Wydanie tymczasowe

WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)

z dnia 15 października 2026 r.(*)

Odesłanie prejudycjalne – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości – Współpraca wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych – Zwalczanie przestępczości zorganizowanej – Ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej – Artykuł 325 ust. 1 TFUE – Konwencja OIF – Artykuł 2 ust. 1 – Decyzja ramowa 2008/841/WSiSW – Artykuł 2 lit. a) i b) – Poważne nadużycie finansowe w dziedzinie podatku od wartości dodanej – Porozumienie w celu popełnienia przestępstwa – Artykuł 3 – Spoczywający na państwach członkowskich obowiązek zwalczania nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii za pomocą odstraszających i skutecznych środków – Obowiązek ustanowienia sankcji karnych – Maksymalne zagrożenie karą – Zasada proporcjonalności – Termin przedawnienia – Systemowe ryzyko bezkarności

W sprawie C‑321/25 [Gidzhinov](i)

mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Sofiyski gradski sad (sąd dla miasta Sofii, Bułgaria) postanowieniem z dnia 2 maja 2025 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 8 maja 2025 r., w postępowaniu karnym przeciwko

przy udziale:

Sofiyska gradska prokuratura,

TRYBUNAŁ (trzecia izba),

w składzie: C. Lycourgos (sprawozdawca), prezes izby, N. Fenger, S. Rodin, N. Piçarra i O. Spineanu-Matei, sędziowie,

rzecznik generalny: M. Campos Sánchez-Bordona,

sekretarz: V. Di Bucci,

uwzględniając pisemny etap postępowania,

rozważywszy uwagi, które przedstawili:

– w imieniu V – P.Y. Galabov, advokat,

– w imieniu rządu austriackiego – J. Schmoll i P. Thalmann, w charakterze pełnomocników,

– w imieniu Komisji Europejskiej – C. Valero, F. Blanc, I. Zaloguin i M. Wasmeier, w charakterze pełnomocników,

po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 23 kwietnia 2026 r.,

wydaje następujący

Wyrok

1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 325 TFUE, art. 2 ust. 1 Konwencji sporządzonej na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich, podpisanej w Brukseli w dniu 26 lipca 1995 r. i załączonej do aktu Rady z dnia 26 lipca 1995 r. (Dz.U. 1995, C 316, s. 48; zwanej dalej „konwencją OIF”), oraz art. 3 ust. 1 lit. b) decyzji ramowej Rady 2008/841/WSiSW z dnia 24 października 2008 r. w sprawie zwalczania przestępczości zorganizowanej (Dz.U. 2008, L 300, s. 42).

2 Wniosek ten został złożony w ramach postępowania karnego wszczętego przeciwko A, B, V, G i D w związku z kierowaniem organizacją przestępczą lub udziałem w takiej organizacji w celu popełniania przestępstw podatkowych oraz w związku z dopuszczeniem się przez niektóre z tych osób oszustw związanych z podatkiem od wartości dodanej (VAT).

Ramy prawne

Prawo Unii

Konwencja OIF

3 Artykuł 1 ust. 3 konwencji OIF, zatytułowany „Postanowienia ogólne”, stanowi, co następuje:

„Z zastrzeżeniem [art.] 2 [ust.] 2, każde państwo członkowskie podejmuje niezbędne środki w celu zapewnienia, że umyślne przygotowanie lub dostarczenie fałszywych, nieścisłych lub niekompletnych oświadczeń lub dokumentów mających skutek opisany w [ust.] 1 stanowi przestępstwo, o ile nie jest to już zagrożone karą jako przestępstwo podstawowe lub jako udział w, nakłanianie do, lub próba popełnienia nadużycia finansowego [na szkodę interesów finansowych Wspólnot Europejskich] określonego w [ust.] 1”.

4 Artykuł 2 tej konwencji, zatytułowany „Kary”, stanowi:

„1. Każde państwo członkowskie podejmuje niezbędne środki w celu zapewnienia, że działanie określone w [art.] 1 oraz udział w, nakłanianie do, lub próba zachowania określonego w [art.] 1 [ust.] 1 są zagrożone przez skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje karne, włącznie z, przynajmniej w przypadkach poważnego nadużycia finansowego, karami polegającymi na pozbawieniu wolności, które może prowadzić do ekstradycji, przy czym za poważne nadużycie finansowe uważa się takie nadużycie finansowe, które wiąże się przynajmniej z minimalną kwotą określoną w każdym państwie członkowskim. Taka minimalna kwota nie może być ustalona na poziomie wyższym niż 50 000 [EUR].

2. Jednakże w przypadkach niewielkich nadużyć finansowych na łączną kwotę nieprzekraczającą 4000 [EUR], któr[ym] z punktu widzenia prawa wewnętrznego nie towarzyszą szczególnie poważne okoliczności, państwo członkowskie może przewidzieć kary odmienne od określonych w [ust.] 1.

[…]”.

Decyzja 2008/40

5 Zgodnie z art. 2 ust. 1 decyzji Rady 2008/40/WSiSW z dnia 6 grudnia 2007 r. dotyczącej przystąpienia Bułgarii i Rumunii do Konwencji sporządzonej na podstawie art. K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich, Protokołu z dnia 27 września 1996 r., Protokołu z dnia 29 listopada 1996 r. i Protokołu drugiego z dnia 19 czerwca 1997 r. (Dz.U. 2008, L 9, s. 23):

„Konwencja [OIF], [akt Rady z dnia 27 września 1996 r. ustalający Protokół do Konwencji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. 1996, C 313, s. 1)] i [akt Rady z dnia 29 listopada 1996 r. ustalający, na podstawie art. K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, Protokół w sprawie wykładni w trybie prejudycjalnym przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich Konwencji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. 1997, C 151, s. 1)] wchodzą w życie w stosunku do [Republiki] Bułgarii i Rumunii pierwszego dnia pierwszego miesiąca następującego po dniu przyjęcia niniejszej decyzji, o ile nie weszły jeszcze w życie w stosunku do [Republiki] Bułgarii i Rumunii przed tą datą”.

Dyrektywa OIF

6 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371 z dnia 5 lipca 2017 r. w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii (Dz.U. 2017, L 198, s. 29; zwana dalej „dyrektywą OIF”) w art. 16, zatytułowanym „Zastąpienie [konwencji OIF]”, przewiduje, co następuje:

„Konwencję [OIF], w tym protokoły do tej konwencji z dnia 27 września 1996 r., 29 listopada 1996 r. i 19 czerwca 1997 r., zastępuje się niniejszą dyrektywą ze skutkiem od dnia 6 lipca 2019 r. w stosunku do państw członkowskich związanych niniejszą dyrektywą.

W stosunku do państw członkowskich związanych niniejszą dyrektywą odesłania do konwencji należy odczytywać jako odesłania do niniejszej dyrektywy”.

Decyzja ramowa 2008/841

7 Motywy 1–3 decyzji ramowej 2008/841 stanowią:

„(1) Celem programu haskiego jest zwiększenie wspólnego potencjału Unii [Europejskiej] i jej państw członkowskich, aby między innymi lepiej zwalczać przestępczość zorganizowaną o zasięgu ponadnarodowym. Cel ten powinien być realizowany w szczególności poprzez zbliżenie ustawodawstw. Potrzebna jest ściślejsza współpraca między państwami członkowskimi Unii Europejskiej w celu zwalczania niebezpieczeństw związanych z organizacjami przestępczymi i ich rozprzestrzeniania się oraz w celu skutecznego odpowiadania na oczekiwania obywateli i zaspokajania potrzeb państw członkowskich. W tym względzie pkt 14 konkluzji Rady Europejskiej z Brukseli z dnia 4 i 5 listopada 2004 r. stwierdza, że obywatele Europy oczekują od Unii Europejskiej, by przy jednoczesnym zapewnieniu poszanowania podstawowych wolności i praw przyjęła bardziej skuteczne, wspólne podejście do problemów ponadnarodowych, takich jak przestępczość zorganizowana.

