1

Permezz tar-rikors tagħhom ibbażat fuq l-Artikolu 263 TFUE, ir‑rikorrenti, Google LLC, li kienet Google Inc., u l-kumpannija omm tagħha, Alphabet Inc. (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, “Google”), jitolbu, prinċipalment, l-annullament tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2019) 2173 final, tal‑20 ta’ Marzu 2019, li tirrigwarda proċediment skont l‑Artikolu 102 TFUE u l-Artikolu 54 tal-Ftehim dwar iż-ŻEE (Każ AT.40411 — Google Search (AdSense)) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”), jew, sussidjarjament, it-tneħħija jew it-tnaqqis tal-ammont tal-multa imposta skont din id-deċiżjoni.

I.

Il-fatti li wasslu għall-kawża

2

Google hija impriża tas-settur tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal‑komunikazzjoni speċjalizzata fil-prodotti u fis-servizzi marbuta mal‑internet u hija attiva fiż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE). Hija magħrufa b’mod partikolari għall-mutur ta’ tfittxija ġenerali tagħha, li jippermetti lill-utenti tal-internet ifittxu u jidħlu, bil-browser li jużaw u permezz ta’ hyperlinks, is-siti internet li jkollhom bżonn.

3

Il-mutur ta’ tfittxija ta’ Google, aċċessibbli fl-indirizz “www.google.com”, jew f’indirizzi simili b’estensjoni nazzjonali, jippermetti li jinkisbu riżultati ta’ tiftix ippreżentati fuq paġni li jidhru fuq l-iskrins tal-utenti tal-internet. Dawn ir-riżultati huma magħżula mill‑imsemmmi mutur skont kriterji ġenerali u dan mingħajr ħlas lil Google mingħand is-siti llinkjati magħhom sabiex jidhru jew skont loġika speċjalizzata għat-tip ta’ tiftix li jsir, b’dawn l-aħħar riżultati jistgħu jkunu wkoll indipendenti minn ħlasijiet ta’ siti internet illinkjati magħhom.

4

Fil-paġni tar-riżultati ta’ Google, jidhru wkoll riżultati li huma marbuta ma’ ħlasijiet ta’ siti internet illinkjati magħhom. Dawn ir-riżultati, magħrufa bħala “reklami” (“ads” fil-qosor bl-Ingliż), huma wkoll relatati mat-tfittxija magħmula mill-utent tal-internet u huma distinti mir-riżultati naturali ta’ tiftix ġenerali jew ta’ tiftix speċjalizzat, pereżempju bil-kliem “reklam” jew “sponsorizzat”. Il-wiri tagħhom huwa marbut ma’ impenji ta’ ħlas minn persuni li jirreklamaw meħuda waqt irkanti, li huma ġġenerati permezz tal-pjattaformi ta’ rkanti ta’ Google.

A.

Fuq is-servizzi u l-kuntratti ta’ Google relatati mal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online

5

Sa mill‑2003, Google topera wkoll pjattaforma ta’ intermedjazzjoni fir‑rigward tar-reklamar imsejħa AdSense. F’dan ir-rigward, Google żviluppat servizzi differenti, fosthom b’mod partikolari servizz ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online msejjaħ AdSense for Search (iktar ’il quddiem “AFS”). AFS jippermetti lil pubblikaturi ta’ siti internet terzi indipendenti minn Google, li s-siti internet tagħhom fihom muturi ta’ tfittixija integrati, ixerrdu reklami relatati mat-tiftix online ta’ Google meta utenti jfittxu fuq is-siti internet tagħhom.

6

B’hekk, il-fornituri ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online (iktar ’il quddiem l‑“intermedjarji”) jippermettu lill-pubblikaturi ta’ siti internet juru reklamar marbut mat-tiftix online li l-utenti jwettqu fuq is-siti internet li fihom mutur ta’ tfittxija integrat. B’dan il-mod, l-intermedjarji u l-pubblikaturi jistgħu jaqsmu bejniethom id-dħul iġġenerat mill-wiri ta’ dan ir-reklamar.

7

Fir-rigward tal-AFS, il-persuni li jirreklamaw kellhom jassoċjaw ir‑reklamar tagħhom ma’ kliem prinċipali (keywords) li l-utenti tas-siti internet ikkonċernati setgħu jużaw fil-kuntest ta’ tfittxija online. Sabiex jiġi stabbilit liema persuni li jirreklamaw seta’ jkollhom ir-reklamar tagħhom muri bħala risposta għal tfittxija online, Google kienet prinċipalment tieħu inkunsiderazzjoni, minn naħa, il-prezz li kull persuna li tirreklama kienet indikat li lesta tħallas fil-qafas ta’ rkant previst għal dan il-għan u, min-naħa l-oħra, ir-rilevanza ta’ dan ir‑reklamar fir-rigward tal-imsemmija tfittxija, kif ukoll, il-probabbilità li l-utent jikklikkja fuq dan ir-reklamar. Fil-fatt, il-persuna li tirreklama, bħala regola, ma tħallasx il-prezz li jirriżulta mill-wiri tar-reklamar tagħha ħlief meta l-utent jikklikkja fuqu effettivament, b’tali mod li d‑dħul mir-reklamar iġġenerat minn tali wiri ma jiddependix esklużivament mill-ammont tal-irkant inkwistjoni.

8

Sabiex jużaw l-AFS, il-pubblikaturi kkonkludew ma’ Google, fost l-oħrajn, żewġ tipi ta’ kuntratti.

9

Minn naħa, il-pubblikaturi setgħu jikkonkludu, għal sit internet wieħed jew iktar tagħhom, “kuntratt online”, jiġifieri kuntratt standard mhux negozjabbli. Google kklassifikat il-pubblikaturi li kkonkludew tali kuntratt bħala “imsieħba online”.

10

Min-naħa l-oħra, il-pubblikaturi setgħu jikkonkludu, għal sit internet wieħed jew iktar tagħhom, “ftehim ta’ servizzi Google” (iktar ’il quddiem il‑“FSG”). B’differenza mill-kuntratti online, il-FSG kienu nnegozjati b’mod individwali ma’ kull pubblikatur. Google kklassifikat il-pubblikaturi li għażlu li jikkonkludu FSG bħala “imsieħba diretti”.

11

Google stabbilixxiet mudelli ta’ FSG, minkejja li l-FSG kienu kuntratti individwalment innegozjati mal-imsieħba diretti. Dawn il-mudelli ġew emendati diversi drabi, b’mod partikolari fix-xahar ta’ Marzu 2009. Barra minn hekk, sabiex jikkonkludu FSG, l-imsieħba diretti kellhom jimlew formola ta’ ordni li fiha jispeċifikaw jekk xtaqux jużaw l-AFS jew servizz ieħor AdSense u l-lista ta’ indirizzi ta’ siti internet li għalihom xtaqu jużaw is-servizz jew is-servizzi mitluba.

12

Sax-xahar ta’ Marzu 2009, il-mudell tal-FSG kien fih żewġ klawżoli b’mod partikolari. L-ewwel klawżola (iktar ’il quddiem il-“klawżola ta’ esklużività”) kienet tistipula li l-imsieħeb dirett ma għandux juża, fis-siti internet elenkati fil-formola tal-ordni, servizz li kien identiku jew sostanzjalment simili għas-servizzi pprovduti minn Google taħt il‑FSG jew li kienu direttament f’kompetizzjoni ma’ dawn is-servizzi. It-tieni klawżola (iktar ’il quddiem il-“klawżola Ingliża”) kienet tistipula li, bla ħsara għall-klawżola ta’ esklużività, l-imsieħeb dirett u Google għandhom jippruvaw jinnegozjaw formola ta’ ordni ġdida qabel ma jikkuntattjaw fornitur ieħor ta’ servizzi ta’ tiftix online jew ta’ reklamar. Barra minn hekk, f’każ fejn l-imsieħeb dirett u Google ma jaslux għal qbil fuq formola tal-ordni ġdida u fejn l-imsieħeb dirett jiddeċiedi li jikkuntattja tali fornitur, din il-klawżola kienet tipprevedi li Google setgħet tippreżenta offerta li tikkorrispondi mal-kundizzjonijiet offruti minn dan tal-aħħar.

13

B’effett mix-xahar ta’ Marzu 2009, il-mudell tal-FSG la baqa’ jinkludi l-klawżola ta’ esklużività u lanqas il-klawżola Ingliża. Minflokhom ġew inklużi żewġ klawżoli ġodda. L-ewwel waħda (iktar ’il quddiem il‑“klawżola ta’ pożizzjonament”) kienet tistipula li, fir-rigward tas-siti internet li jużaw l-AFS, l-imsieħeb dirett kellu, minn naħa, juri numru minimu ta’ reklamar tat-tiftix online, li ġej minn Google u, min‑naħa l-oħra, ma jurix tali reklamar, li ġej minn intermedjarji oħra (iktar ’il quddiem ir-“reklamar kompetitur”), ’il fuq minn dak li ġej minn Google jew direttament maġenbu. It-tieni (iktar ’il quddiem il-“klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel”) kienet timponi fuq l-imsieħeb dirett l‑obbligu li jikseb il-kunsens Google qabel ma jimmodifika l-wiri tar‑reklamar kollu relatat mat-tiftix online, inkluż ir-reklamar kompetitur, li jidhru fuq il-paġni tar-riżultati tagħhom. Kien ukoll spjegat li Google ma setgħetx tirrifjuta li tagħti l-kunsens tagħha ħlief għal ċerti motivi u li tali kunsens kien jiġi preżunt jekk Google ma tirrispondix f’terminu ta’ ħmistax‑il jum ta’ xogħol.

14

Il-FSG kollha li kellhom il-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel kellhom ukoll il-klawżola ta’ pożizzjonament. Min-naħa l-oħra, mhux il-FSG kollha li kien fihom il-klawżola ta’ pożizzjonament neċessarjament kellhom il‑klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel.

15

Fl-aħħar nett, il-formola ta’ ordni li kienet tikkorrispondi mal-mudell tal‑FSG tax-xahar ta’ Marzu 2009 kienet tistipula l-inklużjoni ta’ screenshots tal-paġni tar-riżultati tas-siti internet elenkati f’din il-formola ta’ ordni għall-finijiet tal-użu tal-AFS (iktar ’il quddiem il-“mudelli”). Il‑mudelli kellhom jirriflettu n-numru, il-format u l-pożizzjonament tar‑reklamar tat-tiftix online li ġej minn Google fuq dawn il‑paġni.

B.

Fuq il-proċedura amministrattiva

16

F’Jannar 2010, il-Bundeskartellamt (l-Uffiċċju Federali tal-Akkordji, il‑Ġermanja) bagħat lill-Kummissjoni Ewropea ilment imressaq minn Ciao GmbH kontra Google.

17

Fit‑30 ta’ Novembru 2010, il-Kummissjoni bdiet proċedura kontra Google abbażi tal-Artikolu 2(1) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 773/2004 tas‑7 ta’ April 2004 dwar it-tmexxija ta’ proċeduri mill‑Kummissjoni skond l-Artikolu [101] u [102] TFUE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 3, p. 81).

18

Fil‑31 ta’ Marzu 2011, fit‑30 ta’ Marzu 2012 u fit‑30 ta’ Jannar 2013, Microsoft Corporation, Expedia Inc. u Initiative for a Competitive Online Marketplace rispettivament ressqu ilment kontra Google.

19

Fit‑13 ta’ Marzu 2013, il-Kummissjoni adottat evalwazzjoni preliminari, fis-sens tal-Artikolu 9 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003 tas‑16 ta’ Diċembru 2002 fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal‑kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli [101] u [102 TFUE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205), li kienet tirrigwarda b’mod partikolari l-obbligi kuntrattwali imposti minn Google fir-rigward ta’ kampanji ta’ reklamar relatati mat-tiftix online.

20

Fit‑3 ta’ April 2013, fil‑21 ta’ Ottubru 2013 u fil‑31 ta’ Jannar 2014, Google offriet impenji lill-Kummissjoni sabiex tindirizza t-tħassib tagħha espress fl-evalwazzjoni preliminari tagħha.

21

Fis‑16 ta’ Mejju 2014 u fit‑2 ta’ Lulju 2015, Deutsche Telekom AG u [kunfidenzjali]  ( 1 ) u s-sussidjarja tagħha, [kunfidenzjali] rispettivament, ressqu ilment kontra Google.

22

Fil‑21 ta’ April 2016, l-ilmenti ta’ Microsoft u ta’ Ciao kontra Google ġew irtirati.

23

Fl‑14 ta’ Lulju 2016, il-Kummissjoni ddeċidiet li tiftaħ il-proċedura prevista fl-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 773/2004 fir-rigward tal‑klawżoli ta’ esklużività, ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel li kienu stipulati fil-FSG. Fl-istess jum, hija adottat dikjarazzjoni tal‑oġġezzjonijiet skont l-Artikolu 10 ta’ dan ir-regolament li permezz tagħha hija informat lil Google li dawn il-klawżoli setgħu jikkostitwixxu abbuż minn pożizzjoni dominanti u, konsegwentament, jiksru l‑Artikolu 102 TFUE.

24

Fid‑9 ta’ Settembru 2016, Google informat lill-Kummissjoni li hija kienet bagħtet ittri lill-imsieħba diretti kollha tinformahom li kienet qiegħda tirrinunzja għall-applikazzjoni tal-klawżoli ta’ esklużività u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel fl-intier tagħhom kif ukoll għal ċerti kundizzjonijiet tal-klawżola ta’ pożizzjonament.

25

Fl‑20 ta’ Marzu 2019, il-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni kkontestata.

C.

Fuq id‑deċiżjoni kkontestata

26

Permezz tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni qieset li Google kienet ikkommettiet wettqet tliet istanzi ta’ ksur separati tal-Artikolu 102 TFUE li, flimkien, jikkostitwixxu ksur uniku u kontinwu ta’ din l-istess dispożizzjoni. Konsegwentament, hija kkundannat lil Google LLC tħallas multa, parti minnha in solidum ma’ Alphabet Inc.

1.

Fuq id-definizzjoni tas-suq

27

Il-Kummissjoni qieset li s-swieq nazzjonali tar-reklamar tat-tiftix online u s-suq tal-intermedjazzjoni fir-rigward tar-reklamar relatat ma’ dan it-tiftix fiż-ŻEE kienu jikkostitwixxu swieq rilevanti separati għall‑finijiet tal-analiżi tagħha.

a)

Fuq is-swieq nazzjonali tar-reklamar tat-tiftix online

1)

Fuq is-suq tal-prodotti

28

Il-Kummissjoni qieset li l-provvista ta’ reklamar tat-tiftix online, jiġifieri r-reklamar online li jidher wara t-tiftix permezz ta’ kelma li utent iwettaq fuq is-siti internet li għandhom mutur ta’ tfittxija, tikkostitwixxi suq tal-prodotti distint.

29

Il-Kummissjoni spjegat li dan is-suq kien jinvolvi l-assoċjazzjoni ta’ tiftix imwettaq mill-utenti ma’ reklamar rilevanti relatat ma’ dan it-tiftix permezz tal-pjattaformi ta’ reklamar relatati mat-tiftix online. Hija osservat ukoll li, f’dan is-suq, id-domanda kienet tikkonsisti mill-utenti u persuni li jirreklamaw u l-offerta kienet tikkonsisti mill-operaturi ta’ pjattaformi ta’ reklamar relatati mat-tiftix online. Dawn il-pjattaformi kienu jirrikjedu, skont l-ispjegazzjonijiet tal-Kummissjoni, servizz ta’ tiftix ġenerali, it-teknoloġija sabiex jiġi assoċjat it-tiftix tal-utenti mar‑reklamar rilevanti relatat ma’ dan it-tiftix u bażi ta’ persuni li jirreklamaw kbira biżżejjed sabiex tikkompeti ma’ pjattaformi ta’ reklamar oħra relatati mat-tiftix online.

30

Sabiex tikkonkludi li s-suq tar-reklamar tat-tiftix online kien suq tal-prodotti separat, il-Kummissjoni għamlet distinzjoni bejn ir-reklamar tat-tiftix online u tliet tipi oħra ta’ reklamar.

31

L-ewwel nett, il-Kummissjoni qieset li r-reklamar mhux online, bħar‑reklamar imxandar fit-televiżjoni, fir-radju jew fil-ġurnali, ma kienx sostitwibbli għar-reklamar online.

32

It-tieni nett, il-Kummissjoni qieset li r-reklamar tat-tiftix online ma kienx sostitwibbli għar-reklamar online li ma huwiex relatat mat-tiftix online, jiġifieri r-reklamar li jitpoġġa direttament fuq paġna tas-sit internet mingħajr link ma’ tiftix permezz ta’ kelma prinċipali mwettaq mill-utenti.

33

It-tielet nett, il-Kummissjoni qieset li r-reklamar tat-tiftix online ma kienx sostitwibbli għar-riżultati ta’ tiftix speċjalizzat online, li kienu jinvolvu l-elenkar bi ħlas ta’ prodotti u ta’ servizzi ta’ persuni li jirreklamaw, pereżempju fuq is-siti ta’ tfittxija ġenerali ta’ Google permezz tas-servizzi “Google Shopping” u “Google Hotel Finder”.

2)

Fuq is‑suq ġeografiku

34

Minn perspettiva ġeografika, il-Kummissjoni qieset li s-suq tar-reklamar tat-tiftix online kien nazzjonali, filwaqt li identifikat swieq nazzjonali fiż-ŻEE.

b)

Fuq is-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE

1)

Fuq is-suq tal-prodotti

35

Il-Kummissjoni rrilevat li l-provvista tas-servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, jiġifieri s-servizzi li, bħall-AFS, jippermettu lill-pubblikaturi “ibigħu” spazju ta’ reklamar fuq is-siti tagħhom lill-persuni li jirreklamaw li jixtiequ juru reklamar tat-tiftix online, kienet tikkostitwixxi suq tal-prodotti distint.

36

L-ewwel nett, il-Kummissjoni qieset li kien hemm sostitwibbiltà limitata, skont it-termini użati fid-deċiżjoni kkontestata, bejn il-“bejgħ” ta’ reklami online permezz ta’ intermedjazzjoni u l-bejgħ ta’ reklamar online mwettaq direttament mill-pubblikaturi.

37

It-tieni nett, il-Kummissjoni qieset li kien hemm sostitwibbiltà limitata bejn servizzi ta’ intermedjazzjoni għar-reklamar tat-tiftix online u dawk għall-prodotti mhux relatati mat-tiftix online.

2)

Fuq is-suq ġeografiku

38

Minn perspettiva ġeografika, il-Kummissjoni qieset li s-suq tal‑intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online kien ikopri ż-ŻEE kollha.

2.

Fuq il-pożizzjoni dominanti

39

Il-Kummissjoni rrilevat li Google kienet f’pożizzjoni dominanti, minn naħa, f’30 minn 31 suq nazzjonali tar-reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE f’perijodi differenti bejn l‑2006 u l‑2016 u, min-naħa l‑oħra, fis-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE mill‑2006 sal‑2016.

a)

Fuq is-swieq nazzjonali tar-reklamar tat-tiftix online

40

Il-Kummissjoni qieset li Google kellha pożizzjoni dominanti matul perijodi differenti, bejn l‑2006 u l‑2016, fis-swieq kollha nazzjonali tar‑reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE, bl-eċċezzjoni tal-Portugall, minħabba l-ishma tas-suq ta’ din tal-aħħar, il-barrieri għad-dħul u għat‑tkabbir u n-nuqqas ta’ saħħa tax-xerrej kumpensatorja min-naħa tal‑persuni li jirreklamaw.

1)

Fuq l‑ishma tas‑suq

41

L-ewwel nett, il-Kummissjoni kkalkolat l-ishma tas-suq ta’ Google billi bbażat ruħha kemm fuq id-dħul gross u d-dħul nett ta’ din tal-aħħar. Hija kkonstatat li Google kellha iktar minn [kunfidenzjali] % tal-ishma tas-suq mill‑2006 sal‑2016 fis-swieq nazzjonali taż-ŻEE kollha li għalihom kellha informazzjoni, bl-eċċezzjoni tar-Repubblika Ċeka, tal-Portugall, tas-Slovenja, tal-Finlandja, tal-Isvezja u tan-Norveġja. Hija żiedet li, fl‑2016, Google kellha sehem tas-suq ogħla minn [kunfidenzjali] %, billi bbażat ruħha fuq id-dħul gross tagħha, u minn [kunfidenzjali] %, billi bbażat ruħha fuq id-dħul nett tagħha, fis-swieq nazzjonali taż-ŻEE kollha li għalihom kellha informazzjoni, inkluż ir-Repubblika Ċeka, is‑Slovenja, il-Finlandja u l-Isvezja.

42

It-tieni nett, il-Kummissjoni kkalkolat l-ishma tas-suq ta’ Google billi bbażat ruħha fuq il-volum ta’ tiftix online. Hija kkonstatat li Google kellha iktar minn [kunfidenzjali] % ta’ ishma tas-suq, bejn l‑2010 u l‑2013, fis-swieq nazzjonali taż-ŻEE kollha li għalihom kellha informazzjoni.

43

It-tielet nett, il-Kummissjoni qieset li, mill‑2006 sal‑2016, Google kellha kompetizzjoni limitata mill-fornituri l-oħra tar-reklamar tat-tiftix online, fosthom Microsoft u Yahoo!, minkejja l-akkwist, minn din tal‑aħħar, fl‑2003, ta’ Overture Services Inc. li dak iż-żmien kienet pijuniera u mexxejja fis-settur.

2)

Fuq il‑barrieri għad‑dħul u għat‑tkabbir

44

Il-Kummissjoni qieset li kien hemm diversi barrieri għad-dħul u għat‑tkabbir fis-swieq nazzjonali tar-reklamar tat-tiftix online.

45

L-ewwel nett, il-Kummissjoni rrilevat li kienu meħtieġa investimenti sinjifikattivi sabiex fornitur ta’ reklamar tat-tiftix online jkun jista’ jistabbilixxi ruħu u li din il-konstatazzjoni kienet tapplika wkoll għall-fornituri ta’ reklamar mhux relatat mat-tiftix online.

46

It-tieni nett, il-Kummissjoni qieset li s-swieq nazzjonali tar-reklamar tat-tiftix online kienu kkaratterizzati mill-effetti ta’ network.

47

Minn naħa, il-Kummissjoni rrilevat li, iktar ma jkun kbir in-numru ta’ persuni li jirreklamaw li jużaw is-servizz ta’ fornitur ta’ reklamar tat-tiftix online, iktar huwa seta’ jagħżel minn numru kbir ta’ reklamar tat-tiftix online u, b’hekk, iżid ir-rilevanza tar-reklamar li kien juri bħala risposta għat-tfittxija online ta’ utent.

48

Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni kkonstatat li, iktar man-numru ta’ utenti ta’ servizz ta’ tiftix ġenerali jkun għoli, iktar ikun probabbli li reklamar tat-tiftix online jintwera lil utent interessat minnu.

49

It-tielet nett, il-Kummissjoni qieset li s-“saħħa” tas-servizz ta’ tiftix ġenerali ta’ Google u l-“interazzjoni” ta’ dan is-servizz mar-reklamar tat-tiftix online ma setgħux faċilment jintlaħqu mill-fornituri kompetituri ta’ reklamar tat-tiftix online. F’dan ir-rigward, hija rrilevat li s-servizz ta’ tiftix ġenerali ta’ Google kellu, fl‑2016, sehem ta’ suq ogħla minn [kunfidenzjali] % f’kull wieħed mill-Istati Membri taż‑ŻEE, bl-eċċezzjoni tar-Repubblika Ċeka fejn hija baqgħet xorta ogħla minn [kunfidenzjali] %.

50

Ir-raba’ nett, il-Kummissjoni kkonstatat li kważi l-persuni kollha li jirreklamaw kienu jużaw il-pjattaforma ta’ rkanti ta’ Google, AdWords, assoċjata mas-servizz ta’ tiftix ġenerali ta’ din tal-aħħar.

51

Il-ħames nett, il-Kummissjoni rrilevat li, mill‑2006 u t-tnedija minn Microsoft ta’ adCenter, ma kien hemm l-ebda dħul sinjifikattiv fuq l-ebda wieħed mis-swieq nazzjonali tar-reklamar tat-tiftix online fiż‑ŻEE.

52

Is-sitt nett, il-Kummissjoni rrilevat li Google kienet saħħet il-pożizzjoni dominanti tagħha billi kkonkludiet, f’Ottubru 2015, ftehim ma’ Yahoo! Inc. li jipprevedi l-provvista, minn din tal-aħħar, ta’ reklamar tat-tiftix online, ta’ servizzi ta’ tiftix ġenerali u ta’ servizzi ta’ tiftix ta’ immaġnijiet speċjalizzati.

3)

Fuq in-nuqqas ta’ saħħa tax-xerrej kumpensatorja

53

Il-Kummissjoni qieset li s-swieq nazzjonali tar-reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE kienu kkaratterizzati minn nuqqas ta’ saħħa tax-xerrej kumpensatorja min-naħa tal-persuni li jirreklamaw.

54

L-ewwel nett, il-Kummissjoni kkonstatat, minn naħa, li kull persuna li tirreklama kienet tirrappreżenta parti żgħira mid-domanda fis‑swieq nazzjonali tar-reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE u, min‑naħa l-oħra, li l-persuni li jirreklamaw ma setgħux jużaw biss il‑pjattaformi ta’ reklamar tal-kompetituri ta’ Google.

55

It-tieni nett, il-Kummissjoni rrilevat li l-persuni li jirreklamaw ma setgħux jinnegozjaw it-termini tal-ftehim tagħhom ma’ Google għall-provvista ta’ servizzi ta’ reklamar tat-tiftix online u li Google kienet timponilhom prezzijiet għoljin.

b)

Fuq is-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE

56

Il-Kummissjoni qieset li Google kellha pożizzjoni dominanti mill‑2006 sal‑2016 fis-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE, minħabba l-ishma tas-suq ta’ din tal-aħħar, il‑barrieri għad-dħul u għat-tkabbir kif ukoll in-nuqqas ta’ saħħa tax-xerrej kumpensatorja min-naħa tal-pubblikaturi.

1)

Fuq l-ishma tas‑suq

57

L-ewwel nett, filwaqt li bbażat ruħha fuq id-dħul gross ta’ Google, il‑Kummissjoni kkonstatat, minn naħa, abbażi ta’ data li kienet ġejja minn din tal-aħħar, li hija kellha ishma tas-suq li kienu dejjem ogħla minn [kunfidenzjali] % bejn l‑2006 u l‑2016 u li matul din l-aħħar sena, li kienet laħqet [kunfidenzjali] % u, min-naħa l-oħra, abbażi ta’ data li kienet ġejja minn Google, Microsoft u Yahoo!, li Google kellha ishma tas-suq ogħla minn [kunfidenzjali] % fl‑2006, li dejjem kienu ogħla minn [kunfidenzjali] % bejn l‑2007 u l‑2014.

58

It-tieni nett, filwaqt li bbażat ruħha fuq id-dħul nett ta’ Google, il‑Kummissjoni kkonstat, minn naħa, abbażi ta’ data li ġejja minn din tal-aħħar, li din kellha ishma tas-suq ogħla minn [kunfidenzjali] % fl‑2006 u ogħla minn [kunfidenzjali] % bejn l‑2007 u l‑2016 u, min-naħa l-oħra, abbażi ta’ data li ġejja minn Google u minn Yahoo!, li Google kellha ishma tas-suq li dejjem kienu ogħla minn [kunfidenzjali] % bejn l‑2006 u l‑2011 u li kienet laħqet, matul din l-aħħar sena, iktar minn [kunfidenzjali] %.

59

It-tielet nett, mill-ishma tas-suq ta’ Google, il-Kummissjoni ddeduċiet li din kellha kompetizzjoni limitata min-naħa tal-intermedjarji l-oħra.

2)

Fuq il‑barrieri għad‑dħul u għat‑tkabbir

60

Il-Kummissjoni qieset li kien hemm diversi barrieri għad-dħul u għat‑tkabbir fis-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE.

61

L-ewwel nett, il-Kummissjoni rrilevat li kienu meħtieġa investimenti sinjifikattivi sabiex toħloq, iżżomm u kontinwament ittejjeb “pjattaforma ta’ reklamar tat-tiftix online”.

62

It-tieni nett, il-Kummissjoni qieset li s-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online kien ikkaratterizzat mill‑effetti ta’ network. F’dan ir-rigward, hija rrilevat li s-suċċess ta’ intermedjarju kien jiddependi min-numru ta’ persuni li jirreklamaw u ta’ pubblikaturi li huwa kien kapaċi jattira kif ukoll mid-daqs tal-portafoll tiegħu ta’ reklamar tat-tiftix online. Hija spjegat li dawn l‑elementi differenti kienu relatati, b’tali mod li intermedjarju li ma jattirax biżżejjed pubblikaturi lanqas ma jattira biżżejjed persuni li jirreklamaw. Barra minn hekk, hija kkonstatat li, iktar ma jkun hemm persuni li jirreklamaw li jużaw servizz ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, iktar l-intermedjarju seta’ jagħżel min-numru kbir ta’ reklamar relatat ma’ dan it-tiftix u, b’hekk, iżid ir‑rilevanza tar-reklamar li huwa kien juri bħala risposta għat-tfittxija online ta’ utent.

63

It-tielet nett, il-Kummissjoni rrilevat li, minn Diċembru 2009 u s-sħubija bejn Microsoft u Yahoo!, ma kien hemm l-ebda dħul sinjifikattiv fis-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż‑ŻEE. Hija żiedet li “diversi” intermedjarji kompetituri ta’ Google kienu ġew emarġinati jew kienu ħarġu minn dan is-suq mill‑2007.

3)

Fuq in‑nuqqas ta’ saħħa tax-xerrej kumpensatorja

64

Il-Kummissjoni qieset li s-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE kien ikkaratterizzat minn nuqqas ta’ saħħa tax-xerrej kumpensatorja min-naħa tal-pubblikaturi.

65

L-ewwel nett, il-Kummissjoni kkonstatat, minn naħa, li kull pubblikatur kien jirrappreżenta parti żgħira mid-domanda fis-suq tal‑intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż‑ŻEE u, min-naħa l-oħra, li l-pubblikaturi ma setgħux jużaw biss is‑servizzi ta’ intermedjarji kompetituri peress li l-AFS kien jiġġenera l‑ogħla dħul għalihom.

66

It-tieni nett, il-Kummissjoni kkonstatat li Google, minn naħa, kienet waqfet tiggarantixxi dħul minimu għall-pubblikaturi mill‑2013 u, min-naħa l-oħra, kienet naqqset il-medja tad-dħul li hija kienet taqsam magħhom bejn l‑2007 u l‑2016.

3.

Fuq il-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG li fihom l-imsieħba diretti kienu “ġeneralment” inkludew is-siti internet tagħhom kollha

67

Il-Kummissjoni qieset li l-klawżola ta’ esklużività kienet tikkostitwixxi, mill‑1 ta’ Jannar 2006 sal‑31 ta’ Marzu 2016, abbuż minn pożizzjoni dominanti inkwantu din il-klawżola kienet inkluża f’FSG li fihom l‑imsieħba diretti kienu “ġeneralment” inkludew is-siti internet tagħhom kollha li juru reklamar tat-tiftix online. Prinċipalment, hija qieset li din il-klawżola kienet timponi, f’dawn iċ-ċirkustanzi, obbligu ta’ provvista esklużiva fuq dawn l-imsieħba diretti li, bħala tali, kien ksur tal‑Artikolu 102 TFUE. B’mod sussidjarju, hija qieset li din il-klawżola, inkwantu kienet timponi tali obbligu, kienet tikser l-imsemmija dispożizzjoni, minħabba li setgħet tirrestrinġi l-kompetizzjoni. Hija kklassifikat bħala “imsieħba diretti tas-siti kollha” lill-imsieħba diretti li kienu ġeneralment inkludew is-siti internet tagħhom kollha f’tal-inqas wieħed mill-FSG tagħhom.

a)

Fuq il-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha inkwantu kienet tikkostitwixxi obbligu ta’ provvista esklużiva li jikser, bħala tali, l-Artikolu 102 TFUE

68

Minn naħa, il-Kummissjoni fakkret il-ġurisprudenza tal-Qorti tal‑Ġustizzja li tirriżulta mis-sentenza tat‑13 ta’ Frar 1979, Hoffmann-La Roche vs Il-Kummissjoni (85/76, EU:C:1979:36, punt 89), li tipprovdi li, “għal impriża li ssib ruħha f’pożizzjoni dominanti f’suq, il-fatt li torbot xerrejja, anki jekk fuq it-talba tagħhom, permezz ta’ obbligu jew ta’ wegħda li jiksbu l-bżonnijiet kollha tagħhom jew parti kunsiderevoli mill-bżonnijiet tagħhom esklużivament mingħand l-imsemmija impriża jikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti fis-sens tal‑Artikolu [102 TFUE]”.

69

Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni kkonstatat li l-klawżola ta’ esklużività kienet tikkostitwixxi, f’dan il-każ, obbligu ta’ provvista esklużiva sakemm hija kienet tobbliga lill-imsieħba diretti tas-siti kollha jiksbu l-bżonnijiet kollha tagħhom jew parti kunsiderevoli minnhom f’servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online mingħand Google. F’dan ir-rigward, hija tirrileva, qabelxejn, li l‑klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi ma’ dawn l-imsieħba diretti kienet tapplika “ġeneralment” għas-siti internet tagħhom kollha li juru reklamar tat-tiftix online, sussegwentament, li l-imsemmija msieħba diretti ma kellhomx deroga minn din il-klawżola qabel ma jintemmu l-FSG tagħhom u, fl-aħħar nett, li l-FSG konklużi ma’ tnejn minn dawn l-imsieħba diretti, jiġifieri [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali], kienu jobbligaw lil dawn tal-aħħar jissuġġettaw għal din il-klawżola s‑siti interneti tagħhom kollha li juru tali reklamar.

70

F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni qieset, prinċipalment, li l‑klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha kienet tikser l-Artikolu 102 TFUE, mingħajr il-bżonn li jiġi vverifikat jekk din il-klawżola setgħetx tirrestrinġi l-kompetizzjoni fid‑dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ.

b)

Fuq il-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha inkwantu kienet tikkostitwixxi obbligu ta’ provvista esklużiva li jista’ jillimita l-kompetizzjoni fis-sens tal-Artikolu 102 TFUE

71

Il-Kummissjoni qieset, sussidjarjament, li l-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha kienet tikkostitwixxi obbligu ta’ provvista esklużiva li seta’ jillimita l-kompetizzjoni, fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ.

72

Il-Kummissjoni rrilevat li l-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha kienet, l-ewwel nett, iddiswadiet lil dawn l-imsieħba diretti milli jużaw intermedjarji kompetituri ta’ Google, it-tieni nett, ipprekludiet lil dawn l-intermedjarji milli jkollhom aċċess għal parti sinjifikattiva tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, it-tielet nett, setgħet ipprekludiet l-innovazzjoni, ir-raba’ nett, għenet lil Google żżomm u ssaħħaħ il‑pożizzjoni dominanti tagħha fis-swieq nazzjonali tar-reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE, bl-eċċezzjoni tal-Portugall, u, il-ħames nett, setgħet ikkawżat dannu lill-konsumaturi. Barra minn hekk, hija kkonstatat li l-klawżola Ingliża kienet żiedet il-kapaċità ta’ din il‑klawżola li tirrestrinġi l-kompetizzjoni.

73

Il-Kummissjoni żiedet li, fil-qafas tal-eżami taċ-ċirkustanzi rilevanti, hija kienet ħadet inkunsiderazzjoni, l-ewwel nett, l-importanza tal-pożizzjoni dominanti ta’ Google fuq, minn naħa, is-swieq nazzjonali tar‑reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE, bl-eċċezzjoni tal-Portugall, u, min-naħa l-oħra, is-suq tal-intermedjazzjoni fir-rigward tar-reklamar relatat ma’ tali tiftix fiż-ŻEE, it-tieni nett, is-sehem ta’ dan l-aħħar suq kopert bil-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas-siti kollha u, it-tielet nett, it-“tul ta’ żmien ta’ [din il-]klawżola”.

c)

Fuq l-assenza ta’ ġustifikazzjonijiet oġġettivi

74

Il-Kummissjoni ma laqgħetx il-ġustifikazzjonijiet oġġettivi invokati minn Google matul il-proċedura amministrattiva.

75

L-ewwel nett, Google sostniet, matul il-proċedura amministrattiva, li l‑klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha kienet neċessarja sabiex tiżguralha livell ta’ dħul suffiċjenti sabiex issostni, minn naħa, l-investimenti neċessarji sabiex tiġġestixxi u ttejjeb s-servizzi tagħha ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online u, min-naħa l-oħra, l-investimenti speċifiċi magħmula għall-benefiċċju tal-imsemmija msieħba diretti.

76

It-tieni nett, Google sostniet li l-AFS kien ipproduċa effetti favur il‑kompetizzjoni billi żied il-kwalità tal-esperjenza tal-utenti, id-dħul mir-reklamar, l-utilità tal-paġni ta’ tiftix għall-pubblikaturi u l‑espożizzjoni tal-persuni li jirreklamaw mal-utenti interessati mill‑prodotti tagħhom.

77

Minn naħa, il-Kummissjoni qieset li Google ma stabbilixxietx li l-investimenti msemmija minnha ma kinux isiru fl-assenza tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha. F’dan ir-rigward, hija rrilevat, essenzjalment, li l-fatt li Google kienet issostitwixxiet l-imsemmija klawżola bil-klawżoli ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel kien juri li hija setgħet twettaq l-imsemmija investimenti bi klawżoli inqas ristrettivi. Min-naħa l-oħra, hija kkonstatat li l-effetti favur il-kompetizzjoni allegati minn Google ma kinux rilevanti sabiex jiġi stabbilit jekk il-klawżola ta’ esklużività kinitx oġġettivament iġġustifikata.

4.

Fuq il-klawżola ta’ pożizzjonament

78

Il-Kummissjoni qieset li, mill‑31 ta’ Marzu 2009 sas‑6 ta’ Settembru 2016, il-klawżola ta’ pożizzjonament kienet tikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti, minħabba li din il-klawżola setgħet tirrestrinġi l-kompetizzjoni fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ, u li Google ma kinitx stabbilixxiet li l-imsemmija klawżola kienet oġġettivament iġġustifikata.

a)

Fuq il-portata tal-klawżola ta’ pożizzjonament

79

Fl-ewwel lok, il-Kummissjoni qieset li l-klawżola ta’ pożizzjonament kienet tirriżerva l-ispażju l-iktar viżibbli tas-siti internet tal-imsieħba koperti minn din il-klawżola għar-reklamar tat-tiftix online li ġej minn Google.

80

Fit-tieni lok, il-Kummissjoni qieset li l-klawżola ta’ pożizzjonament kienet timponi lill-imsieħba diretti li juru, fl-ispazji l-iktar viżibbli tas-siti internet koperti b’din il-klawżola, minn naħa, “blokka” ta’ tliet reklami “format kbir” relatati mat-tiftix online li ġej minn Google meta r-riċerka ssir minn kompjuter u, min-naħa l-oħra, tal-inqas reklam wieħed relatat mat-tiftix online li ġej minn Google meta t-tiftix ikun sar minn telefon mobbli.

b)

Fuq ir-restrizzjoni tal-kompetizzjoni li tirriżulta mill-klawżola ta’ pożizzjonament

81

Il-Kummissjoni rrilevat li l-klawżola ta’ pożizzjonament kienet, l-ewwel nett, iddiswadiet lill-imsieħba diretti milli jużaw intermedjarji kompetituri ta’ Google, it-tieni nett, ipprekludiet lil dawn l-intermedjarji milli jkollhom aċċess għal parti sinjifikattiva tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, it-tielet nett, setgħet ipprekludiet l‑innovazzjoni, ir-raba’ nett, għenet lil Google żżomm u ssaħħaħ il‑pożizzjoni dominanti tagħha fis-swieq nazzjonali tar-reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE, bl-eċċezzjoni tal-Portugall, u, il-ħames nett, setgħet ikkawżat dannu lill-konsumaturi. Barra minn hekk, hija kkonstatat li n-natura vinkolanti tal-mudelli kienet żiedet il-kapaċità ta’ din il-klawżola li tirrestrinġi l-kompetizzjoni.

82

Il-Kummissjoni żiedet li, fil-qafas tal-eżami taċ-ċirkustanzi rilevanti, hija ħadet inkunsiderazzjoni, l-ewwel nett, l-importanza tal-pożizzjoni dominanti ta’ Google fuq, minn naħa, is-swieq nazzjonali tar‑reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE, bl-eċċezzjoni tal-Portugall, u, min-naħa l-oħra, is-suq tal-intermedjazzjoni fir-rigward tar-reklamar relatat ma’ tali tiftix fiż-ŻEE, it-tieni nett, is-sehem ta’ dan l-aħħar suq kopert bil-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas-siti kollha u, it-tielet nett, it-“tul ta’ żmien ta’ [din il-] klawżola.

c)

Fuq l-assenza ta’ ġustifikazzjonijiet oġġettivi

83

Il-Kummissjoni ma laqgħetx il-ġustifikazzjonijiet oġġettivi invokati minn Google matul il-proċedura amministrattiva.

84

L-ewwel nett, Google sostniet, matul il-proċedura amministrattiva, li l‑klawżola ta’ pożizzjonament kienet neċessarja sabiex tiżguralha, sa ċertu punt, dħul suffiċjenti sabiex tiġġustifika l-investimenti magħmula għall‑benefiċċju tal-imsieħba diretti kif ukoll sabiex timmassimizza d‑dħul tagħhom (ara l-punt 75 iktar ’il fuq).

85

It-tieni nett, Google sostniet li ċertu grad ta’ stabbilità fil-wiri tar‑reklamar tat-tiftix online kien neċessarju sabiex dawn jibqgħu rilevanti.

86

Il-Kummissjoni rrilevat li Google ma stabbilixxietx li l-investimenti msemmija minnha ma kinux isiru fl-assenza tal-klawżola ta’ pożizzjonament. Barra minn hekk, hija kkonstatat li l-fatt, allegat minn Google, li l‑imsemmija klawżola kienet għamlitha possibbli li jiżdied id-dħul mir‑reklamar tal-imsieħba diretti ma kienx rilevanti sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ ksur tal-Artikolu 102 TFUE. Fl-aħħar nett, hija qieset li Google setgħet żammet ir-rilevanza tar-reklamar tat-tiftix online billi tużu mezzi inqas ristrettivi, bħal rakkomandazzjonijiet. Hija spjegat, f’dan ir-rigward, li l-fatt li Google, fl‑2016, kienet irrinunzjat għall‑applikazzjoni ta’ ċerti kundizzjonijiet tal-klawżola inkwistjoni (ara l-punt 24 iktar ’il fuq) kien jikkonferma li setgħet tadotta mezzi inqas ristrettivi.

5.

Fuq il-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel

87

Il-Kummissjoni qieset li, mill‑31 ta’ Marzu 2009 sas‑6 ta’ Settembru 2016, il-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel kienet tikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti, minħabba li din il‑klawżola kellha l-kapaċità li tirrestrinġi l-kompetizzjoni fid-dawl taċ‑ċirkustanzi kollha tal-każ, u li Google ma wrietx li l-imsemmija klawżola kienet oġġettivament iġġustifikata.

a)

Fuq ir-restrizzjoni tal-kompetizzjoni li tirriżulta mill-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel

88

Il-Kummissjoni rrilevat li l-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel kienet l-ewwel nett, iddiswadiet lill-imsieħba diretti milli jużaw intermedjarji kompetituri ta’ Google, it-tieni nett, ipprekludiet lil dawn l‑intermedjarji milli jkollhom aċċess għal parti sinjifikattiva tas-suq tal‑intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, it‑tielet nett, setgħet ipprekludiet l-innovazzjoni, ir-raba’ nett, għenet lil Google żżomm u ssaħħaħ il‑pożizzjoni dominanti tagħha fis-swieq nazzjonali tar-reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE, bl-eċċezzjoni tal-Portugall, u, il-ħames nett, setgħet ikkawżat dannu lill-konsumaturi.

89

Il-Kummissjoni żiedet li, fil-qafas tal-eżami taċ-ċirkustanzi rilevanti, hija kienet ħadet inkunsiderazzjoni, l-ewwel nett, l-importanza tal-pożizzjoni dominanti ta’ Google fuq, minn naħa, is-swieq nazzjonali tar‑reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE, bl-eċċezzjoni tal-Portugall, u, min-naħa l-oħra, is-suq tal-intermedjazzjoni fir-rigward tar-reklamar relatat ma’ tali tiftix fiż-ŻEE, it-tieni nett, is-sehem ta’ dan l-aħħar suq kopert bil-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas-siti kollha u, it-tielet nett, it-“tul ta’ żmien ta’ [din il-] klawżola”.

b)

Fuq l-assenza ta’ ġustifikazzjonijiet oġġettivi

90

Il-Kummissjoni ma laqgħetx il-ġustifikazzjonijiet oġġettivi invokati minn Google matul il-proċedura amministrattiva.

91

Google sostniet, matul il-proċedura amministrattiva, li l-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel kienet neċessarja sabiex tippermetti lill‑imsieħba diretti juru reklamar kompetitur skont ir-rekwiżiti kwalitattivi tagħha, b’mod partikolari sabiex tipprevjeni l-wiri ta’ reklamar taparsi reklamar ta’ Google u l-promozzjoin ta’ kontenut mhux adattat jew li jwassal għall-installazzjoni ta’ malware fuq il-kompjuter tal-utent.

92

Il-Kummissjoni qieset li Google ma spjegatx ir-raġunijiet għaliex l‑imsieħba diretti kellhom juru reklamar kompetitur skont ir-rekwiżiti kwalitattivi tagħha u lanqas kif il-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel kienet tippermetti li jiġu preklużi prattiki qarrieqa fis-siti internet ikkonċernati. Barra minn hekk, hija qieset li Google setgħet waslet sabiex jiġu osservati r-rekwiżiti kwalitattivi tagħha u tipproteġi t-trade mark tagħha billi tuża mezzi inqas ristrettivi. Barra minn hekk, hija spjegat, f’dan ir-rigward, li l-fatt li, fl‑2016, hija kienet irrinunzjat għall‑applikazzjoni ta’ din il-klawżola (ara l-punt 24 iktar ’il fuq) jikkonferma li setgħet tadotta mezzi inqas ristrettivi.

6.

Fuq il-ksur uniku u kontinwu

93

Il-Kummissjoni qieset li t-tliet abbużi minn pożizzjoni dominanti, li jirriżultaw rispettivament mill-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, mill-klawżola ta’ pożizzjonament u mill-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel, jikkostitwixxu, flimkien, ksur uniku u kontinwu tal-Artikolu 102 TFUE għall-perijodu bejn l‑1 ta’ Jannar 2006 u s‑6 ta’ Settembru 2016.

94

F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, il-Kummissjoni qieset li l-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, il-klawżola ta’ pożizzjonament u l-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel kellhom jilħqu l-istess għan, jiġifieri l-esklużjoni ta’ intermedjarji kompetituri ta’ Google sabiex iżżomm u ssaħħaħ il-pożizzjoni tagħha fis‑suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online u fis-swieq tar-reklamar tat-tiftix online u, konsegwentament, il-pożizzjoni tagħha fis-suq tat-tiftix ġenerali.

95

It-tieni nett, il-Kummissjoni qieset li l-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, il-klawżola ta’ pożizzjonament u l-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel kienu kumplimentari sa fejn dawn il-klawżoli kellhom it-tendenzi li jiddiswadu lill-imsieħba diretti milli jużaw reklamar kompetitur u jipprekludu lill‑intermedjarji kompetituri ta’ Google milli jkollhom aċċess għal parti sinjifikattiva tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni spjegat, b’mod partikolari, li Google kienet hi stess ddeskriviet il-klawżola ta’ pożizzjonament bħala “klawżola ta’ esklużività iktar flessibbli”, u li l-FSG kollha li kellhom il-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel kienu jinkludu wkoll il-klawżola ta’ pożizzjonament.

7.

Fuq l-effett fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri

96

Il-Kummissjoni qieset li l-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, il-klawżola ta’ pożizzjonament u l-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel, kemm waħedhom kif ukoll flimkien setgħu jaffetwaw b’mod sinjifikattiv il-kummerċ bejn l-Istati Membri.

8.

Fuq il-multa

97

Il-Kummissjoni kkundannat lil Google LLC tħallas multa ta’ EUR 1 494 459 000, EUR 130 135 475 minnhom in solidum ma’ Alphabet Inc.

II.

Talbiet tal-partijiet

98

Google titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:

–

prinċipalment, tannulla d-deċiżjoni kkontestata;

–

sussidjarjament, tannulla jew tnaqqas l-ammont tal-multa;

–

tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.

99

Surfboard Holding BV (iktar ’il quddiem “Surfboard”) u Vinden.NL BV (iktar ’il quddiem “Vinden”), fid-dawl tal-osservazzjonijiet ta’ din tal‑aħħar fuq ir-rapport tas-seduta, jitolbu li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:

–

tannulla d-deċiżjoni kkontestata;

–

tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.

100

Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:

–

tiċħad ir-rikors;

–

tikkundanna lil Google għall-ispejjeż.

–

tikkundanna lil Surfboard u lil Vinden għall-ispejjeż relatati mal‑intervent rispettiv tagħhom.

III.

Id-dritt

101

Google tinvoka ħames motivi insostenn tar-rikors tagħha, ibbażati, l‑ewwel wieħed, fuq il-fatt li l-Kummissjoni ddefinixxiet b’mod żbaljat is-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online u, konsegwentament, ma stabbilixxietx il-pożizzjoni dominanti tagħha f’dan is-suq; it-tieni, li l-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha ma kinitx tikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti, it-tielet u r-raba’, li l-klawżoli ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel ma kinux jikkostitwixxu tali abbuż u, il-ħames, li l-Kummissjoni imponiet b’mod żbaljat multa fuqha.

A.

Rimarki preliminari

102

Skont l-Artikolu 102 TFUE, huwa inkompatibbli mas-suq intern u pprojbit, sa fejn il-kummerċ bejn l-Istati Membri jista’ jiġi affettwat, l‑abbuż minn pożizzjoni dominanti minn impriża waħda jew iktar fis-suq intern jew fi ħdan parti sostanzjali tiegħu.

103

Kif jirriżulta mill-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, dan l‑artikolu huwa intiż li jevita li ma jkunx hemm użu ħażin tal‑kompetizzjoni għad-detriment tal-interess ġenerali, tal-impriżi individwali u tal-konsumaturi, billi jiġi ssanzjonat l-aġir ta’ impriżi f’pożizzjoni dominanti li jirrestrinġi l-kompetizzjoni fuq il-mertu u għalhekk jista’ jikkawża dannu dirett lil dawn tal-aħħar, jew li jostakola jew joħloq distorsjoni ta’ din il-kompetizzjoni u għalhekk jista’ jikkawżalhom dannu indirett (sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2023, European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, punt 124; ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑27 ta’ Marzu 2012, Post Danmark, C‑209/10, EU:C:2012:172, punt 20). Il-kunċett ta’ “abbuż”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, huwa intiż għalhekk sabiex jissanzjona l-aġir ta’ impriża f’pożizzjoni dominanti li, f’suq fejn, wara l-preżenza tal-impriża inkwistjoni, il-livell ta’ kompetizzjoni jkun diġà ddgħajjef, ikollu l-effett li jippreġudika ż-żamma ta’ struttura ta’ kompetizzjoni effettiva (ara s-sentenza tad‑19 ta’ Jannar 2023, Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata).

104

Għalhekk huma l-impriżi f’pożizzjoni dominanti, indipendentement mill‑kawżi ta’ tali pożizzjoni, li għandhom responsabbiltà partikolari li ma jippreġudikawx, bl-aġir tagħhom, il-kompetizzjoni effettiva u mhux distorta fis-suq intern (ara s-sentenzi tas‑6 ta’ Settembru 2017, Intel vs Il‑Kummissjoni, C‑413/14 P, EU:C:2017:632, punt 135, u tad‑19 ta’ Jannar 2023, Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, punt 38).

105

Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 102 TFUE la huwa intiż li jipprekludi lill‑impriżi milli jiksbu, fuq mertu tagħhom stess, pożizzjoni dominanti f’suq wieħed jew iktar u lanqas li jiżgura li l-impriżi kompetituri li huma inqas effikaċi minn dawk li għandhom tali pożizzjoni jibqgħu fis-suq (sentenza tal‑21 ta’ Diċembru 2023, European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, punt 126; ara wkoll, f’dan is-sens, is‑sentenza tas‑27 ta’ Marzu 2012, Post Danmark, C‑209/10, EU:C:2012:172, punt 21). Fil-fatt, kull effett ta’ esklużjoni ma jippreġudikax neċessarjament il-kompetizzjoni, peress li, bħala definizzjoni, il-kompetizzjoni fuq il-merti tista’ twassal għall-għajbien mis-suq jew għall-marġinalizzazzjoni tal-kompetituri inqas effettivi, u għalhekk inqas interessanti, għall-konsumaturi mill-perspettiva b’mod partikolari tal-prezzijiet, tal-għażla, tal-kwalità jew tal-innovazzjoni (ara s-sentenza tad‑19 ta’ Jannar 2023, Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, punt 37 u l-ġurisprudenza ċċitata; ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2017, Intel vs Il‑Kummissjoni, C‑413/14 P, EU:C:2017:632, punti 133 u 134).

106

B’hekk, abbuż minn pożizzjoni dominanti jista’ b’mod partikolari jiġi stabbilit meta l-aġir ikkritikat ikun ipproduċa effetti ta’ esklużjoni fir‑rigward ta’ kompetituri daqstant effettivi bħall-awtur ta’ dan l-aġir f’termini ta’ struttura ta’ spejjeż, ta’ kapaċità ta’ innovazzjoni jew ta’ kwalità jew inkella meta l-imsemmi aġir ikun ibbażat fuq l-użu ta’ mezzi differenti minn dawk li jaqgħu taħt kompetizzjoni “normali”, jiġifieri bbażata fuq il-merti (ara s-sentenza tad‑19 ta’ Jannar 2023, Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, punt 39 u l‑ġurisprudenza ċċitata).

107

F’dan ir-rigward, hija l-Kummissjoni li għandha turi n-natura abbużiva ta’ aġir fid-dawl taċ-ċirkustanzi fattwali rilevanti kollha li jikkaratterizzaw l-aġir inkwistjoni, li jinkludi dawk enfasizzati mill-provi mressqa bħala difiża mill-impriża f’pożizzjoni dominanti (ara s-sentenza tad‑19 ta’ Jannar 2023, Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata).

