Προσωρινό κείμενο
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (τέταρτο τμήμα)
της 15ης Οκτωβρίου 2026 (*)
« Προδικαστική παραπομπή – Φορολογία – Οδηγία 2011/96/ΕΕ – Κοινό φορολογικό καθεστώς το οποίο ισχύει για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες διαφορετικών κρατών μελών – Απαλλαγή από την παρακράτηση φόρου στην πηγή επί των μερισμάτων που διανέμονται από ημεδαπή θυγατρική σε αλλοδαπή μητρική εταιρία – Άρθρο 1, παράγραφοι 2 και 3 – Αντικαταχρηστικός κανόνας – Μη γνήσια ρύθμιση – Στάδια της ρύθμισης – Αλυσίδα συναλλαγών – Αντικειμενική ανάλυση όλων των κρίσιμων γεγονότων και συνθηκών – Πραγματικός δικαιούχος των μερισμάτων – Φορολογικό πλεονέκτημα – Άνευ σημασίας το κράτος μέλος ή το στάδιο στο οποίο αποκτήθηκε το πλεονέκτημα – Υποκειμενικό στοιχείο – Απόδειξη της ύπαρξης υποκειμενικού στοιχείου ως προς έναν εκ των συμμετεχόντων στην οικεία αλυσίδα συναλλαγών – Αρχή της αναλογικότητας – Σύμβαση για την αποφυγή της διπλής φορολογίας »
Στην υπόθεση C‑203/25,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε η Mokestinių ginčų komisija prie Lietuvos Respublikos Vyriausybės (Επιτροπή φορολογικών διαφορών της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Λιθουανίας) με απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2025, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 17 Μαρτίου 2025, στο πλαίσιο της δίκης
«NEO GROUP» UAB
κατά
Valstybinė mokesčių inspekcija prie Lietuvos Respublikos finansų ministerijos,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα),
συγκείμενο από τους I. Jarukaitis, πρόεδρο τμήματος, R. Frendo (εισηγήτρια), N. Jääskinen, M. Condinanzi και A. Kornezov, δικαστές,
γενική εισαγγελέας: J. Kokott
γραμματέας: C. Strömholm, διοικητική υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 25ης Φεβρουαρίου 2026,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
– η «NEO GROUP» UAB, εκπροσωπούμενη από τους P. Likša και A. Medelienė, advokatai, καθώς και από τον A. Venius, advokato padėjėjas,
– η Λιθουανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον K. Dieninis και την V. Kazlauskaitė-Švenčionienė,
– η Ισπανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την P. Pérez Zapico και τον A. Torró Molés,
– η Ολλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την P. Huurnink και τον J. Langer,
– η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από την J. Jokubauskaitė και τον W. Roels,
αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις της κατά τη συνεδρίαση της 21ης Μαΐου 2026,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1 Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά, αφενός, την ερμηνεία του άρθρου 1, παράγραφοι 2 και 3, καθώς και του άρθρου 5 της οδηγίας 2011/96/ΕΕ του Συμβουλίου, της 30ής Νοεμβρίου 2011, σχετικά με το κοινό φορολογικό καθεστώς το οποίο ισχύει για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρείες διαφορετικών κρατών μελών (ΕΕ 2011, L 345, σ. 8), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία (ΕΕ) 2015/121 του Συμβουλίου, της 27ης Ιανουαρίου 2015 (ΕΕ 2015, L 21, σ. 1) (στο εξής: οδηγία για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες), και, αφετέρου, την αρχή της αναλογικότητας.
2 Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της λιθουανικής εταιρίας «NEO GROUP» UAB (στο εξής: NEO) και της Valstybinė mokesčių inspekcija prie Lietuvos Respublikos finansų ministerijos (Εθνικής φορολογικής επιθεώρησης του Υπουργείου Οικονομικών της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, στο εξής: Επιθεώρηση), σχετικά με τη φορολόγηση των μερισμάτων που διανέμει η NEO στη μητρική της εταιρία Retal Industries limited (στο εξής: Retal), η οποία είναι καταχωρισμένη στην Κύπρο.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
3 Οι αιτιολογικές σκέψεις 3 έως 6 της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες έχουν ως εξής:
«(3) Ο στόχος της παρούσας οδηγίας είναι να απαλλάσσει τα μερίσματα και τις άλλες διανομές κερδών που καταβάλλονται από τις θυγατρικές εταιρείες στις μητρικές τους εταιρείες από την παρακράτηση του φόρου στην πηγή και να καταργήσει τη διπλή φορολογία αυτών των εισοδημάτων σε επίπεδο μητρικής εταιρείας.
