(1)

Le Rialachán (AE) 2024/1263, a tháinig i bhfeidhm an 30 Aibreán 2024, sonraítear cuspóirí an chreata rialachais eacnamaíoch, creat a bhfuil sé d’aidhm aige airgeadas poiblí inbhuanaithe fónta agus fás cuimsitheach inbhuanaithe agus athléimneacht a chur chun cinn trí athchóirithe agus infheistíochtaí, agus easnaimh iomarcacha rialtais a chosc. Sonraítear sa Rialachán go ndéanfaidh an Chomhairle agus an Coimisiún faireachas iltaobhach i gcomhthéacs an tSeimeastair Eorpaigh i gcomhréir leis na cuspóirí agus na ceanglais a leagtar amach in CFAE. Áirítear sa Seimeastar Eorpach, go háirithe, foirmliú na moltaí tírshonracha agus faireachas ar chur chun feidhme na moltaí sin. Leis an Rialachán, cuirtear úinéireacht náisiúnta i leith an bheartais fhioscaigh chun cinn, agus béim á leagan ar an bhfócas meántéarmach a bhaineann leis an mbeartas céanna, agus i dteannta leis sin cuirtear forfheidhmiú níos éifeachtaí agus níos comhleanúnaí chun cinn chomh maith. Ní mór do gach Ballstát plean fioscach-struchtúrach meántéarmach náisiúnta a chur faoi bhráid na Comhairle agus an Choimisiúin, plean ina mbeidh a chuid gealltanas fioscach, athchóiriúcháin agus infheistíochta, thar thréimhse 4 nó 5 bliana, de réir fhad an téarma reachtaigh náisiúnta. Ní mór an chonair ghlanchaiteachais (2) sna pleananna sin ceanglais an Rialacháin a chomhlíonadh, lena n-áirítear na ceanglais ollfhiachas rialtais a chur nó a choimeád ar chonair inchreidte anuas faoi dheireadh na tréimhse coigeartúcháin, nó go bhfanfaidh sé ar leibhéil stuama faoi bhun 60 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus an t-easnamh rialtais ghinearálta a thabhairt agus/nó a choimeád faoi bhun luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % de OTI, sa mheántéarma. I gcás ina dtugann Ballstát gealltanas i leith sraith ábhartha d’athchóirithe agus infheistíochtaí i gcomhréir leis na critéir a leagtar amach sa Rialachán, féadtar síneadh suas le 3 bliana a chur leis an tréimhse choigeartúcháin.

(2)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (‘an tSaoráid’), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an tSaoráid cuirtear tacaíocht airgeadais ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus soláthraítear spreagadh airgeadais atá maoinithe ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh um chomhordú an bheartais eacnamaíoch, déanann an tSaoráid an téarnamh eacnamaíoch agus sóisialta a chothú, agus spreagann sí athchóirithe agus infheistíochtaí inbhuanaithe an tráth céanna, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí trína gcuirtear an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach chun cinn agus trína gcuirtear le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoi chruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta.

(3)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4) (‘Rialachán REPowerEU’), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur, de réir a chéile, le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuidíonn sé sin ó thaobh slándáil fuinnimh a bhaint amach agus ó thaobh soláthar fuinnimh an Aontais a éagsúlú, agus an tráth céanna, cuireann sé le glacadh foinsí in-athnuaite fuinnimh, le hacmhainneachtaí stórála agus le héifeachtúlacht fuinnimh. Chuir an Danmhairg caibidil nua REPowerEU lena plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach.

(4)

An 30 Aibreán 2021, chuir an Danmhairg a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 den Rialachán sin, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme lena bhformheastar an measúnú ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Danmhairge (5) a leasaíodh de réir Airteagal 18(2) an 9 Samhain 2023 chun an ranníocaíocht uasta airgeadais le haghaidh tacaíocht airgeadais neamh-inaisíoctha a thabhairt cothrom le dáta, agus chun an chaibidil REPowerEU a chur san áireamh (6). Chun go scaoilfear na tráthchodanna, caithfidh cinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5), ina sonraítear go bhfuil na clocha míle agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle bainte amach go sásúil ag an Danmhairg. Ní féidir gnóthú sásúil a bheith i gceist ach sa chás nach ndeachthas siar ar ghnóthú na gcloch míle agus na spriocanna roimhe sin maidir leis an athchóiriú céanna nó an infheistíocht chéanna.

