Wydanie tymczasowe

WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)

z dnia 15 października 2026 r.(*)

Odesłanie prejudycjalne – Podatki – Dyrektywa 2011/96/UE – Wspólny system opodatkowania mający zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich – Zwolnienie z opodatkowania u źródła z tytułu dywidend wypłacanych przez spółkę zależną będącą rezydentem spółce dominującej niebędącej rezydentem – Artykuł 1 ust. 2 i 3 – Klauzula zapobiegająca nadużyciom – Uzgodnienie jednostkowe, które nie jest rzeczywiste – Etapy jednostkowego uzgodnienia – Łańcuch transakcji – Obiektywna analiza wszystkich stosownych faktów i okoliczności – Rzeczywisty właściciel dywidend – Korzyść podatkowa – Brak znaczenia państwa członkowskiego lub etapu, na którym korzyść ta jest uzyskiwana – Subiektywny element – Wykazanie istnienia wobec jednego z uczestników danego łańcucha transakcji – Zasada proporcjonalności – Dwustronna umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania

W sprawie C‑203/25

mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Mokestinių ginčų komisija prie Lietuvos Respublikos Vyriausybės (komisję do spraw sporów podatkowych przy rządzie Republiki Litewskiej) postanowieniem z dnia 26 lutego 2025 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 17 marca 2025 r., w postępowaniu:

„NEO GROUP” UAB

przeciwko

Valstybinė mokesčių inspekcija prie Lietuvos Respublikos finansų ministerijos,

TRYBUNAŁ (czwarta izba),

w składzie: I. Jarukaitis, prezes izby, R. Frendo (sprawozdawczyni), N. Jääskinen, M. Condinanzi i A. Kornezov, sędziowie,

rzecznik generalny: J. Kokott,

sekretarz: C. Strömholm, administratorka,

uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 25 lutego 2026 r.,

rozważywszy uwagi, które przedstawili:

– w imieniu „NEO GROUP” UAB – P. Likša i A. Medelienė, advokatai, oraz A. Venius, advokato padėjėjas,

– w imieniu rządu litewskiego – K. Dieninis i V. Kazlauskaitė-Švenčionienė, w charakterze pełnomocników,

– w imieniu rządu hiszpańskiego – P. Pérez Zapico i A. Torró Molés, w charakterze pełnomocników,

– w imieniu rządu niderlandzkiego – P.P. Huurnink i J. Langer, w charakterze pełnomocników,

– w imieniu Komisji Europejskiej – J. Jokubauskaitė i W. Roels, w charakterze pełnomocników,

po zapoznaniu się z opinią rzeczniczki generalnej na posiedzeniu w dniu 21 maja 2026 r.,

wydaje następujący

Wyrok

1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 1 ust. 2 i 3 oraz art. 5 dyrektywy Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich (Dz.U. 2011, L 345, s. 8), zmienionej dyrektywą Rady (UE) 2015/121 z dnia 27 stycznia 2015 r. (Dz.U. 2015, L 21, s. 1) (zwanej dalej „dyrektywą o spółkach dominujących i zależnych”), a także zasady proporcjonalności.

2 Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy „NEO Group” UAB (zwaną dalej „spółką NEO”), spółką prawa litewskiego, a Valstybinė mokesčių inspekcija prie Lietuvos Respublikos finansų ministerijos (krajowym inspektoratem podatkowym przy ministerstwie finansów Republiki Litewskiej, zwanym dalej „inspektoratem”) w przedmiocie opodatkowania dywidend wypłacanych przez spółkę NEO na rzecz spółki dominującej Retal Industries limited (zwanej dalej „spółką Retal”), zarejestrowanej na Cyprze.

Ramy prawne

Prawo Unii

3 Motywy 3–6 dyrektywy o spółkach dominujących i zależnych mają następujące brzmienie:

„(3) Celem niniejszej dyrektywy jest zwolnienie dywidend i innych zysków podzielonych wypłacanych przez spółki zależne ich spółkom dominującym z podatku potrącanego u źródła dochodu oraz wyeliminowanie podwójnego opodatkowania takiego dochodu na poziomie spółki dominującej.

(4) Konsolidacja spółek różnych państw członkowskich może okazać się konieczna dla stworzenia w ramach Unii [Europejskiej] warunków analogicznych do warunków rynku wewnętrznego oraz w celu zapewnienia skutecznego funkcjonowania tego rynku wewnętrznego. Takie operacje nie powinny być utrudniane przez ograniczenia, niedogodności lub zakłócenia wynikające w szczególności z przepisów podatkowych państw członkowskich. Stąd też niezbędne jest, w odniesieniu do konsolidacji spółek różnych państw członkowskich, określenie zasad opodatkowania, które są neutralne z punktu widzenia konkurencji, aby umożliwić przedsiębiorstwom dostosowanie się do wymogów rynku wewnętrznego, zwiększyć ich produktywność oraz zwiększyć ich siłę konkurencyjną na poziomie międzynarodowym.

(5) Taka konsolidacja spółek może prowadzić do powstawania grup kapitałowych składających się ze spółek dominujących i spółek zależnych.

(6) Przed wejściem w życie dyrektywy [Rady 90/435/EWG z dnia 23 lipca 1990 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich (Dz.U. 1990, L 225, s. 6)] przepisy podatkowe regulujące stosunki pomiędzy spółkami dominującymi i spółkami zależnymi różnych państw członkowskich znacznie się między sobą różniły i były, ogólnie rzecz ujmując, mniej korzystne niż przepisy mające zastosowanie do spółek dominujących i zależnych tego samego państwa członkowskiego. Współpraca między spółkami różnych państw członkowskich była tym samym utrudniona, w porównaniu ze współpracą między spółkami z tego samego państwa członkowskiego. Niezbędne było zatem wyeliminowanie tych niedogodności przez wprowadzenie wspólnego systemu, aby ułatwić konsolidację spółek na poziomie Unii”.

4 Zgodnie z motywami 1, 2 i 4–8 dyrektywy 2015/121:

„(1) Dyrektywa [2011/96] zwalnia dywidendy i inne formy podziału zysku, wypłacane przez spółki zależne na rzecz ich spółek dominujących, od podatków potrącanych u źródła dochodu oraz eliminuje podwójne opodatkowanie takiego dochodu na poziomie spółki dominującej.

(2) Niezbędne jest zapewnienie, aby dyrektywa [2011/96] nie była nadużywana przez podatników objętych zakresem jej stosowania.

[…]

(4) Przepisy [krajowe lub postanowienia umowne służące zwalczaniu uchylania się od opodatkowania, oszustw podatkowych lub nadużyć w sposób ogólny lub bardziej konkretny] mogą charakteryzować się odmiennymi poziomami surowości, a w każdym razie odzwierciedlają one specyfikę systemu podatkowego każdego z państw członkowskich. Co więcej, niektóre państwa członkowskie nie posiadają żadnych przepisów krajowych ani postanowień umownych w zakresie zapobiegania nadużyciom.

(5) […] włączenie wspólnej minimalnej klauzuli zapobiegającej nadużyciom do dyrektywy [2011/96] byłoby bardzo pomocne w celu zapobiegania nadużywaniu tej dyrektywy oraz w celu zapewnienia większej spójności jej stosowania w poszczególnych państwach członkowskich.

(6) Stosowanie klauzul zapobiegających nadużyciom powinno być proporcjonalne i służyć konkretnemu celowi w postaci eliminowania jednostkowych lub seryjnych fikcyjnych uzgodnień, które nie odzwierciedlają rzeczywistości gospodarczej.

(7) W tym celu przy ocenianiu, czy dane jednostkowe lub seryjne uzgodnienie stanowi nadużycie, administracje podatkowe państw członkowskich powinny dokonywać obiektywnej analizy wszystkich stosownych faktów i okoliczności.

(8) Państwa członkowskie powinny co prawda stosować klauzulę zapobiegającą nadużyciom w celu eliminowania uzgodnień, które nie są – w całości – rzeczywiste, mogą również pojawić się przypadki, gdy pojedyncze etapy lub części jednostkowego uzgodnienia – rozpatrywane indywidualnie – nie są rzeczywiste. Państwa członkowskie powinny być w stanie stosować klauzulę zapobiegającą nadużyciom również w celu eliminowania tych konkretnych etapów lub części, bez uszczerbku dla pozostałych, rzeczywistych etapów lub części uzgodnienia. Zoptymalizowałoby to efektywność klauzuli zapobiegającej nadużyciom, a jednocześnie gwarantowało jej proporcjonalność. […]”.

5 Artykuł 1 dyrektywy o spółkach dominujących i spółkach zależnych stanowi:

„1. Każde z państw członkowskich stosuje niniejszą dyrektywę w odniesieniu do:

[…]

b) podziału zysków, które spółki danego państwa członkowskiego przekazują spółkom innych państw członkowskich, wobec których są zależne;

[…].