(4) Οι συνενώσεις εταιρειών που βρίσκονται σε διαφορετικά κράτη μέλη μπορεί να είναι αναγκαίες για να δημιουργηθούν στην [Ευρωπαϊκή] Ένωση συνθήκες ανάλογες με τις επικρατούσες σε μια εσωτερική αγορά και να εξασφαλισθεί έτσι η ομαλή λειτουργία μιας τέτοιας εσωτερικής αγοράς. Οι πράξεις αυτές δεν θα πρέπει να εμποδίζονται από ειδικούς περιορισμούς, μειονεκτήματα ή στρεβλώσεις που να απορρέουν από τις φορολογικές διατάξεις των κρατών μελών. Κατά συνέπεια, γι’ αυτές τις συνενώσεις εταιρειών επιβάλλεται να προβλέπονται φορολογικοί κανόνες ουδέτεροι ως προς τον ανταγωνισμό, ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν να προσαρμόζονται στις απαιτήσεις της εσωτερικής αγοράς, να αυξήσουν την παραγωγικότητά τους και να ενισχύσουν την ανταγωνιστική τους θέση διεθνώς.
(5) Συνενώσεις τέτοιου είδους μπορούν να οδηγήσουν στη δημιουργία ομίλων μητρικών και θυγατρικών εταιρειών.
(6) Πριν από την έναρξη ισχύος της οδηγίας 90/435/ΕΟΚ [του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1990, σχετικά με το κοινό φορολογικό καθεστώς το οποίο ισχύει για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρείες διαφορετικών κρατών μελών (ΕΕ 1990, L 225, σ. 6)], οι ισχύουσες φορολογικές διατάξεις που ρυθμίζουν τις σχέσεις μεταξύ μητρικών και θυγατρικών εταιρειών σε διαφορετικά κράτη μέλη διέφεραν αισθητά από ένα κράτος μέλος σε άλλο και ήταν, γενικά, λιγότερο ευνοϊκές από τις εφαρμοζόμενες στις σχέσεις μεταξύ μητρικών και θυγατρικών εταιρειών ευρισκομένων στο ίδιο κράτος μέλος. Συνεπεία του γεγονότος αυτού, η συνεργασία μεταξύ εταιρειών που βρίσκονται σε διαφορετικά κράτη μέλη τίθετο σε μειονεκτική θέση σε σύγκριση με τη συνεργασία εταιρειών ευρισκομένων στο ίδιο κράτος μέλος. Ήταν αναγκαίο να εξαλειφθεί αυτό το μειονέκτημα με τη θέσπιση ενός κοινού καθεστώτος και να διευκολυνθούν έτσι οι συνενώσεις εταιρειών σε κλίμακα Ένωσης.»
4 Οι αιτιολογικές σκέψεις 1, 2 και 4 έως 8 της οδηγίας 2015/121 έχουν ως εξής:
«(1) Η οδηγία [2011/96] απαλλάσσει τα μερίσματα και τις άλλες διανομές κερδών που καταβάλλονται από τις θυγατρικές εταιρείες στις μητρικές τους εταιρείες από την παρακράτηση φόρου στην πηγή και καταργεί τη διπλή φορολόγηση αυτών των εισοδημάτων σε επίπεδο μητρικής εταιρείας.
(2) Είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι δεν γίνεται κατάχρηση της οδηγίας [2011/96] από τους φορολογουμένους που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της.
[...]
(4) [Οι εθνικές διατάξεις ή διατάξεις βασισμένες σε διεθνείς συμφωνίες προς αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, της φορολογικής απάτης ή των καταχρηστικών πρακτικών] μπορεί να έχουν διαφορετική βαρύτητα και, σε κάθε περίπτωση, είναι διαμορφωμένες έτσι ώστε να απηχούν τις ιδιαιτερότητες του φορολογικού συστήματος κάθε κράτους μέλους. Επιπλέον, ορισμένα κράτη μέλη δεν διαθέτουν καμία εθνική διάταξη ή διάταξη βασισμένη σε διεθνείς συμφωνίες για την αποτροπή των καταχρήσεων.
