|
Dziennik Urzędowy |
PL Seria C |
|
C/2024/4661 |
9.8.2024 |
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego
Europejski plan walki z rakiem: czynniki bezpieczeństwa dostaw radioizotopów medycznych
(opinia z inicjatywy własnej)
(C/2024/4661)
Sprawozdawczyni:
Alena MASTANTUONOWspółsprawozdawca:
Philippe CHARRY|
Doradczynie i doradcy |
Thierry STORA (z ramienia sprawozdawczyni) Véronique CHAPPELART (z ramienia współsprawozdawcy) |
|
Decyzja Zgromadzenia Plenarnego |
18.1.2024 |
|
Podstawa prawna |
Art. 52 ust. 2 regulaminu wewnętrznego |
|
Sekcja odpowiedzialna |
Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
|
Data przyjęcia przez sekcję |
16.5.2024 |
|
Data przyjęcia na sesji plenarnej |
31.5.2024 |
|
Sesja plenarna nr |
588 |
|
Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) |
148/3/5 |
1. Wnioski i zalecenia
|
1.1. |
Medycyna nuklearna ratuje życie milionom ludzi. W ramach walki z rakiem pokłada się w niej ogromne nadzieje. Wymaga to stworzenia szeregu warunków wstępnych, które są przedmiotem naszych wniosków i zaleceń. |
|
1.2. |
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) podkreśla konieczność reagowania na potrzeby pacjentów w Europie i zagwarantowania, aby wszyscy pacjenci mieli równy dostęp do leczenia nowotworów. Wziąwszy pod uwagę wzrost liczby zachorowań na raka i rozwój działań dzięki postępowi technologicznemu, państwa członkowskie muszą w ciągu najbliższych 5 lat dokonać właściwych wyborów politycznych i finansowych. Priorytetem ich polityki zdrowia publicznego musi być finansowanie stosowanych w medycynie technologii radiologicznych i jądrowych. |
|
1.3. |
Co roku w Europie wykonywanych jest 10 mln badań diagnostycznych i zabiegów leczniczych z wykorzystaniem produktów radiofarmaceutycznych, przy czym oczekuje się, że liczba ta wzrośnie. Komitet wzywa Komisję do wyraźniejszego włączenia nowoczesnej medycyny nuklearnej do europejskiego planu walki z rakiem. Należy postawić na pierwszym miejscu terapie celowane z wykorzystaniem radionuklidów, które są precyzyjne i często mniej szkodliwe niż inne metody leczenia. |
|
1.4. |
Europa jest liderem w dostarczaniu izotopów promieniotwórczych do potrzeb medycznych. Zaspokaja 60 % światowego popytu i opracowuje nowe radioizotopy badawcze. Boryka się zarazem z krytyczną zależnością od państw trzecich pod względem dostaw kluczowych materiałów podstawowych oraz konkretnych praktyk przetwórczych. |
|
1.5. |
Państwa członkowskie muszą w większym stopniu wspierać zdolności, które Europa straciła w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat na skutek decyzji gospodarczych i politycznych. Dlatego też EKES opowiada się za stworzeniem zachęt do produkcji, które zagwarantują większą autonomię strategiczną pod względem dostaw izotopów promieniotwórczych. Zwraca się w tym względzie do sojuszu na rzecz leków o krytycznym znaczeniu (1), by starannie monitorował dostawy izotopów promieniotwórczych w Europie oraz wspierał podnoszenie konkurencyjności przemysłu w tym sektorze. |
|
1.6. |
Izotopy promieniotwórcze są nietrwałe, a niektóre z nich muszą zostać wykorzystane w ciągu kilku godzin lub dni po wytworzeniu. Powoduje to ogromną presję, by skutecznie się z nimi obchodzić pod względem obsługi logistycznej, transportu i magazynowania. W związku z tym EKES wzywa państwa członkowskie do współpracy i usunięcia przeszkód regulacyjnych, które mogą prowadzić do wąskich gardeł w całym łańcuchu dostaw. |