(5)

An 21 Eanáir 2025, ar mholadh ón gCoimisiún, ghlac an Chomhairle moladh lena bhformhuinítear plean fioscach-struchtúrach meántéarmach náisiúnta na Danmhairge (7). Cuireadh an plean isteach i gcomhréir le hAirteagal 11 agus le hAirteagal 36(1), pointe (a), de Rialachán (AE) 2024/1263, cumhdaíonn sé an tréimhse ó 2025 go 2028 agus socraíonn sé srian buiséadach i bhfoirm uasráta fáis glanchaiteachais thar 4 bliana.

(6)

An 26 Samhain 2024, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún Tuarascáil 2025 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár shainaithin sé inti go bhfuil an Danmhairg ar cheann de na Ballstáit a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro, agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht 2025, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus ar phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (8) an 13 Bealtaine 2025 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 10 Márta 2025.

(7)

An 29 Eanáir 2025 d’fhoilsigh an Coimisiún an Compás Iomaíochais, creat straitéiseach arb é is aidhm dó borradh a chur faoi iomaíochas domhanda an Aontais sna 5 bliana amach romhainn. Sainaithnítear ann na trí riachtanas chlaochlaitheacha a bhaineann le fás eacnamaíoch inbhuanaithe: (i) an nuálaíocht; (ii) an dícharbónú agus an t-iomaíochas; agus (iii) an tslándáil. Chun an bhearna nuálaíochta a dhúnadh, tá sé d’aidhm ag an Aontas nuálaíocht thionsclaíoch a chothú, tacú le fás gnólachtaí nuathionscanta trí thionscnaimh amhail an Straitéis AE um Ghnólachtaí Nuathionscanta agus Gnólachtaí atá ag Méadú, agus glacadh ardteicneolaíochtaí a chur chun cinn, an intleacht shaorga agus an ríomhaireacht chandamach, cuir i gcás. Ar mhaithe le geilleagar níos glaise a bhaint amach, tá Plean Gníomhaíochta cuimsitheach um Fhuinneamh Inacmhainne agus Comhaontú maidir le Tionsclaíocht Ghlan leagtha amach ag an gCoimisiún, rud a áiritheoidh go mbeidh an t-aistriú chuig fuinneamh glan costéifeachtach, fabhrach don iomaíochas i gcónaí, go háirithe i gcás earnálacha dianfhuinnimh, agus ina spreagadh don fhás. Chun spleáchais iomarcacha a laghdú agus an tslándáil a mhéadú, tá an tAontas tiomanta do chomhpháirtíochtaí trádála domhanda a neartú, do shlabhraí soláthair a éagsúlú agus do rochtain ar amhábhair chriticiúla agus ar fhoinsí fuinnimh glana a áirithiú. Is iad na cumasóirí cothrománacha seo a leanas atá ina mbonn taca ag na tosaíochtaí sin — simpliú rialála, doimhniú an mhargaidh aonair, maoiniú iomaíochais agus Aontais Coigiltis agus Infheistíochta, cur chun cinn scileanna agus poist ardcháilíochta , agus comhordú níos fearr ar bheartais an Aontais. Tá an Compás Iomaíochais ailínithe leis an Seimeastar Eorpach, rud a áirithíonn go bhfuil beartais eacnamaíocha na mBallstát comhsheasmhach le cuspóirí straitéiseacha an Choimisiúin, ionas go bhfuil cur chuige aontaithe ann maidir le rialachas eacnamaíoch lena gcothaítear fás inbhuanaithe, nuálaíocht agus athléimneacht ar fud an Aontais.

(8)

In 2025, beidh an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch ag forbairt leis de réir mar a bheidh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta á cur chun feidhme. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais atá ann faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go gcuidíonn na pleananna ó thaobh aghaidh a thabhairt go héifeachtach ar na dúshláin uile a sainaithníodh sna moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar sciar suntasach de na dúshláin sin. Tá na moltaí tírshonracha sin fós chomh hábhartha céanna maidir leis an measúnú ar phleananna téarnaimh agus athléimneachta leasaithe i gcomhréir le hAirteagal 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

(9)

Na príomhdhúshláin beartais eacnamaíoch nach dtugtar aghaidh orthu go leordhóthanach leis na bearta atá sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta, cumhdaíonn moltaí tírshonracha 2025 iad, agus na dúshláin ábhartha a sainaithníodh i moltaí tírshonracha 2019-2024 á gcur san áireamh.

