Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Ceathrú Dlísheomra)
15 Deireadh Fómhair 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Iompar iarnród – Treoir 2012/34/AE – Limistéar iarnróid aonair – Airteagal 35 – Córas feabhsúcháin feidhmíochta – Raon feidhme – Pionóis mar gheall ar sáruithe ag gnóthais iarnróid – Scéim ghinearálta pionós is infheidhme i gcás moill ar an ngréasán náisiúnta ina iomláine – Pionóis a fhéadfar a fhorchur, ag brath ar an eintiteas a bhfuil an mhoill inchurtha ina leith, ar an mbainisteoir bonneagair nó ar an ngnóthas iarnróid – Scéim pionóis sonrach as am páirceála a shárú i stáisiúin nasctha le gréasáin iarnróid eachtracha – Pionóis nach bhforchuirtear ach ar ghnóthais iarnróid – Incháilitheacht scéimeanna pionóis iolracha – Coinníollacha – Iarscríbhinn VI, Pointe 2 – Comhlíonadh bhunphrionsabail na scéime feidhmíochta – Airteagal 56 – Comhlacht cigireachta – Raon feidhme athbhreithnithe – Prionsabal na comhréireachta)
I gCásanna uamtha C‑161/25 agus C‑162/25,
IARRATAÍ ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ón Consiglio di Stato (an Chomhairle Stáit, an Iodáil), trí bhreitheanna an 18 Feabhra 2025, a fuarthas ag an gCúirt an 24 Feabhra 2025, sna himeachtaí
Autorità di regolazione dei trasporti
v
Captrain Italia (C‑161/25),
Rail Cargo Carrier Italy Srl,
Fuorimuro Impresa Ferroviaria Srl,
InRail SpA,
SBB Cargo Italia Srl,
Oceanogate Italia SpA,
GTS Rail SpA,
Adriafer Srl con socio unico,
DB Cargo Italia Srl,
Sangritana SpA,
Lokomotion Gesellschaft für Schienentraktion mbH (C‑162/25),
idiragraithe:
Rete Ferroviaria Italiana SpA,
tugann AN CHÚIRT (an Ceathrú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: I. Jarukaitis, Uachtarán Dlísheomra, R. Frendo, N. Jääskinen (Rapóirtéir), M. Condinanzi, agus A. Kornezov, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: A. Rantos,
Cláraitheoir: V. Di Bucci,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
– Captrain Italia, Rail Cargo Carrier Italy Srl, FuoriMuro Impresa Ferroviaria Srl, InRail SpA, SBB Cargo Italia Srl, OceanoGate Italia SpA, GTS Rail SpA, Adriafer Srl con socio unico, DB Cargo Italia Srl, Sangritana SpA, ag M. Giordano, avvocato,
– Lokomotion Gesellschaft für Schienentraktion mbH, ag M. Giordano, avvocato,
– Rete Ferroviaria Italiana SpA, ag A. Celotto, avvocato,
– Rialtas na hIodáile, ag S. Fiorentino, i gcáil Gníomhaire, le cúnamh ó M. De Vergori agus M. Stigliano Messuti, avvocati dello Stato,
– Rialtas na Polainne, ag B. Majczyna, i gcáil Gníomhaire,
– an Coimisiún Eorpach, ag G. Conte agus K. Walkerová, i gcáil Gníomhairí,
tar éis éisteacht leis an Tuairim an Abhcóide Ginearálta ag éisteacht an 16 Aibreán 2026,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1 Baineann na hiarrataí ar réamhrialú le léiriú Airteagal 35 de Threoir 2012/34/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 21 Samhain 2012 lena mbunaítear limistéar iarnróid Eorpach aonair (IO 2012 L 343, lch. 32), arna leasú le Treoir (AE) 2016/2370 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Nollaig 2016 (IO 2016 L 352, lch. 1) (‘Treoir 2012/34’) agus d’Airteagal 97 CFAE.
2 Rinneadh na hiarrataí in dhá shraith imeachtaí idir Autorità di regolazione dei trasporti (an tÚdarás Rialúcháin Iompair, an Iodáil) (‘ART’), an comhlacht rialúcháin náisiúnta don earnáil iarnróid san Iodáil, agus Rete Ferroviaria Italiana SpA (‘RFI’), bainisteoir bhonneagar iarnróid na hIodáile, agus gnóthais iarnróid atá ag gabháil d’iompar lasta idirnáisiúnta, maidir le cinneadh ó ART, a glacadh in 2022, lena bhformheastar na ‘tásca agus na ceanglais a bhaineann le “ráiteas gréasáin 2024”’ arna tharraingt suas ag RFI, lena bhforáiltear do phionóis a chur i bhfeidhm maidir le gnóthais iarnróid i gcás ina sáraítear an t‑am páirceála ag stáisiúin a nascann le líonraí iarnróid eachtracha.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
An Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh
3 Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 97 CFAE:
‘Na muirir nó na dleachtanna a éileoidh carraeir as imeallchríocha a thrasnú, i dteannta na rátaí iompair, ní ghabhfaidh siad thar leibhéal réasúnta, ar na costais a tabhaíodh iarbhír sa trasnú sin a chur san áireamh.
Féachfaidh na Ballstáit leis na costais sin a laghdú go comhleanúnach.
[…]’
Treoir 2012/34
4 Foráiltear mar seo a leanas le haithrisí 2 agus 3 de Threoir 2012/34:
‘(2) Is gné riachtanach de chomhlánú an mhargaidh inmheánaigh é earnáil iompair an Aontais [Eorpaigh] a chomhtháthú tuilleadh, agus is cuid ríthábhachtach iad na hiarnróid d’earnáil iompair an Aontais atá ag bogadh i dtreo soghluaisteach inbhuanaithe a bhaint amach.
(3) Ba cheart feabhas a chur ar éifeachtúlacht an chórais iarnróid chun é a chomhtháthú i margadh iomaíoch agus gnéithe sonracha na n‑iarnród á gcur san áireamh ag an am céanna.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5 Áirítear i bhforálacha Roinn 2 de Chaibidil IV den Treoir sin, dar teideal ‘Táillí ar bhonneagar agus ar sheirbhísí’, Airteagal 35, dar teideal féin ‘Scéim feidhmíochta’, lena bhforáiltear mar seo a leanas i míreanna 1 agus 2:
‘1. Trí scéim feidhmíochta a bhunú, spreagfaidh scéimeanna muirearaithe bonneagair gnóthais iarnróid agus an bainisteoir bonneagair chun cur isteach a íoslaghdú agus feidhmíocht an ghréasáin iarnróid a fheabhsú. Féadfar pionóis a áireamh sa scéim seo i leith gníomhaíochtaí a chuireann isteach ar oibriú an líonra, cúiteamh do ghnóthais atá thíos le cur isteach agus préimheanna as feidhmíocht níos fearr ná mar a bhí beartaithe.