|
1.7. |
W sektorze transportu wszystkie państwa członkowskie muszą wzajemnie i z łatwością uznawać certyfikaty kontenerów, konieczne jest także uznawanie statusu łatwo psujących się towarów oraz zapewnienie odpowiednich formalności celnych. |
|
1.8. |
Aby zapewnić równy dostęp do opieki, Komitet zwraca się do państw członkowskich, a zwłaszcza do ośrodków badań naukowych i szpitali o zacieśnienie współpracy. Poziom dostępu do radioterapii różni się bowiem między państwami członkowskimi, szczególnie na etapie rozwoju i pilotażowego wdrażania. Niezbędne jest szybsze udostępnienie leków na etapie badań lub indywidualnego stosowania (2), a także ułatwienie dostępu małym szpitalom, którym może brakować wiedzy fachowej i infrastruktury. Dla niektórych pacjentów ten dostęp może mieć kolosalne znaczenie. |
|
1.9. |
Komitet wzywa do zwiększenia świadomości na temat medycyny nuklearnej w całym łańcuchu dostaw, w tym pracowników i opiekunów medycznych oraz pacjentów. W ten sposób można uniknąć wąskich gardeł oraz ułatwić wybór terapii. |
|
1.10. |
EKES podkreśla, że konieczne jest nadanie priorytetu europejskiemu finansowaniu działalności badawczej, rozwojowej i innowacyjnej dotyczącej medycyny nuklearnej, zwłaszcza w ramach programów „Horyzont Europa” i Euratom, w sposób umożliwiający synergię między oboma programami. Proponuje finansowanie strategicznych projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w tej dziedzinie w przyszłych wieloletnich ramach finansowych UE (WRF). |
|
1.11. |
Starzejący się park reaktorów badawczych odgrywa zasadniczą rolę w produkcji izotopów promieniotwórczych. Komitet zaleca skuteczne zarządzanie tym parkiem, by móc jak najdłużej korzystać z jego potencjału technicznego, a także inwestowanie w nowe zdolności zaspokajające większy popyt, takie jak akceleratory lub małe reaktory modułowe, wraz z jednoczesnym zastępowaniem starych reaktorów. |
|
1.12. |
W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje nowe projekty realizowane w UE. Zaleca również zbadanie wzajemnych powiązań z obszarem produkcji energii elektrycznej oraz zatroszczenie się o to, by nowe reaktory i zakłady produkcyjne – zwłaszcza w połączeniu z akceleratorami – przyczyniały się do produkcji radioizotopów medycznych. Celem jest stworzenie skoordynowanej sieci badań opartych na nowych radionuklidach medycznych. |
|
1.13. |
Komitet popiera strategię SAMIRA i inicjatywę dotyczącą europejskiej doliny izotopów promieniotwórczych (ERVI) w powiązaniu z europejskim planem walki z rakiem i życzy sobie, by dokonano wymiernych postępów. Wyraża nadzieję, że ERVI przyczyni się do skuteczniejszego wyeliminowania zależności oraz do zwiększenia zdolności produkcyjnych w zakresie niskowzbogaconego uranu o podwyższonym stopniu wzbogacenia (HALEU) i izotopów trwałych w Europie. |
|
1.14. |
EKES wzywa do dopilnowania, by w całym łańcuchu dostaw przestrzegano środków bezpieczeństwa i ochrony pracowników. |
|
1.15. |
Komitet opowiada się za pilnymi inwestycjami w planowanie, kształcenie i szkolenie pracowników potrzebnych w tym sektorze oraz w mobilność pracowników. |
|
1.16. |
Komitet zaleca współpracę w dziedzinie badań, rozwoju, innowacji i dostaw z zaufanymi światowymi partnerami, począwszy od krajów sąsiadujących położonych na obszarze geograficznym Europy. |
