<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><JUDGMENT xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.55-20141201.xd"><BIB.JUDGMENT><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C‑176/12</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62012CJ0176</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:2">EU:C:2014:2</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>9</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>9</PAGE.TOTAL><AUTHOR>CJ</AUTHOR></BIB.JUDGMENT><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P>WYROK Z DNIA <DATE ISO="20140115">15.1.2014</DATE> R. – SPRAWA C‑176/12</P><P>ASSOCIATION DE MÉDIATION SOCIALE</P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Wyrok Trybunału</HT> (wielka izba)</P><P>z dnia <DATE ISO="20140115">15 stycznia 2014 r.</DATE><NOTE NUMBERING="STAR" TYPE="FOOTNOTE" NOTE.ID="E0001"><P>Język postępowania: francuski.</P></NOTE></P></TI></TITLE><INDEX><KEYWORD>Polityka społeczna</KEYWORD><KEYWORD>Dyrektywa 2002/14/WE</KEYWORD><KEYWORD>Karta praw podstawowych Unii Europejskiej</KEYWORD><KEYWORD>Artykuł 27</KEYWORD><KEYWORD>Uzależnienie utworzenia organu przedstawicielskiego pracowników od pewnego progu liczbowego zatrudnianych pracowników</KEYWORD><KEYWORD>Obliczanie progu liczbowego</KEYWORD><KEYWORD>Uregulowanie krajowe niegodne z prawem Unii</KEYWORD><KEYWORD>Rola sądu krajowego</KEYWORD></INDEX><JUDGMENT.INIT><P>W sprawie C‑176/12</P><P>mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Cour de cassation (Francja) postanowieniem z dnia <DATE ISO="20120411">11 kwietnia 2012 r.</DATE>, które wpłynęło do Trybunału w dniu <DATE ISO="20120416">16 kwietnia 2012 r.</DATE>, w postępowaniu:</P></JUDGMENT.INIT><PARTIES><PLAINTIFS><P><HT TYPE="BOLD">Association de médiation sociale</HT></P></PLAINTIFS><AGAINST>przeciwko</AGAINST><DEFENDANTS><P><HT TYPE="BOLD">Union locale des syndicats CGT,</HT></P><P><HT TYPE="BOLD">Hichemowi Laboubiemu,</HT></P><P><HT TYPE="BOLD">Union départementale CGT des Bouches-du-Rhône,</HT></P><P><HT TYPE="BOLD">Confédération générale du travail (CGT),</HT></P></DEFENDANTS></PARTIES><PREAMBLE><PREAMBLE.INIT><P>TRYBUNAŁ (wielka izba),</P><P>w składzie: V. Skouris, prezes, K. Lenaerts, wiceprezes, R. Silva de Lapuerta, M. Ilešič i M. Safjan, prezesi izb, J. Malenovský, E. Levits (sprawozdawca), J.C. Bonichot, A. Arabadjiev, C. Toader, D. Šváby, M. Berger i A. Prechal, sędziowie,</P><P>rzecznik generalny: P. Cruz Villalón,</P><P>sekretarz: V. Tourrès, administrator,</P></PREAMBLE.INIT><GR.VISA><VISA>uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu <DATE ISO="20130423">23 kwietnia 2013 r.</DATE>,</VISA></GR.VISA><GR.CONSID><CONSID><P>rozważywszy uwagi przedstawione:</P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>w imieniu Union locale des syndicats CGT, H. Laboubiego, Union départementale CGT des Bouches-du-Rhône i Confédération générale du travail (CGT) przez H. Didier oraz F. Pineta, avocats,</P></ITEM><?PAGE NO="2"?><ITEM><P>w imieniu rządu francuskiego przez N. Rouam, G. de Bergues’a oraz J. Rossiego, działających w charakterze pełnomocników,</P></ITEM><ITEM><P>w imieniu rządu niemieckiego przez K. Petersen, działającą w charakterze pełnomocnika,</P></ITEM><ITEM><P>w imieniu rządu niderlandzkiego przez M. Noort oraz C. Wissels, działające w charakterze pełnomocników,</P></ITEM><ITEM><P>w imieniu rządu polskiego przez J. Faldygę i A. Siwek oraz przez B. Majczynę i M. Szpunara, działających w charakterze pełnomocników,</P></ITEM><ITEM><P>w imieniu Komisji Europejskiej przez J. Enegrena, D. Martina oraz G. Rozeta, działających w charakterze pełnomocników,</P></ITEM></LIST></CONSID></GR.CONSID><GR.VISA><VISA>po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu <DATE ISO="20130718">18 lipca 2013 r.</DATE>,</VISA></GR.VISA><PREAMBLE.FINAL>wydaje następujący</PREAMBLE.FINAL></PREAMBLE><CONTENTS.JUDGMENT><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Wyrok</HT></P></TI></TITLE><NP><NO.P>1</NO.P><TXT>Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 27 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0001" REF.END="QE0001"/>kartą<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/>) oraz dyrektywy 2002/14/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="20020311">11 marca 2002 r.