2. Beidh feidhm ag bunphrionsabail na scéime feidhmíochta a liostaítear i bpointe 2 d’Iarscríbhinn VI ar fud an ghréasáin.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6 Foráiltear in Airteagal 55(1) den Treoir sin, dar teideal ‘Comhlacht rialúcháin’:
‘Bunóidh gach Ballstát comhlacht rialúcháin náisiúnta aonair don earnáil iarnróid. Gan dochar do mhír 2, beidh an comhlacht sin ina údarás neamhspleách atá, ó thaobh eagrúcháin, feidhme, ordlathais agus cinnteoireachta de, leithleach go dlíthiúil agus neamhspleách ar aon eintiteas poiblí nó príobháideach eile. Ina theannta sin, beidh an comhlacht sin neamhspléach ar gach bainisteoir bonneagair, gach comhlacht a ghearrann muirir, gach comhlacht a dhéanann leithdháileadh agus gach iarratasóir, ó thaobh a eagraithe, a chinntí maoinithe, a struchtúir dhlíthiúil agus a chinnteoireachta de. Thairis sin, beidh sé neamhspleách ó thaobh feidhmiúcháin de ar gach údarás inniúil a bhfuil baint aige le conradh seirbhíse poiblí a bhronnadh.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7 Foráiltear le hAirteagal 56 den Treoir sin, dar teideal ‘Cúraimí an chomhlachta rialúcháin’:
‘1. Gan dochar d’Airteagal 46(6), féadfaidh an t‑iarratasóir achomharc a dhéanamh os comhair an chomhlachta rialúcháin, má mheasann sé nó sí go ndearna sé idirdhealú ina leith, nó go ndearna sé aon dochar eile do, agus go háirithe i gcoinne na gcinntí arna nglacadh ag an mbainisteoir bonneagair nó I gcás inarb iomchuí, an gnóthas iarnróid nó an t‑oibreoir saoráide seirbhíse maidir leis:
(a) an ráiteas gréasáin ina leaganacha sealadacha agus deireanacha;
(b) na critéir a leagtar amach ann;
(c) an próiseas leithdháilte agus a thorthaí;
(d) an córas gearrtha;
(e) leibhéal nó struchtúr na dtáillí ar úsáid bonneagair a cheanglaítear air a íoc nó a d’fhéadfaí a íoc;
[…]
2. Gan dochar do chumhachtaí na n‑údarás iomaíochta náisiúnta chun iomaíocht i margadh na seirbhísí iarnróid a áirithiú, beidh sé de chumhacht ag an gcomhlacht rialúcháin faireachán a dhéanamh ar staid na hiomaíochta i margaí na seirbhísí iarnróid, lena n‑áirítear go háirithe i margadh na seirbhísí iompair ardluais do phaisinéirí, agus ar gníomhaíochtaí na mbainisteoirí bonneagair dá dtagraítear i mír 1(a) go (j). Fíoróidh an comhlacht rialúcháin, go háirithe, go gcomhlíontar mír 1(a) go (j) ar a thionscnamh féin d’fhonn aon idirdhealú in aghaidh iarratasóirí a chosc. Fíoróidh sé, go háirithe, an bhfuil clásail idirdhealaitheacha sa ráiteas gréasáin nó an gcruthaíonn sé cumhachtaí lánroghnacha don bhainisteoir bonneagair a d’fhéadfaí a úsáid chun idirdhealú a dhéanamh i gcoinne iarratasóirí.
[...]
6. Áiritheoidh an comhlacht rialúcháin go bhfuil na táillí arna socrú ag an mbainisteoir bonneagair i gcomhréir le Roinn 2 de Chaibidil IV agus go bhfuil siad neamh-idirdhealaitheach.
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8 Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Iarscríbhinn VI a ghabhann le Treoir 2012/34, dar teideal ‘Ceanglais chostais agus mhuirearaithe le haghaidh bonneagar iarnróid’, i bpointe 2(a) agus (b):
‘2. Beidh an scéim feidhmíochta dá dtagraítear in Airteagal 35 bunaithe ar na bunphrionsabail seo a leanas:
(a) Chun leibhéal comhaontaithe feidhmíochta a bhaint amach gan inmharthanacht eacnamaíoch na seirbhíse a chur i mbaol, tiocfaidh an bainisteoir bonneagair ar chomhaontú le hiarratasóirí maidir le príomhpharaiméadair na scéime feidhmíochta, lena n‑áirítear luach na moilleanna agus na tairseacha d’íocaíochtaí atá dlite faoin scéim feidhmíochta i ndáil le gluaiseachtaí aonair traenach agus gluaiseachtaí uile traenach gnóthais iarnróid thar thréimhse áirithe ama.
(b) Cuirfidh an bainisteoir bonneagair in iúl do na gnóthais iarnróid, 5 lá ar a laghad roimh an ngluaiseacht traenach, an tráthchlár oibre ar ar a bhonn a ríomhfar na moilleanna. Féadfaidh an bainisteoir bonneagair, i gcás force majeure nó athrú déanach ar an tráthchlár oibre, an chumarsáid sin a dhéanamh laistigh de thréimhse níos giorra.
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na hIodáile
Dlí Foraithne Uimh. 201 an 6 Nollaig 2011
9 Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 37 de decreto-legge n. 201 – Disposizioni urgenti per la crescita, l’equità e il consolidamento dei conti pubblici (Dlí Foraithne Uimh. 201 lena leagtar síos forálacha práinneacha maidir le fás, cothroime agus comhdhlúthú cuntas poiblí) an 6 Nollaig 2011 (GURI Uimh. 284 an 6 Nollaig 2011, Gnáthfhorlíonadh Uimh. 251), arna thiontú, le leasuithe, le la legge n. 214 (Dlí Uimh. 214) an 22 Nollaig 2011 (GURI Uimh. 300 an 27 Nollaig 2011, Gnáthfhorlíonadh Uimh. 276):
‘1. Faoi chuimsiú an Údaráis Náisiúnta um Rialáil Fóntas [...], bunófar an tÚdarás Rialúcháin Iompair (“an tÚdarás”), a chuirfidh a ghníomhaíochtaí i gcrích go neamhspleách agus le breithiúnas agus measúnú neamhspleách [...] Beidh an tÚdarás inniúil i réimse an iompair agus na rochtana ar an mbonneagar comhfhreagrach agus ar sheirbhísí coimhdeacha, i gcomhréir le rialacháin Eorpacha agus aird chuí á tabhairt ar phrionsabal na coimhdeachta agus ar inniúlachtaí na réigiún agus na n‑eintiteas áitiúil faoi Theideal V de Chuid a Dó den Bhunreacht. [...]
2. Beidh an tÚdarás inniúil i réimse an iompair agus i réimse na rochtana ar an mbonneagar ábhartha agus áiritheoidh sé, go háirithe, an méid seo a leanas:
(a) i gcomhréir le modheolaíochtaí lena gcuirtear feabhas ar an iomaíocht, go mbeidh éifeachtúlacht bainistíochta táirgiúla agus srianadh costais ann d’úsáideoirí, do ghnólachtaí agus do thomhaltóirí, coinníollacha cothroma agus neamh-idirdhealaitheacha rochtana ar bhonneagar na ngréasán iarnróid, calafoirt, aerfoirt agus mótarbhealaigh, gan dochar d’inniúlachtaí na Gníomhaireachta um Bonneagar Bóithre agus Mótarbhealaí [...] agus maidir le soghluaisteacht paisinéirí agus earraí ar an leibhéal náisiúnta, áitiúil agus uirbeach, lena n‑áirítear i ndáil le stáisiúin, aerfoirt agus calafoirt, seachas earnáil an iompair lasta de bhóthar.
(b) na critéir maidir le socrú taraifí, muirear agus dolaí ag na comhlachtaí inniúla a shainiú, má mheastar gur gá sin i bhfianaise na gcoinníollacha iomaíochta atá ann iarbhír ar na margaí éagsúla náisiúnta agus áitiúla seirbhísí iompair, agus an gá atá le cothromaíocht eacnamaíoch na ngnóthas rialáilte, éifeachtúlacht tháirgiúil na bainistíochta agus srianadh na gcostas d’úsáideoirí, do ghnóthais agus do thomhaltóirí á gcur san áireamh;
[...]
(i) ag féachaint go sonrach do rochtain ar bhonneagar iarnróid, feidhmeanna uile an chomhlachta rialúcháin a fheidhmiú [...] agus, go háirithe, na critéir a shainiú maidir le dolaí a bheith á socrú ag an mbainisteoir bonneagair agus na critéir maidir le leithdháileadh conairí traenach agus toilleadh, agus faireachán a dhéanamh ar a gcur i bhfeidhm cuí ag an mbainisteoir bonneagair;
[...]’
Foraithne Reachtach Uimh. 112
10 Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 13 decreto legislativo n. 112 – Attuazione della direttiva 2012/34/UE del Parlamento europeo e del Consiglio, del 21 November 2012, che istituisce uno spazio ferroviario europeo unico (Foraithne Reachtach Uimh. 112 lena dtrasuitear Treoir 2012/34/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 21 Samhain 2012 lena mbunaítear limistéar iarnróid Eorpach aonair) an 15 Iúil 2015 (GURI Uimh. 170 an 24 Iúil 2015, lch. 1, ‘Foraithne Reachtach Uimh. 112’), dar teideal ‘Coinníollacha maidir le rochtain ar sheirbhísí’:
‘1. Áiritheoidh an bainisteoir bonneagair go soláthrófar, do na gnóthais iarnróid uile ar leithdháileadh línte orthu, faoi choinníollacha cothroma agus neamh-idirdhealaitheacha agus gan aon mhuirear sa bhreis ar an muirear ar rochtain ar an mbonneagar agus ar úsáid an bhonneagair, na seirbhísí seo a leanas a chomhdhéanann an tacar íosta seirbhísí rochtana:
(a) iarrataí ar thoilleadh bonneagair iarnróid a phróiseáil d’fhonn conarthaí bonneagair a thabhairt i gcrích;
(b) an ceart chun an toilleadh leithdháilte a úsáid;
(c) úsáid bonneagair iarnróid, lena n‑áirítear ladhróg agus acomhail;
(d) faireachán agus rialáil a dhéanamh ar ghluaiseachtaí traenach, ar chomharthaíocht agus ar sceidealú traenach, agus an fhaisnéis tráchta uile a chur in iúl;
(e) trealamh soláthair leictreachais a úsáid le haghaidh sruth tarraingthe, i gcás ina mbeidh sé ar fáil;
(f) aon fhaisnéis eile is gá chun an tseirbhís ar deonaíodh acmhainneacht ina leith a chur chun feidhme nó a oibriú.