2. Kontekst ogólny
|
2.1. |
Co roku liczba europejskich pacjentów (3) korzystających z obrazowania medycznego z wykorzystaniem medycyny nuklearnej w celu diagnozowania schorzeń takich jak nowotwory lub choroby serca sięga nawet 10 mln. Technologie radiologiczne i jądrowe mają zasadnicze znaczenie w walce z rakiem na wszystkich etapach opieki: we wczesnym wykrywaniu, diagnozowaniu, leczeniu i opiece paliatywnej. |
|
2.2. |
Europejski plan walki z rakiem z lutego 2021 r. zawiera polityczne zobowiązanie do podjęcia działań na rzecz zwalczania nowotworów. Dostępnych jest wiele rodzajów leczenia tej choroby, które stosuje się w zależności od rodzaju raka, stopnia zaawansowania choroby oraz reakcji pacjenta. Terapia promieniowaniem – radioterapia – jest sposobem leczenia polegającym na zastosowaniu wysokich dawek promieniowania o działaniu miejscowym w celu eliminacji komórek nowotworowych oraz zmniejszenia i usunięcia guzów, podczas gdy radioterapia molekularna jest w stanie ukierunkować wiązkę promieniowania na rozsiane ogniska, co minimalizuje skutki uboczne obserwowane w przypadku innych form leczenia. |
|
2.3. |
Dzięki europejskim naukowcom i przedsiębiorstwom powstały innowacyjne metody leczenia raka z wykorzystaniem radionuklidów, w tym leki ukierunkowane na nowotwory endokrynne i raka prostaty w oparciu o lutet-177 (4), które umożliwiają działanie miejscowe i są często mniej szkodliwe dla organizmu niż inne metody leczenia. Dziesiątki tysięcy pacjentów onkologicznych potrzebują celowanej terapii radionuklidowej, która jest często jedyną dostępną metodą leczenia. Naukowcy i przedsiębiorstwa kontynuują współpracę i aktywnie opracowują nowe metody leczenia, na przykład celowanej alfa terapii wykorzystującej nowe radionuklidy o bardziej skoncentrowanych właściwościach promieniowania. |
|
2.4. |
Większość izotopów promieniotwórczych wytwarza się w reaktorach jądrowych i akceleratorach. W Europie funkcjonuje siedem reaktorów badawczych wytwarzających radioizotopy (5). Cały łańcuch dostaw izotopów promieniotwórczych wykorzystywanych w leczeniu jest wysoce złożony. Obejmuje on dostawy surowców, ich magazynowanie, napromienianie, przetwarzanie, logistykę i stosowanie. Po wyprodukowaniu izotopów promieniotwórczych należy je przetworzyć, wysłać i wykorzystać w stosunkowo krótkim czasie – niektóre tego samego dnia, inne w okresie krótszym niż kilka dni, w zależności od okresu półtrwania (6). Łańcuch dostaw zależy zatem od tych właściwości i od wzorców produkcji radioizotopów – w reaktorze lub za pomocą akceleratorów, od ich przetwarzania oraz dostarczania do szpitali. |
|
2.5. |
Chociaż UE wiedzie prym pod względem dostaw radioizotopów medycznych na światowy rynek, to jest całkowicie zależna od USA i Rosji pod względem dostaw niskowzbogaconego uranu o podwyższonym stopniu wzbogacenia (HALEU) do zasilania reaktorów badawczych, a także pod względem dostaw niektórych wzbogaconych izotopów do materiałów tarczowych wykorzystywanych w produkcji radioizotopów. Niemniej zależność od Rosji maleje, ponieważ zmieniły się dostawy dla niektórych reaktorów. UE jest jednak wciąż w dużym stopniu zależna od dostaw materiałów tarczowych z trwałych izotopów do wytwarzania niektórych izotopów promieniotwórczych na potrzeby nowoczesnych lub rozwijających się radioterapii molekularnych, na przykład yterbium-176 do produkcji lutetu-177. |