</DATE> ustanawiającej ogólne ramowe warunki informowania i przeprowadzania konsultacji z pracownikami we Wspólnocie Europejskiej (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="080" PAGE.FIRST="29" DATE.PUB="2002">Dz.U. L 80, s. 29</REF.DOC.OJ>).</TXT></NP><NP><NO.P>2</NO.P><TXT>Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Association de médiation sociale (stowarzyszeniem na rzecz mediacji społecznej, zwanym dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0002" REF.END="QE0002"/>AMS<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/>) a Union locale des syndicats CGT (lokalnym zrzeszeniem związków zawodowych ogólnokrajowej organizacji związkowej, zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0003" REF.END="QE0003"/>CGT<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/>), H. Laboubim, Union départementale CGT des Bouches‑du‑Rhône (departamentalnym zrzeszeniem związków zawodowych CGT w departamencie Delta Rodanu) i Confédération générale du travail (ogólnokrajową organizacją związkową, zwaną dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0004" REF.END="QE0004"/>CGT<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/>) w przedmiocie utworzenia przez miejscowo właściwe lokalne zrzeszenie związków zawodowych organów przedstawicielskich pracowników w ramach AMS.</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Ramy prawne</HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P><HT TYPE="ITALIC">Uregulowania Unii</HT></P></TI></TITLE><NP><NO.P>3</NO.P><TXT>Artykuł 27 karty ma następujące brzmienie:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0005" REF.END="QE0005"/>Pracownikom i ich przedstawicielom należy zagwarantować, na właściwych poziomach, informację i konsultację we właściwym czasie, w przypadkach i na warunkach przewidzianych w prawie Unii oraz ustawodawstwach i praktykach krajowych<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>4</NO.P><TXT>Artykuł 1 dyrektywy 2002/14, zatytułowany <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0006" REF.END="QE0006"/>Przedmiot i zasady<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/>, przewiduje:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="001.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0007" REF.END="QE0007"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Celem niniejszej dyrektywy jest uchwalenie ogólnych ram ustanawiających minimalne wymagania w zakresie prawa do informacji i konsultacji z pracownikami w przedsiębiorstwach i zakładach we Wspólnocie.</ALINEA></PARAG><?PAGE NO="3"?><PARAG IDENTIFIER="001.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Praktyczne ustalenia [Warunki] dotyczące informowania i przeprowadzania konsultacji zostaną zdefiniowane i wdrożone zgodnie z prawem krajowym oraz praktyką w zakresie stosunków przemysłowych [obowiązującymi] [pomiędzy partnerami społecznymi] w poszczególnych państwach członkowskich w taki sposób, aby zapewnić ich skuteczność.</ALINEA><ALINEA>[…]<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>5</NO.P><TXT>Artykuł 2 tej dyrektywy, dotyczący definicji, ma następujące brzmienie:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0008" REF.END="QE0008"/>Do celów niniejszej dyrektywy:</P><P>[…]</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>d)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" ID="QS0009" REF.END="QE0009"/>pracownik<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="00AB" ID="QE0009"/> oznacza jakąkolwiek osobę, która w danym państwie członkowskim jest chroniona jak pracownik na podstawie krajowego prawa pracy i zgodnie z krajową praktyką;</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[…]<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/>.</P></ALINEA></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>6</NO.P><TXT>Artykuł 3 tej dyrektywy, zatytułowany <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0010" REF.END="QE0010"/>Zakres zastosowania<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/>, stanowi w ust. 1:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0011" REF.END="QE0011"/>Niniejsza dyrektywa stosuje się, zgodnie z wyborem państw członkowskich, do:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>przedsiębiorstw zatrudniających co najmniej 50 pracowników w którymkolwiek państwie członkowskim; lub</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>zakładów zatrudniających co najmniej 20 pracowników w którymkolwiek państwie członkowskim.