(2) W swoim komunikacie z dnia 29 marca 2004 r. w sprawie środków, jakie należy podjąć w dziedzinie zwalczania terroryzmu i innych niebezpiecznych form przestępczości, Komisja uznała, że środki zwalczania przestępczości zorganizowanej w Unii Europejskiej wymagają wzmocnienia i zapowiedziała sporządzenie decyzji ramowej mającej zastąpić wspólne działanie 1998/733/WSiSW z dnia 21 grudnia 1998 r. w sprawie uznawania za przestępstwa karne uczestnictwa w organizacji przestępczej w państwach członkowskich Unii Europejskiej [Dz.U. 1998, L 351, s. 1].

(3) W pkt 3.3.2 programu haskiego stwierdza się, że zbliżenie prawa karnego materialnego służy ułatwieniu wzajemnego uznawania wyroków i orzeczeń sądowych oraz współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych i dotyczy obszarów szczególnie poważnych przestępstw o wymiarze transgranicznym oraz że obszary przestępczości wyraźnie wymienione w traktatach powinny być potraktowane priorytetowo. Definicja przestępstw związanych z udziałem w organizacji przestępczej powinna więc być zbliżona we wszystkich państwach członkowskich. W związku z tym niniejsza decyzja ramowa powinna obejmować przestępstwa, które są zazwyczaj popełniane w ramach udziału w organizacji przestępczej. Ponadto powinna ona przewidywać nakładanie sankcji, odpowiadających powadze tych przestępstw, w stosunku do osób fizycznych i prawnych, które popełniły te przestępstwa lub są odpowiedzialne za ich popełnienie”.

8 Artykuł 1 tej decyzji ramowej, zatytułowany „Definicje”, wyjaśnia:

„Do celów niniejszej decyzji ramowej:

1) »organizacja przestępcza« oznacza zorganizowaną grupę, istniejącą przez pewien czas, składającą się z więcej niż dwóch osób, działających wspólnie w celu popełnienia przestępstw, [w przypadku] których maksymalne zagrożenie karą przekracza co najmniej cztery lata pozbawienia wolności lub aresztu [środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności] lub które podlegają surowszej karze, w celu osiągnięcia, bezpośrednio lub pośrednio, korzyści finansowej lub innej korzyści materialnej;

2) »zorganizowana grupa« oznacza grupę, która nie jest przypadkowo utworzona w celu natychmiastowego popełnienia przestępstwa ani której członkowie nie muszą mieć formalnie określonych ról, w której nie musi istnieć ciągłość członkostwa ani rozwinięta struktura”.

9 Artykuł 2 rzeczonej decyzji ramowej, zatytułowany „Przestępstwa związane z udziałem w organizacji przestępczej”, stanowi:

„Każde państwo członkowskie przyjmuje środki niezbędne do zapewnienia, że następujące jedno lub oba rodzaje zachowań związanych z organizacją przestępczą są uznane za przestępstwa:

a) zachowanie każdej osoby, która, w sposób zamierzony i mając świadomość celu i ogólnej działalności organizacji przestępczej lub zamiaru popełnienia przez nią danych przestępstw, aktywnie bierze udział w działalności przestępczej organizacji, w tym w dostarczaniu informacji lub środków materialnych, rekrutacji nowych członków oraz wszelkich formach finansowania jej działalności, ze świadomością, że udział taki przyczyni się do realizacji działalności przestępczej organizacji;

b) zachowanie każdej osoby polegające na ustaleniu [zawiązaniu] z jedną lub większą liczbą osób [porozumienia], że należy wykonać pewne działanie [mającego na celu wykonanie pewnego działania], którego wykonanie oznaczałoby popełnienie przestępstw, o których mowa w art. 1, nawet jeśli osoba ta nie bierze udziału w faktycznej realizacji działania”.

10 Artykuł 3 tej samej decyzji ramowej, zatytułowany „Sankcje”, ma następujące brzmienie:

„1. Każde państwo członkowskie podejmuje niezbędne środki w celu zapewnienia, że:

a) [w przypadku] przestępstw[a], o którym mowa w art. 2 lit. a), [maksymalne] zagrożenie karą pozbawienia wolności wynosi przynajmniej między dwa a pięć lat; lub

b) [w przypadku] przestępstw[a], o którym mowa w art. 2 lit. b), [maksymalne] zagrożenie karą pozbawienia wolności jest takie samo jak [w przypadku] przestępstwa, w celu popełnienia którego zawiązano porozumienie lub [maksymalne] zagrożenie karą pozbawienia wolności wynosi przynajmniej między dwa a pięć lat.

2. Każde państwo członkowskie przyjmuje niezbędne środki w celu zapewnienia, [by fakt,] że przestępstwa, o których mowa w art. 2, określone przez dane państwo członkowskie, zostały popełnione w ramach udziału w organizacji przestępczej, mógł być uznawany za okoliczność obciążającą”.

Prawo bułgarskie

Kodeks karny

11 Artykuł 23 ust. 1 Nakazatelen kodeks (kodeksu karnego, DV nr 26 z dnia 2 kwietnia 1968 r.) w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanego dalej „kodeksem karnym”) stanowi:

„Gdy jeden czyn wypełnia znamiona kilku przestępstw lub gdy jedna osoba popełniła kilka odrębnych przestępstw przed wydaniem prawomocnego wyroku w odniesieniu do któregokolwiek z nich, sąd, po określeniu kary za każde z przestępstw odrębnie, wymierza karę najsurowszą”.

12 Artykuł 80 tego kodeksu przewiduje:

„1. Ściganie karne jest wykluczone ze względu na przedawnienie, jeżeli nie zostało rozpoczęte w ciągu:

[…]

2) piętnastu lat w przypadku czynów zagrożonych karą pozbawienia wolności powyżej dziesięciu lat;

3) dziesięciu lat w przypadku czynów zagrożonych karą pozbawienia wolności powyżej trzech lat;

[…]

3. Bieg przedawnienia ścigania rozpoczyna się z chwilą popełnienia przestępstwa; w przypadku usiłowania lub przygotowania do popełnienia przestępstwa – z dniem, w którym popełniono ostatni czyn, a w przypadku przestępstw nieprzerwanych oraz ciągłych – z chwilą ich zakończenia”.

13 Zgodnie z art. 81 wspomnianego kodeksu:

„1. Bieg przedawnienia ulega zawieszeniu, jeżeli rozpoczęcie lub kontynuowanie ścigania jest uzależnione od rozstrzygnięcia kwestii wstępnej w drodze prawomocnego orzeczenia sądowego.

2. Bieg przedawnienia ulega przerwaniu w wyniku każdej czynności właściwych organów podjętych w celu rozpoczęcia ścigania i dotyczy wyłącznie osoby, przeciwko której toczy się postępowanie. Po zakończeniu czynności, która spowodowała przerwanie biegu przedawnienia, bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo.

3. Niezależnie od zawieszenia lub przerwania biegu przedawnienia ściganie karne jest wykluczone, jeżeli upłynął okres przekraczający o połowę termin przewidziany w poprzednim artykule”.