108

Huwa minnu li sabiex tiġi stabbilita n-natura abbużiva ta’ aġir, il‑Kummissjoni ma għandhiex neċessarjament turi li dan l-aġir effettivament ipproduċa effetti antikompetittivi. Fil-fatt, l‑Artikolu 102 TFUE huwa intiż li jissanzjona l-fatt, għal impriża waħda jew iktar, li tisfrutta b’mod abbużiv pożizzjoni dominanti fis-suq intern jew f’parti sostanzjali minnu, indipendentement minn jekk tali użu jirriżultax jew le b’suċċess. Għalhekk, il-Kummissjoni tista’ tikkonstata ksur tal-Artikolu 102 TFUE billi tistabbilixxi li, matul il-perijodu li matulu l-aġir inkwistjoni ġie implimentat, dan kellu, fiċ-ċirkustanzi tal‑każ, il-kapaċità li jirrestrinġi l-kompetizzjoni fuq il-merti minkejja n‑nuqqas ta’ effett tiegħu (ara s-sentenza tad‑19 ta’ Jannar 2023, Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, punt 41 u l‑ġurisprudenza ċċitata).

109

Madankollu, din il-konstatazzjoni għandha, bħala regola, tkun ibbażata fuq provi tanġibbli, li juru, lil hinn mis-sempliċi ipoteżi, il-kapaċità effettiva tal-prattika inkwistjoni li tipproduċi tali effetti, bl-eżistenza ta’ dubju f’dan ir-rigward għandu jkun ta’ benefiċċju għall-impriża li għamlet użu minn tali prattika (ara s-sentenza tad‑19 ta’ Jannar 2023, Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, punt 42 u l‑ġurisprudenza ċċitata).

110

Fil-fatt, għandu jiġi rrilevat li, għad-differenza minn, pereżempju, analiżi prospettiva meħtieġa għall-eżami ta’ proġett ta’ konċentrazzjonijiet, li teħtieġ li jiġu mbassra avvenimenti li ser iseħħu fil-ġejjieni, fuq bażi ta’ probabbiltà pjuttost qawwija, jekk ma tiġi adottata l-ebda deċiżjoni li tipprojbixxi l-konċentrazzjoni ppjanata jew li tistabbilixxi l‑kundizzjonijiet għaliha, ħafna drabi l-Kummissjoni, meta tissanzjona abbuż minn pożizzjoni dominanti, teżamina avvenimenti tal-imgħoddi, li dwarhom ġeneralment ikun hemm disponibbli bosta provi li jippermettu li wieħed jifhem il-kawżi u jevalwa l-effetti tagħhom fuq il‑kompetizzjoni effettiva (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Frar 2005, Il-Kummissjoni vs Tetra Laval, C‑12/03 P, EU:C:2005:87, punt 42).

111

Għal dan il-għan, il-Kummissjoni tista’ b’mod partikolari, skont l‑Artikolu 18 tar-Regolament Nru 1/2003, titlob lill-impriżi jagħtu l‑informazzjoni kollha neċessarja għall-finijiet tal-investigazzjoni tagħha. Kif issostni l-Kummissjoni, għandu jingħata valur probatorju kbir għal risposti eżawrjenti għal mistoqsija diretta, mogħtija skont din id‑dispożizzjoni inkwantu l-impriżi li jagħtu informazzjoni ineżatta jew żnaturata bħala risposta għal tali domanda għandhom jingħataw multa skont l-Artikolu 23(1)(a) ta’ dan ir-regolament (ara, f’dan is-sens, is‑sentenzi tas‑16 ta’ Settembru 2013, Galp Energía España et vs Il‑Kummissjoni, T‑462/07, mhux ippubblikata, EU:T:2013:459, punt 123, u tas‑26 ta’ Jannar 2022, Intel Corporation vs Il-Kummissjoni, T‑286/09 RENV, taħt appell, EU:T:2022:19, punt 376).

112

Barra minn hekk, għandu jitfakkar li l-impriża kkonċernata tista’ ssostni, matul il-proċedura amministrattiva, abbażi ta’ provi ta’ sostenn, li l-aġir tagħha ma kellux il-kapaċità li jirrestrinġi l-kompetizzjoni u, b’mod partikolari, li jipproduċi l-effetti ta’ esklużjoni allegati (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2017, Intel vs Il-Kummissjoni, C‑413/14 P, EU:C:2017:632, punt 138). Hija għalhekk il-Qorti Ġenerali li għandha teżamina l-argumenti kollha tar-rikorrenti intiżi li jikkontestaw il-fondatezza tal-konstatazzjonijiet magħmula mill‑Kummissjoni dwar il-kapaċità ta’ esklużjoni tal-kompetituri li huma tal-inqas effettivi daqsha li jirrelataw mal-prattika inkwistjoni (sentenza tal‑15 ta’ Ġunju 2022, Qualcomm vs Il-Kummissjoni (Qualcomm – pagamenti għall-esklużività), T‑235/18, EU:T:2022:358, punt 356, u ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2017, Intel vs Il‑Kummissjoni, C‑413/14 P, EU:C:2017:632, punt 141].

113

Fir-rigward tal-istħarriġ tal-legalità previst fl-Artikolu 263 TFUE, il‑Qorti tal-Ġustizzja fakkret li l-portata tiegħu testendi għall-elementi kollha tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni dwar il-proċeduri skont l‑Artikolu 102 TFUE li l-Qorti Ġenerali tiżgura stħarriġ fid-dettall tiegħu, fid-dritt kemm fil-fatt, fid-dawl tal-motivi mqajma mir-rikorrenti u b’teħid inkunsiderazzjoni tal-provi kollha prodotti minn din tal-aħħar, kemm jekk dawn ikunu ġew prodotti qabel u kemm jekk wara d-deċiżjoni meħuda, kemm jekk ikunu ġew ippreżentati qabel fil-kuntest tal‑proċedura amministrattiva jew jekk għall-ewwel darba, fil-kuntest tar‑rikors li l-Qorti Ġenerali tkun adita bih, sa fejn dawn il-provi tal-aħħar ikunu rilevanti għall-istħarriġ tal-legalità tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni (ara s-sentenzi tal‑21 ta’ Jannar 2016, Galp Energía España et vs Il‑Kummissjoni, C‑603/13 P, EU:C:2016:38, punt 72, u tal‑25 ta’ Lulju 2018, Orange Polska vs Il-Kummissjoni, C‑123/16 P, EU:C:2018:590, punt 105 u l-ġurisprudenza ċċitata).

B.

Fuq l-ewwel motiv, ibbażat fuq il-fatt li l-Kummissjoni ddefinixxiet b’mod żbaljat is-swieq rilevanti inkwistjoni u l-pożizzjoni dominanti ta’ Google

114

Permezz tal-ewwel motiv, Google, sostnuta minn Surfboard u Vinden, issostni li l-Kummissjoni wettqet definizzjoni żbaljata tas-swieq tar‑reklamar tat-tiftix online u tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online. Dan l-iżball ifisser li l-Kummissjoni ma stabbilixxietx il-pożizzjoni dominanti ta’ Google fis-suq tal‑intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fi ħdan iż-ŻEE, b’tali mod li ma setgħetx tikkonkludi, ġustament, fid‑deċiżjoni kkontestata, li kien hemm abbuż fis-sens tal‑Artikolu 102 TFUE f’dan is-suq.

115

L-argument ta’ Google huwa maqsum f’żewġ partijiet.

116

Fl-ewwel parti tal-ewwel motiv tagħha, Google ssostni li, għall-finijiet tad-definizzjoni tas-swieq nazzjonali tar-reklamar tat-tiftix online, il-Kummissjoni kkonkludiet b’mod żbaljat li r-reklamar mhux relatat mat-tiftix online ma kienx sostitwibbli bir-reklamar tat-tiftix online.

117

Fit-tieni parti tal-ewwel motiv tagħha, Google ssostni li, għall-finijiet tad‑definizzjoni tas-suq Ewropew għall-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, il-Kummissjoni kkonkludiet b’mod żbaljat li ma kienx hemm sostitwibbiltà bejn il-bejgħ ta’ reklami online permezz ta’ intermedjazzjoni u l-bejgħ ta’ reklami online direttament mill-pubblikaturi.

1.

Fuq l-ewwel parti tal-ewwel motiv, ibbażat fuq is-sostitwibbiltà tar-reklamar tat-tiftix online u dak mhux relatat mat-tiftix online

118

Kif ġie rrilevat fil-punt 27 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni ddefinixxiet iż‑żewġt iswieq rilevanti fid-deċiżjoni kkontestata. L-ewwel wieħed kien dak tar-reklamar tat-tiftix online, deskritt fil-punti 28 u 29 iktar ’il fuq. Minkejja li l-abbuż minn pożizzjoni dominanti kkonstatat fid‑deċiżjoni kkontestata seħħ fit-tieni suq rilevanti ddefinit f’din id‑deċiżjoni, jiġifieri dak tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, il-Kummissjoni, waqt is-seduta, spjegat li d‑definizzjoni tal-ewwel suq kienet pass neċessarju għad-definizzjoni tat‑tieni, li ma jistax jiġi ddefinit bħala suq distint mingħajr id‑definizzjoni minn qabel tal-ewwel.

119

Fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni qieset b’mod partikolari li r‑reklamar tat-tiftix online ma kienx sostitwibbli bir-reklamar mhux relatat mat-tiftix online, deskritt fil-punt 32 iktar ’il fuq.

120

Il-Kummissjoni bbażat l-analiżi tagħha li tiddistingwi bejn ir-reklamar tat-tiftix online u r-reklamar mhux relatat mat-tiftix online (iktar ’il quddiem iż-“żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni”), fil-premessi 135 sa 169 tad-deċiżjoni kkontestata, fuq, l-ewwel nett, il-bidu u l‑pożizzjonament tar-reklami inkwistjoni, it-tieni nett, il-format tagħhom, it-tielet nett, il-kapaċitajiet tagħhom li jirrispondu għall-interess immedjat tal-utenti, ir-raba’ nett, il-kapaċitajiet tagħhom li jwasslu għal xiri mill-utenti, il-ħames nett, ir-rati ta’ klikks u ta’ konverżjoni tagħhom, is-sitt nett, il-kapaċitajiet tagħhom li jkejlu r-ritorn fuq l-investimenti tal‑persuni li jirreklamaw, is-seba’ nett, l-osservazzjonijiet ta’ assoċjazzjoni li tirrappreżenta lil persuni li jirreklamaw (World Federation of Advertisers), it-tmien nett, ir-risposta ta’ persuni li jirreklamaw, ta’ pubblikaturi u ta’ aġenziji tal-midja għat-talbiet għal informazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-effett ta’ żieda fil-prezz tar‑reklamar tat-tiftix online, id-disa’ nett, rapport tal-industrija magħmul minn operatur ta’ database online li jippreżenta data u riċerka statistika (Statista) u, l-għaxar nett, l-investimenti neċessarji għall‑provvista ta’ servizzi ta’ reklamar tat-tiftix online.

121

Google tqis li l-Kummissjoni kkonkludiet b’mod żbaljat, fid-deċiżjoni kkontestata, li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni ma kinux jagħmlu parti mill-istess suq.

122

L-argumenti ta’ Google f’dan ir-rigward jistgħu jiġu deskritti fil-qosor bil-mod segwenti. L-ewwel nett, hija tirrileva li l-Kummissjoni kkonċentrat, b’mod żbaljat, fuq is-sostitwibbiltà taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni mill-perspettiva tal-persuni li jirreklamaw minflok minn dik tal‑pubblikaturi. It-tieni nett, il-Kummissjoni ma ħaditx inkunsiderazzjoni l-fatturi rilevanti kollha, u ffokat fuq allegati karatteristiċi differenti bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni. It-tielet nett, il-Kummissjoni ma wettqitx analiżi adegwata dwar il-prezz permezz, pereżempju, ta’ test li janalizza l-impatt ta’ żieda sinjifikattiva u mhux tranżitorja ta’ 5 sa 10 % tal-prezz ta’ reklamar tat-tiftix online (iktar ’il quddiem it-“test SSNIP”), u interpretat b’mod żbaljat ir‑risposti tal-pubblikaturi, tal-persuni li jirreklamaw u tal-aġenziji tal‑midja fil-qafas tal-analiżi li hija wettqet. Ir-raba’ nett, dawn l-allegati karatteristiċi differenti bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni ma kinux ivverifikati u, barra minn hekk, ma kinux biżżejjed sabiex jiġi konkluż li ma kinux sostitwibbli. Il-ħames nett, il‑Kummissjoni ma ħaditx inkunsiderazzjoni eżempji ta’ pubblikaturi li jalternaw jew alternaw bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni. Is-sitt nett, il‑Kummissjoni interpretat b’mod żbaljat id-dikjarazzjonijiet ta’ uħud mir-rappreżentanti ta’ Google. Is-seba’ nett, l-analiżi magħmula fid‑deċiżjoni kkontestata tas-sostitwibbiltà taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni hija, essenzjalment, kuntrarja għal deċiżjonijiet preċedenti tal-Kummissjoni.

123

Surfboard u Vinden isostnu l-argumenti ta’ Google u jallegaw ukoll li l‑Kummissjoni ma ħaditx inkunsiderazzjoni kif suppost il-perspettiva tal‑pubblikaturi.

a)

Osservazzjonijiet preliminari

124

Preliminarjament, għandu jitfakkar li d-determinazzjoni tas-suq rilevanti, fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-Artikolu 102 TFUE, tikkostitwixxi, bħala regola, prerekwiżit għall-evalwazzjoni tal-eżistenza eventwali ta’ pożizzjoni dominanti tal-impriża kkonċernata, peress li l-għan tagħha huwa l-istabbiliment tal-konfini li fihom għandha tiġi evalwata l‑kwistjoni ta’ jekk din l-impriża tistax iġġib ruħha, sa livell sinjifikattiv, b’mod indipendenti mill-kompetituri tagħha, mill-klijenti tagħha u mill‑konsumaturi (ara s-sentenza tat‑30 ta’ Jannar 2020, Generics (UK) et, C‑307/18, EU:C:2020:52, punt 127 u l-ġurisprudenza ċċitata).

125

Mill-ġurisprudenza jirriżulta li l-kunċett ta’ suq rilevanti jimplika li kompetizzjoni effettiva tista’ teżisti bejn il-prodotti jew is-servizzi li jagħmlu parti minnu, li jippreżupponi grad suffiċjenti ta’ interkambjabbiltà minħabba l-istess użu bejn il-prodotti jew is-servizzi kollha li jagħmlu parti mill-istess suq. L-interkambjabbiltà jew is‑sostitwibbiltà ma humiex evalwati biss fid-dawl tal-karatteristiċi oġġettivi tal-prodotti u tas-servizzi inkwistjoni. Għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni wkoll il-kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni u l-istruttura tad-domanda u tal-offerta fuq is-suq (ara s-sentenza tat‑23 ta’ Jannar 2018, F. Hoffmann-La Roche et, C‑179/16, EU:C:2018:25, punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata).

126

Mill-Att tal-Kummissjoni dwar id-definizzjoni tas-suq rilevanti għall‑għanijiet tal-liġi dwar il-kompetizzjoni tal-Komunità (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 155, iktar ’il quddiem l-“Avviż dwar id-definizzjoni tas-suq”), jirriżulta wkoll li “[s]uq ta’ prodotti rilevanti hu magħmul minn dawk il-prodotti u/jew servizzi illi huma kkonsidrati bħala li kappaċi li jiġu mibdula jew jkunu sostitwibbli mill‑konsumatur, minħabba l-karatteristiċi tal-Prodotti, il-prezzijiet tagħhom u l-użu maħsub tagħhom”. Minn perspettiva ekonomika, għal definizzjoni tas-suq inkwistjoni, is-sostituzzjoni minn naħa tat-talba hija l-fattur ta’ dixxiplina l-iktar immedjat u l-iktar effettiv fir-rigward tal‑fornituri ta’ prodott partikolari, b’mod partikolari li jirrigwarda d‑deċiżjonijiet tagħhom fil-qasam tal-iffissar tal-prezzijiet. Barra minn hekk, is-sostitwibbiltà minn naħa tal-offerta tista’ wkoll tiġi kkunsidrata sabiex tiddefinixxi s-suq inkwistjoni fit-tranżazzjonijiet fejn din is‑sostitwibbiltà jkollha effetti ekwivalenti għal dawk tas-sostitwibbiltà minn naħa tat-talba f’dak li jirrigwarda immedjatezza u effettività. Għal dan il-għan, jeħtieġ li l-fornituri jerġgħu jorjentaw il-produzzjoni tagħhom lejn il-prodotti inkwistjoni u jikkummerċjalizzawhom fi żmien qasir, mingħajr ma jinkorru spejjeż jew riskji supplimentari sostanzjali, bħala reazzjoni għall-varjazzjonijiet ħfief, iżda permanenti, tal-prezzijiet relattivi (sentenza tad‑29 ta’ Marzu 2012, Telefónica u Telefónica de España vs Il-Kummissjoni, T‑336/07, EU:T:2012:172, punt 113).

127

Barra minn hekk, għandu jiġi enfasizzat li kif jirriżulta mill-punt 25 tal‑Avviż dwar id-definizzjoni tas-suq u mill-ġurisprudenza, id‑definizzjoni tas-suq rilevanti ma tirrikjedix li l-Kummissjoni ssegwi ordni ġerarkika riġida tad-diversi sorsi ta’ informazzjoni jew tad-diversi tipi ta’ provi (sentenza tal‑11 ta’ Jannar 2017, Topps Europe vs Il‑Kummissjoni, T‑699/14, mhux ippubblikata, EU:T:2017:2, punt 82), peress li l‑kwistjoni tas-sostitwibbiltà tal-prodotti tista’ tiġi ddeterminata fuq il-bażi ta’ firxa ta’ indizji li jikkostitwixxu diversi elementi ta’ evalwazzjoni, ħafna drabi ta’ natura empirika, u l-Kummissjoni għandha tqis l-informazzjoni rilevanti kollha li jkollha għad-dispożizzjoni tagħha (sentenza tal‑1 ta’ Lulju 2010, AstraZeneca vs Il-Kummissjoni, T‑321/05, EU:T:2010:266, punt 85).

b)

Fuq it-teħid inkunsiderazzjoni tal-perspettiva tal-pubblikaturi

128

Google targumenta li l-Kummissjoni ma wrietx, fid-deċiżjoni kkontestata, li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni kienu jagħmlu parti minn swieq differenti mill-perspettiva tal-pubblikaturi. Skont Google, il‑Kummissjoni kellha tkompli teżamina s-sostitwibbiltà min-naħa tad‑domanda ta’ dawn tal-aħħar, peress li l-abbuż allegat mill‑Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata jirrigwarda r-restrizzjoni tal‑possibbiltà tal-pubblikaturi li jagħżlu alternattivi għas-servizz ta’ intermedjazzjoni ta’ Google, jiġifieri l-AFS. Il-Kummissjoni għalhekk iffukat b’mod żbaljat, fid-deċiżjoni kkontestata, fuq is-sostitwibbiltà mill-perspettiva tal-persuni li jirreklamaw u mhux minn dik tal‑pubblikaturi.

129

Surfboard u Vinden jappoġġjaw dawn l-argumenti.

130

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

131

Fl-ewwel lok, għandu jiġi kkonstatat li s-sostitwibbiltà għandha tiġi eżaminata ġeneralment mill-perspettiva tad-domanda (ara l-punt 126 iktar ’il fuq).

132

Madankollu, Google rrikonoxxiet, waqt is-seduta, li l-pubblikaturi ma kinux jikkostitwixxu d-domanda għaż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni. Barra minn hekk, Google ma kkontestatx id-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni, fil‑premessa 121 tad-deċiżjoni kkontestata, li, fis-suq tar-reklamar tat-tiftix online, id-domanda kienet magħmula minn utenti u minn persuni li jirreklamaw u l-offerta kienet magħmula minn operaturi ta’ pjattaformi ta’ reklamar. Minn dan isegwi li Google ma wrietx li l‑perspettiva tal-pubblikaturi, li ma jagħmlux parti mid-domanda, għandha tittieħed inkunsiderazzjoni fl-analiżi tas-sostitwibbiltà min-naħa tad‑domanda.

133

F’dawn iċ-ċirkustanzi, Google, Surfboard u Vinden ma għandhomx jikkritikaw lill-Kummissjoni li inkludiet, fl-analiżi tagħha tad‑definizzjoni tas-suq rilevanti, iktar elementi li jirrigwardaw is‑sostitwibbiltà taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni mill-perspettiva tal-persuni li jirreklamaw milli minn dik tal-pubblikaturi sempliċement minħabba l-fatt li l-abbuż ikkonstatat fid-deċiżjoni kkontestata jillimita l‑għażla tal-pubblikaturi fis-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, li, barra minn hekk, huwa suq distint.

134

Fit-tieni lok, u fi kwalunkwe każ, għandu jiġi enfasizzat li l-Kummissjoni ħadet inkunsiderazzjoni, fid-deċiżjoni kkontestata, il-perspettiva tal‑pubblikaturi waqt l-analiżi tagħha tas-sostitwibbiltà taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni.

135

B’hekk, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq ir-risposti tal-pubblikaturi għat-talbiet tagħha għal informazzjoni fl-evalwazzjoni tagħha tad‑definizzjoni tas-suq inkwistjoni sabiex tibbaża l-konklużjonijiet tagħha dwar il-karatteristiċi differenti u l-użu differenti taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni. Tali teħid inkunsiderazzjoni jirriżulta mill‑kunsiderazzjonijiet tal-Kummissjoni dwar il-pożizzjonament u l‑format tar-reklamar tat-tiftix online (ara l-premessi 136 u 137 tad-deċiżjoni kkontestata), il-kapaċità intrinsika ta’ dawn tal-aħħar li jirrispondu għall-interess immedjat tal-utent (ara l-premessi 138 u 139 tad-deċiżjoni kkontestata) u l-fakultà superjuri tagħhom li jikkonvertu d‑domanda eżistenti f’xiri (ara, b’mod partikolari, il-premessi 142 u 143 tad-deċiżjoni kkontestata). Din il-konstatazzjoni turi li l-analiżi tal‑karatteristiċi u tal-użu tal-imsemmi reklamar kien jikkonċerna kemm lill-pubblikaturi kif ukoll lill-persuni li jirreklamaw. Barra minn hekk, il‑Kummissjoni rreferiet għall-osservazzjonijiet tal-pubblikaturi sabiex tikkonkludi li dawn tal-aħħar probabbilment ma jissostiwixxux ir‑reklamar kollu jew parti minnu relatat mat-tiftix online li huma juru fuq is-siti internet tagħhom b’reklamar mhux relatat mat-tiftix online f’każ ta’ tnaqqis ta’ 5 sa 10 % tad-dħul li ġej minn tal-ewwel (ara, f’dan ir‑rigward, il-premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata). L-opinjonijiet u l‑imġiba tal-pubblikaturi li juru reklamar tat-tiftix online fuq is‑siti internet tagħhom issemmew ukoll fil-premessi 156 sa 158, 160, 162 u 164 tad-deċiżjoni kkontestata.

136

Konsegwentament, Google ma turix li l-Kummissjoni eżaminat b’mod insuffiċjenti s-sostitwibbiltà taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni mill‑perspettiva tal-pubblikaturi.

c)

Fuq it-teħid inkunsiderazzjoni tal-fatturi rilevanti kollha

137

Google ssostni li l-Kummissjoni kkonċentrat, b’mod żbaljat, fuq l‑allegati karatteristiċi differenti taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni, filwaqt li ma ħaditx inkunsiderazzjoni l-fatturi kollha rilevanti għall‑pubblikaturi, kif mitlub mill-Avviż dwar id-definizzjoni tas-suq. Google tikkritika b’mod iktar partikolari lill-Kummissjoni, billi tibbaża ruħha fuq il-punti 38 sa 43 ta’ dan l-Avviż, li ma użatx, fid-deċiżjoni kkontestata, eżempji reali ta’ sostituzzjoni ta’ prodotti, testijiet kwantitattivi sabiex tkejjel l-elastiċità tal-prezz, osservazzjonijiet informati ta’ klijenti u ta’ kompetituri u l-ostakoli u l-ispejjeż għall‑pubblikaturi assoċjati ma’ bdil ta’ prodott.

138

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

139

Kif jirriżulta mill-ġurisprudenza mfakkra fil-punti 125 u 126 iktar ’il fuq, is-sostitwibbiltà ma hijiex evalwata biss fid-dawl tal-karatteristiċi oġġettivi tal-prodotti u tas-servizzi inkwistjoni. Fil-fatt, minkejja li l‑karatteristiċi tal-prodotti u tas-servizzi inkwistjoni huma rilevanti għal din l-evalwazzjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni wkoll il‑kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni u l-istruttura tad-domanda u tal‑offerta fis-suq (ara s-sentenza tat‑23 ta’ Jannar 2018, F. Hoffmann-La Roche et, C‑179/16, EU:C:2018:25, punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata). L-Avviż dwar id-definizzjoni tas-suq, li għalih tirreferi Google, essenzjalment jirrepeti dan il-prinċipju fil-punt 36 tiegħu, billi jindika li “[i]l-karatterstiċi tal-prodotti u l-użu intiż tagħhhom mhumiex suffiċjenti sabiex juri illi ż-żewġ prodotti huma sostituzzjoni tad-domanda”.

140

Min-naħa l-oħra, kuntrarjament għal dak li tidher qiegħda tissuġġerixxi Google fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, il-Kummissjoni ma hijiex obbligata teżamina, meta hija tipproċedi bid-definizzjoni ta’ suq tal-prodotti, l-elementi kollha ta’ evalwazzjoni elenkati fl-Avviż dwar id‑definizzjoni tas-suq, u lanqas li ssegwi ordni ġerarkika riġida ta’ indizji, kif jirriżulta mill-punt 25 tal-imsemmi Avviż stess u mill‑ġurisprudenza msemmija fil-punt 127 iktar ’il fuq.

141

Fi kwalunkwe każ, minkejja li l-Kummissjoni ċertament iddedikat, fid‑deċiżjoni kkontestata, parti kbira mill-analiżi tagħha għall‑karatteristiċi u għall-użu li jista’ jkollhom iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni u d-differenzi bejniethom, għandu jiġi kkonstatat li, sabiex jiġi konkluż li ma kienx hemm sostitwibbiltà ta’ dan ir-reklamar, hija ma rrikonoxxietx biss dawn l-elementi u ħadet inkunsiderazzjoni, f’evalwazzjoni globali, serji ta’ fatturi oħra, inkluż dawk irrilevati minn Google u spjegati fil-punt 137 iktar ’il fuq.

142

B’hekk, il-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata eżaminat ukoll fatturi bħall-prezz tar-reklamar inkwistjoni (premessi 148 u 149), l-investimenti neċessarji għall-provvista ta’ servizzi għar-reklamar tat-tiftix online (premessi 150 sa 154) u, fir-risposta tagħha għall-argumenti mqajma minn Google matul il-proċedura amministrattiva, l-aġir tal‑pubblikaturi li naqqsu l-użu tagħhom ta’ reklamar tat-tiftix online (premessi 162, 164 u 165) kif ukoll il-perċezzjoni tas-suq ta’ rappreżentanti ta’ Google (premessi 156 u 169). Barra minn hekk, kif issostni l-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, il‑kwistjoni ta’ ostakoli għall-pubblikaturi u l-persuni li jirreklamaw sabiex jissostitwixxu r-reklamar tat-tiftix online b’reklamar mhux relatat mat-tiftix online ġiet diskussa wkoll, impliċitament, fid‑deċiżjoni kkontestata. Fil-fatt, fil-premessa 148, il-Kummissjoni osservat li l-pubblikaturi kollha u l-maġġoranza tal-persuni li jirreklamaw kienu indikaw bħala risposta għat-talbiet għal informazzjoni tal‑Kummissjoni li ma kienx probabbli li jissostitwixxu r-reklamar tat-tiftix online b’reklamar mhux relatat mat-tiftix online f’każ kemm ta’ tnaqqis mhux tranżitorju minn 5 sa 10 % tad-dħul li ġej mir-reklamar tat-tiftix online, fir-rigward tal-pubblikaturi, kif ukoll ta’ żieda ekwivalenti tal-prezz ta’ dan ir-reklamar, fir-rigward tal‑persuni li jirreklamaw.

143

Barra minn hekk, kuntrarjament għal dak li jidher li qiegħed jiġi argumentat minn Google, il-Kummissjoni laqgħet il-kummenti motivati tal-atturi tas-suq, b’mod partikolari wara talbiet għal informazzjoni mibgħuta lill‑pubblikaturi, lill-persuni li jirreklamaw u lill-aġenziji tal-midja, li jorganizzaw kampanji ta’ reklamar għal impriżi. Il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq dawn il-kummenti sabiex tiddefinixxi s-suq inkwistjoni, kif jirriżulta min-noti ta’ qiegħ il-paġna 105, 109, 110, 112 sa 115, 119, 120, 122 sa 125, 128, 132 sa 138, 140, 141, 145, 169, 171, 172 u 176 tad‑deċiżjoni kkontestata.

144

Minn dan isegwi li Google ma turix li l-Kummissjoni injorat ċerti fatturi rilevanti fl-evalwazzjoni globali tagħha tas-sostitwibbiltà taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni, u lanqas li hija kkommettiet żball ta’ liġi meta ddedikat parti kbira mill-analiżi tagħha għall-karatteristiċi u għall-użu differenti ta’ dan ir-reklamar.

d)

Fuq l-argumenti ta’ Google relatati mat-test SSNIP

145

Google ssostni li kien partikolarment importanti għall-Kummissjoni li teżamina jekk il-pubblikaturi u l-persuni li jirreklamaw kinux jagħżlu li jużaw reklamar mhux relatat mat-tiftix online f’każ ta’ bidla sostanzjali tal-prezz tar-reklamar tat-tiftix online, permezz, pereżempju, ta’ test SSNIP. F’tali każ, iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni jpoġġu pressjoni kompetittiva fuq xulxin, b’tali mod li jiffurmaw suq wieħed. Skont Google, l-analiżi relatata mal-prezzijiet imwettqa mill‑Kummissjoni, deskritta fil-premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata, ma tikkostitwixxix test reali SSNIP u, barra minn hekk, il-Kummissjoni siltet konklużjonijiet żbaljati minn din l-analiżi.

146

Għandhom jiġu eżaminati, fl-ewwel lok, l-argumenti ta’ Google li jikkontestaw in-natura adegwata tal-analiżi relatata mal-prezzijiet li wettqet il‑Kummissjoni u, fit-tieni lok, l-argumenti ta’ Google li jirrigwardaw il-konklużjonijiet li l-Kummissjoni siltet minn din l-analiżi.

1)

Fuq in‑natura adegwata tal‑analiżi relatata mal‑prezzijiet imwettqa mill‑Kummissjoni

147

Fil-premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata, l-ewwel nett, il‑Kummissjoni rrilevat li “il-maġġoranza tal-persuni li jirreklamaw, il‑pubblikaturi kollha u n-nofs tal-aġenziji tal-midja jindikaw li ma kienx probabbli li jmexxu r-reklamar tat-tiftix online, kollu jew parti minnu, lejn reklamar mhux relatat mat-tiftix online f’każ ta’ żieda fil-prezz mhux tranżitorja minn 5 sa 10 % tar-reklamar tat-tiftix online”. It-tieni nett, il-Kummissjoni żiedet, fl-istess premessa, li ċerti pubblikaturi kienu indikaw ukoll li dan kien il-każ, peress li d-dħul li ġej mir-reklamar tat-tiftix online kien sinjifikattivament ogħla minn dak li ġej minn reklamar mhux relatat mat-tiftix online.

148

Google ssostni li l-Kummissjoni ma wettqitx test reali SSNIP. F’dan ir‑rigward, minn naħa, Google tallega li l-Kummissjoni ma studjatx jekk ikunx profitabbli għal impriża f’pożizzjoni ipotetika ta’ monopolju li żżid il-prezz tar-reklamar tat-tiftix online minn 5 sa 10 %. Fi kliem ieħor, il-Kummissjoni kellha teżamina jekk kienx ikun hemm biżżejjed klijenti marġinali li jibdlu b’mod suffiċjenti d-domanda tagħhom sabiex jagħmlu żieda fil-prezz mhux profitabbli. Minn naħa l-oħra, hija tiddikjara li l-Kummissjoni ma setgħetx tibbaża ruħha esklużivament fuq ir-risposti tal-pubblikaturi, tal-persuni li jirreklamaw u tal-aġenziji tal‑midja għal mistoqsija li saritilhom fit-talbiet għal informazzjoni, speċjalment peress li dawn ir-risposti ma kinux sostnuti minn elementi fattwali.

149

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

150

Preliminarjament, hemm lok li jiġi osservat li mill-premessa 148 tad‑deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-Kummissjoni staqsiet lill-persuni li jirreklamaw, lill-pubblikaturi u lill-aġenziji tal-midja dwar ir-reazzjoni tagħhom f’każ ta’ żieda fil-prezz tar-reklamar tat-tiftix online jew, fil-każ tal-pubblikaturi, ta’ tnaqqis ta’ dħul li ġej minn dan ir‑reklamar. Dan jidher li huwa kkonfermat min-noti ta’ qiegħ il‑paġna 135 sa 138, li jelenkaw ir-risposti ta’ ċerti impriżi għad‑domanda 2.2 tat-talba għal informazzjoni dwar AdWords tat‑22 ta’ Diċembru 2010, għad-domanda 2 tat-talba għal informazzjoni tal‑Kummissjoni tas‑26 ta’ Lulju 2013 indirizzati lill-pubblikaturi u d‑domanda 12 tat-talba għal informazzjoni tal‑11 ta’ Jannar 2016 indirizzata lill-persuni li jirreklamaw u d-domanda 9 tat-talba għal informazzjoni tal-istess data indirizzata lill-aġenziji tal-midja.

151

F’dan ir-rigward, għandu jiġi eżaminat, qabelxejn, il-kontenut ta’ dawn id-domandi fit-talbiet għal informazzjoni tal-Kummissjoni (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, id-“domanda dwar il-prezzijiet”).

152

B’hekk, fir-rigward tal-persuni li jirreklamaw, mid-domandi 2.2 tat-talba għal informazzjoni dwar AdWords tat‑22 ta’ Diċembru 2010 u 12 tat‑talba għal informazzjoni tal‑11 ta’ Jannar 2016 indirizzata lill-persuni li jirreklamaw, li wħud mir-risposti tagħhom huma ppreżentati fl‑Annessi B.3 u B.4 tar-risposta, jirriżulta li l-Kummissjoni talbet lil dawn tal-aħħar jispjegaw, fil-każ li jużaw reklamar tat-tiftix online, jekk jissostitwixxux ir-reklamar kollu jew parti minnu b’reklamar mhux relatat mat-tiftix online jekk il-prezz tar-reklamar tat-tiftix online jiżdied minn 5 sa 10 % – bl-effett tal-mekkaniżmu tal-prezz fis‑seħħ u mhux minħabba differenza fir-rata ta’ kambju –, bil-prezz tar‑reklamar mhux relatat mat-tiftix online jibqa’ stabbli, u jispjegaw jekk jieħdux inkunsiderazzjoni fatturi oħra minbarra l-prezz f’din id-deċiżjoni.

153

Fir-rigward tal-aġenziji tal-midja, mid-domanda 9 tat-talba għal informazzjoni tal‑11 ta’ Jannar 2016 indirizzata lill-aġenziji tal-midja, li uħud mir-risposti tagħhom huma ppreżentati fl‑Annessi B.3 u B.4 tar‑risposta, jirriżulta li l-Kummissjoni talbet lil dawn tal-aħħar jispjegaw, fil-każ fejn poġġew reklamar tat-tiftix online għall‑klijenti tagħhom, jekk jissostitwixxux ir-reklamar kollu jew parti minn dan ir-reklamar b’reklamar mhux relatat mat-tiftix online jekk il‑prezz tar-reklamar tat-tiftix online jiżdied minn 5 sa 10 % – bl‑effett tal-mekkaniżmu tal-prezz fis-seħħ u mhux minħabba differenza fir-rata ta’ kambju –, bil-prezz tar-reklamar mhux relatat mat-tiftix online jibqa’ stabbli, u jispjegaw jekk jieħdux inkunsiderazzjoni fatturi oħra minbarra l-prezz f’din id-deċiżjoni.

154

Fir-rigward tal-pubblikaturi, mit-tieni sentenza tad-domanda 2 tat-talba għal informazzjoni tas‑26 ta’ Lulju 2013 indirizzata lill-pubblikaturi, li wħud mir‑risposti tagħha huma ppreżentati fl‑Anness B.6 tar-risposta, jirriżulta li l-Kummissjoni talbet lil dawn tal-aħħar jispjegaw jekk jissostitwixxux ir-reklamar tat-tiftix online muri fuq is-siti internet tagħhom, kollu jew parti minnu, b’reklamar mhux relatat mat‑tiftix online jekk id-dħul iġġenerat mill-wiri tar-reklamar tat-tiftix online jonqos minn 5 sa 10 %, filwaqt li d-dħul iġġenerat mill‑wiri ta’ reklamar mhux relatat mat-tiftix online jibqa’ stabbli.

155

Fl-ewwel lok, f’dak li jikkonċerna l-argumenti ta’ Google f’dan ir‑rigward, għandu jitfakkar li, skont il-punt 17 tal-Avviż dwar id‑definizzjoni tas-suq, test SSNIP jikkonsisti fil-fatt li jiġi eżaminat jekk il‑klijenti tal-partijiet idurux lejn prodotti ta’ sostituzzjoni faċilment aċċessibbli jew lejn fornituri li jinsabu f’lokalità oħra, f’każ ta’ żieda żgħira (minn 5 sa 10%), iżda permanenti, tal-prezzijiet tal-prodotti fit‑territorji kkonċernati. Jekk is-sostituzzjoni tkun biżżejjed, minħabba t-tnaqqis fil-prezz li jirriżulta minnha, sabiex tneħħi kull interess f’żieda fil-prezz, prodotti ta’ sostituzzjoni u territorji addizzjonali jiġu integrati fis-suq inkwistjoni.

156

F’dan il-każ, il-Qorti Ġenerali tikkonstata li, fil-premessa 148 tad‑deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ma wettqitx test SSNIP fis‑sens tal-punt 17 tal-Avviż dwar id-definizzjoni tas-suq peress li ma eżaminatx il-kwistjoni dwar jekk huwiex profitabbli għal impriża li żżid il‑prezz tar-reklamar tat-tiftix online minn 5 sa 10%. Min-naħa l‑oħra, hija wettqet l-analiżi relatata mal-prezzijiet deskritta fil‑punti 150 sa 154 iktar ’il fuq.

157

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Kummissjoni ma hijiex obbligata twettaq b’mod sistematiku test SSNIP meta tiddefinixxi s-suq f’deċiżjoni li tapplika r-regoli tad-dritt tal-kompetizzjoni, minkejja li dan it-test jikkostitwixxi, fl-Avviż dwar id-definizzjoni tas-suq, għodda rrikonoxxuta għal dan il-għan.

158

Fil-fatt, il-Qorti Ġenerali diġà ddeċidiet li l-Kummissjoni ma kinitx obbligata tapplika t-test SSNIP, filwaqt li kkonstatat li, minkejja li dan it‑tip ta’ test ekonomiku jikkostitwixxi effettivament metodu rrikonoxxut sabiex jiġi ddefinit is-suq inkwistjoni, ma huwiex l-uniku metodu għad‑dispożizzjoni tal-Kummissjoni. F’dan ir-rigward, hija qieset li l‑Kummissjoni setgħet ukoll tieħu inkunsiderazzjoni għodda oħra sabiex tiddefinixxi s-suq rilevanti, bħal studji tas-suq jew evalwazzjoni tal‑perspettivi tal-klijenti u tal-kompetituri (sentenza tal‑11 ta’ Jannar 2017, Topps Europe vs Il-Kummissjoni, T‑699/14, mhux ippubblikata, EU:T:2017:2, punt 82).

159

Dan il-prinċipju huwa rifless fil-punt 15 tal-Avviż dwar id-definizzjoni tas-suq, li jistipula li t-twettiq ta’ test SSNIP huwa biss “[m]od wieħed” sabiex tiġi evalwata s-sostitwibbiltà tal-prodotti. Bl-istess mod, il-punt 25 ta’ dan l-Avviż jindika li “[h]emm spektrum ta’ evidenza li tippermetti assessjar sa fejn is-sostituzzjoni tista’ ssir” u li, f’dan ir-rigward, “[i]l‑Kummissjoni issegwi approċċ miftuħ għall-evidenza empirikali, intiża sabiex tagħmel użu effettiv tal-informazzjoni kollha disponibbli illi tista’ tkun rilevanti għall-każijiet individwali […] [u] ma ssegwix ġerarkija riġida ta’ egħjun ta’ informazzjoni differenti jew tipi ta’ xiehda”.

160

Barra minn hekk, skont il-ġurisprudenza, jeżistu ċerti każijiet fejn test SSNIP jista’ saħansitra jirriżulta mhux adattat, pereżempju fil-preżenza tal-fenomenu msejjaħ “cellophane fallacy”, sitwazzjoni fejn l-impriża inkwistjoni ssib ruħha diġà f’sitwazzjoni ta’ kważi-monopolju u fejn il‑prezzijiet tas-suq ikunu diġà jinsabu f’livell suprakompetittiv, jew inkella fil‑preżenza ta’ prodotti b’xejn jew li l-ispiża tagħhom ma hijiex koperta minn dawk li jistabbilixxu d-domanda (sentenza tal‑11 ta’ Jannar 2017, Topps Europe vs Il-Kummissjoni, T‑699/14, mhux ippubblikata, EU:T:2017:2, punt 82).

161

Minn dan jirriżulta li, minkejja li t-test SSNIP huwa, ċertament, għodda rrikonoxxuta li r-riżultati tiegħu jistgħu jiġu kkunsidrati, flimkien ma’ elementi oħra, fl-evalwazzjoni globali tad-definizzjoni tas-suq, l-użu sistematiku ta’ tali test ma huwiex obbligatorju għall-finijiet tad‑definizzjoni tas-suq.

162

Għalhekk, l-argument ta’ Google li, essenzjalment, l-analiżi relatata mal‑prezzijiet imwettqa mill-Kummissjoni fil-premessa 148 tad‑deċiżjoni kkontestata ma hijiex adegwata, minħabba li ma tikkostitwixxix test SSNIP “reali”, għandu jiġi miċħud.

163

Fit-tieni lok, hemm lok li jiġi eżaminat jekk l-analiżi relatata mal‑prezzijiet, imwettqa mill-Kummissjoni, tikkostitwixxix xorta mezz adegwat sabiex jiġi ddefinit is-suq rilevanti, kif issostni din tal-aħħar.

164

F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, skont il-Kummissjoni, ir-risposti tal-persuni li jirreklamaw, tal-aġenziji tal-midja u tal-pubblikaturi għad‑domanda dwar il-prezzijiet ma indikawx li s-sempliċi żieda fil‑prezz minn 5 sa 10 % tar-reklamar tat-tiftix online għall‑persuni li jirreklamaw u l-aġenziji tal-midja jew is-sempliċi tnaqqis għall-pubblikaturi ta’ 5 sa 10 % tad-dħul li ġej minn tali reklamar probabbilment iwasslu sabiex dawn l-operaturi jissostitwixxu r-reklamar tat-tiftix online, la kollu kemm hu u lanqas parzjalment, b’reklamar mhux relatat mat-tiftix online. Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, il-Kummissjoni spjegat li r-risposti li hija rċeviet għad-domanda dwar il-prezzijiet żvelaw li tali bdil ta’ prezz jew ta’ dħul fih innifsu ma huwiex fattur determinanti fl-għażla ta’ dawn l-operaturi bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni. Skont il-Kummissjoni, fatturi oħra minbarra l-prezz kienu kkunsidrati mill-impriżi li rrispondew bħala daqstant importanti, jekk mhux iktar, fl-għażla tar-reklamar li jintuża, bħar-rata ta’ klikks, ir-rata ta’ kambju, ir-ritorn globali ta’ investiment ta’ kampanji pubbliċitarji u r-rilevanza tar-reklamar għall-utent.

165

Jekk jiġi preżunt li l-interpretazzjoni tal-Kummissjoni tal-kontenut tar‑risposti għad-domanda dwar il-prezzijiet hija fondata, u dan ser jiġi eżaminat fil-punti 168 et seq. iktar ’il quddiem, għandu jiġi rrilevat, kif għamlet il-Kummissjoni, u kuntrarjament għal dak li tallega Google, li l‑analiżi relatata mal-prezzijiet li hija wettqet tikkostitwixxi mezz utli sabiex jinftiehem kif il-persuni li jirreklamaw, l-aġenziji tal-midja u l‑pubblikaturi jirreaġixxu f’każ ta’ żieda fil-prezz tar-reklamar tat-tiftix online jew, fil-każ tal-pubblikaturi, ta’ tnaqqis ta’ dħul li ġej minn dan ir-reklamar, u għalhekk sabiex tevalwa jekk iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni jistgħux potenzjalment jiġu pperċepiti minn dawn l‑atturi bħala sostitwibbli. Fil-fatt, dawn ir-risposti tal-atturi tas-suq, flimkien mar-raġunijiet li fuqhom ġew ibbażati r-risposti tagħhom, kif kien il-każ f’dan il-każ, huma parti mill-elementi espressament meqjusa bħala rilevanti għad-definizzjoni tas-suq, inkwantu jippermettu li ssir evalwazzjoni tal-perspettivi tal-klijenti u tal-kompetituri u jikkostitwixxu għalhekk, skont il-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 158 iktar ’il fuq u fil‑punt 40 tal-Avviż dwar id-definizzjoni tas-suq, għodda li tista’ tiġi kkunsidrata sabiex jiġi ddefinit is-suq rilevanti.

166

Tali insenjament jista’ għalhekk, bħala regola, ikun utili għall-evalwazzjoni tas-sostitwibbiltà taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni mill-perspettiva tal-persuni li jirreklamaw, tal-aġenziji tal-midja u tal-pubblikaturi, b’mod partikolari meta, bħal ma kien il-każ f’dan il-każ, jirriflettu l-perspettiva ta’ numru sinjifikattiv ta’ dawn il-persuni li jirreklamaw, ta’ dawn il‑pubblikaturi u ta’ dawn l-aġenziji tal-midja. Jistgħu għalhekk jikkostitwixxu indizju, fost oħrajn, fil-qafas ta’ evalwazzjoni globali tad‑definizzjoni tas-suq, tal-assenza ta’ sostitwibbiltà ta’ dan ir-reklamar, skont l-argumenti tal-Kummissjoni.

167

Għalhekk, għandha tiġi eżaminata, fid-dawl tal-argumenti ta’ Google, il‑fondatezza tal-konklużjonijiet misluta mill-Kummissjoni mill-analiżi tagħha dwar il-prezzijiet.

2)

Fuq il‑fondatezza tal‑konklużjonijiet misluta mill-Kummissjoni mill‑analiżi relatata mal‑prezzijiet li hija wettqet

168

Fl-ewwel lok, Google targumenta li l-konklużjonijiet li l-Kummissjoni siltet, fil-premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata, mill-analiżi tagħha relatata mal-prezzijiet huma bbażati fuq interpretazzjoni żbaljata tar‑risposti tal-impriżi għad-domanda dwar il-prezzijiet. Fil-fatt, il‑Kummissjoni interpretat b’mod żbaljat uħud mir-risposti msemmija fin-noti ta’ qiegħ il-paġna inklużi f’din il-premessa u injorat risposti ta’ impriżi oħra li taw opinjoni kuntrarja għall-konklużjonijiet tal‑Kummissjoni esposti fl-imsemmija premessa u li ma humiex imsemmija fid-deċiżjoni kkontestata.

169

Fit-tieni lok, Google ssostni li l-konklużjonijiet inkwistjoni tal‑Kummissjoni huma, essenzjalment, ibbażati fuq preżentazzjoni żbaljata tar-risposti tal-impriżi għad-domanda dwar il-prezzijiet.

170

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

171

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Kummissjoni ddikjarat, fil‑premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata, li l-“maġġoranza” tal-persuni li jirreklamaw, il-pubblikaturi “kollha” u “nofs” l-aġenziji tal-midja kienu indikaw li ma kienx probabbli li jissostitwixxu r-reklamar tat-tiftix online, kollu jew parti minnu, b’reklamar mhux relatat mat‑tiftix online f’każ ta’ żieda fil-prezz mhux tranżitorja ta’ 5 sa 10 % tad-dħul tar-reklamar tat-tiftix online.

172

Sabiex issostni din il-konstatazzjoni f’dak li jirrigwarda il-pubblikaturi, il‑Kummissjoni semmiet, fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 136 tad‑deċiżjoni kkontestata, ir-risposti ta’ sitt pubblikaturi għad-domanda 2 tat‑talbiet għal informazzjoni tas‑26 ta’ Lulju 2013. F’dak li jirrigwarda l-persuni li jirreklamaw, fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 135 tad-deċiżjoni kkontestata, huma elenkati r-risposti ta’ ħames persuni li jirreklamaw għad-domanda 12 tat-talba għal informazzjoni tal‑11 ta’ Jannar 2016 u dawk ta’ għaxra oħra għad-domanda 2.2 tat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010 dwar AdWords. F’dak li jirrigwarda l-aġenziji tal-midja, fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 137 tal-imsemmija deċiżjoni, jissemmew ir-risposti ta’ erba’ aġenziji tal-midja għad-domanda 9 tat‑talba għal informazzjoni tal‑11 ta’ Jannar 2016 u dawk ta’ sitta oħra għad-domanda 2.2 tat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010 dwar AdWords.

173

Fl-ewwel lok, għandhom jiġu eżaminati l-argumenti ta’ Google dwar l‑interpretazzjoni allegatament żbaljata tal-Kummissjoni tar-risposti mogħtija mill-impriżi billi jiġu evalwati l-argumenti tagħha fir-rigward, l-ewwel nett, tal-pubblikaturi, it-tieni nett, tal-persuni li jirreklamaw u, it‑tielet nett, tal-aġenziji tal-midja. Fit-tieni lok, il-Qorti Ġenerali ser teżamina l-argumenti ta’ Google dwar il-preżentazzjoni allegatament żbaljata ta’ dawn ir-risposti fil-premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata.

i)

Fuq l-interpretazzjoni tar-risposti għad-domanda dwar il-prezzijiet

–

Fuq l-interpretazzjoni tar-risposti tal-pubblikaturi

174

Fl-ewwel lok, għandu jiġi kkonstatat li, fost ir-risposti msemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 136 tad-deċiżjoni kkontestata sabiex tiġi sostnuta d-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni fil-premessa 148 ta’ din id-deċiżjoni, Google, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, tikkontesta biss ir‑risposta ta’ [kunfidenzjali] (iktar ’il quddiem “[kunfidenzjali]”). Google ma tikkritikax għalhekk l-interpretazzjoni tal-ħames risposti l‑oħra tal-pubblikaturi elenkati fiha, jiġifieri [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], il-grupp [kunfidenzjali] (li lilu jappartjenu s-siti internet ta’ [kunfidenzjali]) u [kunfidenzjali], u lanqas l‑affidabbiltà ta’ dawn ir-risposti, peress li tosserva biss li tnejn fosthom kienu ġejjin mingħand persuni li ressqu ilment fil-proċedura. Dan il-fatt biss bl-ebda mod ma huwa rilevanti sabiex juri li l-Kummissjoni interpretat dawn ir-risposti b’mod żbaljat. Google ma tispjegax għaliex iż-żewġ risposti inkwistjoni huma inqas affidabbli jew inqas kredibbli sempliċement minħabba l-fatt li kienu ġejjin mingħand persuni li ressqu ilment fil-proċedura, b’mod partikolari fir-rigward tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 111 iktar ’il fuq.

175

Fir-rigward tar-risposta ta’ [kunfidenzjali], li l-verżjoni sħiħa tagħha tinsab fid-Dokument Nru 4 tal-Anness B.6 tar-risposta, jirriżulta li l‑pubblikatur inkwistjoni spjega li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni kienu differenti f’diversi modi, li hu kien juri biss reklamar tat-tiftix online fuq is-siti internet tiegħu, peress li dawn kellhom ħafna iktar valur għalih (peress li l-attivitajiet tiegħu kienu jikkonsistu fl‑operazzjoni ta’ mutur ta’ tfittxija) u li ma kienx jaf jekk pubblikatur “iktar tipiku” kienx jittrasferixxi spazju pubbliċitarju għal reklamar tat-tiftix online lejn reklamar mhux relatat mat-tiftix online f’każ ta’ tnaqqis ta’ dħul minn 5 sa 10 % li ġej mir-reklamar tat-tiftix online. Fid-dawl tal-kontenut ta’ din ir-risposta, il-Kummissjoni setgħet raġonevolment tiddeduċi li l-impriża inkwistjoni probabbilment ma kinitx tibdel it-tip ta’ reklamar f’każ ta’ tnaqqis minn 5 sa 10 % tad-dħul mir-reklamar tat-tiftix online.

176

Fit-tieni lok, fir-rigward tal-argument ta’ Google li l-Kummissjoni injorat ir-risposti mogħija [kunfidenzjali] u minn [kunfidenzjali], hemm lok li jiġi kkonstatat li dawn ir-risposti lanqas ma jinvalidaw il-konklużjoni tal‑Kummissjoni li tinsab fil-premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata u mfakkra fil-punt 171 iktar ’il fuq, f’dak li jirrigwarda r-reazzjoni tal‑pubblikaturi f’każ ta’ tnaqqis minn 5 sa 10 % tad-dħul mir-reklamar tat-tiftix online.