[...]’
11 Foráiltear le hAirteagal 21 d’Fhoraithne Reachtach Uimh. 112, dar teideal ‘Córas faireacháin ar fheidhmíocht iompair iarnróid’:
‘1. Chun an mhífheidhm a tharlaíonn de bharr aon chur isteach ar oibríochtaí iarnróid a íoslaghdú, glacfaidh an bainisteoir bonneagair, gan aon chostas breise ar bhuiséad an Stáit, córas iomchuí faireacháin ar fheidhmíocht iompair iarnróid, lena bhféadfar a áireamh an fhéidearthacht foráil a dhéanamh maidir le clásail phionóis in aghaidh úsáideoirí gréasáin is cúis leis an gcur isteach sin, nó foráil a dhéanamh maidir le cúiteamh d’úsáideoirí gréasáin a fhulaingíonn iarmhairtí an chur isteach sin, nó foráil a dhéanamh maidir le cúiteamh d’úsáideoirí gréasáin a ndéanann an cur isteach sin difear dóibh, nó foráil a dhéanamh maidir le húsáideoirí gréasáin ar mó a bhfeidhmíocht ná an fheidhmíocht dá bhforáiltear ina gconarthaí rochtana bonneagair faoi seach.
2. Beidh feidhm ag bunphrionsabail an chórais faireacháin feidhmíochta a leagtar amach i bpointe 2 d’Iarscríbhinn VI a ghabhann le [Treoir 2012/34] maidir leis an ngréasán ar fad arna bhainistiú ag an mbainisteoir bonneagair.’
12 Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 37(1) d’Fhoraithne Reachtach Uimh. 112, dar teideal ‘Comhlacht rialúcháin’:
‘Is é an tÚdarás Rialúcháin Iompair a fheidhmíonn na cumhachtaí a bhaineann le hiompar d’iarnród agus rochtain ar an mbonneagar ábhartha de bhun Airteagal 37 de Dhlí Foraithne Uimh. 201 an 6 Nollaig 2011, arna thiontú, le leasuithe, le Dlí Uimh. 214 an 22 Nollaig 2011, ina Airteagal 37 de Dhlí Foraithne Uimh. 1 an 24 Eanáir 2012, arna thiontú, le leasuithe, le Dlí Uimh. 27 an 24 Márta 2012, ina [Threoir 2014/34], agus ina Fhoraithne seo. Gníomhóidh an comhlacht sin le huathriail agus neamhspleáchas iomlán an bhreithiúnais agus an mheasúnaithe.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
13 Le cinneadh a glacadh in 2022, d’fhormheas ART na ‘tásca agus na ceanglais a bhaineann le “Ráiteas Líonra 2024”’, arna tharraingt suas ag RFI. Leis an gcinneadh sin, foráladh le ART go ndéanfaí cuid de na tásca agus na ceanglais sin a ionchorprú sa ráiteas gréasáin do 2024, agus go ndéanfaí na tásca agus na ceanglais eile a ionchorprú sa ráiteas gréasáin do 2023.
14 Rinneadh foráil maidir le dhá chineál pionóis leis na tásca agus na ceanglais sin. Ar thaobh amháin, áiríodh leo na pionóis a forchuireadh faoin scéim ghinearálta is infheidhme maidir leis an ngréasán ar fad, dá dtagraítear in Airteagal 21 d’Fhoraithne Reachtach Uimh. 112 lena dtrasuitear Airteagal 35 de Threoir 2012/34 i ndlí na hIodáile, a d’fhéadfaí a fhorchur, ag brath ar an eintiteas a bhfuil an mhoill inchurtha ina leith, ar an mbainisteoir bonneagair nó ar an ngnóthas iarnróid. Ar an taobh eile, thug siad isteach scéim shonrach pionós as dul thar an am páirceála dá bhforáiltear i stáisiúin nasctha le gréasáin iarnróid eachtracha, nach bhféadfaí a fhorchur ach amháin ar ghnóthais iarnróid atá ag gabháil d’iompar lasta idirnáisiúnta.
15 Thug na gnóthais iarnróid is cosantóirí sna príomhimeachtaí caingean os comhair Tribunale amministrativo regionale per il Piemonte (Cúirt Réigiúnach Riaracháin, Piedmont, an Iodáil) chun cinneadh ART, dá dtagraítear i mír 13 den bhreithiúnas seo, agus an ráiteas gréasáin do 2023 a neamhniú. Os comhair na cúirte sin, mhaígh siad, inter alia, go raibh an cinneadh sin agus an doiciméad sin neamhdhleathach a mhéid a bhunaigh siad scéim pionós atá éagsúil leis an scéim a leagtar síos in Airteagal 35 de Threoir 2012/34 agus in Iarscríbhinn VI a ghabhann léi agus a mhéid a rinne siad foráil, maidir le gnóthais iarnróid, do charnadh pionós i leith an teagmhais chéanna, eadhon moill a tharlaíonn ag nasc-stáisiún.
16 Sheas an chúirt sin go páirteach leis an dá chaingean, ar an bhforas go raibh na gníomhartha atá faoi chonspóid curtha ó bhail mar gheall ar easpa imscrúdaithe agus mainneachtain cúiseanna a lua. Dá bhrí sin, chuir sí na gníomhartha sin ar neamhní agus tharchuir sí an dá chás ar ais chuig ART ionas go bhféadfadh sé, más gá, a chumhacht a fheidhmiú arís.
17 Rinne ART achomharc i gcoinne an bhreithiúnais sin os comhair an Consiglio di Stato (an Chomhairle Stáit, an Iodáil), arb í an chúirt a rinne an tarchur. Rinne na gnóthais iarnróid, na cosantóirí sna príomhimeachtaí óna dtaobh féin, cros-achomharc a thaisceadh inar mhaígh siad go bhfuil na pionóis imeallchríche contrártha d’Airteagal 97 CFAE agus go bhfuil siad díréireach.
18 Ar an gcéad dul síos, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an féidir scéim pionós a bhunú lasmuigh den chreat a leagtar síos le hAirteagal 35 de Threoir 2012/34 agus, dá bhrí sin, an gceadaítear leis an Airteagal sin do na Ballstáit foráil a dhéanamh do scéim shonrach pionós nach bhfuil infheidhme ach amháin maidir le gnóthais iarnróid atá ag gabháil d’iompar idirnáisiúnta earraí, amhail an scéim shonrach pionós atá i gceist sna príomhimeachtaí (‘an scéim shonrach pionóis imeallchríche’), atá beartaithe chun pionós a ghearradh a sháraíonn an t‑am páirceála ag stáisiúin a nascann le líonraí iarnróid eachtracha, agus atá sa bhreis ar na pionóis a d’fhéadfaí a fhorchur, faoin scéim ghinearálta is infheidhme maidir leis an ngréasán iomlán, ar an mbainisteoir bonneagair nó ar an ngnóthas iarnróid, ag brath ar cé atá freagrach as moill ar thraein a ghluaiseann ar an mbonneagar iarnróid.
19 Ar an dara dul síos, dá bhféadfadh na Ballstáit scéim shonrach pionóis imeallchríche, féachann an chúirt sin lena fháil amach an gceadaítear carnadh pionós le hAirteagal 35 de Threoir 2012/34, agus mar thoradh air sin go bhféadfadh gnóthas iarnróid a bheith faoi réir, i ndáil leis an ngníomh céanna, eadhon moill a tharlaíonn ag stáisiún nasctha, pionós faoin scéim ghinearálta is infheidhme maidir leis an ngréasán ar fad agus pionóis imeallchríche araon.