(5) [Η] εισαγωγή κοινού ελάχιστου αντικαταχρηστικού κανόνα στην οδηγία [2011/96] θα συνέβαλε σημαντικά στην αποτροπή των καταχρήσεων της εν λόγω οδηγίας και στη διασφάλιση μεγαλύτερης συνέπειας στην εφαρμογή της σε διαφορετικά κράτη μέλη.
(6) Η εφαρμογή αντικαταχρηστικών κανόνων θα πρέπει να είναι αναλογική και να εξυπηρετεί ειδικά την αντιμετώπιση ρύθμισης ή σειράς ρυθμίσεων που δεν είναι γνήσιες, που δεν απηχούν δηλαδή την οικονομική πραγματικότητα.
(7) Προς τον σκοπό αυτόν, όταν εκτιμάται κατά πόσον μια ρύθμιση ή σειρά ρυθμίσεων είναι καταχρηστική, οι φορολογικές υπηρεσίες των κρατών μελών θα πρέπει να προβαίνουν σε αντικειμενική ανάλυση όλων των σχετικών γεγονότων και συνθηκών.
(8) Ενώ τα κράτη μέλη θα πρέπει να χρησιμοποιούν την αντικαταχρηστική ρήτρα για την αντιμετώπιση ρυθμίσεων οι οποίες είναι καθ’ ολοκληρία μη γνήσιες, ενδέχεται να υπάρξουν επίσης περιπτώσεις κατά τις οποίες μεμονωμένα στάδια ή τμήματα μιας ρύθμισης είναι από μόνα τους μη γνήσια. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν την αντικαταχρηστική ρήτρα και προς αντιμετώπιση των εν λόγω συγκεκριμένων σταδίων ή τμημάτων, χωρίς να θίγονται τα υπόλοιπα γνήσια στάδια ή τμήματα της ρύθμισης. Τούτο θα μεγιστοποιούσε την αποτελεσματικότητα της αντικαταχρηστικής ρήτρας, διαφυλασσόμενης, παράλληλα, της αναλογικότητάς της. [...]»
5 Το άρθρο 1 της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες έχει ως εξής:
«1. Κάθε κράτος μέλος εφαρμόζει την παρούσα οδηγία:
[...]
β) στις διανομές κερδών που πραγματοποιούνται από τις εταιρείες αυτού του κράτους προς εταιρείες άλλων κρατών μελών, των οποίων είναι θυγατρικές.
[...]
2. Τα κράτη μέλη δεν παρέχουν τα οφέλη της παρούσας οδηγίας σε ρύθμιση ή σειρά ρυθμίσεων οι οποίες, έχοντας τεθεί σε εφαρμογή με κύριο σκοπό ή έναν από τους κύριους σκοπούς την απόκτηση φορολογικού πλεονεκτήματος που παρακωλύει το αντικείμενο ή τον σκοπό της παρούσας οδηγίας, δεν είναι γνήσιες ως προς όλα τα σχετικά γεγονότα και τις συνθήκες.
Μια ρύθμιση μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερα από ένα στάδια ή μέρη.
3. Για τους σκοπούς της παραγράφου 2, μια ρύθμιση ή σειρά ρυθμίσεων θεωρείται μη γνήσια στον βαθμό που δεν τίθεται σε εφαρμογή για βάσιμους εμπορικούς λόγους που απηχούν την οικονομική πραγματικότητα.
4. Η παρούσα οδηγία δεν εμποδίζει την εφαρμογή εθνικών διατάξεων ή βασισμένων σε διεθνείς συμφωνίες διατάξεων που είναι αναγκαίες για την αποτροπή της φοροδιαφυγής, της φορολογικής απάτης ή των καταχρήσεων.»
6 Το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες προβλέπει τα εξής:
«Για τους σκοπούς εφαρμογής της παρούσας οδηγίας:
α) η ιδιότητα μιας εταιρείας ως μητρική αναγνωρίζεται:
i) τουλάχιστον σε μία εταιρεία ενός κράτους μέλους η οποία [...] συμμετέχει κατά 10 % τουλάχιστον στο κεφάλαιο μιας εταιρείας άλλου κράτους μέλους [...]·
[...]