177

Fil-fatt, l-osservazzjonijiet ta’ [kunfidenzjali] u ta’ [kunfidenzjali], li l‑estratt tagħhom ġew ippreżentati rispettivament fl-Anness A.13 u fid‑Dokument Nru 24 tal-Anness A.12 tar-rikors, ġew ifformulati bħala risposta għat-talbiet għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010 dwar AdWords. Dawn l-operaturi għalhekk ma kinux irrispondew it-talba għal informazzjoni tas‑26 ta’ Lulju 2013 indirizzata lill-pubblikaturi, kuntrarjament għar-risposti kollha msemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 136 tad‑deċiżjoni kkontestata. Dawn l-operaturi b’hekk irrispondew domanda relatata mar-reazzjoni tagħhom f’każ ta’ żieda fil-prezz tar‑reklamar tat-tiftix online, li taffettwa lill-persuni li jirreklamaw, u mhux f’każ ta’ tnaqqis ta’ dħul, li jaffettwa lill‑pubblikaturi. Barra minn hekk, fir-rigward ta’ [kunfidenzjali], hemm lok li jiġi rrilevat li, għalkemm din l-istess impriża inkludiet ukoll fir‑risposta tagħha żviluppi speċifiċi li jirrigwardaw sussidjarja, li kkonkludiet FSG ma’ Google bħala pubblikatur, skont il-premessi 348 u 355 tad-deċiżjoni kkontestata, din ir-risposta xorta tagħti l-perspettiva ta’ persuni li jirreklamaw u, fuq kollox, tindika li żieda fil-prezz minn 5 sa 10 % ma twassalx neċessarjament għal trasferiment tal-baġit pubbliċitarju lejn ir-reklamar mhux relatat mat-tiftix online.

178

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li Google ma tippreżentax elementi li jistgħu juru li l-Kummissjoni wettqet, fil-premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata, għal interpretazzjoni żbaljata tar-risposti tal‑pubblikaturi għad-domanda dwar il-prezzijiet.

–

Fuq l‑interpretazzjoni tar‑risposti tal‑persuni li jirreklamaw

179

Fl-ewwel lok, hemm lok li jiġi osservat li Google tikkontesta biss l‑interpretazzjoni ta’ erba’ minn ħmistax-il risposta msemmija mill‑Kummissjoni fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 135 tad-deċiżjoni kkontestata sabiex issostni d-dikjarazzjoni tagħha fil-premessa 148 ta’ din id-deċiżjoni, jiġifieri r-risposti ta’ [kunfidenzjali], ta’ “[kunfidenzjali]” u ta’ [kunfidenzjali] u ta’ [kunfidenzjali]. Għalhekk hija la tikkritika l-interpretazzjoni mill-Kummissjoni tar-risposti tal-ħdax-il impriża oħra elenkati fiha, jiġifieri [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali], u lanqas l-affidabbiltà ta’ dawn ir-risposti.

180

Fir-rigward tal-erba’ risposti kkontestati minn Google, l-ewwel nett, hemm lok li jiġi kkonstatat li, minkejja li [kunfidenzjali] u “[kunfidenzjali]” indikaw li possibbilment kienu jikkunsidraw trasferiment ta’ parti mill-baġit tagħhom lejn reklamar mhux relatat mat‑tiftix online f’każ ta’ żieda fil-prezz minn 5 sa 10 % tar-reklamar tat-tiftix online, dawn il-persuni li jirreklamaw ma indikawx li tali trasferiment kien probabbli. Fil-fatt, [kunfidenzjali], spjegat fir‑risposta tagħha, li verżjoni kompleta tagħha tinsab fid-Dokument Nru 2 tal-Anness B.3 tar-risposta, li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni ma kinux “totalment sostitwibbli” u li kienet tevalwa r-ritorn fuq l‑investiment tar-reklamar tat-tiftix online qabel ma ttemm investimenti għal dan l-aħħar tip ta’ reklamar. Min-naħa tagħha, “[kunfidenzjali]” fakkret fil-bidu tar-risposta tagħha għad-domanda dwar il-prezzijiet, ippreżentata fid-Dokument Nru 3 tal-Anness A.12 tar-rikors, li r-reklamar mhux relatat mat-tiftix online ma kienx jissodisfa l-interess tal-konsumatur bl-istess mod bħar-reklamar tat-tiftix online, u dan jissuġġerixxi li tali trasferiment minn din l-impriża ma kienx probabbli f’każ ta’ żieda fil-prezz. It-tieni nett, minkejja li [kunfidenzjali] indikat fir-risposta tagħha għad-domanda dwar il-prezzijiet, ippreżentata fid-Dokument Nru 4 tal-Anness A.12 tar-rikors, li probabbilment kienet tnaqqas l-investimenti tagħha fir-reklamar tat-tiftix online, hija spjegat ukoll li madankollu hija mhux “neċessarjament” kienet iżżid l‑użu tagħha tar-reklamar mhux relatat mat-tiftix online, u dan jagħti x’tifhem li tali trasferiment minn din l-impriża lanqas kien probabbli. It‑tielet nett, [kunfidenzjali] esprimiet b’mod ċar fir-risposta tagħha, li l‑verżjoni sħiħa tagħha tinsab fid-Dokument Nru 1 tal-Anness B.3 tar‑risposta, l-opinjoni li, anki jekk kienet terġa’ tivvaluta l-istrateġija tagħha kull darba li jkun hemm bidla fil-prezz, żieda fil-prezz minn 5 sa 10 % tar-reklamar tat-tiftix online ma hijiex suffiċjentament sinjifikattiva sabiex twassalha tibdel it-tip ta’ reklamar.

181

Minn dan jirriżulta li dawn ir-risposti ma jinvalidawx il-konklużjoni tal‑Kummissjoni li dawn l-impriżi indikaw li ma kienx probabbli li jissostitwixxu r-reklamar tat-tiftix online, kollu jew parti minnu, b’reklamar mhux relatat mat-tiftix online f’każ ta’ żieda fil-prezz mhux tranżitorja ta’ 5 sa 10 % tar-reklamar tat-tiftix online, filwaqt li ħadd minn dawn il-persuni li jirreklamaw ma ddikjara li tali trasferiment kien probabbli.

182

Fit-tieni lok, Google tirrileva li ċertu numru ta’ persuni li jirreklamaw li rrispondew għad-domanda dwar il-prezzijiet, li r-risposti tagħhom ma humiex imsemmija fid-deċiżjoni kkontestata, taw opinjoni kuntrarja għall-konklużjoni tal-Kummissjoni fil-premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata u li l-Kummissjoni sempliċement injorat dawn ir-risposti.

183

F’dan ir-rigward, hemm lok li jitfakkar li l-Kummissjoni kkonstatat fil‑premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata li l-“maġġoranza” tal-persuni li jirreklamaw kienu indikaw li ma kienx probabbli li jissostitwixxu r‑reklamar tat-tiftix online, kollu jew parti minnu, b’reklamar mhux relatat mat-tiftix online f’każ ta’ żieda fil-prezz mhux tranżitorja minn 5 sa 10 % tal-ewwel reklamar imsemmi. Dan ifisser li l‑Kummissjoni impliċitament irrikonoxxiet hi stess li ċerti risposti ma eskludewx kompletament il-possibbiltà ta’ trasferiment f’każ ta’ żieda fil-prezz.

184

Barra minn hekk, għandu jiġi kkonstatat li r-risposti ċċitati minn Google fit-Tabella Nru 4 tal-Anness A.12 tar-rikors, li jikkonċernaw kemm il‑persuni li jirreklamaw kif ukoll l-aġenziji tal-midja, intiżi sabiex juru li l-opinjonijiet tal-operaturi kienu maqsuma fil-kuntest tal-analiżi mwettqa mill-Kummissjoni, ma jippermettux li jiġi kkunsidrat li l-operaturi awturi ta’ dawn ir-risposti kienu probabbilment jissostitwixxu r-reklamar tat-tiftix online, kollu jew parti minnu, b’reklamar mhux relatat mat‑tiftix online f’każ ta’ żieda fil-prezz minn 5 sa 10 % tal-ewwel tip ta’ reklamar.

185

L-ewwel nett, il-kontenut tar-risposti tal-impriżi ċċitati minn Google jiżvela li l-ebda waħda minn dawn l-impriżi ma indikat b’mod ċar li kienet tissostitwixxi r-reklamar tat-tiftix online b’reklamar mhux relatat ma’ tali tiftix minħabba sempliċement iż-żieda fil-prezz minn 5 sa 10 % tar-reklamar tat-tiftix online.

186

It-tieni nett, minkejja li l-maġġoranza tal-impriżi msemmija indikaw, f’ċerti każijiet sempliċement b’mod impliċitu, li, f’tali każ ta’ żieda fil‑prezz, huma kienu jevalwaw l-opportunità ta’ bdil tat-tip ta’ reklamar użat, dawn l-impriżi madankollu rrilevaw b’mod ċar li din id-deċiżjoni tiddependi fuq fatturi oħra bħall-prezz, il-prestazzjoni tar-reklamar, l‑għanijiet tal-kampanji pubbliċitarji inkwistjoni, ir-rata ta’ konverżjoni u r-ritorn fuq l-investiment. Din il-konstatazzjoni tidher mir-risposti ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali] u ta’ [kunfidenzjali], li l-estratti tagħhom huma ppreżentati fl-Anness A.12 tar-rikors.

187

It-tielet nett, minkejja li [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali], li l-verżjonijiet kompleti tar-risposti tagħhom ġew ippreżentati rispettivament fid‑Dokument Nru 6 tal-Anness B.3 u fid-Dokument Nru 1 tal-Anness B.4 tar-risposta, indikaw li huma probabbilment jibdlu t-tip ta’ reklamar, dawn iż-żewġ impriżi kkwalifikaw ukoll ir-rimarki tagħhom, filwaqt li spjegaw li tali eventwali bdil jiddependi wkoll minn fatturi oħra. Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat, li [kunfidenzjali] spjegat li, peress li hija ma kinitx tuża reklamar tat-tiftix online fil-mument tar-risposta tagħha, iż-żieda fil-prezz ta’ dan tal-aħħar ma kellhiex impatt fuq l‑ispejjeż ta’ reklamar tagħha, u dan jillimita r-rilevanza tar-risposta tagħha.

188

Ir-raba’ nett, minkejja li [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali], li l-estratti tar‑risposti tagħhom huma ppreżentati rispettivament fid-Dokumenti Nru 24 u Nru 27 tal-Anness A.12 tar-rikors, issollevaw l-interkambjalità taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni, huma ma rrispondewx b’mod espliċitu għad-domanda dwar l-effett ta’ żieda fil-prezz tar-reklamar tat-tiftix online. Barra minn hekk, [kunfidenzjali] indikat li l‑prezz tar-reklamar tat-tiftix online ma kellux impatt fuq is‑sostitwibbiltà tiegħu bir-reklamar mhux relatat mat-tiftix online.

189

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li r-risposti ċċitati minn Google għandhom tendenza li jikkonfermaw li ż-żieda fil-prezz tar‑reklamar tat-tiftix online probabbilment ma twassalx, waħidha, sabiex il-persuni li jirreklamaw jissostitwixxu dan ir-reklamar, kollu jew parti minnu, b’reklamar mhux relatat mat-tiftix online. Għalhekk, dawn l-elementi ma għandhomx jikkontrobilanċjaw il‑kontenut tar-risposti tal-persuni li jirreklamaw imsemmija mill‑Kummissjoni fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 135 tad-deċiżjoni kkontestata.

190

Konsegwentament, Google ma tippreżentax elementi li jistgħu juru li l‑Kummissjoni wettqet, fil-premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata, interpretazzjoni żbaljata tar-risposti tal-persuni li jirreklamaw għad‑domanda dwar il-prezzijiet.

–

Fuq l‑interpretazzjoni tar‑risposti tal‑aġenziji tal‑midja

191

Fir-rigward tal-interpretazzjoni tar-risposti tal-aġenziji tal-midja, fl‑ewwel lok, Google tikkritika l-interpretazzjoni mogħtija mill‑Kummissjoni ta’ seba’ mill-għaxar risposti msemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 137 tad-deċiżjoni kkontestata sabiex issostni d‑dikjarazzjoni tagħha fil-premessa 148, jiġifieri r-risposti ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali] u ta’ “[kunfidenzjali]”. Hija għalhekk la tikkontesta l-interpretazzjoni tar-risposti ta’ tliet aġenziji tal‑midja l-oħra li huma elenkati fiha, jiġifieri [kunfidenzjali], [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali], u lanqas l-affidabbiltà ta’ dawn ir‑risposti.

192

Fir-rigward tas-seba’ risposti li l-interpretazzjoni tagħhom hija kkontestata minn Google, l-ewwel nett, minn ħames minn dawn is-seba’ risposti jirriżulta li l-aġenziji tal-midja kkonċernati ma eskludewx b’mod kategoriku l-possibbiltà ta’ trasferiment lejn ir-reklamar mhux relatat mat-tiftix online f’każ ta’ żieda fil-prezz minn 5 sa 10 % tar-reklamar tat-tiftix online. Minn naħa, minkejja li jirrispondu fin‑negattiv għad-domanda dwar jekk jagħmlux tali trasferiment, [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] issuġġerew ukoll fir-risposti tagħhom għad-domanda dwar il-prezzijiet, ippreżentati rispettivament fid‑Dokumenti Nru 8 u Nru 10 tal-Anness A.12 tar-rikors, li jkun possibbli għalihom li jissostitwixxu parti limitata tar-reklamar tagħhom relatat mat-tiftix online b’tipi oħra ta’ reklamar online. Min-naħa l-oħra, [kunfidenzjali], “[kunfidenzjali]” u [kunfidenzjali] indikaw fir-risposti tagħhom għad-domanda dwar il-prezzijiet, ippreżentati rispettivament fid-Dokumenti Nru 6, Nru 7 u Nru 10 tal-Anness A.12 tar-rikors, li trasferiment ikun possibbli jekk fatturi oħra, bħar-ritorn fuq l‑investiment, iħeġġuhom jipproċedu b’dan il-mod, iżda r-risposti tagħhom ma ssuġġerewx li bidla bħal din tkun probabbli de facto.

193

B’hekk, minkejja li dawn il-ħames risposti huma sfumati fir-rigward ta’ eventwali reazzjoni tal-impriżi f’każ ta’ żieda fil-prezz tar-reklamar tat-tiftix online, xorta jibqa’ l-fatt li dawn l-impriżi ma indikawx li żieda fil-prezz minn 5 sa 10 %, waħidha, probabbilment twassalhom sabiex jissostitwixxu dan ir-reklamar, kollu jew parti minnu, b’reklamar mhux relatat mat-tiftix online.

194

It-tieni nett, fir-rigward tar-risposti ta’ [kunfidenzjali] u ta’ [kunfidenzjali], minkejja li Google tirrileva li [kunfidenzjali] għamlet copy-paste ta’ risposta oħra mogħtija fil-qafas tat-talba għal informazzjoni (Dokument Nru 9 tal-Anness A.12 tar-rikors) u li [kunfidenzjali] spjegat li ma kinitx tuża reklamar tat-tiftix online (Dokument Nru 11 tal-Anness A.12 tar-rikors), xorta jibqa’ l-fatt li dawn iż-żewġ aġenziji tal-midja madankollu rrispondew fin-negattiv għad‑domanda dwar jekk kinux jissostitwixxu reklamar tat-tiftix online b’reklamar mhux relatat mat-tiftix online f’każ ta’ żieda fil-prezz minn 5 sa 10 % tal-ewwel tip ta’ reklamar. B’hekk, il-Kummissjoni setgħet, korrettament, tuża dawn ir-risposti insostenn tal-konklużjoni tagħha relatata mal-aġenziji tal-midja li tinsab fil-premessa 148 tad‑deċiżjoni kkontestata.

195

Fit-tieni lok, Google tirrileva li numru sostanzjali ta’ aġenziji tal-midja li rrispondew għad-domanda dwar il-prezzijiet taw opinjoni kuntrarja għall-konklużjoni tal-Kummissjoni li tinsab fil-premessa 148 tad‑deċiżjoni kkontestata u li l-Kummissjoni sempliċement injorat dawn ir-risposti.

196

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Kummissjoni kkonstatat li nofs l‑aġenziji tal-midja kienu indikaw li ma kienx probabbli li jissostitwixxu r-reklamar tat-tiftix online, kollu jew parti minnu, b’reklamar mhux relatat mat-tiftix online f’każ ta’ żieda fil-prezz mhux tranżitorja minn 5 sa 10 % tal-ewwel reklamar. L-istess kif ġie osservat fil‑punt 183 iktar ’il fuq fir-rigward tal-persuni li jirreklamaw, il-Kummissjoni għalhekk impliċitament irrikonoxxiet li n-nofs l-ieħor tal-aġenziji tal‑midja ma sostnewx din id-dikjarazzjoni u għalhekk li l-opinjonijiet tal-aġenziji tal-midja kienu maqsuma.

197

Fir-rigward tal-interpretazzjoni tar-risposti ċċitati minn Google li l‑Kummissjoni injorat, għandu jsir riferiment għall-analiżi magħmula fil‑punti 184 sa 189 iktar ’il fuq, li tirrigwarda kemm il-persuni li jirreklamaw kif ukoll l-aġenziji tal-midja. Kif ġie spjegat fil-punti msemmija iktar ’il fuq, ir-risposti mqajma minn Google għandhom tendenza li jindikaw li tali żieda fil-prezz ma għandhiex, waħidha, twassal għal trasferimenti, mill-persuni li jirreklamaw u l-aġenziji tal-midja, tar‑reklamar tat-tiftix online b’reklamar mhux relatat mat-tiftix online. B’hekk, dawn ir-risposti ma jippermettux li tiġi invalidata l‑konklużjoni tal-Kummissjoni li n-nofs tal-aġenziji tal-midja probabbilment ma jissostitwixxux ir-reklamar tat-tiftix online, kollu jew parti minnu, b’reklamar mhux relatat mat-tiftix online f’każ ta’ żieda fil-prezz minn 5 sa 10 % tal-ewwel reklamar.

198

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li Google ma tippreżentax elementi li jistgħu juru li l-Kummissjoni wettqet, fil-premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata, b’interpretazzjoni żbaljata tar-risposti tal‑aġenziji tal-midja għad-domanda dwar il-prezzijiet.

–

Konklużjoni dwar l‑interpretazzjoni mill‑Kummissjoni tar‑risposti għad‑domanda dwar il‑prezzijiet

199

Mill-analiżi preċedenti tar-risposti tal-pubblikaturi, tal-persuni li jirreklamaw u tal‑aġenziji tal-midja għad-domanda dwar il-prezzijiet, u mingħajr il-bżonn li tingħata deċiżjoni dwar l-ammissibbiltà, ikkontestata mill-Kummissjoni, tal-argument ta’ Google li jinsab fl-Annessi A.12 tar‑rikors u C.3 tar-replika, jirriżulta li Google ma urietx li l-Kummissjoni kienet wettqet interpretazzjoni żbaljata ta’ dawn ir-risposti. L‑argument tagħha għalhekk ma jippermettix li jiġu kkontestati l‑konklużjonijiet li l-Kummissjoni siltet minnhom fil-premessa 148 tad‑deċiżjoni kkontestata.

ii)

Fuq il‑preżentazzjoni allegatament żbaljata tar‑risposti għad‑domanda dwar il‑prezzijiet

200

Google ssostni wkoll li l-Kummissjoni ddeskriviet b’mod żbaljat, fil‑premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata, il-kontenut tar-risposti tal‑impriżi għad-domanda dwar il-prezzijiet inkwantu l-konklużjonijiet tagħha huma bbażati biss fuq ir-risposti ta’ ħmistax-il-persuna li jirreklamaw, sitt pubblikaturi u għaxar aġenziji tal-midja, li huma elenkati fin-noti ta’ qiegħ il-paġna 135 sa 137 tal-imsemmija deċiżjoni. Il-konklużjonijiet tal-Kummissjoni huma għalhekk, essenzjalment, żbaljati jew qarrieqa, peress li dawn huma bbażati fuq risposti li ġejjin minn inqas minn 10 % tal-persuni li jirreklamaw imsemmija fid-deċiżjoni kkontestata u minn inqas minn 20 % ta’ persuni li jirreklamaw u terz tal-aġenziji tal-midja li rċevew it-talbiet għal informazzjoni matul il-proċedura amministrattiva.

201

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

202

Fl-ewwel lok, hemm lok li jiġi rrilevat li l-Kummissjoni spjegat, fl‑osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, li r-risposti elenkati fin-noti ta’ qiegħ il-paġna 135 sa 137, sabiex issostni l-konklużjonijiet li jinsabu fil‑premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata, ma jirrappreżentawx lista eżawrjenti ta’ impriżi li taw risposti. Fil-fatt, minbarra r-risposti tal‑impriżi msemmija f’dawn in-noti ta’ qiegħ il-paġna, hija tirrileva, l‑ewwel nett, li sitt pubblikaturi oħra rrispondew għad-domanda dwar il‑prezzijiet li tinsab fit-talba għal informazzjoni tas‑26 ta’ Lulju 2013, it‑tieni nett, li seba’ pubblikaturi oħra rrispondew għad-domanda dwar il‑prezzijiet li tinsab f’talba għal informazzjoni differenti, dik tat‑18 ta’ Marzu 2016, it-tielet nett, li t‑43 persuna oħra li tirreklama rrispondew b’mod negattiv għad-domanda, li tinsab fit-talbiet għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010 u tal‑11 ta’ Jannar 2016, jiġifieri jekk kinux jissostitwixxu r-reklamar kollu relatat mat-tiftix online, kollu jew parti minnu, b’reklamar mhux relatat mat-tiftix online f’każ ta’ żieda fil-prezz mhux tranżitorja minn 5 sa 10 % tar-reklamar tat-tiftix online u, ir-raba’ nett, li seba’ aġenziji tal-midja oħra rrispondew ukoll f’dan is‑sens. Barra minn hekk, il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha spjegat li hija kienet irċeviet risposti għad-domanda dwar il‑prezzijiet mingħand 19‑il pubblikatur, 87 persuna li tirreklama u 34 aġenzija tal-midja b’kollox.

203

Madankollu, din l-informazzjoni hija assenti mid-deċiżjoni kkontestata peress li l-Kummissjoni, effettivament, ma spjegatx fl-imsemmija deċiżjoni n‑natura mhux eżawrjenti tar-risposti msemmija fin-noti ta’ qiegħ il‑paġna 135 sa 137 sabiex issostni l-konklużjonijiet tagħha li jinsabu fil‑premessa 148 ta’ din id-deċiżjoni.

204

Madankollu, is-sempliċi fatt li l-imsemmija risposti ma jikkostitwixxux r-risposti kollha riċevuti mill-Kummissjoni ma jfissirx, fih innifsu, li l‑konklużjonijiet misluta fil-premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata huma żbaljati.

205

Fil-fatt, Google setgħet tara r-risposti kollha għat-talbiet għal informazzjoni riċevuti mill-Kummissjoni, meta aċċessat il-fajl, inklużi dawk li fuqhom il-Kummissjoni bbażat il-konklużjonijiet tagħha li jinsabu fil-premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata. F’din l-okkażjoni, Google setgħet teżamina r-risposti mogħtija mill-impriżi u kellha l‑okkażjoni tikkonstata li l-Kummissjoni kellha għad-dispożizzjoni tagħha numru ferm ikbar ta’ risposti ta’ operaturi minn dawk imsemmija fin-noti ta’ qiegħ il-paġna ppreżentati fil-premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata. Dan huwa, barra minn hekk, muri permezz tal-fatt li hija tikkontesta, fil-qafas ta’ dan il-motiv, l-interpretazzjoni ta’ ċerti risposti li ma humiex imsemmija f’din id-deċiżjoni. Bl-eċċezzjoni tar-risposti ċċitati u kkontestati minn Google fil-qafas ta’ dan il-motiv (fil-punti 168 sa 199 iktar ’il fuq), din tal-aħħar ma tislet l-ebda argument konkret minn risposti oħra, li jikkonferma li dawn ma jistgħux, lanqas, jinvalidaw il‑konklużjonijiet tal-Kummissjoni li jinsabu fil-premessa 148 tad‑deċiżjoni kkontestata.

206

Għall-istess raġunijiet, għandu jiġi miċħud l-argument li n-numru ta’ risposti msemmija fid-deċiżjoni kkontestata kien, skont Google, limitat inkwantu din tal-aħħar kienet taf li n-numru ta’ impriżi li rrispondew għad-domanda dwar il-prezzijiet kien ogħla.

207

Konsegwentament, il-Kummissjoni setgħet, korrettament, tibbaża l‑konklużjonijiet tagħha li jinsabu fil-premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata fuq ir-risposti għall-domanda dwar il-prezzijiet, anki meta hija ma ċċitatx ir-risposti kollha tal-impriżi li fuqhom hija bbażat ruħha.

208

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li Google ma turix la li l‑analiżi relatata mal-prezzijiet, imwettqa mill-Kummissjoni fid‑deċiżjoni kkontestata, kienet irrilevanti għall-finijiet tad-definizzjoni tas-suq u lanqas li l-konklużjonijiet li hija siltet mill-analiżi kienu żbaljati jew qarrieqa.

e)

Fuq il-fondatezza tal-analiżi tal-Kummissjoni dwar il-karatteristiċi differenti taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni

209

Google ssostni li l-Kummissjoni analizzat b’mod żbaljat il-karatteristiċi taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni u li d-differenzi kollha tal‑karatteristiċi bejn dan ir-reklamar ma humiex suffiċjenti sabiex jiġi konkluż li ma kinux sostitwibbli, la mill-perspettiva tal-persuni li jirreklamaw u lanqas minn dik tal-pubblikaturi.

210

Għandhom jiġu eżaminati, fl-ewwel lok, l-argumenti ta’ Google li jikkontestaw l-eżistenza ta’ kull waħda mid-differenzi tal-karatteristiċi indikati fid-deċiżjoni kkontestata, qabel ma tiġi stabbilita, fit-tieni lok, ir‑rilevanza tagħhom għall-finijiet tad-definizzjoni tas-suq.

1)

Fuq l-iskattar u l-pożizzjonament taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni

211

Fil-premessa 136 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni rrilevat, fir‑rigward tal-wiri taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni, li r-reklamar tat-tiftix online kien jidher biss wara tfittxija permezz ta’ kelma prinċipali u kien jinsab direttament jew ’il fuq minn jew ’l isfel minn jew inkella maġenb ir-riżultati ta’ tali riċerka. Min-naħa l-oħra, hija kkonstatat li r-reklamar mhux relatat mat-tiftix online seta’ jidher fuq kwalunkwe sit internet u jkun kuntestwali (jiġifieri jkollu rabta mal‑kontenut tal-paġna internet) jew mhux kuntestwali (jiġifieri wiri ta’ reklamar).

212

Google tikkontesta l-importanza ta’ dawn id-differenzi, filwaqt li ssostni li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni setgħu jiġu murija fuq l-istess paġni bħal dawk tar-riżultati ta’ tiftix f’pożizzjonijiet interkambjabbli, li jfisser li ma kienx spazju ta’ reklamar differenti.

213

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

214

Fl-ewwel lok, għandu jiġi nnotat li l-konstatazzjonijiet tal-Kummissjoni fil-premessa 136 tad-deċiżjoni kkontestata huma bbażati fuq ir-risposti ta’ tmien pubblikaturi għal talbiet għal informazzjoni u fuq estratt tax‑xhieda mogħtija minn rappreżentant ta’ Google, [kunfidenzjali], quddiem il-Federal Trade Commission (l-Aġenzija Federali tal‑Kompetizzjoni, Stati Uniti, iktar ’il quddiem il-“FTC”) f’Mejju 2012. Barra minn hekk, mill‑premessa 147 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta wkoll li l-World Federation of Advertisers irrilevat ukoll li din id‑differenza fil-pożizzjonament taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni u l-fatt li r-reklamar tat-tiftix online kien iġġenerat minn tfittxija ta’ utent kienu punti ta’ distinzjoni sinjifikattiva bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni. Madankollu, Google la tikkritika l-eżattezza u l‑affidabbiltà, u lanqas il-koerenza ta’ dawn l-elementi ta’ evalwazzjoni.

215

Fit-tieni lok, anki jekk ir-reklamar mhux relatat mat-tiftix online jista’ effettivament jidher fuq l-istess paġni tal-internet bħar-reklamar tat-tiftix online, ma huwiex ikkontestat minn Google li l-utent jista’ faċilment jiddistingwi r-reklamar li huwa relatat mat-tiftix tiegħu minn dak li ma huwiex skont il-pożizzjonament u l-kontenut tagħhom. Fil-fatt, minn naħa, ir-reklamar tat-tiftix online ġeneralment jinsab direttament taħt is-search bar (u xi drabi f’pożizzjoni ħdejha), fil-forma ta’ lista jekk dan ir-reklamar ikun testwali u bl-indikazzjoni espressa li dan huwa reklamar. Min-naħa l-oħra, il-kontenut tagħhom għandu rabta diretta mat-tiftix permezz ta’ kelma prinċipali mwettaq mill-utent. Min‑naħa l-oħra, ir-reklamar mhux relatat mat-tiftix online jista’ jkun f’postijiet differenti tal-paġna internet u l-prodotti u s-servizzi li jidhru fiha ma humiex influwenzati mit-tiftix magħmul mill-utent.

216

Konsegwentament, Google ma turiex li l-konstatazzjoni tal‑Kummissjoni, li tinsab fil-premessa 136 tad-deċiżjoni kkontestata u li tirrigwarda d-differenzi bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni f’termini ta’ skattar u ta’ pożizzjonament, hija żbaljata.

2)

Fuq il‑format taż‑żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni

217

Fil-premessa 137 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni rrilevat li, f’dak li jirrigwarda l-format taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni, ir‑reklamar tat-tiftix online kien “ġeneralment esklużivament” testwali, filwaqt li r-reklamar mhux relatat mat-tiftix online seta’ jieħu varjetà ta’ formati testwali, grafiċi u vidjo.

218

Google tikkritika din il-konstatazzjoni, billi tiddikjara li, fil-fatt, ir‑reklamar tat-tiftix online jista’ jidher ukoll f’formati iktar iddettaljati jew jinkludi immaġnijiet u li r-reklamar mhux relatat mat-tiftix online ħafna drabi jkun fih element testwali.

219

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

220

F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li Google ma tinnegax li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni għandhom tendenza li jkollhom formati differenti. Hija lanqas ma tikkontesta li t-tlettax-il persuna li jirreklamaw u l-aġenziji tal-midja, kif ukoll [kunfidenzjali], li għalihom tirreferi l‑Kummissjoni fil-premessa 137 tad-deċiżjoni kkontestata (ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 110), effettivament enfasizzaw din id-differenza fir‑risposti tagħhom għat-talbiet għal informazzjoni tal-Kummissjoni, u lanqas li l-World Federation of Advertisers ukoll kienet irrilevat din id‑differenza f’sottomissjoni tat‑18 ta’ Frar 2011, kif ġie espost fil‑premessa 147 tad-deċiżjoni kkontestata.

221

Barra minn hekk, ir-ritratt tal-iskrin ippreżentat minn Google fil-punt 54 (stampa 3) tar-rikors sabiex isostni li r-reklamar tat-tiftix online għandu ħafna drabi elementi grafiċi ma huwiex rilevanti f’dan ir-rigward, għaliex juri tip ieħor ta’ reklamar online, jiġifieri r-riżultati ta’ tiftix speċjalizzat deskritti fil-punt 33 iktar ’il fuq. Fil-fatt, l-unika kwistjoni li Google titlob lill-Qorti Ġenerali teżamina, fil-qafas tal-ewwel parti tal‑ewwel motiv, hija dik dwar jekk il-Kummissjoni setgħetx, korrettament, tikkonkludi li r-reklamar mhux relatat mat-tiftix online ma kienx sostitwibbli bir-reklamar tat-tiftix online. Din hija l-unika kwistjoni mqajma, kemm fit-titolu tal-ewwel parti tal-ewwel motiv tar‑rikors, li jirreferi esklużivament għall-analiżi tal-kompetizzjoni bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni, u fil-kontenut tiegħu, li huwa effettivament relatat biss mal-evalwazzjoni tal-Kummissjoni fil‑premessi 135 sa 169 tad-deċiżjoni kkontestata li titratta l-istess kwistjoni. B’hekk, kuntrarjament għal dak sostnut minn Google waqt is‑seduta, hija ma għamlet l-ebda argument f’din il-parti tal-ewwel motiv li jikkontesta l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni fil-premessi 170 sa 183 tad-deċiżjoni kkontestata li tiddistingwi bejn ir-reklamar tat-tiftix online u r-riżultati ta’ tiftix speċjalizzat.

222

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li Google ma tressaqx provi li jistgħu jinvalidaw il-konstatazzjoni li tinsab fil-premessa 137 tad‑deċiżjoni kkontestata li r-reklamar tat-tiftix online u r‑reklamar mhux relatat mat-tiftix online kienu ġeneralment murija f’formati differenti.

3)

Fuq l‑ispejjeż ta’ disinn taż‑żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni

223

Fil-premessa 137 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni żiedet li mid-differenza tal-formati msemmija iktar ’il fuq bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni jirriżulta li, f’termini ta’ spejjeż ta’ disinn, il-persuni li jirreklamaw kellhom ftit, jew kważi xejn, fir-rigward tar-reklamar tat-tiftix online meta mqabbla mal-ispejjeż ta’ disinn għar‑reklamar mhux relatat mat-tiftix online, b’mod partikolari dak li jinkludi elementi grafiċi u formati iddettaljati.

224

Google tikkontesta l-veraċità ta’ din il-konstatazzjoni. Hija tiddikjara li l‑ispejjeż ta’ disinn tar-reklamar mhux relatat mat-tiftix online mhux neċessarjament huma għoljin, filwaqt li tfakkar li dawn jistgħu wkoll jidhru f’forma testwali jew jieħdu formati oħra sempliċi ħafna wkoll.

225

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

226

Kif ġie kkonstatat fil-punti 220 sa 222 iktar ’il fuq, Google ma ppreżentatx elementi li jistgħu jikkontestaw il-konstatazzjoni, fid-deċiżjoni kkontestata, li r-reklamar tat-tiftix online kien ġeneralment esklużivament testwali, filwaqt li r-reklamar mhux relatat mat-tiftix online kien ħafna drabi jinkludi preżentazzjoni iktar kumplessa, li tinkludi element grafiku jew vidjo, filwaqt li kultant jieħu forom iktar sempliċi. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni setgħet tqis li l-ispejjeż ta’ disinn tar-reklamar tat-tiftix online kienu, bħala regola ġenerali, inqas minn dawk tar-reklamar mhux relatat mat-tiftix online.

227

Barra minn hekk, Google lanqas ma kkritikat l-eżattezza, l-affidabbiltà jew il-koerenza tar-risposti għat-talbiet għal informazzjoni ta’ erba’ impriżi, imsemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 112 tad-deċiżjoni kkontestata, li fuqhom il-Kummissjoni bbażat ruħha sabiex issostni l‑konstatazzjoni tagħha li tinsab fil-premessa 137 tad-deċiżjoni kkontestata.

228

Konsegwentament, Google ma turix li l-Kummissjoni kkonstatat b’mod żbaljat, fil-premessa 137 tad-deċiżjoni kkontestata, li l-ispejjeż ta’ disinn tar-reklamar tat-tiftix online kienu ġeneralment ftit ogħla meta mqabbla mal-ispejjeż tar-reklamar mhux relatat mat-tiftix online.

4)

Fuq il‑kapaċitajiet ta’ mira taż‑żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni

229

Fil-premessi 138 sa 141 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni rrilevat li r-reklamar tat-tiftix online, li jintwera wara tfittxija permezz ta’ kelma prinċipali tal-utent, kien intrinsikament iktar possibbli li jissodisfa interess immedjat tal-imsemmi utent, mir-reklamar mhux relatat mat-tiftix online. Minkejja li, fid-deċiżjoni kkontestata, il‑Kummissjoni rrikonixxiet l-eżistenza ta’ kapaċitajiet ta’ mira ta’ ċertu reklamar mhux relatat mat-tiftix online, bħar-reklamar kuntestwali (li jadatta għall-paġna tal-internet li l-utent ikun qiegħed jara), ir-reklamar iffukat fuq l-aġir (li jadatta għall-istorja tal-paġni tal-internet ikkonsultati) u r-reklamar impoġġi fuq in-networks soċjali (li jadatta għall-profil tan-network tal-utent), hija qieset li dawn il-forom ta’ mira ma kellhomx l-istess grad ta’ rilevanza għall-utent bħar-reklamar tat-tiftix online.

230

Google tikkontesta din l-analiżi, filwaqt li ssostni li ma hemmx differenza sinjifikattiva ta’ kapaċità ta’ mira bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni. Hija ssostni l-eżistenza ta’ prodotti oħra fis-suq li jippermettu li jiġi mmirat l-utent, bħal dawk ikkummerċjalizzati permezz tan-networks soċjali, u t-teknoloġija ta’ mmirar mill-ġdid li jippermetti li l-utenti li diġà żaru sit internet jiġu mmirati. Dawn il-provi allegatament ġew injorati mill-Kummissjoni, u dan minkejja l-fatt li uħud mill-persuni li jirreklamaw indikawlha, fir-risposti tagħhom għat-talbiet għal informazzjoni li r-reklamar mhux relatat mat-tiftix online kien joffri mira sofistikata ferm.

231

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

232

Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-argument ta’ Google li l-Kummissjoni naqset milli tqis ċerti elementi fattwali rilevanti fl-analiżi tagħha tal‑kapaċitajiet ta’ mira taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni, għandu jitfakkar li l-Kummissjoni bbażat il-konklużjoni tagħha fuq il-kapaċità ogħla ta’ mira tar-reklamar tat-tiftix online, fil-premessi 138 sa 141 tad-deċiżjoni kkontestata, fuq sensiela ta’ elementi differenti. B’hekk, hija rreferiet għar-risposti għat-talbiet għal informazzjoni li hija rċeviet mingħand erbatax-il impriża, inkluż tal-persuni li jirreklamaw, tal-aġenziji tal-midja u tal-pubblikaturi, iżda wkoll ta’ [kunfidenzjali] (noti ta’ qiegħ il-paġna 113 sa 115, 119 u 120), kif ukoll għall‑informazzjoni mogħtija minn rappreżentant ta’ Google quddiem il‑FTC (ara l-premessa 139), għat-taqsima “AdWords Help” tas-sit internet ta’ Google fl‑2012 (ara l-premessa 140) u għal rapport tal‑Awtorità tal-Kompetizzjoni Franċiża tal‑2010 fuq ir-reklamar online (ara l-premessa 141). Barra minn hekk, il-Kummissjoni rrilevat ukoll, fil‑premessa 147 tad-deċiżjoni kkontestata, li l-World Federation of Advertisers kienet uriet id-differenza ta’ kapaċità ta’ mira bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni.

233

Madankollu, Google ma tagħmel l-ebda argument sostnut li jikkontesta l‑eżattezza, l-affidabbiltà u l-koerenza tal-informazzjoni msemmija hawn fuq. Hija lanqas issostni li dawn l-elementi ma humiex rilevanti fir-rigward tal-analiżi tal-kapaċitajiet ta’ mira taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni.

234

Fit-tieni lok, Google ma turix li l-Kummissjoni naqset milli teżamina provi oħra rilevanti li setgħu jibdlu l-konklużjoni tal-analiżi tagħha.

235

L-ewwel nett, f’dak li jirrigwarda l-kapaċitajiet ta’ mira offruti mill‑operaturi ta’ networks soċjali invokati minn Google, bħal Facebook, LinkedIn u Snap, hemm lok li jiġi enfasizzat li ma huwiex ikkontestat minn Google li, skont l-argumenti tal-Kummissjoni, is-servizzi kkummerċjalizzati ġodda minn dawn l-operaturi tpoġġew fis-suq jew lejn it-tmiem tal-perijodu kkonċernat mill-abbuż ikkonstatat fid-deċiżjoni kkontestata, bħal fil-każ ta’ Facebook Audience Network fl‑2014, jew wara dan il-perijodu, bħal fil-każ ta’ LinkedIn Audience Network u ta’ Snap Audience Network. Għalhekk, l-ewwel servizz imsemmi hawn fuq kellu rilevanza limitata għad-definizzjoni tas-suq inkwistjoni, filwaqt li t-tnejn l-oħra ma kinux rilevanti f’dan ir-rigward. Barra minn hekk, Google ma tikkontestax l-eżattezza tal-konstatazzjoni tal-Kummissjoni, li tinsab fil-premessa 163 tad-deċiżjoni kkontestata, li l-kapaċitajiet ta’ mira offruti minn Facebook Audience Network ma kinux jippermettu li jintwera reklamar li kien jissodisfa l-interess tal-utent daqstant spiss bħar‑reklamar tat-tiftix online.

236

Barra minn hekk, Google ma turix li l-prodotti msemmija fil-punt 235 iktar ’il fuq u l-prodotti l-oħra li tirreferi għalihom fil-punt 10 tal-Anness C.3 tar-risposta, jiġifieri Criteo, ValueClick u Millennial Media, kienu joffru lill-persuni li jirreklamaw il-possibbiltà li jippreżentaw reklamar li jirreaġixxi b’mod immedjat għal interess espress mill-utent, kif jagħmel ir-reklamar tat-tiftix online. Ir-riferiment, fit-Tabella Nru 7 tal‑Anness C.3 tar-risposta, għal rendikont ta’ informazzjoni tal‑2017 tal‑Uffiċċju Federali tal-Akkordji dwar investigazzjoni li tirrigwarda l‑impriża Facebook, li fih huwa kkonstatat li din tal-aħħar kellha “il‑kapaċità li ttejjeb l-attivitajiet ta’ mira tar-reklamar”, mingħajr dettalji addizzjonali, ma għandux jistabbilixxi li din tal-aħħar kellha, matul il‑perijodu tal-ksur allegat, prodott jew servizz li jista’ jissodisfa l‑interess immedjat ta’ utent tal-internet bl-istess mod kif kien jagħmel ir‑reklamar tat-tiftix online.

237

It-tieni nett, f’dak li jirrigwarda l-possibbiltà ta’ mira mill-ġdid ta’ ċertu reklamar mhux relatat mat-tiftix online, li jippermetti lill-persuni li jirreklamaw jimmiraw l-utenti abbażi tal-użu preċedenti tagħhom tal‑internet, hemm lok li jiġi rrilevat li l-Kummissjoni ma injoratx dan l‑element, kuntrarjament għal dak li tallega Google. Fil-fatt, fil-punt 2 tal‑premessa 141 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni semmiet il‑possibilitajiet għall-persuni li jirreklamaw li jimmiraw utent li jkun żar ċerti siti internet fil-passat. Madankollu, hija qieset, filwaqt li semmiet ir‑risposti ta’ sitt persuni li jirreklamaw għat-talba għal informazzjoni tal‑11 ta’ Jannar 2016 fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 120, li l‑interpretazzjoni tagħhom ma hijiex ikkontestata minn Google, li dan it‑tip ta’ reklamar, ikklassifikat bħala “reklamar dwar l-imġiba”, xorta huwa inqas probabbli li jissodisfa interess tal-utent fil-mument tal-wiri tiegħu u kien għalhekk inqas possibbli li jwassal għal xiri jew xi pass ieħor min-naħa tiegħu li jkun ta’ benefiċċju għall-persuni li jirreklamaw.

238

It-tielet nett, f’dak li jirrigwarda d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2008) 927 finali tal‑11 ta’ Marzu 2008 li tiddikjara konċentrazzjoni kompatibbli mas-suq intern u l-funzjonament tal-Ftehim taż-ŻEE (Każ COMP/M.4731 – Google/DoubleClick) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni Google/DoubleClick”), minn naħa, għandu jitfakkar li l‑Kummissjoni ma hijiex marbuta mill-evalwazzjonijiet dwar is-swieq rilevanti mwettqa fid-deċiżjonijiet preċedenti tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑14 ta’ Diċembru 2005, General Electric vs Il‑Kummissjoni, T‑210/01, EU:T:2005:456, punti 118 sa 120, u tal‑11 ta’ Jannar 2017, Topps Europe vs Il-Kummissjoni, T‑699/14, mhux ippubblikata, EU:T:2017:2, punt 93). Fil-fatt, il-Kummissjoni hija obbligata twettaq analiżi individwalizzata taċ-ċirkustanzi ta’ kull każ, mingħajr ma hija marbuta b’deċiżjonijiet preċedenti li jikkonċernaw operaturi ekonomiċi oħra, swieq ta’ prodotti u ta’ servizzi oħra jew swieq ġeografiċi oħra f’mumenti diffiċli. B’hekk, rikorrenti ma għandhiex dritt tikkontesta l-konstatazzjonijiet tal-Kummissjoni, minħabba li huma differenti minn dawk magħmula preċedentament f’kawża oħra, anki jekk is-swieq inkwistjoni fiż-żewġ kawżi huma simili, jew saħansitra identiċi (ara s-sentenza tal‑25 ta’ Marzu 2015, Slovenská pošta vs Il‑Kummissjoni, T‑556/08, mhux ippubblikata, EU:T:2015:189, punt 197 u l-ġurisprudenza ċċitata). Min-naħa l-oħra, fi kwalunkwe każ, minkejja li l-Kummissjoni ċertament indikat, fil-premessa 52 tad‑deċiżjoni Google/DoubleClick, li, skont ir-risposti tal-persuni li jirreklamaw matul l-investigazzjoni tagħha tas-suq, il-kapaċitajiet ta’ mira tar-reklamar mhux relatat mat-tiftix online tjieb u, u, fil-premessa 12 ta’ din id-deċiżjoni, li dawn kienu jikkonverġu, permezz ta’ reklamar “immirat skont l-imġiba” (behavioural targeting), ma’ dawk offruti mir‑reklamar tat-tiftix online, f’din id-deċiżjoni hija ma kkonkludietx li kien jirriżulta li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni kellhom kapaċitajiet ta’ mira ekwivalenti.

239

Ir-raba’ nett, f’dak li jirrigwarda r-risposta ta’ erba’ persuni li jirreklamaw għat-talba għal informazzjoni tal‑11 ta’ Jannar 2016, li estratti minnhom huma ppreżentati fit-Tabella Nru 7 tal-Anness C.3 tar-risposta, li juru, skont Google, il-kapaċitajiet ta’ mira tar-reklamar mhux relatat mat-tiftix online, huwa ċertament veru li r-risposti ta’ tlieta minnhom, jiġifieri [kunfidenzjali], [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali], jenfasizzaw l-utilità tal‑kapaċitajiet ta’ mira tar-reklamar mhux relatat mat-tiftix online. Madankollu, dawn ir-risposti ma jindikawx li l-kapaċitajiet ta’ mira tar‑reklamar mhux relatat mat-tiftix online jippermettu li jissodisfaw l‑interess immedjat tal-utent tal-internet u li jinkoraġġuh, għalhekk, sabiex jipproċedi b’xiri, bl-istess mod li jagħmel ir-reklamar tat-tiftix online. Dawn ir-risposti għalhekk ma jistgħux jikkontrobilanċjaw l-elementi li jinsabu fid-deċiżjoni kkontestata, imqassra fil-punt 232 iktar ’il fuq, relatati mad-differenzi ta’ kapaċitajiet ta’ mira bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni.

240

Konsegwentament, mingħajr il-bżonn li tingħata deċiżjoni dwar l‑ammissabbiltà, ikkontestata mill-Kummissjoni, tal-argument ta’ Google li jinsab fl-Anness C.3 tar-risposta, hemm lok li jiġi konkluż li din tal-aħħar ma tippreżentax elementi li jistgħux jikkontestaw il‑konstatazzjoni tal-Kummissjoni, li tinsab fil-premessi 138 sa 141 tad‑deċiżjoni kkontestata, li r-reklamar tat-tiftix online seta’ jissodisfa iktar interess immedjat tal-utent.

5)

Fuq l‑għanijiet taż‑żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni

241

Fil-premessi 142 sa 144 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni qieset, f’dak li jirrigwarda l-għanijiet taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni, li r-reklamar tat-tiftix online kien iktar adattat sabiex iwassal għal xiri, filwaqt li r-reklamar mhux relatat mat-tiftix online kien iktar effiċjenti fil-promozzjoni ta’ trade mark.

242

Google ssostni li l-Kummissjoni ma urietx differenza sinjifikattiva bejn l-għanijiet taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni u li, essenzjalment, dan ir-reklamar in fine kellu l-istess għan.

243

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

244

Fl-ewwel lok, għandu jiġi kkonstatat li l-Kummissjoni bbażat l‑evalwazzjoni tagħha li tinsab fil-premessi 142 sa 144 tad-deċiżjoni kkontestata fuq diversi elementi. B’hekk, hija rreferiet, l-ewwel nett, għar-risposti tal-pubblikaturi u tal-persuni li jirreklamaw għat-talbiet tagħha għal informazzjoni, filwaqt li bbażat ruħha, fin-noti ta’ qiegħ il‑paġna 122 sa 124, b’mod partikolari fuq sitt risposti li hija rċeviet, it-tieni nett fuq studju tas-suq tal‑2010 imwettaq mill-kumpannija ta’ konsulenza Econsultancy u l-assoċjazzjoni SEMPO u bbażat fuq stħarriġ ta’ persuni li jirreklamaw u ta’ aġenziji tal-midja u, it-tielet nett, fuq posta elettronika ta’ Settembru 2008 ta’ [kunfidenzjali] għand Google.

245

Madankollu, Google ma tressaq l-ebda argument li jikkontesta l-eżattezza, l‑affidabbiltà jew il-koerenza ta’ dawn l-elementi, bl-eċċezzjoni tan‑natura allegatament selettiva tal-kwotazzjoni tal-posta elettronika ta’ [kunfidenzjali]. Madankollu, dan l-aħħar argument ma huwiex konvinċenti peress li Google tispjega biss li l-posta elettronika ta’ din tal‑aħħar kienet b’reazzjoni ta’ artikolu li deher f’The Wall Street Journal, li kkonstata li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni kienu mezzi vijabbli sabiex tintlaħaq il-klijentela. Hija għalhekk la tispjega kif il‑Kummissjoni ħadet din il-posta elettronika barra mill-kuntest tagħha billi ċċitatha u lanqas għaliex id-dikjarazzjonijiet ċċitati ma kinux affidabbli.

246

Fit-tieni lok, fir-rigward tal-argument ta’ Google li r-rapport tal‑kumpannija tal-ekonomisti RBB fuq il-kompetizzjoni eżerċitata mill‑impriża Facebook fir-reklamar online, redatt għal Google u bid-data ta’ Novembru 2016, ippreżentat fl-Anness A.3 tar-rikors, juri li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni kellhom in fine l-għan li jikkonvertu d‑domanda fi tranżazzjoni, fit-Taqsima 3.3 ta’ dan ir-rapport huwa rrilevat li Facebook kienet tippermetti lill-persuni li jirreklamaw jagħżlu kriterji sabiex tinkoraġġixxi azzjoni pożittiva min-naħa tal-utent tal-internet li jara r-reklamar (pereżempju klikks fuq ir-reklamar lejn is-sit internet tal‑persuni li jirreklamaw). Madankollu, dan ir-rapport ma jurix li reklamar fuq in-network soċjali Facebook kellu bħala għan li jwassal lill‑utent direttament lejn xiri billi jissodisfa l-interess immedjat tiegħu għal ċertu prodott jew ċertu servizz, kuntrarjament għar-reklamar tat-tiftix online.

247

Konsegwentament, mingħajr il-bżonn li tingħata deċiżjoni dwar l‑ammissabbiltà, ikkontestata mill-Kummissjoni, tal-argumenti ta’ Google li jinsabu fir-risposta, hemm lok li jiġi konkluż li l-argumenti ta’ Google ma jippermettux li jiġi kkunsidrat li l-Kummissjoni qieset b’mod żbaljat, fil-premessi 142 sa 144 tad-deċiżjoni kkontestata, li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni kellhom għanijiet differenti.

6)

Fuq ir‑rati ta’ klikks u ta’ konverżjoni taż‑żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni

248

Fil-premessa 145 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni rrilevat li r‑reklamar tat-tiftix online kellu rati ta’ klikks u ta’ konverżjoni aħjar mir-reklamar mhux relatat mat-tiftix online. Fi kliem ieħor, skont il-Kummissjoni, il-probabbilta li l-utent jikklikkja fuq reklam u jipproċedi b’xiri jew azzjoni oħra li tagħti valur lil persuna li tirreklama kienet ogħla meta tara reklamar relatat ma’ tiftix online milli meta tara reklamar mhux relatat ma’ tiftix online.

249

Google ssostni li l-Kummissjoni messha rat jekk ir-rata aħjar ta’ konverżjoni tar-reklamar tat-tiftix online kkonstatata mill‑Kummissjoni kinitx akkumpanjata minn differenza fil-prezz. F’dan il-każ, ir-reklamar mhux relatat mat-tiftix online xorta jista’ jkun ristrett f’termini ta’ kompetizzjoni mir-reklamar tat-tiftix online, b’tali mod li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni jagħmlu parti mill-istess suq.

250

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

251

Fl-ewwel lok, hemm lok li jiġi osservat li Google ma tikkontestax li r‑reklamar tat-tiftix online għandu rati ta’ klikks u ta’ konverżjoni aħjar mir-reklamar mhux relatat mat-tiftix online. Google ma tikkontestax il-konstatazzjoni tal-Kummissjoni, li tinsab fil‑premessa 145 tad-deċiżjoni kkontestata, fuq id-differenza bejn iż‑żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni f’dan ir-rigward.

252

Fit-tieni lok, fir-rigward tal-argument ta’ Google li kellha tkun il‑Kummissjoni li teżamina jekk din id-differenza kinitx direttament ikkumpensata b’differenza fil-prezz b’tali mod li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni setgħu jibqgħu jagħmlu parti mill-istess suq, huwa veru li l‑Kummissjoni ma eżaminatx din il-kwistjoni b’mod speċifiku fid‑deċiżjoni kkontestata, u dan minkejja l-fatt, irrilevat minn Google, li hija kienet semmiet, fil-premessa 149 tal-imsemmija deċiżjoni, ir-rapport ta’ Statista li jsemmi preċiżament id-differenza sostanzjali fil-prezz bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni. Madankollu, il-Kummissjoni wettqet, fid-deċiżjoni kkontestata, analiżi relatata mal-prezzijiet taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni. Fil-fatt, kif deskritt fil-punti 145 sa 208 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni evalwat jekk, mill-perspettiva tal‑pubblikaturi, tal-persuni li jirreklamaw u tal-aġenziji tal-midja, jistax ikun hemm sostitwibbiltà taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni f’każ ta’ żieda permanenti minn 5 sa 10 % tal-prezz imħallas mill-persuni li jirreklamaw tar-reklamar tat-tiftix online jew ta’ tnaqqis tal-istess daqs tad-dħul riċevut mill-pubblikaturi għal dan ir-reklamar. Madankollu, kif ġie espost fil-premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata, il-maġġoranza tal‑persuni li jirreklamaw, nofs l-aġenziji tal-midja u l-pubblikaturi kollha indikaw li ma kienx probabbli li tali bdil kien iwassalhom sabiex jersqu lejn ir-reklamar mhux relatat mat-tiftix online. Kif sostniet il‑Kummissjoni waqt is-seduta, din l-analiżi uriet ukoll li l-prezz għall‑persuni li jirreklamaw u l-aġenziji tal-midja jew id-dħul li ġej mir‑reklamar inkwistjoni għall-pubblikaturi ma kienx il-fattur determinanti fl-għażla tal-operaturi f’dan ir-rigward, peress li dawn tal‑aħħar iħarsu lejn il-valur globali li r-reklamar jista’ jagħtihom, li huwa magħmul minn sensiela ta’ fatturi u mhux biss mill-prezz jew mid-dħul mir-reklamar.