(10)

An 4 Meitheamh 2025, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2025 don Danmhairg. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar an dul chun cinn atá déanta ag an Danmhairg ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha agus rinneadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Danmhairge a mheas. I bhfianaise na hanailíse sin, sainaithníodh sa tuarascáil tíre na dúshláin is práinní atá le sárú ag an Danmhairg. Rinneadh measúnú inti freisin ar dhul chun cinn na Danmhairge ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna 2030 an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú an eisiata shóisialta agus na bochtaineachta a bhaint amach, mar aon leis an dul chun cinn ó thaobh Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

(11)

An 21 Eanáir 2025, mhol an Chomhairle na huasrátaí fáis glanchaiteachais seo a leanas le haghaidh na Danmhairge: 5,0 % in 2025, 5,7 % in 2026, 3,8 % in 2027, agus 2,9 % in 2028, rátaí a chomhfhreagraíonn do na huasrátaí fáis carnacha arna ríomh faoi threoir 2023, mar atá 12,6 % in 2025, 18,9 % in 2026, 23,5 % in 2027, agus 27,1 % in 2028. An 30 Aibreán 2025, chuir an Danmhairg a Tuarascáil Bhliantúil ar Dhul Chun Cinn (9) isteach maidir le cloí leis na huasrátaí fáis glanchaiteachais a moladh agus maidir le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí lena bhfreagraítear do na príomhdhúshláin a sainaithníodh i moltaí tírshonracha an tSeimeastair Eorpaigh. Is léiriú í Tuarascáil Bhliantúil 2025 ar Dhul Chun Cinn ar thuairisciú débhliantúil na Danmhairge i ndáil leis an dul chun cinn atá déanta maidir lena plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach i gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241.

(12)

Is dúshlán eiseach don Aontas Eorpach é an cogadh foghach atá an Rúis a chur ar an Úcráin agus a iarmhairtí. Mhol an Coimisiún clásal éalaithe náisiúnta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a ghníomhachtú ar bhealach comhordaithe chun tacú le hiarrachtaí an Aontais méadú tapa suntasach ar chaiteachas cosanta a bhaint amach agus ba dhíol sásaimh don Chomhairle Eorpach an 6 Márta 2025 an togra sin. Tar éis iarraidh a fháil ón Danmhairg an 30 Aibreán 2025, an 8 Iúil 2025, agus ar mholadh ón gCoimisiún, ghlac an Chomhairle moladh lena gceadaítear don Danmhairg imeacht ó uasrátaí fáis molta an ghlanchaiteachais agus iad a shárú (10).

(13)

Ar bhonn sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat (11), mhéadaigh barrachas rialtais ghinearálta na Danmhairge ó 3,3 % de OTI in 2023 go 4,5 % in 2024, agus thit na hollfhiacha rialtais ghinearálta ó 33,6 % de OTI ag deireadh 2023 go 31,1 % ag deireadh 2024. De réir ríomhanna an Choimisiúin, comhfhreagraíonn na forbairtí sin do ráta fáis glanchaiteachais 3,3 % in 2024. Sa Tuarascáil Bhliantúil ar Dhul Chun Cinn, measann an Danmhairg gurb é 5,1 % an fás glanchaiteachais in 2024. Measann an Coimisiún go raibh an fás glanchaiteachais níos ísle ná mar atá sa Tuarascáil Bhliantúil ar Dhul Chun Cinn. Meastachán níos airde ón gCoimisiún ar an gcomhpháirt thimthriallach den chaiteachas ar shochar dífhostaíochta, sin é is cúis leis an difríocht idir ríomhanna an Choimisiúin agus meastacháin na n-údarás náisiúnta. Mínítear an difríocht le difríochtaí modheolaíochta, toisc go n-úsáideann an Danmhairg modh náisiúnta (seachas an modh a comhaontaíodh go comhchoiteann) a bhraitheann ar shonraí eile seachas an Suirbhé ar an bhFórsa Saothair. Ar bhonn mheastacháin an Choimisiúin, maidir leis an staid fhioscach (12), lena n-áirítear caiteachas arna mhaoiniú go náisiúnta agus caiteachas arna mhaoiniú ag an Aontas araon, bhí staid fhioscach chrapthach ann in 2024, mar atá 0,5 % de OTI.

(14)

De réir na Tuarascála Bliantúla ar Dhul Chun Cinn, sa chás maicreacnamaíoch atá mar bhonn taca le réamh-mheastacháin bhuiséadacha na Danmhairge, tá coinne le fás fíor-OTI 2,3 % in 2025 agus réamh-mheastar go mbeidh boilsciú ICPT 2,0 % ann in 2025. Réamh-mheastar i Réamhaisnéis Earraigh 2025 ón gCoimisiún go bhfásfaidh an fíor-OTI 3,6 % in 2025 agus 2,0 % in 2026, agus go mbeidh boilsciú ICPT 1,6 % ann in 2025 agus 1,5 % in 2026.

