KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 30.8.2019
COM(2019) 405 final
2019/0184(NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
w sprawie podpisania, w imieniu Unii Europejskiej, Umowy między Unią Europejską a Republiką Białorusi o ułatwieniach w wydawaniu wiz
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 30.8.2019
COM(2019) 405 final
2019/0184(NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
w sprawie podpisania, w imieniu Unii Europejskiej, Umowy między Unią Europejską a Republiką Białorusi o ułatwieniach w wydawaniu wiz
UZASADNIENIE
1.KONTEKST WNIOSKU
W kontekście szczytu Partnerstwa Wschodniego w maju 2009 r. UE potwierdziła swoje polityczne poparcie dla pełnej liberalizacji systemu wizowego w bezpiecznym środowisku oraz dla promowania mobilności poprzez zawarcie umów o ułatwieniach wizowych i readmisji z państwami Partnerstwa Wschodniego. Według uzgodnionego przez państwa członkowskie w grudniu 2005 r. na szczeblu Komitetu Stałych Przedstawicieli (COREPER) wspólnego podejścia w sprawie wypracowania polityki UE dotyczącej ułatwień wizowych w przypadku braku umowy o readmisji umowa o ułatwieniach wizowych nie zostałaby zawarta.
Na tej podstawie w dniu 12 listopada 2010 r. Komisja przedstawiła Radzie zalecenie w celu uzyskania wytycznych do negocjowania z Republiką Białorusi umów dotyczących, odpowiednio, ułatwień w wydawaniu wiz krótkoterminowych i readmisji osób przebywających nielegalnie.
Po udzieleniu przez Radę upoważnienia w dniu 28 lutego 2011 r. 1 negocjacje z Republiką Białorusi rozpoczęły się oficjalnie w Brukseli w dniu 12 czerwca 2014 r.
Pięć kolejnych rund negocjacji odbyło się w dniach: 24 listopada 2014 r. w Mińsku, 12 marca 2015 r. w Brukseli, 20 czerwca 2017 r. w Mińsku, 11 października 2018 r. i 26 marca 2019 r. w Brukseli. W dniu 17 czerwca 2019 r. główni negocjatorzy parafowali tekst umowy za pośrednictwem poczty elektronicznej.
W międzyczasie Białoruś, Unia Europejska i siedem uczestniczących państw członkowskich (Bułgaria, Rumunia, Litwa, Polska, Węgry, Finlandia i Łotwa) podpisały w dniu 13 października 2016 r. wspólną deklarację w sprawie partnerstwa na rzecz mobilności.
Od dnia 12 lutego 2017 r. obywatele Unii Europejskiej są zwolnieni z obowiązku wizowego w odniesieniu do wjazdu i pobytu na terytorium Republiki Białorusi przez okres nieprzekraczający 5 dni, pod warunkiem że przekraczają granicę w międzynarodowym porcie lotniczym w Mińsku. W dniu 24 lipca 2018 r. ten okres pobytu bezwizowego przedłużono do 30 dni na tych samych warunkach. W przypadku okresów pobytu przekraczających 30 dni i nie dłuższych niż 90 dni (w ciągu każdego 180-dniowego okresu) umowa będzie obowiązywać na zasadzie wzajemności.
Na wszystkich etapach negocjacji we właściwych grupach roboczych Rady systematycznie informowano państwa członkowskie o przebiegu negocjacji i zasięgano ich opinii. Ostateczny projekt tekstu umowy został przekazany Grupie Roboczej ds. Wiz, która zasadniczo poparła go w drodze procedury milczącej zgody w dniu 5 kwietnia 2019 r.
W dniu 17 kwietnia 2019 r., pismem wysłanym przez dyrektora generalnego DG ds. Migracji i Spraw Wewnętrznych do przewodniczącego Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, poinformowano Parlament Europejski o zakończeniu negocjacji w sprawie umowy o ułatwieniach wizowych i umowy o readmisji. Do pisma załączono projekty obu umów.
Decyzja w sprawie zawarcia umowy, której dotyczy wniosek, zawiera konieczne ustalenia wewnętrzne dotyczące jej praktycznego stosowania. Określa się w niej w szczególności, że Komisja, wspomagana przez ekspertów z państw członkowskich, reprezentuje Unię we Wspólnym Komitecie ds. Ułatwień w Wydawaniu Wiz ustanowionym na mocy art. 12 umowy.
Dołączony wniosek stanowi instrument prawny pozwalający na zawarcie umowy. Rada podejmie decyzję w tej sprawie kwalifikowaną większością głosów.
2. CEL I TREŚĆ UMOWY
Celem umowy między Unią Europejską a Republiką Białorusi o ułatwieniach w wydawaniu wiz (zwanej dalej „umową”) jest wprowadzenie, na zasadzie wzajemności, ułatwień w wydawaniu wiz obywatelom Unii i Białorusi planującym pobyt nie dłuższy niż 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu.