253

Konsegwentament, Google ma turix li l-Kummissjoni kkonstatat b’mod żbaljat, fil-premessa 145 tad-deċiżjoni kkontestata, l-eżistenza ta’ differenza fir-rigward tar-rata ta’ klikks u ta’ konverżjoni bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni.

7)

Fuq il‑possibilitajiet li titkejjel il‑prestazzjoni taż‑żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni

254

Fil-premessa 146 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni rrilevat li r‑reklamar tat-tiftix online jippermetti lill-persuni li jirreklamaw jikkalkolaw b’mod iktar faċli r-ritorn fuq l-investiment. Il-Kummissjoni spjegat, f’dan ir-rigward, li kien possibli li jiġi segwit in-numru ta’ klikks fuq tali reklamar kif ukoll ix-xiri mwettaq mill-utenti wara dawn il‑klikks, li ma kienx possibbli għar-reklamar mhux relatat mat-tiftix online, fejn tipikament ma jkun hemm l-ebda rabta diretta bejn il-wiri tar‑reklamar u x-xiri tal-prodott ikkonċernat.

255

Google tikkontesta din l-evalwazzjoni, billi ssostni li hemm ħafna modi kif il-persuni li jirreklamaw isegwu l-prestazzjoni tar-reklamar mhux relatat mat-tiftix online f’termini ta’ konverżjoni (traċċar ta’ konverżjoni) u jikkalkolaw ir-ritorn fuq l-investiment tagħhom, fosthom għodda li hija introduċiet fis-suq. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ma kinitx korretta meta rreferiet għal studju tal-kumpannija ta’ konsulenza Econsultancy, flimkien mal-impriża ExactTarget.

256

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

257

Fl-ewwel lok, għandu jitfakkar li l-Kummissjoni bbażat il-konstatazzjoni tagħha, li tinsab fil-premessa 146 tad-deċiżjoni kkontestata u li tirrigwarda l-kapaċità superjuri tar-reklamar tat-tiftix online li jkejjel ir-ritorn fuq l-investiment, fuq ir-risposti għal talbiet għal informazzjoni ta’ ħames persuni li jirreklamaw u ta’ tliet aġenziji tal‑midja, kif ukoll ta’ [kunfidenzjali], li jissemmew fin-nota ta’ qiegħ il‑paġna 132 ta’ din id-deċiżjoni. Madankollu, Google ma tagħmel l-ebda argument dwar dawn ir-risposti u għalhekk la tikkontesta l-eżattezza, la l-affidabbiltà u lanqas il-koerenza ta’ dawn l-elementi.

258

Fit-tieni lok, fir-rigward tal-kritika ta’ Google dwar ir-riferiment li sar mill-Kummissjoni għall-istudju ta’ Econsultancy fil-premessa 146 tad‑deċiżjoni kkontestata, għandu jiġi kkonstatat li minn dan l-istudju, ta’ Frar 2010 u bbażat fuq stħarriġ ma’ 1123 persuni li jirreklamaw u aġenziji tal-midja, jirriżulta li r-risposti ta’ dawn tal-aħħar kienu urew li r-reklamar tat-tiftix online kien jikkostitwixxi l-aħjar “mezz” sabiex jitkejjel ir-ritorn fuq l-investiment tar-reklami online. Fil-fatt, fit‑Taqsima 4.3.3 (p. 42 u 43) ta’ dan l-istudju, ippreżentat fl-Anness B.1 tar-risposta, huwa indikat li 54 % tal-persuni li jirreklamaw u 35 % tal‑aġenziji tal-midja li rrispondew għall-istħarriġ indikaw li dan it-tip ta’ reklamar kien “tajjeb” sabiex jitkejjel ir-ritorn fuq l-investiment, filwaqt li kienu biss 37 % tal-persuni li jirreklamaw u 23 % tal-aġenziji tal-midja li indikaw li r-reklamar kien “tajjeb” f’dan ir-rigward. Minkejja li, permezz tad-domanda magħmula fl-istħarriġ, l-operaturi ma ntalbux jipparagunaw iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni f’dan ir-rigward, minn dan jirriżulta li r-risposti xorta kienu jsostnu l-konstatazzjoni tal‑Kummissjoni li r-reklamar tat-tiftix online kien jippermetti iktar faċilment lill-persuni li jirreklamaw ikejlu r-ritorn fuq l-investiment mir-reklamar mhux relatat mat-tiftix online. Din l-aħħar konstatazzjoni bl-ebda mod ma hija kkontestata mill-argument ta’ Google li 46 % tal‑persuni li jirreklamaw u 65 % tal-aġenziji tal-midja kienu jqisu li l‑“kanal ta’ kummerċjalizzjoni diġitali” li fih kienu fl-aħjar pożizzjoni sabiex jikkalkolaw ir-ritorn fuq l-investiment “kien differenti minn” dak tar-reklamar tat-tiftix online, peress li ma ntweries li dawk il‑kanali l-oħra kienu jinkludu r-reklamar mhux relatat mat-tiftix online. Għalhekk, l-argument ta’ Google huwa irrelevanti għall-kwistjoni dwar is-sostitwibbiltà taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni.

259

Fit-tielet lok, f’dak li jirrigwarda l-argument ta’ Google li kien hemm għodda disponibbli matul il-perijodu tal-ksur sabiex jitkejjel ir-ritorn fuq l‑investiment tar-reklamar mhux relatat mat-tiftix online, għandu jiġi osservat li l-informazzjoni mogħtija minn Google turi li dawn l-għodda kienu jagħtu possibbilitajiet li jitkejjel ir-ritorn fuq l-investiment, iżda ma jippermettux li jiġi konkluż li kienu joffru possibbilitajiet f’dan ir-rigward ekwivalenti għal dawk tar-reklamar tat-tiftix online.

260

L-ewwel nett, fir-rigward ta’ Google Ads, mill-estratti tal-blog ta’ Google, Inside AdWords, jirriżulta li l-għodda ta’ Google jippermettu lill-persuni li jirreklamaw, minbarra li jikkalkolaw in-numru ta’ klikks fuq ir-reklamar mhux relatat mat-tiftix online, li titkejjel iż-żieda fiż‑żjarat ta’ sit internet u ta’ tiftix wara kampanja ta’ reklamar. Madankollu, ma huwiex indikat li dawn il-funzjonalitajiet ippermettew lill-persuni li jirreklamaw jassoċjaw l-ispejjeż tar-reklamar tagħhom mal‑bejgħ iġġenerat, kif huwa l-każ għar-reklamar tat-tiftix online, li fir-rigward tiegħu l-Kummissjoni indikat fid-deċiżjoni kkontestata, mingħajr ma ġiet kontradetta minn Google, li kien possibbli li l-ispejjeż marbuta ma’ kelma prinċipali jiġu pparagunati max-xiri li jirriżulta minn klikks.

261

It-tieni nett, fir-rigward tan-networks soċjali LinkedIn, Twitter u Pinterest u l-għodda ta’ analiżi Adobe u Salesforce, li joffru wkoll kapaċitajiet ta’ traċċar għar-reklamar mhux relatat mat-tiftix online, għandu jiġi kkonstatat li, skont dak li tosserva l-Kummissjoni fl‑osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, Google ma tispjegax jekk dawn l‑għodda kinux disponibbli matul il-perijodu tal-ksur, u lanqas tispjega kif il-kapaċitajiet ta’ traċċar tagħhom kienu jikkompetu ma’ dawk offruti mir-reklamar tat-tiftix online sabiex jitkejjel ir-ritorn fuq l‑investiment.

262

It-tielet nett, f’dak li jirrigwarda n-network soċjali Facebook, ir-rapport ta’ RBB, ippreżentat fl-Anness A.3 tar-rikors (ara l-punt 246 iktar ’il fuq), jiddeskrivi, fit-Taqsima 3.5 tiegħu, l-għodda li jippermettu li l-utenti jiġu ttraċati sa tipi differenti ta’ konverżjoni, inkluż ix-xiri, relatat mar‑reklamar fuq l-imsemmi network soċjali mhux relatat mat-tiftix online. Madankollu, irrispettivament mill-kwistjoni dwar jekk dawn il‑funzjonalitajiet kinux disponibbli għall-persuni li jirreklamaw matul il‑perijodu ta’ ksur (ara l-punt 235 iktar ’il fuq fir-rigward ta’ Facebook Audience Network), Google ma turix li din l-għodda ta’ Facebook kienet effikaċi daqs ir-reklamar tat-tiftix online sabiex jitkejjel ir-ritorn fuq l-investiment, peress li ma tirreferi għall-ebda waħda mir-risposti tal‑persuni li jirreklamaw u tal-aġenziji tal-midja għat-talbiet għal informazzjoni tal-Kummissjoni f’dan ir-rigward.

263

Konsegwentament, mingħajr il-bżonn li tingħata deċiżjoni dwar l‑ammissabbiltà, ikkontestata mill-Kummissjoni, tal-argument ta’ Google li jinsab fl-Anness C.3 tar-risposta, hemm lok li jiġi konkluż li l‑argumenti ta’ Google ma jurux li l-Kummissjoni kkonkludiet b’mod żbaljat, fil-premessa 146 tad-deċiżjoni kkontestata, li r-reklamar tat-tiftix online jippermetti lill-persuni li jirreklamaw jikkalkolaw ir‑ritorn fuq l-investiment iktar faċilment mir-reklamar mhux relatat mat‑tiftix online.

8)

Fuq ir‑rilevanza tad‑differenzi fil‑karatteristiċi u fl‑użu għall‑finijiet tad‑definizzjoni tas‑suq

264

Mill-punti 211 sa 263 iktar ’il fuq jirriżulta li Google ma rnexxilhiex tikkontesta l-fondatezza tal-analiżi tal-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata li turi d-differenzi bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni relatati mal-iskattar tagħhom u mal-pożizzjonament tagħhom, il-formati tagħhom, l-ispejjeż ta’ disinn tagħhom, il-kapaċitajiet ta’ mira tagħhom, l-għanijiet tagħhom, ir-rati ta’ klikks u ta’ konverżjoni tagħhom kif ukoll il-possibbilitajiet li jitkejjel ir-ritorn fuq l-investiment tagħhom. Dawn il-konstatazzjonijiet kienu bbażati fuq diversi provi, li l-argumenti ta’ Google ma rnexxielhomx jikkontestaw in-natura eżatta, affidabbli u koerenti tagħhom.

265

F’dan ir-rigward, hemm lok li jiġi kkonstatat li, fl-evalwazzjoni globali tad-definizzjoni tas-suq, imwettqa mill-Kummissjoni, dawn id-differenzi jikkostitwixxu indizji rilevanti li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni ma kinux sostitwibbli.

266

Fil-fatt, skont il-ġurisprudenza u l-Avviż dwar id-definizzjoni tas-suq ċċitati fil-punti 125 u 126 iktar ’il fuq, il-karatteristiċi u l-użu ta’ prodotti huma rilevanti fid-definizzjoni tas-suq, peress li suq tal-prodotti jinkludi l-prodotti kollha li l-konsumatur iqis li huma interkambjabbli jew sostitwibbli minħabba l-karatteristiċi tagħhom, il-prezz tagħhom u l-użu li għalihom huma intiżi.

267

Barra minn hekk, kuntrarjament għall-argumenti ta’ Google, il‑Kummissjoni rrilevat li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni kellhom għanijiet differenti, kif jirriżulta mill-punti 241 sa 247 iktar ’il fuq.

268

Madankollu, Google targumenta li dawn id-differenzi jibqgħu insuffiċjenti sabiex jiġi konkluż li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni ma kinux sostitwibbli fl-assenza ta’ analiżi ta’ sostitwibbiltà bbażata fuq il‑prezz tar-reklamar inkwistjoni.

269

F’dan ir-rigward, hemm lok li jitfakkar, kif ġie espost fil-punti 155 sa 161 iktar ’il fuq, li analiżi tas-sostitwibbiltà bbażata fuq il-prezzijiet, bħal test SSNIP, ma kinitx mandatorja fil-kuntest tad-definizzjoni tas-suq li wettqet il-Kummissjoni. Din ma hijiex imposta la mill-ġurisprudenza u lanqas mill-Kummissjoni fl-Avviż dwar id-definizzjoni tas-suq.

270

Barra minn hekk, u fi kwalunkwe każ, il-Kummissjoni, fid-deċiżjoni kkontestata analizzat jekk, mill-perspettiva tal-pubblikaturi, tal-persuni li jirreklamaw u tal-aġenziji tal-midja, jistax ikun hemm sostitwibbiltà taż‑żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni f’każ ta’ żieda permanenti minn 5 sa 10 % tal-prezz imħallas mill-persuni li jirreklamaw għar-reklamar tat-tiftix online jew ta’ tnaqqis tal-istess daqs tad-dħul riċevut mill‑pubblikaturi għal dan ir-reklamar.

271

Din l-analiżi ppermettiet lill-Kummissjoni tislet insenjamenti utli għad‑definizzjoni tas-suq inkwistjoni, li huma mqassra fil-premessa 148 tad-deċiżjoni kkontestata u kkonfermati fil-punti 145 sa 208 iktar ’il fuq.

272

Barra minn hekk, kif diġà ġie rrilevat fil-punti 141 sa 144 iktar ’il fuq, għandu jitfakkar li l-Kummissjoni bbażat ruħha wkoll fuq fatturi oħra fl‑analiżi tagħha tas-sostitwibbiltà taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni, bħall-investimenti neċessarji għall-provvista ta’ servizzi għar-reklamar tat-tiftix online (premessi 150 sa 154 tad-deċiżjoni kkontestata) u l-imġiba fis-suq ta’ ċerti pubblikaturi (premessi 162, 164 u 165 tal‑imsemmija deċiżjoni). Minn dan isegwi li Google ma tistax tikkritika lill-Kummissjoni għaliex ibbażat l-analiżi tagħha tad-definizzjoni tas-suq biss fuq allegati karatteristiċi taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni.

273

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li d-differenzi fil‑karatteristiċi u fl-użu bejn ir-reklamar tat-tiftix online u dak mhux relatat mat-tiftix online, li kienu rilevanti għad-definizzjoni tas-suq inkwistjoni, kienu jagħmlu parti minn sensiela ta’ elementi li l‑Kummissjoni ħadet inkunsiderazzjoni fl-evalwazzjoni globali tagħha tad‑definizzjoni tas-suq.

f)

Fuq it-teħid inkunsiderazzjoni ta’ eżempji ta’ imġiba reali tal-pubblikaturi li allegatament issostitwixxew jew kienu ser jissostitwixxu r-reklamar tat-tiftix online b’reklamar mhux relatat mat-tiftix online

274

Fil-premessi 162 u 164 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonkludiet li l-eżempji ta’ pubblikaturi msemmija minn Google, bħal [kunfidenzjali], [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali], li allegatament issostitwixxew ir-reklamar tat-tiftix online b’reklamar mhux relatat mat-tiftix online ma jurux li dawn iż-żewġ tipi ta’ reklamar kienu sostitwibbli.

275

Google ssostni li l-Kummissjoni kkonkludiet, b’mod żbaljat, fid‑deċiżjoni kkontestata li l-eżempji ta’ imġiba reali ta’ pubblikaturi, bħal [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali], li użaw jew qegħdin jużaw iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni b’mod interkambjabbli, ma jurux is-sostitwibbiltà taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni. Din is-sostitwibbiltà hija kkonfermata wkoll mill-fatt li d-dħul mill-intermedjazzjoni dwar ir-reklamar tat-tiftix online naqas b’mod konsiderevoli bejn l‑2012 u l‑2016, filwaqt li l-ispejjeż totali ta’ reklamar online tal-persuni li jirreklamaw żdiedu b’mod sinjifikattiv.

276

Surfboard tqis li l-Kummissjoni injorat il-provi ppreżentati minn Google li juru s-sostituzzjoni implimentata mill-pubblikaturi ta’ reklamar tat-tiftix online u ta’ formati oħra ta’ reklami online.

277

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google u ta’ Surfboard.

278

Fl-ewwel lok, f’dak li jirrigwarda l-eżempji ta’ [kunfidenzjali] u ta’ [kunfidenzjali], fil-premessa 162 tad-deċiżjoni kkontestata huwa spjegat li, f’Jannar 2014 u f’Jannar 2015 rispettivament, dawn l-operaturi naqqsu l-użu tagħhom tal-AFS għas-siti internet tagħhom fuq it-telefon mobbli u, konsegwentament, ir-reklamar tat-tiftix online fuq is-siti internet tagħhom, wara tnaqqis minn Google tas-sehem mid-dħul allokat lil dawn il-pubblikaturi għall-wiri tar-reklamar inkwistjoni. Mid-deċiżjoni kkontestata jirriżulta wkoll li dawn il-pubblikaturi għażlu, fi stadju ulterjuri, li jerġgħu jżidu l-użu tagħhom ta’ reklamar tat-tiftix online meta kisbu mingħand Google żieda tal-perċentwali tad-dħul favur tagħhom.

279

Kif tirrileva l-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, dawn l-eżempji ma jistgħux juru s-sostitwibbiltà taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni. Minn naħa, ma huwiex stabbilit li [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] użaw reklamar mhux relatat mat-tiftix online minflok reklamar tat-tiftix online, wara t-tnaqqis tal-perċentwali ta’ dħul li kien allokat lilhom. Min-naħa l-oħra, dan it-tnaqqis tal-użu tal-AFS seħħ wara tnaqqis ferm sostanzjali tal-perċentwali tad-dħul riċevut minn [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali]. Fil-fatt, is-sehem minn dan id-dħul imħallas lill-pubblikaturi naqas b’[kunfidenzjali] %, filwaqt li skont dak li tispjega l-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha mingħajr ma hija kontradetta minn Google, kien jirrappreżenta bejn [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] % għal [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] % għal [kunfidenzjali] qabel din il-bidla. Dawn iċ-ċifri juru tnaqqis sostanzjali fid-dħul tal-pubblikaturi. Tali tnaqqis huwa ferm iktar sinjifikattiv minn dak maħsub, fil-każ ta’ żieda fil-prezz, fil-qafas tat-test SSNIP, kif deskritt fil-punti 17 u 18 tal-Avviż dwar id-definizzjoni tas-suq.

280

Fit-tieni lok, f’dak li jirrigwarda l-eżempji ta’ [kunfidenzjali] u ta’ [kunfidenzjali] ippreżentati fl-Anness A.16 tar-rikors, li ma humiex imsemmija fid-deċiżjoni kkontestata, ir-ritratti tal-iskrin ippreżentati minn Google jindikaw li s-siti internet tagħhom jistgħu juru, wara t‑tfittxija u skont il-kliem prinċipali użati, kemm reklamar tat-tiftix online kif ukoll reklamar mhux relatat mat-tiftix online. Il‑pubblikaturi kkonċernati jagħżlu għalhekk, skont Google, bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni skont it-tfittxija mwettqa mill-utent permezz ta’ kelma prinċipali.

281

Madankollu, is-sempliċi fatt li [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] kienu juru ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni fuq is-siti internet tagħhom ma jfissirx, fih innifsu, li dan ir-reklamar huwa sostitwibbli. Fil-fatt, kif issostni l-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, l-għażla ta’ dawn iż-żewġ pubblikaturi tista’ tiġi spjegata sempliċement bid‑diversi possibilitajiet ta’ valorizzazzjoni tat-tiftix permezz tar‑reklamar. Filwaqt li ċerti kliem prinċipali setgħu jinċitaw lill-persuni li jirreklamar sabiex ipoġġu reklamar tat-tiftix online u b’hekk jiġġeneraw dħul għal dawn iż-żewġ pubblikaturi, jista’ jkun li kliem prinċipali oħra joħolqu inqas jew l-ebda interess min-naħa tal-persuni li jirreklamaw, b’tali mod li l-pubblikaturi jkollhom dħul aħjar billi jirriżervaw spazju għar-reklamar mhux relatat mat-tiftix online.

282

Fit-tielet lok, f’dak li jirrigwarda l-eżempju ta’ [kunfidenzjali], eżaminat fil-premessa 164 tad-deċiżjoni kkontestata, ir-ritratt tal-iskrin ippreżentat minn Google fl-Anness A.16 tar-rikors jindika li dan il-pubblikatur juża reklamar grafiku mhux relatat mat-tiftix online. Google ma urietx li dan il-pubblikatur kien juża, fil-passat, reklamar tat-tiftix online għall-istess spazju ta’ reklamar u kien iddeċieda li jissostitwixxih b’reklamar mhux relatat mat-tiftix online. Anki jekk dan kien il-każ, Google ma pproduċiet l-ebda element li jippermetti li tinftiehem l-għażla ta’ dan l-operatur, skont dak li l-Kummissjoni rrilevat fil-premessa 164 tad-deċiżjoni kkontestata. Għalhekk, ir-ritratt tal-iskrin ma jistax jiġi kkunsidrat bħala li juri s-sostitwibbiltà taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni.

283

Fir-raba’ lok, f’dak li jirrigwarda r-ritratti tal-iskrin tas-sit internet “[kunfidenzjali]” u dak ta’ [kunfidenzjali], ippreżentati rispettivament fl‑Anness A.16 tar-rikors u fl-Anness C.3 tar-risposta, għandu jiġi nnotat li dawn l-eżempji juru l-wiri ta’ reklamar tat-tiftix online fuq l‑istess paġna internet bħal dak tar-riżultati ta’ tiftix speċjalizzat. Dawn l‑eżempji huma għalhekk irrilevanti fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk ir-reklamar mhux relatat mat-tiftix online huwiex sostitwibbli bir‑reklamar tat-tiftix online. Madankollu, din l-aħħar domanda hija l‑unika domanda li Google titlob lill-Qorti Ġenerali teżamina fil-qafas tal-ewwel parti tal-ewwel motiv, kif huwa rrilevat fil-punt 221 iktar ’il fuq.

284

Fil-ħames lok, f’dak li jirrigwarda n-nuqqas ta’ dħul minn intermedjazzjoni dwar ir-reklamar tat-tiftix online bejn l‑2012 u l‑2016, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li Google ma turix l-eżistenza ta’ żieda korrispondenti fid-dħul li ġej mir-reklamar mhux relatat mat-tiftix online matul dan il-perijodu, b’tali mod li seta’ kien hemm moviment lejn dan l-aħħar tip ta’ reklamar. Barra minn hekk, anki jekk tali moviment kien stabbilit, Google ma tispjegax, lanqas, kif dan il-fatt huwa sinonimu ma’ sostitwibbiltà taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni.

285

Konsegwentament, mingħajr il-bżonn li tingħata deċiżjoni dwar l‑ammissibbiltà, ikkontestata mill-Kummissjoni, tal-argumenti ta’ Google li jinsabu fl-Anness C.3 tar-risposta, hemm lok li jiġi konkluż li Google ma turix li l-Kummissjoni evalwat b’mod żbaljat, fid-deċiżjoni kkontestata, l-eżempji ppreżentati minn Google ta’ ċerti pubblikaturi li allegatament użaw jew jużaw iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni b’mod interkambjabbli. Hija lanqas tistabbilixxi li l-Kummissjoni ma ħaditx inkunsiderazzjoni elementi rilevanti għal dan is-suġġett fl-analiżi tagħha tas-sostitwibbiltà.

g)

Fuq l-interpretazzjoni tad-dikjarazzjonijiet ta’ ċerti rappreżentanti ta’ Google

286

Fil-premessi 139, 144 u 156 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ċċitat dikjarazzjonijiet magħmula minn ċerti rappreżentanti ta’ Google li jsemmu differenzi bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni. Fil‑premessa 139, fl-analiżi tagħha tal-kapaċitajiet ta’ mira tar-reklamar, hija rreferiet għal xhieda, quddiem il-FTC f’Ġunju 2012, ta’ [kunfidenzjali], dakinhar [kunfidenzjali] għand Google. Fil‑premessa 144, fl-analiżi tagħha tal-għanijiet tar-reklamar, il‑Kummissjoni ċċitat posta elettronika interna ta’ [kunfidenzjali] ta’ Settembru 2008 (ara, f’dan ir-rigward, il-punt 245 iktar ’il fuq). Fil‑premessa 156, bħala risposta għal argument ta’ Google dwar ir‑relazzjoni ta’ kompetizzjoni bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni, il-Kummissjoni semmiet ix-xhieda mogħtija minn [kunfidenzjali], dakinhar [kunfidenzjali] għand Google, quddiem il-FTC f’Mejju 2012.

287

Google tallega li l-Kummissjoni ħadet dawn id-dikjarazzjonijiet lil hinn mill-kuntest tagħhom u li dawn ma kinux jirrigwardaw il-kwistjoni tas‑sostitwibbiltà marġinali taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni.

288

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

289

Fl-ewwel lok, fir-rigward tax-xhieda ta’ [kunfidenzjali] ċċitata fil‑premessa 139 tad-deċiżjoni kkontestata, għandu jiġi rrilevat li din tal‑aħħar indikat b’mod ċar fix-xhieda tagħha, li estratt tagħha hija ppreżentata fl-Anness A.29 tar-rikors, li r-reklamar tat-tiftix online kien l-aħjar reklamar online sabiex jiġġenera xiri bl-aħjar ritorn fuq l-investiment, għaliex kien jissodisfa direttament interess espress mill-utent. Huwa ddikjara, barra minn hekk, li l-persuni li jirreklamaw kienu jippreferu għalhekk ir-reklamar tat-tiftix online. Madankollu, huwa rrileva li ċerti persuni ma kinux jaqblu ma’ din l-aħħar konstatazzjoni, jiġifieri dawk li xtaqu jżidu r-rikonoxximent ta’ trade mark, għan li għalih ir-reklamar mhux relatat mat-tiftix online kien iktar effettiv.

290

Minn dan jirriżulta li r-riferiment mill-Kummissjoni għal din ix-xhieda, fil-premessa 139 tad-deċiżjoni kkontestata, fil-parti tal-analiżi tagħha li ttrattat il-kapaċitajiet ta’ mira taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni, la huwa selettiv u lanqas żbaljat.

291

Fit-tieni lok, fir-rigward tar-riferiment għal posta elettronika interna ta’ [kunfidenzjali], fil-premessa 144 tad-deċiżjoni kkontestata, ippreżentata fl-Anness A.31 tar-rikors, għandu jiġi rrilevat li din ġiet redatta bħala reazzjoni għal artikolu li deher fil-Wall Street Journal li fih kien ġie kkonstatat li utent x’aktarx iktar jixtri prodott wara reklamar tat-tiftix online jekk ikun diġà ra reklami (reklamar mhux relatat mat‑tiftix online) għall-istess prodott. L-artikolu kien għalhekk jinsisti fuq il-kumplimentarjetà bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni u mhux fuq is-sostitwibbiltà tagħhom. Fl-imsemmija posta elettronika, [kunfidenzjali] esprima, essenzjalment, il-qbil tiegħu ma’ din l-analiżi filwaqt li indika, kif ġie ikkonstatat fil-premessa 144 tad-deċiżjoni kkontestata, li r-reklamar mhux relatat mat-tiftix online kien joħloq l‑interess għal prodott.

292

Il-Kummissjoni setgħet għalhekk, korrettament, tiċċita d‑dikjarazzjonijiet [kunfidenzjali] fl-analiżi tagħha tal-għanijiet taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni fejn ikkonstatat li r-reklamar mhux relatat mat-tiftix online kien iktar effikaċi mir-reklamar tat-tiftix online sabiex iżid ir-rikonoxximent ta’ trade mark. Il-fatt, irrilevat minn Google, li l-posta elettronika ta’ [kunfidenzjali] intbagħtet b’reazzjoni għal artikolu li fih kien osservat li r-reklamar mhux relatat mat-tiftix online kien jikkostitwixxi wkoll mezz għall-persuni li jirreklamaw sabiex jilħqu lill-konsumaturi ma jneħħi xejn mill-valur probatorju tal-opinjoni espressa minn dan tal-aħħar u li l-Kummissjoni bbażat ruħha fuqha fil‑premessa 144 tad-deċiżjoni kkontestata.

293

Fit-tielet lok, fir-rigward tar-riferiment għad-dikjarazzjonijiet ta’ [kunfidenzjali] li jinsabu fil-premessa 156 tad-deċiżjoni kkontestata, hemm lok li jitfakkar li l-Kummissjoni għamlet dan ir-riferiment sabiex issostni li Google, hija stess, irrikonoxxiet id-differenzi bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni, b’mod partikolari fir-rigward tal-kapaċitajiet ta’ mira tagħhom. Minn din ix-xhieda, li l-verżjoni kompleta tagħha hija ppreżentata fl-Anness B.5 tar-risposta, li [kunfidenzjali] ipprovdiet diversi osservazzjonijiet relatata ma’ ċerti differenzi bejn ir-reklamar tat-tiftix online u r-reklamar mhux relatat mat-tiftix online muri minn Google permezz tas-servizz tagħha AdSense For Content, bħall-fatt li l‑ewwel reklamar kien jissodisfa t-tiftix imwettaq mill-utenti kif ukoll il‑preżentazzjoni differenti tar-reklamar (p. 70, 77 u 81). Hija rrilevat ukoll li, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-klawżoli ta’ esklużività fis‑seħħ għall-użu ta’ AFS, dawn iż-żewġ tipi ta’ reklamar ma kinux ikkunsidrati bħala “sostanzjalment simili” (p. 155 u 156).

294

Konsegwentament, filwaqt li huwa minnu li, skont l-argumenti ta’ Google, [kunfidenzjali] ikkonstata wkoll fix-xhieda tiegħu li ż-żewġ tipi ta’ reklamar murija permezz ta’ AFS u ta’ AdSense For Content kienu użati b’mod interkambjabbli fuq is-siti tal-pubblikaturi (ara p. 64 tal‑imsemmija xhieda), xorta jibqa’ l-fatt li dan ir-rappreżentant ta’ Google semma l-eżistenza ta’ differenzi bejn dawn iż-żewġ tipi ta’ reklamar, b’mod partikolari fuq il-kwistjoni tal-kapaċitajiet ta’ mira. Għalhekk, ir-riferiment magħmul mill-Kummissjoni fil-premessa 156 tad-deċiżjoni kkontestata sabiex turi li Google, hija stess, irrikonoxxiet d‑differenzi bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni, ma huwiex żbaljat. Barra minn hekk, għandu jiġi osservat li dan ir-rikonoxximent huwa kkonfermat ukoll bid-dikjarazzjonijiet ta’ [kunfidenzjali], eżaminati iktar ’il fuq u msemmija fil-premessi 139 u 144 tad-deċiżjoni kkontestata.

295

Barra minn hekk, il-fatt li l-kwotazzjonijiet tad-dikjarazzjonijiet ta’ [kunfidenzjali] u ta’ [kunfidenzjali] ma jirreferux għall-kwistjoni tas‑sostitwibbiltà marġinali tal-prodotti mill-perspettiva tal-persuni li jirreklamaw u tal-pubblikaturi, kif tallega Google, huwa irrilevanti peress li dawn il-kwotazzjonijiet intużaw biss mill-Kummissjoni sabiex juru elementi oħra tal-evalwazzjoni globali tagħha tad-definizzjoni tas-suq inkwistjoni, jiġifieri l-kapaċitajiet ta’ mira taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni, l-għanijiet tagħhom u d-differenzi ta’ karatteristiċi u ta’ użu tagħhom f’diversi aspetti.

296

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li Google ma turix li l‑Kummissjoni wettqet qari żbaljat tad-dikjarazzjonijiet ta’ dawn ir‑rappreżentanti msemmija fil-premessi 139, 144 u 156 tad-deċiżjoni kkontestata.

h)

Fuq id-deċiżjonijiet preċedenti tal-Kummissjoni

297

Fil-premessi 158 u 159 tad-deċiżjoni kkontestata, bħala risposta għall‑argumenti ta’ Google, il-Kummissjoni espressament innegat li kkonkludiet li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni kienu sostitwibbli fid‑deċiżjonijiet li hija adottat fil-qasam tal-kontroll ta’ konċentrazzjonijiet, inkluż fid-deċiżjoni Google/DoubleClick.

298

Google tirrileva li l-Kummissjoni allegatament irrikononxxiet, f’deċiżjonijiet preċedenti, li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni kienu konverġenti u kienu jikkompetu ma’ xulxin. F’dan ir-rigward, hija tirreferi għad-Deċiżjoni Google/DoubleClick kif ukoll għad-Deċiżjoni tal‑Kummissjoni C(2010) 1077 finali tat‑18 ta’ Frar 2010, li tiddikjara konċentrazzjoni bħala kompatibbli mas-suq komuni u l-Ftehim ŻEE (Każ COMP/M.5727 – Microsoft/Yahoo! Search Business) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni Microsoft/Yahoo!”), u d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2010) 5272 finali tas‑27 ta’ Lulju 2010, li tiddikjara konċentrazzjoni bħala kompatibbli mas-suq komuni u l-Ftehim ŻEE (Każ COMP/M.5676 – SevenOne Media/G+J Electronic Media Service/Tomorrow Focus Portal/IP Deutschland/JV) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni SevenOne Media JV”). Hija tosserva li l-konverġenza bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni żdiedet mill-adozzjoni ta’ dawn id-deċiżjonijiet.

299

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

300

Fl-ewwel lok, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza ċċitata fil‑punt 238 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni ma hijiex marbuta bl‑evalwazzjonijiet relatati mas-swieq rilevanti mwettqa fid-deċiżjonijiet preċedenti.

301

Fit-tieni lok, u fi kwalunkwe każ, il-Kummissjoni ma kkommettietx żball meta ddikjarat, fil-premessi 158 u 159 tad-deċiżjoni kkontestata, li d‑deċiżjonijiet preċedenti tagħha ma kienx fihom konklużjonijiet kuntrarji għad-definizzjoni tas-suq tar-reklamar tat-tiftix online.

302

Fil-fatt, għandu jiġi enfasizzat, f’dan ir-rigward, li l-Kummissjoni ddeċidiet espressament li tħalli miftuħa d-definizzjoni tas-suq fit-tliet deċiżjonijiet imsemmija minn Google. B’hekk, filwaqt li l-Kummissjoni indikat, fid-deċiżjoni Google/DoubleClick, li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni setgħu “sa ċertu punt” ikunu sostitwibbli mill-perspettiva tal‑persuni li jirreklamaw (punt 53 ta’ din id-deċiżjoni), mhux talli hija ma kkonkludietx definittivament dwar tali sostitwibbiltà, iżda hija espressament irrilevat li dawn iż-żewġ tipi ta’ reklamar kienu “totalment differenti” mill-perspettiva tal-pubblikaturi (punti 54 sa 56 tal‑imsemmija deċiżjoni). Huwa veru li, fid-deċiżjoni Microsoft/Yahoo!, il‑Kummissjoni rrilevat li hija rċeviet ċertu numru ta’ risposti, waqt l‑istudju tas-suq tagħha, li jsemmu konverġenza f’ċerti aspetti bejn iż‑żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni (punt 74 ta’ din id-deċiżjoni), iżda hija kkonstatat ukoll li “numru sinjifikattiv” tar-risposti kienu enfasizzaw li dan ir-reklamar kien jifforma swieq differenti (punti 71 u 72 ta’ din l‑istess deċiżjoni). Fl-aħħar nett, fid-deċiżjoni SevenOne Media JV, il‑Kummissjoni sempliċement irrimarkat li l-partijiet notifikanti kienu esprimew l-opinjoni li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni kienu qegħdin joqorbu lejn xulxin f’termini ta’ kapaċitajiet ta’ mira (punt 30 tal‑imsemmija deċiżjoni) u li l-istudju tas-suq kien issuġġerixxa li seta’ jkun hemm konverġenza bejn dawn iż-żewġ tipi ta’ reklamar (punt 31 ta’ din id-deċiżjoni).

303

Hemm lok li jingħad ukoll, f’dan ir-rigward, li l-fatt li l-Kummissjoni rrilevat, f’ċerti deċiżjonijiet, li l-impriżi kienu semmew konverġenza bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni bl-ebda mod ma jfisser li hija kkonkludiet, hija stess, li dak ir-reklamar kien sostitwibbli, kuntrarjament għal dak li tagħti x’tifhem Google. Barra minn hekk, għandu jiġi osservat li l-Kummissjoni eżaminat, fid-deċiżjoni kkontestata, il-punti potenzjali ta’ konverġenza bejn iż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni li tqajmu fid‑deċiżjonijiet preċedenti, bħall-kwistjoni tal-kapaċitajiet ta’ mira tagħhom, sabiex xorta tasal għall-konklużjoni li ma kinux jagħmlu parti mill-istess suq.

304

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li Google ma għandhiex bażi sabiex tikkontesta l-fondatezza tal-analiżi tal-Kummissjoni dwar is‑sostitwibbiltà taż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni abbażi tad‑deċiżjonijiet preċedenti tal-Kummissjoni fil-qasam tal-kontroll tal‑konċentrazzjonjiet li għalih tagħmel riferiment.

i)

Konklużjoni fuq l-ewwel parti tal-ewwel motiv

305

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-argumenti ta’ Google ma jwasslux sabiex jikkontestaw l-eżattezza, l-affidabbiltà u l-koerenza tal-provi li fuqhom il-Kummissjoni bbażat ruħha fl-evalwazzjoni globali tagħha tas-sostitwibbiltà tar-reklamar tat-tiftix online u r‑reklamar mhux relatat mat-tiftix online, u lanqas sabiex turi li din tal‑aħħar naqset milli tieħu inkunsiderazzjoni elementi rilevanti għal dan il-għan. Konsegwentament, Google ma turix li l-Kummissjoni kkunsidrat b’mod żbaljat li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni ma kinux sostitwibbli.

306

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, hemm lok li l-ewwel parti tal-ewwel motiv jiġi miċħud.

2.

Fuq it-tieni parti tal-ewwel motiv, ibbażata fuq is-sostitwibbiltà tal-bejgħ tar-reklami online permezz ta’ intermedjazzjoni u l-bejgħ ta’ tali reklamar direttament mill-pubblikaturi

307

Kif ġie rrilevat fil-punt 27 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni ddefinixxiet, fil‑premessi 184 sa 200 tad-deċiżjoni kkontestata, tieni suq tal-prodotti rilevanti, jiġifieri dak tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, deskritt fil-punt 35 iktar ’il fuq.

308

Fl-analiżi tagħha li fuqha hija bbażata d-definizzjoni tas-suq tal‑intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, fl‑ewwel lok, il-Kummissjoni kkonkludiet, fil-premessi 186 sa 193 tad‑deċiżjoni kkontestata, li kien hemm sostitwibbiltà limitata bejn il‑bejgħ ta’ reklamar online permezz ta’ intermedjazzjoni u l-bejgħ ta’ reklamar online magħmul direttament mill-pubblikaturi (iktar ’il quddiem iż‑“żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni”). L-ewwel nett, il‑Kummissjoni ġġustifikat din il-konklużjoni billi spjegat li l-bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni ma kienx jinvolvi spejjeż sinjifikattivi għall-pubblikaturi, kuntrarjament għall-bejgħ dirett minn dawn tal-aħħar. It-tieni nett, il-bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni kien jippermetti b’mod iktar faċli li ġġib flimkien numru kbir ta’ persuni li jirreklamaw, li huwa indispensabbli għar-reklamar online, u huwa għalhekk li l-pubblikaturi kollha li jbiegħu reklamar b’mod dirett jużaw ukoll il-bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni. It-tielet nett, il-Kummissjoni sussegwentament eżaminat l-argumenti ta’ Google dwar l-imġiba ta’ ċerti msieħba diretti, fosthom [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali], u ta’ pubblikaturi oħra, fosthom [kunfidenzjali], kif ukoll dwar id-deċizjoni preċedenti fil-qasam tal‑kontroll tal-konċentrazzjonijiet, u qieset li dawn ma kinux jippermettu li tiġi kkonstestata d-distinzjoni magħmula bejn iż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni (premessi 189 sa 193 tad-deċiżjoni kkontestata). Fit-tieni lok, il-Kummissjoni kkonkludiet, fil-premessi 194 sa 200 tal-imsemmija deċiżjoni, li kien hemm sostitwibbiltà limitata bejn is-servizzi ta’ intermedjazzjoni għar-reklamar tat-tiftix online u dawk għar‑reklamar mhux relatat mat-tiftix online.

309

Google tikkontesta biss l-ewwel parti ta’ din id-definizzjoni tas-suq, filwaqt li ssostni li l-Kummissjoni kkonkludiet b’mod żbaljat, fid‑deċiżjoni kkontestata, li ż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni ma kinux sostitwibbli.

310

Fl-ewwel lok, Google tqis li l-allegata assenza ta’ sostitwibbiltà taż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni ma ġietx murija mill-perspettiva tal‑pubblikaturi. L-ewwel nett, hija tiddikjara li l-Kummissjoni ma sostnietx b’mod suffiċjenti l-konstatazzjonijiet tagħha li, minn naħa, il-bejgħ dirett kien jinvolvi spejjeż ta’ tranżazzjoni ogħla għall‑pubblikaturi mill-bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni u, min-naħa l-oħra, il-bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni kien jippermetti li tinġabar b’mod iktar faċli bażi sinjifikattiva ta’ persuni li jirreklamaw. It-tieni nett, dawn iż-żewġ allegati differenzi ta’ karatteristiċi bejn iż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni ma humiex suffiċjenti sabiex jiġi konkluż li ma kienx hemm sostitwibbiltà mingħajr ma tkun saret analiżi “reali” ta’ sostitwibbiltà. It-tielet nett, il-Kummissjoni kienet żbaljata meta qieset li l-provi li kienu juru li l-pubblikaturi kienu jużaw iż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni ma kinux suffiċjenti sabiex juru li ma kinux sostitwibbli.

311

Fit-tieni lok, Google tirrileva li l-Kummissjoni ċaħdet, b’mod żbaljat, il‑provi li jikkonċernaw is-sostitwibbiltà taż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni mill-perspettiva tal-persuni li jirreklamaw.

312

Fit-tielet lok, Google tqis li l-Kummissjoni qieset, b’mod żbaljat, bħala irrilevanti d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2012) 6063 finali tal‑4 ta’ Settembru 2012, li tiddikjara konċentrazzjoni bħala kompatibbli mas‑suq komuni u l-Ftehim ŻEE (Każ COMP/M.6314 – Telefónica UK/Vodafone UK/Everything Everywhere/JV) (iktar ’il quddiem id‑“deċiżjoni Telefónica UK”).

313

Surfboard targumenta li l-Kummissjoni ma ħaditx inkunsiderazzjoni provi ppreżentati minn Google li kienu juru s-sostitwibbiltà taż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni.

a)

Fuq is-sostitwibbiltà taż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni mill-perspettiva tal-pubblikaturi

1)

Fuq l‑ispejjeż ta’ tranżazzjoni għall‑pubblikaturi

314

Fil-premessa 187 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonkludiet li l-ispejjeż ta’ tranżazzjoni għall-pubblikaturi li jipproċedu bil-bejgħ dirett ta’ reklamar online kienu ogħla minn dawk relatati mal-bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni. Fil-fatt, sabiex jinbiegħ reklamar online direttament, il-pubblikaturi kienu mitluba jagħmlu investimenti kunsiderevoli f’termini ta’ ħin, ta’ flus u ta’ persunal, filwaqt li l-bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni kien jiġġeneralhom spejjeż ta’ tranżazzjoni żgħar, jekk mhux ineżistenti.

315

Google tikkontesta l-fondatezza ta’ din l-analiżi. L-ewwel nett, hija tiddikjara li l-osservazzjonijiet tal-impriżi li fuqhom ibbażat ruħha l‑Kummissjoni, fil-premessa 187 tad-deċiżjoni kkontestata, la kienu konklużivi u lanqas affidabbli. It-tieni nett, il-Kummissjoni allegatament injorat il-forza probatorja ta’ elementi oħra li jindikaw li l-ispejjeż ta’ tranżazzjoni tal-bejgħ dirett huma inqas minn dak ta’ bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni. It-tielet nett, Google tirrileva li l-ħlas mogħti lill‑intermedjarji mill-pubblikaturi, taħt il-forma ta’ qsim ta’ dħul li ġej mill‑persuni li jirreklamaw, jinnewtralizza kwalunkwe differenza fil‑prezz għall-pubblikaturi.

316

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

317

Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-argument ta’ Google li jikkritika l-valur probatorju tar-risposti tal-pubblikaturi, imsemmi fin-nota ta’ qiegħ il‑paġna 193 inkluża fil-premessa 187 tad-deċiżjoni kkontestata, minħabba l-fatt li d-domandi magħmula lilhom ma talbuhomx jipparagunaw l‑ispejjeż “b’mod utli”, hemm lok li jitfakkar li l‑Kummissjoni rreferiet, fl-imsemmija nota ta’ qiegħ il-paġna, għar‑risposti ta’ ħames pubblikaturi għal domandi li jinsabu fit-talbiet tagħha għal informazzjoni.

318

Google ma tagħmel l-ebda argument li jikkritika l-interpretazzjoni magħmula mill-Kummissjoni ta’ dawn il-ħames risposti, iżda tikkritika l-kontenut tad-domandi magħmula lil tlieta mill-ħames pubblikaturi, jiġifieri [kunfidenzjali], [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali], fit-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010. Skont Google, dawn id‑domandi ma jippermettux li jkun hemm paragun utli bejn l-ispejjeż sostnuti mill-bejgħ dirett u dawk sostnuti mill-bejgħ permezz ta’ intermedjarju, għaliex huma kienu intiżi biss sabiex jiksbu, mingħand il‑pubblikaturi, b’mod separat, l-ispejjeż medji tagħhom, minn naħwa waħda għall-bejgħ dirett u, min-naħa l-oħra, għall-bejgħ permezz ta’ intermedjarju, mingħajr ma jipparagunaw dawn l-ispejjeż.

319

Fir-rigward tad-domandi magħmula mill-Kummissjoni lit-tliet pubblikaturi msemmija iktar ’il fuq, għandu jiġi kkonstatat li, kif tindika Google fil-punt 63 tar-rikors, l-imsemmija pubblikaturi ġew mistiedna jispjegaw l-ispejjeż medji li kienu sostnew fuq bażi annwali matul l-aħħar sitt snin (mill‑2005 sal‑2010) għal, minn naħa, il-bejgħ dirett ta’ spazju ta’ reklamar u, min-naħa l-oħra, il-bejgħ ta’ spazju ta’ reklamar permezz ta’ intermedjarju. Dan kien jinvolvi għalhekk domandi dwar statistika li jirrigwardaw il-medja tal-ispejjeż sostnuti miż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni matul l-istess perijodu. Il-Kummissjoni setgħet għalhekk, bħala regola, tikkompara l-medja tal-ispejjeż ipprovduti minn dawn il-pubblikaturi. Madankollu, Google ma tagħmel l-ebda argument sostnut li jispjega r-raġuni għaliex id-domandi magħmula ma kinux adegwati sabiex tinkiseb informazzjoni li setgħet issostni l-konstatazzjoni li tinsab fil‑premessa 187 tad-deċiżjoni kkontestata li l-bejgħ dirett ta’ reklamar online kien jinvolvu spejjeż ogħla għall-pubblikaturi mill-bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni. Barra minn hekk, hija ma sostnix li domanda oħra kienet twassal għal konklużjoni differenti minn dik li l-Kummissjoni siltet mill-ispejjeż ta’ tranżazzjoni.

320

Minn dan jirriżulta li l-eżattezza, l-affidabbiltà u l-koerenza tar-risposti msemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 193 ma humiex ikkontestati.

321

Fit-tieni lok, fir-rigward tal-argument ta’ Google li l-ħlas mogħti lill‑intermedjarji jinnewtralizza kwalunkwe differenza fil-prezz għall‑pubblikaturi, xejn ma jindika li l-ħlas inkwistjoni ma kienx jagħmel parti mill-ispejjeż subiti minn dawn tal-aħħar, kif kellu jkun, u għalhekk ma kienx inkluż fil-medji tal-ispejjeż ikkalkolati mill-pubblikaturi fir‑risposti tagħhom għat-talbiet għal informazzjoni tal-Kummissjoni, imsemmija fil-punti 318 sa 320 iktar ’il fuq.

322

Fit-tielet lok, fir-rigward tal-argument ta’ Google li l-Kummissjoni allegatament injorat il-provi li juru li l-ispejjeż, għall-pubblikaturi, tal‑bejgħ dirett ma kinux ogħla minn dawk ta’ bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni, Google tirreferi biss, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, għar-risposta ta’ [kunfidenzjali] għat-talba għal informazzjoni ta’ Diċembru 2010. Din ir-risposta, li estratt minnha jinsab fl-Anness A.32 tar-rikors, tindika li l-ispejjeż ta’ tranżazzjoni ta’ [kunfidenzjali] għall‑bejgħ dirett kienu inqas minn dawk għall-bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni. Minkejja li l-Kummissjoni tispjega, fl‑osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, li [kunfidenzjali] ma kienx pubblikatur tipiku, peress li kien żviluppa s-servizzi tiegħu stess ta’ reklamar tat-tiftix online ([kunfidenzjali]), u kien uża l-AFS għar‑reklamar relatat ma’ dan it-tiftix, xorta kien eżempju ta’ pubblikatur li kien iqis li l-bejgħ dirett kien jimplika inqas spejjeż sostanzjali minn dawk ta’ bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni.

323

Madankollu, dan l-element biss ma jistax jikkontesta l-konstatazzjoni magħmula mill-Kummissjoni fil-premessa 187 tad-deċiżjoni kkontestata fuq l-ispejjeż ta’ tranżazzjoni għall-pubblikaturi. Din il-konstatazzjoni ġiet sostnuta mir-risposti ta’ ħames pubblikaturi għat-talbiet għal informazzjoni, li ma ġewx ikkontestati validament minn Google, u, skont l-argumenti tal‑Kummissjoni, hija wkoll koerenti fir-rigward tal‑ispjegazzjonijiet mogħtija fil-premessi 150 sa 154 u 195 sa 197 tad‑deċiżjoni kkontestata, mhux ikkontestati minn Google, fuq l‑investimenti sinjifikattivi neċessarji sabiex jingħataw servizzi ta’ reklamar tat-tiftix online.

324

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li Google ma turix li l‑Kummissjoni kkonkludiet b’mod żbaljat, fil-premessa 187 tad‑deċiżjoni kkontestata, li l-ispejjeż ta’ tranżazzjoni għall-bejgħ ta’ spazju tar-reklamar kienu inqas għall-pubblikaturi li jużaw intermedjarju, meta mqabbla ma’ dawk li jipproċedu b’bejgħ dirett.

2)

Fuq l‑indikatur relatat mal‑aċċess għal bażi suffiċjenti ta’ persuni li jirreklamaw

325

Fil-premessa 188 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonstatat li r-reklami online kellhom bżonn l-eżistenza ta’ bażi kbira ta’ persuni li jirreklamaw u li l-bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni kien jippermetti lill-pubblikaturi jaċċessaw iktar faċilment tali bażi meta mqabbla mal‑bejgħ dirett ta’ reklami online.

326

Google targumenta li l-Kummissjoni ma urietx li l-pubblikaturi stess ma setgħux jiġbru bażi suffiċjenti ta’ persuni li jirreklamaw sabiex ibiegħu r‑reklamar online direttament lil dawn tal-aħħar. Għal dan il-għan, hija tikkritika l-interpretazzjoni li saret tar-risposta ta’ [kunfidenzjali] għat‑talba għal informazzjoni tas‑16 ta’ Settembru 2011 u ssostni li l‑pubblikaturi jistgħu jibbenefikaw minn bażi ta’ persuni li jirreklamaw suffiċjentament sinjifkattiva sabiex iwettqu l-bejgħ dirett ta’ reklamar, kif juru l-pubblikaturi bħal [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali].

327

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

328

Fl-ewwel lok, għandu jiġi kkonstatat li, fost il-provi msemmija fil‑premessa 188 tad-deċiżjoni kkontestata, Google tikkritika biss l‑interpretazzjoni mill-Kummissjoni tar-risposta ta’ [kunfidenzjali]. Hija ma tagħmel għalhekk l-ebda argument li jikkontesta l-eżattezza, l‑affidabbiltà u l-koerenza tar-risposti ta’ disa’ pubblikaturi għat-talbiet għal informazzjoni li l-Kummissjoni rreferiet għalihom fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 195 sabiex tissostanzja l-konklużjoni tagħha dwar il‑bażi ta’ persuni li jirreklamaw aċċessibbli permezz tal-bejgħ ta’ reklamar permezz ta’ intermedjazzjoni.

329

Fit-tieni lok, fir-rigward tal-informazzjoni mogħija mill-[kunfidenzjali], ippreżentata fl-Anness B.8 tar-risposta, għandu jiġi rrilevat li dan spjega, bħala risposta għad-domanda 3, li l-maġġoranza l-kbira tal-pubblikaturi li rrispondew għall-istħarriġ kienu jużaw intermedjarju għall-bejgħ ta’ spazji ta’ reklamar u li l-pubblikaturi li rrispondew, ħlief wieħed li wera r‑reklamar mhux relatat mat-tiftix online, kienu indikaw li ma kienx fattibbli għalihom li jbiegħu direttament l-ispazji tar-reklamar lill-persuni li jirreklamaw, b’mod partikolari minħabba l-assenza ta’ profittabbiltà, tal-volum żgħir ta’ paġni ta’ tiftix u tal-ispejjeż tal-investimenti neċessarji. Din ir-risposta turi għalhekk il-preferenza qawwija tal‑pubblikaturi, skont l-istħarriġ ta’ [kunfidenzjali], għall-bejgħ ta’ reklamar permezz ta’ intermedjazzjoni iktar milli bejgħ dirett.

