CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
E. TANCHEV
van 6 oktober 2021 (1)
Zaak C‑881/19
Tesco Stores ČR a.s.
tegen
Ministerstvo zemědělství
[verzoek van de Krajský soud v Brně (rechter in eerste aanleg Brno, Tsjechië) om een prejudiciële beslissing]
„Prejudiciële verwijzing – Consumentenbescherming – Voedselinformatiewetgeving – Onderlinge aanpassing van de wetgevingen – Verstrekking van voedselinformatie aan consumenten – Etikettering van levensmiddelen – Cacao en chocoladeproducten – Lijst van ingrediënten van een levensmiddel voor consumenten in een lidstaat – Verordening (EU) nr. 1169/2011 – Richtlijn 2000/36/EG”
1. Deze prejudiciële verwijzing van de Krajský soud v Brně (rechter in eerste aanleg Brno, Tsjechië) betreft het gebruik van de benaming van een samengesteld ingrediënt in de verplichte ingrediëntenlijst van een levensmiddel dat in een lidstaat in de handel wordt gebracht. De verzoekende partij in het hoofdgeding heeft in Tsjechië bepaalde producten in de handel gebracht die naast andere ingrediënten een samengesteld ingrediënt bevatten met een specifieke benaming overeenkomstig richtlijn 2000/36/EG (hierna: „chocoladerichtlijn”)(2). De verzoekende partij in het hoofdgeding heeft voor de benaming van die producten, in plaats van de benaming waarin de Tsjechische taalversie van de chocoladerichtlijn voorziet, haar eigen vertaling van die benaming vanuit de officiële Poolse en/of Duitse taalversies in het Tsjechisch gebruikt.
2. In dit stadium van de procedure zijn de Tsjechische bevoegde autoriteiten van oordeel dat uitsluitend het gebruik van de Tsjechische taalversie van die benaming, die specifiek is omschreven in de chocoladerichtlijn, verzoekster ontheft van de verplichting om overeenkomstig de bepalingen in verordening (EU) nr. 1169/2011 (hierna: „voedselinformatieverordening”)(3) de bestanddelen van dat samengestelde ingrediënt te vermelden wanneer zij het product in Tsjechië in de handel brengt. Verzoekster in het hoofdgeding is het hier niet mee eens. Zij betoogt dat haar zou moeten worden toegestaan haar eigen vertaling in het Tsjechisch van een officiële taalversie van de chocoladerichtlijn te gebruiken, en dat zij niet verplicht is om de ingrediënten van het samengestelde ingrediënt op te sommen in de lijst van ingrediënten van de in de handel gebrachte producten.
I. Toepasselijke bepalingen
A. Richtlijn 2000/36
3. Artikel 3 van de chocoladerichtlijn bepaalt:
„Richtlijn 79/112/EEG[(4)] is op de in bijlage I omschreven producten van toepassing onder de hieronder genoemde voorwaarden.
1. De in bijlage I genoemde verkoopbenamingen mogen uitsluitend worden gebruikt voor de daar genoemde producten en moeten in de handel ter aanduiding van die producten worden gebruikt.
[...]”
4. Bijlage I bij de chocoladerichtlijn, met als opschrift „Verkoopbenaming, omschrijving en kenmerken van de producten”, bepaalt in deel A („Verkoopbenaming en omschrijving”), onder punt 2:
„[...]
c) Chocoladepoeder, gesuikerd cacaopoeder, gesuikerde cacao:
het product dat een mengsel is van cacaopoeder en suikers en dat ten minste 32 % cacaopoeder bevat;
[...]”
5. De Tsjechische taalversie van die bepaling bevat één enkele benaming voor dit product: „čokoláda v prášku”.
B. Verordening nr. 1169/2011
6. Artikel 2 van de voedselinformatieverordening, met als opschrift „Definities”, bepaalt:
„[...]
2. De volgende definities zijn [...] van toepassing:
[...]
h) ‚samengesteld ingrediënt’: een ingrediënt dat zelf uit meer dan één ingrediënt bestaat;
[...]
n) ‚wettelijke benaming’: de benaming van een levensmiddel die wordt voorgeschreven in de bepalingen van de Unie die daarop van toepassing zijn of, bij ontstentenis van dergelijke bepalingen van de Unie, de benaming die is vastgesteld in de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen die van toepassing zijn in de lidstaat waar het levensmiddel aan de eindverbruiker of aan grote cateraars wordt verkocht;
[...]”
7. In artikel 9 van de voedselinformatieverordening („Lijst van verplichte vermeldingen”) wordt bepaald:
„1. Overeenkomstig de artikelen 10 tot en met 35 en behoudens de in dit hoofdstuk vervatte uitzonderingen zijn de volgende vermeldingen verplicht:
[...]
b) de lijst van ingrediënten;
[...]”
8. Artikel 15 van de voedselinformatieverordening, met als opschrift „Taalvoorschriften”, bepaalt:
„1. Onverminderd artikel 9, lid 3, wordt de verplichte voedselinformatie aangebracht in een taal die gemakkelijk te begrijpen is voor de consumenten van de lidstaten waar het levensmiddel in kwestie in de handel wordt gebracht.
[...]”
9. In artikel 17 van de voedselinformatieverordening, met het opschrift „Benaming van het levensmiddel”, wordt bepaald:
„1. De benaming van het levensmiddel is zijn wettelijke benaming. Bij ontstentenis van een dergelijke benaming is de benaming van het levensmiddel zijn gebruikelijke benaming of, als er geen gebruikelijke benaming bestaat of de gebruikelijke benaming niet wordt gebruikt, wordt een beschrijvende benaming van het levensmiddel gegeven.
[...]”
10. Artikel 18 van de voedselinformatieverordening, met als opschrift „Lijst van ingrediënten”, bepaalt:
„1. De lijst van ingrediënten wordt voorzien van of voorafgegaan door een passende titel die bestaat uit het woord ‚ingrediënten’ of dat woord omvat. Deze lijst bestaat uit de opsomming van alle ingrediënten van het levensmiddel in dalende volgorde van gewicht waarin zij bij de bereiding van het levensmiddel zijn gebruikt.
2. De ingrediënten worden aangeduid met hun specifieke benaming, in voorkomend geval overeenkomstig de regels neergelegd in artikel 17 en bijlage VI.
[...]”
11. Deel E van bijlage VII bij de voedselinformatieverordening, getiteld „Aanduiding van samengestelde ingrediënten”, luidt als volgt:
„1. Een samengesteld ingrediënt mag onder zijn eigen benaming, voor zover die wettelijk erkend of algemeen bekend is, in de lijst van ingrediënten worden opgenomen in termen van zijn totale gewichtspercentage, onmiddellijk gevolgd door een lijst van zijn eigen ingrediënten.