2. Państwa członkowskie nie przyznają korzyści wynikających z niniejszej dyrektywy jednostkowemu uzgodnieniu ani seryjnym uzgodnieniom, w przypadku których głównym celem lub jednym z głównych celów wprowadzenia było uzyskanie korzyści podatkowej naruszającej przedmiot lub cel niniejszej dyrektywy, w związku z czym – zważywszy na wszystkie stosowne fakty i okoliczności – takie jednostkowe lub seryjne uzgodnienie nie jest rzeczywiste.

Jednostkowe uzgodnienie może obejmować więcej niż jeden etap lub część.

3. Do celów ust. 2 uznaje się, że jednostkowe lub seryjne uzgodnienie nie jest rzeczywiste w zakresie, w jakim nie jest ono wprowadzane z uzasadnionych powodów handlowych, które odzwierciedlają rzeczywistość gospodarczą.

4. Niniejsza dyrektywa nie uniemożliwia stosowania przepisów krajowych lub postanowień umownych niezbędnych do zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania, oszustwom podatkowym lub nadużyciom”.

6 Artykuł 3 ust. 1 tej dyrektywy przewiduje:

„Do celów stosowania niniejszej dyrektywy:

a) status spółki dominującej przyznaje się:

(i) co najmniej spółce w państwie członkowskim […], która posiada co najmniej 10 % udziału w kapitale spółki w innym państwie członkowskim spełniającej te same warunki;

[…]

b) »spółka zależna« oznacza taką spółkę, której kapitał obejmuje udział, o którym mowa w lit. a)”.

7 Artykuł 5 wspomnianej dyrektywy ma następujące brzmienie:

„Zyski, które spółka zależna wypłaca swojej spółce dominującej, są zwolnione z podatku potrącanego u źródła dochodu”.

Konwencja LT–CY

8 Konwencja między rządem Republiki Litewskiej a rządem Republiki Cypryjskiej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania oraz zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (zwana dalej „konwencją LT–CY”) z dnia 21 czerwca 2013 r. przewiduje w art. 10 ust. 1 i 2, w odniesieniu do opodatkowania dywidend, podział kompetencji między tymi dwoma państwami członkowskimi.

9 Artykuł 10 ust. 1 tej konwencji stanowi, że dywidendy wypłacane przez spółkę mającą siedzibę w umawiającym się państwie na rzecz osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim umawiającym się państwie mogą być opodatkowane w tym drugim państwie.

10 Artykuł 10 ust. 2 tej konwencji przewiduje, że takie dywidendy mogą być opodatkowane także w umawiającym się państwie, w którym spółka wypłacająca dywidendy ma swoją siedzibę, zgodnie z prawem tego państwa. Jednakże, jeżeli rzeczywisty właściciel tych dywidend jest rezydentem drugiego umawiającego się państwa, pobrany w ten sposób podatek nie może przekraczać 0 % kwoty brutto takich dywidend, jeżeli rzeczywistym właścicielem jest spółka posiadająca bezpośrednio co najmniej 10 % kapitału spółki wypłacającej te dywidendy lub 5 % tej kwoty we wszystkich pozostałych przypadkach.

Prawo litewskie

11 Lietuvos Respublikos pelno mokesčio įstatymas no IX-675 (ustawa Republiki Litewskiej o podatku dochodowym od osób prawnych nr IX‑675) z dnia 20 grudnia 2001 r., w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności faktycznych sporu w postępowaniu głównym (zwana dalej „ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych”), definiuje w art. 2 pkt 3 „zagraniczny podmiot podlegający opodatkowaniu” (zwany dalej „podmiotem zagranicznym”) jako osobę prawną lub organizację z siedzibą w państwie obcym, ustanowioną lub w inny sposób utworzoną na mocy prawa tego państwa obcego, a także każdy inny podmiot podlegający opodatkowaniu, ustanowiony, założony lub w inny sposób utworzony za granicą, w tym przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania.

12 Artykuł 3 ust. 1 tej ustawy przewiduje, że do zapłaty podatku dochodowego od osób prawnych zobowiązane są podmioty litewskie i podmioty zagraniczne.

13 Artykuł 4 ust. 3 pkt 2 wspomnianej ustawy stanowi, że podstawą opodatkowania podmiotu zagranicznego jest dochód uzyskany w Republice Litewskiej i otrzymany przez zagraniczną osobę prawną inaczej niż za pośrednictwem stałych zakładów na terytorium litewskim.

14 Zgodnie z art. 4 ust. 4 pkt 2 tej ustawy dochód uzyskany na Litwie i otrzymany przez podmiot zagraniczny inaczej niż za pośrednictwem stałych zakładów na terytorium tego państwa obejmuje dochód z zysków podzielonych.

15 Artykuł 34 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przewiduje, że dywidendy otrzymywane przez podmioty zagraniczne z tytułu posiadania akcji, udziałów lub części kapitału podmiotu litewskiego lub innych praw w tym podmiocie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych według stawki wynoszącej 15 %.

16 Artykuł 34 ust. 2 tej ustawy stanowi, że dywidendy wypłacane przez podmiot litewski na rzecz podmiotu zagranicznego, który posiada przez nieprzerwany okres co najmniej 12 miesięcy, w tym w chwili wypłaty dywidend, przynajmniej 10 % akcji (udziałów) z prawem głosu w podmiocie litewskim, nie podlegają opodatkowaniu.

17 Artykuł 32 ust. 6 tej ustawy (zwany dalej „litewską klauzulą zapobiegającą nadużyciom”) stanowi, że przepisy dotyczące zwolnienia dywidend zawarte w szczególności w art. 34 ust. 2 tej ustawy nie mają zastosowania do jednostkowego uzgodnienia ani seryjnych uzgodnień, w przypadku których głównym celem lub jednym z głównych celów wprowadzenia było uzyskanie korzyści podatkowej naruszającej przedmiot lub cel dyrektywy o spółkach dominujących i spółkach zależnych, w związku z czym – zważywszy na wszystkie stosowne fakty i okoliczności – takie jednostkowe lub seryjne uzgodnienie nie jest rzeczywiste. Przepis ten stanowi, że jednostkowe uzgodnienie może składać się z kilku etapów lub części oraz że jednostkowe lub seryjne uzgodnienie nie jest rzeczywiste w zakresie, w jakim nie jest ono wprowadzane z uzasadnionych powodów handlowych, które odzwierciedlają rzeczywistość gospodarczą.

Postępowanie główne i pytania prejudycjalne

18 Od dnia 10 sierpnia 2008 r. do dnia złożenia niniejszego wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym 100 % kapitału spółki NEO znajduje się w posiadaniu spółki Retal.

19 Spółka Retal posiada również 100 % kapitału innej spółki litewskiej „Retal Lithuania” UAB (zwanej dalej „spółką Retal LT”).

20 W latach 2016 i 2017 spółka Retal otrzymała dywidendy od spółki NEO w wysokości 15 000 000 EUR i od spółki Retal LT na kwotę 13 485 032 EUR, czyli łącznie na kwotę 28 485 032 EUR.

21 Spółka NEO uznała, że dywidendy, które wypłaciła spółce Retal, nie podlegały podatkowi dochodowemu od osób prawnych przewidzianemu w art. 34 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ponieważ były one zwolnione z opodatkowania u źródła na podstawie art. 34 ust. 2 tej ustawy.

22 W wyniku kontroli podatkowej dotyczącej lat 2016 i 2017 w dniu 30 października 2024 r. inspektorat wydał decyzję (zwaną dalej „sporną decyzją”), w której stwierdził zasadniczo istnienie łańcucha transakcji, w wyniku którego PG, osoba fizyczna będąca rezydentem na Cyprze, była „ostatecznym odbiorcą” dywidend, które spółki NEO i Retal LT wypłaciły na rzecz spółki Retal, bez zastosowania opodatkowania u źródła przewidzianego w art. 34 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zdaniem inspektoratu ten łańcuch transakcji stanowi jednostkowe uzgodnienie w celu uzyskania korzyści podatkowej w postaci uniknięcia zapłaty podatku dochodowego od osób prawnych z tytułu dywidend otrzymanych przez spółkę Retal, a zatem jest objęty litewską klauzulą zapobiegającą nadużyciom.

23 W związku z tym w spornej decyzji inspektorat określił wobec spółki NEO wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych w wysokości 2 250 000 EUR wraz z odsetkami za zwłokę i nałożył na nią karę.

24 Spółka NEO zaskarżyła sporną decyzję do Mokestinių ginčų komisija prie Lietuvos Respublikos Vyriausybės (komisji do spraw sporów podatkowych przy rządzie Republiki Litewskiej), która jest sądem odsyłającym.