20 Ar an tríú dul síos, i gcás ina bhfuil carnadh na bpionós sin comhsheasmhach le hAirteagal 35, tá amhras ar an gcúirt sin maidir leis na ceanglais lena rialaítear an carnadh sin. Fiafraíonn sí, go háirithe, an gceanglaítear leis an Airteagal sin ar an údarás inniúil náisiúnta, sa chás seo ART, ar an gcéad dul síos, prionsabal neodracht an tsásra a bhunaítear leis a chomhlíonadh agus, ar an dara dul síos, comhordú a áirithiú idir na córais phionóis éagsúla is infheidhme agus a fhíorú nach mbeidh ualach díréireach ar na gnóthais iarnróid lena mbaineann mar thoradh ar an gcarnadh céanna.
21 Ar an gceathrú dul síos agus ar deireadh, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an gcuirtear cosc le hAirteagal 97 CFAE ar scéim feidhmíochta nach gcuirtear san áireamh inti an t‑ioncam a fhaigheann gnóthais iarnróid nó is dócha a gheobhaidh siad chun na costais idirthurais a thabhaítear go hiarbhír tríd an teorainn a thrasnú a chumhdach.
22 Sna himthosca sin, chinn an Consiglio di Stato (an Chomhairle Stáit, an Iodáil) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt le haghaidh réamhrialú, ceisteanna atá i dtéarmaí comhionanna i gCásanna C‑161/25 agus C‑162/25:
‘1) An féidir scéim pionóis lasmuigh d’fhorálacha sainráite Airteagal 35 de Threoir 2012/34/AE a fhorchur?
2) An gceadaítear roinnt scéim pionóis a chomhcheangal le hAirteagal 35 [de Threoir 2012/34], is é sin le rá, i gcás an ghnímh chéanna, moill ag an stáisiún imeallchríche, go bhféadfadh an gnóthas iarnróid a bheith faoi dhliteanas an phionóis dá bhforáiltear sa scéim ginearálta is infheidhme maidir leis an ngréasán ina iomláine agus faoi dhliteanas an phionóis áirithe don stáisiún imeallchríche araon?
3) Má thugtar freagra dearfach ar an gceist thuas, an gceanglaítear le hAirteagal 35 [de Threoir 2012/34] ar an údarás rialála, agus scéim pionóis do stáisiúin imeallchríche a bheidh le hiompar ag gnóthais lasta iarnróid a thabhairt isteach nó a “bhailíochtú” ach go háirithe, a áirithiú i gcónaí go gcomhlíonfar ceanglais na forála sin, lena n‑áirithítear neodracht an bhirt, ar chaoi: i) nach mór préimheanna a sholáthar do ghnóthais iarnróid rathúla, ii) nach mór gnóthais a ndearnadh damáiste dóibh a chúiteamh agus iii) nach mór pionóis a fhorchur ar an mbainisteoir chomh maith más é is cúis leis an moill, má mheastar gur de thoradh neodracht an bhirt é go bhfuil na pionóis aonair i bhfeidhm ar an dá thaobh;
4) Má thugtar freagra dearfach ar [cheist 2], an gceanglaítear ar an údarás rialála le hAirteagal 35[de Threoir 2012/34] comhordú a dhéanamh ar an scéim pionóis de bhun an “performance regime [sic]” agus ar an scéim pionóis imeallchríche, ionas go saothróidh an dá scéim cuspóir na héifeachtúlachta gréasáin ar bhealach comhordaithe, gan an iomarca dua a chur ar ghnóthais iarnróid ar buaileadh le pionóis imeallchríche?
5) Má thugtar freagra dearfach ar [cheist 2], an gceanglaítear na pionóis uasta a leagtar síos leis an dá scéim pionóis a chomhordú le hAirteagal 35 [de Threoir 2012/34] agus measúnú a dhéanamh ar a dtionchar eacnamaíoch ar ghnóthais iarnróid, ionas go mbainfear cothromaíocht amach idir prionsabal na héifeachtúlachta agus prionsabail na comhréireachta agus na réasúntachta agus nach gcuirfear brabúsacht na seirbhísí iarnróid i mbaol?
6) Má thugtar freagra dearfach ar [cheist 2], an gcaithfear Airteagal 97 CFAE a léiriú sa chaoi go dtuigfear gurb é is brí leis na muirir nó na dleachtanna a fhéadfaidh carraeir a éileamh ná na muirir nó na dleachtanna a thabhaíonn an gnóthas iarnróid san idirthuras a thagann leis na costais iarbhír arna dtabhú ag bainisteoir an bhonneagair iarnróid arna n‑úsáid le haghaidh idirthurais, agus an méid sin “a prescindere dai prezzi di trasporto” [“gan beann ar na rátaí iompair”] (sa leagan Béarla “in addtion to the transport costs) [sa leagan Gaeilge “i dteannta na rátaí iompair”], is é sin le rá, gan beann ar an ioncam atá nó a d’fhéadfadh an carraeir a fháil chun na costais idirthurais sin a chumhdach?’
An nós imeachta os comhair na Cúirte
23 Trí chinneadh ó Uachtarán na Cúirte Breithiúnais an 1 Aibreán 2025, rinneadh Cásanna C‑161/25 agus C‑162/25 a uamadh chun críocha na coda i scríbhinn agus ó bhéal den nós imeachta agus an chinnidh lena ndúntar na himeachtaí.
Na ceisteanna le haghaidh réamhrialú
An chéad cheist
Inghlacthacht
24 Cuireann Rialtas na hIodáile i gcoinne inghlacthacht na chéad cheiste a tharchuirtear chun réamhrialú ar an bhforas nár shonraigh an chúirt a rinne an tarchur cineál a hamhras, sa chás seo, maidir le léiriú Airteagal 35 de Threoir 2012/34 ná nár léirigh sí conas atá an léiriú sin contrártha d’fhoráil den dlí náisiúnta.
25 De réir cásdlí socair, tá toimhde ábharthachta ag ceisteanna maidir le léiriú dhlí an Aontais arna dtarchur ag cúirt náisiúnta sa chomhthéacs fíorasach agus reachtach a bhfuil an chúirt sin freagrach as a shainiú. Ní fhéadfaidh an Chúirt diúltú rialú a thabhairt ar cheist arna tarchur chun réamhrialú ag cúirt náisiúnta seachas má dhealraíonn sé go follasach nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú arna iarraidh ar dhlí an Aontais Eorpaigh le fíorais nó le cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí féin, más fadhb hipitéiseach atá inti nó mura bhfuil an t‑ábhar fíorasach nó dlí is gá ag an gCúirt Bhreithiúnais chun freagra fóinteach a thabhairt ar na ceisteanna a cuireadh uirthi (féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Feabhra 2026, Adusbef agus páirtithe eile, C‑864/24, EU:C:2026:94, mír 28 agus an cásdlí dá dtagraítear).
26 Sa chás seo, baineann an chéad cheist le léiriú forála de dhlí an Aontais, a bhfuil a hábharthacht maidir le réiteach na ndíospóidí sna príomhimeachtaí soiléir ón ordú tarchuir. I bhfianaise na faisnéise a leagtar amach sa chinneadh sin, dealraíonn sé go bhfuil gá le léiriú Airteagal 35 de Threoir 2012/34, mar a d’iarr an chúirt a rinne an tarchur, chun a chur ar a cumas measúnú a dhéanamh ar chomhoiriúnacht reachtaíochta náisiúnta le dlí an Aontais lena bhforáiltear, ar an gcéad dul síos, do scéim ghinearálta pionós is infheidhme i gcás moill ar an ngréasán náisiúnta ina iomláine, faoina bhféadfar pionóis a fhorchur, de réir an duine atá freagrach as an moill, ar an mbainisteoir bonneagair agus ar ghnóthais iarnróid araon agus, ar an dara dul síos, lena n‑údaraítear scéim shonrach pionós imeallcríche i gcás ina sáraítear an t‑am páirceála ag stáisiúin nasctha le gréasáin iarnróid eachtracha, pionóis nach féidir a fhorchur ach ar ghnóthais iarnróid atá ag gabháil d’iompar idirnáisiúnta earraí.
27 Dá bhrí sin, tá an chéad cheist le haghaidh réamhrialú inghlactha.
Substaint
28 Lena céad cheist i ngach ceann de na cásanna uamtha, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 35 de Threoir 2012/34 le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta lena n‑údaraítear, i gcomhthráth leis an scéim ghinearálta pionós faoi scéim feidhmíochta de réir bhrí Airteagal 35 atá curtha i bhfeidhm ag an reachtaíocht náisiúnta sin, scéim shonrach pionós a chur i bhfeidhm ag an teorainn, nach bhfuil beartaithe go foirmiúil chun Airteagal 35 a chur chun feidhme, i gcás ina sáraítear an t‑am páirceála ag stáisiúin nasctha le gréasáin iarnróid eachtracha.