14 Artykuł 93 tego samego kodeksu przewiduje:

„Terminy i pojęcia zastosowane w niniejszym kodeksie mają następujące znaczenie:

[…]

20) »zorganizowana grupa przestępcza«: trwała i zorganizowana grupa co najmniej trzech osób, której celem jest wspólne popełnianie, na terytorium kraju lub za granicą, przestępstw zagrożonych karą pozbawienia wolności powyżej trzech lat. Grupę uznaje się za zorganizowaną również w przypadku braku formalnego podziału ról między uczestnikami, długotrwałego udziału lub rozbudowanej struktury”.

15 Artykuł 255 kodeksu karnego stanowi:

„1. Kto uchyla się od ustalenia lub zapłaty zobowiązania podatkowego w dużej wysokości poprzez:

[…]

7) nienależne odliczenie podatku naliczonego,

podlega karze pozbawienia wolności od roku do sześciu lat oraz grzywnie w wysokości do 2000 BGN [lewów bułgarskich].

[…]

3. W przypadku zobowiązania podatkowego w szczególnie dużej wysokości kara wynosi od trzech do ośmiu lat pozbawienia wolności oraz orzeka się przepadek całości lub części mienia sprawcy”.

16 Artykuł 321 tego kodeksu wskazuje:

„1. Utworzenie zorganizowanej grupy przestępczej bądź kierowanie nią podlegają karze pozbawienia wolności od trzech do dziesięciu lat.

2. Udział w takiej grupie podlega karze pozbawienia wolności od roku do sześciu lat.

3. Jeżeli grupa przestępcza została utworzona […] w celu uzyskania korzyści majątkowych, […] karę stanowi:

1) w przypadku przestępstw, o których mowa w ust. 1 – kara pozbawienia wolności od pięciu do piętnastu lat;

2) w przypadku przestępstw, o których mowa w ust. 2 – kara pozbawienia wolności od trzech do dziesięciu lat”.

Kodeks postępowania karnego

17 Artykuł 24 ust. 1 Nakazatelno-protsesualen kodeks (kodeksu postępowania karnego, DV nr 86 z dnia 28 października 2005 r.) w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym przewiduje:

„Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte postępowanie zostaje umorzone, gdy:

[…]

3) odpowiedzialność karna wygasła z powodu upływu ustawowego terminu przedawnienia;

[…]”.

Postępowanie główne i pytania prejudycjalne

18 Na podstawie aktu oskarżenia sporządzonego w 2015 r. A, B, V, G i D zostali postawieni przed właściwym sądem karnym, przed którym mają odpowiedzieć za popełnienie szeregu przestępstw.

19 W szczególności zarzuca się przede wszystkim A i B kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą, utworzoną w celu uzyskania korzyści majątkowych w rozumieniu art. 321 ust. 3 kodeksu karnego. Przestępstwo to, które miało rozpocząć się w marcu 2011 r. i zakończyć w dniu 14 listopada 2012 r., podlega karze pozbawienia wolności od pięciu do piętnastu lat.

20 Następnie, na podstawie tego samego przepisu, zarzuca się V, G i D udział w tej samej zorganizowanej grupie przestępczej. Przestępstwo to, które również miało rozpocząć się w marcu 2011 r. i zakończyć w dniu 14 listopada 2012 r., podlega karze pozbawienia wolności od trzech do dziesięciu lat.

21 Wreszcie zarzuca się A, B, V i D popełnienie w okresie od czerwca 2011 r. do października 2012 r. różnych oszustw związanych z VAT, na kwoty odpowiednio: 1 239 070 BGN (około 633 525 EUR), 2 211 200 BGN (około 1 130 568 EUR), 2 000 000 BGN (około 1 022 583 EUR) oraz 2 433 590 BGN (około 1 244 274 EUR). Każde z owych przestępstw, o których mowa w art. 255 ust. 3 kodeksu karnego, jest zagrożone karą pozbawienia wolności od trzech do ośmiu lat oraz orzeczeniem przepadku całości lub części mienia. W związku z tym maksymalna kara pozbawienia wolności, jaka może zostać orzeczona za wszystkie wspomniane przestępstwa, nie może przekraczać ośmiu lat.

22 W dniu 26 listopada 2015 r., po wniesieniu aktu oskarżenia, o którym mowa w pkt 18 niniejszego wyroku, sprawę przydzielono składowi orzekającemu złożonemu z sędziego i dwóch ławników, który to skład w latach 2015–2021 przeprowadził 48 rozpraw. W związku z wyznaczeniem tego sędziego na stanowisko delegowanego prokuratora europejskiego postępowanie musiało zostać, po przydzieleniu sprawy drugiemu sędziemu i dwóm innym ławnikom, wznowione ab initio. W latach 2022–2025 rzeczony skład sędziowski przeprowadził 18 rozpraw, nie podjęto jednak żadnych konkretnych działań w celu zebrania dowodów. W związku z przejściem w stan spoczynku rzeczonego drugiego sędziego w dniu 14 marca 2025 r. sprawa została przydzielona ponownie – trzeciemu sędziemu i dwóm nowym ławnikom, którzy tworzą skład sądu odsyłającego.

23 W pierwszej kolejności sąd ten wskazuje, że zgodnie z art. 80 i 81 kodeksu karnego termin przedawnienia mający zastosowanie do przestępstw polegających na oszustwie związanym z VAT oraz na udziale w zorganizowanej grupie przestępczej, których dotyczy rozpatrywana przez niego sprawa, wkrótce upłynie. W tym względzie sąd ów wyjaśnia, że bezwzględny termin przedawnienia mający zastosowanie do tych przestępstw wynosi piętnaście lat. W związku z tym przedawnienie przestępstw polegających na oszustwie związanym z VAT nastąpi w latach 2026 i 2027 – w zależności od daty złożenia nieprawdziwej, według zarzutów, deklaracji VAT, a przestępstwa polegającego na udziale w zorganizowanej grupie przestępczej – w dniu 14 listopada 2027 r., czyli piętnaście lat po rozwiązaniu tej grupy. Jednak zdaniem sądu odsyłającego w niniejszej sprawie nie jest obiektywnie możliwe doprowadzenie do końca postępowania karnego przed trzema instancjami sądowymi przed upływem owych terminów.

24 Natomiast, co się tyczy postępowania karnego wszczętego przeciwko A i B w związku z kierowaniem zorganizowaną grupą przestępczą, wspomniany sąd wskazuje, że ze względu na to, iż maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności za to przestępstwo wynosi piętnaście lat, bezwzględny termin jego przedawnienia wynosi 22 lata i sześć miesięcy – a zatem upłynie dopiero w dniu 14 maja 2035 r. W opinii tego sądu taki termin jest wystarczający, by doprowadzić postępowanie karne do końca – nawet przed trzema instancjami sądowymi.

25 W tych okolicznościach sąd odsyłający uważa, że obliczanie terminu przedawnienia wyłącznie na podstawie maksymalnego zagrożenia karą – bez uwzględnienia złożoności prawnej i faktycznej sprawy oraz ewentualnego wystąpienia nieprzewidzianych okoliczności – mogłoby być niezgodne z prawem Unii. W tym względzie sąd ów przypomina, że w wyroku z dnia 24 lipca 2023 r., Lin (C‑107/23 PPU, zwanym dalej „wyrokiem Lin”, EU:C:2023:606), Trybunał orzekł, że państwa członkowskie powinny czuwać nad tym, aby przepisy dotyczące przedawnienia przewidziane przez prawo krajowe pozwalały na skuteczne ukaranie przestępstw związanych z nadużyciami związanymi z VAT oraz aby z przyczyn wynikających z tego prawa krajowego nie istniało systemowe ryzyko bezkarności, w szczególności w sprawach, których złożoność wymaga dłuższego postępowania przygotowawczego.