330

Fit-tielet lok, fir-rigward tal-argument ta’ Google bbażat fuq eżempji ta’ [kunfidenzjali] u ta’ [kunfidenzjali], li jwettqu bejgħ dirett, hemm lok li jiġi osservat li dawn iż-żewġ eżempji ma jippermettux li jiġi kkunsidrat li l-bejgħ dirett joffri lill-pubblikaturi, ġeneralment, l-istess daqs ta’ bażi ta’ persuni li jirreklamaw bħall-bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni. Issa, kif issostni l-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, dan il‑fattur huwa partikolarment importanti għar-reklamar tat-tiftix online, peress li r-rata ta’ klikks, u għalhekk ta’ remunerazzjoni tal‑pubblikaturi, tiddependi mir-rilevanza tar-reklamar li għandu relazzjoni mat-tiftix tal-utent. Iktar ma jkun għoli n-numru ta’ persuni li jirreklamaw, iktar ir-reklamar ikun jista’ jissodisfa l-interess tal-utent espress permezz tat-tiftix tiegħu. Barra minn hekk, dawn iż-żewġ eżempji ta’ pubblikaturi li jwettqu bejgħ dirett ma għandhomx jikkontrobilanċjaw ir-risposti ta’ disa’ pubblikaturi msemmija mill-Kummissjoni fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 195 tad-deċiżjoni kkontestata, li indikaw li l-bażi ta’ persuni li jirreklamaw li saret aċċessibbli permezz tal-intermedjazzjoni kienet ogħla minn dik mogħtija permezz tal-bejgħ dirett u li dan kien fattur importanti għall-pubblikaturi.

331

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li Google ma turix li l‑Kummissjoni kkonkludiet b’mod żbaljat, fil-premessa 188 tad‑deċiżjoni kkontestata, li l-pubblikaturi seta’ jkollhom faċilment bażi suffiċjentament kbira ta’ persuni li jirreklamaw billi jużaw il-bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni għar-reklamar online minflok jipproċedu permezz ta’ bejgħ dirett.

3)

Fuq l‑assenza ta’ analiżi “vera” tas‑sostitwibbiltà taż‑żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni

332

Google tallega li l-Kummissjoni ma setgħetx tibbaża ruħha fuq il-provi relatati mal-ispejjeż ta’ tranżazzjoni u l-bażi aċċessibbli ta’ persuni li jirreklamaw sabiex jiġi konkluż li ż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni ma kinux sostitwibbli mill-perspettiva tal-pubblikaturi mingħajr ma tkun wettqet analiżi “vera” tas-sostitwibbiltà. Waqt is-seduta Google spjegat li hija qieset li l-Kummissjoni kellha twettaq test SSNIP.

333

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

334

Għandu jiġi eżaminat qabelxejn l-argument tal-Kummissjoni fir-risposta tagħha li hija wettqet analiżi relatata mal-prezzijiet. F’dan ir-rigward, il‑Kummissjoni tirreferi għall-fatt li hija għamlet id-domanda lill‑pubblikaturi, fit-talbiet tagħha għal informazzjoni tas‑26 ta’ Lulju 2013 u tat‑18 ta’ Marzu 2016, jiġifieri jekk dawn tal-aħħar kinux jissostitwixxu l-bejgħ kollha ta’ reklamar tat-tiftix online permezz ta’ intermedjazzjoni, jew parti minnu, b’bejgħ dirett ta’ tali reklamar f’każ ta’ żieda fil-prezz sinjifikattiva u mhux tranżitorja minn 5 sa 10 % tas-servizzi ta’ intermedjazzjoni. L-Annessi B.6 u B.7 tar‑risposta jinkludu effettivament ir-risposti ta’ tnax-il pubblikatur għal din id-domanda. Il-Kummissjoni żżid, filwaqt li tirreferi għall‑premessi 187 u 188 u għan-noti ta’ qiegħ il-paġna 193 u 195 tad-deċiżjoni kkontestata, li l-pubblikaturi kollha li rrispondew għal din id-domanda kienu indikaw li ma kienx probabbli li jipproċedu b’tali trasferiment.

335

Madankollu, għandu jiġi kkonstatat, f’dan ir-rigward, li d-deċiżjoni kkontestata ma fiha l-ebda riferiment għal din l-analiżi.

336

Fil-fatt, minkejja li l-Kummissjoni semmiet, fin-noti ta’ qiegħ il-paġna 193 u 195, ċerti risposti tal-pubblikaturi għad-domanda indikata fil‑punt 334 iktar ’il fuq u magħmula fit-talbiet għal informazzjoni, dawn ir-risposti ma jidhrux fid-deċiżjoni kkontestata sabiex jiddeskrivu r‑riżultati ta’ analiżi relatata mal-prezzijiet, iżda esklużivament sabiex jiġġustifikaw il-konklużjonijiet tal-Kummissjoni fuq l-ispejjeż ta’ tranżazzjoni (risposti msemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 193 inkluża fil-premessa 187) u fuq il-bażi aċċessibbli ta’ persuni li jirreklamaw (risposti msemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 195 inkluża fil-premessa 188).

337

Mill-ġurisprudenza jirriżulta li l-Kummissjoni ma tistax tikkompleta l‑motivazzjoni tad-deċiżjoni kkontestata matul il-kawża (ara, f’dan is‑sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Diċembru 2021, Oltchim vs Il‑Kummissjoni, T‑565/19, EU:T:2021:904, punt 275 u l-ġurisprudenza ċċitata).

338

Madankollu, l-assenza ta’ tali analiżi fid-deċiżjoni kkontestata ma tistax tinvalida d-definizzjoni tas-suq rilevanti mwettqa mill-Kummissjoni, b’mod partikolari dwar is-sostitwibbiltà taż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni mill-perspettiva tal-pubblikaturi.

339

L-ewwel nett, għandu jiġi enfasizzat li t-twettiq ta’ test SSNIP ma huwiex mandatorju għall-finijiet tad-definizzjoni tas-suq, kif ġie spjegat fil‑punti 155 sa 161 iktar ’il fuq.

340

It-tieni nett, Google ma tagħmel l-ebda argument fl-osservazzjonijiet bil‑miktub tagħha fejn tallega li tali test kien ser iwassal għal konklużjoni differenti minn dik li l-Kummissjoni siltet fid-deċiżjoni kkontestata. Għandu jiġi enfasizzat, f’dan ir-rigward, li l-Kummissjoni bbażat ruħha, sabiex tiddefinixxi s-suq inkwistjoni, fuq sensiela ta’ indizji relatati mal‑ispejjeż ta’ tranżazzjoni għall-pubblikaturi u mal-bażi aċċessibbli ta’ persuni li jirreklamaw għall-pubblikaturi, li l-fondatezza u r-rilevanza tagħhom fir-rigward tal-analiżi tas-sostitwibbiltà ma ġewx ikkontestati mill-argumenti ta’ Google, kif ġie konkluż fil-punti 314 sa 331 iktar ’il fuq. Barra minn hekk, l-analiżi tagħha li fuqha hija bbażata d-definizzjoni tas‑suq għall-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online kienet ukoll ibbażata fuq kunsiderazzjonijiet li ma ġewx ikkontestati minn Google, bħall-assenza ta’ sostitwibbiltà tal‑intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online u l‑intermedjazzjoni għar-reklamar mhux relatat mat-tiftix online. Fil‑preżenza ta’ dawn l-elementi rilevanti u konkordanti, is-sempliċi fatt l-Kummissjoni ma wettqitx test SSNIP għall-finijiet tad-definizzjoni tas‑suq inkwistjoni ma jurix li l-evalwazzjoni globali tagħha f’dan ir‑rigward hija żbaljata.

341

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li Google ma turix li l‑evalwazzjoni tal-Kummissjoni tad-definizzjoni tas-suq kienet żbaljata sempliċement minħabba r-raġuni li hija ma wettqitx test SSNIP.

4)

Fuq il-pubblikaturi li jużaw iż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni

342

Fil-premessa 191 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonkludiet li r-ritratti tal-iskrin tas-sit internet ta’ [kunfidenzjali] u r-risposti ta’ [kunfidenzjali] u ta’ [kunfidenzjali], dwar l-allegata sostituzzjoni minn dawn il-pubblikaturi taż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni, ma kinux juru s‑sostitwibbiltà ta’ dawn il-kanali.

343

Google, sostnuta minn Surfboard, issostni li l-Kummissjoni injorat, b’mod żbaljat, provi li juru li l-pubblikaturi kienu juru reklami online kemm permezz ta’ relazzjoni diretta mal-persuni li jirreklamaw kif ukoll permezz tal‑intermedjazzjoni. Google tiċċita, għal dan il-għan, l-eżempji ta’ [kunfidenzjali] u ta’ [kunfidenzjali] li juru s-sostitwibbiltà taż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni.

344

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

345

Fl-ewwel lok, għandu jiġi rrilevat li Google ma tikkontestax l-analiżi tal‑Kummissjoni, li tinsab fil-punt 2 tal-premessa 191 tad-deċiżjoni kkontestata, tar-risposti ta’ [kunfidenzjali] u ta’ [kunfidenzjali], liema analiżi tgħid li dawn ir-risposti ma jurux is-sostitwibbiltà taż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni.

346

Fit-tieni lok, fir-rigward tal-eżempju ta’ [kunfidenzjali], Google tippreżenta fl-Anness A.16 tar-rikors, fl-immaġnijiet 6 u 7, żewġ ritratti tal‑iskrin ta’ paġni internet wara tiftix fuq [kunfidenzjali], li ġew eżaminati fil-punt 1 tal-premessa 191 tad-deċiżjoni kkontestata. Google tispjega li, filwaqt li l-istampa nru 6 turi reklamar tat-tiftix online ġġenerat permezz tas-servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ Google, l-istampa nru 7 tirreferi għal reklamar ta’ [kunfidenzjali] (house ad) mibjugħ direttament minnha.

347

Dwar dan is-suġġett għandu jiġi osservat li l-fatt li [kunfidenzjali] tuża ż‑żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni sabiex tbigħ spazji ta’ reklamar mhux neċessarjament juri li dawn il-kanali huma sostitwibbli. Dan ċertament huwa prova li l-istess pubblikatur jista’ jagħżel li juri r-reklamar tiegħu stess fuq paġni tas-sit internet tiegħu u juri reklamar tat-tiftix online mibjugħ permezz ta’ intermedjazzjoni fuq paġna oħra. Madankollu, skont l-ispjegazzjoni tal-Kummissjoni fil-paragrafu 1 tal‑punt 1 tal‑premessa 191 tad-deċiżjoni kkontestata, din l-għażla tista’ ssir skont il-possibilitajiet ta’ valorizzazzjoni tal-kliem prinċipali użati fit-talbiet għal tiftix. F’dan il-każ, is-sempliċi fatt li pubblikatur ibiegħ ir‑reklamar kemm direttament u permezz ta’ intermedjazzjoni ma jurix li ż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni huma interkambjabbli jew sostitwibbli minħabba l-karatteristiċi tagħhom, il-prezz tagħhom u l-użu li huma intiżi għalih fis-sens tal-ġurisprudenza u tal-Avviż dwar id‑definizzjoni tas-suq iċċitati fil-punti 125 u 126 iktar ’il fuq.

348

Fit-tielet lok, fir-rigward tal-eżempju ta’ [kunfidenzjali], Google tippreżenta, fl-Anness A.22 tar-rikors, ritratt tal-iskrin wara talba għal tiftix fuq is-sit internet [kunfidenzjali] li juri l-wiri ta’ reklamar mibjugħ direttament minn [kunfidenzjali] ’il fuq mir-riżultati tat-tiftix u tar‑reklamar tat-tiftix online iġġenerati permezz tas-servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ Google taħt l-imsemmija riżultati.

349

Madankollu, hemm lok li jiġi osservat li dan ir-ritratt tal-iskrin ma ġiex eżaminat fl-analiżi tad-definizzjoni tas-suq rilevanti mwettqa fid-deċiżjoni kkontestata u li fil-fajl ma hemm l-ebda element li juri li Google ppreżentatu lill-Kummissjoni matul il-proċedura amministrattiva. Għalhekk, Google ma għandhiex tikkritika lill-Kummissjoni talli injorat dan l-eżempju, kuntrarjament għad-dikjarazzjoni tagħha fir-rikors. Barra minn hekk, skont l-argumenti tal-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet bil‑miktub tagħha, dan ir-ritratt tal-iskrin, li juri reklamar mibjugħ permezz ta’ kanali ta’ bejgħ differenti fuq l-istess paġna internet, għandhom tendenza li juru l-kumplimentarjetà bejn iż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni iktar milli s-sostitwibbiltà tagħhom. F’dan is-sens, l‑eżempju ta’ [kunfidenzjali] huwa konformi mal-imġiba tal-pubblikaturi deskritta fil-premessi 188, 190, 191 u fil-punt 2 tal-premessa 192 tad‑deċiżjoni kkontestata. F’dawn il-premessi, il-Kummissjoni rrilevat li diversi pubblikaturi, bħal membri tal-[kunfidenzjali] u ċerti msieħba diretti ta’ Google, [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], u [kunfidenzjali], kienu jbiegħu direttament spazji ta’ reklamar, iżda kienu użaw ukoll b’mod sistematiku bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni fid-dawl, essenzjalment, ta’ vantaġġi li dan l-aħħar kanal ta’ bejgħ kien jagħti. Tali mġiba tista’ turi kumplimentarjetà bejn iż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni iktar milli sostitwibbiltà bejniethom.

350

Fi kwalunkwe każ, anki jekk l-eżempji ta’ [kunfidenzjali] u ta’ [kunfidenzjali] kienu magħmula minn indizji tal-eżistenza ta’ sostitwibbiltà tal-bejgħ ta’ reklami online permezz ta’ intermedjazzjoni u tal-bejgħ dirett mill-pubblikaturi, li ma ġietx ipprovata, għandu jiġi kkonstatat li dawn l-elementi ma humiex suffiċjenti sabiex jikkontrobilanċjaw il-provi ppreżentati fil-premessi 187 u 188 tad‑deċiżjoni kkontestata li jindikaw li l-pubblikaturi, ġeneralment, ma jqisux iż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni bħala sostitwibbli minħabba spejjeż ta’ tranżazzjoni sinjifikatament inqas għolja tal-bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni u tal-aċċess iktar faċli għal bażi kbira ta’ persuni li jirreklamaw li toffri l-intermedjazzjoni meta mqabbla mal-bejgħ dirett.

351

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li Google ma turix li l‑Kummissjoni ċaħdet b’mod żbaljat, fil-premessa 191 tad-deċiżjoni kkontestata, eżempji ta’ pubblikaturi li jużaw iż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni fl-analiżi tagħha tas-sostitwibbiltà ta’ dawn il-kanali ta’ bejgħ.

b)

Fuq is-sostitwibbiltà taż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni mill-perspettiva tal-persuni li jirreklamaw

352

Fil-premessa 192 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni qieset, essenzjalment, li l-eżempji msemmija minn Google, ta’ pubblikaturi li żviluppaw kapaċitajiet avvanzati ta’ mira tal-utent, jiġifieri [kunfidenzjali], [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali], ma jagħtu l-ebda indizju dwar is-sostitwibbiltà taż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni.

353

Google ssostni li l-Kummissjoni ċaħdet b’mod żbaljat dawn il-provi, li kienu juru s-sostitwibbiltà taż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni mill‑perspettiva tal-persuni li jirreklamaw. Fil-fatt, il-pubblikaturi kienu kapaċi juru reklamar mibjugħ direttament b’mod effikaċi ferm fid-dawl tal‑fatt li uħud fosthom jistgħu jiġbru data fuq l-utenti (bħal [kunfidenzjali]), b’mod partikolari permezz tar-reġistrazzjoni tal-utenti u l-użu ta’ cookies (bħal [kunfidenzjali]), u jiffukaw fuq l-utenti li diġà jkunu żaru sit internet (bħal [kunfidenzjali]).

354

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

355

F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-eżempji ppreżentati minn Google jenfasizzaw il-kapaċitajiet ta’ mira tal-utenti offruti mir-reklamar mhux relatat mat-tiftix online fuq is-siti internet ta’ ċerti pubblikaturi. Minkejja li dawn l-elementi jistgħu juru li dawn il-pubblikaturi jistgħu jbiegħu direttament lill-persuni li jirreklamaw spazji ta’ reklamar attraenti, Google ma tispjegax kif dan il-fatt biss jista’ juri li l-persuni li jirreklamaw iqisu t-tqegħid tar-reklamar online direttament mal‑pubblikaturi bħala sostitwibbli għat-tqegħid ta’ tali reklamar permezz ta’ intermedjarju, pereżempju Google u s-servizz AFS tagħha fir-rigward tar-reklamar tat-tiftix online.

356

Barra minn hekk, Google ma tikkritikax l-osservazzjoni tal‑Kummissjoni, fil-paragrafu 2 tal-premessa 192 tad-deċiżjoni kkontestata, li [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] kienu komplew jużaw is‑servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ Google għar-reklamar tat-tiftix online, minkejja l-iżvilupp tal-għodda proprja tagħhom sabiex jiffukaw aħjar fuq ir-reklamar li jippromwovi l-prodotti proprji tagħhom. Din il-konstatazzjoni tissuġġerixxi li [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] kienu jqisu li l-għodda tagħhom ma setgħux jissostitwixxu l‑bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni.

357

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li Google ma turix li l‑Kummissjoni ċaħdet b’mod żbaljat l-eżempji tagħha fil-premessa 192 tad-deċiżjoni kkontestata.

c)

Fuq it-teħid inkunsiderazzjoni tad-deċiżjoni Telefónica UK

358

Fil-premessa 193 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ddikjarat li d-deċiżjoni Telefónica UK ma kinitx issostni l-argumenti ta’ Google, peress li, f’din id-deċiżjoni, il-Kummissjoni ħalliet miftuħa l-kwistjoni dwar jekk ir-restrizzjoni eżerċitata mill-bejgħ dirett ta’ reklamar fuq telefon mobbli fuq il-bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni ta’ dan ir‑reklamar kinitx tiġġustifika tkabbir tas-suq inkwistjoni.

359

Google ssostni li l-Kummissjoni ċaħdet b’mod żbaljat il-konklużjoni tagħha fid-deċiżjoni Telefónica UK li l-bejgħ dirett ta’ reklamar fuq telefon mobbli kien jirrestrinġi, b’mod sinjifikattiv, il-bejgħ ta’ reklamar fuq telefon mobbli permezz ta’ intermedjazzjoni.

360

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

361

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar, kif diġà ġie rrilevat fil-punti 238 u 300 iktar ’il fuq, li l-Kummissjoni ma hijiex marbuta b’evalwazzjonijiet relatati mas-swieq rilevanti mwettqa f’deċiżjonijiet preċedenti tagħha.

362

Barra minn hekk, u fi kwalunkwe każ, għandu jiġi osservat li l‑Kummissjoni ħalliet miftuħa, fid-deċiżjoni Telefónica UK, il-kwistjoni tas-segmentazzjoni tas-suq għall-bejgħ ta’ spazji ta’ reklamar fuq telefon mobbli bejn il-bejgħ dirett u l-bejgħ permezz ta’ intermedjazzjoni, skont il-konstatazzjoni li tinsab fil-premessa 193 tad-deċiżjoni kkontestata. Hija indikat espressament li l-istudju tas-suq tagħha ma kienx jippermetti li tinsilet konklużjoni ċara fuq din il-kwistjoni.

363

Barra minn hekk, Google ma tispjegax, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, għaliex l-osservazzjonijiet tal-Kummissjoni, fid-deċiżjoni Telefónica UK, dwar is-sostitwibbiltà eventwali tal-kanali ta’ bejgħ għall-ispazji ta’ reklamar fuq telefon mobbli, kienu rilevanti fil-qafas tal‑analiżi, fid-deċiżjoni kkontestata, tas-sostitwibbiltà taż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni, li jirrigwardaw ir-reklamar online.

364

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li Google ma turix li l‑Kummissjoni kkommettiet żball fil-premessa 193 tad-deċiżjoni kkontestata, billi qieset li d-deċiżjoni Telefónica UK ma kinitx issostni l‑argument tagħha.

d)

Konklużjoni fuq it-tieni parti tal-ewwel motiv

365

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-argumenti ta’ Google ma jwasslux sabiex jikkontestaw l-eżattezza, l-affidabbiltà u l-koerenza tal-provi li bbażat ruħha fuqhom il-Kummissjoni fl-evalwazzjoni globali tagħha tas-sostitwibbiltà tal-bejgħ ta’ reklamar online permezz ta’ intermedjazzjoni u tal-bejgħ ta’ reklamar online magħmul direttament mill-pubblikaturi, u lanqas uriet li din tal-aħħar naqset milli tieħu inkusiderazzjoni elementi rilevanti għal dan il-għan. Konsegwentament, Google ma turix li l-Kummissjoni kkunsidrat b’mod żbaljat li kien hemm grad limitat ta’ sostitwibbiltà taż-żewġ kanali ta’ bejgħ inkwistjoni.

366

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, hemm lok li tiġi miċħuda t-tieni parti tal-ewwel motiv ta’ Google.

3.

Konklużjoni fuq l-ewwel motiv

367

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li Google ma urietx li d‑definizzjoni tas-swieq rilevanti mwettqa mill-Kummissjoni kienet żbaljata.

368

Konsegwentament, l-argument ta’ Google, ibbażat fuq il-fatt li l‑Kummissjoni ma stabbilixxietx il-pożizzjoni dominanti tagħha fis-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż‑ŻEE, huwa wkoll infondat inkwantu dan l-argument huwa bbażat biss fuq id-definizzjoni allegatament żbaljata ta’ dan is-suq. L-argumenti ta’ Google ma jippermettux għalhekk li tiġi kkontestata l-konklużjoni tal‑Kummissjoni, li tinsab fil-premessa 274 tad-deċiżjoni kkontestata, li Google kellha pożizzjoni dominanti mill‑2006 sal‑2016 fis-suq tal‑intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż‑ŻEE.

369

Konsegwentament, hemm lok li l-ewwel motiv ta’ Google jiġi miċħud bħala infondat.

C.

Fuq it-tieni motiv, ibbażat fuq il-fatt li l-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, ma kinitx tikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti

370

Permezz tat-tieni motiv tagħha, Google tikkritika lill-Kummissjoni talli kkunsidrat li l-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas-siti kollha, kienet tikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti fis-sens tal-Artikolu 102 TFUE. Dan il-motiv huwa magħmul minn tliet partijiet, ibbażati, l-ewwel waħda, fuq il-fatt li l‑imsemmija klawżola ma tikkostitwixxix obbligu ta’ provvista esklużiva fis‑sens tal‑ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza tat‑13 ta’ Frar 1979, Hoffmann-La Roche vs Il-Kummissjoni (85/76, EU:C:1979:36), it-tieni, fuq il-fatt li l-Kummissjoni kellha l-obbligu li tanalizza l-effetti ta’ din il-klawżola u, it-tielet, fuq il-fatt li d-deċiżjoni kkontestata ma tistabbilixxix li l-klawżola inkwistjoni kellha l-kapaċità li tirrestrinġi l-kompetizzjoni.

371

Preliminarjament, hemm lok li jitfakkar li, fil-mudell tal-FSG ta’ qabel ix‑xahar ta’ Marzu 2009, il-klawżola ta’ esklużività kienet redatta kif ġej:

1.

Fuq l‑ewwel u t‑tieni parti tat‑tieni motiv, ibbażati, rispettivament, fuq il‑fatt li l‑klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil‑FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas‑siti kollha, ma tikkostitwixxix obbligu ta’ provvista esklużiva fis-sens tal‑ġurisprudenza li tirriżulta mis‑sentenza tat‑13 ta’ Frar 1979, Hoffmann-La Roche vs Il‑Kummissjoni (85/76, EU:C:1979:36), u fuq il-fatt li l‑Kummissjoni kellha obbligu li tanalizza l‑effetti ta’ din il‑klawżola

372

Minn naħa, fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni fakkret fil‑ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza tat‑13 ta’ Frar 1979, Hoffmann-La Roche vs Il-Kummissjoni (85/76, EU:C:1979:36), li tipprovdi li, “impriża li tinsab f’pożizzjoni dominanti fis-suq torbot – anki jekk fuq talba tagħhom – numru ta’ xerrejja b’obbligu jew wegħda li jiksbu l-bżonnijiet kollha tagħhom jew parti kunsiderevoli minnhom esklużivament mingħand l-imsemmija impriża u dan jikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti skont l-Artikolu [102 TFUE]” (ara l‑punt 89 tal‑imsemmija sentenza).

373

Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni kkonstatat li l-klawżola ta’ esklużività kienet tikkostitwixxi, f’dan il-każ, obbligu ta’ provvista esklużiva peress li kienet tobbliga lill-imsieħba diretti tas-siti kollha jiksbu l-bżonnijiet kollha tagħhom, jew parti kunsiderevoli minnhom, f’servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online mingħand Google. F’dan ir-rigward, hija rrilevat, qabelxejn, li l-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi ma’ dawn l-imsieħba diretti kienet tapplika “ġeneralment” għas-siti internet tagħhom kollha li juru reklamar tat-tiftix online, sussegwentament, li dawn l-imsieħba diretti ma setgħux jidderogaw minn din il-klawżola qabel it-tmiem tal‑FSG tagħhom u, fl-aħħar nett, li l-FSG konklużi ma’ [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] kienu jobbligaw lil dawn tal-aħħar jissuġġettaw is-siti internet tagħhom kollha li juru tali reklamar għall-imsemmija klawżola.

374

F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni qieset, prinċipalment, li l‑klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, kienet tikser l-Artikolu 102 TFUE, mingħajr il-ħtieġa li tivverifika jekk din il-klawżola kellhiex il-kapaċità li tirrestrinġi l‑kompetizzjoni fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ.

375

Google tikkritika lill-Kummissjoni talli kkunsidrat li hija ma kellhiex bżonn tivverifika li l-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas-siti kollha, kellha l-kapaċità li tirrestrinġi l‑kompetizzjoni. Hija ssostni, f’dan ir-rigward, li l-Kummissjoni ma stabbilixxietx li dawn l-imsieħba diretti kienu suġġetti għal obbligu ta’ provvista esklużiva li kien jikser l-Artikolu 102 TFUE skont il-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza tat‑13 ta’ Frar 1979, Hoffmann-La Roche vs Il‑Kummissjoni (85/76, EU:C:1979:36). Barra minn hekk, hija ssostni li l-prinċipji stabbiliti mill-Qorti tal-Ġustizzja fis‑sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2017, Intel vs Il-Kummissjoni (C‑413/14 P, EU:C:2017:632), jirrikjedu li l-Kummissjoni teżamina l-effetti tal-imsemmija klawżola sabiex jiġi stabbilit jekk din kinitx tikkostitwixxi ksur ta’ din id‑dispożizzjoni.

376

Surfboard tikkritika lill-Kummissjoni talli kkunsidrat li hija kienet suġġetta għal obbligu ta’ provvista esklużiva.

377

Il-Kummissjoni ssostni li, meta l-FSG ġie konkluż, il-klawżola ta’ esklużività li kienet fih kienet tapplika għall-perijodu kollu ta’ dan il‑FSG. Konsegwentament, imsieħeb dirett li inkluda s-siti internet tiegħu kollha fil-FSG tiegħu kien obbligat, wara d-dħul fis-seħħ ta’ dan il-FSG, li jikseb, esklużivament mingħand Google, il-bżonnijiet kollha tiegħu f’servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, u dan jikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti skont il-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza tat‑13 ta’ Frar 1979, Hoffmann‑La Roche vs Il‑Kummissjoni (85/76, EU:C:1979:36).

378

Barra minn hekk, il-Kummissjoni ssostni li s-sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2017, Intel vs Il-Kummissjoni (C‑413/14 P, EU:C:2017:632), tikkjarifika l-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza tat‑13 ta’ Frar 1979, Hoffmann-La Roche vs Il-Kummissjoni (85/76, EU:C:1979:36), biss f’dak li jirrigwarda l-obbligi esklużivi ta’ provvista imposti minn impriża dominanti bħala korrispettiv ta’ tnaqqis jew ta’ pagament, li ma huwiex il-każ f’dan il-każ.

379

Fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Ġustizzja fil-fatt irrikonoxxiet, fis-sentenza tat‑13 ta’ Frar 1979, Hoffmann-La Roche vs Il-Kummissjoni (85/76, EU:C:1979:36, punt 89), li l-klawżoli li permezz tagħhom partijiet kontraenti impenjaw ruħhom li jiksbu l-provvisti tagħhom għall‑bżonnijiet kollha tagħhom jew għal parti kunsiderevoli minnhom mingħand impriża f’pożizzjoni dominanti, anki jekk mhux akkumpanjati bi tnaqqis, kienu jikkostitwixxu, min-natura tagħhom, sfruttament ta’ pożizzjoni dominanti u li l-istess japplika għat-tnaqqis għal lealtà mogħti minn tali impriża (sentenza tad‑19 ta’ Jannar 2023, Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, punt 46).

380

Madankollu, fis-sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2017, Intel vs Il‑Kummissjoni (C‑413/14 P, EU:C:2017:632, punt 138), il-Qorti tal‑Ġustizzja spjegat, fl-ewwel lok, il-ġurisprudenza msemmija iktar ’il fuq fil-każ fejn impriża f’pożizzjoni dominanti ssostni, matul il‑proċedura amministrattiva, billi tipproduċi provi insostenn tal‑allegazzjonijiet tagħha, li l-aġir tagħha ma kellux il-kapaċità li jirrestrinġi l-kompetizzjoni u, b’mod partikolari, li jipproduċi l-effetti ta’ esklużjoni allegati (sentenza tad‑19 ta’ Jannar 2023, Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, punt 47).

381

Għal dan il-għan, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat li, f’din is-sitwazzjoni, il‑Kummissjoni għandha mhux biss tanalizza, minn naħa, l‑importanza tal-pożizzjoni dominanti tal-impriża fis-suq rilevanti u, min-naħa l-oħra, ir-rata ta’ kopertura tas-suq mill-prattika kkontestata, kif ukoll il-kundizzjonijiet u l-modalitajiet tal-għoti tat-tnaqqis inkwistjoni, it-tul tiegħu u l-ammont tiegħu, iżda hija obbligata wkoll tevalwa l‑eventwali eżistenza ta’ strateġija intiża sabiex teskludi l-kompetituri tal‑inqas effettivi daqs l-impriża f’pożizzjoni dominanti (sentenzi tas‑6 ta’ Settembru 2017, Intel vs Il-Kummissjoni, C‑413/14 P, EU:C:2017:632, punt 139, u tad‑19 ta’ Jannar 2023, Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, punt 48).

382

Il-Qorti tal-Ġustizzja żiedet, fit-tieni lok, li l-analiżi tal-kapaċità ta’ esklużjoni hija rilevanti wkoll għall-evalwazzjoni tal-punt dwar jekk skema ta’ tnaqqis li, bħala regola taqa’ taħt il-projbizzjoni tal‑Artikolu 102 TFUE, tistax tkun oġġettivament iġġustifikata. Barra minn hekk, l-effett ta’ esklużjoni li jirriżulta minn sistema ta’ tnaqqis, żvantaġġjuża għall-kompetizzjoni, jista’ jiġi kkumpensat, jew anki maqbuż, permezz tal-vantaġġi f’dak li jirrigwarda l-effettività li jagħtu benefiċċju wkoll lill-konsumatur. Issa, tali bbilanċjar tal-effetti, favorevoli u sfavorevoli għall-kompetizzjoni, tal-prattika kkontestata, jista’ jsir biss wara analiżi tal-kapaċità ta’ esklużjoni tal-kompetituri li huma tal-inqas effettivi daqs l-impriża f’pożizzjoni dominanti, inerenti għall-prattika inkwistjoni (sentenzi tas‑6 ta’ Settembru 2017, Intel vs Il‑Kummissjoni, C‑413/14 P, EU:C:2017:632, punt 140, u tad‑19 ta’ Jannar 2023, Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, punt 49).

383

Huwa minnu li, billi pprovdiet din it-tieni preċiżazzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja semmiet biss l-iskemi ta’ tnaqqis. Madankollu, peress li kemm il-prattiki ta’ tnaqqis kif ukoll il-klawżoli ta’ esklużività jistgħu jkunu oġġettivament iġġustifikati jew l-iżvantaġġi li jiġġeneraw jiġu kkumpensati, jew anki maqbuża, permezz ta’ vantaġġi f’termini ta’ effettività li minnhom japprofitta wkoll il-konsumatur, tali preċiżazzjoni għandha tinftiehem bħala li tgħodd kemm għal prattika waħda kif ukoll għall-oħra (sentenza tad‑19 ta’ Jannar 2023, Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, punt 50).

384

Qabelxejn, minbarra li tali interpretazzjoni tidher koerenti mal-ewwel preċiżazzjoni magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2017, Intel vs Il-Kummissjoni (C‑413/14 P, EU:C:2017:632, punt 139), għandu jiġi kkonstatat li, jekk il-klawżoli ta’ esklużività jqajmu, minħabba n-natura tagħhom, preokkupazzjonijiet leġittimi tal-kompetizzjoni, il-kapaċità tagħhom li jeskludu l-kompetituri ma hijiex awtomatika, kif turi wkoll il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni intitolata “Linji Gwida dwar il-prijoritajiet adottati mill-Kummissjoni għall-applikazzjoni tal-Artikolu[102 TFUE] għall-prattiki ta’ esklużjoni abużivi tal-impriżi dominanti” (ĠU 2009, C 45, p. 7) (sentenza tad‑19 ta’ Jannar 2023, Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, punt 51).

385

B’hekk, minn naħa, meta l-Kummissjoni tissuspetta li impriża kisret l-Artikolu 102 TFUE billi tuża klawżoli ta’ esklużività, u li din tal‑aħħar tikkontesta, matul il-proċedura, il-kapaċità konkreta tal‑imsemmija klawżoli li jeskludu mis-suq kompetituri daqstant effettivi, bi provi insostenn, hija għandha tiżgura ruħha, fl-istadju tal‑karatterizzazzjoni tal-ksur, li dawn il-klawżoli kellhom, fiċ‑ċirkustanzi tal-każ, il-kapaċità effettiva li jeskludu mis-suq kompetituri effettivi daqs din l-impriża (sentenza tad‑19 ta’ Jannar 2023, Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, punt 52).

386

Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni għandha wkoll tevalwa, b’mod konkret, il-kapaċità ta’ dawn il-klawżoli li jirrestrinġu l-kompetizzjoni, meta, matul il-proċedura amministrattiva, l-impriża ssuspettata, mingħajr ma tikkontesta formalment li l-imġiba tagħha kellha l-kapaċità li tirrestrinġi l-kompetizzjoni, issostni li jeżistu ġustifikazzjonijiet għall‑imġiba tagħha (sentenza tad‑19 ta’ Jannar 2023, Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, punt 53).

387

F’dan il-każ, minn naħa, huwa stabbilit li Google kienet ikkontestat, matul il-proċedura amministrattiva u bi provi insostenn, il‑kapaċità tal-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas-siti kollha, li tirrestrinġi l-kompetizzjoni. Min‑naħa l-oħra, huwa wkoll stabbilit li Google kienet sostniet li din il‑klawżola kienet oġġettivament iġġustifikata.

388

F’dawn iċ-ċirkustanzi, hija l-Kummissjoni li għandha turi li l-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, kellha l-kapaċità li tirrestrinġi l-kompetizzjoni u hija għandha tieħu inkunsiderazzjoni, għal dan il-għan, iċ-ċirkustanzi kollha rilevanti tal-każ.

389

Konsegwentament, għandu jiġi rrilevat li, kuntrarjament għal dak li tiddikjara fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ma setgħetx tillimita ruħha sabiex tikkonstata, sabiex tistabbilixi ksur tal-Artikolu 102 TFUE, li l-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha kienet timponi, fuq dawn tal-aħħar, obbligu ta’ provvista esklużiva mingħand Google sabiex jiksbu l-bżonnjiet kollha tagħhom jew parti kunsiderevoli minnhom, f’servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online. Fil‑fatt, hija kellha, barra minn hekk, turi li l-imsemmija klawżola kellha l-kapaċità li tirrestrinġi l-kompetizzjoni, waqt li tieħu inkunsiderazzjoni l-fatti rilevanti kollha tal-każ, li hija għamlet, fil-fatt, sussidjarjament, fid‑deċiżjoni kkontestata.

390

B’hekk, mingħajr il-bżonn li tingħata deċiżjoni dwar il-kwistjoni, imqajma minn Google, dwar jekk il-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil‑FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha tikkostitwixxix effettivament obbligu ta’ provvista esklużiva, bħal dak imsemmi mill‑ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza tat‑13 ta’ Frar 1979, Hoffmann-La Roche vs Il‑Kummissjoni (85/76, EU:C:1979:36), hemm lok li jiġi konkluż li l‑Kummissjoni kkunsidrat, b’mod żbaljat, prinċipalment, li ma kinitx obbligata tivverifika jekk din il-klawżola setgħetx tirrestrinġi l‑kompetizzjoni fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal‑każ.

391

Konsegwentament, hemm lok li jintlaqgħu l-ewwel u t-tieni parti tat‑tieni motiv.

2.

Fuq it‑tielet parti tat‑tieni motiv, ibbażata fuq il‑fatt li d‑deċiżjoni kkontestata ma tistabbilixxix li l‑klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil‑FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas‑siti kollha, kellha l‑kapaċità li tirrestrinġi l-kompetizzjoni

392

Fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni qieset li, sussidjarjament, fil‑premessa 362 ta’ din id-deċiżjoni, il-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, kellha l-kapaċità li tirrestrinġi l-kompetizzjoni, fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ. Hija rrilevat, f’dan ir-rigward, li din il-klawżola kienet, l-ewwel nett, iddiswadiet lil dawn l-imsieħba diretti milli jużaw intermedjarji kompetituri ta’ Google, it-tieni nett, ipprekludiet lil dawn l-intermedjarji milli jkollhom aċċess għal parti sinjifikattiva tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, it-tielet nett, setgħet ipprekludiet l-innovazzjoni, ir-raba’ nett, għenet lil Google żżomm u ssaħħaħ il‑pożizzjoni dominanti tagħha fis-swieq nazzjonali tar-reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE, bl-eċċezzjoni tal-Portugall, u, il-ħames nett, setgħet ikkawżat dannu lill-konsumaturi. Barra minn hekk, hija kkonstatat li l-klawżola Ingliża kienet żiedet il-kapaċità ta’ din il‑klawżola li tirrestrinġi l-kompetizzjoni.

393

B’mod iktar partikolari, għandu jiġi rrilevat li, meta kkonstatat li l‑klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha kienet, minn naħa, iddiswadiet lil dawn l-imsieħba diretti milli jieħdu provvisti mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google u, min-naħa l-oħra, ipprekludiet lil dawn l-intermedjarji milli jaċċessaw parti sinjifikattiva tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, il-Kummissjoni essenzjalment ikkunsidrat li din il-klawżola kellha l-kapaċità li tipproduci effett ta’ esklużjoni.

394

Barra minn hekk, għandu jiġi nnotat li l-Kummissjoni, mill-effett ta’ esklużjoni tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas-siti kollha, iddeduċiet li din il-klawżola kienet, qabelxejn, setgħet ipprekludiet l-innovazzjoni, sussegwentament, għenet lil Google żżomm u ssaħħaħ il‑pożizzjoni dominanti tagħha fis-swieq nazzjonali inkwistjoni tar-reklamar tat-tiftix online, u, fl-aħħar nett, setgħet ikkawżat dannu lill-konsumaturi.

395

Fil-fatt, qabelxejn, mill-premessi 404 sa 406 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-effett ta’ esklużjoni tal-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil‑FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, ipprekludiet lill‑intermedjarji kompetituri ta’ Google milli jipprovdu jew jiżviluppaw reklamar differenti relatat mat-tiftix online, b’tali mod li din il-klawżola skorraġixxithom milli jinvestu fl-innovazzjoni. Sussegwentament, mill‑premessa 408 ta’ din id-deċiżjoni jirriżulta li dan l-effett ċaħħad lill‑imsemmija intermedjarji mid-dħul u mid-data li setgħu jutilizzaw għall-finijiet tal-provvista ta’ reklamar tat-tiftix online. Fl-aħħar nett, mill-premessa 417 ta’ din l-istess deċiżjoni jirriżulta li l-imsemmi effett ippermetta lil Google tistabbilixxi l-prezzijiet imħallsa mill-persuni li jirreklamaw f’livell għoli, biex b’hekk żiedet il-prezzijiet, imħallsa mill-konsumaturi, ta’ beni li huma s-suġġett tar-reklamar tat-tiftix online. Il-Kummissjoni żiedet, fil-premessa 418 ta’ din l-istess deċiżjoni, li l-fatt li l-imsemmija klawżola kienet setgħet ipprekludiet l‑innovazzjoni kien ukoll ipprekluda lill-konsumaturi minn għażla ikbar ta’ reklamar tat-tiftix online.

396

Google ssostni li l-Kummissjoni ma stabbilixxietx li l-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, l-ewwel nett, setgħet tipproduċi l-effett ta’ esklużjoni kkonstatat fid‑deċiżjoni kkontestata, it-tieni nett, għenitha żżomm u ssaħħaħ il‑pożizzjoni dominanti tagħha fis-swieq nazzjonali inkwistjoni tar‑reklamar tat-tiftix online u, it-tielet nett, ikkawżat dannu għall-innovazzjoni jew għall-konsumaturi. Barra minn hekk, hija tikkritika lill-Kummissjoni talli ma pprovatx li l-klawżola Ingliża setgħet tirrestrinġi l-kompetizzjoni.

397

Surfboard issostni li l-FSG li hija kkonkludiet ma’ Google ma pprekludihiex milli tikseb provvisti mingħand intermedjarji kompetituri ta’ din tal-aħħar u tikkontesta l-fatt li l-kuntratti online ma kinux jippermettu li jiġu ssodisfatti l-bżonnijiet tal-pubblikaturi għal tal-inqas uħud mis-siti internet tagħhom. Hija żżid li l-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG tagħha, kienet, fi kwalunkwe każ, oġġettivament iġġustifikata.

398

Qabelxejn għandu jiġi eżaminat l-effett ta’ esklużjoni, ikkonstatat fid‑deċiżjoni kkontestata, li jirriżulta mill-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha. Għandu għalhekk jiġi vverifikat jekk din il-klawżola kellhiex il-kapaċità, minn naħa, li tiddiswadi lil dawn l-imsieħba diretti milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google u, min-naħa l-oħra, li tipprekludi lil dawn intermedjarji milli jkollhom aċċess għal parti sinjifikattiva tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online.

399

F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, fil-premessa 364 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni spjegat li, għall-finijiet tal-analiżi tagħha sabiex turi li l-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas-siti kollha, kellha l-kapaċità li tirrestrinġi l‑kompetizzjoni, hija ħadet inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi kollha rilevanti fosthom, b’mod partikolari, minn naħa, l-importanza tal‑pożizzjoni dominanti ta’ Google, kemm fis-swieq nazzjonali inkwistjoni tar-reklamar tat-tiftix online kif ukoll fis-suq tal‑intermedjazzjoni fir-rigward tar-reklamar relatat ma’ dan it-tiftix u, min-naħa l-oħra, ir-rata ta’ kopertura tal-imsemmija klawżola fuq dan l‑aħħar suq kif ukoll it-“tul ta’ żmien ta’ [din il-]klawżola”. Hija rreferiet, f’dan ir-rigward, rispettivament, għat-Taqsima 7 ta’ din id-deċiżjoni, relatata mal-pożizzjoni dominanti ta’ Google, li l-kontenut tagħha huwa mqassar fil-punti 39 sa 66 iktar ’il fuq, kif ukoll għat-Taqsima 8.3.4.2 kollha tal-imsemmija deċiżjoni, dwar l-impossibbiltà għall‑intermedjarji kompetituri ta’ Google li jaċċessaw parti sinjifikattiva tal-imsemmi suq.

400

Għandu jiġi rrilevat li l-approċċ użat mill-Kummissjoni huwa konformi mal-ġurisprudenza li tipprovdi, fil-każ fejn impriża ssostni, matul il‑proċedura amministrattiva, bi provi insostenn, li l-imġiba tagħha ma kellhiex l-kapaċità li tirrestrinġi l-kompetizzjoni u, b’mod partikolari, li tipproduċi l-effetti ta’ esklużjoni kkritikati, il-Kummissjoni hija obbligata tanalizza, b’mod partikolari, l-importanza tal-pożizzjoni dominanti tal‑impriża fis-suq rilevanti, ir-rata ta’ kopertura tas-suq mill-prattika kkontestata, kif ukoll il-kundizzjonijiet u l-modalitajiet tal-klawżola inkwistjoni u t-tul tagħhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2017, Intel vs Il-Kummissjoni, C‑413/14 P, EU:C:2017:632, punt 139).

401

F’dan ir-rigward, hemm lok jiġi rrilevat li, fit-Taqsima 7 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni qieset li Google kienet f’pożizzjoni dominanti b’mod partikolari fis-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE mill‑2006 sal‑2016, fid‑dawl tal-ishma tas-suq ta’ din tal-aħħar, tal-barrieri għad-dħul u għat‑tkabbir u tan-nuqqas ta’ saħħa tax-xerrej kumpensatorja min-naħa tal-pubblikaturi.

402

L-ewwel nett, fir-rigward tal-ishma tas-suq ta’ Google fis-suq tal‑intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż‑ŻEE, billi bbażat ruħha fuq id-dħul gross ta’ Google, il-Kummissjoni kkonstatat, minn naħa, abbażi tad-data ġejja minn din tal-aħħar, li din kellha ishma tas-suq li dejjem kienu ogħla minn [kunfidenzjali] % bejn l‑2006 u l‑2016 u li laħqu, waqt din l-aħħar sena, [kunfidenzjali] % u, min-naħa l-oħra, abbażi ta’ data li ġejja minn Google, Microsoft u Yahoo!, li Google kellha ishma tas-suq ogħla minn [kunfidenzjali] % fl‑2006 li dejjem kienu ogħla minn [kunfidenzjali] % bejn l‑2007 u l‑2014. Filwaqt li bbażat ruħha fuq id‑dħul nett ta’ Google, il‑Kummissjoni kkonstatat, minn naħa, abbażi ta’ data li ġejja minn din tal-aħħar, li hija kellha ishma tas-suq ogħla minn [kunfidenzjali] % fl‑2006 u ogħla minn [kunfidenzjali] % bejn l‑2007 u l‑2016 u, min-naħa l-oħra, abbażi ta’ data li ġejja minn Google u minn Yahoo!, li Google kellha ishma tas-suq li dejjem kienu ogħla minn [kunfidenzjali] % bejn l‑2006 u l‑2011 u li kienet laħqet, waqt din l-aħħar sena, iktar minn [kunfidenzjali] %. Minn dan, il-Kummissjoni ddeduċiet li Google kienet iffaċċjat kompetizzjoni limitata mingħand intermedjari oħra.

403

It-tieni nett, il-Kummissjoni qieset li kien hemm diversi barrieri għad‑dħul u għat-tkabbir fis-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE. F’dan ir-rigward, hija spjegat, b’mod partikolari, li kien hemm bżonn investimenti sinjifikattivi sabiex toħloq, iżżomm u kontinwament itejjeb “pjattaforma tar-reklamar relatata mat‑tiftix online” u li s-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online kien ikkaratterizzat mill-effetti ta’ network. Fil-fatt, is-suċċess ta’ intermedjarju kien jiddependi fuq numru ta’ persuni li jirreklamaw u ta’ pubblikaturi li huwa kien kapaċi jattira kif ukoll fuq id-daqs tal-portafoll ta’ reklamar tat-tiftix online tiegħu. B’hekk, iktar ma jkun hemm persuni li jirreklamaw li jużaw servizz ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, iktar intermedjarju seta’ jagħżel minn fost numru sinjifikattiv ta’ reklamar relatat ma’ dan it-tiftix u, b’hekk, iżid ir-rilevanza tar-reklamar li kien juri bħala risposta għat‑tfittxija online ta’ utent.

404

It-tielet nett, il-Kummissjoni qieset li s-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE kien ikkaratterizzat minn nuqqas ta’ saħħa tax-xerrej kumpensatorja min‑naħa tal-pubblikaturi.

405

Google ma tikkontestax il-kontenut tat-Taqsima 7 tad-deċiżjoni kkontestata apparti minn, fil-kuntest tal-ewwel motiv, li l-Kummissjoni ddefinit b’mod żbaljat is-swieq rilevanti fit-Taqsima 6 ta’ din id‑deċiżjoni.

406

Barra minn hekk, jekk il-kapaċità ta’ klawżoli ta’ esklużività li jeskludu l-kompetituri ma hijiex awtomatika, kif, barra minn hekk, juri l‑paragrafu 36 tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni intitolata “Linji Gwida dwar il-prijoritajiet adottati mill-Kummissjoni għall‑applikazzjoni tal-Artikolu [102 TFUE] għall-prattiki ta’ esklużjoni abużivi tal-impriżi dominanti”, xorta jibqa’ l-fatt li dawn il-klawżoli jqajmu, minħabba n-natura tagħhom, preokkupazzjonijiet leġittimi tal‑kompetizzjoni (sentenza tad‑19 ta’ Jannar 2023, Unilever Italia Mkt. Operations, C‑680/20, EU:C:2023:33, punt 51).

407

F’dan il-każ, huwa stabbilit li, kif jirriżulta mill-kliem tagħha kif tidher fil-mudell tal-FSG ta’ qabel ix-xahar ta’ Marzu 2009, il-klawżola ta’ esklużività kienet tipprojbixxi lill-imsieħba diretti milli juru reklamar kompetitur fis-siti internet inklużi f’FSG, matul il-perijodu ta’ dan tal‑aħħar. Din il-projbizzjoni ma fiha l-ebda eċċezzjoni.

408

Huwa fid-dawl ta’ dawn l-elementi li għandu jiġi eżaminat, fl-ewwel lok, jekk il-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, kellhiex il-kapaċità li tiddiswadi lil dawn tal-aħħar milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google u, fit-tieni lok, jekk l-imsemmija klawżola kellhiex il-kapaċità li tipprekludi lil dawn l-intermedjarji milli jkollhom aċċess għal parti sinjifikattiva tas‑suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online.

a)

Fuq in-natura dissważiva tal-klawżola ta’ esklużività fir-rigward tal-imsieħba diretti tas-siti kollha

409

Fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni qieset li l-klawżola ta’ esklużività kienet iddiswadiet lill-imsieħba diretti tas-siti kollha milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji oħra sabiex juru reklamar kompetitur fuq is-siti internet tagħhom jew fuq uħud mill-paġni tagħhom.

410

Google ssostni, essenzjalment, li l-għażla tal-imsieħba diretti tas-siti kollha li ġeneralment jinkludu s-siti internet tagħhom kollha fil-FSG tagħhom irriżultat mill-kompetizzjoni fuq il-merti, b’tali mod li ma kinux jiksbu provvista mingħand intermedjarji oħra, anki fl-assenza tal‑klawżola ta’ esklużività li tinsab f’dawn il-FSG. Hija tinvoka, f’dan ir‑rigward, l-ewwel nett, il-fatt li dawn l-imsieħba diretti kienu, bħala regola, liberi li jagħżlu s-siti internet li inkludew fil-FSG tagħhom, it-tieni nett, ir-risposti tal-imsemmija msieħba diretti għat-talbiet għal informazzjoni tal-Kummissjoni, it-tielet nett, l-għażla u l-ammont ta’ investimenti magħmula minn Yahoo! u, ir-raba’ nett, studju li hija pproduċiet matul il-proċedura amministrattiva.

411

Preliminarjament, għandu jitfakkar li, skont il-ġurisprudenza ċċitata fil‑punt 108 iktar ’il fuq, sabiex tiġi stabbilita n-natura abbużiva tal‑klawżola ta’ esklużività fir-rigward tal-imsieħba diretti tas-siti kollha, il-Kummissjoni ma kellhiex neċessarjament turi li din il-klawżola kienet effettivament ipproduċiet effetti kompetittivi. Fil-fatt, sabiex tikkonstata ksur tal-Artikolu 102 TFUE, huwa suffiċjenti li l-Kummissjoni tistabilixxi li l-imsemmija klawżola kellha, matul il-perijodu li fih hija kienet implimentata, il-kapaċità li tirrestrinġi l-kompetizzjoni. Minn dan isegwi li l-Kummissjoni ma kinitx obbligata, fid-deċiżjoni kkontestata, li turi li l-klawżola ta’ esklużività kienet effettivament iddiswadiet kull wieħed mill-imsieħba diretti differenti tas-siti kollha milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google.

1)

Fuq l‑għażla tal‑imsieħba diretti li jinkludu sit internet f’FSG

412

Google ssostni li l-imsieħba diretti setgħu jagħżlu s-siti internet li kienu inklużi fil-FSG tagħhom. B’hekk, hija ssostni li, sa fejn l-imsieħba diretti ma kinux, bħala regola, obbligati jinkludu s-siti internet tagħhom kollha fil-FSG tagħhom, il-klawżola ta’ esklużività ma setgħetx tiddiswadihom milli jiksbu provvista mingħand intermedjarju ieħor. F’dan ir-rigward, hija tfakkar li l-imsieħba diretti setgħu jużaw AFS permezz ta’ kuntratti online u li setgħu, fi kwalunkwe ħin, jagħżlu li jużaw servizz kompetitur ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fuq is-siti li ma kinux inklużi fil-FSG tagħhom.

413

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

414

F’dan ir-rigward, huwa stabbbilit li, skont il-klawżola ta’ esklużività, imsieħeb dirett ma setax, bħala regola, juri reklamar kompetitur fuq is‑siti internet li kienu inklużi f’FSG. Minn dan jirriżulta li ladarba imsieħeb dirett għażel li jinkludi wieħed mis-siti internet tiegħu fil-FSG tiegħu, huwa kellu neċessarjament jikseb provvista esklużivament mingħand Google għall-bżonnijiet tiegħu f’termini ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online f’dak li jirrigwarda dan is-sit internet.

415

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li l-Kummissjoni qieset, b’mod korrett, li l-klawżola ta’ esklużività setgħet tiddiswadi lill‑imsieħba diretti milli juru reklamar kompetitur fis-siti internet inklużi fil-FSG tagħhom, minkejja l-fatt li setgħu jikkonkludu kuntratti online u jagħżlu s-siti internet li kienu inklużi f’dawn il-FSG.

2)

Fuq ir‑risposti tal‑imsieħba diretti għad‑diversi talbiet għal informazzjoni tal‑Kummissjoni u l‑ittra ta’ Surfboard

416

Fl-ewwel lok, fil-premessa 348 tad-deċiżjoni kkontestata, il‑Kummissjoni elenkat l-entitajiet legali differenti li, flimkien, jikkostitwixxu l-imsieħba diretti tas-siti kollha. Hija b’hekk identifikat 34 imsieħba diretti tas-siti kollha.