2. Onverminderd artikel 21 is de lijst van ingrediënten voor samengestelde ingrediënten niet verplicht:
a) wanneer de samenstelling van het samengestelde ingrediënt door de geldende voorschriften van de Unie is vastgesteld en mits het samengestelde ingrediënt minder dan 2 % van het eindproduct uitmaakt; deze bepaling is echter niet van toepassing op levensmiddelenadditieven, behoudens de bepalingen van artikel 20, onder a) tot en met d), of
[...]”
II. Feiten, procedure en prejudiciële vraag
12. De Tesco-groep is een multinationale detailhandelaar die onder meer in Tsjechië supermarkten exploiteert. Zijn Tsjechische dochteronderneming, Tesco Stores ČR a.s. (hierna: „Tesco”), heeft in haar Tsjechische winkels bepaalde levensmiddelen onder het merk „Monte” aangeboden. De betrokken producten(5) waren geëtiketteerd met ingrediëntenlijsten [hetgeen is voorgeschreven door de voedselinformatieverordening, artikel 9, lid 1, onder b)] waarin „čokoládový prášek” was vermeld, zonder dat nader werd aangegeven uit welke ingrediënten dit samengestelde ingrediënt bestond. Deze term of uitdrukking heeft, vrij vertaald, een soortgelijke betekenis als de Engelse uitdrukking „chocolate powder” (chocoladepoeder).
13. Op 27 mei 2016 heeft de Státní zemědělská a potravinářská inspekce (staatsinspectie landbouwproducten en levensmiddelen, Tsjechië) [inspektorát v Brně (inspectoraat Brno)] gelast die producten in Tsjechië uit de handel te nemen, omdat in de beschrijving van de samenstelling ervan de uitdrukking „čokoládový prášek” was gebruikt zonder beschrijving van de samenstelling van dit samengestelde ingrediënt, zoals voorgeschreven door artikel 9, lid 1, onder b), gelezen in samenhang met artikel 18, leden 1 en 4, van de voedselinformatieverordening, en verboden deze producten nog langer in de handel te brengen.
14. Op 1 juni 2016 heeft Tesco bezwaar aangetekend tegen die maatregelen. Op 6 juni 2016 heeft de Státní zemědělská a potravinářská inspekce het bezwaar van Tesco aanvankelijk toegewezen en de maatregelen ingetrokken. Vervolgens heeft de ústřední inspektorát Státní zemědělská a potravinářská inspekce (centraal bureau van de staatsinspectie landbouwproducten en levensmiddelen) bij besluit van 2 februari 2017 dit besluit van 6 juni 2016 echter aldus gewijzigd dat zij het eerdergenoemde bezwaar van verzoekster heeft afgewezen en de maatregelen van 27 mei 2016 heeft bevestigd. Tesco heeft tegen het besluit van 2 februari 2017 een rechtsmiddel ingesteld. Dat rechtsmiddel is bij besluiten van verweerder van 21 april 2017 verworpen.
15. Tesco heeft tegen die besluiten van verweerder van 21 april 2017 beroep ingesteld bij de Krajský soud v Brně, dat bij vonnis van 26 februari 2019 werd verworpen. De Nejvyšší správní soud (hoogste bestuursrechter, Tsjechië) heeft naar aanleiding van het administratief cassatieberoep van Tesco het vonnis van de Krajský soud v Brně van 26 februari 2019 bij arrest van 11 juli 2019 vernietigd en de zaak voor afdoening naar deze rechter terugverwezen.
16. De Nejvyšší správní soud deelt in wezen de opvatting van Tesco dat in plaats van de benaming „čokoláda v prášku” (chocoladepoeder) ook de benaming „čokoládový prášek” voor het betrokken samengestelde ingrediënt kan worden gebruikt, en dat zij niet verplicht was om in de ingrediëntenlijsten van de betrokken producten te vermelden uit welke ingrediënten dat samengestelde ingrediënt bestond.
17. De Krajský soud v Brně, die gebonden is aan de rechtsopvatting van de Nejvyšší správní soud, twijfelt aan de juistheid van de analyse van de Nejvyšší správní soud met betrekking tot bepaalde elementen van het Unierecht. Om die reden heeft hij een verzoek om een prejudiciële beslissing ingediend en het Hof verzocht om beantwoording van de volgende vraag:
„Moeten de regels die voortvloeien uit deel E, punt 2, onder a), van bijlage VII bij verordening nr. 1169/2011 aldus worden uitgelegd dat een samengesteld ingrediënt dat is opgenomen in deel A, punt 2, onder c), van bijlage I bij richtlijn [2000/36] uitsluitend zonder beschrijving van de samenstelling in de lijst ingrediënten van een levensmiddel dat bestemd is voor de eindverbruiker in Tsjechië mag worden vermeld indien de benaming van dat samengestelde ingrediënt exact overeenstemt met de benaming die wordt gebruikt in de Tsjechische taalversie van bijlage I bij richtlijn [2000/36]?”
18. Schriftelijke opmerkingen zijn ingediend door Tesco, het ministerstvo zemědělství (ministerie van Landbouw), de Tsjechische regering en de Europese Commissie. Er is niet om een terechtzitting verzocht en deze heeft dan ook niet plaatsgevonden. Het Hof heeft partijen verzocht om schriftelijke beantwoording van bepaalde vragen. Elke partij heeft de gestelde vragen tijdig schriftelijk beantwoord.
III. Analyse
A. Opmerkingen vooraf
19. De verwijzende rechter geeft in de verwijzingsbeslissing aan gebonden te zijn aan de rechtsopvatting van de Nejvyšší správní soud. Desondanks is de verwijzende rechter van oordeel dat dit niet in de weg staat aan de uitoefening van zijn bevoegdheid krachtens artikel 267 VWEU om een verzoek om een prejudiciële beslissing in te dienen.
20. Dit is zonder twijfel juist. In zijn arrest van 5 oktober 2010, Elchinov, dat door de verwijzende rechter in de verwijzingsbeslissing wordt aangehaald, heeft het Hof duidelijk gesteld dat een lagere rechter het Hof niet alleen op elk tijdstip in de procedure dat hij daarvoor geschikt acht prejudiciële vragen mag stellen, maar dat die rechter na gebruikmaking van de hem door artikel 267, tweede alinea, VWEU geboden mogelijkheid, voor de beslechting van het hoofdgeding ook gebonden is aan de door het Hof gegeven uitlegging van de betrokken bepalingen en dat hij in voorkomend geval het oordeel van de hogere rechter naast zich neer moet leggen indien hij, gelet op die uitlegging, meent dat dit oordeel in strijd is met het recht van de Unie.(6)
21. Bijlage VII bij de voedselinformatieverordening heeft een deel E, getiteld „Aanduiding van samengestelde ingrediënten”. Punt 1 van deel E staat onder bepaalde voorwaarden toe dat een samengesteld ingrediënt onder zijn eigen benaming wordt opgenomen in de krachtens artikel 9, lid 1, onder b), van de voedselinformatieverordening verplichte lijst van ingrediënten, wanneer de benaming van het samengestelde ingrediënt onmiddellijk wordt gevolgd door een lijst van zijn eigen ingrediënten. Punt 2, onder a), van deel E geeft een uitzondering op de anderszins verplichte lijst van ingrediënten voor samengestelde ingrediënten „wanneer de samenstelling van het samengestelde ingrediënt door de geldende voorschriften van de Unie is vastgesteld” en het samengestelde ingrediënt minder dan 2 % van het eindproduct uitmaakt (hierna: „uitzondering op de anderszins verplichte lijst van ingrediënten voor samengestelde ingrediënten”).