β) “θυγατρική εταιρία” νοείται η εταιρεία της οποίας το κεφάλαιο περιλαμβάνει τη συμμετοχή που αναφέρεται στο στοιχείο α).»
7 Το άρθρο 5 της οδηγίας έχει ως εξής:
«Τα κέρδη τα οποία η θυγατρική εταιρεία καταβάλλει κατά τη διανομή στη μητρική εταιρεία απαλλάσσονται από την παρακράτηση του φόρου στη πηγή.»
Η Σύμβαση Λιθουανίας-Κύπρου
8 Η Σύμβαση μεταξύ της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Λιθουανίας και της Κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας για την αποφυγή της διπλής φορολογίας και την πρόληψη της φοροδιαφυγής αναφορικά με τους φόρους πάνω στο εισόδημα (στο εξής: Σύμβαση Λιθουανίας-Κύπρου), της 21ης Ιουνίου 2013, προβλέπει στο άρθρο 10, παράγραφοι 1 και 2, την κατανομή της δικαιοδοσίας όσον αφορά τη φορολόγηση των μερισμάτων μεταξύ των δύο κρατών μελών.
9 To άρθρο 10, παράγραφος 1 της Σύμβασης αυτής ορίζει ότι «[μ]ερίσματα που καταβάλλονται από εταιρεία, κάτοικο ενός Συμβαλλόμενου Κράτους, σε κάτοικο του άλλου Συμβαλλόμενου Κράτους μπορούν να φορολογούνται σε αυτό το άλλο Κράτος».
10 Το άρθρο 10, παράγραφος 2, της Σύμβασης προβλέπει ότι τα μερίσματα αυτά μπορούν επίσης να φορολογούνται στο συμβαλλόμενο κράτος στο οποίο εδρεύει η διανέμουσα τα μερίσματα εταιρία και σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους αυτού. Ωστόσο, αν ο πραγματικός δικαιούχος των μερισμάτων είναι κάτοικος άλλου συμβαλλόμενου κράτους, ο φόρος που παρακρατείται κατ’ αυτόν τον τρόπο δεν μπορεί να υπερβαίνει το 0 % του ακαθάριστου ποσού των μερισμάτων αυτών, όταν ο πραγματικός δικαιούχος είναι εταιρία που κατέχει άμεσα τουλάχιστον το 10 % του κεφαλαίου της διανέμουσας εταιρίας ή το 5 % του ποσού αυτού σε όλες τις άλλες περιπτώσεις.
Το λιθουανικό δίκαιο
11 Ο Lietuvos Respublikos pelno mokesčio ő statymas n° IX‑675 (νόμος IX‑675 της Δημοκρατίας της Λιθουανίας περί φόρου εταιριών), της 20ής Δεκεμβρίου 2001, ως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: νόμος περί φόρου εταιριών), ορίζει στο άρθρο 2, σημείο 3, ως «αλλοδαπή φορολογητέα οντότητα» (στο εξής: αλλοδαπή οντότητα) το νομικό πρόσωπο ή τον αλλοδαπό οργανισμό που έχει την έδρα του σε άλλο κράτος και έχει συσταθεί ή κατ’ άλλον τρόπο οργανωθεί σύμφωνα με τη νομοθεσία του αλλοδαπού κράτους καθώς και κάθε άλλη φορολογητέα οντότητα που έχει συσταθεί, έχει νομική προσωπικότητα ή κατ’ άλλον τρόπο οργανωθεί στην αλλοδαπή, συμπεριλαμβανομένων των οργανισμών συλλογικών επενδύσεων.
12 Το άρθρο 3, παράγραφος 1, του νόμου περί φόρου εταιριών ορίζει ότι ο φόρος εταιριών οφείλεται από λιθουανικές και αλλοδαπές οντότητες.