26 Tymczasem sąd odsyłający podkreśla, iż okoliczność, że prawo bułgarskie nie przewiduje możliwości ustalenia terminu przedawnienia dłuższego niż bezwzględny termin przedawnienia wynoszący w przypadku przestępstw polegających na oszustwie związanym z VAT piętnaście lat, stanowi – w bardziej złożonych sprawach lub wskutek wystąpienia nieprzewidzianej okoliczności pociągającej za sobą konieczność wznowienia postępowania ab initio – problem systemowy, ponieważ im bardziej złożona jest działalność przestępcza będąca przedmiotem ścigania, tym trudniej jest doprowadzić postępowanie karne do końca przed upływem tego terminu.

27 W drugiej kolejności sąd ten wskazuje, że w przypadku przestępstw polegających na oszustwie podatkowym maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności przewidziane przez ustawodawcę bułgarskiego wynosi osiem lat, podczas gdy maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności w przypadku udziału w zorganizowanej grupie przestępczej i kierowania taką grupą wynosi odpowiednio dziesięć i piętnaście lat, mimo że jedynym celem przestępczym tej zorganizowanej grupy jest popełnienie oszustwa podatkowego. W tych okolicznościach sąd odsyłający zastanawia się, czy taka różnica w maksymalnym zagrożeniu karą jest zgodna z art. 3 ust. 1 lit. b) decyzji ramowej 2008/841.

28 W tym względzie rzeczony sąd podkreśla, że przepis ten przewiduje rozwiązania alternatywne w odniesieniu do zagrożenia karą w przypadku porozumienia mającego na celu popełnienie przestępstwa w rozumieniu art. 2 lit. b) tej decyzji ramowej. Zgodnie z pierwszą opcją państwa członkowskie mogą przewidzieć maksymalne zagrożenie karą, które jest takie samo jak w przypadku przestępstw, w celu popełnienia których zawiązano owo porozumienie. Zgodnie z drugą opcją mogą one przewidzieć maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności, które wynosi co najmniej od dwóch do pięciu lat. Ta druga opcja ustala zatem przedział zagrożenia karą, który nie jest powiązany z maksymalnym zagrożeniem karą odnoszącym się do przestępstw planowanych przez organizację przestępczą. W związku z tym sąd odsyłający żywi wątpliwości, czy wspomnianą drugą opcję można interpretować w ten sposób, że pozwala ona państwom członkowskim na przewidywanie kar surowszych niż kary grożące za wspomniane przestępstwa.

29 Sąd ten uważa bowiem, że porozumienie, o którym mowa w art. 2 lit. b) decyzji ramowej 2008/841, które doprowadziło do utworzenia organizacji przestępczej w rozumieniu art. 1 pkt 1 tej decyzji ramowej, ma charakter przestępczy wyłącznie ze względu na swój cel, a mianowicie popełnienie określonych przestępstw. W związku z tym rzeczony sąd skłania się ku poglądowi, że kara grożąca za takie porozumienie nie może być surowsza niż kara przewidziana za przestępstwa będące przedmiotem tego porozumienia, gdyż w przeciwnym wypadku naruszona zostanie zasada proporcjonalności.

30 Sąd odsyłający uznaje jednak, że z brzmienia drugiej opcji wymienionej w art. 3 ust. 1 lit. b) decyzji ramowej 2008/841 zdaje się wynikać, iż państwa członkowskie mogą przewidzieć w odniesieniu do związku przestępczego karę surowszą niż kara mająca zastosowanie do przestępstw, których popełnienie jest celem tego związku.

31 W tych okolicznościach Sofiyski gradski sad (sąd dla miasta Sofii, Bułgaria) postanowił zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

„1) Czy art. 325 [TFUE] i art. 2 ust. 1 [konwencji OIF] stoją na przeszkodzie ustawie krajowej, która przewiduje przedawnienie ścigania karnego czynów naruszających interesy finansowe Unii i zgodnie z którą okres przedawnienia ustala się wyłącznie na podstawie maksymalnego zagrożenia karą za przestępstwo, a nie na podstawie złożoności faktycznej i prawnej sprawy, oraz która nie uwzględnia możliwości wystąpienia nieprzewidzianego zdarzenia, w związku z którym postępowanie karne musi rozpocząć się od nowa, tak że stosowanie ustawy krajowej może prowadzić do bezkarności?

2) Czy art. 3 ust. 1 lit. b) decyzji ramowej 2008/841 stoi na przeszkodzie ustawie krajowej, zgodnie z którą maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności za przestępstwo, o którym mowa w art. 2 lit. b), jest wyższe niż maksymalne zagrożenie karą za przestępstwo, którego popełnienie jest celem porozumienia, o którym mowa w art. 2 lit. b)?”.

W przedmiocie pytań prejudycjalnych

W przedmiocie pytania pierwszego

32 Na wstępie należy zauważyć, po pierwsze, że z postanowienia odsyłającego wynika, iż w prawie bułgarskim termin przedawnienia zwykle mający zastosowanie do przestępstwa zależy od surowości grożącej kary i może ulec przerwaniu lub zawieszeniu. Jeśli chodzi o bezwzględny termin przedawnienia mający zastosowanie do tego przestępstwa, który jako taki nie ulega przerwaniu ani zawieszeniu, jest on półtora raza dłuższy niż termin przedawnienia mający zwykle zastosowanie do tego przestępstwa. Jeżeli przed upływem tego bezwzględnego terminu przedawnienia nie zapadł żaden prawomocny wyrok skazujący, należy uznać, że ściganie danego przestępstwa ostatecznie uległo przedawnieniu.

33 W tym kontekście sąd odsyłający zastanawia się nad zgodnością z art. 325 TFUE oraz art. 2 ust. 1 konwencji OIF uregulowań bułgarskich, w których ustalono na piętnaście lat bezwzględny termin przedawnienia mający zastosowanie do przestępstw polegających na oszustwie związanym z VAT i udziale w zorganizowanej grupie przestępczej, której celem jest popełnianie takich przestępstw.

34 Po drugie, ponieważ czyny leżące u podstaw postępowania karnego zostały popełnione w latach 2011 i 2012, konwencja OIF ma do nich zastosowanie ratione temporis. Otóż z jednej strony z art. 2 decyzji 2008/40 wynika, że konwencja ta weszła w życie w Bułgarii najpóźniej w dniu 1 stycznia 2008 r. Z drugiej strony wspomniana konwencja przestała obowiązywać dopiero od dnia 6 lipca 2019 r., czyli od dnia, w którym została zastąpiona dyrektywą OIF, jak stanowi art. 16 tej dyrektywy (zob. analogicznie wyrok z dnia 16 lipca 2026 r., Lin II, C‑280/25, zwany dalej „wyrokiem Lin II”, EU:C:2026:586, pkt 67, 68).

35 Po trzecie, z postanowienia odsyłającego wynika z jednej strony, że łączna kwota oszustwa związanego z VAT, o którego popełnienie podejrzewa się osoby, których dotyczy postępowanie główne, jest szacowana na ponad 4 mln EUR. Takie nadużycie powinno się zatem uznać za „poważne” w rozumieniu art. 325 TFUE i art. 2 ust. 1 konwencji OIF (zob. podobnie wyroki: Lin, pkt 22, 79; Lin II, pkt 73, 74).