29 Ar an gcéad dul síos, faoi Airteagal 35(1) de Threoir 2012/34, ceanglaítear ar na Ballstáit ‘scéim feidhmíochta’ a áireamh i scéimeanna muirearaithe bonneagair gnóthais iarnróid arb é is aidhm di gnóthais iarnróid agus an bainisteoir bonneagair araon a spreagadh chun cur isteach a íoslaghdú agus feidhmíocht an ghréasáin iarnróid a fheabhsú. Féadfar pionóis a áireamh sa scéim seo i leith gníomhaíochtaí a chuireann isteach ar oibriú an líonra, cúiteamh do ghnóthais atá thíos le cur isteach agus préimheanna as feidhmíocht níos fearr ná mar a bhí beartaithe.
30 Ar an dara dul síos, i gcomhréir le hAirteagal 35(2) den Treoir sin, ní mór do na scéimeanna feidhmíochta a chuireann na Ballstáit ar bun ar an gcaoi sin na bunphrionsabail a leagtar amach i bpointe 2 d’Iarscríbhinn VI a ghabhann leis an Treoir sin a chomhlíonadh.
31 Thairis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara nach sainmhínítear go sainráite in Airteagal 35 de Threoir 2012/34 an coincheap ‘scéim feidhmíochta’ agus nach gceanglaítear leis ach go n‑áireofar scéim den sórt sin sna scéimeanna muirearaithe bonneagair, gan na socruithe sonracha maidir lena cur chun feidhme a chinneadh, cé is moite den léiriú go bhféadfadh pionóis, cúiteamh agus préimheanna a bheith san áireamh sa scéim sin. Mar sin féin, mar a luaigh an tAbhcóide Ginearálta, go bunúsach, i mír 40 dá Thuairim, leanann sé ó léamh comhcheangailte ar an Airteagal sin agus ar na bunphrionsabail a leagtar amach i mír 2 d’Iarscríbhinn VI a ghabhann leis an Treoir sin go gcumhdaítear le scéim den sórt sin aon rialachán nó beart a bhaineann le muirir a thobhach as úsáid bonneagair iarnróid atá beartaithe, inter alia, chun úsáid bonneagair iarnróid a bharrfheabhsú agus chun gnóthais iarnróid agus an bainisteoir bonneagair a spreagadh chun cur isteach a íoslaghdú agus feidhmíocht an ghréasáin iarnróid a fheabhsú, gan beann ar aicmiú nó ainmniú birt den sórt sin faoin dlí náisiúnta.
32 Dá bhrí sin, ní mór a mheas go dtagann scéim shonrach pionós imeallcríche, amhail an scéim atá i gceist sna príomhimeachtaí, cé nach bhfuil sé beartaithe go foirmiúil Airteagal 35 de Threoir 2012/34 a chur chun feidhme, faoi raon feidhme na forála sin, a mhéid a shaothraíonn scéim den sórt sin na cuspóirí maidir le húsáid optamach an ghréasáin iarnróid a chur chun cinn agus gnóthais iarnróid a spreagadh chun cur isteach a íoslaghdú agus feidhmíocht an ghréasáin sin a fheabhsú, ar faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé iad a fhíorú.
33 Is amhlaidh atá gan beann ar an bhfíoras gur bunaíodh an scéim sin ar bhonn gníomh ar leithligh ón ngníomh lenar bunaíodh an scéim ghinearálta pionós is infheidhme maidir leis an ngréasán ar fad, nach mbaineann sé ach le cuid shonrach den ghréasán, amhail stáisiúin teorann, agus gur glacadh é chun bearta a cuireadh i bhfeidhm roimhe sin i gcomhthéacs na scéime feidhmíochta a fhorlíonadh chun mífheidhm a leigheas a dhéanann difear don deighleog sin, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara, go bunúsach, i mír 45 dá Thuairim.
34 Dá bhrí sin, ní mór a mheas nach mór do scéim shonrach pionós imeallchríche amhail an scéim atá i gceist sna cásanna sna príomhimeachtaí na ceanglais a leagtar síos in Airteagal 35 de Threoir 2012/34 agus na bunphrionsabail a leagtar amach i bpointe 2 d’Iarscríbhinn VI a ghabhann leis an Treoir sin a chomhlíonadh.
35 Is fíor, mar a chinn an Chúirt cheana féin i gcomhthéacs léiriú Airteagal 11 de Threoir 2001/14/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Feabhra 2001 maidir le toilleadh bonneagair iarnróid a leithdháileadh agus muirir ar úsáid bonneagair iarnróid agus ar dheimhniúchán sábháilteachta a ghearradh (IO 2001 L 75, lch. 29), ar cuireadh Airteagal 35 de Threoir 2012/34 ina ionad, go bhfuil saoirse ag na Ballstáit fós na bearta sonracha atá mar chuid den scéim feidhmíochta a roghnú (féach, chuige sin, breithiúnais an 28 Feabhra 2013, an Coimisiún v an Spáinn, C‑483/10, EU:C:2013:114, mír 64, agus an 11 Iúil 2013, an Coimisiún v Poblacht na Seice, C‑545/10, EU:C:2013:509, mír 80).
36 Mar sin féin, cé go bhfuil lánrogha leathan ag na Ballstáit bearta sonracha a chur i bhfeidhm faoin scéim feidhmíochta dá dtagraítear in Airteagal 35 de Threoir 2012/34, ní féidir a thuiscint uaidh sin go n‑údaraítear dóibh neamhaird a thabhairt ar cheanglais Airteagal 35 agus ar na bunphrionsabail a leagtar amach i bpointe 2 d’Iarscríbhinn VI a ghabhann leis an Treoir sin. Dá bhrí sin, ós rud é go bhforáiltear le hAirteagal 35 do scéim feidhmíochta a bhunú agus na cuspóirí agus na bunphrionsabail chun í a rialú á sainiú ag an am céanna, ní féidir leis na Ballstáit scéim den sórt sin a bhunú gan na ceanglais a leagtar síos le Treoir 2012/34 a chomhlíonadh.
37 Bheadh sé d’éifeacht ag léiriú difriúil ar Airteagal 35 de Threoir 2012/34 dul timpeall ar na rialacha a leagtar síos leis an Treoir sin a éascú agus, dá bhrí sin, bheadh an baol ann go mbainfí d’éifeachtacht an Airteagail sin agus go mbainfí an bonn den chuspóir atá á shaothrú aige, mar is léir ó mhír 1 de, arb é atá ann gnóthais iarnróid agus an bainisteoir bonneagair a spreagadh chun cur isteach a íoslaghdú agus feidhmíocht an ghréasáin iarnróid a fheabhsú.
38 Bheadh léiriú den sórt sin contrártha leis an gcuspóir an margadh iarnróid a shaoradh, atá mar bhunús le Treoir 2012/34, mar is léir ó aithrisí 2 agus 3 de. Go deimhin, luaitear sna haithrisí sin go bhfuil sé mar aidhm ag an treoir comhthathú earnáil iompair an Aontais níos fearr a chinntiú, atá ina gné riachtanach de chríochnú an mhargadh inmheánaigh, agus chun éifeachtúlacht an chórais iarnróid a fheabhsú chun é a chomhtháthú ina margadh iomaíoch.
39 I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad cheist i ngach ceann de na cásanna uamtha nach mór Airteagal 35 de Threoir 2012/34 a léiriú sa chaoi go dtagann scéim shonrach pionós imeallcríche, nach bhfuil beartaithe go foirmiúil chun Airteagal 35 a chur chun feidhme, is infheidhme i gcás ina sáraítear an t‑am páirceála ag stáisiúin nasctha le gréasáin iarnróid eachtracha, faoi raon feidhme na forála sin a mhéid a shaothraíonn sé na cuspóirí maidir le húsáid optamach an ghréasáin iarnróid a chur chun cinn agus le gnóthais iarnróid a spreagadh chun cur isteach a íoslaghdú agus feidhmíocht an ghréasáin sin a fheabhsú. I gcás den sórt sin, ní chuirtear cosc le hAirteagal 35 de Threoir 2012/34 ar reachtaíocht náisiúnta lena n‑údaraítear scéim den sórt sin a chur i bhfeidhm, i gcomhthráth leis an scéim ghinearálta pionós faoi scéim feidhmíochta de réir bhrí na forála sin, atá curtha i bhfeidhm leis an reachtaíocht sin, ar choinníoll go gcomhlíonann an scéim roimhe sin na ceanglais a leagtar síos in Airteagal 35 agus na bunphrionsabail a leagtar amach i bpointe 2 d’Iarscríbhinn VI a ghabhann leis an Treoir sin.