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA><ALINEA>Państwa członkowskie ustalą [określają] metodę ustalania [obliczania] progu liczbowego zatrudnianych pracowników<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>7</NO.P><TXT>Artykuł 4 dyrektywy 2002/14, zatytułowany <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0012" REF.END="QE0012"/>Praktyczne ustalenia [Warunki] dotyczące informowania i przeprowadzania konsultacji<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/>, stanowi w ust. 1:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0013" REF.END="QE0013"/>Zgodnie z zasadami określonymi w art. l i nie naruszając obowiązujących przepisów lub praktyki bardziej korzystnych dla pracowników, państwa członkowskie przyjmą [określają] praktyczne rozwiązania do celów [warunki] wykonywania prawa do informacji i konsultacji na właściwym szczeblu, zgodnie z niniejszym artykułem<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>8</NO.P><TXT>Artykuł 11 dyrektywy 2002/14 przewiduje, że państwa członkowskie przyjmą przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy nie później niż do dnia <DATE ISO="20050323">23 marca 2005 r.</DATE> lub zapewnią, że najpóźniej do tej daty przedstawiciele pracodawców i pracowników [partnerzy społeczni] wprowadzą wymagane przepisy w drodze porozumienia, podczas gdy państwa członkowskie będą zobowiązane do podjęcia wszystkich koniecznych środków umożliwiających im w każdym czasie zagwarantowanie osiągnięcia skutków określonych niniejszą dyrektywą.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P><HT TYPE="ITALIC">Uregulowania francuskie</HT></P></TI></TITLE><NP><NO.P>9</NO.P><TXT>Zgodnie z art. L. 2312‑1 francuskiego code du travail (kodeksu pracy) wybór przedstawicieli pracowników jest obowiązkowy we wszystkich zakładach zatrudniających co najmniej 11 pracowników.</TXT></NP><?PAGE NO="4"?><NP><NO.P>10</NO.P><TXT>Jeżeli przedsiębiorstwo bądź zakład zatrudnia co najmniej 50 pracowników, związki zawodowe wyznaczają, na podstawie art. L. 2142‑1‑1 i art. L. 2143‑3 code du travail, przedstawiciela związków zawodowych i tworzą, na podstawie art. L. 2322‑1 code du travail, radę pracowników.</TXT></NP><NP><NO.P>11</NO.P><TXT>Artykuł L. 1111‑2 code du travail stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0014" REF.END="QE0014"/>W celu wykonania przepisów niniejszej ustawy stan liczebny personelu przedsiębiorstwa oblicza się zgodnie z następującymi przepisami:</P><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P>1°</NO.P><TXT>Pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy oraz osoby wykonujące pracę nakładczą są uwzględniane całkowicie w stanie liczebnym personelu przedsiębiorstwa.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2°</NO.P><TXT>Pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę na czas określony, pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę ad interim, pracownicy udostępnieni przedsiębiorstwu przez inne przedsiębiorstwo, obecni w lokalach przedsiębiorstwa korzystającego z ich pracy i pracujący w nim od ponad roku, oraz pracownicy tymczasowi są uwzględniani w stanie liczebnym personelu przedsiębiorstwa stosownie do czasu ich obecności w okresie 12 uprzednich miesięcy. Niemniej jednak pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę na czas określony i pracownicy udostępnieni przedsiębiorstwu przez inne przedsiębiorstwo, włącznie z pracownikami tymczasowymi, nie są uwzględniani w obliczeniach stanu liczebnego, jeśli zastępują nieobecnego pracownika lub pracownika, którego wykonanie umowy zostało zawieszone, w szczególności z powodu urlopu macierzyńskiego, urlopu na zasadach urlopu macierzyńskiego w związku z adopcją czy urlopu wychowawczego.