13 Το άρθρο 4, παράγραφος 3, σημείο 2, του νόμου ορίζει ότι η φορολογητέα βάση αλλοδαπής οντότητας αποτελείται από τα εισοδήματα που αποκτώνται στη Λιθουανία και εισπράττονται από την αλλοδαπή οντότητα με άλλον τρόπο, και όχι μέσω μονίμων εγκαταστάσεων ευρισκόμενων στο λιθουανικό έδαφος.
14 Κατά το άρθρο 4, παράγραφος 4, σημείο 2, του νόμου, στα εισοδήματα που προέρχονται από τη Λιθουανία και εισπράττονται από αλλοδαπή οντότητα με άλλον τρόπο, και όχι μέσω μονίμων εγκαταστάσεων ευρισκομένων στο έδαφος του κράτους αυτού, συγκαταλέγεται το εισόδημα από διανεμόμενα κέρδη.
15 Το άρθρο 34, παράγραφος 1, του νόμου περί φόρου εταιριών ορίζει ότι τα μερίσματα που εισπράττουν αλλοδαπές οντότητες από μετοχές, μερίδια κεφαλαίου ή άλλα δικαιώματα που κατέχουν σε λιθουανική οντότητα υπόκεινται σε φόρο εταιριών με συντελεστή 15 %.
16 Το άρθρο 34, παράγραφος 2, του νόμου περί φόρου εταιριών ορίζει ότι απαλλάσσονται από τον φόρο τα μερίσματα που διανέμονται από λιθουανική οντότητα σε αλλοδαπή οντότητα η οποία κατέχει επί δώδεκα τουλάχιστον μήνες αδιαλείπτως, συμπεριλαμβανομένης της ημερομηνίας της διανομής των μερισμάτων, τουλάχιστον το 10 % των μετοχών της λιθουανικής οντότητας.
17 Το άρθρο 32, παράγραφος 6, του νόμου περί φόρου εταιριών (στο εξής: λιθουανικός αντικαταχρηστικός κανόνας) προβλέπει ότι οι διατάξεις περί μη φορολόγησης των μερισμάτων, οι οποίες περιλαμβάνονται ιδίως στο άρθρο 34, παράγραφος 2, του νόμου, δεν εφαρμόζονται σε ρύθμιση ή σειρά ρυθμίσεων οι οποίες τέθηκαν σε εφαρμογή έχοντας ως κύριο σκοπό ή ως έναν από τους κύριους σκοπούς τους την απόκτηση φορολογικού πλεονεκτήματος που παρακωλύει το αντικείμενο ή τον σκοπό της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες και, ως εκ τούτου, δεν είναι γνήσιες λαμβανομένων υπόψη όλων των κρίσιμων γεγονότων και συνθηκών. Η διάταξη αυτή διευκρινίζει ότι μια ρύθμιση μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερα στάδια ή μέρη και ότι μια ρύθμιση ή σειρά ρυθμίσεων θεωρείται μη γνήσια στον βαθμό που δεν τίθεται σε εφαρμογή για βάσιμους εμπορικούς λόγους που απηχούν την οικονομική πραγματικότητα.
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
18 Από τις 10 Αυγούστου 2008 και μέχρι την ημερομηνία υποβολής της παρούσας αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως το κεφάλαιο της NEO ανήκει κατά 100 % στη Retal.
19 Η Retal κατέχει επίσης το 100 % του κεφαλαίου άλλης λιθουανικής εταιρίας, της «Retal Lithuania» UAB (στο εξής: Retal LT).
20 Το 2016 και το 2017 η Retal έλαβε μερίσματα ύψους 15 000 000 ευρώ από τη NEO και 13 485 032 ευρώ από τη Retal LT, ήτοι συνολικά 28 485 032 ευρώ.
21 Η NEO θεώρησε ότι τα μερίσματα που είχε διανείμει στη Retal δεν υπέκειντο στον φόρο εταιριών που προβλέπεται στο άρθρο 34, παράγραφος 1, του νόμου περί φόρου εταιριών, ως απαλλασσόμενα από την παρακράτηση φόρου στην πηγή βάσει του άρθρου 34, παράγραφος 2, του νόμου.