22. De verwijzende rechter stelt in wezen de vraag of de EU-wetgeving voorschrijft dat de uitzondering op de anderszins verplichte lijst van ingrediënten voor samengestelde ingrediënten uitsluitend geldt indien in de krachtens artikel 9, lid 1, onder b), van de voedselinformatieverordening verplichte lijst van ingrediënten voor een samengesteld ingrediënt dat in bijlage I van de chocoladerichtlijn als product is gedefinieerd, de benaming is gebruikt die dat product in die bijlage heeft.
23. Uit de antwoorden van Tesco op de door het Hof gestelde vragen blijkt dat het betrokken samengestelde ingrediënt, dat ik in deze conclusie „chocoladepoeder” zal noemen, de 32 % cacaopoeder bevatte die vereist is om de benaming in deel A, punt 2, onder c), van bijlage I bij de chocoladerichtlijn te mogen dragen – dat wil zeggen in het Tsjechisch „čokoláda v prášku”, in het Duits „Schokoladenpulver”, in het Pools „proszek czekoladowy” of „czekolada w proszku” en in het Engels „powdered chocolate” of „chocolate in powder”.
24. Voorts heeft Tesco in haar antwoorden vermeld dat de diverse betrokken „Monte-producten” slechts voor 0,5 % (en dus voor minder dan 2 %) uit dit samengestelde ingrediënt bestonden. Voor deze conclusie neem ik aan dat die informatie naar waarheid en correct is verstrekt.
25. De vraag aan het Hof betreft dus niet de daadwerkelijke bestanddelen of de samenstelling van de fysieke ingrediënten van de Monte-producten. De aan het Hof voorgelegde vraag betreft uitsluitend de beschrijving van één samengesteld ingrediënt van die producten en de eisen die de Europese voedselinformatiewetgeving stelt met betrekking tot de beschrijving van dat samengestelde ingrediënt in een lijst van ingrediënten in een bepaalde officiële taal van de Europese Unie, in dit geval het Tsjechisch. De verwijzende rechter vraagt in dit verband specifiek of in een situatie zoals die in het hoofdgeding aan de orde is een lijst van ingrediënten voor het betrokken samengestelde ingrediënt is vereist.
26. De vraag van de verwijzende rechter is niet of het krachtens de Europese voedselinformatiewetgeving is toegestaan om een andere vermelding te gebruiken dan de in bijlage I bij de chocoladerichtlijn opgenomen vermelding „čokoláda v prášku”, maar uitsluitend of er, indien er een andere vermelding wordt gebruikt, een lijst van ingrediënten van het samengestelde ingrediënt moet worden vermeld. Deze twee vragen lijken echter door de relevante Uniewetgeving nauw met elkaar te zijn verbonden. Ik heb daarom beide vragen zo goed mogelijk geanalyseerd.
27. Ik ben tot de conclusie gekomen dat voor de vermelding van een samengesteld ingrediënt in een lijst van ingrediënten, in het geval dat een wettelijke benaming voor het ingrediënt bestaat zoals gedefinieerd in artikel 2, lid 2, onder n), van de voedselinformatieverordening, die benaming moet worden gebruikt en dat het weglaten van een lijst van ingrediënten van het samengestelde ingrediënt alleen gerechtvaardigd is in het geval dat de samenstelling van het samengestelde ingrediënt in geldende bepalingen van de Unie is gedefinieerd en de in die definitie vermelde naam of benaming voor dat ingrediënt in de lijst van ingrediënten van het betrokken levensmiddel wordt gebruikt.
B. Gelijkwaardigheid van taalversies
28. Tesco heeft voor het chocoladepoeder in de betrokken Monte-producten niet de in de Tsjechische taalversie van de chocoladerichtlijn bepaalde vermelding „čokoláda v prášku” gebruikt. In plaats daarvan heeft Tesco de Poolse en/of Duitse etikettering van de betrokken producten in het Tsjechisch vertaald. Op die etikettering was in het Pools of het Duits de in de chocoladeverordening opgenomen benaming voor chocoladepoeder vermeld. Deze vertaling(en) heeft/hebben geleid tot het gebruik van de term „čokoládový prášek” voor het betrokken samengestelde ingrediënt in de Tsjechische ingrediëntenlijsten van die producten.
29. Tesco betoogt in wezen dat alle taalversies van de chocoladerichtlijn gelijkelijk authentiek zijn en dat uit dit beginsel volgt dat zij elke van die taalversies als uitgangspunt kan gebruiken om etikettering die in een andere officiële taal van de Europese Unie is opgesteld (in dit geval Duits en/of Pools) getrouw in het Tsjechisch te vertalen. Tesco wijst erop dat de verschillende taalversies van de chocoladerichtlijn niet exact (letterlijk) met elkaar overeenstemmen. In sommige taalversies (bijvoorbeeld de Engelse en de Poolse) wordt voor chocoladepoeder het gebruik van twee verschillende uitdrukkingen toegestaan. In de Nederlandse taalversie zelfs drie, terwijl andere versies (waaronder de Tsjechische) slechts één uitdrukking aanvaarden.
30. Volgens Tesco zou het aan haar opleggen van de verplichting om de Tsjechische taalversie van de chocoladerichtlijn te gebruiken inbreuk maken op het beginsel van gelijkwaardigheid van de taalversies van de richtlijn.
31. Uit de verwijzingsbeslissing blijkt dat de Nejvyšší správní soud dit standpunt in wezen deelt. Dat hof heeft het standpunt ingenomen dat, wanneer Tesco verplicht zou zijn om de Tsjechische benaming voor chocoladepoeder te gebruiken zoals vermeld in deel A, punt 2, onder c), van bijlage I bij de chocoladerichtlijn, tot de slotsom zou moeten worden gekomen dat in die lidstaat uitsluitend de Tsjechische taalversie van die richtlijn bindend is. De Nejvyšší správní soud heeft zich hiervoor gebaseerd op de gelijke rechtskracht van alle taalversies van rechtshandelingen van de Unie, en heeft de opvatting verworpen dat de etikettering van chocoladeproducten in Tsjechië uitsluitend wordt beheerst door de Tsjechische taalversie van de chocoladerichtlijn.