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3°</NO.P><TXT>Pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy, niezależnie od charakteru ich umowy o pracę, uwzględnia się w stanie liczebnym zatrudnienia, dzieląc całkowitą liczbę godzin zapisanych w ich umowach o pracę przez wymiar czasu pracy określony w ustawie lub układzie zbiorowym<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>12</NO.P><TXT>Artykuł L, 1111‑3 code du travail przewiduje:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0015" REF.END="QE0015"/>W obliczeniach stanu liczebnego personelu przedsiębiorstwa nie są uwzględniani:</P><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P>1°</NO.P><TXT>praktykanci;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2°</NO.P><TXT>pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę służącej reintegracji zawodowej w sektorze handlowym i przemysłowym (franc. <QUOT.START CODE="00BB" ID="QS0016" REF.END="QE0016"/>contrat initiative‑emploi<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="00AB" ID="QE0016"/>) w okresie obowiązywania konwencji, o której mowa w art. L. 5134‑66;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3°</NO.P><TXT>(uchylony);</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>4°</NO.P><TXT>pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę służącej reintegracji zawodowej w sektorze publicznym lub w stowarzyszeniach (franc. <QUOT.START CODE="00BB" ID="QS0017" REF.END="QE0017"/>contrat d’accompagnement<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="00AB" ID="QE0017"/>) w okresie obowiązywania konwencji, o której mowa w art. L. 5134‑19‑1;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>5°</NO.P><TXT>(uchylony);</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>6°</NO.P><TXT>pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o przyuczenie do zawodu (franc. <QUOT.START CODE="00BB" ID="QS0018" REF.END="QE0018"/>contrat de professionnalisation<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="00AB" ID="QE0018"/>) – do dnia zakończenia obowiązywania umowy, przewidzianego w umowie, jeżeli umowa ta została zawarta na czas określony, bądź do dnia zakończenia działań prowadzących do przyuczenia do zawodu, jeżeli umowa została zawarta na czas nieokreślony.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA><?PAGE NO="5"?><ALINEA>Pracownicy ci są jednak uwzględniani na potrzeby stosowania przepisów ustawowych dotyczących ustalania stawek ubezpieczenia z tytułu ryzyk związanych z wypadkami przy pracy oraz z chorobami zawodowymi<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Postępowanie główne i pytania prejudycjalne</HT></P></TI></TITLE><NP><NO.P>13</NO.P><TXT>AMS jest stowarzyszeniem utworzonym na podstawie ustawy z dnia <DATE ISO="19010701">1 lipca 1901 r.</DATE> o stowarzyszeniach. Stowarzyszenie to realizuje działania z zakresu mediacji społecznej i zapobiegania przestępczości w miejskiej aglomeracji Marsylii (Francja). Celem AMS jest również pomoc w reintegracji zawodowej bezrobotnych oraz osób natrafiających na trudności natury społecznej i zawodowej w uzyskaniu dostępu do zatrudnienia. W tym zakresie AMS proponuje im odbycie kształcenia zawodowego w dziedzinie mediacji społecznej zgodnie z indywidualnym projektem zawodowym.</TXT></NP><NP><NO.P>14</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="20100604">4 czerwca 2010 r.</DATE> Union départementale CGT des Bouches‑du‑Rhône wyznaczyło H. Laboubiego na przedstawiciela organizacji związkowej utworzonej w ramach AMS.</TXT></NP><NP><NO.P>15</NO.P><TXT>AMS zakwestionowało ten wybór. Uważa ono, że jako iż stan liczebny personelu tego stowarzyszenia jest mniejszy niż 11 pracowników, a tym bardziej mniejszy niż 50 pracowników, to w konsekwencji, zgodnie z mającym zastosowanie uregulowaniem prawa krajowego, nie jest ono zobowiązane do podjęcia środków związanych z utworzeniem reprezentacji pracowników, takich jak wyznaczenie przedstawiciela pracowników.</TXT></NP><NP><NO.P>16</NO.P><TXT>Zdaniem AMS dla ustalenia, czy próg liczbowy 11 bądź 50 pracowników został osiągnięty w ramach stowarzyszenia, z obliczenia stanu liczebnego personelu należy, zgodnie z art. L. 1111‑3 code du travail, wyłączyć: praktykantów, pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę służącej reintegracji zawodowej w sektorze handlowym i przemysłowym (contrat initiative‑emploi), pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę służącej reintegracji zawodowej w sektorze publicznym lub w stowarzyszeniach (contrat d’accompagnement dans l’emploi) oraz pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o przyuczenie do zawodu (zwanych dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0019" REF.END="QE0019"/>pracownikami zatrudnionymi na podstawie umów subwencjonowanych<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/>).