Komisja uważa, że cele wyznaczone przez Radę w jej wytycznych negocjacyjnych zostały osiągnięte i że projekt umowy może zostać przyjęty przez Unię.
Ostateczną treść umowy można podsumować w następujący sposób:
–decyzję w sprawie wydania wizy trzeba będzie zasadniczo podjąć w ciągu 10 dni kalendarzowych, niezależnie od kategorii wnioskodawców. W razie konieczności przeprowadzenia dokładniejszej analizy okres ten można przedłużyć do 30 dni kalendarzowych. W nagłych przypadkach termin podjęcia decyzji można skrócić do dwóch dni roboczych lub mniej. Osoby ubiegające się o wizę mogą odbyć spotkanie w celu złożenia wniosku z reguły w ciągu dwóch tygodni od dnia, w którym zażądano spotkania, zaś w przypadkach nagłych mogą złożyć wniosek niezwłocznie lub bez umówionego spotkania;
–wysokość opłaty za rozpatrzenie wniosku wizowego złożonego przez obywatela Unii Europejskiej lub Republiki Białorusi ustala się jako 35 EUR. Opłata ta będzie pobierana od wszystkich osób ubiegających się o wizę. Ponadto następujące kategorie osób będą całkowicie zwolnione z opłaty wizowej: dzieci poniżej 12 roku życia, osoby niepełnosprawne, bliscy krewni, członkowie oficjalnych delegacji uczestniczący w działaniach rządu, uczniowie, studenci i studenci podyplomowi, przedstawiciele organizacji społeczeństwa obywatelskiego, przypadki humanitarne oraz uczestnicy imprez naukowych, kulturalnych, artystycznych i sportowych;
–jeżeli strony zdecydują się współpracować z zewnętrznym usługodawcą w zakresie m.in. przyjmowania wniosków wizowych, opłata uiszczana na rzecz tego usługodawcy zewnętrznego nie może przekraczać 30 EUR. Możliwość składania wniosków przez obywateli stron bezpośrednio w konsulatach zostaje utrzymana w miarę możliwości, np. gdy konsulaty mają wystarczającą liczbę pracowników, aby podołać związanemu z tym nakładem pracy i jednocześnie wypełniać obowiązki wynikające z umowy;
–uproszczono formalności dotyczące udokumentowania celu podróży w odniesieniu do następujących kategorii osób ubiegających się o wizę: bliscy krewni, przedsiębiorcy, członkowie oficjalnych delegacji, uczniowie, studenci i studenci podyplomowi, uczestnicy imprez naukowych, kulturalnych oraz sportowych, dziennikarze, osoby biorące udział w pogrzebach wojskowych i cywilnych (w tym krewni), przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego, przedstawiciele wolnych zawodów biorący udział w międzynarodowych wystawach, konferencjach, sympozjach, seminariach lub innych podobnych imprezach, kierowcy przewożący ładunki w ruchu międzynarodowym oraz świadczący usługi transportu pasażerskiego, uczestnicy oficjalnych programów wymiany miast partnerskich, osoby wyjeżdżające z powodów zdrowotnych, uczestnicy międzynarodowych imprez sportowych, członkowie załóg pociągów, wagonów chłodniczych i lokomotyw oraz uczestnicy oficjalnych programów współpracy transgranicznej UE. Od osób należących do wyżej wymienionych kategorii jako uzasadnienia celu podróży można wymagać jedynie dokumentów wymienionych w umowie. Co do zasady nie wymaga się żadnego innego uzasadnienia, zaproszenia ani zatwierdzenia przewidzianego w przepisach prawnych państw członkowskich lub Republiki Białorusi;
–dla następujących kategorii osób uproszczono również zasady wydawania wiz wielokrotnego wjazdu:
a)w przypadku członków rządów krajowych i regionalnych, posłów do parlamentu i sędziów, stałych członków oficjalnych delegacji, jak również małżonków i dzieci odwiedzających obywateli Unii Europejskiej legalnie zamieszkujących na terytorium Białorusi lub obywateli Republiki Białorusi legalnie zamieszkujących w państwach członkowskich, lub obywateli UE zamieszkujących na terytorium państwa członkowskiego, którego są obywatelami, lub obywateli Republiki Białorusi zamieszkujących na terytorium Białorusi: wizy wielokrotnego wjazdu o okresie ważności 5 lat (lub krótszym, gdy zamiar regularnego podróżowania jest wyraźnie ograniczony do krótszego okresu, np. w przypadku gdy okres kadencji lub zezwolenia na legalny pobyt takich osób jest krótszy);
b)uczestnicy programów naukowych, kulturalnych, oficjalnych programów wymiany lub programów transgranicznych, uczestnicy międzynarodowych imprez sportowych, dziennikarze, studenci, członkowie oficjalnych delegacji, przedstawiciele organizacji społeczeństwa obywatelskiego, przedstawiciele wolnych zawodów biorący udział w międzynarodowych wystawach, konferencjach, sympozjach, seminariach lub innych podobnych imprezach, kierowcy przewożący ładunki w ruchu międzynarodowym oraz załogi pociągów i osoby zmuszone do odbywania regularnych podróży w celach medycznych: wizy wielokrotnego wjazdu ważne przez 1 rok;