32. De Nejvyšší správní soud heeft in wezen vastgesteld dat deze opvatting in strijd is met de rechtspraak van het Hof inzake de gelijkwaardigheid van taalversies en, belangrijker nog, met het beginsel van vrij verkeer van goederen en het doel van harmonisatie van verkoopbenamingen van levensmiddelen. Hij heeft zich op het standpunt gesteld dat die harmonisatie juist tot doel heeft producenten of leveranciers van chocoladeproducten in staat te stellen de vermeldingen die reeds overeenkomstig de chocoladerichtlijn op hun product zijn aangebracht te gebruiken door deze vermeldingen eenvoudigweg te vertalen in een taal die begrijpelijk is voor de consument aan wie het product zal worden verkocht.
33. Ik ben het met geen van deze standpunten eens.
34. Ten eerste houdt de gelijkwaardigheid van de taalversies van het Unierecht mijns inziens overduidelijk niet in dat marktdeelnemers om het even welke taalversie van een handeling van afgeleid Unierecht kunnen uitkiezen, die naar eigen goeddunken kunnen vertalen en deze min of meer getrouwe vertaling kunnen gebruiken alsof zij deel uitmaakt van de officiële tekst van de betreffende handeling van Unierecht.
35. Zoals de Nejvyšší správní soud heeft opgemerkt, met name onder verwijzing naar het arrest van het Hof van 6 oktober 1982, Cilfit e.a. (283/81, EU:C:1982:335, punt 18), zijn de verschillende taalversies waarin de teksten van Unierecht zijn opgesteld, gelijkelijk authentiek.
36. Het Hof vervolgde in het arrest Cilfit e.a. dan ook: „De uitlegging van een bepaling van [Unierecht] vereist [...] een vergelijking van de verschillende taalversies.” In punt 19 van dat arrest stelt het Hof echter dat het Unierecht, zelfs wanneer de taalversies volledig overeenstemmen, een eigen terminologie bezigt. De rechtsbegrippen in het Unierecht hebben niet noodzakelijkerwijs dezelfde inhoud als in de verschillende nationale rechtsstelsels. Ten slotte moet elke bepaling van Unierecht in haar context worden geplaatst en worden uitgelegd in het licht van dit recht in zijn geheel, zijn doelstellingen en zijn ontwikkelingsstand op het ogenblik waarop de betrokken bepaling moet worden toegepast.
37. De taalversies van een handeling van de Unie worden geacht synoniem te zijn. Wanneer deze versies uiteenlopen, rijzen bij wijze van uitzondering uitleggingsvragen die opgelost moeten worden om de uniforme uitlegging van het Unierecht in stand te houden.
38. Die vragen kunnen niet worden opgelost door taalversies in een rangorde te plaatsen of door de meerderheid van de versies te volgen. Het is dan ook vaste rechtspraak van het Hof dat in een dergelijk geval de betrokken bepaling moet worden uitgelegd met inachtneming van de algemene opzet en het doel van de regeling waarvan zij een onderdeel vormt, en dat de in een of meerdere taalversies van een handeling gebruikte formulering derhalve niet als enige grondslag voor de uitlegging van die handeling kan dienen of in zoverre voorrang kan hebben boven de andere taalversies. Een dergelijke benadering zou immers onverenigbaar zijn met het vereiste van eenvormige toepassing van het Unierecht.(7)
39. Uit het beginsel van gelijke authenticiteit en de rechtspraak van het Hof inzake verschillen tussen taalversies van wetgevingshandelingen van de Unie kan derhalve geenszins worden afgeleid dat een marktdeelnemer het recht zou hebben om om het even welke taalversie van een bepaalde richtlijn of verordening uit te kiezen en vervolgens zijn eigen vertalingen van gedefinieerde begrippen en benamingen uit die versie te gebruiken alsof die vertaalde begrippen en benamingen afkomstig zijn uit de officiële versie in de desbetreffende taal.
40. Bovendien kan het gebruik van één uitgekozen taalversie van een omschreven begrip of benaming, als basis voor de vertaling in andere talen, erop neerkomen dat aan die taalversie voorrang wordt verleend boven de andere taalversies. Wanneer alle marktdeelnemers deze keuze zouden mogen maken en zij vervolgens de door hen gekozen taalversies naar eigen goeddunken zouden mogen vertalen, zou dit onvermijdelijk tot grote inconsistenties leiden, omdat elke particuliere marktdeelnemer dan zijn eigen reeks van taalversies van die begrippen en benamingen zou kunnen creëren. Dit is de antithese van een uniforme uitlegging van het Unierecht.
C. Geen sprake van verschillen tussen taalversies
41. Ik ben echter van mening dat in casu geen sprake is van verschillen tussen taalversies. Partijen verschillen van mening over de betekenis van de bewoordingen van de voedselinformatieverordening en de chocoladerichtlijn en over de eisen die daaruit voortvloeien voor een marktdeelnemer als Tesco, maar dit meningsverschil wordt niet veroorzaakt door verschillen tussen taalversies van die wetgevingshandelingen. Het meningsverschil betreft veeleer de vraag of een marktdeelnemer verplicht is om in de lijst van ingrediënten die hij krachtens artikel 9, lid 1, onder b), van de voedselinformatieverordening moet aanbrengen, voor een bepaald samengesteld ingrediënt de benaming te gebruiken zoals die is opgenomen in de betreffende taalversie van het afgeleide Unierecht waarin het ingrediënt wordt gedefinieerd (in casu de chocoladerichtlijn), of dat hij die benaming mag vervangen door zijn eigen vertaling van de benaming uit een andere officiële taalversie van de chocoladerichtlijn in de taal of talen die hij krachtens artikel 15 van de voedselinformatieverordening voor de ingrediëntenlijst moet gebruiken, en hij die vertaling mag gebruiken alsof zij dezelfde werking heeft als de officiële taalversie.
42. Er lijkt tussen partijen geen verschil van mening te bestaan over de vraag aan welke criteria een chocoladeproduct moet voldoen om onder de definitie van „chocoladepoeder” of „čokoláda v prášku” te vallen: in wezen dient het ingrediënt een mengsel te zijn van suiker en cacaopoeder dat ten minste 32 % cacaopoeder bevat.
43. Hetzelfde geldt voor de toepasselijke bepalingen van de voedselinformatieverordening. Er zijn tijdens de procedure met betrekking tot deze bepalingen geen verschillen tussen taalversies onder de aandacht van het Hof gebracht, en een vluchtige lezing van een aantal taalversies (Bulgaars, Tsjechisch, Deens, Engels, Frans, Duits en Pools) maakt duidelijk dat al deze versies dezelfde betekenis hebben.
44. Het loutere feit dat in verschillende taalversies verschillende benamingen voor een bepaald levensmiddel zijn opgenomen betekent niet dat er verschillen tussen de taalversies zijn – dat een bepaald voorwerp in verschillende taalversies verschillende namen of aanduidingen heeft, is een fundamenteel kenmerk van meertaligheid. Het feit dat in sommige taalversies twee of drie alternatieve benamingen voor hetzelfde levensmiddel zijn opgenomen en in andere taalversies slechts één, doet hier niets aan af.