</TXT></NP><NP><NO.P>17</NO.P><TXT>Tribunal d’instance de Marseille, przed którym AMS wytoczyło powództwo o stwierdzenie nieważności powołania H. Laboubiego na przedstawiciela organizacji związkowej CGT i do którego wypłynęło również powództwo wzajemne związku zawodowego, w którym zażądano nakazania AMS zorganizowania wyborów celem ustanowienia w jego ramach organu przedstawicielskiego pracowników, skierował do Cour de cassation (sądu najwyższego) priorytetowe pytanie o zgodność z konstytucją przepisów art. L. 1111‑3 code du travail.</TXT></NP><NP><NO.P>18</NO.P><TXT>Cour de cassation wystąpił z tym pytaniem do Conseil constitutionnel (trybunału konstytucyjnego). Wyrokiem z dnia <DATE ISO="20110429">29 kwietnia 2011 r.</DATE> Conseil constitutionnel orzekł, że art. L. 1111‑3 code du travail jest zgodny z konstytucją.</TXT></NP><NP><NO.P>19</NO.P><TXT>Hichem Laboubi i Union locale des syndicats CGT des Quartiers Nord – do których przyłączyły się Union départementale CGT des Bouches‑du‑Rhône i CGT – podnieśli przed tribunal d’instance de Marseille, że przepisy art. L. 1111‑3 code du travail są jednakowoż niezgodne zarówno z prawem Unii, jak i ze zobowiązaniami międzynarodowymi Republiki Francuskiej.</TXT></NP><NP><NO.P>20</NO.P><TXT>Orzekając ponownie w dniu <DATE ISO="20110707">7 lipca 2011 r.</DATE>, tribunal d’instance de Marseille przychylił się do tej argumentacji i odstąpił od stosowania przepisów art. L. 1111‑3 code du travail jako niezgodnych z prawem Unii. W związku z tym sąd ten utrzymał w mocy wyznaczenie H. Laboubiego na przedstawiciela organizacji związkowej, stwierdziwszy uprzednio, że jeżeli odstąpi się od stosowania wyłączeń przewidzianych w art. L. 1111‑3 code du travail, stan liczebny personelu odnośnego stowarzyszenia znacznie przekracza próg 50 pracowników.</TXT></NP><?PAGE NO="6"?><NP><NO.P>21</NO.P><TXT>AMS wniosła od tego wyroku skargę kasacyjną do Cour de cassation.</TXT></NP><NP><NO.P>22</NO.P><TXT>W tych okolicznościach Cour de cassation postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0020" REF.END="QE0020"/>1)</NO.P><TXT>Czy na wyrażone w art. 27 [karty] i skonkretyzowane w dyrektywie [2002/14] prawo podstawowe pracowników do informacji i konsultacji w ramach przedsiębiorstwa można powołać się w sporze między jednostkami w celu weryfikacji zgodności krajowych przepisów dokonujących transpozycji [tej] dyrektywy?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>W razie odpowiedzi twierdzącej [na pytanie pierwsze], czy wskazane powyżej przepisy należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie krajowemu przepisowi ustawowemu, który wyłącza przy obliczaniu stanu liczebnego personelu przedsiębiorstwa, w szczególności do celów określenia progu warunkującego dopuszczalność utworzenia organu przedstawicielskiego pracowników, osoby świadczące pracę na podstawie […] umów [subwencjonowanych]?<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">W przedmiocie pytań prejudycjalnych</HT></P></TI></TITLE><NP><NO.P>23</NO.P><TXT>Za pomocą swoich pytań, które należy zbadać łącznie, sąd odsyłający pragnie ustalić w istocie, czy art. 27 karty, sam bądź w związku z przepisami dyrektywy 2002/14, należy interpretować w ten sposób, że gdy przepis prawa krajowego dokonujący transpozycji tej dyrektywy, taki jak art. L 1111‑3 francuskiego code du travail, okazuje się niezgodny z prawem Unii, to ten artykuł karty może być powoływany w sporze pomiędzy jednostkami w celu spowodowania odstąpienia od stosowania tego przepisu prawa krajowego.</TXT></NP><NP><NO.P>24</NO.P><TXT>W kwestii tej należy w pierwszej kolejności zauważyć, że Trybunał orzekł już, iż skoro dyrektywa 2002/14 określiła w swoim art. 2 lit. d) zakres osób, jakie należy uwzględnić przy dokonywaniu obliczenia stanu liczebnego personelu przedsiębiorstwa, państwa członkowskie nie mogą wykluczyć z niego określonych kategorii osób, które początkowo zostały objęte tym zakresem (zob. wyrok z dnia <DATE ISO="20070118">18 stycznia 2007 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-385/05" PAGE.ECR="I-611" YEAR="2007">C-385/05 Confédération générale du travail i in., Zb.Orz. s. I-611</REF.DOC.ECR>, pkt 34).</TXT></NP><NP><NO.P>25</NO.P><TXT>Uregulowania, takie jak sporne w postępowaniu głównym, które wykluczają z obliczania stanu liczebnego personelu przedsiębiorstwa określoną kategorię pracowników, skutkują zwolnieniem określonych pracodawców z obowiązków przewidzianych w dyrektywie 2002/14 oraz pozbawieniem ich pracowników praw z niej wynikających i mogą spowodować, że prawa te zostaną pozbawione ich istoty i w ten sposób omawiana dyrektywa zostanie pozbawiona skuteczności (effet utile) (zob. ww. wyrok w sprawie Confédération générale du travail i in., pkt 38).