|
2.6. |
Jeśli chodzi o dostawy, UE stoi również przed innym wyzwaniem związanym ze starzejącą się flotą reaktorów badawczych wykorzystywanych do produkcji izotopów promieniotwórczych i ich ewentualną likwidacją. Niezbędne jest zatem wprowadzenie odpowiednich programów inwestycyjnych z myślą o zarządzaniu tymi reaktorami i przedłużeniu okresu ich eksploatacji. Aby utrzymać wiodącą pozycję Europy w dziedzinie innowacji, podejmowane są nowe inicjatywy (7) w odpowiedzi na obecne prognozy. |
|
2.7. |
SAMIRA to kompleksowy plan działania UE na rzecz wspierania bezpiecznego i niezawodnego wykorzystywania wysokiej jakości technologii radiologicznych i jądrowych w opiece zdrowotnej. W planie tym określono działania w trzech priorytetowych obszarach: zabezpieczenie dostaw radioizotopów medycznych, poprawa jakości i bezpieczeństwa radiacyjnego w medycynie oraz ułatwienie innowacji i rozwoju technologicznego zastosowań promieniowania jonizującego w medycynie. |
|
2.8. |
W planie działania SAMIRA położono nacisk na bezpieczeństwo dostaw, które leży u podstaw procesu ustanowienia inicjatywy dotyczącej europejskiej doliny izotopów promieniotwórczych. Celem jest utrzymanie wiodącej pozycji UE na świecie w dostawach radioizotopów medycznych oraz szybsze opracowywanie i wprowadzanie nowych izotopów promieniotwórczych i metod produkcji. Ten priorytet wynika z kilku konkluzji Rady (m.in. z maja 2019 r.), w których wezwano do zmniejszenia zależności łańcucha dostaw radioizotopów medycznych od państw trzecich. Odporność UE w zakresie dostaw izotopów wzrosła od czasu rozpętania przez Rosję wojny napastniczej przeciwko Ukrainie. |
|
2.9. |
W ramach planu działania dotyczącego inicjatywy ERVI opracowywanych jest pięć projektów: rozwój zdolności europejskich w zakresie produkcji HALEU oraz wzbogaconych izotopów trwałych, centralna produkcja radionuklidów medycznych, rozszerzenie europejskiego programu radionuklidów medycznych (PRISMAP) oraz opracowanie bardziej niezawodnego monitorowania popytu i podaży. |
|
2.10. |
Zastosowanie technologii jądrowych i radioaktywnych do celów niezwiązanych z wytwarzaniem energii zostało określone w prawodawstwie Euratomu oraz w ustawodawstwie państw członkowskich. Agencja Dostaw Euratomu odgrywa pewną rolę w dostarczaniu podstawowych materiałów jądrowych, które służą za paliwo do zasilania reaktorów badawczych oraz za materiały tarczowe do wytwarzania radioizotopów medycznych. Wraz z przedstawicielami przemysłu współprzewodniczy Europejskiemu Obserwatorium Zaopatrzenia w Energię, które monitoruje łańcuch produkcji radioizotopów medycznych. Ponadto stosowanie izotopów promieniotwórczych jest obszarem, który musi być zgodny z przepisami Euratomu, w tym z podstawowymi normami bezpieczeństwa i dyrektywami w sprawie gospodarowania odpadami, a ich transpozycja podlega odpowiednim przepisom krajowym. Przepisy krajowe tworzą czasami przeszkody w dostawach lub w przewozie izotopów promieniotwórczych między państwami członkowskimi. Dla każdego etapu produkcji molibdenu-99 określono odrębne przepisy dotyczące bezpieczeństwa transportu (8): od napromieniowania tarcz w reaktorze, przez transport drogowy lub powietrzny do zakładu przetwarzania w ciągu 3–12 godzin, po przewóz do generatora molibdenu i ostatecznie – do szpitali. Oznacza to, że liczy się każda minuta między produkcją a wykorzystaniem w szpitalu.
