata, u fejn ma seta’ jkollu jew ikollha l-ebda aspettattiva raġonevoli li jirritorna jew tirritorna b’mod sigur lejn iż-żona ta’ operazzjoni sigura (jew relattivament sigura) minn fejn kien telaq jew kienet telqet, jew lejn żona oħra ta’ operazzjoni sigura tal-UNRWA, il-protezzjoni jew assistenza tal-UNRWA ma jistax jingħad li waqfet fir-rigward tagħha.

58.

Inżid li din il-konklużjoni ma tħallix lill-persuna kkonċernata mingħajr protezzjoni. Tista’ xorta waħda tkun kapaċi tikkwalifika għal protezzjoni sussidjarja, u l-prinċipju ta’ non-refoulement xorta japplika skont l-Artikolu 21 tad-Direttiva 2011/95, iżda ma għandhiex tkun kapaċi titlob status ta’ refuġjat ipso facto abbażi ta’ riskji inkorsi b’mod konxju u volontarju.

59.

Għaldaqstant nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tagħti r-risposta segwenti għat-tielet domanda preliminari:

E.

Il-ħames domanda

60.

Il-qorti tar-rinviju għamlet il-ħames domanda preliminari biss fil-każ li r-residenza abitwali tal-applikant titqies rilevanti għar-risposta għat-tieni u r-raba’ domanda. Fid-dawl tar-risposta proposta għall-ewwel erba’ domandi, ma huwiex neċessarju għall-Qorti tal-Ġustizzja li tagħti risposta għall-ħames domanda.

61.

Il-Kummissjoni argumentat li l-post tar-residenza abitwali ma huwiex determinanti għat-tieni u r-raba’ domanda, iżda madankollu l-ħames domanda teħtieġ risposta. F’dan ir-rigward il-Kummissjoni tindika li t-terminu “residenza abitwali” huwa użat fl-Artikolu 11(1)(f) tad-Direttiva 2011/95, li fejn xieraq huwa wkoll applikabbli għall-Palestinjani mingħajr Stat.

62.

Skont id-digriet tar-rinviju, id-deċiżjoni dwar l-applikazzjoni għal status ta’ refuġjat ta’ XT għadha ma hijiex finali, peress li l-każ għadu taħt appell. Il-kwistjoni ta’ revoka sussegwenti tal-istatus ta’ refuġjat għal XT ma tidhirx li hija parti mill-appell fuq punt ta’ liġi (Reviżjoni) pendenti quddiem il-qorti tar-rinviju, u li dik il-qorti ma talbitx lill-Qorti tal-Ġustizzja li tinterpreta l-Artikolu 11(1)(f) ta’ dik id-direttiva. Kif deskritt fil-punt 50 tal-konklużjonijiet preżenti, revoka ipotetika futura tal-istatus ta’ refuġjat għal XT abbażi tal-klawżola ta’ esklużjoni fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 12(1)(a) tkun irregolata mill-Artikolu 14(3) tad-Direttiva 2011/95, li ma joperax flimkien mal-Artikolu 11(1)(f). Għalhekk l-opinjoni tiegħi hija li l-ħames domanda hija ta’ natura ipotetika, sakemm il-kunċett ta’ “residenza abitwali” tal-applikant huwa rilevanti għar-risposta għat-tieni u/jew ir-raba’ domanda jew it-tnejn. Jien inqis (kif tqis ukoll il-Kummissjoni) li dan ma huwiex il-każ.

IV.

Konklużjoni

63.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tagħti r-risposta segwenti għad-domandi preliminari magħmula mill-Bundesverwaltungsgericht (il-Qorti Federali Amministrattiva, il-Ġermanja):