417

Fit-tieni lok, minn naħa, fil-premessa 367 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ċċitat ir-risposti ta’ seba’ msieħba diretti għat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010 sabiex tikkunsidra li l-imsieħba diretti tas-siti kollha kienu jiksbu provvista mingħand intermedjarji oħra fl-assenza tal-klawżola ta’ esklużività għal tal-inqas parti mill-bżonnijiet tagħhom.

418

Is-seba’ msieħba diretti identifikati mill-Kummissjoni fil-premessa 367 tad-deċiżjoni kkontestata huma [kunfidenzjali] (li waħda mis-sussidjarji tagħha hija, minn Ottubru 2010, [kunfidenzjali] li hija waħda mill‑imsieħba diretti tas-siti kollha msemmija fil-premessa 348 ta’ din id‑deċiżjoni), il-grupp [kunfidenzjali] (li fih jappartjeni [kunfidenzjali]), [kunfidenzjali] (liema grupp għandu [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali], li, flimkien, jikkostitwixxu wieħed mill-imsieħba diretti tas-siti kollha fis‑sens ta’ din il-premessa 348), il-grupp [kunfidenzjali] (li fih jappartjenu [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali], li jikkostitwixxu, kull wieħed, imsieħba diretti separati fis-sens tal-imsemmija premessa 348), il-grupp [kunfidenzjali] (li fih jappartjenu [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] li jikkostitwixxu, kull wieħed, imsieħba diretti separati fis-sens tal‑imsemmija premessa 348 tad-deċiżjoni kkontestata), il-grupp [kunfidenzjali] (li jappartjenu għalih [kunfidenzjali]) u [kunfidenzjali].

419

Min-naħa l-oħra, fil-premessa 368 tad-deċiżjoni kkontestata, il‑Kummissjoni ċċitat ir-risposti ta’ żewġ imsieħba diretti sabiex tqis li l‑klawżola ta’ esklużività kienet ipprekludiet lill-imsieħba diretti tas-siti kollha milli jevalwaw l-eventwali interess kummerċjali sabiex jiksbu provvista mingħand intermedjarji kompetituri.

420

Iż-żewġ imsieħba diretti identifikati mill-Kummissjoni fil-premessa 368 tad-deċiżjoni kkontestata huma l-grupp [kunfidenzjali], diġà msemmi fil‑premessa 367 ta’ din id-deċiżjoni, u l-grupp [kunfidenzjali].

421

Bil-grupp [kunfidenzjali] imsemmi kemm fil-premessi 367 u 368 tad‑deċiżjoni kkontestata, għandu jiġi rrilevat li l-Kummissjoni semmiet, b’kollox, ir-risposti ta’ tmien imsieħba diretti separati f’dawn il-premessi. Mill-premessa 348 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li dawn it-tmien imsieħba diretti jirrappreżentaw, fir-realtà, għaxra mit‑34 imsieħba diretti tas-siti kollha identifikati mill-Kummissjoni.

422

Google tirrileva li, fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni qieset li l‑klawżola ta’ esklużività kienet iddisswadiet lill-imsieħba diretti tas-siti kollha fit-totalità tagħhom, identifikati fl-imsemmija deċiżjoni, milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji oħra. Madankollu, hija tikkonstata li din id-deċiżjoni tirreferi biss għad-dikjarazzjonijiet ta’ wħud mill-imsieħba diretti. Barra minn hekk, hija ssostni li, meħuda kollha flimkien, id‑dikjarazzjonijiet tal-imsieħba diretti juru, minn naħa, li dawn tal-aħħar ma kinux affettwati mill-klawżola ta’ esklużività u, min-naħa l‑oħra, li l-għażla tagħha li jużaw AFS irriżultat minn kompetizzjoni fuq il-merti, jiġifieri li huma għażlu AFS minħabba li kien aħjar mis-servizzi kompetituri.

423

Surfboard iżżid li l-klawżola ta’ esklużività ma pprekludithiex milli tikseb provvista għal parti mill-bżonnijiet tagħha mingħand kompetitur ta’ Google.

424

Il-Kummissjoni ssostni li hija bbażat ruħha fuq ir-risposti ta’ tmienja minn 34 imsieħba diretti tas-siti kollha li hija identifikat, filwaqt li Google tirreferi biss, fir-rikors tagħha, għar-risposti magħmula minn tnejn biss minn dawn l-imsieħba diretti. Barra minn hekk, hija tirrileva li r-risposta ta’ wieħed minn dawn iż-żewġ imsieħba diretti tikkorrobora l‑fatt li l-imsieħba diretti tas-siti kollha kienu jiksbu provvista mingħand intermedjarji oħra fl-assenza tal-klawżola ta’ esklużività għal tal-inqas parti mill-bżonnijiet tagħhom. Fir-rigward tar-risposti l-oħra magħmula mill-imsieħba diretti l-oħra msemmija minn Google fl-Anness C.1 tar‑risposta, jew huma irrilevanti, minħabba li kienu ġejjin minn imsieħba diretti li ma kinux imsieħba diretti tas-siti kollha, jew ma kkorroborawx il-fatt li dawn l-imsieħba diretti għażlu AFS, minħabba li kien aħjar mis‑servizzi kompetituri. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tirrileva li 24 mill-35 risposta ċċitata fl-imsemmi Anness C.1 kienu jirrigwardaw id‑domanda 5.2.d tat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010. Madankollu, din id-domanda kienet tirrigwarda l-bdil ta’ intermedjarji, ġeneralment, u mhux speċifikatament il-kwalità ta’ AFS meta mqabbla ma’ dik tas-servizzi ta’ dawn l-intermedjarji.

425

Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni ssostni li Surfboard ma turix li hija ma xtaqitx tikseb provvista mingħand intermedjarju ieħor.

i)

Fuq ir‑rilevanza tar‑risposti għad‑domanda 5.2.d tat‑talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010

426

Insostenn tal-argumenti tagħha mfakkra fil-punt 422 iktar ’il fuq, Google tinvoka r-risposti tal-imsieħba diretti għad-domanda 5.2.d tat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010.

427

F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li d-domanda 5.2.d tat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010 kienet ifformulata kif ġej: “F’liema ċirkustanzi tikkunsidra tibdel l-intermedjarju għal parti minn jew għall-ispazju tar-reklamar tiegħek kollu?”

428

B’hekk, kif issostni l-Kummissjoni, id-domanda 5.2.d tirrigwarda l-bdil ta’ intermedjarju, ġeneralment, u mhux speċifikatament il-kwalità ta’ AFS meta mqabbla ma’ dik tas-servizzi kompetituri.

429

Madankollu, ma għandux jiġi eskluż li, meta rrispondew għad‑domanda 5.2.d, l-imsieħba diretti setgħu jinvokaw elementi rilevanti relatati mad-deċiżjoni tagħhom li jużaw AFS u, jekk ikun il-każ, ir-rwol li seta’ kellha l-klawżola ta’ esklużività f’din id-deċiżjoni. Barra minn hekk, minn naħa, hemm lok li jiġi kkonstatat li l‑Kummissjoni stess ibbażat ruħha, fil-punt 142 tar-risposta, fuq risposta għal din l-istess domanda sabiex twarrab argument ta’ Google. Min-naħa l-oħra, hemm lok li jiġi nnotat li l-Kummissjoni rreferiet, fil‑premessi 367 u 368 tad-deċiżjoni kkontestata, għar-risposti tal-grupp [kunfidenzjali] għad-domandi 5.2.c u 5.2.e li, bħad-domanda 5.2.d, kienet tirrigwarda, ġeneralment, il-kunsiderazzjonijiet relatati mal-għażla li tikseb provvista mingħand intermedjarju partikolari u mhux speċifikatament fuq il-kwalità ta’ AFS meta mqabbla ma’ dik ta’ servizzi kompetituri.

430

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jitqies li, kuntrarjament għal dak li tissuġġerixxi l-Kummissjoni, ma huwiex possibbli li jiġi konkluż li r‑risposti tal-imsieħba diretti għad-domanda 5.2.d huma irrilevanti qabel ma jiġu eżaminati individwalment.

ii)

Fuq ir‑rilevanza tar‑risposti tal‑imsieħba diretti li ma humiex imsieħba diretti tas‑siti kollha

431

Insostenn tal-argumenti tagħha mfakkra fil-punt 422 iktar ’il fuq, Google tinvoka r-risposti għal diversi talbiet għal informazzjoni tal-Kummissjoni ta’ msieħba diretti li ma kinux ikklassifikati bħala msieħba diretti tas-siti kollha fid-deċiżjoni kkontestata.

432

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

433

F’dan ir-rigward, kif ġie rrilevat fil-punt 67 iktar ’il fuq u kif jirriżulta b’mod partikolari, essenzjalment, mill-premessi 341, 362, 366, 380, 403, 407, 416, 422, 627 u 630 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni qieset li l-klawżola ta’ esklużività kienet tikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti f’dak li jirrigwarda biss l-imsieħba diretti tas-siti kollha li kienu, fl-opinjoni tagħha, ġeneralment inkludew is-siti internet tagħhom kollha li juru reklamar tat-tiftix online fil-FSG tagħhom. B’hekk, l-Artikolu 1(1)(a) u (3) tad-dispożittiv tad-deċiżjoni kkontestata jirrigwarda biss lill-imsieħba diretti li kienu obbligati, permezz ta’ din il‑klawżola, li jiksbu provvista mingħand Google għall-bżonnijiet kollha tagħhom jew għal parti kunsiderevoli minnhom. Min-naħa l-oħra, il‑Kummissjoni ma qisitx li l-klawżola ta’ esklużività kienet tikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti fir-rigward tal imsieħba diretti li ma kinux ikkunsidrati bħala msieħba diretti tas-siti kollha.

434

F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni illimitat ruħha li tikkonstata, fit‑Taqsima 8.3.4.1 tad-deċiżjoni kkontestata, li l-klawżola ta’ esklużività kienet iddiswadiet lill-imsieħba diretti tas-siti kollha milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google. Konsegwentament, id-domanda jekk imsieħba diretti oħra, li ma kinux imsieħba diretti tas-siti kollha, kinux ġew skoraġġuti milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google hija irrilevanti.

435

Minn dan isegwi, kif issostni, korrettament, il-Kummissjoni, li r-risposti tal-imsieħba diretti li ma kinux imsieħba diretti tas-siti kollha huma irrilevanti.

iii)

Fuq l‑imsieħba diretti tas‑siti kollha identifikati fid‑deċiżjoni kkontestata

436

Google ssostni li l-Kummissjoni ma stabbilixxietx li l-imsieħba diretti tas-siti kollha, identifikati fid-deċiżjoni kkontestata, kienu inkludew is‑siti internet tagħhom fil-FSG tagħhom u li kienu, konsegwentament, kisbu provvista esklużivament mingħandha għall-bżonnijiet kollha tagħhom jew għal parti kunsiderevoli minnhom.

437

B’mod iktar partikolari, Google tirrileva li l-Kummissjoni kkonstatat, fid‑deċiżjoni kkontestata, li l-imsieħba diretti tas-siti kollha indikawlha, bħala risposta għal talba għal informazzjoni tal‑24 ta’ Frar 2017, li kienu inkludew ġeneralment is-siti internet tagħhom kollha fil-FSG tagħhom sabiex turi li huma kienu suġġetti għal obbligu ta’ provvista esklużiva. Madankollu, minn naħa, il-kelma “ġeneralment” tfisser li l-imsieħba diretti setgħu jeskludu uħud mis-siti internet tagħhom mill-imsemmija FSG. Minn dan isegwi li r-risposta tagħhom għall-imsemmija talba għal informazzjoni ma kinitx suffiċjentament preċiża sabiex tippermetti lill-Kummissjoni tiddeduċi minnha li kienu kisbu provvista esklużivament mingħand Google għall-bżonnijiet kollha tagħhom jew għal parti kunsiderevoli minnhom. Min-naħa l-oħra, il-klawżoli ta’ esklużività, li jinsabu fil-FSG konklużi ma’ [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali], awtorizzaw il-wiri ta’ reklamar kompetitur fis-siti internet inklużi f’dawn il-FSG. Barra minn hekk, huwa stabbilit li tmienja oħra mill‑34 imsieħba diretti tas-siti kollha, identifikati fid-deċiżjoni kkontestata, ma kinux inkludew is-siti internet tagħhom kollha fil-FSG tagħhom.

438

Surfboard ssostni wkoll li l-Kummissjoni qieset, b’mod żbaljat, li hija kienet inkludiet is-siti internet tagħha kollha fil-FSG tagħha. Hija tikkritika, f’dan ir-rigward, lill-Kummissjoni talli ma ħaditx inkunsiderazzjoni posta elettronika tad-Direttur Ġenerali tagħha, mibgħuta lil Google bħala Anness għar-risposta tad-dikjarazzjoni tal‑oġġezzjonijiet, li fiha din tal-aħħar indikat li setgħet tuża servizzi kompetituri ta’ intermedjazzjoni fir-rigward ta’ reklamar tat-tiftix online fuq uħud mis-siti internet tagħha.

439

Il-Kummissjoni ssostni li Google ma stabbilixxietx li l-imsieħba diretti tas‑siti kollha ma kisbux provvista esklużivament mingħandha għall‑bżonnijiet kollha tagħhom jew għal parti kunsiderevoli minnhom.

440

B’mod iktar partikolari, Il-Kummissjoni ssostni li Google ma stabbilixxietx li l-kelma “ġeneralment” kienet interpretata b’mod differenti mill-imsieħba diretti. Barra minn hekkk, mill-argumenti li jinsabu fir-rikors jirriżulta li kienu biss ħamsa mill-imsieħba diretti tas‑siti kollha li setgħu jinterpretaw ħażin din il-kelma. Hija tispjega, f’dan ir-rigward, li l-argumenti, żviluppati fir-risposta u relatati mal‑imsieħba diretti l-oħra, kienu tardivi u, konsegwentament, inammissibbli. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tqis li, fi kwalunkwe każ, l‑approċċ tagħha sabiex tidentifika l-imsieħba diretti tas-siti kollha kien “prudenti u favur Google” sa fejn il-klawżola ta’ esklużività kienet tapplika wkoll għal 69 imsieħba diretti oħra li ma setgħux jikkonfermaw jekk kinux ġeneralment inkludew is-siti internet tagħhom kollha fil-FSG tagħhom. Fir-rigward ta’ Surfboard, hija tirrileva li din tal-aħħar tinvoka biss sit internet wieħed li allegatament ma kienx inkluż fil-FSG tagħha iżda madankollu mingħajr ma pproduċiet prova f’dan ir-rigward.

–

Fuq ir‑rilevanza tal‑argumenti ta’ Google

441

Preliminarjament, għandu jitfakkar li l-Qorti Ġenerali ma tistax, fi kwalunkwe każ, tissostitwixxi l-motivazzjoni tagħha stess b’dik tal-awtur tal-att ikkontestat (sentenza tal‑11 ta’ Novembru 2021, Autostrada Wielkopolska vs Il-Kummissjoni u Il-Polonja, C‑933/19 P, EU:C:2021:905, punt 115). Barra minn hekk, l-awtur ta’ dan l-att ma jistax jikkompleta l-motivazzjoni tiegħu matul il-kawża (ara, f’dan is‑sens, is-sentenza tal‑15 ta’ Diċembru 2021, Oltchim vs Il‑Kummissjoni, T‑565/19, EU:T:2021:904, punt 275). Madankollu, f’dan il-każ, mid-deċiżjoni kkontestata, u b’mod partikolari mill-premessi 341, 362, 366, 380, 403, 407, 416, 422, 627 u mill-punt 1 tal-premessa 630 tagħha kif ukoll mill-Artikolu 1(1)(a) u (3) tad-dispożittiv tagħha, imsemmija fil-punt 433 iktar ’il fuq, jirriżulta li l-Kummissjoni qieset li l-klawżola ta’ esklużività ma kinitx tikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti ħlief jekk din il-klawżola kienet inkluża f’ċerti FSG, imsemmija fil‑premessa 348 tal-imsemmija deċiżjoni, li fihom l-imsieħba diretti kkonċernati kienu ġeneralment inkludew is-siti internet tagħhom kollha, b’tali mod li l-imsemmija klawżola kienet, konsegwentament, obbligat lil dawn l-imsieħba diretti jiksbu provvista mingħand Google għall‑bżonnijiet kollha tagħhom jew għal parti kunsiderevoli minnhom.

442

Konsegwentament, il-fatt, essenzjalment allegat mill-Kummissjoni fl‑osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, li din tal-aħħar setgħet tqis li l‑klawżola ta’ esklużività li tinsab f’FSG oħra kienet tikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti, inkluż meta l-imsieħba diretti kkonċernati ma kinux ġeneralment inkludew is-siti internet tagħhom kollha fil-FSG tagħhom, ma jippermettix li jiġu miċħuda l-argumenti ta’ Google u ta’ Surfboard li permezz tagħhom dawn tal-aħħar jikkritikaw lill‑Kummissjoni talli ma stabbilixxietx li l-imsieħba diretti tas-siti kollha, identifikati fid-deċiżjoni kkontestata, kienu inkludew is-siti internet tagħhom kollha fil-FSG tagħhom u li kienu kisbu provvista esklużivament mingħand Google għal tal-inqas parti kunsiderevoli tal‑bżonnijiet tagħhom. Qabelxejn, għandu jitfakkar li l-Kummissjoni ssostni, barra minn hekk, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, li kienu biss ir-risposti tal-imsieħba diretti tas-siti kollha li kienu rilevanti sabiex tiġi evalwata n-natura dissważiva tal-klawżola ta’ esklużività (ara l‑punt 435 iktar ’il fuq), li tikkonferma b’hekk in-natura effettiva tal‑argumenti ta’ Google u ta’ Surfboard.

–

Fuq l‑affidabbiltà tar‑risposti għat‑talba għal informazzjoni tal‑24 ta’ Frar 2017

443

Għandu jiġi rrilevat li, meta msieħeb dirett kien inkluda s-siti internet tiegħu kollha li juru reklamar tat-tiftix online fil-FSG tiegħu, huwa jkollu neċessarjament jikseb provvista esklużivament mingħand Google għall-bżonnijiet tiegħu kollha f’termini ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online għall‑perijodu previst minn dan il-FSG.

444

Min-naħa l-oħra, meta msieħeb dirett ma jkunx inkluda s-siti internet tiegħu kollha fil-FSG tiegħu, il-Kummissjoni għandha, skont id-deċiżjoni kkontestata, turi li dawk li kienu inklużi kienu jirrappreżentaw tal-inqas parti kunsiderevoli tal-bżonnijiet f’termini servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online ta’ dan l-imsieħeb dirett. B’mod iktar partikolari, mill-premessi 386, 389 u 390 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-volum ta’ tiftix online, it-traffiku u d-dħul iġġenerat mis-siti internet kienu elementi rilevanti sabiex tiġi stabbilita l‑importanza ta’ dawn il-bżonnijiet koperti minn FSG.

445

F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-Kummissjoni prinċipalment ibbażat ruħha fuq ir-risposti għal domanda li tinsab fit-talba għal informazzjoni tal‑24 ta’ Frar 2017 sabiex tidentifika l-imsieħba diretti li kienu kisbu provvista esklużivament mingħand Google għall-bżonnijiet kollha tagħhom jew parti kunsiderevoli minnhom f’termini ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online. Din id-domanda kienet redatta bil-mod segwenti: “Il-kumpannija tiegħek ġeneralment tinkludi s-siti internet kollha tagħha li juru reklamar testwali marbut mat-tiftix fil-FSG konklużi ma’ Google għall-finijiet tal‑provvista tas-servizz AFS?” L-imsieħba diretti kienu mistiedna jirrisponduha permezz ta’ “iva” jew permezz ta’ “le”. Barra minn hekk, kien spjegat li r-risposta kellha tieħu inkunsiderazzjoni l-impriża kollha kemm hi li lilha kienet tappartjeni din il-kumpannija, inkluż il‑kumpanniji prinċipali u sussidjarji eventwali tagħha.

446

Fl-ewwel lok, għandu jiġi kkonstatat, kif tagħmel Google, li l-kelma “ġeneralment” kienet tfisser li l-imsieħba diretti setgħu jirrispondu “iva” għad-domanda tal-Kummissjoni, inkluż meta uħud mis-siti internet tagħhom ma kinux inklużi fil-FSG tagħhom. B’hekk, din id-domanda ċertament ma kinitx tippermetti lill-Kummissjoni tidentifika l-imsieħba diretti li kienu kisbu provvista esklużivament mingħand Google għall‑bżonnijiet kollha tagħhom f’termini ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online. Madankollu, għandu jitfakkar li l-Kummissjoni fittxet biss li tidentifika l-imsieħba diretti li, tal-inqas, kisbu provvista għal parti kunsiderevoli mill-bżonnijiet tagħhom f’termini tas-servizzi tagħha. Minn dan isegwi li hija ma urietx li l-imsieħba diretti tas-siti kollha kienu, fil-każijiet kollha, inkludew is-siti internet tagħhom kollha fil-FSG tagħhom. Barra minn hekk, Google ma tispjegax ir-raġuni li għaliha hija tqis li l-Kummissjoni kellha turi li s-siti internet kollha ta’ kull wieħed minn dawn l-imsieħba diretti kellhom ikunu inklużi fil-FSG tagħhom.

447

Fit-tieni lok, Google ssostni li l-Kummissjoni ma ddefinixxietx it‑terminu “ġeneralment” fit-talba għal informazzjoni tal‑24 ta’ Frar 2017. Minn dan hija ddeduċiet li din il-kelma setgħet tiġi interpretata b’modi differenti mill-imsieħba diretti.

448

Madankollu, l-ewwel nett, jekk huwa minnu li l-kelma “ġeneralment” setgħet tiġi interpretata b’żewġ modi, dan ma jipprekludix lill‑Kummissjoni milli tibbaża ruħha fuq ir-risposti tal-imsieħba diretti sabiex tidentifika dawk li kisbu provvista esklużivament mingħand Google għal tal-inqas parti kunsiderevoli mill-bżonnijiet tagħhom.

449

Fil-fatt, il-kelma “ġeneralment” setgħet tinftiehem mill-imsieħba diretti bħala li tirreferi mhux biss għan-numru ta’ siti internet inklużi fil-FSG (meta mqabbla man-numru ta’ siti internet li kienu esklużi minnu), iżda wkoll għall-“importanza” ta’ dawn is-siti internet, f’termini ta’ traffiku, il-volum ta’ tiftix online u ta’ dħul mill-bejgħ iġġenerat. B’hekk, il-fatt, għal imsieħeb dirett, li jirrispondi “iva” għad-domanda dwar jekk kienx inkluda ġeneralment is-siti internet tiegħu kollha f’wieħed mill-FSG tiegħu kien ifisser jew li s-siti internet kollha ta’ dan l-imsieħeb dirett kienu inklużi f’dan il-FSG jew li l-eventwali siti internet li ma kinux ġew inklużi kienu jiġġeneraw biss traffiku, volum ta’ tiftix online u dħul mill‑bejgħ b’mod limitat, jekk mhux negliġibbli.

450

It-tieni nett, għandu jiġi rrilevat li Google u Surfboard ċertament isostnu li ħdax mill-34 imsieħba diretti tas-siti kollha identifikati fid-deċiżjoni kkontestata ma kinux inkludew is-siti internet tagħhom kollha fil-FSG tagħhom u li ma kinux kisbu provvista esklużivament mingħand Google għal tal-inqas parti kunsiderevoli mill-bżonnijiet tagħhom. Dawn huma, b’mod iktar partikolari, Surfboard, [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali].

451

Madankollu, minn naħa, għandu jiġi rrilevat li, kif jirriżulta mill‑Anness A.37 tar-rikors u mill-Anness B.11 tar-risposta, il-grupp [kunfidenzjali] (li fiha jappartjenu [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali]), il‑grupp [kunfidenzjali] (li fih jappartjeni [kunfidenzjali]) u l-grupp [kunfidenzjali] kienu rrispondew “le” għad-domanda dwar jekk l-impriża li lilha kienu jappartjenu kinitx inkludiet ġeneralment is-siti internet kollha tagħhom fil-FSG tagħhom. Konsegwentament, il-fatt, dejjem jekk jiġi stabbilit, li l-imsieħba diretti kkonċernati ma kinux inkludew is-siti internet tagħhom kollha fil-FSG tagħhom ma għandux jikkostitwixxi indikazzjoni li din id-domanda ma setgħetx tippermetti li jiġu identifikati l-imsieħba diretti li kienu kisbu provvistsa mingħand Google għal tal‑inqas parti kunsiderevoli mill-bżonnijiet tagħhom.

452

Min-naħa l-oħra, għandu jiġi nnotat li, minkejja li Google tikkritika lill‑Kummissjoni li ma stabbilixxietx li [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] kienu kisbu provvista esklużivament mingħand Google għal tal-inqas parti kunsiderevoli mill‑bżonnijiet tagħhom, hija ma tindikax li dawn l-imsieħba diretti, jew il-gruppi li fihom jappartjenu, kienu rrispondew “iva” għad-domanda dwar jekk kinux inkludew ġeneralment is-siti internet kollha tagħhom fil‑FSG tagħhom.

453

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li Google u Surfboard jillimitaw ruħhom sabiex isostnu li tnejn biss mit‑34 imsieħba diretti tas‑siti kollha identifikati fid-deċiżjoni kkontestata, jiġifieri din tal-aħħar u [kunfidenzjali], jew il-gruppi li kienu jappartjenu fihom, kienu rrispondew “iva” għad-domanda dwar jekk kinux inkludew ġeneralment is-siti internet tagħhom kollha fil-FSG tagħhom, filwaqt li dawn l‑imsieħba diretti ma kinux inkludew is-siti internet tagħhom kollha fil‑FSG tagħhom. Madankollu, anki jekk jiġi preżunt li dawn l-imsieħba diretti ma kinux inkludew is-siti internet kollha tagħhom fil-FSG tagħhom u li l-Kummissjoni kellha, konsegwentament, tivverifika l-importanza tal‑bżonnijiet tal-imsemmija msieħba diretti f’termini servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online koperti minn dawn il-FSG, għandu jiġi kkunsidrat li dawn iż-żewġ eżempji ma humiex, fi kwalunkwe każ, suffiċjenti sabiex juru li l-kelma “ġeneralment” fiha nnifisha imponiet diffikultà ta’ interpretazzjoni b’tali mod li ma kinitx tippermetti li tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ obbligu ta’ provvista esklużiva fir-rigward ta’ xi waħda minn dawn l-imsieħba diretti tas‑siti kollha.

454

Konsegwentament, mingħajr il-bżonn li tingħata deċiżjoni dwar l‑ammissabbiltà, ikkontestata mill-Kummissjoni, tal-argumenti ta’ Google li jinsabu fir-risposta, hemm lok li jiġi kkonstatat li Google ma tistax issostni li l-użu tal-kelma “ġeneralment” fit-talba għal informazzjoni tal‑24 ta’ Frar 2017 seta’, fih innifsu, iwassal lill‑Kummissjoni tikkunsidra, b’mod żbaljat, li l-imsieħba diretti tas-siti kollha kienu suġġetti għal obbligu ta’ provvista esklużiva għall-bżonnijiet kollha tagħhom jew għal parti kunsiderevoli minnhom.

455

F’dawn iċ-ċirkustanzi, mingħajr il-bżonn li tingħata deċiżjoni dwar jekk il-11-il imsieħba diretti, imsemmija fil-punt 450 iktar ’il fuq, kinux kisbu provvista esklużivament mingħand Google għal tal-inqas parti kunsiderevoli mill-bżonnijiet tagħhom, għandu jiġi kkonstatat li t‑23 imsieħba diretti l-oħra, imsemmija fil-premessa 348 tad-deċiżjoni kkontestata, għandhom jiġu kkunsidrati bħala imsieħba diretti tas-siti kollha li kienu kisbu provvista esklużivament mingħand Google għal tal‑inqas parti kunsiderevoli mill-bżonnijiet tagħhom.

iv)

Fuq ir‑risposti tal‑imsieħba diretti tas‑siti kollha msemmija fil‑premessi 367 u 368 tad‑deċiżjoni kkontestata

456

Kif jirriżulta mill-punt 421 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni rreferiet, fil‑premessi 367 u 368 tad-deċiżjoni kkontestata, għat-tmien risposti li jirriflettu l-pożizzjoni ta’ għaxra mit‑34 imsieħba diretti tas-siti kollha li hija kienet identifikat. Dawn huma r-risposti ta’ [kunfidenzjali], tal-grupp [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], tal-grupp [kunfidenzjali], tal-grupp [kunfidenzjali], tal-grupp [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali] u tal-grupp [kunfidenzjali].

457

Google tikkontesta l-portata ta’ ħamsa mit-tmien risposti ċċitati fil‑premessi 367 u 368 tad-deċiżjoni kkontestata, jiġifieri dawk ta’ [kunfidenzjali], tal-grupp [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], tal-grupp [kunfidenzjali] u tal-grupp [kunfidenzjali], iżda ma tikkontestax il-portata tar-risposti tal-grupp [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali] u tal-grupp [kunfidenzjali].

458

Preliminarjament, għandu jiġi enfasizzat li, kif jirriżulta mill-kliem tal‑premessi 367 u 368 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ma kellhiex l-intenzjoni li tistabbilixxi lista eżawrjenti tar-risposti kollha li hija rċeviet matul il-proċedura amministrattiva, iżda hija illimitat ruħha sabiex tagħti biss xi eżempji ta’ risposti li jikkorroboraw il-fatt li, minn naħa, l-imsieħba diretti tas-siti kollha setgħu jiġu dissważi milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google minħabba l-klawżola ta’ esklużività għal tal-inqas parti mill-bżonnijiet tagħhom u li, min-naħa l-oħra, din il-klawżola kellha l-kapaċità li tipprekludi l-imsemmija imsieħba diretti milli jevalwaw l-eventwali interess kummerċjali u jiksbu provvista mingħand tali intermedjarji.

–

Fuq ir‑risposti ta’ [kunfidenzjali]

459

Fil-premessa 367 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ċċitat l‑estratt ta’ risposta ta’ [kunfidenzjali] għat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010: “[il]-klawżoli ta’ esklużività pprekludew lil [kunfidenzjali] milli juża fornituri ta’ links sponsorizzati”. Mill‑premessa 348 ta’ din id-deċiżjoni jirriżulta li [kunfidenzjali] kien wieħed mill-imsieħba diretti tas-siti kollha identifikati mill‑Kummissjoni.

460

Google ssostni li, bħala risposta għad-domanda 14 tat-talba għal informazzjoni tat‑18 ta’ Marzu 2016, li kienet tikkorrispondi, essenzjalment, għad-domanda 5.2 tat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010, fir-rigward tal-perijodu inkluż bejn l‑2011 u l‑2015, [kunfidenzjali] kien indika dan li ġej: “Bl-eċċezzjoni ta’ xi esperimenti, aħna naħdmu biss ma’ Google, għaliex ma hemmx alternattivi vijabbli li jippermettulna li niġġeneraw l-istess livell ta’ dħul bħal dak li niġġeneraw ma’ Google.”

461

Madankollu, il-fatt li, kif jirriżulta mill-punt 460 iktar ’il fuq, [kunfidenzjali] indika li, fl‑2016, hu kien jaħdem biss ma’ Google minħabba l-assenza ta’ alternattivi vijabbli li jippermettulu li jiġġenera l-istess livell ta’ dħul bħal dak iġġenerat bl-użu tas-servizzi ta’ din tal-aħħar ma kienx biżżejjed sabiex jikkontesta d-dikjarazzjoni magħmula minn [kunfidenzjali] fl‑2010 u rrilevata fil-punt 1 tal-premessa 367 tad-deċiżjoni kkontestata, li l‑klawżola ta’ esklużività kienet ipprekluditu milli juża “fornituri ta’ links sponsorizzati” oħra.

462

Fil-fatt, minn naħa, ir-risposta invokata minn Google tidher li tirrigwarda speċifikatament il-perijodu inkluż bejn l‑2011 u l‑2015, filwaqt li dik li fuqha bbażat ruħha l-Kummissjoni kienet tirrigwarda l‑perijodu preċedenti għall-2011. Madankollu, kif essenzjalment, tfakkar fil‑punt 402 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni rrilevat, fil-premessa 276 tad‑deċiżjoni kkontestata, li l-ishma tas-suq ta’ Google fis-suq tal‑intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online kien żdid b’mod stabbilit bejn l‑2006 u l‑2016, b’tali mod li, fl‑2016, kważi ma kienx baqa’ kompetituri ta’ Google fuq dan is-suq, filwaqt li, barra minn hekk, l-effetti ta’ skala u ta’ network kienu jagħmlu diffiċli l‑introduzzjoni ta’ kompetituri ġodda. B’hekk, il-fatt li [kunfidenzjali] ikkonstata, fl‑2016, l-assenza ta’ “alternattivi vijabbli” li jippermettulu jiġġenera l-istess livell ta’ dħul bħal dak iġġenerat bl-użu tas-servizzi ta’ Google bejn l‑2011 u l‑2015 jirrifletti fir-realtà l-iżvilupp tas-sehem tas‑suq ta’ Google, li juri li, fil-fatt, matul dan il-perijodu ma kienu jeżistu kważi l-ebda alternattivi vijabbli fis-suq. Min-naħa l-oħra, din ir-risposta ma tfissirx li l-klawżola ta’ esklużività ma kinitx skoraġġitu milli jikseb provvista mingħand kompetitur bejn l‑2006 u l‑2010, kif jirriżulta espliċitament mir-risposta tiegħu għat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010 ċċitata fil-premessa 367 tad-deċiżjoni kkontestata.

463

Min-naħa l-oħra, anki jekk is-servizzi ta’ Google kellhom kwalità aħjar u ppermettew lil [kunfidenzjali] jiġġenera livell ta’ dħul ogħla minn dak iġġenerat bl-użu tas-servizzi ta’ intermedjarji oħra kompetituri ta’ Google, tali fatt ma jfissirx neċessarjament li [kunfidenzjali] ma kellu ebda interess kummerċjali li jikseb provvista, tal-inqas għal parti mill‑bżonnijiet tagħhom, minn tali intermedjarji.

464

F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, kif osservat il-Kummissjoni fil‑premessa 377 tad-deċiżjoni kkontestata, il-fatt li Google kkonkludiet FSG li fih klawżola ta’ esklużività jikkostitwixxi indikazzjoni li, minkejja l-allegata kwalità superjuri tas-servizzi tagħha, Google kkunsidrat li dawn l-imsieħba kellhom interess kummerċjali sabiex jiksbu provvista f’reklamar online mingħand intermedjarji oħra. Fil-fatt, kieku Google qieset, kif issostni quddiem il-Qorti Ġenerali, li l-imsieħba diretti tas-siti kollha kienu, fi kwalunkwe każ, anki fl-assenza tal-klawżola ta’ esklużività, jagħżlu AFS minħabba l-allegata kwalità superjuri tiegħu, hija ma kelhiex il-bżonn tinkludi tali klawżola fil-FSG,.

465

It-tieni nett, u fi kwalunkwe każ, il-kwalità ta’ servizz huwa biss fattur fost oħrajn li operatur ekonomiku jieħu inkunsiderazzjoni meta jiddeċiedi dwar is-sors tal-provvista tiegħu. Il-fatturi importanti l-oħra jinkludu, pereżempju, il-prezz ta’ dan is-servizz jew, fil-każ tas-suq tal‑intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, il‑parti tad-dħul allokata lill-pubblikatur tal-imsemmi servizz. B’hekk, is‑sempliċi fatt li l-kwalità ta’ servizz allegatament kienet superjuri għal dik offruta minn kompetitur ma huwiex neċessarjament suffiċjenti sabiex klawżola ta’ esklużività, bħal din inkwistjoni fil-kawża, tiċċaħħad minn kull natura dissważiva fil-konfront ta’ dawn l-operaturi ekonomiċi.

466

Barra minn hekk, il-valorizzazzjoni aħjar tar-reklamar tat-tiftix online li kien jippermetti l-AFS hija, anki jekk parzjalment, konsegwenza inerenti tal-effetti ta’ network, deskritti fil-punt 403 iktar ’il fuq, li jikkaratterizzaw il-pożizzjoni dominanti ta’ Google fis-suq tal‑intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online u ppermettew lil AFS iżid b’mod esponenzjali r-rilevanza tar-reklamar muri bħala risposta għat-tiftix online tal-utenti. Din il-valorizzazzjoni aħjar hija b’hekk, tal-inqas parzjalment, ir-riżultat tal-imsemmija effetti ta’ network u mhux neċessarjament tal-allegata kwalità superjuri tas‑servizzi offruti minn Google.

467

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi rrilevat li l-Kummissjoni qieset, korrettament, li r-risposta ta’ [kunfidenzjali] kienet tali li tikkorrobora l‑fatt li l-klawżola ta’ esklużività setgħet tiddiswadi lill-imsieħba diretti tas-siti kollha milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google għal tal-inqas parti mill-bżonnijiet tagħhom.

–

Fuq ir‑risposti tal‑grupp [kunfidenzjali]

468

Fil-premessi 367 u 368 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ċċitat l-estratti segwenti tar-risposti tal-grupp [kunfidenzjali] għad‑domandi 5.2.c u 5.2.e tat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010 relatati rispettivament għar-raġunijiet li għalihom dan il‑grupp kien għażel li jikkollabora biss ma’ intermedjarju wieħed kull darba u mal-ispejjeż neċessarji sabiex jinbidlu l-intermedjarji: “Aħna nużaw intermedjarju għal reklamar organizzat relatat mat-tiftix għaliex, sal-lum, il-kuntratt tagħna ma’ Google ma kienx jippermettilna li nużaw fornitur ieħor u għalhekk aħna konna preklużi milli nikkollaboraw ma’ fornitur ieħor” u [kunfidenzjali].

469

F’dan ir-rigward, Google ssostni li, bħala risposta għad-domanda 5.2.d tat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010, il-grupp [kunfidenzjali] kien indika li kien jikkunsidra jibdel l-intermedjarju tar‑reklamar jekk jidentifika ieħor li joffri “prestazzjoni finanzjarja aħjar”, kemm direttament (pereżempju permezz ta’ dħul ogħla għal kull klikk), kemm indirettament (pereżempju billi jippermetti flessibilità ikbar sabiex jitjiebu r-riżultati b’mod li jiġġeneraw iktar dħul għal kull klikk, u billi jipprovdi estimi tad-dħul abbażi tal-kliem prinċipali).

470

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

471

Hemm lok li jiġi rrilevat li mill-estratti tar-risposti tal-grupp [kunfidenzjali], iċċitati fil-punt 468 iktar ’il fuq, joħroġ b’mod ċar li dan tal‑aħħar kien għażel li jikseb provvista mingħand intermedjarju wieħed kull darba minħabba l-klawżola ta’ esklużività. Din il-konklużjoni ma hijiex ikkontestata mid-dikjarazzjoni li tinsab fil-punt 469 iktar ’il fuq, li tirrigwarda possibbiltà futura u ta’ natura ipotetika.

472

F’dawn iċ-ċirkustanzi, u kif irrikonoxxiet, barra minn hekk, Google bħala risposta għal mistoqsija tal-Qorti Ġenerali waqt is-seduta, għandu jiġi rrilevat li l-Kummissjoni qieset, b’mod korrett, li r-risposti tal-grupp [kunfidenzjali] kienu ta’ natura li jikkorroboraw il-fatt li l-klawżola ta’ esklużività setgħet tiddiswadi lill-imsieħba diretti tas-siti kollha milli jiksbu provvista mingħand intermedjarju kompetitur għal tal-inqas parti mill-bżonnijiet tagħhom.

–

Fuq ir‑risposti ta’ [kunfidenzjali]

473

Fil-premessa 367 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ċċitat l‑estratt segwenti tar-risposta ta’ [kunfidenzjali] għad-domanda 8.5 tat‑talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010 relatata mal‑eventwali effett tal-klawżola ta’ esklużività fuq l-istrateġija ta’ reklamar tagħha: “Il-klawżoli ta’ esklużività inkwistjoni kellhom effett sinjifikattiv fuq l-istrateġija ta’ reklamar tagħna, b’mod partikolari meta fil-bidu kkunsidrajna nżidu reklamar testwali ta’ partijiet terzi fuq is-siti internet tagħna […] Peress li Google ma kinitx tippermettilna naħdmu maż-żewġ kumpanniji, aħna immassimizzajna d-dħul tagħna billi ffirmajna ma’ Google b’mod esklużiv u billi rrinunzjajna għal kwalunkwe opportunità ta’ xogħol ma’ Yahoo jew servizz ieħor ta’ reklamar testwali.”

474

F’dan ir-rigward, Google ssostni li [kunfidenzjali] rrisponda wkoll għad‑domanda 8.5 tat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010 bil-mod segwenti: “Google tradizzjonalment kellha [spejjeż għal kull klikk] ogħla minn dawn il-kompetituri bħal Yahoo. Minkejja l-fatt li Yahoo kienet lesta li taqsam perċentwali ikbar tad-dħul [spejjeż għal kull klikk] flimkien ma’ [[kunfidenzjali]], il-prestazzjoni ġenerali tal-prodott Google xorta baqgħet ogħla minn dik ta’ Yahoo.”

475

Kif ġie rrilevat fil-punt 473 iktar ’il fuq, mir-risposta ta’ [kunfidenzjali] għad-domanda 8.5 tat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010 jirriżulta li l-klawżola ta’ esklużività kellha “effett sinjifikattiv” fuq l‑istrateġija tar-reklamar tiegħu, minħabba li din il-klawżola pprekludietu milli jikseb provvista, fl-istess ħin, f’termini ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online mingħand Google u mingħand wieħed jew iktar mill-kompetituri tagħha. Għalhekk, minn dan jista’ jiġi dedott li, b’mod partikolari fil-bidu, meta ddefinixxa l-istrateġija tar-reklamar tiegħu, [kunfidenzjali] huwa xtaq jikseb provvista mingħand kompetitur ta’ Google għal tal-inqas parti mill-bżonnijiet tiegħu. Huwa minnu li minn din ir-risposta jirriżulta wkoll li [kunfidenzjali] qies li l-AFS kien jiġġenera iktar dħul mis-servizz ta’ Yahoo! Madankollu, kif ġie rrilevat fil-punti 464 sa 466 iktar ’il fuq, tali fatt ma huwiex suffiċjenti sabiex juri li [kunfidenzjali] ma kellu l-ebda interess kummerċjali sabiex jikseb provvista, għal tal-inqas parti mill‑bżonnijiet tiegħu, mingħand Yahoo! jew kompetitur ieħor ta’ Google.

476

Konsegwentament, għandu jiġi rrilevat li l-Kummissjoni qieset, korrettament, li r-risposta ta’ [kunfidenzjali] kienet tali li tikkorrobora l‑fatt li l-klawżola ta’ esklużività setgħet disswadi lill-imsieħba diretti tas‑siti kollha milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji oħra kompetituri ta’ Google għal tal-inqas parti mill-bżonnijiet tagħhom.

–

Fuq ir‑risposti tal‑grupp [kunfidenzjali]

477

Fil-premessa 367 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ċċitat l‑estratt segwenti tar-risposta tal-grupp [kunfidenzjali] għad-domanda 8.5 tat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010: “[A]ħna nikkunsidraw nuru reklamar kompetitur relatat mat-tiftix fuq il-paġni internet tagħna […] u nikkunsidraw nassoċjaw ruħna ma’ Yahoo, Bing u/jew fornituri oħra tar-rekalmar relatat mat-tiftix għal dan il-għan.”

478

F’dan ir-rigward, minn naħa, Google ssostni li, bħala risposta għad-domanda dwar fuq liema bażi huwa għażel it-tip ta’ reklamar li għandu jitpoġġa fl-ispażji tar-reklamar differenti tal-paġni internet tiegħu kif ukoll għad-domanda 5.2.d, il-grupp [kunfidenzjali] kien indika li ħa inkunsiderazzjoni, l-ewwel nett, il-massimizzazzjoni tad‑dħul, it-tieni nett, l-imġiba tal-utenti, it-tielet nett, l-obbligi kuntrattwali u, ir-raba’ nett, in-natura tal-attività ekonomika, jiġifieri l-fatt li r-reklamar muri minnu kien prinċipalment reklamar tat-tiftix online peress li kien jopera mutur ta’ tfittxija.

479

Min-naħa l-oħra, Google tirrileva li, bħala risposta għad-domanda 8.6 tat‑talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010, dwar ir-raġunijiet li għalihom il-grupp [kunfidenzjali] kien aċċetta l-klawżola ta’ esklużività, dan kien indika li huwa kien jattira iktar persuni li jirreklamaw mill-kompetituri tiegħu kollha u li, konsegwentament, ir-reklamar tiegħu relatat mat-tiftix online kien jiġġenera, fit-totalità tiegħu, dħul ogħla minn dak tal-kompetituri tiegħu.

480

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

481

Kif ġie rrilevat fil-punt 477 iktar ’il fuq, mir-risposta tal-grupp [kunfidenzjali] għad-domanda 8.5 tat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010 jirriżulta li dan “kien jikkunsidra” jikkonkludi sħubija ma’ kompetitur ta’ Google fl-assenza tal-klawżola ta’ esklużività. F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li din ir-risposta hija konformi mar‑risposta ta’ dan l-istess grupp għad-domanda 5.2.d, li fiha kien indika li ħa inkunsiderazzjoni b’mod partikolari l-obbligi kuntrattwali tiegħu fl-għażla jekk jibdilx jew le l-intermedjarji. Ċertament, il-grupp [kunfidenzjali] jidher jikkunsidra, fir-risposta tiegħu għad-domanda 8.6, li Google kienet toffri servizz superjuri għal dak tal-kompetituri tagħha. Madankollu, kif ġie rrilevat fil-punti 464 sa 466 iktar ’il fuq, tali ċirkustanza ma tistax turi li l-grupp [kunfidenzjali] ma kellu l-ebda interess kummerċjali li jikseb provvista, għal tal-inqas parti mill‑bżonnijiet tiegħu, mingħand intermedjarju ieħor.

482

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi rrilevat li l-Kummissjoni qieset, korrettament, li r-risposta tal-grupp [kunfidenzjali] kienet tali li tikkorrobora l-fatt li l-klawżola ta’ esklużività setgħet tiddiswadi lill‑imsieħba diretti tas-siti kollha milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji oħra kompetituri ta’ Google għal tal-inqas parti mill‑bżonnijiet tagħhom.

–

Fuq ir‑risposti tal‑grupp [kunfidenzjali]

483

Fil-premessa 367 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni ċċitat l‑estratt segwenti tar-risposta tal-grupp [kunfidenzjali] għad-domanda 8.9 tat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010, relatata mal‑eventwali investimenti mill-imsemmi grupp jew minn Google li ma kinux iseħħu fl-assenza tal-klawżola ta’ esklużività: “[Din il-klawżola] kienet tfisser li l-iżviluppi u s-sħubija ma’ atturi oħra tas-suq kellhom jiġu eżaminati f’iktar dettall u saħansitra jitwarrbu jew jiġu miċħuda.”

484

F’dan ir-rigward, Google ssostni li, bħala risposta għad-domanda 8.6 tat‑talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010, relatata mar‑raġunijiet li għalihom il-grupp [kunfidenzjali] kien aċċetta l‑klawżola ta’ esklużività, dan kien indika, qabelxejn li, fil-Finlandja, “[i]l-vantaġġ kien li r-reklamar ta’ Google kien joffri dħul tajjeb għal spazju ta’ reklamar fuq sit internet partikolari”, sussegwentament li, fil‑Pajjiżi l-Baxxi, “Google kienet toffri teknoloġija avvanzata u soluzzjonijiet tar-reklamar profitabbli, li wrew li kienu suċċess” u li “[i]d‑dħul gross kien żdied sinjifikattivament mill‑2005, għaliex is‑servizz AdSense kien ġie mtejjeb minn Google” u, fl-aħħar nett li, fl‑Ungerija, “[l]-analiżi kienet uriet li s-servizz ta’ Google [kien] l-uniku servizz ta’ dan it-tip disponibbli fir-rigward ta’ profitabbiltà u tat‑teknoloġija fis-suq Ungeriż.”

485

Il-Kummissjoni ssostni li l-argumenti ta’ Google li jirrigwardaw il‑Finlandja u l-Ungerija ma humiex rilevanti inkwantu huma biss l‑entitajiet tal-grupp [kunfidenzjali] stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi, jiġifieri [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali], li huma imsieħba diretti tas-siti kollha. Fir-rigward tal-argumenti ta’ Google dwar il-Pajjiżi l-Baxxi, hija ssostni li, kif ġie rrilevat fil-punt 5 tal-premessa 367 tad-deċiżjoni kkontestata, il-grupp [kunfidenzjali] kien ukoll iddikjara li l-klawżola ta’ esklużività “kienet tfisser li l-iżviluppi u s-sħubija ma’ atturi oħra tas-suq kellhom jiġu eżaminati f’iktar dettall u saħansitra jitwarrbu jew jiġu miċħuda”.

486

Hemm lok li jiġi rrilevat li, fil-punt 6 tal-premessa 355 tad-deċiżjoni kkontestata, kif spjegat permezz ta’ risposta għal miżura ta’ organizazzjoni tal-proċedura, il-Kummissjoni qieset li [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] biss kienu inklużi fost l-imsieħba diretti tas-siti kollha. Minn dan isegwi li l-entitajiet l-oħra tal-grupp [kunfidenzjali], fosthom dawk li kienu jinsabu fil-Finlandja u fl-Ungerija, ma kinux inklużi fost dawn l-imsieħba diretti.

487

Madankollu, l-ewwel nett, għandu jitfakkar, kif imsemmi fil-punt 67 iktar ’il fuq u kif jirriżulta b’mod partikolari mill-premessi 338, 341 u 347 sa 349 tad-deċiżjoni kkontestata, li l-Kummissjoni qieset li l-imsieħba diretti tas-siti kollha kienu dawk li ġeneralment inkludew, f’mument partikolari, is-siti internet kollha tagħhom li juru reklamar tat-tiftix online f’tal-inqas wieħed mill-FSG tagħhom. Minn dan isegwi li dawn l-imsieħba diretti kienu, konsegwentament, xerrejja, fis‑sens tas‑sentenza tat‑13 ta’ Frar 1979, Hoffmann-La Roche vs Il‑Kummissjoni (85/76, EU:C:1979:36), li kienu suġġetti għal obbligu li jiksbu provvista mingħand Google għall-bżonnijiet kollha tagħhom jew għal parti kunsiderevoli minnhom. Madankollu, għandu jiġi kkonstatat li l-kunċett ta’ “xerrej”, fis-sens ta’ din il-ġurisprudenza, jikkorrispondi għal impriża, meħuda kollha kemm hi, jiġifieri, f’dan il-każ, il-grupp [kunfidenzjali] u mhux biss waħda mis-sussidjarji tiegħu. Fil-fatt, il-kunċett ta’ impriża jinkludi, fil-kuntest tad-dritt tal-kompetizzjoni, kull entità li teżerċita attività ekonomika, indipendentement mill-istatus legali ta’ din l-entità (sentenzi tat‑23 ta’ April 1991, Höfner u Elser, C‑41/90, EU:C:1991:161, punt 21, u tal‑11 ta’ Ġunju 2020, Il‑Kummissjoni u Ir‑Repubblika Slovakka vs Dôvera zdravotná poist’ovňa, C‑262/18 P u C‑271/18 P, EU:C:2020:450, punt 28). Konsegwentament, il‑ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza tat‑13 ta’ Frar 1979, Hoffmann-La Roche vs Il‑Kummissjoni (85/76, EU:C:1979:36), li fuqha hija bbażata d-deċiżjoni kkontestata, ma tistax tiġġustifika l-fatt li ma jiġux ikkunsidrati r-risposti ta’ entitajiet oħra legali li jappartjenu fl-istess grupp bħall-imsieħba diretti tas-siti kollha.

488

Barra minn hekk, it-talba għal informazzjoni tal‑24 ta’ Frar 2017, li permezz tagħha l-Kummissjoni kienet identifikat l-imsieħba diretti tas‑siti kollha, u staqsithom jekk kinux ġeneralment inkludew jew le s‑siti internet kollha tagħhom fil-FSG tagħhom, kienet tispjega speċifikatament li r-risposta mistennija kellha tieħu inkunsiderazzjoni l‑impriża kollha kkonċernata, irrispettivament minn jekk hijiex kumpannija omm jew is-sussidjarji tagħha.

489

It-tieni nett, fil-premessi 218 sa 221 tad-deċiżjoni kkontestata, il‑Kummissjoni ddefinixxiet is-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online bħala li jkopri ż-ŻEE kollha kemm hi. Minn dan jirriżulta li l-Kummissjoni ma setgħetx tieħu inkunsiderazzjoni biss ir-risposti tal-grupp [kunfidenzjali] relatati ma’ uħud mill-entitajiet legali tiegħu stabbiliti fil-Pajjiżi l-Baxxi, u teskludi dawk stabbiliti fi Stati Membri oħra.

490

It-tielet nett, mill-premessi 367 u 368 tad-deċiżjoni kkontestata, u mid‑domandi msemmija fin-noti ta’ qiegħ il-paġna 493 sa 502 ta’ din id-deċiżjoni, jidher li l-Kummissjoni evalwat in-natura dissważiva tal‑klawżola ta’ esklużività abbażi tar-risposti tal-gruppi li kienu jappartjenu magħhom l-imsieħba diretti tas-siti kollha, u mhux abbażi tar-risposti speċifiċi ta’ dawn l-imsieħba diretti kif identifikati fil-premessa 348 ta’ din id-deċiżjoni. Konsegwentament, il-Kummissjoni ma setgħetx, fir‑rigward tal-grupp [kunfidenzjali] b’mod partikolari, tqis li r-risposti ta’ uħud mill-entitajiet legali tiegħu ma kinux rilevanti.

491

F’dawn iċ-ċirkustanzi, hemm lok li jitqies li l-Kummissjoni kellha tieħu inkunsiderazzjoni r-risposti kollha tal-gruppi li kellhom tal-inqas entità waħda relatata fost l-imsieħba diretti tas-siti kollha.

492

Konsegwentament, kuntrarjament għal dak li ssostni l-Kummissjoni, għandu jiġi kkonstatat li ma kienx possibbli li jiġi kkunsidrat li r-risposti tal-grupp [kunfidenzjali] relatati mal-Finlandja u l-Ungerija ma kinux rilevanti.