</TXT></NP><NP><NO.P>26</NO.P><TXT>Co prawda zgodnie z utrwalonym orzecznictwem promocja zatrudnienia, podnoszona przez rząd francuski w postępowaniu głównym, jest prawnie uzasadnionym celem polityki społecznej, a państwa członkowskie korzystają z szerokiego zakresu uznania przy wyborze środków służących realizacji celów ich polityki społecznej (zob. ww. wyrok w sprawie Confédération générale du travail i in., pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo).</TXT></NP><NP><NO.P>27</NO.P><TXT>Jednakże ten zakres uznania, z jakiego korzystają państwa członkowskie w zakresie polityki społecznej, nie może skutkować pozbawieniem znaczenia wprowadzenia w życie podstawowej zasady prawa Unii lub przepisu tegoż prawa (zob. ww. wyrok w sprawie Confédération générale du travail i in., pkt 29).</TXT></NP><NP><NO.P>28</NO.P><TXT>Wykładnia dyrektywy 2002/14, zgodnie z którą art. 3 ust. 1 tej dyrektywy pozwala państwom członkowskim na wyłączenie z obliczenia stanu liczebnego personelu przedsiębiorstwa określonych kategorii pracowników z powodów podnoszonych przez rząd francuski w postępowaniu głównym, jest niezgodna z art. 11 ust. 1 omawianej dyrektywy, który przewiduje, że państwa członkowskie powinny<?PAGE NO="7"?> wprowadzić wszelkie niezbędne przepisy umożliwiające im w każdym wypadku zagwarantowanie osiągnięcia rezultatów dyrektywy 2002/14, ponieważ oznaczałaby, że państwa członkowskie mogą zostać zwolnione z tego jasnego i precyzyjnego obowiązku realizacji celu, który został ustanowiony przez prawo Unii (zob. ww. wyrok w sprawie Confédération générale du travail i in., pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo).</TXT></NP><NP><NO.P>29</NO.P><TXT>W świetle powyższych rozważań należy dojść do wniosku, że art. 3 ust. 1 dyrektywy 2002/14 należy interpretować w ten sposób, że stoi one na przeszkodzie krajowemu przepisowi ustawowemu, takiemu jak art. L. 1111‑3 code du travail, który przy obliczaniu stanu liczebnego personelu przedsiębiorstwa, w szczególności do celów określenia progu warunkującego dopuszczalność utworzenia organu przedstawicielskiego pracowników, wyłącza pracowników zatrudnionych na podstawie umów subwencjonowanych.</TXT></NP><NP><NO.P>30</NO.P><TXT>W drugiej kolejności należy zbadać, czy dyrektywa 2002/14, a w szczególności jej art. 3 ust. 1, spełnia przesłanki bezpośredniej skuteczności, i jeżeli tak jest, czy druga strona postępowania głównego może powoływać się na nią wobec AMS.</TXT></NP><NP><NO.P>31</NO.P><TXT>W kwestii tej należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału we wszystkich wypadkach, gdy przepisy dyrektywy są z punktu widzenia ich treści bezwarunkowe i wystarczająco precyzyjne, jednostki mogą powoływać się na nie przed sądami krajowymi przeciwko państwu, jeśli państwo to nie transponowało dyrektywy do prawa krajowego w wyznaczonym terminie lub jeśli dokonało niewłaściwej transpozycji (zob. wyrok z dnia <DATE ISO="20041005">5 października 2004 r.</DATE> w sprawach połączonych od <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-397/01+C-398/01+C-399/01+C-400/01+C-401/01+C-402/01+C-403/01" PAGE.ECR="I-8835" YEAR="2004">C-397/01 do C-403/01 Pfeiffer i in., Zb.Orz. s. I-8835</REF.DOC.ECR>, pkt 103 i przytoczone tam orzecznictwo).</TXT></NP><NP><NO.P>32</NO.P><TXT>W niniejszej sprawie art. 3 ust. 1 dyrektywy 2002/14 przewiduje obowiązek państw członkowskich dotyczący określenia metody obliczania progu liczbowego zatrudnianych pracowników.</TXT></NP><NP><NO.P>33</NO.P><TXT>O ile art. 3 ust. 1 dyrektywy 2002/14 pozostawia państwom członkowskim pewien zakres uznania przy wyborze środków niezbędnych do wykonania tej dyrektywy, o tyle jednak okoliczność ta nie wpływa na precyzyjny i bezwarunkowy charakter ustanowionego w tym przepisie obowiązku uwzględnienia wszystkich pracowników.</TXT></NP><NP><NO.P>34</NO.P><TXT>Trybunał orzekł już bowiem, co zostało podkreślone w pkt 24 niniejszego wyroku, że jako iż dyrektywa 2002/14 określiła zakres osób, jakie należy uwzględnić przy dokonywaniu tego obliczenia, państwa członkowskie nie mogą wykluczyć z niego określonych kategorii osób, które początkowo zostały objęte tym zakresem. W ten sposób, o ile omawiana dyrektywa nie narzuca państwom członkowskim sposobu, w jaki powinny one uwzględnić pracowników objętych zakresem stosowania tej dyrektywy przy obliczaniu progów zatrudnianych pracowników, o tyle jednak zobowiązuje je do ich uwzględnienia (zob. ww. wyrok w sprawie Confédération générale du travail i in., pkt 34).