25 Sąd ten uważa, że w celu ustalenia, czy litewska klauzula zapobiegająca nadużyciom ma zastosowanie do sytuacji takiej jak rozpatrywana przez ten sąd, należy dokonać wykładni klauzuli zapobiegającej nadużyciom, o której mowa w art. 1 ust. 2 i 3 dyrektywy o spółkach dominujących i zależnych (zwanej dalej „klauzulą zapobiegającą nadużyciom zawartą w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych”).

26 Sąd ten wskazuje, że Trybunał, w szczególności w wyroku z dnia 26 lutego 2019 r., T Danmark i Y Denmark (C‑116/16 i C‑117/16, EU:C:2019:135), analizował już sytuacje związane z jednostkowymi uzgodnieniami, które nie są rzeczywiste, z wykorzystaniem spółek pośredniczących, które przenoszą uzyskane przez nie zyski do innej spółki należącej do grupy, która jest ich rzeczywistym właścicielem. Jednakże rozpatrywana przez niego sprawa ma cechy, które sprawiają, że konieczne są dalsze wyjaśnienia co do zakresu tego przepisu niż te, które zostały przedstawione w tym wyroku.

27 W tym względzie w pierwszej kolejności zdaniem sądu odsyłającego z wyroku, o którym mowa w poprzednim punkcie, wynika, że okoliczność, iż spółka otrzymująca dywidendy nie prowadzi rzeczywistej działalności gospodarczej, lecz jest spółką pośredniczącą, której jedynym przedmiotem działalności jest ich otrzymywanie i przekazywanie rzeczywistemu właścicielowi lub innym spółkom pośredniczącym, ma znaczenie dla stwierdzenia istnienia nadużycia.

28 W niniejszym przypadku zaś inspektorat nie zakwestionował prowadzenia przez spółkę Retal rzeczywistej działalności gospodarczej, lecz oparł swoje stwierdzenie nadużycia na istnieniu jednostkowego uzgodnienia, które nie jest rzeczywiste, co wynika z kilku elementów.

29 W szczególności sąd odsyłający zauważa, że inspektorat uznał, iż jednostkowe uzgodnienie, które nie jest rzeczywiste, stanowi łańcuch transakcji, w ramach których spółka Clendon Holdings Inc., zarejestrowana w Belize, która kontrolowała 100 % kapitału spółki Retal, sprzedała wszystkie akcje tej ostatniej spółce cypryjskiej na rzecz spółki PPH Polymer Products Holding Ltd (zwanej dalej „PPH”), utworzonej niecałe niż trzy miesiące wcześniej, za kwotę 310 400 000 EUR.

30 Sąd ten wyjaśnia, że zdaniem inspektoratu zapłata ceny nabycia kapitału spółki Retal została odroczona do 2027 r., a wynikająca z tego wierzytelność została przeniesiona przez spółkę Clendon Holdings na PG, który był już rzeczywistym właścicielem zarówno spółki Clendon Holdings, jak i spółki PPH. Powstał zatem dług spółki PPH wobec PG. Wreszcie w wyniku wszystkich tych transakcji PG otrzymał znaczną kwotę pieniężną od spółki PPH w formie pożyczek i cesji praw, której źródłem były dywidendy wypłacane przez spółki litewskie i która została wykorzystana do spłaty długu spółki PPH wobec PG. W tym kontekście inspektorat uważa, że wspomniane transakcje świadczą o istnieniu jednostkowego uzgodnienia, które nie jest rzeczywiste, mającego na celu uzyskanie korzyści podatkowej polegającej na uniknięciu opodatkowania tych dywidend na Litwie.

31 Sąd odsyłający dodaje, że spółka NEO podnosi przed nim w szczególności, iż spółka Retal, jako przedsiębiorstwo prowadzące rzeczywistą działalność gospodarczą, jest rzeczywistym właścicielem w rozumieniu w szczególności konwencji LT–CY, opartej na modelowej konwencji o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, sporządzonej przez Komitet do spraw Podatkowych Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) (zwanej dalej „modelową konwencją OECD”).

32 Zdaniem tego sądu należy w tym kontekście ustalić, czy praktyka krajowa polegająca na stosowaniu litewskiej klauzuli zapobiegającej nadużyciom do dywidend, które – choć zostały wypłacone spółce faktycznie prowadzącej działalność gospodarczą – są następnie wykorzystywane do realizacji fikcyjnych transakcji, jest zgodna z celami dyrektywy o spółkach dominujących i zależnych.

33 W drugiej kolejności wspomniany sąd zauważa, że w spornej decyzji inspektorat podkreślił, iż większość dywidend otrzymanych przez spółkę Retal w latach 2016 i 2017 składała się z dywidend wypłacanych przez spółki NEO i Retal LT. Ponadto inspektorat oparł się na podobieństwie między z jednej strony kwotami dywidend wypłacanych przez spółki NEO i Retal LT na rzecz spółki Retal a z drugiej strony kwotami dywidend wypłacanych przez spółkę Retal na rzecz spółki PPH, a także na zgodności kwoty zobowiązań PPH wobec PG z kwotą zobowiązań spółki PPH wobec spółki Clendon Holdings.

34 W związku z tym sąd ten zastanawia się, czy zbieżność między kwotami dywidend przekazywanych na różnych etapach łańcucha transakcji pozwala domniemywać istnienie „dywidend przekazywanych w ramach łańcucha transakcji”.

35 W trzeciej kolejności sąd odsyłający zauważa, że inspektorat zastosował wobec spółki NEO litewską klauzulę zapobiegającą nadużyciom ze względu na transakcje, które nie są rzeczywiste, dokonywane poza Litwą między osobami fizycznymi i prawnymi niezamieszkałymi na Litwie.

36 Sąd ten dąży w istocie do ustalenia, czy takie zastosowanie tego przepisu jest zgodne z celami dyrektywy o spółkach dominujących i zależnych oraz z zasadą proporcjonalności.

37 W czwartej kolejności wspomniany sąd przypomina, że jedną z przesłanek wymaganych do zastosowania zarówno litewskiej klauzuli zapobiegającej nadużyciom, jak i klauzuli zapobiegającej nadużyciom zawartej w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych jest uzyskanie korzyści podatkowej. Sąd ten zastanawia się zatem, czy można uznać, że spółka NEO uzyskała taką korzyść, podczas gdy po zakończeniu łańcucha transakcji, w którym uczestniczyła spółka NEO, to PG, czyli osoba fizyczna niezamieszkała na Litwie, odniósł korzyść podatkową w ten sposób, że uzyskał dywidendy wypłacane przez spółkę NEO.

38 W piątej kolejności sąd odsyłający wyjaśnia, że zgodnie z wyrokiem z dnia 26 lutego 2019 r., T Danmark i Y Denmark (C‑116/16 i C‑117/16, EU:C:2019:135, pkt 101) przesłankę wskazującą na istnienie jednostkowego uzgodnienia mającego na celu nienależne skorzystanie przez dany podmiot ze zwolnienia przewidzianego w art. 5 dyrektywy o spółkach dominujących i zależnych stanowi okoliczność, że dywidendy są wypłacane w całości lub prawie w całości i w bardzo krótkim czasie przez spółkę, która je otrzymała, podmiotom, które nie spełniają przesłanek stosowania tej dyrektywy.

39 W związku z tym sąd ten uważa, że należy ustalić, czy dla stwierdzenia istnienia jednostkowego uzgodnienia, które nie jest rzeczywiste, istotne jest, że dywidendy spółki Retal nie zostały wypłacone jednorazowo, lecz były wypłacane przez określony okres.

40 W szóstej i ostatniej kolejności wspomniany sąd zauważa, że inspektorat nie zbadał, czy spółka NEO, jako spółka zależna należąca do grupy spółek i zależna od decyzji podjętych przez jej akcjonariusza, wiedziała lub mogła wiedzieć o istnieniu transakcji, które nie są rzeczywiste, przeprowadzonych w ramach tej grupy. W związku z tym sąd ten zastanawia się, w jakim zakresie taka wiedza ma wpływ na stosowanie do takiej spółki zależnej klauzuli zapobiegającej nadużyciom zawartej w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych.

41 W tych okolicznościach Mokestinių ginčų komisija prie Lietuvos Respublikos Vyriausybės (komisja do spraw sporów podatkowych przy rządzie Republiki Litewskiej) postanowiła zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

„1) Czy w okolicznościach takich jak te występujące w sprawie w postępowaniu głównym zgodne z celami klauzuli zapobiegającej nadużyciom zawartej w dyrektywie [o spółkach dominujących i zależnych] jest wyłączenie w drodze praktyki krajowej, w państwie podmiotu wypłacającego dywidendy, możliwości zwolnienia z podatku od dywidend potrącanego u źródła, w przypadku gdy dywidendy są wypłacane rzeczywistej spółce dominującej prowadzącej działalność w innym państwie członkowskim Unii, która, jako taka, nie jest podmiotem, który nie jest rzeczywisty, w zakresie, w jakim prowadzi ona działalność gospodarczą, zaś dywidendy są jej wypłacane jako rzeczywistemu właścicielowi dywidend, lecz którą organy podatkowe uznają za uczestnika łańcucha fikcyjnych transakcji z uwagi na fakt, że dywidendy są wypłacane/przekazywane za jej pośrednictwem właścicielowi całej grupy spółek?