(15)

Sa Tuarascáil Bhliantúil ar Dhul Chun Cinn, meastar go dtiocfaidh laghdú ar an mbarrachas rialtais ghinearálta go 0,8 % de OTI in 2025, agus go bhfuil an cóimheas fiachais rialtais ghinearálta–OTI le laghdú go 30,0 % faoi dheireadh 2025. Comhfhreagraíonn na forbairtí sin d’fhás glanchaiteachais 8,2 % in 2025. Réamh-mheastar i Réamhaisnéis an Earraigh 2025 ón gCoimisiún go mbeidh barrachas rialtais ghinearálta 1,5 % de OTI ann in 2025. Is é an rud is mó a léirítear leis an laghdú ar an mbarrachas in 2025 glanchaiteachas príomhúil níos airde a mhaoinítear go náisiúnta, lena n-áirítear caiteachas cosanta, agus ioncam níos ísle, lena n-áirítear ioncam ó cháin ar thoradh pinsin. De réir ríomhanna an Choimisiúin, comhfhreagraíonn na forbairtí sin d’fhás glanchaiteachais 10,0 % in 2025. Is é is cúis leis na réamh-mheastacháin níos airde sin maidir le fás glanchaiteachais ná mar atá sa Tuarascáil Bhliantúil ar Dhul Chun Cinn tuiscintí éagsúla a bhaineann le comhpháirt thimthriallach na sochar dífhostaíochta chomh maith le bunéifeachtaí. Is é is cúis leis an difríocht idir barrachas an rialtais ghinearálta atá réamh-mheasta ag an gCoimisiún agus ag an Danmhairg meastachán níos ísle ón gCoimisiún maidir le caiteachas rialtais, go háirithe caiteachais ar an gcosaint, i gcás nach bhfuil próifíl an chaiteachais sonraithe go hiomlán go fóill. Ar bhonn mheastacháin an Choimisiúin, maidir leis an staid fhioscach, lena n-áirítear caiteachas arna mhaoiniú go náisiúnta agus caiteachas arna mhaoiniú ag an Aontas araon, réamh-mheastar go mbeidh staid fhioscach fhorleathnaitheach ann in 2025, mar atá 2,6 % de OTI. Meastar go dtiocfaidh laghdú go 29,7 % ar an gcóimheas fiachais rialtais ghinearálta-OTI faoi dheireadh 2025.

(16)

Meastar go maoineofar caiteachas ginearálta rialtais ar fiú 0,0 % de OTI le tacaíocht neamh-inaisíoctha (‘deontais’) ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta in 2025, i gcomparáid le níos lú ná 0,1 % de OTI in 2024, de réir Réamhaisnéis Earraigh 2025 ón gCoimisiún. Le caiteachas a mhaoinítear le tacaíocht neamh-inaisíoctha ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, beifear in ann infheistíocht ardcháilíochta agus athchóirithe lena gcuirfear leis an táirgiúlacht a dhéanamh gan tionchar díreach a imirt ar chomhardú rialtais ghinearálta agus fiachas na Danmhairge.

(17)

1,2 % de OTI in 2021, 1,2 % de OTI in 2022 agus 1,8 % de OTI in 2023, ba é sin caiteachas cosanta an rialtais ghinearálta sa Danmhairg (13). De réir Réamhaisnéis an Earraigh 2025 ón gCoimisiún, réamh-mheastar go gcaithfear 2,1 % de OTI in 2024 agus 3,0 % de OTI in 2025 ar an gcosaint. Comhfhreagraíonn sé sin do mhéadú 1,8 pointe céatadáin de OTI i gcomparáid le 2021. Le linn na tréimhse ina ngníomhachtófar an clásal éalaithe náisiúnta (2025-2028), beidh an Danmhairg in ann tosaíocht a thabhairt an athuair do chaiteachas rialtais nó ioncam rialtais a mhéadú ionas nach gcuirfí an inbhuanaitheacht fhioscach i mbaol sa mheántéarma i ngeall ar chaiteachas níos airde go marthanach ar an gcosaint.

(18)

De réir Réamhaisnéis Earraigh 2025 ón gCoimisiún, réamh-mheastar go bhfásfaidh an glanchaiteachas sa Danmhairg 10,0 % in 2025 agus gur fás carnach 13,6 % a bheidh ann in 2024 agus 2025. Ar bhonn Réamhaisnéis Earraigh 2025 ón gCoimisiún, réamh-mheastar go mbeidh fás ghlanchaiteachas na Danmhairge in 2025 os cionn an uasráta fáis a mholtar, ráta a chomhfhreagraíonn do dhiall (14)2,1 % de OTI i dtéarmaí bliantúla. Agus 2024 agus 2025 á mbreithniú le chéile, réamh-mheastar go mbeidh ráta fáis carnach an ghlanchaiteachais os cionn an uasráta fáis a mholtar freisin, ráta a chomhfhreagraíonn do dhiall 0,5 % de OTI. Mar sin féin, tá an diall réamh-mheasta laistigh de sholúbthacht an chlásail éalaithe náisiúnta bunaithe ar réamh-mheastacháin reatha maidir le caiteachas cosanta.