36 Z drugiej strony należy podkreślić, że art. 325 ust. 1 TFUE obejmuje nie tylko czyny, które faktycznie naruszają interesy finansowe Unii, lecz również usiłowanie popełnienia takich czynów (zob. podobnie wyrok z dnia 21 grudnia 2021 r., Euro Box Promotion i in., C‑357/19, C‑379/19, C‑547/19, C‑811/19 i C‑840/19; EU:C:2021:1034, pkt 187).

37 Podobnie z art. 1 ust. 3 i art. 2 ust. 1 konwencji OIF wynika, że usiłowanie popełnienia nadużycia finansowego naruszającego interesy finansowe Unii należy uznać za takie nadużycie w rozumieniu owego art. 2 ust. 1 (zob. podobnie wyrok Lin II, pkt 95).

38 Poza tym Trybunał orzekł już, że tworzenie organizacji przestępczej w celu popełniania przestępstw w dziedzinie VAT stanowi przypadek poważnego oszustwa stanowiącego zagrożenie dla interesów finansowych Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 8 września 2015 r., Taricco i in., C‑105/14, EU:C:2015:555, pkt 42).

39 Wobec tego, gdyby czyny zarzucane osobom, których dotyczy postępowanie główne, zostały udowodnione, zarówno przestępstwo oszustwa związanego z VAT, jak i przestępstwo udziału w zorganizowanej grupie przestępczej w celu popełnienia tego oszustwa – o które to przestępstwa oskarżono wspomniane osoby przed sądem odsyłającym – powinny być uznane za poważne nadużycia finansowe naruszające interesy finansowe Unii w rozumieniu art. 325 TFUE oraz art. 2 ust. 1 konwencji OIF.

40 Wynika z tego, że poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 325 TFUE i art. 2 ust. 1 konwencji OIF należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, zgodnie z którymi ściganie karne poważnych nadużyć finansowych naruszających interesy finansowe Unii nieuchronnie ulega przedawnieniu, jeżeli w terminie piętnastu lat od popełnienia tych przestępstw nie zapadł prawomocny wyrok skazujący – niezależnie od wystąpienia jakiejkolwiek przyczyny przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia i niezależnie od wszelkich nieprzewidzianych okoliczności, a także niezależnie od stopnia złożoności sprawy – ponieważ termin taki może, zdaniem sądu odsyłającego, prowadzić do systemowego ryzyka bezkarności w przypadku takich nadużyć.

41 W pierwszej kolejności należy podkreślić, że art. 325 ust. 1 TFUE nakłada na państwa członkowskie obowiązek zwalczania nadużyć finansowych i wszelkich innych nielegalnych działań naruszających interesy finansowe Unii za pomocą skutecznych i odstraszających środków. O ile państwom członkowskim przysługuje swoboda wyboru stosowanych sankcji, które mogą przybrać formę sankcji administracyjnych, karnych lub obydwu tych sankcji łącznie, o tyle muszą one zapewnić, na mocy tego postanowienia, aby przypadki poważnych nadużyć finansowych lub inne nielegalne działania poważnie naruszające interesy finansowe Unii były zagrożone skutecznymi i odstraszającymi sankcjami karnymi (wyrok Lin II, pkt 109 i przytoczone tam orzecznictwo).

42 Z kolei art. 2 ust. 1 konwencji OIF nakłada na państwa członkowskie obowiązek podjęcia niezbędnych środków w celu zapewnienia, aby działania stanowiące nadużycia finansowe naruszające interesy finansowe Unii były zagrożone przez skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje karne, włącznie z karami polegającymi, przynajmniej w przypadkach poważnego nadużycia finansowego, na pozbawieniu wolności mogącym prowadzić do ekstradycji (zob. podobnie wyrok Lin II, pkt 71).

43 W drugiej kolejności w czasie zaistnienia okoliczności faktycznych będących przedmiotem postępowania głównego regulacja dotycząca przedawnienia mająca zastosowanie do przestępstw naruszających interesy finansowe Unii nie była przedmiotem harmonizacji dokonanej przez prawodawcę Unii, która częściowo nastąpiła dopiero poprzez przyjęcie dyrektywy OIF (wyrok Lin, pkt 81 i przytoczone tam orzecznictwo), przy czym nie miała ona zastosowania do sporu w postępowaniu głównym, jak wynika z pkt 34 niniejszego wyroku.

44 W związku z tym w czasie zaistnienia okoliczności faktycznych rozpatrywanych w postępowaniu głównym przyjęcie przepisów regulujących przedawnienie odpowiedzialności karnej za przestępstwa naruszające interesy finansowe Unii wchodziło w zakres kompetencji państw członkowskich. Jednakże przy wykonywaniu tej kompetencji państwa te są zobowiązane do przestrzegania obowiązków wynikających dla nich z prawa Unii, a w szczególności z art. 325 TFUE i art. 2 ust. 1 konwencji OIF (zob. podobnie wyrok Lin, pkt 82).

45 W związku z tym państwa członkowskie powinny czuwać między innymi nad tym, aby przepisy dotyczące przedawnienia przewidziane przez prawo krajowe pozwalały na skuteczne karanie przestępstw polegających na poważnym naruszeniu interesów finansowych Unii, ponieważ istnienie systemowego ryzyka, że takie przestępstwa pozostaną bezkarne, stanowi przypadek niezgodności z wymogami art. 325 ust. 1 TFUE i art. 2 ust. 1 konwencji OIF (zob. podobnie wyroki: Lin, pkt 92; Lin II, pkt 219 i przytoczone tam orzecznictwo).

46 W trzeciej i ostatniej kolejności z orzecznictwa Trybunału wynika, że bezwzględny termin przedawnienia, taki jak ten rozpatrywany w sprawie głównej, przyczynia się do zwiększenia pewności prawa poprzez zapobieganie sytuacji, w której przedawnienie ścigania mogłoby być przeciągane w nieskończoność poprzez powtarzanie czynności przerywających lub zawieszających bieg przedawnienia (zob. podobnie wyrok z dnia 27 listopada 2025 r., Mikroregion Porta Bohemica, C‑539/24, EU:C:2025:919, pkt 20 i przytoczone tam orzecznictwo).

47 Taki bezwzględny termin przedawnienia musi być jednak wystarczająco długi, aby w praktyce nie uniemożliwiać ani nadmiernie nie utrudniać ochrony interesów finansowych Unii (zob. analogicznie wyroki: z dnia 21 stycznia 2021 r., Whiteland Import Export, C‑308/19, EU:C:2021:47, pkt 48, 49; z dnia 30 stycznia 2025 r., Trenitalia, C‑510/23, EU:C:2025:41, pkt 38). Aby ocenić, czy taki termin jest wystarczający, należy uwzględnić wszystkie elementy danego systemu przedawnienia, a także stopień złożoności postępowania niezbędnego do stwierdzenia przedmiotowych przestępstw (zob. podobnie wyroki: z dnia 21 stycznia 2021 r., Whiteland Import Export, C‑308/19, EU:C:2021:47, pkt 50; z dnia 30 stycznia 2025 r., Trenitalia, C‑510/23, EU:C:2025:41, pkt 39).