2) W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze: czy fakt przekazywania dywidend w ramach łańcucha można opierać na zbieżności kwot dywidend (podobnych i identycznych) przekazywanych w ramach łańcucha transakcji?

3) Czy w okolicznościach takich jak te występujące w sprawie w postępowaniu głównym cele klauzuli zapobiegającej nadużyciom, zawartej w dyrektywie [o spółkach dominujących i zależnych], w tym zasada proporcjonalności, o której mowa w motywach dyrektywy [2015/121], dają się pogodzić z praktyką krajową, zgodnie z którą organy podatkowe stosują klauzulę zapobiegającą nadużyciom w państwie wypłaty dywidend, mimo że transakcje, które doprowadziły do uznania łańcucha transakcji za uzgodnienie (traktowane przez organy podatkowe jako fikcyjne), zostały przeprowadzone w innym państwie członkowskim Unii przez rezydentów podatkowych w tym innym państwie członkowskim Unii?

4) Czy klauzula zapobiegająca nadużyciom w państwie podmiotu wypłacającego dywidendy uprawnia do potrącenia u źródła podatku od dywidend, jeżeli korzyść podatkowa powstaje na dowolnym etapie łańcucha transakcji? Czy można uznać, że skarżąca uzyskała korzyść podatkową w sposób sprzeczny z przedmiotem lub celem dyrektywy [o spółkach dominujących i zależnych], jeżeli, w wyniku utworzenia takiego łańcucha transakcji, dochodzi do uzyskania korzyści podatkowej przez rzeczywistego właściciela, który wykorzystuje dywidendy wypłacone przez skarżącą w celu uzyskania takiej korzyści?

5) Czy w okolicznościach takich jak te występujące w sprawie w postępowaniu głównym przepisy art. 1 ust. 2 dyrektywy [o spółkach dominujących i zależnych] można interpretować w ten sposób, że stosowanie zasady »zwolnienia kapitałowego«, która wdraża do prawa krajowego przepisy art. 5 dyrektywy [o spółkach dominujących i zależnych], może zostać wyłączone z powodu nadużycia prawa spowodowanego wykorzystaniem otrzymanych dywidend, jeżeli do otrzymywania i wykorzystywania dywidend (późniejszego podziału zysków) dochodziło w okresie ciągłym przez określony okres?

6) Czy w okolicznościach takich jak te występujące w sprawie w postępowaniu głównym praktyka krajowa, zgodnie z którą podmiot wypłacający dywidendy zostaje dotknięty skutkami działań organu podatkowego bez przeprowadzenia oceny, czy podmiot wypłacający dywidendy był lub mógł być świadomy istnienia łańcucha fikcyjnych transakcji, jest zgodna z celami ustanowionej w dyrektywie [o spółkach dominujących i zależnych] klauzuli zapobiegającej nadużyciom?”.

W przedmiocie pytań prejudycjalnych

W przedmiocie pytania pierwszego

42 Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy klauzulę zapobiegającą nadużyciom zawartą w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie praktyce krajowej, zgodnie z którą organy podatkowe danego państwa członkowskiego stosują podatek pobierany u źródła od dywidend, które spółka zależna mająca siedzibę w tym państwie członkowskim wypłaca na rzecz swojej spółki dominującej mającej siedzibę w innym państwie członkowskim ze względu na to, że ta spółka dominująca uczestniczy w łańcuchu transakcji, z których wszystkie lub niektóre z nich są fikcyjne, w wyniku czego dywidendy te są przekazywane osobie fizycznej lub prawnej, która bezpośrednio lub pośrednio kontroluje wszystkie zaangażowane spółki, nawet jeśli rzeczona spółka dominująca rzeczywiście prowadzi działalność gospodarczą, a zatem nie jest spółką pośredniczącą.

43 Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z motywami 3–6 dyrektywy o spółkach dominujących i zależnych jej celem jest zwolnienie dywidend i innych zysków wypłacanych przez spółki zależne ich spółkom dominującym z opodatkowania u źródła oraz wyeliminowanie podwójnego opodatkowania takich dochodów na poziomie spółki dominującej w celu ułatwienia konsolidacji spółek na szczeblu Unii (wyrok z dnia 24 lutego 2022 r., Viva Telecom Bulgaria, C‑257/20, EU:C:2022:125, pkt 59).

44 Dyrektywa ta służy w ten sposób zapewnieniu neutralności w aspekcie podatkowym wypłaty zysków przez spółkę z siedzibą w jednym państwie członkowskim na rzecz jej spółki dominującej z siedzibą w innym państwie członkowskim (wyrok z dnia 24 lutego 2022 r., Viva Telecom Bulgaria, C‑257/20, EU:C:2022:125, pkt 60).

45 W tym celu art. 1 ust. 1 lit. b) wspomnianej dyrektywy stanowi, że ma ona zastosowanie do wypłaty zysków w ramach stosunku transgranicznego przez spółkę zależną na rzecz jej spółki dominującej, a art. 5 tej dyrektywy przewiduje ich zwolnienie z opodatkowania u źródła.

46 Niemniej jednak istnieje ogólna zasada prawa Unii, zgodnie z którą podmioty prawa nie mogą powoływać się na przepisy tego prawa w sposób noszący znamiona oszustwa lub nadużycia. Zgodnie z tą zasadą państwo członkowskie musi odmówić możliwości skorzystania z tych przepisów, jeżeli są one powoływane nie po to, aby realizować ich cele, lecz aby uzyskać korzyści, podczas gdy przesłanki uzyskania tej korzyści są spełnione jedynie formalnie (zob. podobnie wyrok z dnia 26 lutego 2019 r., T Danmark i Y Denmark, C‑116/16 i C‑117/16, EU:C:2019:135, pkt 70–72).

47 Jak wynika z motywów 1, 2 i 5 dyrektywy 2015/121, to właśnie w celu zapewnienia poszanowania tej zasady prawodawca Unii wprowadził do dyrektywy o spółkach dominujących i zależnych klauzulę zapobiegającą nadużyciom.

48 Zgodnie z tą klauzulą państwa członkowskie nie przyznają korzyści wynikających z niniejszej dyrektywy jednostkowemu uzgodnieniu ani seryjnym uzgodnieniom, w przypadku których głównym celem lub jednym z głównych celów wprowadzenia było uzyskanie korzyści podatkowej naruszającej przedmiot lub cel niniejszej dyrektywy, w związku z czym – zważywszy na wszystkie stosowne fakty i okoliczności – takie jednostkowe lub seryjne uzgodnienie nie jest rzeczywiste. Wspomniany przepis stanowi, że jednostkowe lub seryjne uzgodnienie nie jest rzeczywiste w zakresie, w jakim nie jest ono wprowadzane z uzasadnionych powodów handlowych, które odzwierciedlają rzeczywistość gospodarczą.

49 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część on stanowi [zob. wyroki: z dnia 17 listopada 1983 r., Merck, 292/82, EU:C:1983:335, pkt 12; z dnia 30 kwietnia 2025 r., Generalstaatsanwaltschaft Frankfurt am Main (Wywóz środków pieniężnych do Rosji), C‑246/24, EU:C:2025:295, pkt 18 i przytoczone tam orzecznictwo].

50 Co się tyczy brzmienia klauzuli zapobiegającej nadużyciom zawartej w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych, wynika z niego, że aby można było odmówić przyznania korzyści wynikających z tej dyrektywy, muszą być spełnione dwie przesłanki. Po pierwsze, rozpatrywane jednostkowe uzgodnienie nie może być rzeczywiste, w rozumieniu tej klauzuli. Po drugie, jednostkowe uzgodnienie musiało zostać wprowadzone po to, aby uzyskać w głównym celu lub w jednym z głównych celów korzyść podatkową naruszającą przedmiot wspomnianej dyrektywy (wyrok z dnia 3 kwietnia 2025 r., Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, pkt 45).

51 Ta druga przesłanka zostanie omówiona w ramach odpowiedzi udzielonych, z jednej strony, na pytania trzecie i czwarte, a z drugiej strony – na pytanie szóste.

52 Co się tyczy pierwszej przesłanki zawartej w klauzuli zapobiegającej nadużyciom zawartej w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych, a mianowicie kwalifikacji łańcucha transakcji jako „jednostkowych uzgodnień, które nie są rzeczywiste”, brzmienie tej klauzuli nie przewiduje, że ma ona zastosowanie wyłącznie do konkretnych sytuacji lub rodzajów jednostkowych uzgodnień. Przeciwnie, wyraża ona ogólną perspektywę polegającą na zidentyfikowaniu ewentualnego fikcyjnego charakteru danego uzgodnienia w świetle wszystkich stosownych faktów i okoliczności, które to uzgodnienie charakteryzuje się brakiem uzasadnionych powodów handlowych odzwierciedlających rzeczywistość gospodarczą (zob. podobnie wyrok z dnia 3 kwietnia 2025 r., Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, pkt 25).