(19)

Ní áirítear réamh-mheastacháin bhuiséadacha tar éis 2025 sa Tuarascáil Bhliantúil ar Dhul Chun Cinn. Ar bhonn bearta beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, réamh-mheastar i Réamhaisnéis Earraigh 2025 ón gCoimisiún barrachas rialtais ghinearálta 0,6 % de OTI in 2026. Is é an rud is mó a léirítear leis an laghdú ar an mbarrachas in 2026 fás sa chaiteachas, lena n-áirítear caiteachas ar an gcosaint. Comhfhreagraíonn na forbairtí sin d’fhás glanchaiteachais 5,4 % in 2026. Ar bhonn mheastacháin an Choimisiúin, maidir leis an staid fhioscach, lena n-áirítear caiteachas arna mhaoiniú go náisiúnta agus caiteachas arna mhaoiniú ag an Aontas araon, réamh-mheastar go mbeidh staid fhioscach fhorleathnaitheach ann in 2026, mar atá 0,7 % de OTI. Is é réamh-mheastachán an Choimisiúin go dtiocfaidh laghdú go 29,4 % ar an gcóimheas fiachais rialtais ghinearálta–OTI faoi dheireadh 2026.

(20)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Meastar go gcuideoidh siad sin ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na dúshláin uile a sainaithníodh sna moltaí tírshonracha ábhartha, nó ar sciar suntasach de na dúshláin sin. Laistigh den tréimhse ghairid sin, tá sé ríthábhachtach cur chun feidhme éifeachtach an phlean téarnaimh agus athléimneachta, lena n-áirítear an chaibidil REPowerEU, a thabhairt chun críche chun borradh a chur faoi iomaíochas fadtéarmach na Danmhairge leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach, agus cothroime shóisialta á háirithiú san am céanna. Leis an Teachtaireacht ón gCoimisiún NextGenerationEU – An bóthar go 2026, a glacadh an 4 Meitheamh 2025, soiléirítear an amlíne is infheidhme maidir le deireadh na Saoráide agus soláthraítear treoraíocht do na Ballstáit chun an cur chun feidhme a uasmhéadú faoin 31 Lúnasa 2026, lena n-áirítear maidir le conas a bpleananna téarnaimh agus athléimneachta a chuíchóiriú a thuilleadh, leagtar amach na príomhroghanna atá le cur san áireamh agus iad á n-athbhreithniú, agus leagtar béim ar a thábhachtaí atá sé pleanáil chomhpháirteach chúramach a dhéanamh roimh ré chun na hiarrataí deiridh ar íocaíocht a chur isteach in 2026. Tá rannpháirtíocht chórasach na n-údarás áitiúil agus réigiúnach, na gcomhpháirtithe sóisialta, na sochaí sibhialta agus páirtithe leasmhara ábhartha eile ríthábhachtach i gcónaí i ndáil le húinéireacht leathan a áirithiú maidir le cur chun feidhme rathúil an phlean téarnaimh agus athléimneachta.

(21)

Sa Danmhairg, tá dlús curtha le cur chun feidhme chláir an bheartais chomhtháthaithe, lena gcuimsítear tacaíocht ó Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa (CFRE), ón gCiste um Aistriú Cóir (CUAC) agus ó Chiste Sóisialta na hEorpa Plus (CSE+). Tá sé tábhachtach leanúint de na hiarrachtaí chun cur chun feidhme tapa na gclár sin a áirithiú, agus a dtionchar ar an láthair á uasmhéadú ag an am céanna. Tá an Danmhairg ag gníomhú cheana féin faoina cláir beartais chomhtháthaithe chun borradh a chur faoin iomaíochas agus faoin bhfás agus tá an comhtháthú sóisialta á fheabhsú aici ag an am céanna. Mar sin féin, tá deis ann an lucht saothair a uas-sciliú a thuilleadh agus feabhas a chur ar an iomaíochas réigiúnach, agus na héagothromaíochtaí idir ceantair uirbeacha agus thuaithe á gcur san áireamh freisin. I gcomhréir le hAirteagal 18 de Rialachán (AE) 2021/1060, ceanglaítear ar an Danmhairg – mar chuid den athbhreithniú meántéarma ar chistí an bheartais chomhtháthaithe – gach clár a athbhreithniú agus na dúshláin a sainaithníodh i moltaí tírshonracha 2024, i measc nithe eile, á gcur san áireamh. Leis na tograí ón gCoimisiún a glacadh an 1 Aibreán 2025 (15), cuirtear síneadh leis an spriocdháta chun measúnú a chur isteach – le haghaidh gach cláir – ar thoradh an athbhreithnithe mheántéarma tar éis an 31 Márta 2025. Cuirtear ar fáil leo freisin solúbthachtaí chun cuidiú le dlús a chur le cur chun feidhme clár agus dreasachtaí do na Ballstáit acmhainní a leithdháileadh ar chúig réimse tosaíochta straitéisí de chuid an Aontais, is iad sin iomaíochas i dteicneolaíochtaí straitéiseacha, cosaint, tithíocht, athléimneacht uisce agus aistriú fuinnimh, agus infheistíocht i scileanna i réimsí tosaíochta, agus, ag an am céanna, fócas á choinneáil ar dhaoine sna staideanna is leochailí de réir chláir CSE+.