493

Madankollu, hemm lok li jiġi rrilevat li l-grupp [kunfidenzjali] espliċitament indika li l-klawżola ta’ esklużività setgħet tittardja l‑kollaborazzjoni ma’ kompetitur ta’ Google jew twasslu sabiex jirrifjuta tali kollaborazzjoni. Konsegwentament, minkejja li l-grupp [kunfidenzjali] indika li kien aċċetta din il-klawżola, għaliex is-servizzi offruti minn Google kienu aħjar minn dawk tal-kompetituri tagħha, b’mod partikolari f’dak li jirrigwarda l-Ungerija, hemm lok li jiġi rrilevat, kif ġie kkonstatat fil-punti 464 sa 466 iktar ’il fuq, li tali ċirkustanza ma hijiex suffiċjenti sabiex turi li l-imsemmi grupp ma kellu l-ebda interess kummerċjali sabiex jikseb provvista, tal-inqas għal parti mill-bżonnijiet tiegħu, mingħand intermedjarju ieħor.

494

Konsegwentament, għandu jiġi rrilevat li l-Kummissjoni kkunsidrat, b’mod korrett, li r-risposta tal-grupp [kunfidenzjali] kienet tali li tikkorrobora l-fatt li l-klawżola ta’ esklużività setgħet tiddiswadi lill‑imsieħba diretti tas-siti kollha milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji oħra kompetituri ta’ Google għal tal-inqas parti mill‑bżonnijiet tagħhom.

–

Fuq ir‑risposti tal‑grupp [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali] u tal‑grupp [kunfidenzjali]

495

Mill-premessa 367 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li, skont [kunfidenzjali], fl-assenza tal-klawżola ta’ esklużività, din kienet tesperimenta ma’ intermedjarji oħra kompetituri ta’ Google, bħal Yahoo! u Microsoft. Barra minn hekk, skont [kunfidenzjali], fl-assenza tal‑imsemmija klawżola, din kienet tikkunsidra tikseb provvista mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google, sakemm dan kien iwassal għal żieda fid-dħul tagħha. Mill-premessa 368 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li, skont il-grupp [kunfidenzjali], il-klawżola ta’ esklużività pprekludietu milli “tibda tittestja fornituri oħra” u “taġġorna s-sistema tagħha” sabiex tkun tista’ taħdem ma’ dawn tal-aħħar.

496

Kif ġie rrilevat fil-punt 457 iktar ’il fuq, Google ma tikkontestax il-portata ta’ dawn ir-risposti.

v)

Fuq ir‑risposti l‑oħra tal‑imsieħba diretti tas‑siti kollha invokati minn Google

497

Google tinvoka r-risposti tal-imsieħba diretti tas-siti kollha jew tal-gruppi li fihom jappartjenu dawn l-imsieħba diretti, fosthom, b’mod partikolari, [kunfidenzjali], [kunfidenzjali] (li, flimkien, jikkostitwixxu wieħed mill‑imsieħba diretti tas-siti kollha identifikati mill-Kummissjoni), [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], il-grupp [kunfidenzjali], li fih jappartjeni [kunfidenzjali] (li, flimkien, jikkostitwixxu wieħed mill‑imsieħba diretti tas-siti kollha identifikati mill-Kummissjoni), il‑grupp [kunfidenzjali], li fih jappartjeni b’mod partikolari [kunfidenzjali], u l-grupp [kunfidenzjali], li fih jappartjenu [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] (li jikkostitwixxu msieħba diretti tas-siti kollha separati identifikati mill-Kummissjoni). Minn dawn ir-risposti jirriżulta li l‑imsieħba diretti kienu għażlu l-AFS minħabba l-kwalitajiet superjuri tiegħu, b’tali mod li l-klawżola ta’ esklużività ma kinitx iddiswadithom milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji oħra kompetituri ta’ Google.

–

Fuq ir-risposti ta’ [kunfidenzjali] u ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali], ta’ [kunfidenzjali] u tal‑grupp [kunfidenzjali] u tal‑grupp [kunfidenzjali]

498

Qabelxejn, Google ssostni li, bħala risposta għad-domanda 5.2.d tat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010, [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] kienu indikaw wieħed wieħed lill-Kummissjoni li l-għażla tal-intermedjarju tagħhom kienet tiddependi fuq id-dħul iġġenerat minnu. Hija tirrileva wkoll li [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] spjegaw, barra minn hekk, li kienu jikkunsidraw jibdlu l-intermedjarju jekk intermedjarju ieħor kien jippermettilhom jiġġeneraw iktar dħul minn Google.

499

Sussegwentament, Google tirrileva li l-grupp [kunfidenzjali] indika, fil‑kuntest tat-talba għal informazzjoni tat‑18 ta’ Marzu 2016, minn naħa, bħala risposta għad-domanda dwar għaliex kien għażel lil Google bħala intermedjarju, li kienet “intgħażlet bħala l-uniku intermedjarju minħabba li kienet il-mexxej tas-suq għar-reklamar relatat mat-tiftix [u kienet tippreżenta] l-aħjar potenzjal ta’ valorizzazzjoni u l-aħjar perspettivi f’termini ta’ dħul” u, min-naħa l-oħra, bħala risposta għad‑domanda dwar liema kienu d-“differenzi materjali” bejn is-servizzi offruti mill-intermedjarji differenti, li “ma kienx jara li kien hemm sieħeb ieħor potenzjali [minbarra Google] li seta’ jipprovdilu prodott aħjar ta’ tiftix u jiġġenera iktar dħul mir-reklamar relatat mat-tiftix”. Huwa spjega wkoll li, f’każ li kien jirriżulta li kien hemm servizz ieħor bl-istess potenzjal ta’ valorizzazzjoni, l-ispejjeż biex jinbidel l-intermedjarji kienu baxxi, jekk mhux xejn.

500

Fl-aħħarnett, Google tirrileva li l-grupp [kunfidenzjali] indika, bħala risposta għad-domanda 9.7 tat-talba għal informazzjoni tal‑31 ta’ Lulju 2015 relatata mar-raġunijiet li għalihom huwa kien aċċetta l‑klawżola ta’ esklużività, li din tal-aħħar kienet tippermettilu jibdel l‑intermedjarju fir-rigward tat-tiftix online magħmul permezz ta’ telefon mobbli, li għalih kien hemm alternattivi għal Google fi Franza fl‑2014, u li, “peress li Google kienet il-mexxej fis-settur tagħha, [l-imsemmija klawżola] kienet tippermettilu […] l-aħjar valorizzazzjoni possibbli tal‑inqas għal dak li jirrigwarda t-tiftix fuq il-kompjuters”.

501

F’dan ir-rigward, minn dawn ir-risposti jirriżulta li, essenzjalment, dawn l-imsieħba diretti tas-siti kollha kienu jikkunsidraw li Google kienet il‑mexxej tas-suq u li l-AFS kien joffrilhom valorizzazzjoni aħjar minn dik tas-servizzi tal-kompetituri ta’ Google. Madankollu, huwa suffiċjenti li jiġi kkonstatat, kif ġie rrilevat fil-punti 464 sa 466 iktar ’il fuq, li tali ċirkustanza, li tista’ tiġi spjegata tal-inqas parzjalment mill-effetti ta’ network li jikkaratterizzaw il-pożizzjoni dominanti ta’ Google, ma hijiex suffiċjenti sabiex tispjega li dawn l-imsieħba diretti ma kellhom l-ebda interess kummerċjali sabiex jiksbu provvista, tal-inqas għal parti mill‑bżonnijiet tagħhom, mingħand intermedjarji kompetituri.

502

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkunsidrat li dawn ir-risposti ma jistgħux jikkontestaw il-konklużjoni tal-Kummissjoni li l-klawżola ta’ esklużività setgħet tiddiswadi lill-imsieħba diretti tas-siti kollha milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji oħra kompetituri ta’ Google għal tal-inqas parti mill-bżonnijiet tagħhom.

–

Fuq ir‑risposti ta’ [kunfidenzjali] u tal‑grupp [kunfidenzjali]

503

Fl-ewwel lok, Google ssostni li [kunfidenzjali] spjega, bħala risposta għad-domanda 5.2.a “għaliex għażilt […] l-intermedjarju li qiegħed taħdem miegħu bħalissa” tat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010, li “Google kienet ġiet magħżula inizjalment […] minħabba l-kopertura tagħha tas-suq u l-kapaċità tagħha li tiġġenera dħul”, li “Yahoo kienet intgħażlet bħala intermedjarju f’Settembru 2008 għaliex Yahoo kienet toffri l-possibbiltà li tgħaqqad il-links sponsorizzati tiegħu u dawk mibjugħa minn [kunfidenzjali] ma’ dawk ta’ siti tal-ivvjaġġar li jappartjenu lil terzi, li“Yahoo kienet wegħdet ukoll valorizzazzjoni simili għal dik ta’ Google [u li] [kunfidenzjali] kien reġa’ mar lura għand Google f’Jannar 2009 minħabba l-fatt li Yahoo ma kinitx kapaċi tivvalorizza fl-istess livell bħal Google”. Barra minn hekk, Google tirrileva li [kunfidenzjali] indika, fir-risposta għad-domanda 5.2.d ta’ din it-talba għal informazzjoni, li kien “jagħżel li jibdel jew wisq probabbli jżid intermedjarju ieħor jekk seta’ jkun ċert li dan itejjeb il-prodott tiegħu jew iżid il-valorizzazzjoni tiegħu”. Fl-aħħar nett, hija tikkonstata li, bħala risposta għad-domanda 8.5 tal-imsemmija talba għal informazzjoni, [kunfidenzjali] kien indika li “l-istrateġija ta’ reklamar tiegħu ma ġietx affettwata mill-klawżoli ta’ esklużività”.

504

Il-Kummissjoni ssostni li r-risposti ta’ [kunfidenzjali] jikkorroboraw il‑fatt li l-klawżola ta’ esklużività kienu ddiswadew lill-imsieħba diretti tas-siti kollha milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google. Hija tiċċita, f’dan ir-rigward, mingħajr ma tagħti iktar spjegazzjonijiet, ir-risposta ta’ [kunfidenzjali] għad-domanda 5.2.d, invokata minn Google u msemmija fil-punt 503 iktar ’il fuq, kif ukoll dik għad-domanda 8.6, li “[kunfidenzjali] kien inizjalment aċċetta l-klawżoli ta’ esklużività għaliex Google kienet tirrikjedi l-applikazzjoni tagħhom bħala kundizzjoni minn qabel għall-ftehim”.

505

F’dan ir-rigward, mir-risposti ta’ [kunfidenzjali] ċċitati fil-punt 503 iktar ’il fuq jirriżulta li, differenti mill-imsieħba diretti tas-siti kollha l-oħra, [kunfidenzjali] indika b’mod ċar li “l-istrateġija tar-reklamar tiegħu ma kinitx affettwata mill-klawżoli ta’ esklużività”.

506

Fit-tieni lok, għandu jiġi rrilevat, kif tagħmel Google, li l-grupp [kunfidenzjali] kien indika, bħala risposta għat-talba għal informazzjoni tat‑22 ta’ Diċembru 2010, li l-“istrateġija tiegħu ma kinitx affettwata” mill-klawżola ta’ esklużività u li “ma kinitx tintegra reklamar li kien ġej mingħand iktar minn fornitur wieħed [fl-assenza ta’ din il-klawżola] u li [ma kienx] prekluż milli juri reklamar mhux relatat mat-tiftix online fuq is-siti internet tiegħu”.

507

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkunsidrat li r-risposti ta’ [kunfidenzjali] u tal-grupp [kunfidenzjali] huma tali li jikkorroboraw l‑argument ta’ Google li l-klawżola ta’ esklużività ma ddiswadietx lil dawn l-imsieħba diretti tas-siti kollha milli jiksbu provvista mingħand intermedjarju ieħor għal tal-inqas parti mill-bżonnijiet tagħhom, u dan ma huwiex ikkontestat mill-Kummissjoni.

vi)

Fuq l‑ittra ta’ Surfboard

508

Għandu jiġi kkonstatat li d-Direttur Ġenerali ta’ Surfboard kien spjega, f’ittra indirizzata direttament lill-Kummissjoni, iżda mibgħuta lil din tal‑aħħar minn Google bħala Anness għar-risposta tad-dikjarazzjoni tal‑oġġezzjonijiet, li l-klawżola ta’ esklużività ma kellhiex effett fuq l‑imġiba ta’ Surfboard. Huwa indika, f’dan ir-rigward, li l-FSG inkwistjoni li kien fih din il-klawżola kien japplika għas-siti internet “prinċipali” ta’ din tal-aħħar, minħabba li d-dħul iġġenerat minn AFS kien “sostanzjalment ogħla” minn dak iġġenerat mis-servizzi ta’ Yahoo! Min-naħa l-oħra, huwa spjega wkoll li siti internet oħra, fosthom is-sit internet “www.ixquick.eu”, ma kinux ġew inklużi f’dan il-FSG.

509

Fil-premessa 370 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni qieset li l‑valur probatorju tal-ittra tad-Direttur Ġenerali ta’ Surfboard kien limitat għal żewġ raġunijiet. Minn naħa, Surfboard kienet indikat minn qabel, bħala risposta għat-talba għal informazzjoni, li hija ġeneralment kienet tinkludi s-siti internet tagħha kollha fil-FSG tagħha. Min-naħa l‑oħra, il-Kummissjoni ma kinitx taf kif Google kienet kisbet din l-ittra.

510

Surfboard tikkritika lill-Kummissjoni li ma ħaditx inkunsiderazzjoni l‑ittra tad-Direttur Ġenerali tagħha li kienet ipprovduta bħala Anness għar‑risposta tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet. Fil-fatt, din l-ittra kienet tispjega li Surfboard kienet użat is-servizzi de Yahoo! fuq wieħed mis-siti internet tagħha. Barra minn hekk, hija ssostni li hija għażlet AFS fuq is-siti internet prinċipali tagħha abbażi ta’ kunsiderazzjonijiet tekniċi u finanzjarji.

511

Il-Kummissjoni ssostni li Surfboard tirreferi biss għal sit internet wieħed li ma kienx inkluż fil-FSG tagħha. Barra minn hekk, hija tikkonstata li l‑ittra tad-Direttur Ġenerali ta’ Surfboard, li bagħtitilha Google, kienet ambigwa. Hija ssostni wkoll li l-valur probatorju ta’ din l-ittra kien iktar limitat minn dak tar-risposta ta’ Surfboard għal talba għal informazzjoni li permezz tagħha din tal-aħħar indikatilha li ġeneralment kienet inkludiet is-siti internet kollha tagħha fil-FSG inkwistjoni. Fil-fatt, minn naħa, il-kuntest li fih Google kisbet l-imsemmija ittra ma kienx magħruf. Min-naħa l-oħra, Surfboard setgħet tipprovdi, f’din l-ittra, informazzjoni ineżatta jew żnaturata mingħajr ma tirriskja li tingħata multa skont l-Artikolu 23(1)(a) tar-Regolament Nru 1/2003.

512

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, fost il-garanziji mogħtija mid-dritt tal-Unjoni Ewropea fil-proċeduri amministrattivi hemm, b’mod partikolari, il-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba, stabbilit bl‑Artikolu 41 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, li magħha jintrabat l-obbligu għall-istituzzjoni kompetenti li teżamina, b’reqqa u b’imparzjalità, l-elementi kollha rilevanti tal-każ inkwistjoni (sentenza tas‑27 ta’ Settembru 2012, Shell Petroleum et vs Il‑Kummissjoni, T‑343/06, EU:T:2012:478, punt 170).

513

L-ewwel nett, għandu jiġi rrilevat li, differenti mill-Kummissjoni, Google ma kellhiex setgħat ta’ investigazzjoni u ta’ sanzjoni stabbiliti bir‑Regolament Nru 1/2003, b’tali mod li hija kellha neċessarjament tiddependi fuq il-kooperazzjoni volontarja tal-imsieħba diretti sabiex tiġbor informazzjoni relatata b’mod partikolari mas-siti internet li ma kinux inkludew fil-FSG tagħhom sabiex tkun tista’ tiddefendi ruħha fil‑kuntest ta’ din il-kawża. Madankollu, minn dan ma għandux jiġi dedott li l-informazzjoni miġbura minn Google kienet neċessarjament irrilevanti, għaliex il-valur probatorju tagħha kien iktar limitat.

514

Barra minn hekk, għandu jiġi nnotat li l-Kummissjoni tindika biss li hija ma kinitx taf kif Google kienet kisbet l-ittra tad-Direttur Ġenerali ta’ Surfboard li kienet indirizzata lilha, iżda li ma kinitx ikkontestat l‑awtentiċità ta’ din l-ittra jew argumentat li din ma kellha l-ebda valur probatorju. Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li l-Kummissjoni setgħet, bis-saħħa tal-Artikolu 18 tar-Regolament Nru 1/2003, titlob direttament lil Surfboard informazzjoni addizzjonali li kieku qieset li din l-ittra ma kinitx konċiljabbli mar-risposta ta’ din tal-aħħar għat-talba talba għal informazzjoni preċedenti.

515

It-tieni nett, għandu jiġi rrilevat li, kuntrarjament għal dak li tallega l‑Kummissjoni, l-ittra tad-Direttur Ġenerali ta’ Surfboard ma hijiex ambigwa. Fil-fatt, minnha jirriżulta b’mod ċar li Surfboard ma kinitx inkludiet tal-inqas wieħed mis-siti internet tagħha fil-FSG inkwistjoni.

516

It-tielet nett, għandu jiġi rrilevat, kif tagħmel Surfboard, li l-fatt li din tal‑aħħar indikat, bħala risposta għal talba għal informazzjoni tal‑Kummissjoni, li hija ġeneralment kienet inkludiet is-siti internet tagħha kollha fil-FSG inkwistjoni ma jeskludix il-fatt li uħud mis-siti internet tagħha setgħu ma ġewx inklużi fih. B’hekk, hemm lok li jiġi kkonstatat li l-ittra tad-Direttur Ġenerali ta’ Surfboard u r-risposta ta’ din tal-aħħar għal talba għal informazzjoni tal-Kummissjoni ma kinux kontradittorji.

517

F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni kellha tqis li l-ittra ta’ Surfboard, li fiha din tal-aħħar kienet indikat li l-klawżola ta’ esklużività ma kienx kellha effett fuq l-imġiba tagħha, kienet tali li tikkontesta l-fatt li l‑imsemmija klawżola kienet iddiswadiet lill-imsieħba diretti tas-siti kollha milli jiksbu provvista mingħand intermedjarju ieħor għal tal-inqas parti mill-bżonnijiet tagħhom.

vii)

Konklużjoni fuq ir‑risposti tal‑imsieħba diretti għad‑diversi talbiet għal informazzjoni tal‑Kummissjoni u l‑ittra ta’ Surfboard

518

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, għandu jiġi rrilevat li l‑Kummissjoni setgħet, korrettament, tieħu inkunsiderazzjoni l-eżempji tar-risposti tal-imsieħba diretti li jinsabu fil-premessi 367 u 368 tad‑deċiżjoni kkontestata bħala elementi li jistgħu jikkorroboraw l‑evalwazzjoni tagħha li l-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, setgħet tiddiswadihom milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google għal tal‑inqas parti mill-bżonnijiet tagħhom. Min-naħa l-oħra, kif ġie rrilevat fil-punti 503 sa 517 iktar ’il fuq, ir-risposti ta’ uħud mill-imsieħba diretti l‑oħra tas-siti kollha jew ta’ gruppi li għalihom dawn kienu jappartjenu, kif ukoll l-ittra ta’ Surfboard, ma setgħux jikkorroboraw tali evalwazzjoni.

519

Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li, minkejja li Google tikkontesta li ċerti risposti ċċitati fil-premessi 367 u 368 tad-deċiżjoni kkontestata, jiġifieri dawk tal-gruppi [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali], jirriflettu l-pożizzjoni tal-imsieħba diretti li kisbu provvista esklużivament mingħand Google għal tal-inqas parti kunsiderevoli mill-bżonnijiet tagħhom bis-saħħa tal-klawżola ta’ esklużività, mill-punt 455 iktar ’il fuq jirriżulta li r-risposti tal-imsieħba diretti l-oħra jew tal-gruppi li għalihom kienu jappartjenu għandhom jiġu kkunsidrati bħala li ġejjin mill-imsieħba diretti tas-siti kollha. B’mod partikolari, fir-rigward tal-grupp [kunfidenzjali], għandu jiġi rrilevat li Google tikkontesta biss li waħda mill-kumpanniji li tappartjeni għal dan il-grupp, jiġifieri [kunfidenzjali], kienet imsieħeb dirett tas-siti kollha, iżda hija ma tikkontestax li kumpannija oħra li tappartjeni għall-imsemmi grupp, jiġifieri [kunfidenzjali], kienet kisbet provvista esklużivament mingħand Google għal tal-inqas parti kunsiderevoli mill-bżonnijiet tagħha. F’dawn iċ-ċirkustanzi, u anki jekk l-argumenti ta’ Google jistgħu jintlaqgħu, jiġifieri fix-xenarju l-iktar favorevoli għal Google, dan ma jkollux impatt fuq il-provi użati mill-Kummissjoni u mfakkra fil‑punt 457, f’dak li jirrigwarda [kunfidenzjali] u l-grupp [kunfidenzjali], u fil-punti 459 sa 467 u 473 sa 482 iktar ’il fuq, li għandhom tendenza li jikkorroboraw, bħala element rilevanti fost oħrajn, li l-klawżola ta’ esklużività kellha l-kapaċità li tiddiswadi lill-imsieħba diretti tas-siti kollha milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google.

3)

Fuq l‑investimenti magħmula minn Yahoo!

520

Fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni qieset li Yahoo! kienet wettqet investimenti kapitali sinjifikattivi fis-servizz tagħha ta’ tiftix ġenerali bejn l‑2006 u l‑2015. Hija kkonstatat, fil-premessa 402 tal-imsemmija deċiżjoni, li “dokument intern ta’ Google tal‑2006” kien jikkonferma li l‑livell ta’ dawn l-investimenti kien “simili” għal dak ta’ Google.

521

Google ssostni li, kif intwera matul il-proċedura amministrattiva, AFS kien servizz aħjar minn dawk tal-kompetituri tagħha, minħabba li dawn tal-aħħar ma kinux investew suffiċjentament fis-servizzi tagħhom. B’mod partikolari, Yahoo! u Microsoft ma kinux, essenzjalment, wettqu “investimenti effettivi” fl-iżvilupp teknoloġiku u fil-qasam tal‑lokalizzazzjoni. Barra minn hekk, hija tirrileva li l-ammont ta’ investimenti ta’ Yahoo!, indikat fid-deċiżjoni kkontestata, kien jieħu inkunsiderazzjoni x-xiri u l-bejgħ tal-beni immobbli. Minn dan hija tiddeduċi li dan l-ammont ma kienx jippermetti li tiġi evalwata l-iskala tal-investimenti magħmula minn Yahoo! speċifikatament fis-servizz tagħha ta’ tiftix online.

522

Il-Kummissjoni ssostni li mill-premessi 401 u 402 tad-deċiżjoni kkontestata, li l-kontenut tagħha ma huwiex ikkontestat, jirriżulta li Yahoo! kienet irreferiet għal investimenti sostanzjali fis-servizz ta’ tfittxija online ġenerali bejn l‑2006 u l‑2015 li kienu komparabbli ma’ dawk ta’ Google. Hija żżid li l-allegazzjoni ta’ Google li dawn l‑investimenti inkludew ix-xiri u l-bejgħ ta’ beni immobbli, li saret fir‑replika, hija tardiva u, konsegwentament, inammissibbli.

523

F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li Google kienet iddeskriviet lill‑Kummissjoni, fir-risposta tagħha għad-dikjarazzjoni tal‑oġġezzjonijiet, ir-raġunijiet li għalihom hija kienet qieset li AFS kien ikkunsidrat mill-pubblikaturi bħala li huwa servizz aħjar minn dak ta’ Yahoo! u ta’ Microsoft. L-ewwel nett, hija rrilevat li t-teknoloġija prekursura, żviluppata minn Overture u akkwistata minn Yahoo! fl‑2003, ma kinitx ġiet ikkonċepita sabiex tintuża fuq skala kbira u li hija kienet sinjifikattivament iktar bil-mod minn dik ta’ Google sabiex tippermetti kontroll manwali ta’ kull reklamar muri fuq sit internet. It-tieni nett, hija rrappurtat diffikultajiet sabiex tintegra t-timijiet li kienu pparteċipaw fl‑iżvilupp tat-teknoloġija akkwistata minn Yahoo!, u dan wassal għat‑tluq ta’ diversi “engineering chiefs” (Kapijiet tat-Taqsima tal‑Inġenerija). It-tielet nett, hija kienet irrilevat li Yahoo! bdiet iżżomm kont tar-rati ta’ klikks, sabiex tistabbilixxi r-reklamar li għandu jintwera bħala risposta għal tfittxija online, mill-2007, minkejja li mid-Dokument Nru 36 tal‑Anness C.1 tar-risposta, li kienet tirreferi għalih ir-risposta għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, jirriżulta li Google kienet żviluppat din il-karatteristika mill‑2002. Barra minn hekk, hija kienet innotat li, minkejja din il-bidla, Yahoo! kienet irrikonoxxiet pubblikament fl‑2008 li AFS kien għadu jippermetti valorizzazzjoni aħjar, bid-distakk bejn AFS u s-servizz ta’ Yahoo!, skont din tal-aħħar, naqas biss b’30 %. Ir‑raba’ nett, Google kienet irrilevat li l-implimentazzjoni tas-sħubija bejn Yahoo! u Microsoft kienet bil-mod. Fil-fatt, hija kienet ikkonstatat li din is-sħubija kienet ġiet konkluża fl‑2009, iżda li [kunfidenzjali]. Il‑ħames nett, hija kienet innotat li l-imsemmija sħubija ma kinitx laħqet l-għanijiet tagħha. F’dan ir-rigward, hija rrilevat li Yahoo! kienet pubblikament irreferiet għal “limitazzjonijiet tekniċi” tal-pjattaforma Microsoft fl‑2011, li t-timijiet ta’ Yahoo! u ta’ Microsoft inkarigati mill‑pubblikaturi fiż-ŻEE kienu jinkludu rispettivament inqas minn għoxrin persuna, filwaqt li dawk ta’ Google kienu jilħqu madwar 300 persuna u li Yahoo! u Microsoft kienu ttardjaw sabiex jadattaw is‑servizzi tar-reklamar tagħhom relatati mat-tiftix online għal kull Stat Membru, biex jieħdu inkunsiderazjzoni l-lokalizzazzjoni tal-utenti.

524

Il-Kummissjoni ma kkontestatx l-allegazzjonijiet ta’ Google. Hija sempliċement, fil-premessi 401 u 402 tad-deċiżjoni kkontestata, minn naħa, stabbilixxiet l-ammont annwali tal-investimenti kapitali ta’ Yahoo! fis-servizz ta’ tiftix ġenerali tagħha bejn l‑2006 u l‑2016 u, min‑naħa l-oħra, iċċitat estratti ta’ dokument intern ta’ Google tal‑2006 sabiex tikkunsidra li l-livell ta’ investimenti ta’ Yahoo! u ta’ Google kien komparabbli.

525

Madankollu, jekk ipotetikament, kif issostni l-Kummissjoni, l-ammont annwali tal-investimenti kapitali ta’ Yahoo! fis-servizz ta’ tiftix ġenerali tagħha bejn l‑2006 u l‑2016 kien rilevanti sabiex tiġi evalwata l-iskala tal-investimenti magħmula minn din tal-aħħar fis-servizz tagħha ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, għandu jiġi rrilevat li ma jistax jirriżulta biss mid-dokument intern ta’ Google tal‑2006, iċċitat fid-deċiżjoni kkontestata, li l-ammonti ta’ investimenti ta’ Google u ta’ Yahoo! kienu simili għall-perijodu kollu bejn l‑1 ta’ Jannar 2006 u l‑31 ta’ Marzu 2016. B’mod partikolari, jekk dan id‑dokumenti kien diġà jirreferi għall-“fużjoni” bejn Microsoft u Yahoo! u għall-effett possibbli ta’ din il-fużjoni fuq l-investiment, għandu jiġi rrilevat li l-awtur tal-imsemmi dokument ma setax jipprevedi l‑avvenimenti sussegwenti invokati minn Google u msemmija fil‑punt 523 iktar ’il fuq.

526

Konsegwentament, mingħajr il-bżonn li tingħata deċiżjoni dwar l‑ammissabbiltà tal-argumenti ta’ Google intiżi sabiex jikkontestaw l‑ammont eżatt tal-investimenti magħmula minn Yahoo!, hemm lok li jiġi rrilevat li ma kienx stabbilit li dawn l-investimenti kienu simili għal dawk magħmula minn Google.

527

Minkejja dan, għandu jiġi rrilevat li, irrispettivament mid-domanda dwar jekk u sa fejn l-ammont ta’ investimenti magħmula minn Yahoo! kien komparabbli ma’ dak ta’ investimenti magħmula minn Google, mill‑premessa 401 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-ammont ta’ investimenti ta’ Yahoo! kien, fi kwalunkwe każ, sinjifikattiv. Għalhekk, il-Kummissjoni ċaħdet, korrettament, fid-deċiżjoni kkontestata, l‑argument ta’ Google li kien minħabba l-investimenti insuffiċjenti ta’ Yahoo!, u mhux minħabba l-klawżola ta’ esklużività, li din tal-aħħar ma setax ikollha aċċess għal sehem sinjifikattiv tas-suq.

528

Barra minn hekk, mit-Tabella Nru 8 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li s-sehem tas-suq ta’ Yahoo! fis-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online kien naqas b’mod sinjifikattiv bejn l‑2006 u l‑2008, jiġifieri matul il-perijodu li matulu l-klawżola ta’ esklużività kienet tinsab fil-mudell tal-FSG.

529

Konsegwentament, iċ-ċirkustanza, jekk tiġi preżunta stabbilita, li l‑investimenti ta’ Yahoo! ma kinux ippermettew lil din tal-aħħar tiżviluppa servizz ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online effiċjenti daqs dak ta’ AFS ma hijiex suffiċjenti sabiex turi li l-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, ma kellhiex effett dissważiv fir-rigward ta’ dawn tal-aħħar.

4)

Fuq il‑preferenza tal‑pubblikaturi li jiksbu reklamar tat-tiftix online mingħand intermedjarju wieħed kull darba

530

Fid-deċiżjoni kkontestata, minn naħa, il-Kummissjoni spjegat li, għall-imsieħba diretti tas-siti kollha, il-kuntratti online ma kinux jikkostitwixxu alternattiva għall-FSG. Fil-fatt, billi bbażat ruħha, f’dan ir-rigward, fuq is-seduti li saru quddiem il-FTC, tat‑2 u 3 ta’ Mejju 2012, ta’ [kunfidenzjali], imbagħad rispettivament [kunfidenzjali] għand Google, kif ukoll fuq direttivi interni ta’ Google, hija kkunsidrat li l‑kuntratti online kienu kuntratti standardizzati li ma kinux jippermettu li jiġu ssodisfatti l-“bżonnijiet speċifiċi” ta’ dawn l-imsieħba diretti.

531

Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni rrilevat li l-eżami tal-imġiba tal‑imsieħba online kienet irrilevanti peress li l-bżonnijiet ta’ dawn tal‑aħħar u dawk tal-imsieħba diretti kienu differenti. Minn dan hija ddeduċiet li l-istudju prodott minn Google, matul il-proċedura amministrattiva, li juri li l-imsieħba online kienu użaw kważi esklużivament AFS fis-siti internet inkluż fil-kuntratti online tagħhom, minkejja l-assenza tal-klawżola ta’ esklużività f’dawn il-kuntratti, ma kienx rilevanti.

532

Google ssostni li l-klawżola ta’ esklużività ma setgħetx tipproduċi effett ta’ esklużjoni inkwantu l-maġġoranza tal-imsieħba diretti xtaqu jiksbu provvista mingħand intermedjarju wieħed kull darba. F’dan ir-rigward, minn naħa, hija bbażat ruħha fuq l-istudju, imsemmi fil-punt 531 iktar ’il fuq, li minnu jirriżulta li [kunfidenzjali] % biss mill-oqsma li jikkorrispondu mas-siti internet tal-imsieħba online li jiġġeneraw dħul fiż-ŻEE kienu jużaw AFS u s-servizzi ta’ Yahoo! jew ta’ Microsoft fl‑istess ħin. Min-naħa l-oħra, hija tirrileva li r-risposti tal-imsieħba diretti għal diversi talbiet għal informazzjoni tal-Kummissjoni jikkonfermaw il‑fatt li l-imsieħba diretti kienu jagħżlu li jiksbu provvista mingħand intermedjarju wieħed fl-assenza tal-imsemmija klawżola.

i)

Fuq l‑istudju prodott minn Google matul il‑proċedura amministrattiva

533

Google ssostni, essenzjalment, li l-imsieħba diretti, inkluż l-imsieħba diretti tas-siti kollha, kellhom il-possibbiltà li jikkonkludu kuntratti online u li, fil-pratttika, ikkonkludew tali kuntratti, b’tali mod li l‑pubblikaturi setgħu jkunu kemm imsieħba diretti u msieħba online. Hija żżid li l-“allegati differenzi” bejn il-bżonnijiet tal-imsieħba diretti u dawk tal‑imsieħba online, identifikati fid-deċiżjoni kkontestata, ma kellhomx effett fuq l-għażla ta’ dawn tal-aħħar li jiksbu provvista mingħand intermedjarju wieħed kull darba jew mingħand diversi intermedjarji fl‑istess ħin. Hija tqis b’hekk li l-imġiba tal-imsieħba online kienet rilevanti sabiex tiġi evalwata l-imġiba li setgħu jadottaw l‑imsieħba diretti tas-siti kollha fl-assenza tal-klawżola ta’ esklużività fir-rigward tal-perijodi li matulhom dawn l-imsieħba diretti kienu ġeneralment inkludew is-siti internet kollha tagħhom fil-FSG tagħhom.

534

Surfboard issostni li l-pubblikaturi setgħu jikkonkludu kuntratti online fir-rigward ta’ siti internet li ma kinux jeħtieġu li Google tissodisfa rekwiżiti speċifiċi. Hija żżid li n-negozjar ta’ FSG ippermettilha tikseb kundizzjonijiet aħjar minn dawk offruti permezz ta’ kuntratt online.

535

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google u ta’ Surfboard.

536

F’dan ir-rigward, mill-Anness A.42 tar-rikors jirriżulta li l-pubblikaturi il‑kbar, fosthom uħud mill-imsieħba diretti tas-siti kollha identifikati fid‑deċiżjoni kkontestata, kienu użaw FSG għal uħud mis-siti internet tagħhom u kuntratti online għal oħrajn. Il-Kummissjoni ma tikkontestax il-kontenut ta’ dan l-Anness, kif ikkonfermat waqt is-seduta.

537

Madankollu, l-ewwel nett, hemm lok li jiġi nnutat li fid-deċiżjoni kkontestata ma kien ikkonstatat l-ebda abbuż minn pożizzjoni dominanti f’dak li jirrigwarda l-imsieħba online.

538

It-tieni nett, għandu jiġi rrilevat li, minkejja li l-Anness A.42 tar-rikors isemmi siti internet, li jappartjenu lil pubblikaturi kbar, li kienu inklużi f’kuntratti online, ma fih l-ebda informazzjoni li tippermetti li jiġi stabbilit il-perċentwali tad-dħul mir-reklamar tat-tiftix online ġġenerat minn dawn is-siti internet meta mqabbla ma’ dak ta’ dawn l‑istess pubblikaturi li kienu inklużi f’FSG. Huwa lanqas jispeċifika l‑perijodu li għalih l-imsemmija siti internet kienu ġew inklużi f’kuntratti online.

539

It-tielet nett, mill-premessa 76 u mill-punti 1 u 2 tal-premessa 371 tad‑deċiżjoni kkontestata, li l-kontenut tagħhom ma huwiex ikkontestat minn Google, jirriżulta li l-FSG kienu nnegozjati individwalment minn kull pubblikatur u kienu, bħala regola, irriżervati għall-pubblikaturi l‑iktar kbar li setgħu jiġġeneraw dħul mill-bejgħ suffiċjentament għoli sabiex ikun jista’ jiġġustifika l-ispejjeż sostnuti minn Google relatati mal‑persunal u mas-servizzi ta’ assistenza ddedikati għall-imsieħba diretti. Barra minn hekk, Google ssostni li l-FSG kienu joffru lill‑pubblikaturi sehem mid-dħul iktar vantaġġjuż minn dak stipulat fil‑kuntratti online, li kienu kuntratti standard u mhux negozjabbli. Bl‑istess mod, Surfboard issostni li l-konklużjoni ta’ FSG ippermettilha tikseb kundizzjonijiet iktar vantaġġjużi minn dawk offruti minn kuntratt online.

540

F’dawn iċ-ċirkustanzi, minn naħa, filwaqt li, kif issostni Google, il-pubblikaturi kollha setgħu jikkonkludu kuntratt online, Google kienet tistabbilixxi hi stess il-pubblikaturi li setgħu jikkonkludu FSG. Min-naħa l‑oħra, filwaqt li l-pubblikaturi kellhom l-għażla li jikkonkludu FSG jew kuntratt online, bħala regola, kien fl-interess tagħhom li jikkonkludu FSG pjuttost milli kuntratt online.

541

Minn dan isegwi li, fin-nuqqas ta’ spjegazzjonijiet addizzjonali minn Google, l-eżempji, imsemmija fl-Anness A.42 tar-rikors, ta’ msieħba diretti li kkonkludew ukoll, f’mument partikolari u għal uħud mis-siti internet tagħhom, kuntratt online, għandhom jiġu kkunsidrati bħala eżempji speċifiċi li mhux neċessarjament jirriflettu l-imġiba tal-imsieħba diretti fit-totalità tagħhom.

542

Konsegwentament, għandu jiġi kkunsidrat li l-imsieħba diretti u l‑imsieħba online kienu jikkostitwixxu, bħala regola, żewġ kategoriji separati ta’ pubblikaturi, b’tali mod li l-imġiba tal-imsieħba online ma tikkostitwixxix indikazzjoni suffiċjentament affidabbli sabiex jiġi stabbilit jekk l-imsieħba diretti tas-siti kollha kinux jiksbu provvista esklużivament mingħand Google fl-assenza tal-klawżola ta’ esklużività.

543

Minn dan jirriżulta li l-Kummissjoni qieset, korrettament, li l-istudju prodott minn Google, matul il-proċedura amministrattiva, ma kienx rilevanti.

ii)

Fuq ir‑risposti tal‑imsieħba diretti invokati minn Google

544

Google ssostni li diversi msieħba diretti indikaw, bħala risposta għal diversi talbiet għal informazzjoni tal-Kummissjoni, li ma xtaqux jużaw, fl-istess ħin, servizzi kompetituri ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online. Hija tispeċifika, f’dan ir-rigward, li l-Kummissjoni ma allegatx li l-imsieħba diretti tas-siti kollha kellhom imġiba differenti minn dik ta’ msieħba diretti oħra.

545

Surfboard issostni li ma kienx hemm interess kummerċjali li jintwera reklamar li ġej minn intermedjarji differenti fuq l-istess paġna u li storikament hija kienet tippreferi taħdem biss ma’ intermedjarju wieħed kull darba. Hija tispjega, f’dan ir-rigward, li kollaborazzjoni mill-qrib bejn, minn naħa, intermedjarju u, min-naħa l-oħra, l-uffiċċju editorjali tagħha u l-kap tat-taqsima tal-prodott kienet neċessarja u li l‑użu fl-istess ħin ta’ servizzi differenti kien tali li jżid ir‑riskju li jintwerew reklami żejda jew ta’ kwalità ħażina. Barra minn hekk, hija żżid li l-maġġoranza tal-intermedjarji jitolbu l-esklużività għall‑inventarju li jiġġestixxu sabiex jissodisfaw ir-rekwiżiti tal-persuni li jirreklamaw. B’hekk, il-klawżola ta’ esklużività ma tirriżultax mis‑setgħa tas-suq ta’ Google, iżda mill-volontà tal-persuni li jirreklamaw li jibbenefikaw minn inventarju ta’ kwalità.

546

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google u ta’ Surfboard.

547

Fl-ewwel lok, għandu jitfakkar li l-Kummissjoni kkonstatat l-effett dissważiv tal-klawżola ta’ esklużività fir-rigward biss tal-imsieħba diretti tas-siti kollha. Minn dan isegwi li huma biss ir-risposti ta’ dawn l‑imsieħba diretti li huma rilevanti sabiex jiġi stabbilit jekk dawn l-istess imsieħba diretti kinux jiksbu provvista mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google matul il-perijodu li matulu huma kienu ġeneralment inkludew is-siti internet kollha tagħhom fil-FSG tagħhom. Il-fatt, invokat minn Google, li l-Kummissjoni ma urietx li dawn l‑imsieħba diretti kellhom imġiba differenti minn dik ta’ msieħba diretti oħra huwa, f’dan ir-rigward, irrilevanti.

548

Fit-tieni lok, l-ewwel nett, għandu jiġi rrilevat, kif għamlet Google, li [kunfidenzjali] iddikjara, bħala risposta għal talba għal informazzjoni tal‑Kummissjoni, li “huwa ddeċieda li jaħdem ma’ fornitur għal kull wieħed mit-tip ta’ reklamar għaliex ma kienx jemmen li ż-żieda ta’ [intermedjarju] ieħor kienet ittejjeb il-prodott [tiegħu] jew kienet itejjeb il-valorizzazzjoni tiegħu”.

549

Minn dan isegwi li [kunfidenzjali] ma xtaqx jikseb provvista mingħand intermedjarji differenti fl-istess ħin. Din il-konstatazzjoni ma hijiex ikkontestata mill-fatt, diġà invokat mill-Kummissjoni u mfakkar fil‑punt 504 iktar ’il fuq, li [kunfidenzjali] kien aċċetta l-klawżola ta’ esklużività, minħabb li Google kienet tirrikjedi l-applikazzjoni tagħha “bħala kundizzjoni minn qabel” għall-konklużjoni tal-FSG.

550

Ċertament, il-Kummissjoni ssostni li [kunfidenzjali], li hija sussidjarja ta’ [kunfidenzjali], kienet irrispondietha li taħdem ma’ numru kbir ta’ intermedjarji.

551

Madankollu, minn naħa, hemm lok li jiġi kkonstatat li [kunfidenzjali] kienet espressament spjegat, fir-risposta tagħha, li l‑intermedjarji li għalihom kienet irreferiet kienu aġenziji tal-midja u mhux fornituri ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online. Min-naħa l-oħra, hemm lok li jiġi kkonstatat li [kunfidenzjali] kien indika lill-Kummissjoni li huwa kien jikseb provvista esklużivament mingħand Google fir-rigward tar-rekalamar testwali, li, kif jirriżulta mill-premessa 137 tad-deċiżjoni kkontestata, jikkorrispondi “ġeneralment” għar-reklamar tat-tiftix online.

552

Minn dan isegwi li, kuntrarjament għal dak li tissuġġerixxi l‑Kummissjoni, ir-risposta ta’ [kunfidenzjali] ma hijiex tali li turi li l‑imsieħba diretti tas-siti kollha xtaqu jiksbu provvista mingħand diversi intermedjarji fl-istess ħin.

553

It-tieni nett, għandu jiġi rrilevat, kif tagħmel Google, li [kunfidenzjali] kien iddikjara, bħala risposta għal talba għal informazzjoni tal‑Kummissjoni, li, “[b]’mod ġenerali, li tagħżel fornitur wieħed skont it-tip ta’ apparat ippermett[a] li jinkisbu l-aħjar kundizzjonijiet finanzjarji” u li, “[f]il-każijiet kollha, minn perspettiva kummerċjali, ma kienx verament jagħmel sens li jkollok diversi fornituri ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fl‑istess ħin fuq l-istess paġna/u tip ta’ apparat”.

554

Kuntrarjament għal dak li tissuġġerixxi l-Kummissjoni, il-fatt li [kunfidenzjali] kien iddikjara, essenzjalment, li kien finanzjarjament iktar vantaġġjuż li jikseb provvista, għal kull sit internet, mingħand intermedjarju wieħed, għandu tendenza li jikkorrobora l-fatt li l-imsieħba diretti tas-siti kollha, li kienu għażlu li ġeneralment jinkludu s-siti internet kollha tagħhom fil-FSG tagħhom, ma kinux jiksbu provvista mingħand intermedjarji oħra għal parti mill-bżonnijiet tagħhom fl-assenza tal‑klawżola ta’ esklużività.

555

It-tielet nett, għandu jiġi rrilevat li Surfboard issostni li hija ma kellhiex interess kummerċjali li turi reklamar li ġej minn intermedjarji differenti fuq l-istess paġna u li storikament kienet ippreferiet li taħdem biss ma intermedjarju wieħed kull darba.

556

Kuntrarjament għal dak li tissuġġerixxi il-Kummissjoni, il-fatt li imsieħba diretti oħra tas-siti kollha, li r-risposti tagħhom huma ċċitati fil‑premessi 367 u 368 tad-deċiżjoni kkontestata, kien ġew skorraġġuti mill‑klawżola ta’ esklużività milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji oħra ma huwiex tali li juri li Surfboard kienet tikseb provvista mingħand tali intermedjarji fl-assenza tal-imsemmija klawżola. Bl-istess mod, il-fatt li Google kienet ikkonkludiet FSG li kien fihom il‑klawżola ta’ esklużività mal-imsieħba diretti tas-siti kollha u li dan il‑fatt kien indikazzjoni li Google kienet tqis li dawn l-imsieħba diretti kellhom interess kummerċjali li jiksbu provvista mingħand intermedjarji oħra ma jippermettix li jiġu kkontestati d-dikjarazzjonijiet ta’ Surfboard.

557

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi rrilevat li Google waslet sabiex turi li kienu biss [kunfidenzjali], il-grupp [kunfidenzjali] u Surfboard li ppreferew jiksbu provvista mingħand intermedjarju wieħed kull darba. Min-naħa l-oħra, ir-risposti tagħhom ma jippermettux li jiġu kkontestati l-eżempji ta’ risposti ta’ msieħba diretti tas-siti kollha li jinsabu fil‑premessi 367 u 368 tad-deċiżjoni kkontestata, li, kif ġie rrilevat fil‑punti 518 u 519 iktar ’il fuq, setgħu jikkorroboraw l-evalwazzjoni tal‑Kummissjoni li l-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi ma’ tali msieħba diretti, setgħet tiddiswadi lil dawn tal-aħħar milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google għal tal-inqas parti mill-bżonnijiet tagħhom.

5)

Konklużjoni fuq in‑natura dissważiva tal‑klawżola ta’ esklużività fir‑rigward tal‑imsieħba diretti tas-siti kollha

558

Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha jirriżulta li, mingħajr ħsara għall-eżami taċ-ċirkustanzi l-oħra kollha rilevanti u b’mod partikolari l‑perijodu li matulu kienet tapplika l-klawżola ta’ esklużività (ara l‑punt 562 iktar ’il quddiem), il-Kummissjoni kkunsidrat, korrettament, li din il-klawżola, li tipprojbixxi lill-imsieħba diretti tas-siti kollha milli juru kompetitur fis-siti internet tagħhom, li kienu inklużi fil-FSG tagħhom, setgħet tiddiswadi uħud minnhom milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google għal tal-inqas parti mill‑bżonnijiet tagħhom.

559

Fil-fatt, l-ewwel nett, għandu jiġi rrilevat li, kif issemma fil-punt 518 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni setgħet, korrettament, tieħu inkunsiderazzjoni l-eżempji ta’ risposti ta’ msieħba diretti tas-siti kollha li jinsabu fil‑premessi 367 u 368 tad-deċiżjoni kkontestata, bħala elementi li jistgħu jikkorroboraw l-evalwazzjoni tagħha li l-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi ma’ tali msieħba diretti, setgħet tiddiswadi lil dawn tal-aħħar milli jiksbu provvista mingħand intermedjarji kompetituri ta’ Google għal tal-inqas parti mill‑bżonnijiet tagħhom.

560

It-tieni nett, għandu jiġi rrilevat, kif tagħmel il-Kummissjoni fil‑premessi 230, 276 u 364 tad-deċiżjoni kkontestata, li l-ishma tas-suq ta’ Google kienu żdiedu bejn l‑2006 u l‑2016 fil-maġġoranza tas-swieq nazzjonali inkwistjoni tar-reklamar tat-tiftix online kif ukoll fis‑suq tal-intermedjazzjoni fir-rigward tar-reklamar relatat ma’ tali tiftix. B’hekk, fl‑2016, kważi ma kienx baqa’ iktar kompetituri ta’ Google f’dawn is-swieq. Barra minn hekk, l-imsemmija swieq kienu kkaratterizzati mill-eżistenża ta’ barrieri għad-dħul u għat-tkabbir sinjifikattivi u minn nuqqas ta’ saħħa tax-xerrej kumpensatorja min‑naħa tal-persuni li jirreklamaw u tal-pubblikaturi. B’mod partikolari, l-effetti ta’ skala u ta’ network kienu għamlu diffiċli li jidħlu kompetituri ġodda.

561

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkunsidrat li, kuntrarjament għal dak li ssostni Google, is-sempliċi fatt li l-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil‑FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, ma kellhiex effett fuq l-imġiba ta’ uħud minn dawn l-imsieħba diretti ma kienx suffiċjenti sabiex juri li din il-klawżola ma kellhiex il-kapaċità li tirrestrinġi l‑kompetizzjoni.

562

Konsegwentament, hemm lok li jiġi kkunsidrat li l-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, seta’ jkollha l-kapaċità li tipproduċi l-effett ta’ esklużjoni kkonstatat fid‑deċiżjoni kkontestata. Madankollu, kif tfakkar fil-punti 389, 399 u 400 iktar ’il fuq, id-domanda dwar jekk din il-klawżola kellhiex tali kapaċità tiddependi wkoll mill-eżami taċ-ċirkustanzi rilevanti l-oħra kollha u, b’mod partikolari, mill-perijodu li matulu dawn l-imsieħba diretti kienu obbligati, fid-dawl tal-imsemmija klawżola, li jiksbu provvista esklużivament mingħand Google għall-bżonnijiet kollha tagħhom jew għal parti kunsiderevoli minnhom, kif, barra minn hekk, irrilevat b’mod korrett il-Kummissjoni, fil‑premessa 364 tad-deċiżjoni kkontestata.

b)

Fuq l‑impossibbiltà, għall‑intermedjarji kompetituri ta’ Google, li jaċċessaw parti sinjifikattiva tas‑suq tal‑intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online

563

Fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni qieset li l-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, kienet ipprekludiet lill-kompetituri ta’ Google milli jaċċessaw parti sinjifikattiva tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE. F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, hija tirrileva li d-dħul gross iġġenerat minn dawn il-FSG kien jirrappreżenta parti sinjifikattiva minn dan is-suq. It-tieni nett, hija kkonstatat li Google kienet sistematikament tinkludi l-klawżola ta’ esklużività fil-FSG li kienu jiġġenerawlha l-iktar dħul. It-tielet nett, hija nnotat li l-volum ta’ tiftix li sar fis-siti internet inklużi fil-FSG konklużi ma’ dawn l-imsieħba diretti kien sinjifikattiv meta mqabbel man-numru ta’ tiftix li sar permezz ta’ servizzi kompetituri ta’ tfittxija ġenerali. Ir-raba’ nett, hija tqis li l‑perijodu li matulu l-klawżola ta’ esklużività kienet timponi lil dawn l‑imsieħba diretti li jiksbu provvista mingħand Google għall-bżonnijiet kollha tagħhom jew għal parti kunsiderevoli minnhom kien twil. Il-ħames nett, hija rrilevat li l-fatt li din il-klawżola pprekludiet lill‑intermedjarji kompetituri milli jaċċessaw parti sinjifikattiva tal-imsemmi suq kien rifless fl-iżvilupp tal-ishma tas-suq ta’ Google. Is-sitt nett, hija kkonstatat li l-imsemmija klawżola kienet tapplika għal uħud mis-siti internet l-iktar iffrekwentati fiż-ŻEE. Is-seba’ nett, hija qieset li l-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi ma’ 69 imsieħba diretti oħra, li ma setgħux jikkonfermawlha jekk kinux jew le ġeneralment inkludew is-siti internet kollha tagħhom f’dawn il-FSG, kienet ipprekludiet lill‑intermedjarji kompetituri milli jagħtu s-servizzi tagħhom fis-siti internet inklużi f’dawn il-FSG.

564

L-ewwel nett, Google ssostni li l-klawżola ta’ esklużività ma kinitx tapplika għall-formati kollha tar-reklamar tat-tiftix online. It‑tieni nett, hija tikkontesta l-evalwazzjoni tal-kopertura tas-suq bil-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha. It-tielet nett, hija tikkritika lill-Kummissjoni li ma urietx li din il-klawżola setgħet teskludi lil kompetitur effettiv daqsha. Ir-raba’ nett, hija ssostni li l-Kummissjoni ma ħaditx inkunsiderazzjoni l-possibbiltà, għall‑imsieħba diretti tas-siti kollha, li jiksbu provvista mingħand intermedjarji kompetituri fi tmiem kull FSG tagħhom u tal-eventwali estensjoni ta’ dawn tal-aħħar kif ukoll fejn dritt ta’ xoljiment unilaterali kien ġie previst.

565

L-argumenti ta’ Google għandhom jiġu eżaminati separatament.

1)

Fuq l‑applikazzjoni tal‑klawżola ta’ esklużività għal ċerti formati ta’ reklamar tat-tiftix online

566

Google ssostni li l-klawżola ta’ esklużività ma kinitix tipprekludi lill‑imsieħba diretti milli juru formati oħra ta’ reklamar tat-tiftix online, bħal “product listing ads” (lista ta’ reklami għal prodotti, iktar ’il quddiem il-“PLA”), kif ukoll reklamar mhux relatat ma’ tali tiftix.

567

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

568

Minn naħa, mill-premessa 28 tad-deċiżjoni kkontestata, li l‑kontenut tagħha ma huwiex ikkontestat minn Google, jirriżulta li l-PLA jaqgħu fir-riżultati ta’ tiftix speċjalizzat. Madankollu, hemm lok li jiġi rrilevat li Google la tallega u wisq inqas tistabbilixxi, inkluż fil-qafas tal-ewwel motiv, li r-riżultati ta’ tiftix speċjalizzat u r-reklamar tat-tiftix online kienu jappartjenu għall-istess suq. B’hekk, għandu jiġi kkunsidrat li Google lanqas ma tistabbilixxi li s-servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online u dawk relatati mar‑riżultati ta’ tiftix speċjalizzat kienu jappartjenu għall-istess suq.