48 I tak Trybunał orzekł już, że państwa członkowskie mają obowiązek zapewnienia, by ustanowiono wystarczająco długi termin przedawnienia – tak aby umożliwić doprowadzenie do końca postępowań karnych wszczętych przeciwko sprawcom poważnych nadużyć finansowych naruszających interesy finansowe Unii, przy należytym uwzględnieniu długotrwałości i złożoności tych postępowań (zob. podobnie wyrok z dnia 8 września 2015 r., Taricco i in., C‑105/14, EU:C:2015:555, pkt 46, 47).

49 W niniejszej sprawie, jak podkreślono w pkt 33 niniejszego wyroku, przestępstwa polegające na oszustwie związanym z VAT i udziale w zorganizowanej grupie przestępczej, takie jak te zarzucane osobom, wobec których jest prowadzone postępowanie główne, ulegają zgodnie z prawem bułgarskim przedawnieniu, jeżeli w terminie piętnastu lat od ich popełnienia nie zapadł żaden prawomocny wyrok skazujący.

50 W tym względzie, po pierwsze, jak zasadniczo zauważył rzecznik generalny w pkt 44 opinii, taki piętnastoletni termin co do zasady pozostawia bułgarskim organom karnym rozsądny przedział czasu na doprowadzenie do końca postępowań karnych wszczętych przeciwko sprawcom takich oszustw oraz na uzyskanie – przed upływem mającego do nich zastosowanie terminu przedawnienia – prawomocnego wyroku w sprawie owych oszustw, nawet jeśli wyrok ten wymaga zbadania sprawy przez trzy instancje sądowe.

51 Po drugie, sąd odsyłający nie przedstawił Trybunałowi wystarczających informacji pozwalających stwierdzić, by w Bułgarii, systemowo, było w praktyce nadmiernie trudno o wydanie – w sprawach przestępstw polegających na poważnych nadużyciach finansowych naruszających interesy finansowe Unii – orzeczenia mającego powagę rzeczy osądzonej w terminie piętnastu lat od popełnienia tych przestępstw. W tym względzie należy w szczególności podkreślić, że zmiany dotyczące składów orzekających w pojedynczych sprawach nie wystarczają, by stwierdzić istnienie systemowego ryzyka bezkarności w przypadku wspomnianych przestępstw.

52 Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, odpowiedź na pytanie pierwsze powinna brzmieć: art. 325 TFUE i art. 2 ust. 1 konwencji OIF należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, zgodnie z którymi ściganie karne poważnych nadużyć finansowych naruszających interesy finansowe Unii nieuchronnie ulega przedawnieniu, jeżeli w terminie piętnastu lat od popełnienia tych przestępstw nie zapadł prawomocny wyrok skazujący – niezależnie od wystąpienia jakiejkolwiek przyczyny przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia i niezależnie od wszelkich nieprzewidzianych okoliczności, o ile termin taki nie prowadzi w państwie członkowskim, w którym obowiązuje, do systemowego ryzyka bezkarności w przypadku takich nadużyć.

W przedmiocie pytania drugiego

53 Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 3 ust. 1 lit. b) decyzji ramowej 2008/841 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, zgodnie z którymi maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności w przypadku przestępstwa polegającego na zawiązaniu porozumienia w celu popełnienia przestępstwa, o którym to porozumieniu mowa w art. 2 lit. b) tej decyzji ramowej, jest zarówno wyższe niż maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności w przypadku przestępstwa, w celu popełnienia którego zawiązano to porozumienie, jak i wyższe niż pięć lat.

54 Jak wynika z motywów 1 i 3 wspomnianej decyzji ramowej, opiera się ona na wspólnym podejściu do problemów transgranicznych, takich jak przestępczość zorganizowana, i powinna, po pierwsze, obejmować przestępstwa, które są zazwyczaj popełniane w ramach udziału w organizacji przestępczej, a po drugie, przewidywać nakładanie sankcji, odpowiadających powadze tych przestępstw, w stosunku do osób fizycznych i prawnych, które popełniły te przestępstwa lub są odpowiedzialne za ich popełnienie (zob. podobnie wyrok z dnia 11 lipca 2024 r., Volieva, C‑265/23, EU:C:2024:602, pkt 38).

55 W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika, że osoby, przeciwko którym toczy się postępowanie główne, są w szczególności oskarżone, na podstawie art. 321 kodeksu karnego, o kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą, której celem było popełnianie oszustw związanych z VAT, lub o udział w takiej grupie w rozumieniu art. 93 pkt 20 tego kodeksu.

56 Według sądu odsyłającego przestępstwa polegające na kierowaniu taką zorganizowaną grupą przestępczą oraz na udziale w tej grupie wchodzą w zakres stosowania art. 2 lit. b) decyzji ramowej 2008/841, a mianowicie stanowią zachowanie związane z organizacją przestępczą polegające na zawiązaniu z jedną lub większą liczbą osób porozumienia mającego na celu wykonanie pewnego działania, którego wykonanie oznaczałoby popełnienie jednego z przestępstw, o których mowa w art. 1 tej decyzji ramowej, nawet jeśli pierwsza z tych osób nie bierze udziału w faktycznej realizacji tego działania.

57 Komisja uważa jednak, że przestępstwa, o których mowa w pkt 55 niniejszego wyroku, wchodzą raczej w zakres stosowania art. 2 lit. a) wspomnianej decyzji ramowej, a mianowicie stanowią zachowanie związane z organizacją przestępczą, jakim jest zachowanie każdej osoby, która, w sposób zamierzony i mając świadomość celu i ogólnej działalności organizacji przestępczej lub zamiaru popełnienia przez nią danych przestępstw, aktywnie bierze udział w działalności przestępczej organizacji, w tym w dostarczaniu informacji lub środków materialnych, rekrutacji nowych członków oraz wszelkich formach finansowania jej działalności, jeśli osoba ta ma świadomość, że jej udział przyczyni się do realizacji działalności przestępczej organizacji.

58 W tym względzie, po pierwsze, z art. 2 decyzji ramowej 2008/841 wynika, że państwa członkowskie mają możliwość uznania za przestępstwo albo obu zachowań, o których mowa w tym przepisie, albo tylko jednego z nich. Tymczasem z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym nie wynika, jakiego wyboru dokonał w tej kwestii ustawodawca bułgarski. Po drugie, należy przypomnieć, że pytania dotyczące wykładni prawa Unii są przedkładane przez sąd krajowy na gruncie stanu prawnego i faktycznego, za którego ustalenie odpowiedzialny jest on sam, przy czym prawidłowość tych ustaleń nie podlega ocenie Trybunału [wyrok z dnia 22 listopada 2022 r., Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Wydalenie – Marihuana lecznicza), C‑69/21, EU:C:2022:913, pkt 44].

59 Z orzecznictwa tego wynika, że Trybunał nie może podważać oceny sądu odsyłającego, zgodnie z którą przestępstwa polegające na kierowaniu zorganizowaną grupą przestępczą oraz na udziale w niej, których popełnienie zarzuca się osobom, których dotyczy postępowanie główne, wchodzą w zakres stosowania art. 2 lit. b) tej decyzji ramowej. Prawdą jest też, iż gdyby okazało się w sposób oczywisty, że wykładnia tego przepisu, o którą się zwrócono, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, drugie pytanie prejudycjalne należałoby uznać za niedopuszczalne (zob. podobnie wyrok z dnia 18 czerwca 2026 r., NTH Haustechnik, C‑484/24, EU:C:2026:496, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo). Nie jest tak jednak w niniejszej sprawie.