45. Bij de in het hoofdgeding aan de orde zijnde feitelijke omstandigheden zoals die door de verwijzende rechter in de verwijzingsbeslissing zijn beschreven, is er geen sprake van een situatie waarin Tesco een officiële benaming in de ene taal heeft gebruikt en vervolgens een andere taalversie van de betrokken bepaling van Unierecht met een andere betekenis heeft aangetroffen. Tesco heeft de in een bepaalde taal (het Tsjechisch) gedefinieerde benaming vervangen door een zelfbedachte aanduiding, die zij had afgeleid uit een (min of meer getrouwe) letterlijke vertaling in het Tsjechisch van een of meer gedefinieerde benamingen in een of twee andere taalversies.
46. De prejudiciële vraag ziet derhalve niet op verschillen tussen taalversies, maar op de vraag of het gebruik van een bepaalde gedefinieerde benaming voor een bepaald doel op grond van de toepasselijke bepalingen van Unierecht verplicht is.
47. Het antwoord op die vraag volgt mijns inziens uit de uitlegging van de aan de orde zijnde bepalingen, de context van die bepalingen en de door de Uniewetgever met deze bepalingen nagestreefde doelen, alsmede de algemene opzet van de regeling waarvan die bepalingen een onderdeel vormen.
D. Tekstuele uitlegging van de voedselinformatieverordening en de chocoladerichtlijn
1. Is het gebruik van de benaming „čokoláda v prášku” in een lijst van ingrediënten verplicht voor de beschrijving, in het Tsjechisch, van een samengesteld ingrediënt dat als chocoladepoeder is aan te merken?
48. Artikel 18, lid 1, van de voedselinformatieverordening schrijft voor dat de lijst van ingrediënten „bestaat uit de opsomming van alle ingrediënten van het levensmiddel in dalende volgorde van gewicht”. Artikel 18, lid 2, van die verordening bepaalt dat „[d]e ingrediënten worden aangeduid met hun specifieke benaming, in voorkomend geval overeenkomstig de regels neergelegd in artikel 17”. Artikel 17, lid 1, van die verordening bepaalt dan weer: „De benaming van het levensmiddel is zijn wettelijke benaming. Bij ontstentenis van een dergelijke benaming is de benaming van het levensmiddel zijn gebruikelijke benaming of, als er geen gebruikelijke benaming bestaat of de gebruikelijke benaming niet wordt gebruikt, wordt een beschrijvende benaming van het levensmiddel gegeven.”
49. Aldus voorziet artikel 17, lid 1, van de voedselinformatieverordening in een duidelijke rangorde volgens welke de wettelijke benaming van het levensmiddel prevaleert en volgens welke een gebruikelijke of beschrijvende benaming slechts mag worden gebruikt bij ontstentenis van een wettelijke benaming voor het betrokken levensmiddel.
50. Artikel 2, lid 2, onder n), van de voedselinformatieverordening geeft een definitie van „wettelijke benaming” waarin een verdere rangorde besloten ligt. De wettelijke benaming van een levensmiddel is de benaming die is voorgeschreven in de op het levensmiddel van toepassing zijnde bepalingen van de Unie. Slechts bij ontstentenis van dergelijke bepalingen van de Unie wordt de wettelijke benaming van het levensmiddel gevormd door de benaming die is vastgesteld in de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen die van toepassing zijn in de lidstaat waar het levensmiddel aan de eindverbruiker wordt verkocht.
51. Op de door het Hof gestelde vragen voor schriftelijke beantwoording heeft Tesco geantwoord dat het samengestelde ingrediënt in de betrokken Monte-producten is samengesteld uit „cacao” en suiker, minimaal 32 % cacao bevat en „volledig aan de vereisten van de richtlijn voldoet”. Ik leid hieruit af dat „cacao” is aan te merken als cacaopoeder zoals omschreven in deel A, punt 2, onder a), van bijlage I bij de chocoladerichtlijn, en dat het samengestelde ingrediënt in de betrokken Monte-producten inderdaad aan de vereisten voldoet om als chocoladepoeder in de zin van die richtlijn te mogen worden aangemerkt.
52. Dit betekent dat het samengestelde ingrediënt in het Tsjechisch een wettelijke benaming heeft in de zin van de voedselinformatieverordening, op basis van het eerste onderdeel van de definitie in artikel 2, lid 2, onder n), van die verordening. Die wettelijke benaming is de benaming die in deel A, punt 2, onder c), van bijlage I bij de chocoladerichtlijn is aangegeven, namelijk „čokoláda v prášku”.
53. De benaming „čokoládový prášek” lijkt in een Unierechtelijke context geen officiële betekenis te hebben. Geen van de bij de procedure bij het Hof betrokken partijen heeft een dergelijke officiële betekenis van die uitdrukking onder de aandacht van het Hof gebracht, en mij zijn ook geen andere elementen bekend op grond waarvan deze gelet op het eerste onderdeel van de definitie in artikel 2, lid 2, onder n), van de voedselinformatieverordening als wettelijke benaming voor het betrokken samengestelde ingrediënt zou kunnen worden aangemerkt. Een tekstuele zoekopdracht op EUR-Lex, de officiële online database voor juridische documenten van de EU (https://eur-lex.europa.eu/advanced-search-form.html), op „okoládový prášek” met het Tsjechisch als zoektaal leverde geen resultaten op, terwijl deze zoekopdracht op „čokoláda v prášku” twaalf resultaten opleverde.(8) Geen van de partijen heeft tijdens de procedure een wettelijke definitie van het Tsjechische begrip „čokoládový prášek” onder de aandacht van het Hof gebracht. Hoe dan ook kan een dergelijke definitie van de uitdrukking „čokoládový prášek”, zo deze al zou bestaan, niet aangemerkt worden als een „wettelijke benaming” in de zin van de voedselinformatieverordening omdat voor het betrokken product reeds een Tsjechische benaming op grond van de Uniewetgeving bestaat, namelijk „čokoláda v prášku”. Het tweede onderdeel van de definitie van „wettelijke benaming” in artikel 2, lid 2, onder n), van de voedselinformatieverordening is bijgevolg niet aan de orde.
54. Ik ben derhalve van oordeel dat een tekstuele analyse van de toepasselijke bepalingen van de chocoladerichtlijn en de voedselinformatieverordening tot de conclusie leidt dat het gebruik van de benaming „čokoláda v prášku” in de lijst van ingrediënten van een levensmiddel verplicht is voor de beschrijving in het Tsjechisch van een samengesteld ingrediënt dat volgens de in deel A, punt 2, onder c), van bijlage I bij de chocoladerichtlijn opgenomen criteria als chocoladepoeder kan worden aangemerkt.
55. Die conclusie vindt ook steun in artikel 3 van de chocoladerichtlijn, dat bepaalt dat richtlijn 79/112(9) van toepassing is op de in bijlage I bij de chocoladerichtlijn omschreven producten (waaronder chocoladepoeder), onder meer op voorwaarde dat „[d]e in bijlage I genoemde verkoopbenamingen [...] in de handel ter aanduiding van die producten worden gebruikt”. Deze conclusie geldt mijns inziens ongeacht of van dat samengestelde ingrediënt een lijst van ingrediënten wordt vermeld of niet.