569

Barra minn hekk, Google ma tispjegax liema formati oħra ta’ reklamar tat-tiftix online, apparti l-PLA, l-imsieħba diretti setgħu juru u ma stabbilixxietx li dawn il-formati kienu jappartjenu għall-istess suq bħal dak tar-reklamar tat-tiftix online.

570

Min-naħa l-oħra, għandu jiġi kkonstatat ukoll, kif jirriżulta mill‑punt 305 iktar ’il fuq, li Google ma stabbilixxietx li ż-żewġ tipi ta’ reklamar inkwistjoni, jiġifieri r-reklamar tat-tiftix online u dak mhux relatat ma’ tali tiftix, kienu jappartjenu għall-istess suq, li jfisser li hija ma stabbilixxietx li s-servizzi ta’ intermedjazzjoni fir-rigward tar‑reklamar relatati mat-tiftix online u dawk mhux relatati mat-tiftix online kienu jappartjenu għall-istess suq.

571

Konsegwentament, għandu jiġi kkonstatat li l-fatt li l-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, ma kinitx tapplika għal ċerti formati ta’ reklamar tat-tiftix online, fosthom il-PLA, u lanqas mar-reklamar mhux relatat ma’ tali riċerki, ma kienx jippermetti li jiġi kkontestat il-fatt li din il-klawżola kienet tipprekludi lill-kompetituri ta’ Google milli jaċċessaw parti sinjifikattiva tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online.

2)

Fuq il‑kopertura tas‑suq permezz tal‑klawżola ta’ esklużività li tinsab fil‑FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas‑siti kollha

572

Fid-deċiżjoni kkontestata, qabelxejn, il-Kummissjoni qieset li, bejn l‑2006 u l‑2009, id-dħul gross iġġenerat mill-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha kien jirrappreżenta bejn [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] % tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE. Hija spjegat, f’dan ir-rigward, li l-FSG konklużi ma’ [kunfidenzjali] (li kienu jappartjenu għall-grupp [kunfidenzjali] u li, flimkien, kienu jikkostitwixxu wieħed mill-imsieħba diretti tas-siti kollha identifikati mill-Kummissjoni), [kunfidenzjali], [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] kienu jirrappreżentaw, waħidhom, bejn [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] % ta’ dan is-suq. Sussegwentament, hija kkonstatat li, bejn l‑2010 u l‑2012, id-dħul gross iġġenerat mill-FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas-siti kollha kien jirrappreżenta bejn [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] % tal-imsemmi suq u li d-dħul gross iġġenerat mill-FSG li kien fihom klawżola ta’ pożizzjonament kienu, fir-rigward tagħhom, għaddew minn [kunfidenzjali] sa [kunfidenzjali] % f’dan l-istess suq. Finalment, hija rrilevat li, bejn l‑2013 u l‑2015, id‑dħul gross iġġenerat mill-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha kien jirrappreżenta tal-inqas [kunfidenzjali] % tas-suq inkwistjoni, kif ikkonfermat waqt is-seduta, u li d-dħul gross iġġenerat mill-FSG li kien fihom il-klawżola ta’ pożizzjonament kien jirrappreżenta tal-inqas [kunfidenzjali] % tiegħu.

573

It-tieni nett, il-Kummissjoni qieset li Google kienet inkludiet sistematikament il-klawżola ta’ esklużività fil-FSG li kienu jiġġeneraw l‑iktar dħul għaliha. Hija rrilevat, f’dan ir-rigward, li, bejn l‑2006 u l‑2009 u bejn l‑2010 u l‑2012, l-imsieħba diretti tas-siti kollha rrappreżentaw rispettivament bejn [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] % u bejn [kunfidenzjali] [kunfidenzjali] % tad-dħul gross iġġenerat mill-imsieħba diretti kollha.

574

It-tielet nett, il-Kummissjoni kkonstatat li, filwaqt li, fiż-ŻEE, il-volum ta’ tiftix online mwettaq fis-siti internet tal-imsieħba diretti tas-siti kollha kien sinjifikattiv meta mqabbel man-numru ta’ tiftix online magħmul permezz tas-servizz ta’ tiftix ġenerali tal-kompetituri ta’ Google, madankollu dan kien negliġibbli meta mqabbel mal-volum ta’ tiftix online magħmul permezz tas-servizz ta’ tiftix ġenerali ta’ Google.

575

Ir-raba’ nett, il-Kummissjoni nnutat li mill-iżvilupp tal-parti tas-suq ta’ Google fis-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE kien jirriżulta li l-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, kienet ipprekludiet l-aċċess ta’ intermedjarji kompetituri għal parti sinjifikattiva ta’ dan is-suq.

576

Il-ħames nett, il-Kummissjoni rrilevat li, kif jirriżulta minn studju kkomunikat fl‑2011 u implimentat fl‑2013 minn Microsoft (iktar ’il quddiem l-“istudju ta’ Microsoft”), li hija waħda mil-lanjanti f’din il-kawża, il-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha kienet tapplika għal uħud mis-siti internet l-iktar iffrekwentati. B’mod iktar partikolari, hija kkonstatat li Google kienet tipprovdi servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online bejn [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] % tal-ismijiet ta’ dominju l-iktar iffrekwentati fi Franza, il-Ġermanja, l-Italja, Spanja u r-Renju Unit fl‑2010.

577

Is-sitt nett, il-Kummissjoni tfakkar li, bejn l‑2006 u l‑2009, il-klawżola ta’ esklużività kienet ukoll preżenti fil-FSG konklużi ma’ 69 imsieħeb diretti oħra li ma setgħux jikkonfermaw jekk kinux ġeneralment inkludew, fil-FSG tagħhom, is-siti internet kollha tagħhom. Minn dan hija ddeduċiet li din il-klawżola kienet ipprekludiet lill-kompetituri ta’ Google milli jipprovdu servizz ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online għas-siti internet inklużi fil-FSG tagħha matul dan il-perijodu.

578

Google ssostni li l-analiżi tal-kopertura tas-suq bil-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, ibbażata fuq l-importanza tad-dħul iġġenerat minn dawn il-FSG, ma huwiex rilevanti sabiex jiġi stabbilit li l-imsemmija klawżola ta’ esklużività kienet ipproduċiet effett ta’ esklużjoni. Barra minn hekk, hija tikkritika lill-Kummissjoni, l-ewwel nett, li kkunsidrat li uħud minn dawn l-imsieħba diretti kienu kisbu provvista esklużivament mingħandha għall-bżonnijiet kollha tagħhom jew għal parti kunsiderevoli minnhom, it-tieni nett, li ħadet inkunsiderazzjoni d-dħul tal-imsieħba diretti li ma kinux imsieħba diretti tas-siti kollha, it-tielet nett, li użat approċċ fir‑rigward tal-klawżola ta’ esklużività li ma kienx koerenti ma’ dak użat fir-rigward tal-klawżoli ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel, ir‑raba’ nett, li għaqdet il-kopertura tal-klawżola ta’ esklużività ma’ dik tal-klawżoli ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel u, il-ħames nett, li ma stabbilixxietx il-kopertura tal-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha għas-sena 2016.

i)

Fuq it‑teħid inkunsiderazzjoni tad‑data wara l‑konklużjoni tal-FSG għall‑finijiet tal‑kalkolu tar‑rata ta’ kopertura tal‑klawżola ta’ esklużività

579

Google ssostni li l-imsieħba diretti kienu liberi li jagħżlu s-siti internet li xtaqu jinkludu fil-FSG tagħhom. Analiżi a posteriori tar-rata ta’ kopertura ta’ dawn il-FSG turi għalhekk ir-riżultat tal-kompetizzjoni fuq il-merti, iżda ma turix l-effett ta’ esklużjoni tal-klawżola ta’ esklużività.

580

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

581

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar, kif tagħmel il-Kummissjoni, li l‑obbligi li tinkiseb provvista esklużiva huma intiżi sabiex ineħħu jew jirrestrinġu l-libertà tal-għażla tax-xerrej f’dak li jirrigwarda s-sorsi ta’ provvista tiegħu u jċaħħdu l-aċċess għas-suq lil produtturi oħra (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Frar 1979, Hoffmann-La Roche vs Il‑Kummissjoni, 85/76, EU:C:1979:36, punt 90).

582

F’dan il-każ, għandu jiġi rrilevat, kif issemma fil-punt 414 iktar ’il fuq, li ladarba imsieħeb dirett kien għażel li jinkludi wieħed mis-siti internet tiegħu fil-FSG tieħu, huwa neċessarjament kellu jikseb provvista esklużivament Google għall-bżonnijiet tiegħu f’termini ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online f’dak li jirrigwarda dan is-sit internet. Sussegwentament, meta pubblikatur ikun għażel li jinkludi s-siti internet kollha tiegħu fil-FSG tiegħu, huwa neċessarjament għandu, bis-saħħa ta’ din il-klawżola ta’ esklużività, jikseb provvista esklużivament mingħand Google għall-bżonnijiet kollha tiegħu f’termini ta’ servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online għall-perijodu tal-imsemmi FSG. B’hekk, il‑kompetituri ta’ Google ma kellhomx il-possibbiltà li jipprovdu s‑servizzi tagħhom lil dan il-pubblikatur matul l-imsemmi perijodu.

583

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi rrilevat li, kuntrarjament għal dak li tissuġġerixxi Google, il-fatt li d-dħul iġġenerat mill-imsemmija FSG, li fih l-imsieħba diretti kienu ġeneralment inkludew is-siti internet tagħhom kollha, li kienu jirrappreżentaw parti sinjifikattiva tas-suq tal‑intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, seta’ joħloq effett ta’ esklużjoni kuntrarju għall-Artikolu 102 TFUE fir‑rigward tal-intermedjarji l-oħra kompetituri ta’ Google, anki jekk dawn l-imsieħba diretti kienu huma stess inizjalment għażlu s-siti internet li kienu inkludew fil-FSG tagħhom.

ii)

Fuq it‑teħid inkunsiderazzjoni tad‑dħul iġġenerat minn FSG konklużi mal‑imsieħba diretti li jappartjenu għall‑istess grupp bħal uħud mill‑imsieħba diretti tas-siti kollha

584

Google ssostni li, anki jekk l-imsieħba diretti tas-siti kollha identifikati fid-deċiżjoni kkontestata kienu kisbu provvista esklużivament mingħand Google għall-bżonnijiet kollha tagħhom jew parti kunsiderevoli minnhom, il-Kummissjoni kkunsidrat, b’mod żbaljat, mhux biss id-dħul iġġenerat mill-FSG konklużi minn dawn l-imsieħba diretti, iżda wkoll minn dawk iġġenerati minn kuntratti li ma kienx fihom il-klawżola ta’ esklużività konklużi minn entitajiet oħra tal-gruppi li fihom dawn tal‑aħħar jappartjenu. Minn dan isegwi li l-Kummissjoni kienet kabbret b’mod artifiċjali l-kopertura tal‑klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha.

585

Bħala eżempju, Google tirrileva li, skont id-deċiżjoni kkontestata, [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali], li kollha jagħmlu parti mill-grupp [kunfidenzjali], kull wieħed kien jikkostitwixxi imsieħeb dirett separat minn fost l-imsieħba diretti tas-siti kollha. Madankollu, hija tikkonstata li entitajiet oħra ta’ dan il-grupp, fosthom [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali], kienu kkonkludew kuntratti magħha dwar il-provvista ta’ AFS u li l-Kummissjoni kienet ikkunsidrat dħul iġġenerat minn dawn il‑kuntratti għall-finijiet tal-kalkolu ġġenerat mill-FSG konklużi mill‑imsieħba diretti tas-siti kollha.

586

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

587

F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat, kif tagħmel il-Kummissjoni, li Google ma tipproduċi l-ebda prova insostenn tal-allegazzjoni tagħha li d‑deċiżjoni kkontestata kellha tieħu inkunsiderazzjoni dħul iġġenerat mill-kuntratti konklużi ma’ [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] għall-finijiet tal-kalkolu ġġenerat mill-grupp [kunfidenzjali].

588

B’mod iktar partikolari, għandu jiġi rrilevat li, bħala risposta għal miżura ta’ organizzazzjoni tal-proċedura li talbet lil Google tipproduċi l-kuntratti li hija kienet ikkonkludiet ma’ [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] li jikkonċernaw il-provvista ta’ AFS, Google sempliċement indikat li [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] ma kinux ikkonkludew FSG magħha. Madankollu, hija ma pproduċietx il-prova li [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] kienu effettivament użaw AFS permezz, pereżempju, ta’ kuntratti online. B’hekk, hija ma stabbilixxietx li dawn il-kuntratti kienu ġġeneraw dħul li l-Kummissjoni, sussegwentament ħadet inkunsiderazzjoni, b’mod żbaljat, sabiex tistabbilixxi r-rata ta’ kopertura tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha.

589

F’dawn iċ-ċirkustanzi, u inkwantu Google ma tinvokax eżempji oħra li jistgħu jistabbilixxu li l-Kummissjoni kellha tuża data relatata mad-dħul iġġenerat minn kuntratti konklużi mal-pubblikaturi li ma kinux imsieħba diretti tas-siti kollha, hemm lok li jiġi kkunsidrat li Google ma hijiex fondata li tikkritika lill-Kummissjoni li ħadet inkunsiderazzjoni dħul iġġenerat minn tali kuntratti.

iii)

Fuq it‑teħid inkunsiderazzjoni tal‑FSG li fihom il‑klawżoli ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel

590

Google tikkritika lill-Kummissjoni li ħadet inkunsiderazzjoni, għall‑finijiet tal-evalwazzjoni tal-effetti tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, ta’ dħul iġġenerat mill-FSG li fihom il-klawżoli ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel, inkluż, fuq kollox, meta l-imsieħba diretti li jkunu kkonkludew dawn il-FSG ma inkludewx fihom is-siti internet kollha tagħhom.

–

Fuq it‑teħid inkunsiderazzjoni tad‑dħul iġġenerat mill‑FSG li fihom il‑klawżoli ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel għall‑finijiet tal‑evalwazzjoni tal‑effetti ta’ esklużjoni tal‑klawżola ta’ esklużività li tinsab fil‑FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas‑siti kollha

591

Kif jirriżulta mill-punt 572 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni qieset, fid‑deċiżjoni kkontestata, id-dħul gross iġġenerat mill-FSG li fihom il‑klawżola ta’ pożizzjonament sabiex tistabbilixxi d-dħul gross iġġenerat mill‑FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha li jirrappreżentaw parti sinjifikattiva tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online.

592

Google tikkritika lill-Kummissjoni li ħadet inkunsiderazzjoni, sabiex tikkaratterizza l-effett ta’ esklużjoni tal-klawżola ta’ esklużività tal‑FSG, id-dħul iġġenerat mill-FSG li fihom il-klawżoli ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel. F’dan ir-rigward, hija tispjega li, inkwantu l-Kummissjoni identifikat, fid-deċiżjoni kkontestata, tliet istanzi ta’ ksur separati tal-Artikolu 102 TFUE, li jirriżultaw mill-inklużjoni tat-tliet klawżoli rispettivament, ta’ esklużività, ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel, il-Kummissjoni kellha tieħu inkunsiderazzjoni l-kopertura speċifika ta’ kull waħda minn dawn il-klawżoli.

593

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

594

L-ewwel nett, għandu jiġi spjegat li, kuntrarjament għal dak li tissuġġerixxi Google, il-Kummissjoni ma ħaditx inkunsiderazzjoni b’mod speċifiku d-dħul iġġenerat mill-FSG li fihom il-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel, anki jekk ma huwiex ikkontestat li, kif indikat fil-punt 4 tal-premessa 630 tad-deċiżjoni kkontestata, l-FSG kollha li kellhom il-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel kellhom ukoll il-klawżola ta’ pożizzjonament.

595

It-tieni nett, hemm lok li jiġi kkonstatat li, kif jirriżulta mill-punti 107 u 390 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni għandha tieħu inkunsiderazzjoni, fl‑evalwazzjoni tagħha tal-effetti tal-klawżola ta’ esklużività, iċ‑ċirkustanzi kollha tal-każ u, b’mod partikolari, ir-rata ta’ kopertura tas‑suq tal-klawżola ta’ esklużività (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Settembru 2017, Intel vs Il-Kummissjoni, C‑413/14 P, EU:C:2017:632, punt 139).

596

Barra minn hekk, l-għeluq ta’ parti sostanzjali tas-suq minn impriża dominanti ma jistax jiġi ġġustifikat jekk jintwera li l-parti tas-suq li setgħet tiġi mirbuħa għadha suffiċjenti sabiex tissostitwixxi numru limitat ta’ kompetituri. Minn naħa, il-klijenti li jinsabu fil-parti eskluża tas-suq għandu jkollhom l-opportunità li japprofittaw minn kull grad ta’ kompetizzjoni li hija possibbli fis-suq u l-kompetituri għandhom ikunu jistgħu jikkompetu fuq il-mertu għas-suq kollu kemm hu u mhux għal parti minnu biss. Min-naħa l-oħra, ma huwiex ir-rwol tal-impriża dominanti li tistabbilixxi kemm għandhom jikkompetu kompetituri profittabbli għal perċentwali tad-domanda li għadha tista’ tinkiseb (sentenza tad‑19 ta’ April 2012, Tomra Systems et vs Il-Kummissjoni, C‑549/10 P, EU:C:2012:221, punt 42).

597

F’dan il-kuntest, sabiex jiġi stabbilit jekk ir-rata ta’ kopertura tal‑klawżola ta’ esklużività kinitx suffiċjenti, fiċ-ċirkustanzi tal-każ, sabiex tippermetti lil din il-klawżola tipproduċi effett ta’ esklużjoni, il‑Kummissjoni kellha neċessarjament tistabbilixxi s-sehem tas-suq tal‑intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online li għalih il-kompetituri ta’ Google seta’ jkollhom aċċess fl-assenza tal‑imsemmija klawżola.

598

Madankollu, minn naħa, kif essenzjalment ġie rrilevat fil-punti 78 sa 82 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni qieset li l-klawżola ta’ pożizzjonament kellha l‑kapaċità li toħloq effett ta’ esklużjoni, billi tillimita, tal-inqas sa ċertu punt, il-kapaċità tal-imsieħba diretti li juru reklamar kompetitur marbut mat-tiftix online.

599

B’mod iktar partikolari, il-Kummissjoni kkonstatat, fil-premessa 630 tad-deċiżjoni kkontestata, li l-klawżoli ta’ esklużività u ta’ pożizzjonament kienu kumplimentari sa fejn kellhom tendenza li jiddiswadu lill-imsieħba diretti milli jiksbu provvista f’termini ta’ reklamar kompetitur u jipprekludu lill‑intermedjarji kompetituri ta’ Google milli jkollhom aċċess għal parti sinjifikattiva tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE. Hija fakkret ukoll, fil-premessi 335, 467, fil‑punt 2 tal-premessa 630 u fil-premessi 712 u 718 tad-deċiżjoni kkontestata, li Google stess kienet kklassifikat il-klawżola ta’ pożizzjonament bħala klawżola ta’ esklużività iktar flessibbli. Hija b’hekk qieset li din il‑klawżola setgħet tirrestrinġi l-parti tas-suq li fiha Google u l‑kompetituri tagħha setgħu jikkompetu.

600

Minn dan isegwi li l-klawżola ta’ pożizzjonament, skont il-Kummissjoni, setgħet tirrestrinġi l-parti tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online li fih il-kompetituri ta’ Google seta’ jkollhom aċċess.

601

Min-naħa l-oħra, mill-premessi 89 u 335 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li Google kienet bdiet progressivament tissostitwixxi, minn Marzu 2009, il-klawżola ta’ esklużività b’mod partikolari bil-klawżola ta’ pożizzjonament fil-FSG tagħha, b’tali mod li dawn il-klawżoli setgħu fl‑istess ħin ikopru partijiet differenti tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online u kkoinċidew, tal-inqas parzjalment, matul il-perijodu bejn Marzu 2009 u l‑31 ta’ Marzu 2016.

602

L-argument ta’ Google, li essenzjalment il-Kummissjoni kellha teżamina l-kopertura tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas-siti kollha u dik tal-klawżola ta’ pożizzjonament b’mod separat minn xulxin, iwassal sabiex jaqsam artifiċjalment l-eżami tal‑kopertura tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online skont allegati prattiki ta’ Google, mingħajr rikonoxximent tal-kuntest fattwali u legali li fih dawn kienu jaqgħu, li huwa kkaratterizzat b’mod partikolari bis-sostituzzjoni gradwali tal‑klawżola ta’ esklużività bil-klawżola ta’ pożizzjonament. Tali tqassim kellu, effettivament, bħala konsegwenza aritmetika li jbaxxi r-rata ta’ kopertura tal-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, matul l-aħħar snin li matulhom din il-klawżola kienet ġiet applikata, filwaqt li ġie injorat il-fatt li matul dawn l-istess snin, il-klawżola ta’ pożizzjonament kienet eċċediet fi żmien qasir il-parti tas‑suq koperta bl-imsemmija klawżola ta’ esklużività b’effett mill‑emenda tal-mudell tal-FSG f’Marzu 2009. Tali tqassim ma kienx jirrifletti għalhekk ir-realtà ekonomika tal-imsemmi suq bejn l‑2009 u l‑2016.

603

F’dawn iċ-ċirkustanzi, u bla ħsara għad-domanda, imqajma fil‑kuntest tat-tielet motiv, dwar jekk il-klawżola ta’ pożizzjonament kinitx effettivament tista’ tipproduċi effett ta’ esklużjoni li jikser l‑Artikolu 102 TFUE, ma għandux jiġi kkunsidrat li l-Kummissjoni kkommettiet żball ta’ liġi, minħabba s-sempliċi raġuni li hija kkunsidrat il-kopertura tal-klawżola ta’ pożizzjonament sabiex tistabbilixxi jekk ir-rata ta’ kopertura tal-klawżola ta’ esklużività kinitx suffiċjenti sabiex tipprekludi lill-kompetituri ta’ Google milli jkollhom aċċess għal parti sinjifikattiva tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online.

–

Fuq it‑teħid inkunsiderazzjoni tad‑dħul iġġeneart mill‑FSG li fihom il‑klawżoli ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel konklużi ma’ imsieħba diretti li ġeneralment ma inkludewx is-siti internet kollha tagħhom f’dawn il-FSG għall‑finijiet tal‑evalwazzjoni tal‑effetti ta’ esklużjoni tal‑klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas‑siti kollha

604

Fil-premessi 523 u 593 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni spjegat li kienet naqset għal 34 in-numru ta’ msieħba diretti, li hija qieset li kienu jiksbu provvista esklużivament mingħand Google għall‑bżonnijiet kollha tagħhom jew għal parti kunsiderevoli minnhom, filwaqt li 69 imsieħba diretti oħra (imsemmija fil-punt 563 iktar ’il fuq) kienu inkludew tal-inqas uħud mis-siti internet tagħhom li juru reklamar tat-tiftix online fil-FSG tagħhom li fihom il-klawżola ta’ esklużività. Minn dan hija ddeduċiet li Google ma kinitx iġġustifikata li tikkritikaha li ħadet inkunsiderazzjoni l-FSG kollha li fihom il-klawżoli ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel, u mhux biss dawk l-FSG li fihom l-imsieħba diretti kienu ġeneralment inkludew is-siti internet kollha tagħhom.

605

Google ssostni li l-analiżi tal-Kummissjoni hija inkoerenti. Fil-fatt, hija tikkonstata li din tal-aħħar qieset li l-klawżola ta’ esklużività kienet tikser l-Artikolu 102 TFUE biss meta l-klawżola kienet tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, filwaqt li l-klawżoli ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel kienu kkunsidrati li jiksru din id‑dispożizzjoni meta jkunu inklużi fi kwalunkwe FSG. Barra minn hekk, hija tikkritika lill-Kummissjoni li, għall-finijiet tal-evalwazzjoni tal‑kopertura tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas-siti kollha, ħadet inkunsiderazzjoni d-dħul iġġenerat mill-FSG kollha li fihom il-klawżoli ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel, inkluż dawk li fihom l-imsieħba diretti ma kinux ġeneralment inkludew is-siti internet kollha tagħhom.

606

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

607

L-ewwel nett, għandu jiġi rrilevat li mill-premessa 349 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li d-69 imsieħba diretti, li għalihom il-Kummissjoni tirreferi fil-premessi 523 u 593 ta’ din id-deċiżjoni, huma dawk li ma kinux f’pożizzjoni li jikkonfermaw jekk kinux inkludew ġeneralment, jew le, is-siti internet kollha tagħhom li juru reklamar tat-tiftix online fil-FSG tagħhom. Dawn kienu għalhekk imsieħba diretti li fil‑konfront tagħhom il-Kummissjoni ma rnexxilhiex tistabbilixxi, skont il‑ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza tat‑13 ta’ Frar 1979, Hoffmann‑La Roche vs Il-Kummissjoni (85/76, EU:C:1979:36), li kienu kisbu provvista esklużivament mingħand Google għall-bżonnijiet kollha tagħhom jew għal parti kunsiderevoli minnhom.

608

Konsegwentament, minkejja li, fil-premessa 349 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni spjegat li użat approċċ prudenti u favorevoli għal Google, dan kien sempliċement għaliex kien possibbli li numru ikbar ta’ msieħba diretti setgħu jiksbu provvista esklużivament mingħand din tal-aħħar għall-bżonnijiet kollha tagħhom jew għal parti kunsiderevoli minnhom. Min-naħa l-oħra, minn din il-premessa ma jistax jirriżulta li l‑Kummissjoni setgħet tqis li l-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG li fihom l-imsieħba diretti ma kinux ġeneralment inkludew is-siti internet kollha tagħhom, kienet tikser l-Artikolu 102 TFUE skont il‑ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza tat‑13 ta’ Frar 1979, Hoffmann-La Roche vs Il-Kummissjoni (85/76, EU:C:1979:36).

609

Minn dan isegwi li, irrispettivament mill-kwistjoni dwar jekk l-approċċ tal-Kummissjoni kienx “eċċessivament prudenti u favorevoli għal Google”, kif din tal-aħħar indikat fil-punt 49 tar-risposta tagħha, xorta jibqa’ l-fatt li l-Kummissjoni ma qiesitx li l-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mad-69 imsieħba diretti msemmija fil-punt 607 iktar ’il fuq, kienet tikser l-Artikolu 102 TFUE.

610

It-tieni nett, għandu jiġi rrilevat, kif tagħmel l-Kummissjoni fil‑premessa 455 tad-deċiżjoni kkontestata, li l-klawżoli ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel kienu inqas restrittivi mill-klawżola ta’ esklużività għall-imsieħba diretti inkwantu kienu jawtorizzaw lil dawn tal-aħħar, tal-inqas sa ċertu punt, jużaw fl-istess ħin l-AFS u servizz kompetitur ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fis-siti internet inklużi fil-FSG tagħhom. Barra minn hekk, fil‑premessi 335, 467, fil-punt 2 tal-premessa 630 u fil-premessi 712 u 718 tal-imsemmija deċiżjoni, il-Kummissjoni fakkret f’dikjarazzjoni ta’ Google li kklassifikat il-klawżola ta’ pożizzjonament bħala klawżola ta’ esklużività iktar flessibbli.

611

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi rrilevat, kif tagħmel Google, li, ċertament, hemm ċertu asimmetrija fid-deċiżjoni kkontestata, inkwantu l-Kummissjoni qieset li l-klawżola ta’ esklużività ma kinitx tikser l‑Artikolu 102 TFUE sa fejn kienet tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, filwaqt li qieset li l-klawżoli ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel kienu jiksru din l-istess dispożizzjoni peress li kienu japplikaw għall-imsieħba diretti kollha li l-FSG tagħhom kien fihom tali klawżoli.

612

Madankollu, għandu jiġi rrilevat li, sabiex tistabbilixxi jekk il-klawżola ta’ esklużività kinitx tikser l-Artikolu 102 TFUE, il-Kummissjoni ma kinitx obbligata tistabbilixxi li din il-klawżola kienet effettivament tobbliga lill-imsieħba diretti tas-siti kollha jiksbu provvista esklużivament mingħand Google għall-bżonnijiet kollha tagħhom jew għal parti kunsiderevoli minnhom fis-sens tal-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenza tat‑13 ta’ Frar 1979, Hoffmann-La Roche vs Il‑Kummissjoni (85/76, EU:C:1979:36).

613

Fil-fatt, skont il-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 108 iktar ’il fuq, il‑Kummissjoni setgħet b’mod partikolari tillimita ruħha sabiex turi li l‑klawżola ta’ esklużività kellha l-kapaċità li turi effett ta’ esklużjoni.

614

Għal dan il-għan, il-Kummissjoni kellha tikkunsidra ċ-ċirkustanzi kollha tal-każ, skont il-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 595 iktar ’il fuq. Madankollu, sabiex tistabbilixxi jekk ir-rata ta’ kopertura tal-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, kinitx suffiċjenti sabiex ikollha l-kapaċità li tirrestrinġi l-kompetizzjoni, il‑Kummissjoni setgħet tieħu inkunsiderazzjoni, bħala ċirkustanza rilevanti, il-fatt li l-parti tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online li ma kinitx koperta bl-imsemmija klawżola kienet parzjalment koperta mill-klawżola ta’ pożizzjonament, li kien jillimita l-possibbilitajiet ta’ aċċess, għall-intermedjarji kompetituri ta’ Google, għall-imsemmi suq.

615

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi rrilevat li l-fatt li l-Kummissjoni qieset li kienet biss il-klawżola ta’ esklużività li kienet tikser l‑Artikolu 102 TFUE inkwantu din il-klawżola kienet tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha ma kienx jipprekludi lill‑Kummissjoni milli tqis li l-klawżoli ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel kienu wkoll jiksru din id-dispożizzjoni fejn kienu japplikaw għall-imsieħba diretti kollha li l-FSG tagħhom kien fihom tali klawżoli.

616

Minn naħa, minn dan jirriżulta li d-deċiżjoni kkontestata ma għandhiex tiġi kkunsidrata bħala li fiha kontradizzjoni, minħabba s‑sempliċi raġuni li l-Kummissjoni qieset li l-klawżola ta’ esklużività kienet tikser l-Artikolu 102 TFUE biss meta din il-klawżola kienet tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, filwaqt li qieset li l‑klawżoli ta’ pożizzjonament u ta’ awtorizzazzjoni minn qabel kienu jiksru din id-dispożizzjoni meta kienu japplikaw għall-imsieħba diretti kollha li l‑FSG tagħhom kien fihom tali klawżoli.

617

Min-naħa l-oħra, bla ħsara għad-domanda, imqajma fil-qafas tat-tielet motiv, dwar jekk il-klawżola ta’ pożizzjonament setgħetx effettivament tipproduċi effett ta’ esklużjoni li jikser l-Artikolu 102 TFUE, hemm lok li jiġi kkunsidrat li Google ma hijiex iġġustifikata li ssostni li l‑Kummissjoni ħadet inkunsiderazzjoni, b’mod żbaljat, FSG li kien fihom il-klawżola ta’ pożizzjonament, inkluż dawk li fihom l-imsieħba diretti ma kinux inkludew is-siti internet kollha tagħhom, sabiex jevalwaw il‑portata tar-rata ta’ kopertura tal-klawżola ta’ esklużività.

iv)

Fuq it‑teħid inkunsiderazzjoni ta’ msieħba diretti li ma inkludewx is‑siti internet kollha tagħhom fil‑FSG tagħhom li fihom il‑klawżola ta’ esklużività għall‑finijiet tal‑kalkolu tar‑rata ta’ kopertura ta’ din l‑aħħar klawżola

618

Google tikkontesta l-klassifikazzjoni ta’ “imsieħba diretti tas-siti kollha” mogħtija mill-Kummissjoni lil ċerti operaturi. Hija ssostni li l‑Kummissjoni ma stabbilixxietx li l-imsieħba diretti tas-siti kollha, identifikati fid-deċiżjoni kkontestata, kienu inkludew is-siti internet kollha tagħhom fil-FSG tagħhom u li kienu, konsegwentament, kisbu l‑provvista esklużivament mingħandha għall-bżonnijiet kollha tagħhom jew għal parti kunsiderevoli minnhom. Minn dan hija ddeduċiet li l‑Kummissjoni ssopravalutat id-dħul iġġenerat mill-FSG konklużi mal‑imsieħba diretti li kisbu provvista esklużivament mingħandha għall‑bżonnijiet kollha tagħhom jew għal parti kunsiderevoli minnhom. Barra minn hekk, hija ssostni li, anki jekk tibbaża ruħha fuq id-data li tinsab fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kellha tqis il-fatt li parti sinjifikattiva tad-dħul fiż-ŻEE mis-servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online baqgħet “disponibbli” għall-intermedjarji l-oħra.

619

Għandu jiġi rrilevat li, fil-premessa 395 tad-deċiżjoni kkontestata, il‑Kummissjoni kkunsidrat li d-domanda dwar jekk dħul “sinjifikattiv” iġġenerat fiż-ŻEE mis-servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online baqax “disponibbli” għall‑kompetituri ta’ Google kienet irrilevanti. Fil-fatt, hija qieset li kien suffiċjenti li d-dħul gross iġġenerat mill-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha kien jirrappreżenta parti sinjifikattiva tas-suq tal‑imsemmija servizzi bejn l‑2006 u l‑2015.

620

L-ewwel nett, għandu jiġi rrilevat li, kuntrarjament għal dak li tissuġġerixxi Google, il-parti tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, li ma kinitx koperta mill-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, mhux neċessarjament baqgħet “disponibbli” għall-kompetituri ta’ Google. Fil-fatt, għandu jiġi rrilevat li, kif ikkonstatat il-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata, b’effett minn Marzu 2009, din il-parti tas-suq kienet parzjalment koperta mill-klawżola ta’ pożizzjonament, li ssostitwixxiet progressivament, minn din id-data, il-klawżola ta’ esklużività. Issa, kif jirriżulta mill-punt 598 iktar ’il fuq u mill-punt 767 iktar ’il quddiem, il‑klawżola ta’ pożizzjonament kienet tirriżerva l-ispazji l-iktar prominenti tal‑paġni tar-riżultati għar-reklamar ta’ Google.

621

It-tieni nett, hemm lok li jiġi kkonstatat li, kif tfakkar fil-punt 596 iktar ’il fuq, l-għeluq ta’ parti sostanzjali tas-suq minn suq dominanti ma jistax jiġi ġġustifikat billi jintwera li l-parti tas-suq li setgħet tiġi mirbuħa għadha suffiċjenti sabiex tissostitwixxi numru limitat ta’ kompetituri.

622

Konsegwentament, kif issostni l-Kummissjoni, il-fatt li parti sinjifikattiva tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online kienet koperta mill-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil‑FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha seta’, bħala regola, ikun suffiċjenti sabiex jipproduċi effett ta’ esklużjoni.

623

F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni kkonstatat, fit-Tabella Nru 13 tad‑deċiżjoni kkontestata, li r-rata ta’ kopertura tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha identifikati f’din id-deċiżjoni kienet is-segwenti:

624

Kif ġie rrilevat fil-punt 450 iktar ’il fuq, Google u Surfboard isostnu li ħdax mill-34 imsieħba diretti tas-siti kollha identifikati fid-deċiżjoni kkontestata ma kisbux provvista esklużivament mingħand Google għal tal-inqas parti kunsiderevoli mill-bżonnijiet tagħhom. Dawn kienu [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], Surfboard, [kunfidenzjali], [kunfidenzjali], [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali].

625

Fl-interess tal-effiċjenza proċedurali, il-Qorti Ġenerali tikkonstata li, fix‑xenarju l-iktar favorevoli għal Google, jiġifieri dak fejn jiġi preżunt li mir-rata ta’ kopertura kkonstatata fid-deċiżjoni kkontestata għandha titnaqqas dik li tikkorrispondi għall-FSG konklużi mal-ħdax-il imsieħeb dirett identifikati minn Google u minn Surfboard, mit-Tabella Nru 13 tad‑deċiżjoni kkontestata jirriżulta li r-rata ta’ kopertura tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti l-oħra tas-siti kollha identifikati fid-deċiżjoni kkontestata tkun is-segwenti:

626

F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li, fix‑xenarju l-iktar favorevoli għal Google, ir-rata ta’ kopertura relattivament żgħira tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, b’mod partikolari mill‑2010, tirriżulta, fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet li jinsabu fil-punt 601 iktar ’il fuq, b’mod partikolari mis-sostituzzjoni progressiva tal-klawżola ta’ esklużività bil-klawżola ta’ pożizzjonament fil‑FSG wara l-emenda tal-mudell tal-FSG f’Marzu 2009.

627

Barra minn hekk, huwa stabbilit li d-dħul gross iġġenerat mill-FSG li fihom il-klawżola ta’ pożizzjonament, li ġiet introdotta biss minn Marzu 2009, kien jirrappreżenta bejn [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] % tas-suq tal‑intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż‑ŻEE bejn l‑2009 u l‑2015.

628

Fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonstatat, f’dan ir-rigward, fit-Tabella Nru 25 tal-imsemmija deċiżjoni, li r-rata ta’ kopertura meħuda flimkien mal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas-siti kollha identifikati f’din id-deċiżjoni, minn naħa, u tal-klawżola ta’ pożizzjonament, min-naħa l-oħra, kienet is‑segwenti:

629

Madankollu, abbażi tax-xenarju l-iktar favoreoli għal Google, jiġifieri dak li fih ir-rata ta’ kopertura tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha identifikati kienet, bejn l‑2006 u l‑2012, dik indikata fil-punt 625 iktar ’il fuq u kienet żero bejn l‑2013 u l‑2015, li madankollu ma huwiex allegat minn Google, mit‑Tabella Nru 24 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li r-rata ta’ kopertura tal-klawżola ta’ pożizzjonament, meħuda flimkien ma’ dik tal‑klawżola ta’ esklużività, kienet tkun is-segwenti:

630

Minn dan isegwi li, anki abbażi ta’ data l-iktar favorevoli għal Google, minn naħa, fil-perijodu qabel l-introduzzjoni tal-klawżola ta’ pożizzjonament fil-FSG, bejn l‑2006 u l‑2008, ir-rata ta’ kopertura tal-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG li fihom l-imsieħba diretti kienu ġeneralment inkludew is-siti internet kollha tagħhom, kienet bejn [kunfidenzjali] %, fl‑2007, u [kunfidenzjali] %, fl‑2008. Min-naħa l-oħra, fil-perijodu li matulu l-klawżola ta’ pożizzjonament kienet tapplika, jiġifieri bejn l‑2009 u l‑2015, ir-rata ta’ kopertura magħquda ta’ dawn iż-żewġ klawżoli kienet bejn [kunfidenzjali] %, fl‑2009, u [kunfidenzjali] %, fl‑2012.

631

F’dawn iċ-ċirkustanzi, hemm lok li jiġi kkunsidrat li, anki fix-xenarju l‑iktar favorevoli għal Google, ir-rata ta’ kopertura tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG li fihom l-imsieħba diretti kienu ġeneralment inkludew is-siti internet kollha tagħhom, minn naħa, u tal‑klawżola ta’ pożizzjonament, min-naħa l-oħra, meħuda flimkien, setgħet tkun suffiċjenti sabiex tippermetti lil dawn il-klawżoli li jkollhom il‑kapaċità li jipproduċu effett ta’ esklużjoni bejn l‑2006 u l‑2015.

632

Minn dan isegwi li Google ma hijiex iġġustifikata li ssostni li l-klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG li fihom l-imsieħba diretti kienu ġeneralment inkludew is-siti internet kollha tagħhom, ma setgħetx tipproduċi effett ta’ esklużjoni, minħabba s-sempliċi raġuni li parti sinjifikattiva tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online ma kinitx koperta minn dawn il-klawżoli bejn l‑2006 u l‑2015.

v)

Fuq id‑dħul iġġenerat mill‑FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas‑siti kollha fl‑2016

633

Google tikkritika lill-Kummissjoni talli ma evalwatx il-kopertura tal‑klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, kif ukoll tal-klawżola ta’ pożizzjonament u tal-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel għas-sena 2016.

634

Minn naħa, il-Kummissjoni ssostni li mill-premessi 388 u 457 u mit-Tabella Nru 15 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li [kunfidenzjali], wieħed mit-tliet imsieħba diretti l-iktar importanti mill‑34 imsieħba diretti tas-siti kollha identifikati fid-deċiżjoni kkontestata, baqa’ parti minn FSG li fih klawżola ta’ esklużività sal‑31 ta’ Marzu 2016. Min‑naħa l-oħra, hija tirrileva li mill-premessi 99 sa 106, 564 u 633 ta’ din id‑deċiżjoni jirriżulta li Google informat, fis‑6 ta’ Settembru 2016, lil dan l-aħħar imsieħeb dirett bid-deċiżjoni tagħha li tirrinunzja għall‑applikazzjoni tal-klawżola ta’ pożizzjonament. Hija żżid li ċertu numru ta’ msieħba diretti, inkluż l-imsieħba diretti importanti, kienu parti minn FSG li kien fih din il-klawżola sat‑3 ta’ Ġunju 2016.

635

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, kif ġie rrilevat fil-punt 594 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni ma ħaditx inkunsiderazzjoni b’mod speċifiku d-dħul iġġenerat mill-FSG li kien fihom il-klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel fl-evalwazzjoni tal-kopertura tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, anki jekk ma huwiex ikkontestat li, kif tispjega Google, l-FSG kollha li kien fihom il‑klawżola ta’ awtorizzazzjoni minn qabel kellhom ukoll il-klawżola ta’ pożizzjonament.

636

Min-naħa l-oħra, hemm lok li jiġi rrilevat, kif tagħmel Google, li d‑deċiżjoni kkontestata ma tidentifikax il-parti tas-suq tal‑intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online koperta mill-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas-siti kollha, minn naħa, u dik tal-klawżola ta’ pożizzjonament, min-naħa l-oħra, għas-sena 2016, filwaqt li kkunsidrat li kull waħda minn dawn il-klawżoli kienet tikkostitwixxi abbuż minn pożizzjoni dominanti sal‑31 ta’ Marzu 2016 u sas‑6 ta’ Settembru 2016 rispettivament.

–

Fuq il‑klawżola ta’ esklużività li tinsab fil‑FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas‑siti kollha

637

Fir-rigward tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas-siti kollha, hemm lok li jiġi kkonstatat li l‑Kummissjoni sempliċement tirreferi għall-premessi tad-deċiżjoni kkontestata, li minnhom jirriżulta li l-aħħar FSG li kien fih l-imsemmija klawżola li fih wieħed minn dawn l-imsieħba diretti, jiġifieri [kunfidenzjali], kien ġeneralment inkluda s-siti internet kollha tiegħu, kien skada fil‑31 ta’ Marzu 2016.

638

Madankollu, filwaqt li l-Kummissjoni tiddikjara, fir-risposta, li [kunfidenzjali] kien “wieħed mit-tliet [imsieħba diretti] l-iktar sinjifikattivi” fost l-imsieħba diretti tas-siti kollha, għandu jiġi rrilevat li hija ma pproduċietx, fid-deċiżjoni kkontestata, provi li permezz tagħhom jista’ jiġi evalwat l-ammont tad-dħul iġġenerat mill-FSG inkwistjoni konkluż ma’ dan l-imsieħeb dirett speċifikament għas-sena 2016. B’mod partikolari, hija spjegat biss li s-siti internet ta’ [kunfidenzjali] kienu jirrappreżentaw, bħala medja, [kunfidenzjali] % tad-dħul gross iġġenerat minn Google fis-suq taż-ŻEE tas-servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online bejn l‑2006 u l‑2012, filwaqt li rrilevat, barra minn hekk, li l-klawżola ta’ esklużività kienet applikata għall-imsemmija siti internet bejn il‑15 ta’ Mejju 2003 u l‑31 ta’ Marzu 2016.

639

F’dawn iċ-ċirkustanzi, peress li l-Kummissjoni ma identifikat ebda imsieħeb dirett ieħor, minbarra [kunfidenzjali], li ġeneralment inkluda s‑siti internet kollha tiegħu f’FSG li fih il-klawżola ta’ esklużività matul il-perijodu bejn l‑1 ta’ Jannar u l‑31 ta’ Marzu 2016, hemm lok li jiġi kkonstatat li hija lanqas ma stabbilixxiet li, minħabba l-kopertura tagħha, din il-klawżola setgħet tipproduċi effett ta’ esklużjoni matul dan il‑perijodu, irrispettivament mill-fatt dwar jekk, kif issostni Google, l‑imsemmija klawżola, kif redatta fil-FSG, imsemmija fil-premessa 348 tad-deċiżjoni kkontestata, kinitx imponiet fuq [kunfidenzjali] li jikseb provvista esklużivament mingħand Google għall-bżonnijiet kollha tiegħu jew għal parti kunsiderevoli minnhom.

–

Fuq il‑klawżola ta’ pożizzjonament

640

Fir-rigward tal-klawżola ta’ pożizzjonament, għandu jiġi rrilevat li l‑Kummissjoni sempliċement ikkonstatat, fid-deċiżjoni kkontestata, li Google kienet informatha, minn naħa, fit‑28 ta’ Mejju 2016, li kellha l-ħsieb li temenda l-imsemmija klawżola u, min-naħa l-oħra, fid‑9 ta’ Settembru 2016, li kienet bagħtet [kunfidenzjali] ittri lill-imsieħba diretti kollha għal dan il-għan. Madankollu, il-Kummissjoni ma ppreżentatx, f’din id-deċiżjoni, provi li permezz tagħhom setgħet tiġi evalwata l-portata tal-kopertura tal-FSG li fihom il-klawżola inkwistjoni għas-sena 2016. F’dan ir-rigward, hemm lok li jiġi kkonstatat li d‑dikjarazzjoni tal-Kummissjoni, magħmula fir-risposta, li disa’ imsieħba diretti kienu għadhom suġġetti għal tali FSG sat‑3 ta’ Ġunju 2016, ma hijiex tali li tikkonstata din il-konstatazzjoni.

641

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkunsidrat li l-Kummissjoni ma stabbilixxietx li l-klawżoli ta’ esklużività u ta’ pożizzjonament setgħu jipprekludu lill-intermedjarji kompetituri ta’ Google milli jkollhom aċċess għal parti sinjifikattiva tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE fl‑2016.

vi)

Fuq it‑traffiku tas‑siti internet koperti mill‑klawżola ta’ esklużività li tinsab fil‑FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas‑siti kollha

642

Google ssostni li l-istudju ta’ Microsoft, imsemmi fil-punt 576 iktar ’il fuq, ma jippermettix li jiġu evalwati l-effetti tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha sa fejn, minn naħa, uħud mis-siti internet identifikati f’dan l-istudju ma kinux suġġetti għall-imsemmija klawżola u fejn, min-naħa l-oħra, il-perijodu kopert bl-istudju u n-numru ta’ Stati Membri kien limitat. Barra minn hekk, hija ssostni li n-numru ta’ żjarat ta’ sit internet mhux neċessarjament jikkostitwixxi indikazzjoni affidabbli tan-numru ta’ tiftix online magħmul fuq dan is-sit internet u lanqas, konsegwentament, tad‑dħul li ġej mir-reklamar tat-tiftix online ġġenerat minnu. Hija tirrileva, f’dan ir-rigward, li minn aġġornament ulterjuri tal-imsemmi studju jirriżulta li s-siti internet li kienu jużaw is-servizzi ta’ Microsoft kellhom iktar żjarat minn dawk li kienu jużaw is-servizzi ta’ Google.

643

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

644

Fil-premessa 390 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni kkonstatat, abbażi tal-istudju ta’ Microsoft, li “uħud” mis-siti l-iktar imfittxija taż‑ŻEE kienu koperti mill-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha.

645

F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, kif jirriżulta mill-punt 623 iktar ’il fuq, il-Kummissjoni stabbilixxiet, fid-deċiżjoni kkontestata, ir-rata ta’ kopertura eżatta tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG li fihom l‑imsieħba diretti kienu ġeneralment inkludew is-siti internet kollha tagħhom, abbażi tad-dħul gross iġġenerat minn dawn il-FSG.

646

L-istudju ta’ Microsoft, imsemmi fil-premessa 390 tad-deċiżjoni kkontestata, stabbilixxa li Google kienet tipprovdi servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online bejn [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] % tal-ismijiet ta’ dominju l-iktar imfittxija fil-Ġermanja, fi Spanja, fi Franza, fl-Italja u fir-Renju Unit fl‑2010. Huwa veru li, kif tirrileva Google, l-imsemmi studju jirrigwarda biss sena tal-perijodu tal-ksur u ħames Stati Membri. Bl-istess mod, Google hija ġġustifikata li tirrileva li dan l-istudju ma jippermettix li jiġi identifikat it-traffiku ġġenerat speċifikatament mis-siti internet koperti mill-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha. Fl-aħħar nett, hija tosserva, korrettament, li n-numru ta’ żjarat ta’ sit internet ma jikkostitwixxix neċessarjament indikazzjoni affidabbli tad-dħul li ġej mir-reklamar tat-tiftix online.

647

Madankollu, xorta jibqa’ l-fatt li l-istudju ta’ Microsoft jikkostitwixxi indizju addizzjonali li jippermetti li tiġi evalwata l-iskala tas-servizzi ta’ intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online pprovduti minn Google kif ukoll il-kopertura tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online mill-imsemmija klawżola, sa fejn, qabelxejn, huma involuti ħamsa mill-ikbar Stati Membri taż-ŻEE, fejn, sussegwentament, ma huwiex ikkontestat li tal‑inqas uħud mis-siti internet koperti minn dan l-istudju kienu suġġetti għall-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha u fejn, fl-aħħar nett, hemm ċertu korrispondenza bejn in-numru ta’ żjarat ta’ sit internet u d-dħul li ġej mir-reklamar tat-tiftix online.

648

F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkunsidrat li l-Kummissjoni setgħet tibbaża ruħha fuq l-istudju ta’ Microsoft bħala indiżju li jikkorrobora l‑eżami tar-rata ta’ kopertura, mingħajr il-bżonn li tingħata deċiżjoni dwar l-ammissabbiltà tal-argumenti ta’ Google, ikkontestata mill‑Kummissjoni.

649

Fi kwalunkwe każ, il-Kummissjoni ma bbażatx il-kalkolu tagħha tar-rata ta’ kopertura tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal‑imsieħba diretti tas-siti kollha fuq l-istudju ta’ Microsoft, b’tali mod li, anki jekk l-argumenti ta’ Google f’dan ir-rigward kienu fondati, dawn ma kellhomx effett fuq il-kalkolu tal-imsemmija rata magħmul mill‑Kummissjoni.

vii)

Konklużjoni fuq il‑kopertura tas‑suq mill‑klawżola ta’ esklużività li tinsab fil‑FSG konklużi mill‑imsieħba diretti tas‑siti kollha

650

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, għandu jiġi kkunsidrat li, anki fix-xenarju l-iktar favorevoli għal Google, il-Kummissjoni setgħet tikkunsidra, korrettament, wara li tieħu inkunsiderazzjoni l-kopertura tal‑klawżola ta’ pożizzjonament u fid-dawl taċ-ċirkustanzi mfakkra fil‑punt 602 iktar ’il fuq, li l-kopertura tal-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG li fihom l-imsieħba diretti kienu ġeneralment inkludew is-siti internet kollha tagħhom setgħet kienet suffiċjenti sabiex din il-klawżola jkollha l-kapaċità li tipproduċi effett ta’ esklużjoni bejn l‑1 ta’ Jannar 2006 u l‑31 ta’ Diċembru 2015. Min-naħa l-oħra, hemm lok li jiġi kkonstatat li l-Kummissjoni ma stabbilixxietx li l-klawżola ta’ esklużività setgħet tipproduċi tali effett, minħabba l-kopertura tagħha, bejn l‑1 ta’ Jannar u l‑31 ta’ Marzu 2016.

3)

Fuq it‑test tal‑kompetitur daqstant effettiv

651

Fil-premessa 433 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni rrilevat li l‑klawżola ta’ esklużività, li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha, kellha l-kapaċita li teskludi eventwali kompetitur effettiv daqs Google. Fil-fatt, l-ewwel nett, id-dħul iġġenerat minn dawn il-FSG bejn l‑2006 u l‑2009 kien jirrappreżenta bejn [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] % tas-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online fiż-ŻEE. It-tieni nett, id-dħul iġġenerat mill‑imsemmija FSG u dawk li kien fihom il-klawżola ta’ pożizzjonament bejn l‑2009 u l‑2015 kien jirrappreżenta bejn [kunfidenzjali] u [kunfidenzjali] % tal-imsemmi suq. It-tielet nett, Google kellha sehem “kbir ħafna” tas-suq bejn l‑2006 u l‑2016. Ir-raba’ nett, l-imsemmi suq kien suġġett għall-effetti ta’ network.

652

Barra minn hekk, il-Kummissjoni indikat, fil-premessa 434 tad-deċiżjoni kkontestata, li ma “kienx probabbli wisq” li eventwali intermedjarju effettiv daqs Google seta’ jidħol fis-suq matul il-perijodu li matulu l‑klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha kienet applikabbli. Fl-aħħar nett, hija qieset li d‑domanda dwar jekk Google kinitx segwiet strateġija intiża li teskludi kompetituri effettivi daqsha ma kinitx rilevanti.

653

Google ssostni li l-Kummissjoni ma stabbilixxietx li kompetitur effettiv daqsha ma setax jidħol fis-suq tal-intermedjazzjoni ta’ reklamar tat-tiftix online, u lanqas li tali kompetitur seta’ jiġi eskluż mill-imsemmi suq. Surfboard iżżid li din il-klawżola ma pprekludithiex milli tikseb provvista f’termini ta’ reklamar kompetitur meta hija kkunsidrat li s-servizzi ta’ intermedjarju kompetitur kienu attraenti. Hija tirrileva li, barra minn hekk, kienet kisbet provvista mingħand Yahoo! għal wieħed mis-siti internet tagħha.

i)

Osservazzjonijiet preliminari

654

Google ssostni li l-Kummissjoni illimitat ruħha, b’mod żbaljat, sabiex tikkunsidra li “ma kienx probabbli wisq” li eventwali intermedjarju effettiv daqsha seta’ jidħol fis-suq matul il-perijodu li fih il-klawżola ta’ esklużività li tinsab fil-FSG konklużi mal-imsieħba diretti tas-siti kollha kienet applikabbli. Fil-fatt hija tqis li l-Kummissjoni kellha tistabbilixxi li r-restrizzjoni tal-kompetizzjoni kienet “probabbli”.

655

Il-Kummissjoni tikkontesta l-argumenti ta’ Google.

656