60 Jednak w każdym razie, mimo że system sankcji przewidziany w art. 3 ust. 1 lit. b) decyzji ramowej 2008/841 w odniesieniu do przestępstwa, o którym mowa w art. 2 lit. b) tej decyzji ramowej, różni się od systemu ustanowionego w art. 3 ust. 1 lit. a) rzeczonej decyzji ramowej w odniesieniu do przestępstwa, o którym mowa w jej art. 2 lit. a), nie zmienia to faktu, że odpowiedź na drugie pytanie przedłożone przez sąd odsyłający byłaby z powodów przedstawionych poniżej identyczna, gdyby sąd ten ostatecznie uznał, że przestępstwa wymienione w pkt 55 niniejszego wyroku są objęte zakresem art. 2 lit. a) wspomnianej decyzji ramowej, a nie jej art. 2 lit. b).

61 W świetle powyższego wyjaśnienia należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. b) decyzji ramowej 2008/841 w przypadku porozumienia, o którym mowa w jej art. 2 lit. b), maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności powinno być takie samo jak w przypadku przestępstwa, w związku z którym zawiązano to porozumienie, albo też owo maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności powinno mieścić się w przedziale co najmniej od dwóch do pięciu lat.

62 Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem zarówno z wymogów jednolitego stosowania prawa Unii, jak i z zasady równości wynika, że przepisowi prawa Unii, który nie zawiera żadnego wyraźnego odesłania do prawa państw członkowskich w celu określenia ich znaczenia i zakresu, należy zazwyczaj nadawać w całej Unii autonomiczną i jednolitą wykładnię, której należy dokonywać z uwzględnieniem nie tylko treści tego przepisu, ale także jego kontekstu i celów realizowanych przez uregulowania, których część on stanowi (zob. podobnie wyroki: z dnia 18 stycznia 1984 r., Ekro, 327/82, EU:C:1984:11, pkt 11; z dnia 18 grudnia 2025 r., Slagelse Almennyttige Boligselskab, Afdeling Schackenborgvænge, C‑417/23, EU:C:2025:1017, pkt 76).

63 Co się tyczy przede wszystkim brzmienia art. 3 ust. 1 lit. b) decyzji ramowej 2008/841, należy wskazać, że sformułowanie tego przepisu wykazuje rozbieżności w poszczególnych wersjach językowych. I tak w wersji włoskiej („o compresa tra due e cinque anni”) przepis ten przewiduje, że w przypadku przestępstwa, o którym mowa w art. 2 lit. b) tej decyzji ramowej, maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności jest takie samo jak w przypadku przestępstwa, w celu popełnienia którego zawiązano porozumienie, lub wynosi od dwóch do pięciu lat. Natomiast w innych wersjach językowych, takich jak wersje: hiszpańska („con una pena máxima de reclusión de al menos entre dos y cinco años”), duńska („med en maksimumsfrihedsstraf på mindst mellem to og fem år”), niemiecka („mit einer Freiheitsstrafe im Höchstmaß von mindestens zwei bis fünf Jahren”), grecka („με ποινή στερητική της ελευθερίας το μέγιστο ύψος της οποίας είναι τουλάχιστο μεταξύ δύο και πέντε ετών”), angielska („by a maximum term of imprisonment of at least between two and five years”), niderlandzka („met een maximale vrijheidsstraf van ten minste tussen de twee en de vijf jaar”), portugalska („com uma pena de prisão com a duração máxima de, pelo menos, dois a cinco anos”) i rumuńska („de o pedeapsă maximă privativă de libertate de cel puțin doi până la cinci ani”), rzeczony przepis przewiduje, że w przypadku tego przestępstwa maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności jest takie samo jak w przypadku przestępstwa, w celu popełnienia którego zawiązano rzeczone porozumienie, lub maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności wynosi co najmniej od dwóch do pięciu lat.

64 To samo dotyczy sformułowania art. 3 ust. 1 lit. a) decyzji ramowej 2008/841. I tak we włoskiej wersji językowej („di durata massima compresa tra due e cinque anni”) maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności przewidziane w tym przepisie wynosi od dwóch do pięciu lat, podczas gdy między innymi w wersjach: hiszpańskiej („una pena máxima de reclusión de al menos entre dos y cinco años”), duńskiej („med en maksimumsfrihedsstraf på mindst mellem to og fem år”), niemieckiej („mit einer Freiheitsstrafe im Höchstmaß von mindestens zwei bis fünf Jahren”), greckiej („η αξιόποινη πράξη την οποία αναφέρει το στοιχείο α) του άρθρου 2 να τιμωρείται με μέγιστη ποινή στερητική της ελευθερίας τουλάχιστον μεταξύ δύο και πέντε ετών”), angielskiej („a maximum term of imprisonment of at least between two and five years”), francuskiej („une peine d’emprisonnement maximale comprise entre deux ans et cinq ans au moins”), niederlandzkiej („een maximale vrijheidsstraf die ten minste tussen de twee en de vijf jaar bedraagt”), portugalskiej („uma pena de prisão com a duração máxima de, pelo menos, dois a cinco anos”) i rumuńskiej („de o pedeapsă maximă privativă de libertate de cel puțin doi până la cinci ani”) rzeczonego przepisu przewidziano maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności wynoszące co najmniej od dwóch do pięciu lat.

65 Otóż sformułowania użytego w jednej z wersji językowych przepisu prawa Unii nie można traktować jako jedynej podstawy wykładni tego przepisu lub przyznawać mu w tym zakresie pierwszeństwa względem innych wersji językowych. Przepisy prawa Unii należy bowiem interpretować i stosować w sposób jednolity w świetle wersji sporządzonych we wszystkich językach Unii Europejskiej. W przypadku rozbieżności pomiędzy różnymi wersjami językowymi tekstu prawa unijnego dany przepis należy interpretować z uwzględnieniem ogólnej systematyki i celu uregulowań, których stanowi on część (zob. podobnie wyroki: z dnia 27 października 1977 r., Bouchereau, 30/77, EU:C:1977:172, pkt 14; z dnia 21 maja 2026 r., Höldermann, C‑447/24, EU:C:2026:417, pkt 71).

66 W drugiej kolejności należy zauważyć, że decyzja ramowa 2008/841 została przyjęta na podstawie między innymi art. 31 ust. 1 UE, którego postanowienia widnieją w obecnym art. 83 ust. 1 akapit pierwszy TFUE. Otóż ów art. 31 ust. 1 przyznawał prawodawcy Unii kompetencję w zakresie minimalnej harmonizacji sankcji karnych. Tym samym art. 3 wspomnianej decyzji ramowej może zawierać jedynie minimalne przepisy dotyczące kar mających zastosowanie do przestępstw w dziedzinie przestępczości zorganizowanej [zob. podobnie wyrok z dnia 28 listopada 2024 r., PT (Ugoda zawarta między prokuratorem a sprawcą przestępstwa), C‑432/22, EU:C:2024:987, pkt 38].

67 Jak wskazał rzecznik generalny w pkt 61–64 opinii, taką wykładnię potwierdzają konkluzje z posiedzenia Rady w dniach 24 i 25 kwietnia 2002 r. w sprawie podejścia, jakie należy stosować w odniesieniu do harmonizacji kar. Wynika z tego bowiem, że odniesienie się przez prawodawcę Unii do „maksymalnego zagrożenia karą pozbawienia wolności [wynoszącego] przynajmniej między dwa a pięć lat” nie uniemożliwia państwom członkowskim ustalenia w ich ustawodawstwie krajowym wyższego maksymalnego zagrożenia karą.