53 Co się tyczy kontekstu, w jaki wpisuje się klauzula zapobiegająca nadużyciom zawarta w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych, a także celu owej klauzuli, z motywów 4 i 5 dyrektywy 2015/121 wynika, że klauzula ta jest bardzo pomocna w szczególności w świetle różnorodności krajowych systemów podatkowych, a to w celu zapobiegania nadużywaniu dyrektywy o spółkach dominujących i zależnych. Należy stwierdzić, że zarówno w świetle jej umiejscowienia, a mianowicie w ramach art. 1 owej dyrektywy, jak i wyrażonego w ten sposób celu wspomniana klauzula ma charakter przekrojowy, co przemawia za wykładnią pozwalającą na jej stosowanie niezależnie od konkretnych okoliczności. Węższa wykładnia nie byłaby spójna z celem polegającym na zapobieganiu nadużyciom (zob. podobnie wyrok z dnia 3 kwietnia 2025 r., Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, pkt 26).

54 Ponadto należy przypomnieć, że zgodnie z motywem 7 dyrektywy 2015/121 przy ocenianiu, czy dane jednostkowe lub seryjne uzgodnienie stanowi nadużycie, administracje podatkowe państw członkowskich powinny dokonywać obiektywnej analizy wszystkich stosownych faktów i okoliczności. Sformułowanie to zostało zasadniczo powtórzone w art. 1 ust. 2 dyrektywy o spółkach dominujących i zależnych, zgodnie z którym korzyści wynikające z tej dyrektywy nie mogą być przyznawane jednostkowym uzgodnieniom, które nie są rzeczywiste, biorąc pod uwagę wszystkie stosowne fakty i okoliczności (wyrok z dnia 3 kwietnia 2025 r., Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, pkt 39).

55 Wynika z tego, że w sytuacji gdy jednostkowe uzgodnienie składa się z kilku etapów, należy wziąć pod uwagę wszystkie stosowne fakty i okoliczności w celu ustalenia, czy jeden lub kilka z tych etapów nie są rzeczywiste. Nic w klauzuli zapobiegającej nadużyciom zawartej w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych nie wskazuje na to, by stosowne fakty i okoliczności, których zbadanie jest w tym celu konieczne, miały być ograniczone do sytuacji istniejącej w chwili danego etapu rozpatrywanego jednostkowego uzgodnienia (zob. podobnie wyrok z dnia 3 kwietnia 2025 r., Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, pkt 41).

56 Z wykładni literalnej, systemowej i celowościowej klauzuli zapobiegającej nadużyciom zawartej w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych wynika zatem, że klauzula ta ma zastosowanie w sposób przekrojowy do każdego rodzaju jednostkowych uzgodnień, które nie są rzeczywiste, a nie wyłącznie do szczególnych konfiguracji takich uzgodnień.

57 W związku z tym do sądu odsyłającego należy zbadanie, w świetle wszystkich okoliczności faktycznych rozpatrywanych w postępowaniu głównym, czy w niniejszej sprawie są spełnione przesłanki wystąpienia praktyki stanowiącej nadużycie (zob. podobnie wyrok z dnia 3 kwietnia 2025 r., Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, pkt 30, 40).

58 O ile do Trybunału nie należy ocena okoliczności faktycznych w postępowaniu głównym, o tyle może on jednak, orzekając w przedmiocie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, dostarczyć sądom krajowym wskazówek w celu ukierunkowania ich przy dokonywaniu oceny spraw, które mają rozpatrzyć (zob. podobnie wyrok z dnia 26 lutego 2019 r., T Danmark i Y Denmark, C‑116/16 i C‑117/16, EU:C:2019:135, pkt 99).

59 W tym względzie na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem ciężar dowodu istnienia elementów konstytutywnych praktyki stanowiącej nadużycie spoczywa na organie podatkowym państwa członkowskiego, który zamierza odmówić zwolnienia przewidzianego w art. 5 dyrektywy o spółkach dominujących i zależnych spółce, która wypłaciła dywidendy na rzecz spółki mającej siedzibę w innym państwie członkowskim. Nie można jednak wymagać od tego organu, aby dostarczył on dowody niemożliwe dla niego do uzyskania (zob. podobnie wyrok z dnia 26 lutego 2019 r., T Danmark i Y Denmark, C‑116/16 i C‑117/16, EU:C:2019:135, pkt 117, 118).

60 Należy również przypomnieć w pierwszej kolejności, podobnie jak sąd odsyłający, że w odniesieniu do zwolnienia z podatku u źródła, takiego jak przewidziane w art. 5 dyrektywy o spółkach dominujących i zależnych, Trybunał uznał wprawdzie za sztuczną konstrukcję grupę spółek, która nie została utworzona ze względów odzwierciedlających rzeczywistość ekonomiczną, której struktura jest czysto formalna i której głównym celem lub jednym z głównych celów jest uzyskanie korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem lub celem mającego zastosowanie prawa podatkowego. Wyjaśnił on, że tak jest w szczególności w przypadku, gdy dzięki podmiotowi pośredniczącemu wprowadzonemu do struktury grupy pomiędzy spółką wypłacającą dywidendy a spółką z grupy, która jest ich rzeczywistym właścicielem, unika się zapłaty podatku od dywidend (wyrok z dnia 26 lutego 2019 r., T Danmark i Y Denmark, C‑116/16 i C‑117/16, EU:C:2019:135, pkt 100).

61 Jednakże z powodów tych nie można wywieść, że klauzula zapobiegająca nadużyciom zawarta w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych ma zastosowanie wyłącznie do uzgodnień obejmujących spółki pośredniczące i że sytuacja rozpatrywana w postępowaniu głównym nie jest objęta tą klauzulą, ponieważ nie wiąże się z interwencją spółki pośredniczącej w rozpatrywanym łańcuchu transakcji. Przeciwnie, z pkt 100 wyroku z dnia 26 lutego 2019 r., T Danmark i Y Denmark (C‑116/16 i C‑117/16, EU:C:2019:135), wynika, że przypadek spółki pośredniczącej jest tylko jednym z wielu przykładów stosowania zasady zakazu nadużyć, o czym świadczy użycie wyrażenia „w szczególności” (wyrok z dnia 3 kwietnia 2025 r., Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, pkt 28).

62 W konsekwencji okoliczność, że w ramach jednostkowego uzgodnienia składającego się z kilku etapów pierwsza transakcja polega na wypłacie dywidend przez spółkę zależną na rzecz spółki dominującej, która prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą, nie pozwala sama w sobie na stwierdzenie braku praktyki stanowiącej nadużycie. Analiza wyłącznie działalności gospodarczej tej spółki dominującej, bez uwzględnienia innych istotnych elementów, nie jest bowiem zgodna z koniecznością przeprowadzenia całościowego badania w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 52–55 niniejszego wyroku.

63 Te inne elementy podlegające ocenie obejmują elementy wskazane przez inspektorat przed sądem odsyłającym, a mianowicie sprzedaż akcji spółki, zawieranie umów pożyczki i cesja wierzytelności, jak wynika z pkt 29 i 30 niniejszego wyroku.

64 W drugiej kolejności, co się tyczy wspomnianej przez sąd odsyłający konwencji LT–CY, należy przypomnieć, że prawdą jest, iż zgodnie z orzecznictwem Trybunał nie jest właściwy do orzekania w przedmiocie ewentualnego naruszenia przez państwo członkowskie postanowień konwencji zawartej z jednym państwem członkowskim lub kilkoma państwami członkowskimi w celu zniesienia lub złagodzenia niekorzystnych skutków wynikających ze współistnienia krajowych systemów podatkowych. Trybunał nie jest również właściwy do badania relacji pomiędzy przepisem krajowym a postanowieniami umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, ponieważ kwestia ta nie należy do zakresu wykładni prawa Unii (zob. wyrok z dnia 12 marca 2026 r., Marhaux, C‑150/25, EU:C:2026:188, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo).

65 Niemniej jednak w ramach postępowania przewidzianego w art. 267 TFUE Trybunał jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni przepisu prawa Unii w świetle sytuacji faktycznej i prawnej opisanej przez sąd odsyłający w jego wniosku (wyrok z dnia 12 marca 2026 r., Marhaux, C‑150/25, EU:C:2026:188, pkt 23).

66 Jeżeli zatem sąd odsyłający wskazuje na istnienie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania jako elementu właściwych ram prawnych, Trybunał powinien uwzględnić tę umowę i jej wykładnię dokonaną przez sąd odsyłający w celu dokonania użytecznej dla tego sądu wykładni prawa Unii (wyrok z dnia 12 marca 2026 r., Marhaux, C‑150/25, EU:C:2026:188, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo).