2. Is een lijst van ingrediënten voor chocoladepoeder verplicht indien dit samengestelde ingrediënt in een lijst van ingrediënten in het Tsjechisch de benaming „čokoládový prášek” heeft gekregen?
56. Bijlage VII bij de voedselinformatieverordening heeft een deel E, met als opschrift „Aanduiding van samengestelde ingrediënten”. Punt 1 van dat deel bepaalt dat de opname van een samengesteld ingrediënt in de lijst van ingrediënten is toegestaan „voor zover [de benaming van het samengestelde ingrediënt] wettelijk erkend of algemeen bekend is”, en de vermelding ervan „onmiddellijk [wordt] gevolgd door een lijst van zijn eigen ingrediënten”. Punt 2 van datzelfde deel bepaalt dat de lijst van ingrediënten niet verplicht is wanneer „de samenstelling van het samengestelde ingrediënt door de geldende voorschriften van de Unie is vastgesteld” en het samengestelde ingrediënt minder dan 2 % van het eindproduct uitmaakt.
57. In casu is geen lijst van ingrediënten van het samengestelde ingrediënt verstrekt en is voor het samengestelde ingrediënt een andere benaming dan de wettelijke benaming gebruikt. Zelfs als het Hof het oneens zou zijn met mijn analyse in de punten 48 tot en met 55 van deze conclusie en het standpunt zou innemen dat het gebruik van de benaming „čokoládový prášek” in een lijst van ingrediënten in het Tsjechisch toelaatbaar is, zou het weglaten van de lijst van ingrediënten van dat samengestelde ingrediënt slechts toelaatbaar zijn indien de samenstelling van „‘čokoládový prášek” „door de geldende voorschriften van de Unie [was] vastgesteld”.(10)
58. Hoewel het in de lijst van ingrediënten van de betrokken Monte-producten als „čokoládový prášek” beschreven fysieke ingrediënt naar verluidt voldeed aan de criteria voor chocoladepoeder, lijkt de uitdrukking „čokoládový prášek” aan geen enkele definitie van een levensmiddel of ingrediënt van een levensmiddel te voldoen.
59. In deze omstandigheden ben ik van mening dat het ontbreken van een lijst van ingrediënten voor het samengestelde ingrediënt chocoladepoeder, wanneer dat ingrediënt wordt aangeduid als „čokoládový prášek”, een inbreuk vormt op de Uniewetgeving inzake voedselinformatie, zoals neergelegd in de voedselinformatieverordening.
E. Doelstellingen, context en opzet
60. Deze uitlegging wordt mijns inziens ook bevestigd door de doelstellingen van de voedselinformatieverordening en de chocoladerichtlijn.
1. Doelstellingen van de voedselinformatieverordening
61. Met de voedselinformatieverordening, waarvoor artikel 114 VWEU de rechtsgrondslag vormt, wordt een dubbele doelstelling nagestreefd: de waarborging van een hoog niveau van consumentenbescherming ten aanzien van voedselinformatie en het zorgen voor het soepel functioneren van de interne markt. Daarbij houdt deze verordening rekening met de verschillen in de perceptie van de consumenten en hun informatiebehoeften.(11)
62. In dit verband bestaat een van de doelstellingen van de voedselinformatieverordening erin de eindverbruikers een basis te verschaffen voor het maken van goed doordachte keuzes.(12) Die verordening beoogt derhalve te waarborgen dat de eindverbruiker de informatie op het etiket gemakkelijk kan begrijpen.(13) Met betrekking tot het taalgebruik op de etiketten bepaalt artikel 15, lid 1, van de voedselinformatieverordening dat verplichte voedselinformatie aangebracht dient te worden in een taal die gemakkelijk te begrijpen is voor de consumenten in de lidstaten waar het levensmiddel in kwestie in de handel wordt gebracht.
63. Een verbruiker die in een lijst van ingrediënten een niet-gedefinieerde term aantreft in plaats van de juiste aanduiding van een bepaald samengesteld ingrediënt, kan niet weten waaruit dat samengestelde ingrediënt bestaat, tenzij daarvan een lijst van ingrediënten is aangegeven. Zelfs als een lijst van ingrediënten van het samengestelde ingrediënt is aangegeven, wordt de verbruiker slechts op een vergelijkbare wijze geïnformeerd wanneer die lijst informatie bevat over de verhoudingen van de ingrediënten van het samengestelde ingrediënt die vergelijkbaar is met de informatie in de definitie van die benaming. In casu ontbrak niet alleen de juiste benaming, maar ook een lijst van ingrediënten van het betrokken samengestelde ingrediënt. De verbruiker was derhalve niet in staat om de samenstelling van de betrokken Monte-producten te begrijpen, laat staan gemakkelijk te begrijpen. Een uitlegging van de voedselinformatieverordening die deze uitkomst toelaat, zou niet in overeenstemming zijn met het doel van consumentenbescherming.
2. Doelstellingen van de chocoladerichtlijn
64. Bij de chocoladerichtlijn werd richtlijn 73/241/EEG(14) ingetrokken en vervangen. Met die eerdere richtlijn werd beoogd gemeenschappelijke definities en regels vast te stellen voor onder andere de samenstelling en de etikettering van cacao- en chocoladeproducten, teneinde het vrije verkeer van deze producten binnen de Unie te verzekeren. De chocoladerichtlijn heeft deze eerdere richtlijn ten dele gewijzigd, onder meer om rekening te houden met de technische vooruitgang en om de omschrijvingen en voorschriften in overeenstemming te brengen met de algemene Uniewetgeving inzake levensmiddelen, met name met de wetgeving inzake etikettering.
65. De chocoladerichtlijn verklaart in dit verband richtlijn 79/112 (de voorganger van de voedselinformatieverordening) van toepassing op cacao- en chocoladeproducten „teneinde de consument juiste informatie te verschaffen”, en stelt het gebruik van de in bijlage I genoemde verkoopbenamingen in de handel verplicht ter aanduiding van de in die bijlage genoemde producten.(15) Een uitlegging die een veelheid aan niet-officiële vertalingen toelaat, zou overduidelijk in strijd zijn met deze doelstellingen.
3. Is het gebruik van de aanduiding „čokoládový prášek” misleidend voor consumenten?
66. In artikel 7, lid 1, onder a), van de voedselinformatieverordening is het beginsel neergelegd dat voedselinformatie niet misleidend mag zijn ten aanzien van de eigenschappen en de samenstelling van het levensmiddel.
67. Hieruit vloeit de vraag voort of het gebruik van de uitdrukking „čokoládový prášek”, in het bijzonder wanneer geen lijst van ingrediënten van het aldus aangeduide samengestelde ingrediënt wordt vermeld, voor consumenten misleidend kan zijn. Het bepalen van het antwoord op deze vraag is weliswaar ten dele een feitenkwestie waarover uiteindelijk de verwijzende rechter uitspraak moet doen, maar ik denk toch dat het Hof enkele nuttige aanwijzingen kan geven.