Transport radioizotopów medycznych opiera się na czterech podstawowych założeniach: musi być bezpieczny, szybki, niezawodny oraz skuteczny. Wszelkie zmiany w przepisach, zwłaszcza mające wpływ na szczególne normy bezpieczeństwa nr SSR-6 MAEA (przepisy dotyczące bezpiecznego transportu materiałów promieniotwórczych) mogą mieć istotne techniczne skutki dla przekazywania dokumentacji, w tym uniemożliwić aktualizację lub złożenie wniosku o certyfikację. Wielostronna lub wielokrajowa certyfikacja określonego pojemnika do transportu zwiększa ryzyko opóźnień odnawiania certyfikatów i generuje dodatkowe koszty. Innymi słowy, brak certyfikowanych pojemników uniemożliwia transport, co skutkuje niedostępnością produktów radiofarmaceutycznych dla pacjentów. W związku z tym licencje należy przyznawać na szczeblu UE, a nie na szczeblu krajowym, aby zwiększyć efektywność transportu z korzyścią dla pacjentów. |
|
2.11. |
Radioizotopy do celów diagnostycznych wykorzystuje się w obrazowaniu molekularnym jako istotne narzędzie diagnostyczne. Spośród różnych narzędzi diagnostycznych najchętniej stosuje się badania scyntygraficzne oraz obrazowe SPECT-CT i PET-CT, dla których nie istnieją alternatywy. Radionuklidy terapeutyczne stosuje się w produktach farmaceutycznych ze względu na ich właściwości przeciwbólowe lub jako element opieki paliatywnej bądź leczenia. Niedawne osiągnięcia w dziedzinie radiofarmacji nie przyniosły ze sobą jeszcze równoważnych metod leczenia. |
3. Uwagi ogólne
|
3.1. |
Biorąc pod uwagę możliwość wzrostu zapotrzebowania na leczenie radioizotopowe w opiece zdrowotnej, UE musi zabezpieczyć dostawy radioizotopów medycznych w perspektywie długoterminowej, aby zagwarantować pacjentom europejskim stały dostęp do niezbędnych procedur medycznych i wspierać rozwój nowych metod leczenia nowotworów. |
|
3.2. |
We wszelkich inicjatywach podejmowanych przez państwa członkowskie i UE na pierwszym miejscu trzeba postawić interes pacjentów. Zdaniem EKES-u należy przede wszystkim w skuteczny sposób odpowiedzieć na życzenie europejskich obywateli, którzy pragną korzystać z przystępnej cenowo profilaktyki nowotworów, wczesnego wykrywania i opieki, a także należy zadbać o poprawę jakości życia pacjentów onkologicznych. Wymaga to dokonania znacznych inwestycji w infrastrukturę, biorąc pod uwagę występujące w całej UE ogromne dysproporcje w dostępie do technologii medycznych oraz radionuklidów diagnostycznych i terapeutycznych. |
|
3.3. |
W dostawach izotopów promieniotwórczych trzeba zatem stawić czoła czterem trudnościom: rosnącemu popytowi na radioizotopy w sektorze opieki zdrowotnej, dużej zależności od państw trzecich w odniesieniu do niektórych kluczowych materiałów podstawowych, starzejącej się flocie reaktorów badawczych i opóźnieniu projektów budowy reaktorów badawczych służących do wytwarzania wiązek promieniowania oraz brakowi harmonizacji wdrażania obowiązujących przepisów (dotyczących energii jądrowej, leków i transportu) w całej UE. |
|
3.4. |
Bezpieczne i stabilne dostawy izotopów promieniotwórczych wymagają bezpiecznego dostępu do surowców, ich przerobu lub przetwarzania, transportu, dystrybucji i magazynowania. Niezbędne są również zakłady i laboratoria posiadające odpowiednie licencje, a także podawanie tych izotopów pacjentom przez pracowników medycznych. W związku z tym przedmiotowa kwestia obejmuje różne grupy społeczeństwa obywatelskiego, takie jak przemysł, pacjenci, naukowcy, badacze i lekarze. |
|
3.5. |
Starzenie się unijnej floty reaktorów badawczych stanowi powód do niepokoju i wymaga optymalizacji ich wykorzystywania w państwach członkowskich oraz opracowania odpowiednich programów zarządzania nimi. Dlatego też EKES popiera strategie SAMIRA i ERVI. Uważa dostęp pacjentów do procedur medycznych za kwestię o zasadniczym znaczeniu i popiera opracowywanie nowych metod leczenia, które pomogą w przewidzianej w strategii SAMIRA walce z rakiem.