67 W niniejszej sprawie z art. 10 ust. 1 i 2 konwencji LT–CY wynika, że w przypadku gdy spółka zależna wypłaca dywidendy na rzecz swojej spółki dominującej, organ podatkowy państwa, w którym spółka zależna ma siedzibę, nie może opodatkować tych dywidend, jeżeli ta spółka dominująca jest ich „rzeczywistym właścicielem”.

68 W tym względzie sąd odsyłający, do którego należy dokonanie wykładni prawa krajowego i konwencji LT–CY, uważa, że konwencję tę należy interpretować w świetle komentarzy do konwencji modelowej OECD. Tymczasem z pkt 12.5 komentarza do art. 10 konwencji modelowej OECD wynika, że okoliczność, iż odbiorca dywidend jest ich „rzeczywistym właścicielem”, nie oznacza, że ulga podatkowa przewidziana w art. 10 ust. 2 tego modelu jest należna automatycznie. Ulga ta nie powinna być bowiem przyznawana w przypadku nadużycia postanowienia zawartego w tym ustępie.

69 W każdym razie z orzecznictwa wynika, że umowy między państwami członkowskimi, nawet jeśli zostały zawarte na podstawie konwencji modelowej OECD, nie mogą być powoływane w celu osiągnięcia rezultatu sprzecznego z prawem Unii (zob. podobnie wyroki: z dnia 14 grudnia 2006 r., Denkavit Internationaal i Denkavit France, C‑170/05, EU:C:2006:783, pkt 53; a także z dnia 29 lipca 2024 r., Keva i in., C‑39/23, EU:C:2024:648, pkt 48).

70 W świetle powyższych rozważań odpowiedź na pytanie pierwsze powinna brzmieć następująco: klauzulę zapobiegającą nadużyciom zawartą w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych należy interpretować w ten sposób, iż co do zasady nie stoi ona na przeszkodzie praktyce krajowej, zgodnie z którą organy podatkowe danego państwa członkowskiego stosują podatek pobierany u źródła od dywidend, które spółka zależna mająca siedzibę w tym państwie członkowskim wypłaca na rzecz swojej spółki dominującej mającej siedzibę w innym państwie członkowskim ze względu na to, że ta spółka dominująca uczestniczy w łańcuchu transakcji, z których wszystkie lub niektóre z nich są fikcyjne, w wyniku czego dywidendy te są przekazywane osobie fizycznej lub prawnej, która bezpośrednio lub pośrednio kontroluje wszystkie zaangażowane spółki, nawet jeśli rzeczona spółka dominująca rzeczywiście prowadzi działalność gospodarczą, a zatem nie jest spółką pośredniczącą.

W przedmiocie pytań drugiego i piątego

71 Poprzez pytania drugie i piąte, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy klauzulę zapobiegającą nadużyciom zawartą w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych należy interpretować w ten sposób, że przesłankami istotnymi dla stwierdzenia przez organ podatkowy danego państwa członkowskiego istnienia jednostkowego uzgodnienia, które nie jest rzeczywiste, jest, po pierwsze, okoliczność, że, kwoty przekazywane w ramach łańcucha transakcji, z których wszystkie lub niektóre z nich są fikcyjne, są podobne, a nawet identyczne z kwotami dywidend wypłacanych przez spółkę zależną mającą siedzibę w tym państwie członkowskim na rzecz jej spółki dominującej mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, a po drugie, okoliczność, że tego rodzaju przekazywanie kwot miało miejsce nie w krótkim czasie po wypłacie tych dywidend, lecz w sposób ciągły przez określony okres.

72 Na wstępie, ponieważ spółka NEO kwestionuje okoliczności faktyczne przyjęte przez sąd odsyłający, należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem ustalenie i ocena stanu faktycznego sporu w postępowaniu głównym należą wyłącznie do sądu krajowego. Tym samym Trybunał jest uprawniony do orzekania jedynie w przedmiocie wykładni lub ważności prawa Unii w odniesieniu do sytuacji faktycznej i prawnej, którą przedstawił sąd odsyłający, tak aby udzielić sądowi odsyłającemu przydatnych wskazówek służących rozstrzygnięciu zawisłej przed nim sprawy. W konsekwencji, nawet jeśli okoliczności faktyczne zawarte w postanowieniu odsyłającym są kwestionowane przez stronę w postępowaniu głównym, na zadane pytania należy odpowiedzieć na podstawie okoliczności wskazanych przez sąd odsyłający (wyrok z dnia 5 czerwca 2025 r., Elektrorazpredelitelni mrezhi Zapad, C‑310/24, EU:C:2025:406, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).

73 W świetle okoliczności przedstawionych w niniejszym wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z orzecznictwem przesłankę wskazującą na istnienie jednostkowego uzgodnienia mającego na celu nienależne skorzystanie ze zwolnienia przewidzianego w art. 5 dyrektywy o spółkach dominujących i zależnych stanowi okoliczność, że dywidendy są wypłacane w całości lub prawie w całości i w bardzo krótkim czasie przez spółkę, która je otrzymała, na rzecz podmiotów, które nie spełniają przesłanek stosowania tej dyrektywy (zob. podobnie wyrok z dnia 26 lutego 2019 r., T Danmark i Y Denmark, C‑116/16 i C‑117/16, EU:C:2019:135, pkt 101, 103).

74 W konsekwencji przy ocenie istnienia nadużycia sąd odsyłający może wziąć pod uwagę, jako przesłankę wskazującą na istnienie owego jednostkowego uzgodnienia, zgodność kwot dywidend otrzymanych przez spółkę dominującą z kwotami, z których w wyniku danego łańcucha transakcji korzysta osoba fizyczna lub prawna kontrolująca spółki uczestniczące w takim łańcuchu.

75 Należy jednak uściślić, podobnie jak uczyniła to Komisja Europejska, że takie elementy nie mogą prowadzić do ogólnego domniemania nadużycia.

76 W drugiej kolejności, o ile okoliczność, że spółka dominująca przekazuje w krótkim czasie innym osobom fizycznym lub prawnym dywidendy, które otrzymała od swojej spółki zależnej, może również stanowić istotną przesłankę wskazującą na istnienie nadużycia, o tyle nie wynika z tego, że taki krótki czas jest wymagany w celu takiego wykazania.

77 Okoliczność, że przepływy środków pieniężnych w ramach grupy spółek kontrolowanych bezpośrednio lub pośrednio przez tę samą osobę fizyczną lub prawną miały miejsce w regularnych odstępach czasu i przez określony okres, nie pozwala bowiem wykluczyć istnienia jednostkowego uzgodnienia, które nie jest rzeczywiste, wprowadzonego w celu umożliwienia tej osobie uzyskania korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem lub celem dyrektywy o spółkach dominujących i zależnych. W tym względzie należy uściślić, że jednostkowe uzgodnienie, które nie jest rzeczywiste i którego skutki powtarzają się przez określony okres, pozostaje w niemniejszym stopniu sprzeczne z tym przedmiotem lub celem niż jednostkowe uzgodnienie.

78 Zatem w celu dokonania obiektywnej analizy wszystkich stosownych faktów i okoliczności organ podatkowy państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę spółka zależna wypłacająca dywidendy, nie może być zobowiązany do ograniczenia swojego badania do krótkiego okresu. Wręcz przeciwnie, jeżeli jednostkowe uzgodnienie mogące prowadzić do nadużycia prawa, o którym mowa w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych obejmuje, jak w niniejszej sprawie, zmianę struktury grupy, do której należy ta spółka zależna, i dokonanie różnych czynności prawnych udzielania pożyczek, organ podatkowy powinien uwzględnić w swoim dochodzeniu wszystkie elementy, które przyczyniają się do popełnienia tego możliwego nadużycia.

79 W świetle powyższych rozważań odpowiedź na pytania drugie i piąte powinna brzmieć następująco: klauzulę zapobiegającą nadużyciom zawartą w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych należy interpretować w ten sposób, iż przesłankami istotnymi dla stwierdzenia przez organ podatkowy danego państwa członkowskiego istnienia jednostkowego uzgodnienia, które nie jest rzeczywiste, jest, po pierwsze, okoliczność, że kwoty przekazywane w ramach łańcucha transakcji, z których wszystkie lub niektóre z nich są fikcyjne, są podobne, a nawet identyczne z kwotami dywidend wypłacanych przez spółkę zależną mającą siedzibę w tym państwie członkowskim na rzecz jej spółki dominującej mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, a po drugie, okoliczność, że tego rodzaju przekazywanie kwot miało miejsce nie w krótkim czasie po wypłacie tych dywidend, lecz w sposób ciągły przez określony okres, bez uszczerbku dla konieczności dokonania przez organ podatkowy obiektywnej analizy wszystkich stosownych faktów i okoliczności w celu sprawdzenia, czy spełnione zostały przesłanki praktyki stanowiącej nadużycie.