(22)

Deis atá san Ardán um Theicneolaíochtaí Straitéiseacha don Eoraip (STEP) infheistíocht a dhéanamh i gceann de phríomhthosaíochtaí straitéiseacha an Aontais, is é sin iomaíochas an Aontais a neartú. Cuirtear STEP ar fáil trí 11 chiste AE atá ann cheana. Is féidir leis na Ballstáit rannchuidiú leis an gclár InvestEU freisin, clár a thacaíonn le hinfheistíochtaí sna réimsí tosaíochta. D’fhéadfadh an Danmhairg an leas is fearr a bhaint as na tionscnaimh sin chun tacú le forbairt nó monarú teicneolaíochtaí criticiúla, teicneolaíochtaí atá glan agus tíosach ar acmhainní san áireamh.

(23)

Lasmuigh de na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus le cistí eile de chuid an Aontais, ba cheart don Danmhairg aghaidh a thabhairt go héifeachtach ar na dúshláin atá ann fós a bhaineann le nuálaíocht agus fás, dícharbónú agus inbhuanaitheacht an gheilleagair, ganntanais scileanna agus mímheaitseálacha, agus tithíocht.

(24)

Tá na leibhéil táirgiúlachta sa Danmhairg ar na leibhéil is airde san Aontas. Mar sin féin, tá bearna táirgiúlachta mhéadaitheach ann idir cuideachtaí móra agus fiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna). Is éard a léiríonn an méid sin laigí i ráta scaipthe an dul chun cinn teicneolaíoch. Ina theannta sin, is i roinnt cuideachtaí móra atá infheistíochtaí T&F comhchruinnithe. Trí scaipeadh teicneolaíochtaí a éascú agus comhar a mhéadú idir gnólachtaí móra agus beaga agus institiúidí taighde, go háirithe in earnálacha ina bhfuil acmhainneacht atá ag teacht chun cinn amhail ríomhaireacht chandamach, teicneolaíochtaí spáis agus cosaint, d’fhéadfadh rannpháirt a bheith ag níos mó cuideachtaí i ngníomhaíochtaí taighde agus nuálaíochta agus d’fhéadfadh sé go n-ardófaí táirgiúlacht ar fud cuideachtaí de gach méid. D’ainneoin an dul chun cinn a rinneadh le déanaí, d’fhéadfaí borradh a chur faoin infheistíocht i gcuideachtaí nuálacha agus tacú le gníomhaíochtaí a uas-scálú trí fheabhas a chur ar an rochtain ar chaipiteal fiontair agus ar chothromas príobháideach, mar aon le feabhas a chur ar na coinníollacha creata le haghaidh tairiscintí tosaigh don phobal.

(25)