An Dara, an Ceathrú agus an Cúigiú ceist
40 Lena dara, ceathrú agus cúigiú ceist i ngach ceann de na cásanna uamtha, ar cheart iad a scrúdú le chéile, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 35 de Threoir 2012/34 le léiriú sa chaoi go gceadaítear do na Ballstáit foráil a dhéanamh, i gcomhthéacs na scéime feidhmíochta, do scéim ghinearálta pionós is infheidhme i gcás moill ar an ngréasán náisiúnta ina iomláine agus do scéim shonrach pionós ag an teorainn is infheidhme i gcás ina sáraítear am páirceála ag stáisiúin a nascann le gréasáin iarnróid eachtracha, agus mar thoradh air sin, don ghníomh céanna, go bhféadfaidh gnóthas iarnróid a bheith faoi réir roinnt pionós, agus, más amhlaidh atá, an gceanglaítear ar an gcomhlacht rialúcháin comhordú idir na scéimeanna pionóis sin a áirithiú agus a fhíorú go gcomhlíonann a gcarnadh prionsabal na comhréireachta.
41 Mar a cuireadh in iúl i mír 36 den bhreithiúnas seo, tá lánrogha leathan ag na Ballstáit bearta sonracha a chur i bhfeidhm faoin scéim feidhmíochta dá bhforáiltear in Airteagal 35 de Threoir 2012/34, arb é is aidhm dóibh gnóthais iarnróid agus an bainisteoir bonneagair araon a spreagadh chun feidhmíocht an ghréasáin a fheabhsú. Is amhlaidh fós, i gcomhréir le hAirteagal 35(2), nach mór don scéim sin na bunphrionsabail a leagtar amach i bpointe 2(a) d’Iarscríbhinn VI a ghabhann leis an Treoir sin a chomhlíonadh.
42 I bhfianaise na lánrogha sin agus ós rud é nach bhforáiltear le hAirteagal 35 de Threoir 2012/34 ach go bhféadfar pionóis a áireamh sa scéim feidhmíochta, gan cineál nó raon feidhme na scéime a shonrú, áfach, tá sé de shaoirse ag na Ballstáit, i bprionsabal, scéim a bhunú ina mbeidh pionóis éagsúla, trí scéim shonrach pionós a bhunú atá beartaithe chun laghdú a dhéanamh ar mhainneachtainí a bhaineann le moilleanna a tharlaíonn i gcuid ar leith den ghréasán, i gcomhthráth leis an scéim ghinearálta pionós is infheidhme i gcás moill ar fud an ghréasáin náisiúnta.
43 Mar sin féin, mar is léir ón gcásdlí a luaitear i mír 35 den bhreithiúnas seo, cé go bhfuil sé de shaoirse ag na Ballstáit na bearta sonracha atá mar chuid den scéim feidhmíochta a roghnú, ní mór do na bearta sin, mar sin féin, a bheith ina n‑iomlán comhleanúnach agus trédhearcach is féidir a aicmiú mar ‘scéim feidhmíochta’ de réir bhrí Airteagal 35 de Threoir 2012/34.
44 Leis an gceanglas sin, glactar leis, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara, go bunúsach, i mír 52 dá Thuairim, gurb é an comhlacht rialúcháin a gceanglaítear ar na Ballstáit é a ainmniú i gcomhréir le hAirteagal 55(1) den Treoir sin a chomhordóidh na bearta éagsúla atá mar chuid den scéim sin.
45 Mar a chuir an Chúirt in iúl, tugtar de chumhacht don chomhlacht sin, faoi Airteagal 56 de Threoir 2012/34, lena dtugtar de chumhacht dó faireachán a dhéanamh ar an scéim muirearaithe bonneagair, an gnóthas a dhéanann feidhmeanna bunriachtanacha an bhainisteora bonneagair iarnróid a chur ar an eolas faoi na hathruithe atá le déanamh ar an scéim sin chun a neamh-chomhoiriúnachtaí leis na ceanglais a leagtar síos leis an Treoir sin a leigheas. Ina theannta sin, mar is léir go háirithe ó Airteagal 56(6) den Treoir sin, ní fhéadfaidh cinntí an chomhlachta rialúcháin a bheith bunaithe ach amháin ar shárú ar fhorálacha Roinn 2 de Chaibidil IV den Treoir sin, lena n‑áirítear Airteagal 35 di, nó ar phrionsabal an neamh-idirdhealaithe (féach, chuige sin, breithiúnas an 9 Meán Fómhair 2021, LatRailNet agus Latvijas dzelzceļš, C‑144/20, EU:C:2021:717, míreanna 38, 45 agus 46).
46 Ar an gcéad dul síos, foráiltear le hAirteagal 56(2) de Threoir 2012/34 go n‑áiritheoidh an comhlacht rialúcháin go gcomhlíonfaidh bainisteoirí bonneagair forálacha na Treorach sin, go háirithe maidir le hábhar an ráitis gréasáin dá dtagraítear in Airteagal 56(1)(a). Ar an dara dul síos, is léir ó phointe 2(a) d’Iarscríbhinn VI a ghabhann leis an Treoir sin, dá dtagraítear in Airteagal 35(2) di, nach mór do na bearta dá bhforáiltear sa scéim feidhmíochta a bheith in ann leibhéal comhaontaithe feidhmíochta a bhaint amach, gan inmharthanacht eacnamaíoch na seirbhísí a chur i mbaol.
47 Dá bhrí sin, ar an gcéad dul síos, agus na cumhachtaí a thugtar dó á bhfeidhmiú aige, ceanglaítear ar an gcomhlacht rialúcháin a fhíorú, ar an gcéad dul síos, go saothraíonn an beart atá mar chuid den scéim feidhmíochta arna bunú ag an mbainisteoir bonneagair sa ráiteas gréasáin, ar bhealach comhsheasmhach agus trédhearcach, an cuspóir feidhmíocht an ghréasáin a fheabhsú agus, ar an dara dul síos, go gcomhlíonann na bearta sin prionsabal na comhréireachta.
48 Chun prionsabal na comhréireachta a urramú, ar prionsabal ginearálta de dhlí an Aontais é, ceanglaítear nach rachaidh na bearta a ghlactar thar na teorainneacha maidir leis an méid is iomchuí agus is gá chun na cuspóirí dlisteanacha atá á saothrú leis an reachtaíocht atá i gceist a bhaint amach; i gcás ina mbeidh rogha idir roinnt bearta iomchuí, ní mór dul ar iontaoibh an bhirt lena mbaineann an t‑ualach is lú, agus níor cheart na míbhuntáistí a eascróidh as bheith díréireach leis na cuspóirí atá á saothrú (féach, chuige sin, breithiúnais an 22 Márta 2017, Euro-Team agus Spirál-Gép, C‑497/15 agus C‑498/15, EU:C:2017:229, míreanna 39 agus 40, agus an 24 Feabhra 2022, Agenzia delle dogane e dei monopoli agus Ministero dell’Economia e delle Finanze, C‑452/20, EU:C:2022:111, mír 37 agus an cásdlí dá dtagraítear).
49 Mar thoradh sin, i gcás ina n‑áirítear scéimeanna pionóis leis an scéim feidhmíochta atá in ann feidhmiú maidir leis an eachtra chéanna, is é dualgas an chomhlachta rialála a dheimhniú go bhfuil na córais seo ag teacht le chéile lena chéile agus go gcomhlíonann siad na ceanglais atá leagtha amach in Airteagal 35 den Treoir 2012/34 chomh maith leis na bunstraitéisí atá leagtha amach i bpointe 2 den Iarscríbhinn VI a ghabhann leis. Caithfidh an comhlacht sin a fhíorú freisin go bhfuil na pionóis a fhéadfar a ghearradh de bhun na scéimeanna sin, ina n‑iomláine, oiriúnach, riachtanach agus comhréireach i bhfianaise na sprice atá á hiarraidh ag Airteagal 35 den Treoir sin, is é sin, an suaitheadh a laghdú agus feidhmíocht an líonra iarnróid a fheabhsú, agus, dá bhrí sin, nach dtéann siad thar a bhfuil riachtanach chun an sprioc sin a bhaint amach.