Wzywa do poprawy ochrony przed promieniowaniem i bezpieczeństwa radiacyjnego pacjentów oraz pracowników sektora zdrowia i opieki zdrowotnej, a także popiera pełne wdrożenie w państwach członkowskich wysokich standardów jakości i bezpieczeństwa medycznych zastosowań technologii promieniowania. Apeluje, by stosowne projekty (takie jak PRISMAP) były kontynuowane po 2025 r. i ściślej zintegrowane. Dyrektywa w sprawie podstawowych norm bezpieczeństwa (9) zapewnia już jasne ramy ochrony przed promieniowaniem. Należy jednak dołożyć starań, aby zharmonizować stosowanie tej dyrektywy i pogodzić ją z podlegającym obecnie przeglądowi prawodawstwem farmaceutycznym, gdyż zastosowanie produktów radiofarmaceutycznych do celów diagnostycznych i leczniczych regulują te dwa zbiory aktów ustawodawczych. |
|
3.6. |
Oprócz optymalnego wykorzystania reaktorów badawczych państwa członkowskie powinny również współpracować w zakresie badań naukowych i innowacji. Niektórym pacjentom cierpiącym na bardziej agresywne lub rzadkie postaci raka nie proponuje się żadnych rozwiązań. W związku z tym potrzebne są nowe wynalazki. W medycynie precyzyjnej proponowane są nowe innowacyjne metody leczenia, takie jak celowana terapia radionuklidowa lub immunoterapia. |
|
3.7. |
Program UE dla zdrowia wspiera jakość i bezpieczeństwo technologii radiologicznych w diagnostyce i leczeniu raka. Program badawczo-szkoleniowy Euratomu, który promuje ochronę przed promieniowaniem w medycynie, niezawodne dostawy radionuklidów medycznych, a także badania nad ich bezpiecznym stosowaniem w sektorze zdrowia i nad ich wykorzystaniem w innowacyjnym leczeniu pacjentów, może w przyszłości prowadzić do stworzenia synergii z grupą polityk „Zdrowie” w ramach programu „Horyzont Europa”, pod warunkiem że służby Komisji będą działać w naprawdę skoordynowany sposób. |
|
3.8. |
Aby zmniejszyć zależności i wzmocnić zdolności, niezbędne jest większe zaangażowanie na szczeblu UE. Komitet proponuje zatem podejmowanie wspólnych inicjatyw w następnych WRF we wszystkich wyżej wymienionych dziedzinach, by umożliwić kwalifikującym się pacjentom dostęp do technologii opartych na radionuklidach medycznych. |
|
3.9. |
Niektóre innowacje nuklearne w sektorze zdrowia zostały opracowane przez krajowe, międzynarodowe lub uniwersyteckie laboratoria oraz ośrodki badawcze, w tym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej. Należą do nich na przykład narzędzia diagnostyczne PET-CT lub leczenie radionuklidami Lu177-DOTATATE i Ac225-PSMA. Zostały one opracowane w bardzo różnych publicznych i prywatnych środowiskach badawczych i wymagają dalszej racjonalizacji i harmonizacji. Należy usprawnić między innymi dalszy rozwój zharmonizowanych narzędzi i wytycznych dotyczących badań klinicznych na wczesnym etapie, zwłaszcza w zakresie diagnostyki, teranostyki oraz produktów radiofarmaceutycznych służących do leczenia. |
|
3.10. |
Prawidłowa wysyłka produktów, obchodzenie się z nimi oraz gospodarowanie odpadami leżą w kompetencji różnych organów na szczeblu krajowym, europejskim, a czasem międzynarodowym. Ten brak harmonizacji i trudności z interpretacją zbioru przepisów stanowią przeszkodę w dostępie do medycznych radionuklidów na potrzeby badań klinicznych. Dlatego też Komitet opowiada się za lepszą koordynacją ram prawnych i regulacyjnych w różnych dziedzinach działania, by opracować skoordynowane rozwiązania europejskie. |
|
3.11. |
EKES zaleca również poszukiwanie sposobów recyklingu materiałów po napromieniowaniu oraz zbadanie alternatywnych rozwiązań, takich jak łączenie naturalnych materiałów tarczowych i fizycznych metod separacji, aby zapewnić lepszy dostęp do niektórych wzbogaconych izotopów. |
|
3.12. |