68. Wanneer in het Tsjechisch voor chocoladepoeder een andere aanduiding wordt gebruikt dan de wettelijke benaming, kunnen consumenten op minstens twee manieren worden misleid. In de eerste plaats kunnen consumenten ten onrechte de indruk krijgen dat het ingrediënt een andere samenstelling heeft dan in werkelijkheid het geval is, of dat de verhouding van de ingrediënten in het samengestelde ingrediënt verschilt van de werkelijke verhouding. In de tweede plaats zouden consumenten ten onrechte de indruk kunnen krijgen dat het eindproduct meer van het ingrediënt bevat dan in werkelijkheid het geval is (dat wil zeggen dat het procentuele aandeel ervan in het eindproduct hoger is dan het in werkelijkheid is).
69. De uitdrukking „čokoládový prášek” lijkt zoiets als „chocoladepoeder” te betekenen. Chocoladepoeder, zoals gedefinieerd in deel A, punt 2, onder c), van bijlage I bij de chocoladerichtlijn, bevat echter geen chocolade. Het product dat zo wordt aangeduid – het in het hoofdgeding aan de orde zijnde ingrediënt – bestaat uit suiker en cacaopoeder, waarbij het suikergehalte overheerst. Hoewel de naam anders doet vermoeden, bestaat het niet uit fijngemalen chocolade. De kans dat consumenten worden misleid wordt verder vergroot door het vereiste van bijlage VI, deel A, punt 1, van de voedselinformatieverordening, volgens hetwelk de benaming van het levensmiddel vermeldingen dient te omvatten of van vermeldingen vergezeld dient te gaan inzake de fysische toestand waarin het levensmiddel zich bevindt (zoals „poeder”) of de specifieke behandeling die het heeft ondergaan.
70. Hier valt tegen in te brengen dat dit argument ook op de aanduiding „čokoláda v prášku” van toepassing is. Ook die aanduiding zou erop kunnen wijzen dat het betrokken product uit chocolade bestaat die een of andere mechanische behandeling heeft ondergaan.(16)
71. Zoals besproken in de punten 48 tot en met 55 van deze conclusie is het doorslaggevende verschil tussen de aanduiding „čokoládový prášek” van Tesco en de officiële benaming „čokoláda v prášku” – afgezien van het wettelijke vereiste dat de laatste moet worden gebruikt – dat de laatste benaming een concreet omschreven betekenis heeft, en de eerste niet. Consumenten, consumentenorganisaties en zelfs de levensmiddelenautoriteiten kunnen op basis van de aanduiding „čokoládový prášek” niet weten welke samenstelling het samengestelde ingrediënt heeft. Alleen Tesco en haar leverancier kunnen dat weten.
72. De term „čokoláda v prášku” heeft, of dit nu een exacte beschrijving is of niet, in de Europese voedselinformatiewetgeving een duidelijk omschreven betekenis die eenieder in de chocoladerichtlijn kan opzoeken. Het lijkt misschien vreemd dat „čokoláda v prášku” uit cacaopoeder en suiker bestaat in plaats van uit chocolade, en het lijkt zelfs ongewenst dat een product slechts 6,4 % cacaoboter hoeft te bevatten om „chocoladepoeder” te mogen heten (cursivering van mij), terwijl het aandeel cacaoboter in chocolade ten minste 18 % moet zijn(17), maar de betekenis van „čokoláda v prášku” is duidelijk omschreven, terwijl in het Unierecht voor „čokoládový prášek” geen onafhankelijke betekenis of specifieke omschrijving lijkt te bestaan.
73. In hoeverre een Tsjechische consument daadwerkelijk zou worden misleid wanneer voor het betrokken samengestelde ingrediënt de Tsjechische uitdrukking „čokoládový prášek” wordt gebruikt zonder een nadere beschrijving van de samenstelling daarvan in een lijst van ingrediënten, is een feitenkwestie waarover de verwijzende rechter moet beslissen.
4. Bedenkingen ten aanzien van de interne markt
74. De verwijzende rechter heeft in de verwijzingsbeslissing vermeld dat de Nejvyšší správní soud zijn beslissing ten dele heeft gebaseerd op overwegingen met betrekking tot de goede werking van de interne markt.
75. Ik ben het niet eens met het argument dat de toegang van marktdeelnemers tot de interne markt wordt belemmerd als zij geen eigen vertalingen mogen gebruiken van benamingen van de ingrediënten van levensmiddelen. Integendeel, de harmonisatie van verkoopbenamingen en regels op het gebied van etikettering dient ertoe de eenheid van de interne markt te garanderen.(18)
76. Met de voedselinformatieverordening worden ten minste twee belangrijke doelen nagestreefd: bescherming van de consumenten in de Europese Unie door het vastleggen van gemeenschappelijke regels voor voedselinformatie, en zorgen voor het soepel functioneren van de interne markt.(19) De voedselinformatieverordening is immers vastgesteld op basis van artikel 114 VWEU.
77. Met betrekking tot de chocoladerichtlijn geldt dat het vrije verkeer van chocoladeproducten binnen de gemeenschappelijke markt gebaseerd is op het bestaan van gemeenschappelijke voorschriften en gestandaardiseerde terminologie, die een hoog niveau van consumentenbescherming binnen de gehele interne markt waarborgen.(20)
78. De voedselinformatieverordening streeft beide doelstellingen na, door te voorzien in gemeenschappelijke normen voor voedselinformatie en gemeenschappelijke benamingen voor diverse levensmiddelen, door het overnemen van termen uit ander afgeleid Unierecht, zoals de chocoladerichtlijn.
79. Dit systeem biedt gestandaardiseerde, eenvoudig toegankelijke voorschriften en benamingen die marktdeelnemers in de Unie kunnen – en moeten – gebruiken wanneer zij in de EU levensmiddelen in de handel brengen, waardoor hun toegang tot de markt aanmerkelijk vereenvoudigd wordt. De grensoverschrijdende handel in levensmiddelen in de Europese Unie wordt door het aldus ingevoerde systeem, vergeleken met alle denkbare alternatieven, aanzienlijk vereenvoudigd.
80. Er is mijns inziens geen geloofwaardige reden waarom het gebruik van de in de chocoladerichtlijn opgenomen benaming voor een bepaald product, zoals voorgeschreven door de voedselinformatieverordening, voor een marktdeelnemer als Tesco bezwaarlijker zou zijn dan het bedenken van een eigen benaming voor dat product.