50 Ar an dara dul síos, maidir leis an measúnú ar thionchar eacnamaíoch na mbeart éagsúil a fhorchuirtear ar ghnóthais iarnróid, ceanglaítear ar an gcomhlacht rialúcháin a fhíorú, i bhfianaise phointe 2(a) d’Iarscríbhinn VI a ghabhann le Treoir 2012/34, nach gcuireann an scéim feidhmíochta inmharthanacht eacnamaíoch na seirbhíse i mbaol, agus nach dócha go ndéanfaidh na bearta a chuimsíonn an scéim sin, lena n‑áirítear go háirithe na scéimeanna pionóis éagsúla a cuireadh i bhfeidhm chun cur isteach a laghdú agus feidhmíocht a fheabhsú, dochar d’inmharthanacht eacnamaíoch agus do bhrabúsacht na ngnóthas iarnróid lena mbaineann.
51 Ina theannta sin, ba cheart a thabhairt faoi deara nach bhfuil aon rud os comhair na Cúirte a thabharfadh le fios gur de chineál coiriúil iad na pionóis a d’fhéadfadh a bheith infheidhme maidir leis an ngníomh céanna i gcomhthéacs na scéime feidhmíochta atá i gceist sna príomhimeachtaí mar gheall, go háirithe, ar dhéine an phionóis a d’fhéadfadh an duine lena mbaineann a thabhú (féach, chuige sin, breithiúnas an 30 Eanáir 2025, Engie România, C‑205/23, EU:C:2025:43, mír 49), ar faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé a fhíorú, agus mar thoradh air sin nach cosúil go bhfuil feidhm ag an bprionsabal ne bis in idem sa chás seo.
52 I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, is é an freagra ar an dara, ar an gceathrú agus ar an gcúigiú ceist i ngach ceann de na cásanna uamtha nach mór Airteagal 35 de Threoir 2012/34 a léiriú sa chaoi go gceadaítear do na Ballstáit foráil a dhéanamh, i gcomhthéacs na scéime feidhmíochta, do scéim ghinearálta pionós is infheidhme i gcás moill ar an ngréasán náisiúnta ina iomláine agus do scéim shonrach pionós ag an teorainn is infheidhme i gcás ina sáraítear am páirceála ag stáisiúin a nascann le gréasáin iarnróid eachtracha, agus mar thoradh air sin, don ghníomh céanna, go bhféadfar gnóthas iarnróid a chur faoi réir roinnt pionós. I gcás ina bhfuil roinnt scéimeanna pionóis sa scéim sin, ceanglaítear ar an gcomhlacht rialúcháin a fhíorú, ar an gcéad dul síos, go saothraíonn na bearta ar cuid den scéim sin iad, ar bhealach comhsheasmhach agus trédhearcach, an cuspóir feidhmíocht an ghréasáin a fheabhsú agus, ar an dara dul síos, go gcomhlíonann na bearta sin prionsabal na comhréireachta agus nach mbaineann siad an bonn d’inmharthanacht eacnamaíoch agus de bhrabúsacht na ngnóthas iarnróid lena mbaineann.
An tríú ceist
53 Lena tríú ceist i ngach ceann de na cásanna uamtha, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 35 de Threoir 2012/34 le léiriú sa chaoi go gceanglaítear ar an gcomhlacht rialúcháin a fhíorú, ar an gcéad dul síos, go n‑áirítear leis an scéim feidhmíochta dá bhforáiltear san Airteagal sin, go riachtanach, sa bhreis ar phionóis a fhorchur, préimheanna a dheonú do ghnóthais iarnróid ar mó a bhfeidhmíocht ná na hionchais agus cúiteamh a dheonú do ghnóthais a ndearnadh damáiste dóibh agus, ar an dara dul síos, go bhfuil feidhm ag na pionóis maidir le moill freisin maidir leis an mbainisteoir bonneagair i gcás ina bhfuil an bainisteoir bonneagair freagrach as an moill.
54 I gcomhréir le hAirteagal 35(1) de Threoir 2012/34 agus mar a mheabhraítear i mír 29 den bhreithiúnas seo, féadfar pionóis a áireamh sa scéim seo i leith gníomhaíochtaí a chuireann isteach ar oibriú an líonra, cúiteamh do ghnóthais atá thíos le cur isteach agus préimheanna as feidhmíocht níos fearr ná mar a bhí beartaithe. Ní léir ó fhoclaíocht na forála sin nach mór a áireamh i scéim den sórt sin gach ceann de na trí chomhpháirt dá dtagraítear ann, eadhon pionóis, cúiteamh agus préimheanna, chun go measfar go bhfuil sé comhoiriúnach leis an bhforáil sin.
55 Os a choinne sin, mar a cuireadh in iúl i míreanna 35 agus 36 den bhreithiúnas seo, tá lánrogha leathan ag na Ballstáit lena gcuirtear ar a gcumas a chinneadh cé na bearta dá dtagraítear in Airteagal 35(1) de Threoir 2012/34 atá in ann, ar an gcéad dul síos, na cuspóirí a shaothraítear leis an bhforáil sin a bhaint amach, eadhon úsáid optamach an ghréasáin iarnróid a chur chun cinn agus cur isteach a laghdú agus feidhmíocht in úsáid an ghréasáin sin a fheabhsú agus, ar an dara dul síos, na rialacha sonracha maidir lena chur i bhfeidhm a shainiú i bhfianaise na riachtanas maidir le barrfheabhsú, feabhsú agus cur isteach ar an ngréasán a shainaithnítear.
56 Dá bhrí sin, mar a dheimhnítear le mír 2 d’Iarscríbhinn VI a ghabhann le Treoir 2012/34, d’fhéadfadh bearta éagsúla a bheith i scéim feidhmíochta atá ceaptha chun aghaidh a thabhairt ar ghnéithe éagsúla de thobhach muirear as úsáid bonneagair iarnróid, ar choinníoll, mar a tugadh faoi deara i míreanna 43 agus 49 den bhreithiúnas seo, gurb ionann na bearta sin agus iomlán comhleanúnach, trédhearcach agus comhréireach atá in ann na cuspóirí dá dtagraítear sa mhír roimhe seo den bhreithiúnas seo a bhaint amach.
57 Ón taobh sin de, mar a thug an tAbhcóide Ginearálta faoi deara, go bunúsach, i mír 62 dá Thuairim, a mhéid a bhaineann le feabhas a chur ar ghné shonrach den ghréasán iarnróid, d’fhéadfadh sé a bheith faoin mBallstát lena mbaineann foráil a dhéanamh maidir le bearta nach bhfuil infheidhme ach amháin maidir leis an mbainisteoir bonneagair nó maidir leis na gnóthais iarnróid lena mbaineann amháin. Ós rud é go ndéanann an bainisteoir bonneagair agus na gnóthais iarnróid gníomhaíochtaí de chineál difriúil agus go bhfuil siad, ar an mbonn sin, faoi réir oibleagáidí éagsúla, ní gá go gceanglófaí orthu teacht faoin scéim chéanna pionós i gcás cur isteach a dhéanann difear don trácht iarnróid.
58 É sin ráite, ní féidir le scéim den sórt sin a bheith ina cúis, áfach, le caitheamh go hidirdhealaitheach le gnóthais iarnróid áirithe. Faoi Airteagal 56(2) de Threoir 2012/34, tá sé de chumhacht ag an gcomhlacht rialúcháin faireachán a dhéanamh ar staid iomaíoch na margaí seirbhísí iarnróid. Go háirithe, fíoróidh sé ar a thionscnamh féin nach bhfuil clásail sa ráiteas gréasáin lena ndéantar idirdhealú i gcoinne iarratasóirí.
59 Leanann sé ón méid sin roimhe seo gurb é an freagra ar an tríú ceist i ngach ceann de na cásanna uamtha nach mór Airteagal 35 de Threoir 2012/34 a léiriú sa chaoi nach gceanglaítear ar an gcomhlacht rialúcháin a fhíorú, ar an gcéad dul síos, go mbaineann an scéim feidhmíochta dá bhforáiltear san Airteagal sin, sa bhreis ar phionóis a fhorchur, le préimheanna a dheonú do ghnóthais iarnróid ar mó a bhfeidhmíocht ná mar a bhí beartaithe agus le cúiteamh a dheonú do ghnóthais a ndearnadh damáiste dóibh agus, ar an dara dul síos, go bhfuil feidhm ag na pionóis i gcás moille freisin maidir leis an mbainisteoir bonneagair i gcás ina bhfuil an bainisteoir sin freagrach as an moill. Os a choinne sin, ceanglaítear le hAirteagal 35 ar an gcomhlacht sin a fhíorú, ina iomláine, gur tacar comhleanúnach, trédhearcach agus comhréireach beart é an scéim sin lenar féidir na cuspóirí dá dtagraítear in Airteagal 35 a bhaint amach.