W przedmiocie pytań trzeciego i czwartego

80 Poprzez pytania trzecie i czwarte, które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy klauzulę zapobiegającą nadużyciom zawartą w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych, w świetle zasady proporcjonalności, należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie praktyce krajowej, zgodnie z którą organy podatkowe danego państwa członkowskiego stosują podatek pobierany u źródła od dywidend, które spółka zależna mająca siedzibę w tym państwie członkowskim wypłaca na rzecz swojej spółki dominującej mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, w przypadku gdy transakcje uznane za transakcje fikcyjne nie miały miejsca w pierwszym państwie członkowskim, lecz zostały dokonane przez osoby fizyczne lub prawne niebędące rezydentami w tym pierwszym państwie członkowskim, w tym osobę, która uzyskuje korzyść podatkową dzięki zwolnieniu tych dywidend po zakończeniu wszystkich odnośnych transakcji, i niezależnie od etapu łańcucha transakcji, na którym została uzyskana korzyść podatkowa.

81 W tym względzie w pierwszej kolejności należy zauważyć, że dyrektywa o spółkach dominujących i zależnych dotyczy sytuacji transgranicznych, które zawsze obejmują spółki mające siedzibę w różnych państwach członkowskich. Tak więc sytuacje, które mogą wchodzić w zakres klauzuli zapobiegającej nadużyciom zawartej w tej dyrektywie, powinny być przedmiotem ogólnego badania obejmującego transakcje dokonywane poza państwem członkowskim, w którym organ podatkowy zamierza stwierdzić istnienie nadużycia prawa w świetle wspomnianej dyrektywy i zareagować na nie.

82 W drugiej kolejności, zgodnie z orzecznictwem, w świetle w szczególności motywu 8 dyrektywy 2015/121, z którego wynika, że tylko niektóre etapy lub części jednostkowego uzgodnienia mogą być nierzeczywiste, a tym samym być objęte klauzulą zapobiegającą nadużyciom zawartą w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych, nie można wykluczyć, że jednostkowe uzgodnienie, które zostało pierwotnie wprowadzone z uzasadnionych powodów handlowych odzwierciedlających rzeczywistość gospodarczą, należy uznać za nierzeczywiste od chwili, w której zostało utrzymane pomimo zmiany okoliczności, w wyniku której okazuje się, że uzgodnienie to nie jest już uzasadnione takimi względami (zob. podobnie wyrok z dnia 3 kwietnia 2025 r., Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, pkt 34–36).

83 W związku z tym możliwość stosowania owej klauzuli zapobiegającej nadużyciom do etapów jednostkowego uzgodnienia, które nie są rzeczywiste, należy rozumieć w ten sposób, że przy ocenie, czy dany etap rozpatrywanego jednostkowego uzgodnienia ma rzeczywisty charakter, można wziąć pod uwagę okoliczności zaistniałe po powstaniu rzeczonego uzgodnienia (wyrok z dnia 3 kwietnia 2025 r., Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, pkt 37).

84 W konsekwencji, jak zauważyła w istocie rzeczniczka generalna w pkt 56 opinii, biorąc również pod uwagę fakt, że – jak wynika z pkt 56 niniejszego wyroku – istnienie nadużycia należy wykazać w drodze obiektywnej analizy wszystkich stosownych faktów i okoliczności, organ podatkowy państwa członkowskiego siedziby spółki zależnej powinien przeprowadzić całościową analizę obejmującą transakcje dokonane poza tym państwem członkowskim, przed wypłatą lub po wypłacie dywidend przez spółkę zależną na rzecz spółki dominującej.

85 Klauzula zapobiegająca nadużyciom zawarta w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych nie wymaga bowiem wykazania istnienia korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem lub celem tej dyrektywy w odniesieniu do spółki zależnej, która pierwotnie wypłaciła dywidendy i która starała się skorzystać ze zwolnienia z opodatkowania u źródła. Korzyść taka może zostać uzyskana przez osobę fizyczną kontrolującą grupę spółek, w ramach której jest realizowany łańcuch transakcji mających na celu uzyskanie tej korzyści i która ma siedzibę w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie spółki zależnej, która pierwotnie wypłaciła te dywidendy. W tym względzie należy zauważyć, że takie nienależne korzyści nie mogłyby zostać zniesione, gdyby państwo członkowskie, które przyznało spółce zależnej będącej rezydentem skorzystanie ze zwolnienia z opodatkowania u źródła od tych dywidend, nie mogło również uwzględnić transakcji dokonanych poza tym państwem członkowskim za pomocą kwot otrzymanych z tytułu tych dywidend.

86 Co się tyczy zasady proporcjonalności, na którą powołuje się sąd odsyłający, należy przypomnieć, że z jednej strony została ona przywołana w motywie 6 dyrektywy 2015/121, a z drugiej strony jest ona ogólną zasadą prawa Unii ustanowioną w art. 5 ust. 4 TUE. W celu poszanowania tej zasady środki przewidziane przez państwa członkowskie muszą być właściwe do realizacji wyznaczonego celu i nie mogą wykraczać poza to, co jest konieczne do jego osiągnięcia (wyrok z dnia 20 grudnia 2017 r., Deister Holding i Juhler Holding, C‑504/16 i C‑613/16, EU:C:2017:1009, pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo). W związku z tym środki, które organy krajowe podejmują w celu zapobiegania oszustwom i nadużyciom praw przyznanych przez dyrektywę o spółkach dominujących i zależnych, muszą być zgodne z tymi przesłankami.

87 Tymczasem wykładnia klauzuli zapobiegającej nadużyciom zawartej w tej dyrektywie, zgodnie z którą istnienie nadużycia można ustalić w drodze analizy obejmującej transakcje dokonywane poza państwem członkowskim siedziby spółki zależnej, po pierwsze, jest w sposób oczywisty właściwa do realizacji tego celu. Po drugie, wykładnia ta jest niezbędna do zwalczania jednostkowych uzgodnień, których charakter nadużycia może zostać stwierdzony jedynie w wyniku takiej analizy.

88 Ponadto w zakresie, w jakim spółka NEO podnosi, że wspomniana wykładnia prowadzi do nieuzasadnionego ograniczenia swobody przedsiębiorczości i swobodnego przepływu kapitału, z orzecznictwa wynika, że biorąc pod uwagę przypomnianą w pkt 46 niniejszego wyroku ogólną zasadę zakazu nadużycia prawa, spółka mająca siedzibę w państwie członkowskim nie może powoływać się na korzystanie ze swobód zagwarantowanych w traktacie FUE w celu podważenia przepisów regulujących opodatkowanie dywidend wypłacanych spółce mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, jeżeli zostanie wykazane, że stosowanie tych przepisów pozwala uniknąć takiego nadużycia (zob. podobnie wyrok z dnia 26 lutego 2019 r., T Danmark i Y Denmark, C‑116/16 i C‑117/16, EU:C:2019:135, pkt 122).

89 W świetle powyższych rozważań odpowiedź na pytania trzecie i czwarte powinna brzmieć następująco: klauzulę zapobiegającą nadużyciom zawartą w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych, w świetle zasady proporcjonalności, należy interpretować w ten sposób, że nie stoi ona na przeszkodzie praktyce krajowej, zgodnie z którą organy podatkowe danego państwa członkowskiego stosują podatek pobierany u źródła od dywidend, które spółka zależna mająca siedzibę w tym państwie członkowskim wypłaca na rzecz swojej spółki dominującej mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, w przypadku gdy transakcje uznane za transakcje fikcyjne nie miały miejsca w pierwszym państwie członkowskim, lecz zostały dokonane przez osoby fizyczne lub prawne niebędące rezydentami w tym pierwszym państwie członkowskim, w tym osobę, która uzyskuje korzyść podatkową dzięki zwolnieniu tych dywidend po zakończeniu wszystkich odnośnych transakcji i niezależnie od etapu łańcucha transakcji, na którym została uzyskana korzyść podatkowa.

W przedmiocie pytania szóstego

90 Poprzez pytanie szóste sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy klauzulę zapobiegającą nadużyciom zawartą w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie praktyce krajowej, zgodnie z którą organy podatkowe danego państwa członkowskiego stosują podatek u źródła od dywidend, które spółka zależna mająca siedzibę w tym państwie członkowskim wypłaca na rzecz swojej spółki dominującej mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, bez konieczności wykazania, że ta spółka zależna wiedziała lub mogła wiedzieć, iż wypłata ta stanowiła część łańcucha transakcji, z których wszystkie lub niektóre z nich były fikcyjne.