Tá gealltanas tugtha ag an Danmhairg spriocanna uaillmhianacha aeráide agus fuinnimh a bhaint amach. Tá an tír ar thús cadhnaíochta maidir le glacadh agus táirgeadh teicneolaíochtaí aeráidneodracha, go háirithe fuinneamh gaoithe agus teicneolaíochtaí gabhála agus stórála carbóin. Tagann ráta an-ard de leictreachas na Danmhairge ó fhoinsí in-athnuaite: in 2024, tháinig 88 % de leictreachas na Danmhairge ó fhoinsí in-athnuaite, agus is ón ngaoth a gineadh 58 % de. In ainneoin na n-éachtaí sin, níor mheall tairiscintí le déanaí le haghaidh 3 ghigeavata ar a laghad d’acmhainneacht bhreise gaoithe amach ón gcósta sa Mhuir Thuaidh spéis ó fhorbróirí, rud a d’fhág ina dhiaidh sin gur neamhníodh tairiscintí le haghaidh 3 ghigeavata eile gaoithe amach ón gcósta in uiscí teorann na Danmhairge. Léiríonn sé sin an gá atá le timpeallacht thacúil le haghaidh cuideachtaí san earnáil agus go bhféadfaí téarmaí na tairisceana a athdhearadh. Sa chomhthéacs sin, fógraíodh comhaontú polaitiúil maidir le ‘creataí tairisceana le haghaidh trí fheirm ghaoithe amach ón gcósta’ an 19 Bealtaine 2025, lena mbeartaítear tairiscintí gaoithe amach ón gcósta atá ar na bacáin le haghaidh 3 GW ar a laghad d’acmhainneacht bhreise chun cáiliú do thacaíocht stáit. Ina theannta sin, is chun leas na Danmhairge a rachadh sé gníomhú go tapa maidir leis na moltaí arna n-eisiúint ag an bhFoireann Náisiúnta Géarchéime Fuinnimh (NEKST) chun nósanna imeachta ceadúcháin agus riaracháin a chuíchóiriú agus a bhrostú chun fuinneamh gaoithe agus gréine a chur in úsáid ar an talamh.

(26)

Leictreachas a bhí sa chúigiú cuid de thomhaltas fuinnimh deiridh na tíre in 2023, sciar atá réasúnta cobhsaí le 10 mbliana anuas. Mar gheall ar chion ard na bhfoinsí in-athnuaite i meascán giniúna leictreachais na Danmhairge, tá acmhainneacht shuntasach ann maidir le leictriú breise ar fud na n-earnálacha chun cuidiú le hastaíochtaí gás ceaptha teasa foriomlána a laghdú agus chun a chur ar chumas tomhaltóirí tairbhe a bhaint as giniúint inacmhainne in-athnuaite. Leis an éileamh intíre níos airde ar leictreachas, neartaítear freisin an cás gnó fadtéarmach d’fhorbróirí chun acmhainneacht fuinnimh in-athnuaite a leathnú, rud a spreagann tuilleadh infheistíochta agus fáis in earnáil an fhuinnimh ghlain. Chun rátaí dul i bhfód níos airde a bhaint amach ó thaobh an leictrithe agus fuinneamh in-athnuaite de, is gá an eangach leictreachais a uasghrádú agus réitigh solúbthachta glaine ar thaobh an éilimh agus ar thaobh an tsoláthair araon a chur chun cinn, amhail stóráil, giniúint in-athnuaite dáilte, agus freagairt ar an éileamh. I mí na Nollag 2024, d’eisigh meitheal théamach NEKST moltaí chun dlús a chur le leathnú na heangaí leictreachais. Thángthas ar chomhaontú polaitiúil maidir le cuid de na moltaí sin inar sainaithníodh trí réimse ina bhféadfaí nósanna imeachta ceadúcháin a shimpliú le haghaidh bonneagar leictreachais. Cé gur céim dhearfach chun cinn iad na gealltanais atá sa chomhaontú, tá sé ríthábhachtach i gcónaí tacar níos leithne de mholtaí NEKST a chur chun feidhme go pras chun a áirithiú go mbeidh bainistiú na heangaí in ann freastal ar na riachtanais a bheidh ann amach anseo le hacmhainneacht in-athnuaite suiteáilte níos airde agus le héileamh níos airde ar leictreachas. Ó thaobh solúbthachta de, d’fhéadfadh an Danmhairg stóráil fuinnimh faoi úinéireacht tomhaltóirí deiridh agus rannpháirtíocht sa mhargadh in acmhainní fuinnimh dáilte agus i seirbhísí cothromúcháin agus solúbthachta a chur chun cinn a thuilleadh.

(27)

Tá earnáil talmhaíochta na Danmhairge ar cheann de phríomhfhoinsí astaíochtaí gás ceaptha teasa na tíre a chumhdaítear leis an Rialachán maidir le Comhroinnt Díchill (16). Tá dianchleachtais talmhaíochta ina gcúis le láisteadh cothaitheach iomarcach agus le rith chun srutha ó pháirceanna, agus iarmhairtí tromchúiseacha acu ar shláinte ithreach agus ar éiceachórais uisceacha agus mhuirí. Dá bhrí sin, tá sé ríthábhachtach an earnáil agraibhia a dhéanamh níos inbhuanaithe chun cuspóirí aeráide a bhaint amach, chomh maith le bithéagsúlacht agus éiceachórais dhíghrádaithe a athbhunú. An 18 Samhain 2024, tháinig an rialtas ar chomhaontú leathan polaitiúil maidir leis ‘an Danmhairg Ghlas’ in éineacht leis an gcuid is mó de pháirtithe an fhreasúra. Is é is aidhm do na bearta a leagtar amach sa chomhaontú, arna gcomhlánú le tionscnaimh eile faoi phlean straitéiseach chomhbheartas talmhaíochta na Danmhairge agus faoin bplean téarnaimh agus athléimneachta, úsáid agus bainistiú inbhuanaithe talún sa tír a fheabhsú. Tá sé ríthábhachtach anois na bearta a comhaontaíodh a chur chun feidhme agus a achtú go pras chun na cuspóirí uaillmhianacha aeráide agus comhshaoil a leagtar amach sa chomhaontú a bhaint amach, agus chun iomaíochas agus cothroime shóisialta a áirithiú.