An séú ceist
60 Lena séú ceist i ngach ceann de na cásanna uamtha, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 97 CFAE a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta lena n‑údaraítear, i gcomhthéacs na scéime feidhmíochta dá dtagraítear in Airteagal 35 de Threoir 2012/34, scéim shonrach pionós imeallcríche is infheidhme maidir le gnóthais iarnróid i gcás ina sáraítear an t‑am páirceála ag stáisiúin a nascann le gréasáin iarnróid eachtracha, gan an t‑ioncam a fhaigheann na gnóthais sin nó ar dócha go bhfaighidh siad é chun costais idirthurais a chumhdach a chur san áireamh.
61 I gcomhréir leis an gcéad mhír d’Airteagal 97 CFAE, ní ghabhfaidh na muirir nó na dleachtanna a éileoidh carraeir as imeallchríocha a thrasnú, i dteannta na rátaí iompair, ní ghabhfaidh siad thar leibhéal réasúnta, ar na costais a tabhaíodh iarbhír sa trasnú sin a chur san áireamh. Dá bhrí sin, rannchuidíonn an fhoráil sin le laghdú na gcostas a bhaineann go díreach le trasnú teorainneacha laistigh den Aontas Eorpach chun comhlánú an mhargaidh inmheánaigh a chur chun cinn.
62 Sa chás seo, baineann na díospóidí sna príomhimeachtaí le dlíthiúlacht an scéim shonraigh pionós imeallcríche, eadhon scéim shonrach pionós is infheidhme maidir le gnóthais iarnróid i gcás ina sáraítear an t‑am páirceála i stáisiúin nasctha le gréasáin iarnróid eachtracha, atá sa bhreis ar an scéim ghinearálta pionós is infheidhme i gcás moill ar an ngréasán náisiúnta ina iomláine. Is sásra iad na pionóis sin, a fhorchuireann an bainisteoir bonneagair ar ghnóthais iarnróid, mar is léir ón ordú tarchuir, atá beartaithe chun gnóthais iarnróid a spreagadh chun cur isteach a laghdú agus feidhmíocht an ghréasáin iarnróid a fheabhsú.
63 Ní féidir caitheamh le bunú córais den sórt sin ar an mbealach céanna leis na muirir nó na dleachtanna dá dtagraítear in Airteagal 97 CFAE. Is suimeanna iad na dleachtanna sin a fhaigheann an carraeir. Ní hamhlaidh atá i gcás na bpionós atá i gceist sna cásanna sna príomhimeachtaí, a fhorchuireann an bainisteoir bonneagair ar ghnóthais iarnróid mar chuid de scéim feidhmíochta.
64 Sna himthosca sin, ní mór a mheas nach dtagann an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí faoi raon feidhme Airteagal 97 CFAE.
65 I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an séú ceist i ngach ceann de na cásanna uamtha nach mór Airteagal 97 CFAE a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta lena n‑údaraítear, i gcomhthéacs na scéime feidhmíochta dá dtagraítear in Airteagal 35 de Threoir 2012/34, scéim shonrach pionós imeallcríche is infheidhme maidir le gnóthais iarnróid i gcás ina sáraítear an t‑am páirceála ag stáisiúin a nascann le gréasáin iarnróid eachtracha, gan an t‑ioncam a fhaigheann na gnóthais sin nó ar dócha go bhfaighidh siad é chun costais idirthurais a chumhdach a chur san áireamh.
Costais
66 Os rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Ceathrú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1. Maidir le hAirteagal 35 de Threoir 2012/34/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 21 Samhain 2012 lena mbunaítear limistéar iarnróid Eorpach aonair, arna leasú le Treoir (AE) 2016/2370 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Nollaig 2016,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
go dtagann scéim shonrach pionós imeallcríche, nach bhfuil beartaithe go foirmiúil chun Airteagal 35 a chur chun feidhme, is infheidhme i gcás ina sáraítear an t‑am páirceála ag stáisiúin nasctha le gréasáin iarnróid eachtracha, faoi raon feidhme na forála sin a mhéid a shaothraíonn sé na cuspóirí maidir le húsáid optamach an ghréasáin iarnróid a chur chun cinn chomh maith le gnóthais iarnróid a spreagadh chun cur isteach a íoslaghdú agus feidhmíocht an ghréasáin sin a fheabhsú. I gcás den sórt sin, ní chuirtear cosc le hAirteagal 35 de Threoir 2012/34, mar a leasaíodh ar reachtaíocht náisiúnta lena n‑údaraítear scéim den sórt sin a chur i bhfeidhm, i gcomhthráth leis an scéim ghinearálta pionós faoi scéim feidhmíochta de réir bhrí na forála sin, atá curtha i bhfeidhm leis an reachtaíocht sin, ar choinníoll go gcomhlíonann an scéim roimhe sin na ceanglais a leagtar síos in Airteagal 35 agus na bunphrionsabail a leagtar amach i bpointe 2 d’Iarscríbhinn VI a ghabhann leis an Treoir sin, arna leasú.
2. Maidir le hAirteagal 35 de Threoir 2012/34, mar a leasaíodh le Treoir 2016/2370,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
go gceadaítear do na Ballstáit foráil a dhéanamh, i gcomhthéacs na scéime feidhmíochta, do scéim ghinearálta pionós is infheidhme i gcás moill ar an ngréasán náisiúnta ina iomláine agus do scéim shonrach pionós ag an teorainn is infheidhme i gcás ina sáraítear am páirceála ag stáisiúin a nascann le gréasáin iarnróid eachtracha, agus mar thoradh air sin, don ghníomh céanna, go bhféadfar gnóthas iarnróid a chur faoi réir roinnt pionós. I gcás ina bhfuil roinnt scéimeanna pionóis sa scéim sin, ceanglaítear ar an gcomhlacht rialúcháin a fhíorú, ar an gcéad dul síos, go saothraíonn na bearta ar cuid den scéim sin iad, ar bhealach comhsheasmhach agus trédhearcach, an cuspóir feidhmíocht an ghréasáin a fheabhsú agus, ar an dara dul síos, go gcomhlíonann na bearta sin prionsabal na comhréireachta agus nach mbaineann siad an bonn d’inmharthanacht eacnamaíoch agus de bhrabúsacht na ngnóthas iarnróid lena mbaineann.
3. Maidir le hAirteagal 35 de Threoir 2012/34, mar a leasaíodh le Treoir 2016/2370,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
nach gceanglaítear ar an gcomhlacht rialúcháin a fhíorú, ar an gcéad dul síos, go mbaineann an scéim feidhmíochta dá bhforáiltear san Airteagal sin, sa bhreis ar phionóis a fhorchur, le préimheanna a dheonú do ghnóthais iarnróid ar mó a bhfeidhmíocht ná mar a bhí beartaithe agus le cúiteamh a dheonú do ghnóthais a ndearnadh damáiste dóibh agus, ar an dara dul síos, go bhfuil feidhm ag na pionóis i gcás moille freisin maidir leis an mbainisteoir bonneagair i gcás ina bhfuil an bainisteoir sin freagrach as an moill. Os a choinne sin, ceanglaítear le hAirteagal 35 ar an gcomhlacht sin a fhíorú, ina iomláine, gur tacar comhleanúnach, trédhearcach agus comhréireach beart é an scéim sin lenar féidir na cuspóirí dá dtagraítear in Airteagal 35 a bhaint amach.
4. Maidir le hAirteagal 97 CFAE
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
5. go gcuirtear cosc leis ar reachtaíocht náisiúnta lena n‑údaraítear, i gcomhthéacs na scéime feidhmíochta dá dtagraítear in Airteagal 35 de Threoir 2012/34, arna leasú le Treoir 2016/2370, scéim shonrach pionós teorann is infheidhme maidir le gnóthais iarnróid i gcás ina sáraítear an t‑am páirceála ag stáisiúin a nascann le gréasáin iarnróid eachtracha, gan an t‑ioncam a fhaigheann na gnóthais sin nó ar dócha go bhfaighidh siad é chun costais idirthurais a chumhdach a chur san áireamh.
[Sínithe]
* Teanga an cháis: an Iodáilis.