c)te same kategorie, o których mowa w lit. b): należy wydawać wizy ważne przez okres co najmniej 2 lat i maksymalnie 5 lat (pod warunkiem że w ciągu dwóch poprzednich lat osoby te wykorzystały zgodnie z prawem jednoroczne wizy wielokrotnego wjazdu, chyba że konieczność lub zamiar częstego podróżowania są wyraźnie ograniczone do krótszego okresu);
–obywatele Unii Europejskiej i Republiki Białorusi legitymujący się ważnym biometrycznym paszportem dyplomatycznym oraz posiadacze ważnych unijnych dokumentów laissez-passer są zwolnieni z obowiązku wizowego w przypadku krótkich pobytów. W kwietniu 2015 r. Komisja przedstawiła pierwszą ocenę bezpieczeństwa i integralności systemu wydawania białoruskich paszportów dyplomatycznych, w tym ich zabezpieczeń. System wydawania paszportów uznano za zadowalający. W opinii niektórych państw członkowskich poziom zabezpieczeń białoruskich paszportów dyplomatycznych nie był jednak dostateczny. Republika Białorusi poinformowała w związku z tym, że na początku 2020 r. rozpocznie wydawanie paszportów biometrycznych zgodnie z najnowszymi wytycznymi i zaleceniami Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego oraz zgodziła się na to, aby zwolnienie z obowiązku wizowego ograniczało się tylko do biometrycznych paszportów dyplomatycznych (ten dodatkowy wymóg nie był przewidziany w wytycznych negocjacyjnych). Podczas szóstej i ostatniej rundy negocjacji w dniu 26 marca 2019 r. Republika Białorusi przekazała Komisji aktualne informacje na temat systemu wydawania i specyfikacji technicznych tych paszportów oraz zobowiązała się do dostarczenia wzoru nowego paszportu biometrycznego i ostatecznych specyfikacji technicznych najpóźniej do października 2019 r. W tej sytuacji Komisja będzie musiała przeprowadzić ostateczną ocenę systemu wydawania paszportów na Białorusi – w porozumieniu z państwami członkowskimi – przed zawarciem umowy;
–postanowienia końcowe przewidują, że strony mogą zawiesić wykonywanie niektórych lub wszystkich postanowień umowy (np. zwolnienie posiadaczy dyplomatycznych paszportów biometrycznych z obowiązku wizowego) z dowolnego powodu. Klauzula ta obejmuje zatem podstawy zawieszenia takie jak naruszenie lub nadużycie postanowienia umowy (np. zwolnienia z obowiązku wizowego w przypadku paszportów dyplomatycznych (art. 10)), kwestie dotyczące praw człowieka i demokracji (o których mowa również w preambule umowy), a także brak współpracy w zakresie readmisji lub niezadowalające wykonanie umowy o readmisji;
–postanowienia końcowe stanowią również, iż umowa o ułatwieniach wizowych może wejść w życie dopiero w dniu wejścia w życie umowy o readmisji;
–w preambule umowy podkreślono znaczenie podstawowych zasad regulujących współpracę między stronami, jak również obowiązków i zakresu odpowiedzialności – w tym poszanowania praw człowieka i zasad demokracji – wynikających z odpowiednich instrumentów międzynarodowych, którymi strony są związane;
–protokół odnosi się do szczególnej sytuacji państw członkowskich, które nie stosują jeszcze w pełni dorobku Schengen, oraz jednostronnego uznawania przez nie wiz Schengen i zezwoleń na pobyt na obszarze Schengen wydanych obywatelom Republiki Białorusi na przejazd tranzytem przez ich terytorium zgodnie z decyzją nr 565/2014/UE;
–do umowy dołączono wspólną deklarację w sprawie współpracy w zakresie dokumentów podróży oraz regularnej wymiany informacji na temat zabezpieczeń dokumentów podróży;
–do umowy dołączono wspólną deklarację dotyczącą harmonizacji informacji o procedurach wydawania wiz krótkoterminowych i dokumentach, jakie należy złożyć wraz z wnioskiem o wizę krótkoterminową;
–szczególną sytuację Danii, Zjednoczonego Królestwa i Irlandii uwzględniono w preambule i we wspólnych deklaracjach dołączonych do umowy. We wspólnej deklaracji do umowy uwzględniono również fakt włączenia Islandii, Norwegii, Szwajcarii i Liechtensteinu we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwijanie dorobku Schengen 2 ;
–do umowy dołączono wspólną deklarację w sprawie personelu konsulatów, aby podkreślić, że strony przywiązują dużą wagę do posiadania odpowiedniej liczby pracowników w swoich konsulatach w celu zapewnienia skutecznego wprowadzenia w życie umowy.