(28)

D’ainneoin na n-iarrachtaí a rinneadh le déanaí, tá dúshláin fós le sárú ag an Danmhairg maidir le haistriú chuig geilleagar ciorclach níos láidre agus feabhas a chur ar a beartais bainistithe dramhaíola. De réir na sonraí Eurostat is déanaí atá ar fáil, is ag an Danmhairg atá an dara méid is airde in aghaidh an duine de dhramhaíl bhia agus dramhaíl chathrach a ghintear san Aontas, agus tá a ráta úsáide ábhair chiorclaigh agus a ráta athchúrsála dramhaíola cathrach fós faoi bhun mheán an Aontais, gan aon chomhartha soiléir a bheith ann go bhfuil treocht aníos ann. Is céimeanna dearfacha chun cinn iad an t-aistriú chun córas bailiúcháin ar leithligh a thabhairt isteach le haghaidh na sruthanna dramhaíola uile i bhformhór na mbardas sa Danmhairg agus chun rialacha níos déine maidir le bainistiú dramhaíola tráchtála a fhorfheidhmiú ó mhí Eanáir 2025. Thairis sin, áirítear i bplean gníomhaíochta 2021 na Danmhairge um gheilleagar ciorclach roinnt beart chun dramhaíl a chosc agus a bhainistiú feadh an luachshlabhra chiorclaigh iomláin. Mar sin féin, tá gá le gníomhaíocht bhreise, go háirithe chun táirgeadh agus loscadh dramhaíola a laghdú, foinsí giniúna teasa atá níos neamhdhíobhálaí don chomhshaol i gcórais téimh sna ceantair náisiúnta a chur in ionad loscadh dramhaíola, agus borradh a chur faoi ráta bailiúcháin agus athchúrsála dramhthrealaimh leictrigh agus leictreonaigh.

(29)

Tá margadh saothair na Danmhairge docht agus tá sé nasctha le roinnt ganntanais scileanna agus neamhréireanna scileanna, rud a d’fhéadfadh bac a chur ar fhostaíocht agus ar fhás. Tá na ganntanais scileanna forleathan go háirithe i ngairmeacha áirithe sa chúram sláinte, i measc speisialtóirí TFC, oibrithe oilte in earnáil na foirgníochta agus in earnálacha eile, lena n-áirítear earnálacha a bhaineann leis an aistriú glas. Chun aghaidh a thabhairt ar na ganntanais sin, bhain an Danmhairg tairbhe as slua oibrithe eachtracha isteach le blianta beaga anuas. D’fhéadfaí tuilleadh dul chun cinn a dhéanamh maidir le dul i ngleic leis na ganntanais scileanna sin trí aghaidh a thabhairt go héifeachtach ar neamhionannais ghnóthachtála san oideachas agus san oiliúint. Tá méadú ag teacht ar sciar na luathfhágálaithe scoile le blianta beaga anuas agus tá sé anois níos airde ná meán an Aontais; dá ndéanfaí an treocht sin a thiontú thart, d’fhéadfaí borradh a chur faoin soláthar saothair agus d’fhéadfadh sé na ganntanais scileanna a laghdú.

(30)

Le blianta beaga anuas, níor baineadh amach na pleananna a bhaineann le tógáil tithíochta neamhbhrabúis. Tá ganntanais leanúnacha i dtithíocht inacmhainne i mórlimistéir uirbeacha agus amanna feithimh fada le haghaidh tithíocht neamhbhrabúis mar thoradh ar chostais arda tógála, praghsanna arda ar thithíocht úinéir-áitithe agus margaí cíosa ardrialaithe. Mar thoradh air sin, go páirteach, tá costais arda tithíochta ar sciar suntasach de theaghlaigh, lena n-áirítear go leor daoine óga atá ina gcónaí ina n-aonar. D’fhéadfadh méadú a theacht ar thógáil tithíochta neamhbhrabúis dá mbeadh an uasteorainn le haghaidh costais tógála ailínithe ar dhóigh ní ba dhlúithe le praghsanna an mhargaidh.

1.

2.

3.

4.

5.