</TXT></NP><NP><NO.P>35</NO.P><TXT>W świetle tego orzecznictwa dotyczącego art. 3 ust. 1 dyrektywy 2002/14 (zob. ww. wyrok w sprawie Confédération générale du travail i in., pkt 40) należy dojść do wniosku, że przepis ten spełnia wszystkie wymagane przesłanki bezpośredniej skuteczności.</TXT></NP><NP><NO.P>36</NO.P><TXT>Należy jednak przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nawet jasny, precyzyjny i bezwarunkowy przepis dyrektywy mający na celu przyznanie jednostkom praw lub nałożenie na nie obowiązków nie może być jako taki stosowany w ramach sporu zawisłego wyłącznie pomiędzy jednostkami (zob. ww. wyrok w sprawach połączonych Pfeiffer i in., pkt 109; a także wyrok z dnia <DATE ISO="20100119">19 stycznia 2010 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-555/07" PAGE.ECR="I-365" YEAR="2010">C-555/07 Kücükdeveci, Zb.Orz. s. I-365</REF.DOC.ECR>, pkt 46).</TXT></NP><?PAGE NO="8"?><NP><NO.P>37</NO.P><TXT>W kwestii tej w pkt 13 niniejszego wyroku stwierdzono, że AMS jest stowarzyszeniem prawa prywatnego, nawet jeśli działa w interesie społecznym. Wynika z tego, że ze względu na charakter prawny AMS druga strona postępowania głównego nie może powoływać się wobec tego stowarzyszenia na przepisy dyrektywy 2002/14 jako takie (zob. podobnie wyrok z dnia <DATE ISO="20120124">24 stycznia 2012 r.</DATE> w sprawie C-282/10 Dominguez, pkt 42).</TXT></NP><NP><NO.P>38</NO.P><TXT>Trybunał orzekł jednak, że sąd krajowy, który rozstrzyga spór pomiędzy podmiotami prywatnymi, podczas stosowania przepisów prawa wewnętrznego wydanych w celu transpozycji zobowiązań przewidzianych przez dyrektywę ma obowiązek uwzględnić całość przepisów prawa krajowego i interpretować je tak dalece, jak to możliwe, w świetle treści, jak również celu dyrektywy, aby uzyskać wynik zgodny z zamierzonym przez nią celem (zob. wyrok z dnia <DATE ISO="20060704">4 lipca 2006 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-212/04" PAGE.ECR="I-6057" YEAR="2006">C-212/04 Adeneler i in., Zb.Orz. s. I-6057</REF.DOC.ECR>, pkt 111, a także ww. wyroki: w sprawach połączonych Pfeiffer i in., pkt 119 oraz w sprawie Dominguez, pkt 27).</TXT></NP><NP><NO.P>39</NO.P><TXT>Niemniej jednak Trybunał sprecyzował, że zasada wykładni zgodnej prawa krajowego ma pewne granice. Spoczywający na sądzie krajowym obowiązek odniesienia się do treści dyrektywy przy dokonywaniu wykładni i stosowaniu odpowiednich przepisów prawa krajowego jest bowiem ograniczony przez ogólne zasady prawa, w szczególności zasadę pewności prawa i zasadę niedziałania prawa wstecz, i nie może służyć jako podstawa dla dokonywania wykładni prawa krajowego contra legem (zob. wyrok z dnia <DATE ISO="20080415">15 kwietnia 2008 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-268/06" PAGE.ECR="I-2483" YEAR="2008">C-268/06 Impact, Zb.Orz. s. I-2483</REF.DOC.ECR>, pkt 100; a także ww. wyrok w sprawie Dominguez, pkt 25).</TXT></NP><NP><NO.P>40</NO.P><TXT>W sprawie głównej z postanowienia odsyłającego wynika, że Cour de cassation uznał, iż został on skonfrontowany z taką granicą, ponieważ nie można dokonać wykładni art. L. 1111–3 code du travail zgodnej z dyrektywą 2002/14.</TXT></NP><NP><NO.P>41</NO.P><TXT>W tych okolicznościach w trzeciej kolejności należy zbadać, czy sytuacja, której dotyczy postępowanie główne jest podobna do tej, która doprowadziła do wydania ww. wyroku w sprawie Kücükdeveci, tak że art. 27 karty, sam bądź w związku z przepisami dyrektywy 2002/14, może być powoływany w sporze pomiędzy jednostkami w celu spowodowania w danym przypadku odstąpienia od stosowania przepisu prawa krajowego niezgodnego z tą dyrektywą.</TXT></NP><NP><NO.P>42</NO.P><TXT>Jeżeli chodzi o art. 27 karty jako taki, należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż prawa podstawowe chronione w porządku prawnym Unii znajdują zastosowanie we wszystkich sytuacjach podlegających prawu Unii (zob. wyrok z dnia <DATE ISO="20130226">26 lutego 2013 r.</DATE> w sprawie C‑617/10 Åkerberg Fransson, pkt 19).