3.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ
•Podstawa prawna
Niniejszy wniosek zostaje przedłożony Radzie w celu uzyskania jej upoważnienia do podpisania umowy.
Podstawą prawną niniejszego wniosku jest art. 77 ust. 2 lit. a) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) w związku z jego art. 218 ust. 5.
•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)
Nie dotyczy.
•Proporcjonalność
Niniejszy wniosek nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia zamierzonego celu, tj. podpisania umowy międzynarodowej wprowadzającej ułatwienia w wydawaniu wiz obywatelom Białorusi i Unii.
4.WPŁYW NA BUDŻET
Niniejszy wniosek nie wiąże się z dodatkowymi obciążeniami dla budżetu UE.
5.WNIOSKI
W świetle powyższych ustaleń Komisja proponuje, aby Rada podjęła decyzję o podpisaniu umowy w imieniu Unii i upoważniła Sekretariat Generalny Rady do ustanowienia odpowiedniego instrumentu pełnomocnictwa.
2019/0184 (NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
w sprawie podpisania, w imieniu Unii Europejskiej, Umowy między Unią Europejską a Republiką Białorusi o ułatwieniach w wydawaniu wiz
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 77 ust. 2 lit. a) w związku z art. 218 ust. 5,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)W dniu 28 lutego 2011 r. Rada upoważniła Komisję do rozpoczęcia negocjacji z Republiką Białorusi w sprawie Umowy między Unią Europejską a Republiką Białorusi o ułatwieniach w wydawaniu wiz („umowa”), równolegle z negocjacjami Umowy o readmisji osób przebywających nielegalnie. Negocjacje zakończyły się parafowaniem umowy za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 17 czerwca 2019 r.
(2)W kontekście deklaracji przyjętej podczas szczytu Partnerstwa Wschodniego w dniu 7 maja 2009 r. Unia oraz państwa partnerskie wyraziły swoje poparcie polityczne dla liberalizacji systemu wizowego w bezpiecznym i zabezpieczonym środowisku oraz zapewniły ponownie o zamiarze podjęcia w odpowiednim czasie stopniowych kroków w kierunku wprowadzenia ruchu bezwizowego dla swoich obywateli.
(3)Celem umowy jest wprowadzenie, na zasadzie wzajemności, ułatwień w wydawaniu wiz obywatelom Unii i Białorusi planującym pobyt nie dłuższy niż 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu.
(4)Niniejsza decyzja stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, w którym Zjednoczone Królestwo nie uczestniczy zgodnie z decyzją Rady 2000/365/WE z dnia 29 maja 2000 r. dotyczącą wniosku Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej o zastosowanie wobec niego niektórych przepisów dorobku Schengen 3 ; Zjednoczone Królestwo nie uczestniczy zatem w jej przyjęciu, nie jest nią związane ani jej nie stosuje.
(5)Niniejsza decyzja stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, w którym Irlandia nie uczestniczy zgodnie z decyzją Rady 2002/192/WE z dnia 28 lutego 2002 r. dotyczącą wniosku Irlandii o zastosowanie wobec niej niektórych przepisów dorobku Schengen 4 ; Irlandia nie uczestniczy zatem w przyjęciu niniejszej decyzji, nie jest nią związana ani jej nie stosuje.
(6)Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 22 w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszej decyzji i nie jest nią związana ani jej nie stosuje.
(7)Należy zatem podpisać umowę w imieniu Unii, z zastrzeżeniem jej zawarcia w późniejszym terminie, oraz zatwierdzić dołączone do niej wspólne deklaracje,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Niniejszym zatwierdza się w imieniu Unii podpisanie Umowy między Unią Europejską a Republiką Białorusi o ułatwieniach w wydawaniu wiz, z zastrzeżeniem zawarcia wspomnianej umowy 5 .
Artykuł 2
Zatwierdza się w imieniu Unii wspólne deklaracje dołączone do umowy.
Artykuł 3
Sekretariat Generalny Rady ustanawia instrument pełnomocnictwa do podpisania umowy, z zastrzeżeniem jej zawarcia, dla osoby wskazanej (osób wskazanych) przez negocjatora umowy.
Artykuł 4
Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem jej przyjęcia.
Sporządzono w Brukseli dnia […] r.
W imieniu Rady
Przewodniczący