68 Wobec tego z podstawy prawnej, ogólnej systematyki i celu decyzji ramowej 2008/841 wynika, że jej art. 3 ust. 1 lit. b) nie uniemożliwia państwu członkowskiemu przewidywania za przestępstwo, o którym mowa w art. 2 lit. b) tej decyzji ramowej, maksymalnego zagrożenia karą pozbawienia wolności wyższego niż pięć lat. Taką samą wykładnię należy zastosować w odniesieniu do art. 3 ust. 1 lit. a) wspomnianej decyzji ramowej, jeśli chodzi o karę mającą zastosowanie do przestępstwa, o którym mowa w art. 2 lit. a) tej decyzji ramowej.

69 W trzeciej kolejności art. 3 ust. 1 lit. b) nie stoi również na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie ustaliło w przypadku przestępstwa, o którym mowa w art. 2 lit. b) decyzji ramowej 2008/841, maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności wyższe niż przewidziane za przestępstwo, w związku z którym zawiązano dotyczące go porozumienie.

70 Po pierwsze, z owego art. 2 lit. b) wynika bowiem, że przedmiotem wspomnianego porozumienia musi być popełnienie przestępstw, o których mowa w art. 1 pkt 1 tej decyzji ramowej, a mianowicie przestępstw, w przypadku których maksymalne zagrożenie karą przekracza co najmniej cztery lata pozbawienia wolności lub które podlegają surowszej karze. Wynika z tego, że sam prawodawca Unii przewidział sytuację, w której państwo członkowskie ustala w przypadku przestępstwa, w związku z którym zawiązano takie porozumienie, maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności wynoszące cztery lata, i zezwolił temu państwu członkowskiemu, na mocy wspomnianego art. 3 ust. 1 lit. b), na ustalenie – w przypadku udziału w tym porozumieniu – maksymalnego zagrożenia karą pozbawienia wolności przekraczającego cztery lata.

71 Po drugie, takie porozumienie jest zachowaniem związanym z organizacją przestępczą w rozumieniu art. 1 pkt 1 tej decyzji ramowej, a mianowicie odnosi się do zorganizowanej grupy, istniejącej przez pewien czas, składającej się z więcej niż dwóch osób, działających wspólnie w celu popełnienia przestępstw mających pewną wagę, w celu osiągnięcia, bezpośrednio lub pośrednio, korzyści finansowej lub innej korzyści materialnej.

72 Tymczasem, jak przypomniano w motywach 1 i 2 decyzji ramowej 2008/841, owa decyzja ramowa została przyjęta w celu wzmocnienia środków zwalczania przestępczości zorganizowanej w Unii oraz zwalczania szczególnych niebezpieczeństw związanych z organizacjami przestępczymi i ich rozprzestrzenianiem się.

73 W związku z tym, uwzględniwszy znaczenie, jakie prawodawca Unii przywiązuje do zwalczania przestępczości zorganizowanej, trudności w wykrywaniu takich organizacji przestępczych, a także powagę konsekwencji wynikających z ich działalności, nie można stwierdzić, że art. 3 ust. 1 decyzji ramowej 2008/841 stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, które w przypadku zachowań, o jakich mowa w art. 2 tej decyzji ramowej, ustalają wyższe maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności niż w przypadku przestępstw, których popełnienie jest celem tych zachowań.

74 W czwartej i ostatniej kolejności należy przypomnieć, że zasada proporcjonalności kar, zapisana w art. 49 ust. 3 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, obowiązuje nie tylko w odniesieniu do określania znamion przestępstwa, ale także w odniesieniu do określania zasad dotyczących surowości kar i oceny okoliczności, które mogą być brane pod uwagę przy ich ustalaniu (zob. podobnie wyrok z dnia 22 stycznia 2026 r., AK Dlhopolec i in., C‑590/24, EU:C:2026:41, pkt 106 i przytoczone tam orzecznictwo).

75 Zasada ta wymaga między innymi, aby surowość kary odpowiadała wadze danego naruszenia, zwłaszcza poprzez zapewnienie rzeczywistego efektu odstraszającego, nie wykraczała przy tym jednak poza granice tego, co jest konieczne do realizacji uzasadnionych celów zamierzonych przez penalizację tego zachowania (zob. podobnie wyrok z dnia 22 stycznia 2026 r., AK Dlhopolec i in., C‑590/24, EU:C:2026:41, pkt 105, 107 i przytoczone tam orzecznictwo).

76 W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika po pierwsze, że osoby, których dotyczy postępowanie główne, oskarżone o kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą mającą na celu popełnienie oszustwa związanego z VAT, podlegają karze pozbawienia wolności od pięciu do piętnastu lat, a po drugie, że osoby ścigane za udział w tej zorganizowanej grupie przestępczej podlegają karze pozbawienia wolności od trzech do dziesięciu lat.

77 Takie przedziały kar nie wydają się same w sobie wykraczać poza granice tego, co jest odpowiednie i konieczne do realizacji celu polegającego na zwalczaniu przestępczości zorganizowanej, zamierzonego przez bułgarskie ustawodawstwo rozpatrywane w postępowaniu głównym.

78 Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, odpowiedź na pytanie drugie powinna brzmieć: art. 3 ust. 1 lit. b) decyzji ramowej 2008/841 należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, zgodnie z którymi maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności w przypadku przestępstwa polegającego na zawiązaniu porozumienia w celu popełnienia przestępstwa, o którym to porozumieniu mowa w art. 2 lit. b) tej decyzji ramowej, jest zarówno wyższe niż maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności w przypadku przestępstwa, w celu popełnienia którego zawiązano to porozumienie, jak i wyższe niż pięć lat.

W przedmiocie kosztów

79 Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:

1) Artykuł 325 TFUE i art. 2 ust. 1 Konwencji sporządzonej na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich, podpisanej w Brukseli w dniu 26 lipca 1995 r. i załączonej do aktu Rady z dnia 26 lipca 1995 r.,

należy interpretować w ten sposób, że:

nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, zgodnie z którymi ściganie karne poważnych nadużyć finansowych naruszających interesy finansowe Unii Europejskiej nieuchronnie ulega przedawnieniu, jeżeli w terminie piętnastu lat od popełnienia tych przestępstw nie zapadł prawomocny wyrok skazujący – niezależnie od wystąpienia jakiejkolwiek przyczyny przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia i niezależnie od wszelkich nieprzewidzianych okoliczności, o ile termin taki nie prowadzi w państwie członkowskim, w którym obowiązuje, do systemowego ryzyka bezkarności w przypadku takich nadużyć.

2) Artykuł 3 ust. 1 lit. b) decyzji ramowej Rady 2008/841/WSiSW z dnia 24 października 2008 r. w sprawie zwalczania przestępczości zorganizowanej

należy interpretować w ten sposób, że:

nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, zgodnie z którymi maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności w przypadku przestępstwa polegającego na zawiązaniu porozumienia w celu popełnienia przestępstwa, o którym to porozumieniu mowa w art. 2 lit. b) tej decyzji ramowej, jest zarówno wyższe niż maksymalne zagrożenie karą pozbawienia wolności w przypadku przestępstwa, w celu popełnienia którego zawiązano to porozumienie, jak i wyższe niż pięć lat.

Podpisy

* Język postępowania: bułgarski.

i Niniejszej sprawie została nadana fikcyjna nazwa. Nie odpowiada ona rzeczywistej nazwie ani rzeczywistemu nazwisku żadnej ze stron postępowania.