Europa straciła jedno pokolenie wykwalifikowanych pracowników w sektorze jądrowym i musi nadrobić zaległości. Należy zwiększyć grono naukowców i pracowników medycznych posiadających wiedzę o energii jądrowej i mających doświadczenie zarówno w dziedzinie farmacji, jak i medycyny. Pierwszorzędną kwestią jest podnoszenie umiejętności specjalistów na wszystkich szczeblach: od specjalistów i inżynierów w dziedzinie medycyny nuklearnej po techników produkcji i logistyki. |
|
3.13. |
EKES popiera skoordynowane wysiłki na rzecz oceny zdolności krajowych wraz z podsumowaniem metod stosowanych przez członków europejskiego obserwatorium zasobów ludzkich w dziedzinie jądrowej (EHRO-N) oraz na rzecz zapewnienia siły roboczej, która umożliwi UE utrzymanie wiodącej pozycji w zakresie dostaw radioizotopów medycznych oraz propagowania innowacji. |
|
3.14. |
UE nie może pozostać sama w tych staraniach, w związku z czym EKES ponawia apel o lepszą współpracę w dziedzinie badań, innowacji (10) i dostaw z takimi globalnymi partnerami jak MAEA. Można to osiągnąć za pomocą różnych projektów, zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym. |
4. Uwagi szczegółowe
|
4.1. |
W 2018 r. naukowcy przeanalizowali związek między liczbą urządzeń do radioterapii a umieralnością na raka (11). Ustalono istnienie odwrotnej zależności: większa liczba maszyn przekłada się na mniejszą śmiertelność. Istotne jest zatem zwiększenie inwestycji w infrastrukturę i pracowników. |
|
4.2. |
Komitet apeluje o ścisłe stosowanie zasad bezpieczeństwa odnośnie do pracowników, którzy zajmują się pozyskiwaniem surowców, ich napromienianiem, przetwarzaniem, pakowaniem, przewozem produktów do szpitali, opieką nad pacjentami oraz gospodarowaniem odpadami. Pracownicy opieki zdrowotnej, zwłaszcza w dziedzinie radiologii i medycyny nuklearnej, mają podstawowe znaczenie dla bezpiecznego obchodzenia się z izotopami promieniotwórczymi przeznaczonymi dla pacjentów i ich podawania. Ich wiedza fachowa jest nieodzowna dla skutecznego wykorzystywania tych kluczowych zasobów, dlatego należy podkreślić potrzebę ustawicznego kształcenia w zakresie najnowszych technologii radioizotopowych i procedur bezpieczeństwa. |
|
4.3. |
Pierwszoplanowe znaczenie ma spełnienie potrzeb pacjentów, a rolą szpitali (12) jest zagwarantowanie każdemu pacjentowi jak najlepszego leczenia, w przystępnej cenie oraz zgodnie z zasadami pełnego zwrotu kosztów. Ze względu na to, że priorytetem zdrowia publicznego muszą być pacjent i jego bezpieczeństwo, EKES wzywa do podjęcia działań zmierzających do lepszego informowania pacjentów o stosowanym u nich leczeniu.
Komitet zaleca również, by wszystkie podmioty w łańcuchu dostaw były świadome szczególnego znaczenia i właściwości izotopów promieniotwórczych, aby umożliwić sprawne dostarczenie tych produktów ratujących życie. Wnosi, by podczas opracowywania polityki w dziedzinie opieki zdrowotnej konsultowano się z pracownikami oraz z partnerami społecznymi. |
Bruksela, dnia 31 maja 2024 r
Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego
Oliver RÖPKE
(1) Sojusz na rzecz leków o krytycznym znaczeniu.
(2) Propozycja leczenia na etapie prób klinicznych, gdy wyczerpano wszystkie możliwości leczenia z wykorzystaniem dopuszczonych metod.
(3) Plan działania SAMIRA (Komisja Europejska).
(4) Radionuklidy i radioizotopy stanowią atomy substancji chemicznej o właściwościach promieniotwórczych, przy czym oba pojęcia nieco się różnią.
(5) Maria w Polsce (z 1974 r.), HFR w Holandii (z 1961 r.), BR2 w Belgii (z 1961 r.), FRM-II w Niemczech (z 2004 r.), LVR-15 w Czechach (z 1957 r.), BRR na Węgrzech (z 1959 r.), RHF-ILL we Francji (z 1971 r.).
(6) Czas potrzebny na zmniejszenie początkowego poziomu aktywności o 50 %.
(7) Nowe reaktory, takie jak PALLAW, FRM-II, RJH, MYRRHA, Arthur. Nowa europejska infrastruktura uwzględniona w programie PRISMAP +, taka jak ESS i IFMIF-DONES.