</TXT></NP><NP><NO.P>43</NO.P><TXT>Jako że sporne w postępowaniu głównym uregulowanie krajowe wykonuje dyrektywę 2002/14, w postępowaniu głównym można zatem stosować art. 27 karty.</TXT></NP><NP><NO.P>44</NO.P><TXT>Należy również zauważyć, że art. 27 karty, zatytułowany <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0021" REF.END="QE0021"/>Prawo pracowników do informacji i konsultacji w ramach przedsiębiorstwa<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/>, przewiduje, że pracownikom należy zagwarantować, na właściwych poziomach, informację i konsultację we właściwym czasie, w przypadkach i na warunkach przewidzianych w prawie Unii oraz ustawodawstwach i praktykach krajowych.</TXT></NP><NP><NO.P>45</NO.P><TXT>Z brzmienia art. 27 karty wynika więc jasno, że aby artykuł ten wywierał w pełni zamierzone skutki prawne, musi zostać doprecyzowany przez przepisy prawa Unii lub prawa krajowego.</TXT></NP><NP><NO.P>46</NO.P><TXT>Zakaz, przewidziany w art. 3 ust. 1 dyrektywy 2002/14 i skierowany do państw członkowskich, dotyczący wyłączenia z obliczenia stanu liczebnego personelu przedsiębiorstwa określonych kategorii pracowników, które początkowo były objęte jego zakresem, nie może bowiem zostać wywiedziony, jako bezpośrednio stosowana zasada prawa, ani z brzmienia art. 27 karty, ani też z objaśnień dotyczących tego artykułu.</TXT></NP><?PAGE NO="9"?><NP><NO.P>47</NO.P><TXT>W kwestii tej należy zauważyć, że okoliczności sprawy stanowiącej przedmiot postępowania głównego różnią się od okoliczności sprawy, w której wydany został ww. wyrok w sprawie Kücükdeveci, ponieważ zasada niedyskryminacji ze względu na wiek, której dotyczyła ta ostatnia sprawa, ustanowiona w art. 21 ust. 1 karty, wystarcza sama w sobie dla przyznania jednostkom prawa podmiotowego, które może być powoływane jako takie.</TXT></NP><NP><NO.P>48</NO.P><TXT>Artykuł 27 karty nie może zatem być jako taki powoływany w sporze takim jak w postępowaniu głównym w celu uzasadnienia żądania odstąpienia od stosowania przepisu prawa krajowego niezgodnego z dyrektywą 2002/14.</TXT></NP><NP><NO.P>49</NO.P><TXT>Wniosku tego nie podważa również związek art. 27 karty z przepisami dyrektywy 2002/14, ponieważ – jako że artykuł ten nie wystarcza sam do przyznania jednostkom prawa podmiotowego, które może być powoływane jako takie – nie mogłoby być inaczej w przypadku tego związku.</TXT></NP><NP><NO.P>50</NO.P><TXT>Strona poszkodowana w wyniku niezgodności prawa krajowego z prawem Unii będzie jednak mogła, w celu ewentualnego uzyskania naprawienia poniesionej szkody, powołać się na orzecznictwo zapoczątkowane wyrokiem z dnia <DATE ISO="19911119">19 listopada 1991 r.</DATE> w sprawach połączonych <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-6/90+C-9/90" PAGE.ECR="I-5357" YEAR="1991">C-6/90 i C-9/90 Francovich i in., Rec. s. I-5357</REF.DOC.ECR> (zob. ww. wyrok w sprawie Dominguez, pkt 43).</TXT></NP><NP><NO.P>51</NO.P><TXT>Z powyższego wynika, że art. 27 karty, sam bądź w związku z przepisami dyrektywy 2002/14, należy interpretować w ten sposób, że gdy przepis prawa krajowego dokonujący transpozycji tej dyrektywy, taki jak art. L. 1111‑3 code du travail, okazuje się niezgodny z prawem Unii, to ten artykuł karty nie może być powoływany w sporze pomiędzy jednostkami w celu spowodowania odstąpienia od stosowania tego przepisu prawa krajowego.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">W przedmiocie kosztów</HT></P></TI></TITLE><NP><NO.P>52</NO.P><TXT>Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><JURISDICTION><INTRO>Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:</INTRO><P><HT TYPE="BOLD">Artykuł 27 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, sam bądź w związku z przepisami dyrektywy 2002/14/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="20020311">11 marca 2002 r.</DATE> ustanawiającej ogólne ramowe warunki informowania i przeprowadzania konsultacji z pracownikami we Wspólnocie Europejskiej, należy interpretować w ten sposób, że gdy przepis prawa krajowego dokonujący transpozycji tej dyrektywy, taki jak art. L. 1111‑3 code du travail, okazuje się niezgodny z prawem Unii, to ten artykuł karty nie może być powoływany w sporze pomiędzy jednostkami w celu spowodowania odstąpienia od stosowania tego przepisu prawa krajowego.</HT></P></JURISDICTION></CONTENTS.JUDGMENT><SIGNATURE.CASE><SIGNATORY><P>Podpisy</P></SIGNATORY></SIGNATURE.CASE></JUDGMENT>