IV. Conclusie
81. Gelet op het voorgaande geef ik het Hof in overweging de prejudiciële vraag van de Krajský soud v Brně als volgt te beantwoorden:
„Een samengesteld ingrediënt met een benaming krachtens deel A, punt 2, onder c), van bijlage I bij richtlijn 2000/36/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 juni 2000 inzake cacao- en chocoladeproducten voor menselijke consumptie moet, overeenkomstig artikel 18, leden 1 en 2, van verordening (EU) nr. 1169/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten, gelezen in samenhang met artikel 17, lid 1, van die verordening, onder die naam – die krachtens artikel 2, lid 2, onder n), van verordening nr. 1169/2011 ook de wettelijke benaming van dat product is – worden vermeld in een lijst van ingrediënten van het levensmiddel waarvan het deel uitmaakt. Die benaming moet worden aangegeven in de krachtens artikel 15 van verordening nr. 1169/2011 vereiste taal.
De lijst van ingrediënten van een dergelijk samengesteld ingrediënt mag, overeenkomstig deel E, punt 2, onder a), van bijlage VII bij verordening nr. 1169/2011, slechts worden weggelaten wanneer voor het samengestelde ingrediënt in de lijst van ingrediënten van het levensmiddel dat in de handel wordt gebracht, die benaming wordt gebruikt.”
1 Oorspronkelijke taal: Engels.
2 Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 23 juni 2000 inzake cacao- en chocoladeproducten voor menselijke consumptie (PB 2000, L 197, blz. 19).
3 Verordening van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten, tot wijziging van verordeningen (EG) nr. 1924/2006 en (EG) nr. 1925/2006 van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van richtlijn 87/250/EEG van de Commissie, richtlijn 90/496/EEG van de Raad, richtlijn 1999/10/EG van de Commissie, richtlijn 2000/13/EG van het Europees Parlement en de Raad, richtlijnen 2002/67/EG en 2008/5/EG van de Commissie, en verordening (EG) nr. 608/2004 van de Commissie (Voor de EER relevante tekst) (PB 2011, L 304, blz. 18).
4 Richtlijn van de Raad van 18 december 1978 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake etikettering en presentatie van levensmiddelen bestemd voor de eindverbruiker alsmede inzake de daarvoor gemaakte reclame (PB 1979, L 33, blz. 1). Richtlijn 79/112 is ingetrokken en vervangen door richtlijn 2000/13/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 maart 2000 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgeving der lidstaten inzake de etikettering en presentatie van levensmiddelen alsmede inzake de daarvoor gemaakte reclame (PB 2000, L 109, blz. 29), die op zijn beurt is ingetrokken en vervangen door de voedselinformatieverordening. Verwijzingen naar richtlijn 79/112 gelden als verwijzingen naar richtlijn 2000/13 en verwijzingen naar richtlijn 2000/13 gelden als verwijzingen naar de voedselinformatieverordening.
5 Monte mléčný dezert čokoládový s lískovými oříšky (Monte melkdessert met chocolade en hazelnoten) 220 g, Monte mléčný dezert čokoládový (Monte melkdessert met chocolade) 100 g, en Monte drink mléčný nápoj čokoládový s lískovými oříšky (Monte melkdrank met chocolade en hazelnoten) 200 ml.
6 Zaak C‑173/09, EU:C:2010:581, punten 25, 26, 29 en 30. Zie ook arrest van 9 september 2021, Dopravní podnik hl. m. Prahy (C‑107/19, EU:C:2021:722, punt 46).
7 Zie in die zin arrest van 20 februari 2018, België/Commissie (C‑16/16 P, EU:C:2018:79, punten 49 en 50 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
8 Deze resultaten omvatten naast de chocoladerichtlijn, onder meer ook verordening (EU) 2016/792 van het Europees Parlement en de Raad van 11 mei 2016 betreffende geharmoniseerde indexcijfers van de consumptieprijzen en van de huizenprijzen en tot intrekking van verordening (EG) nr. 2494/95 van de Raad (PB 2016, L 135, blz. 11), en verordening (EU) 2015/1163 van de Commissie van 15 juli 2015 tot uitvoering van verordening (EG) nr. 1445/2007 van het Europees Parlement en de Raad, wat de voor koopkrachtpariteiten gebruikte lijst van elementaire posten betreft (PB 2015, L 188, blz. 6).
9 Zoals in voetnoot 5 is vermeld, gelden verwijzingen naar richtlijn 79/112 nu als verwijzingen naar de voedselinformatieverordening.
10 Deel E, punt 2, onder a), van bijlage VII bij de voedselinformatieverordening.
11 Artikel 1, lid 1, van de voedselinformatieverordening.
12 Zie artikel 3, lid 1, van de voedselinformatieverordening en de overwegingen 3, 4 en 37 van die verordening. Zie ook arrest van 12 november 2019, Organisation juive européenne en Vignoble Psagot (C‑363/18, EU:C:2019:954, punt 53).
13 Zie overweging 37 van de voedselinformatieverordening over het gebruik van de term „zout” op het etiket in plaats van de term „natrium”.
14 Richtlijn van de Raad van 24 juli 1973 betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke voorschriften van de lidstaten inzake voor menselijke voeding bestemde cacao- en chocoladeproducten (PB 1973, L 228, blz. 23). Zie artikel 7 van de chocoladerichtlijn.
15 Overweging 8 en artikel 3, lid 1, van de chocoladerichtlijn.
16 Dit argument geldt eveneens voor de officiële benamingen in het Bulgaars, Deens, Engels, Frans, Duits en Pools. Alleen de laatste twee van de drie benamingen „chocoladepoeder”, „gesuikerd cacaopoeder” en „gesuikerde cacao” die in het Nederlands mogelijk zijn, lijken het product adequaat te beschrijven.
17 „Chocolade” en „chocoladepoeder” zijn de benamingen van twee verschillende samengestelde ingrediënten, die elk een eigen definitie hebben. „Chocolade” zoals omschreven in deel A, punt 3, onder a), van bijlage I bij de chocoladerichtlijn („čokoláda” in het Tsjechisch) is „het product dat wordt verkregen uit cacaoproducten en suikers en dat, behoudens het bepaalde in punt b), in totaal ten minste 35 % droge cacaobestanddelen bevat, inclusief ten minste 18 % cacaoboter en ten minste 14 % vetvrije droge cacaobestanddelen”. „Cacaopoeder” of „cacao” („kakaový prášek” of „kakao” in het Tsjechisch) is volgens de definitie in deel A, punt 2, onder a), van bijlage I bij de chocoladerichtlijn, „het product dat wordt verkregen door gereinigde, gedopte en geroosterde cacaobonen tot poeder te verwerken en dat ten minste 20 % cacaoboter, uitgedrukt als gewichtsprocent van de droge stof, en ten hoogste 9 % water bevat”. Hieruit volgt dat „chocoladepoeder” ten minste 6,4 % cacaoboter moet bevatten (chocoladepoeder moet ten minste 32 % cacaopoeder bevatten, dat op zijn beurt, berekend op basis van het gewicht van de droge stof, ten minste 20 % cacaoboter moet bevatten).
18 Zie overweging 7 van de chocoladerichtlijn.
19 Zie artikel 1, lid 1, van de voedselinformatieverordening.
20 Zie in dit verband de overwegingen 3, 4 en 7 van de chocoladerichtlijn.