91 Jak wynika w istocie z pkt 50 niniejszego wyroku, nie można uznać, że zakwalifikowanie łańcucha transakcji jako „jednostkowego uzgodnienia, które nie jest rzeczywiste” jest wystarczające, aby odmówić zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych otrzymanych dywidend na podstawie klauzuli zapobiegającej nadużyciom zawartej w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych (zob. podobnie wyrok z dnia 3 kwietnia 2025 r., Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, pkt 49). Konieczne jest jeszcze, aby jednostkowe uzgodnienie zostało wprowadzone po to, aby uzyskać w głównym celu lub w jednym z głównych celów korzyść podatkową naruszającą przedmiot wspomnianej dyrektywy (zob. podobnie wyrok z dnia 3 kwietnia 2025 r., Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, pkt 46).

92 Należy również przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem dowód istnienia praktyki stanowiącej nadużycie wymaga z jednej strony zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w uregulowaniach Unii cel, jakiemu służą te uregulowania, nie został osiągnięty, a z drugiej strony – wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania (wyrok z dnia 3 kwietnia 2025 r., Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, pkt 47 i przytoczone tam orzecznictwo).

93 Wynika z tego, że zastosowanie klauzuli zapobiegającej nadużyciom zawartej w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych wymaga spełnienia przesłanki dotyczącej istnienia takiego subiektywnego elementu.

94 W celu określenia sposobu, w jaki należy oceniać tę przesłankę, trzeba zauważyć, że każda wypłata dywidend, o której mowa w tej dyrektywie, jest transakcją, w której zaangażowane są co najmniej dwie spółki.

95 W szczególności w świetle definicji „spółki dominującej” i „spółki zależnej” zawartych w art. 3 ust. 1 wspomnianej dyrektywy, który przewiduje, że pierwsza z nich posiada co najmniej 10 % udziału w kapitale tej drugiej, możliwe jest, że wypłata dywidend wynika z decyzji spółki dominującej.

96 Ponadto taka decyzja mogłaby stanowić część szeregu decyzji podejmowanych w ramach grupy, do której należy spółka zależna dokonująca wspomnianej wypłaty i jej spółka dominująca.

97 Tymczasem, gdyby warunek dotyczący występowania subiektywnego elementu, o którym mowa w pkt 92 niniejszego wyroku, należało oceniać wyłącznie na poziomie tej spółki zależnej, sprawdzając, czy wiedziała ona lub mogła wiedzieć, że ta sama wypłata dywidend stanowiła część łańcucha transakcji, z którego wszystkie lub niektóre z nich są fikcyjne, ustanowionego w celu osiągnięcia, tytułem głównego celu lub jednego z głównych celów, korzyści podatkowej, która jest sprzeczna z przedmiotem lub celem dyrektywy o spółkach dominujących i zależnych, zostałaby naruszona skuteczność (effet utile) klauzuli zapobiegającej nadużyciom zawartej w tej dyrektywie, a także cel tego przepisu, który odzwierciedla zasadę ogólną zakazu nadużycia prawa przypomnianą w pkt 46 niniejszego wyroku.

98 W konsekwencji wystarczy, aby istnienie subiektywnego elementu polegającego na woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie przesłanek wymaganych do jej uzyskania zostało wykazane w odniesieniu do co najmniej jednej ze spółek należących do grupy uczestniczących w tym łańcuchu transakcji lub wobec osoby fizycznej, która po zakończeniu wspomnianego łańcucha transakcji robi użytek z tej korzyści, przy czym nie jest wymagane, by ta spółka zależna sama wiedziała o tej woli.

99 W świetle powyższych rozważań na pytanie szóste należy odpowiedzieć następująco: klauzulę zapobiegającą nadużyciom zawartą w dyrektywie o spółkach dominujących i zależnych należy interpretować w ten sposób, że nie stoi ona na przeszkodzie praktyce krajowej, zgodnie z którą organy podatkowe danego państwa członkowskiego stosują podatek u źródła od dywidend, które spółka zależna mająca siedzibę w tym państwie członkowskim wypłaca na rzecz swojej spółki dominującej mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, bez konieczności wykazania, że ta spółka zależna wiedziała lub mogła wiedzieć, iż wypłata ta stanowiła część łańcucha transakcji, z których wszystkie lub niektóre z nich były fikcyjne, ustanowionego w celu osiągnięcia, tytułem głównego celu lub jednego z głównych celów, korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem lub celem tej dyrektywy, pod warunkiem że zostanie wykazane, iż przynajmniej jedna ze spółek należących do tej samej grupy uczestniczących w tym łańcuchu transakcji lub osoba fizyczna, która po zakończeniu wspomnianego łańcucha transakcji odniosła tę korzyść, wiedziała lub mogła wiedzieć o istnieniu tej korzyści.

W przedmiocie kosztów

100 Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:

1) Artykuł 1 ust. 2 i 3 dyrektywy Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich, zmienionej dyrektywą Rady (UE) 2015/121 z dnia 27 stycznia 2015 r.,

należy interpretować w ten sposób, że:

co do zasady nie stoi on na przeszkodzie praktyce krajowej, zgodnie z którą organy podatkowe danego państwa członkowskiego stosują podatek pobierany u źródła od dywidend, które spółka zależna mająca siedzibę w tym państwie członkowskim wypłaca na rzecz swojej spółki dominującej mającej siedzibę w innym państwie członkowskim ze względu na to, że ta spółka dominująca uczestniczy w łańcuchu transakcji, z których wszystkie lub niektóre z nich są fikcyjne, w wyniku czego dywidendy te są przekazywane osobie fizycznej lub prawnej, która bezpośrednio lub pośrednio kontroluje wszystkie zaangażowane spółki, nawet jeśli rzeczona spółka dominująca rzeczywiście prowadzi działalność gospodarczą, a zatem nie jest spółką pośredniczącą.

2) Artykuł 1 ust. 2 i 3 dyrektywy 2011/96, zmienionej dyrektywą 2015/121,

należy interpretować w ten sposób, że:

przesłankami istotnymi dla stwierdzenia przez organ podatkowy danego państwa członkowskiego istnienia jednostkowego uzgodnienia, które nie jest rzeczywiste, jest, po pierwsze, okoliczność, że, kwoty przekazywane w ramach łańcucha transakcji, z których wszystkie lub niektóre z nich są fikcyjne, są podobne, a nawet identyczne z kwotami dywidend wypłacanych przez spółkę zależną mającą siedzibę w tym państwie członkowskim na rzecz jej spółki dominującej mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, a po drugie, okoliczność, że tego rodzaju przekazywanie kwot miało miejsce nie w krótkim czasie po wypłacie tych dywidend, lecz w sposób ciągły przez określony okres, bez uszczerbku dla konieczności dokonania przez organ podatkowy obiektywnej analizy wszystkich stosownych faktów i okoliczności w celu sprawdzenia, czy zostały spełnione przesłanki praktyki stanowiącej nadużycie.

3) Artykuł 1 ust. 2 i 3 dyrektywy 2011/96, zmienionej dyrektywą 2015/121, w świetle zasady proporcjonalności

należy interpretować w ten sposób, że:

nie stoi on na przeszkodzie praktyce krajowej, zgodnie z którą organy podatkowe danego państwa członkowskiego stosują podatek pobierany u źródła od dywidend, które spółka zależna mająca siedzibę w tym państwie członkowskim wypłaca na rzecz swojej spółki dominującej mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, w przypadku gdy transakcje uznane za transakcje fikcyjne nie miały miejsca w pierwszym państwie członkowskim, lecz zostały dokonane przez osoby fizyczne lub prawne niebędące rezydentami w tym pierwszym państwie członkowskim, w tym osobę, która uzyskuje korzyść podatkową dzięki zwolnieniu tych dywidend po zakończeniu wszystkich odnośnych transakcji, i niezależnie od etapu łańcucha transakcji, na którym została uzyskana korzyść podatkowa.

4) Artykuł 1 ust. 2 i 3 dyrektywy 2011/96, zmienionej dyrektywą 2015/121,

należy interpretować w ten sposób, że:

nie stoi on na przeszkodzie praktyce krajowej, zgodnie z którą organy podatkowe danego państwa członkowskiego stosują podatek u źródła od dywidend, które spółka zależna mająca siedzibę w tym państwie członkowskim wypłaca na rzecz swojej spółki dominującej mającej siedzibę w innym państwie członkowskim, bez konieczności wykazania, że ta spółka zależna wiedziała lub mogła wiedzieć, iż wypłata ta stanowiła część łańcucha transakcji, z których wszystkie lub niektóre z nich były fikcyjne, ustanowionego w celu osiągnięcia, tytułem głównego celu lub jednego z głównych celów, korzyści podatkowej sprzecznej z przedmiotem lub celem dyrektywy 2011/96, ze zmianami, pod warunkiem że zostanie wykazane, iż przynajmniej jedna ze spółek należących do tej samej grupy uczestniczących w tym łańcuchu transakcji lub osoba fizyczna, która po zakończeniu wspomnianego łańcucha transakcji odniosła tę korzyść, wiedziała lub mogła wiedzieć o istnieniu tej korzyści.

Podpisy

* Język postępowania: litewski.