(8) Transport towarów niebezpiecznych regulują przepisy ONZ i powiązanych agencji (np. MAEA) oraz międzynarodowych stowarzyszeń transportowych (IATA w przypadku lotnictwa).
(9) Dyrektywa Rady 2013/59/Euratom z dnia 5 grudnia 2013 r. ustanawiająca podstawowe normy bezpieczeństwa w celu ochrony przed zagrożeniami wynikającymi z narażenia na działanie promieniowania jonizującego oraz uchylająca dyrektywy 89/618/Euratom, 90/641/Euratom, 96/29/Euratom, 97/43/Euratom i 2003/122/Euratom (Dz.U. L 13 z 17.1.2014, s. 1).
(10) Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady »Europejski plan walki z rakiem« ” [COM(2021) 44 final] ( Dz.U. C 341 z 24.8.2021, s. 76).
(11) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6163015/pdf/clep-10-1249.pdf.
(12) Badania kliniczne zazwyczaj odbywają się w dużych szpitalach uniwersyteckich.
ZAŁĄCZNIK
Następujące poprawki, które uzyskały poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, zostały odrzucone w trakcie debaty (art. 74 ust. 3 regulaminu wewnętrznego):
POPRAWKA 2
TEN/833 – Europejski plan walki z rakiem: czynniki bezpieczeństwa dostaw radioizotopów medycznych
Punkt 1.11
Zmienić:
|
Opinia sekcji |
Poprawka |
|
Starzejący się park reaktorów badawczych odgrywa zasadniczą rolę w produkcji izotopów promieniotwórczych. Komitet zaleca skuteczne zarządzanie tym parkiem, by móc jak najdłużej korzystać z jego potencjału technicznego, a także inwestowanie w nowe zdolności zaspokajające większy popyt, takie jak akceleratory lub małe reaktory modułowe, wraz z jednoczesnym zastępowaniem starych reaktorów. |
Starzejący się park reaktorów badawczych odgrywa zasadniczą rolę w produkcji izotopów promieniotwórczych. Komitet zaleca skuteczne zarządzanie tym parkiem, by móc jak najdłużej korzystać z jego potencjału technicznego, a także inwestowanie w nowe zdolności zaspokajające większy popyt, takie jak akceleratory lub małe reaktory modułowe, wraz z jednoczesnym zastępowaniem starych reaktorów. W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje nowe projekty realizowane w UE. Celem powinno być stworzenie skoordynowanej sieci badań opartych na nowych radionuklidach medycznych. |
Uzasadnienie
Zobacz poprawka 3.
POPRAWKA 3
TEN/833 – Europejski plan walki z rakiem: czynniki bezpieczeństwa dostaw radioizotopów medycznych
Punkt 1.12
Skreślić punkt
|
Opinia sekcji |
Poprawka |
|
W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje nowe projekty realizowane w UE. Zaleca również zbadanie wzajemnych powiązań z obszarem produkcji energii elektrycznej oraz zatroszczenie się o to, by nowe reaktory i zakłady produkcyjne – zwłaszcza w połączeniu z akceleratorami – przyczyniały się do produkcji radioizotopów medycznych. Celem jest stworzenie skoordynowanej sieci badań opartych na nowych radionuklidach medycznych. |
|
Uzasadnienie
Pierwsze i ostatnie zdanie zostały dodane do punktu 1.11, a drugie zdanie zostało skreślone.
Uzasadnieniem merytorycznym jest to, że do tej pory nie ma związku między wytwarzaniem produktów potrzebnych w medycynie nuklearnej a produkcją energii jądrowej. EKES powinien zachować ostrożność, domagając się zadbania o to, by nowe reaktory (energii) dostarczały również radioizotopów medycznych.
Raczej formalnym uzasadnieniem jest to, że w pierwszej części opinii (streszczenie) EKES powinien poruszać jedynie kwestie i postulaty, które zostały opisane również bardziej szczegółowo w następnych częściach. Aspekt opisany w punkcie 1.12 nie został jednak omówiony nawet połowicznie w częściach 2–4.
Wynik głosowania
|
Za: |
52 |
|
Przeciw: |
89 |
|
Wstrzymało się: |
6 |
ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/4661/oj
ISSN 1977-1002 (electronic edition)