22 Κατόπιν φορολογικού ελέγχου που διενεργήθηκε για τα έτη 2016 και 2017 στις 30 Οκτωβρίου 2024, η Επιθεώρηση εξέδωσε απόφαση (στο εξής: επίμαχη απόφαση) με την οποία διαπίστωσε, κατ’ ουσίαν, την ύπαρξη αλυσίδας συναλλαγών, η οποία κατέληγε στον PG, φυσικό πρόσωπο κάτοικο Κύπρου, ο οποίος ήταν ο «τελικός δικαιούχος» των μερισμάτων που η NEO και η Retal LT είχαν διανείμει στη Retal, χωρίς να έχει διενεργηθεί στην πηγή η παρακράτηση φόρου που προβλέπεται στο άρθρο 34, παράγραφος 2, του νόμου περί φόρου εταιριών. Κατά την Επιθεώρηση, η εν λόγω αλυσίδα συναλλαγών συνιστά ρύθμιση που πραγματοποιείται με σκοπό την απόκτηση φορολογικού πλεονεκτήματος, το οποίο συνίσταται στην αποφυγή του φόρου εταιριών επί των μερισμάτων που εισέπραξε η Retal και, ως εκ τούτου, εμπίπτει στον λιθουανικό αντικαταχρηστικό κανόνα.
23 Επομένως, με την επίμαχη απόφαση, η Επιθεώρηση εξέδωσε σε βάρος της NEO διορθωτική πράξη επιβολής φόρου εταιριών ύψους 2 250 000 ευρώ, πλέον τόκων υπερημερίας, και της επέβαλε πρόστιμο.
24 Η NEO προσέβαλε την επίμαχη απόφαση ενώπιον της Mokestinių ginčų komisija prie Lietuvos Respublikos Vyriausybės (Επιτροπής φορολογικών διαφορών της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Λιθουανίας), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου.
25 Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι, προκειμένου να κριθεί αν ο λιθουανικός αντικαταχρηστικός κανόνας έχει εφαρμογή σε περίπτωση όπως αυτή της οποίας έχει επιληφθεί, πρέπει να ερμηνευθεί ο αντικαταχρηστικός κανόνας του άρθρου 1, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες (στο εξής: αντικαταχρηστικός κανόνας της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες).
26 Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι το Δικαστήριο, ιδίως με την απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2019, T Danmark και Y Denmark (C‑116/16 και C‑117/16, EU:C:2019:135), έχει εξετάσει καταστάσεις συνδεόμενες με μη γνήσιες ρυθμίσεις, οι οποίες χρησιμοποιούν εταιρίες-οχήματα για τη μεταφορά των κερδών που εισπράττουν σε άλλη εταιρία του ομίλου, η οποία είναι ο πραγματικός δικαιούχος τους. Ωστόσο, η υπόθεση της οποίας έχει επιληφθεί έχει χαρακτηριστικά τα οποία καθιστούν αναγκαία την παροχή επιπλέον διευκρινίσεων, πέραν των παρεχομένων από την εν λόγω απόφαση, ως προς το περιεχόμενο της διάταξης αυτής.
27 Συναφώς, πρώτον, κατά το αιτούν δικαστήριο, από την απόφαση που μνημονεύθηκε στην προηγούμενη σκέψη προκύπτει ότι κρίσιμο στοιχείο για τη διαπίστωση κατάχρησης είναι ότι η εταιρία που λαμβάνει τα μερίσματα δεν ασκεί πραγματική οικονομική δραστηριότητα, αλλά αποτελεί εταιρία-όχημα, έχουσα ως μοναδική δραστηριότητα την είσπραξη των μερισμάτων και τη μεταβίβασή τους στον πραγματικό δικαιούχο ή σε άλλες εταιρίες-οχήματα.
28 Εν προκειμένω, όμως, η Επιθεώρηση δεν αμφισβήτησε ότι η Retal ασκεί πραγματική οικονομική δραστηριότητα, αλλά στήριξε τη διαπίστωσή της περί καταχρήσεως στην ύπαρξη μη γνήσιας ρύθμισης επικαλούμενη πλείονα στοιχεία.
29 Ειδικότερα, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η Επιθεώρηση θεώρησε ως μη γνήσια ρύθμιση την αλυσίδα συναλλαγών στην οποία η καταχωρισμένη στο Bélize εταιρία Clendon Holdings Inc., η οποία ήλεγχε το 100 % του κεφαλαίου της Retal, πώλησε όλες τις μετοχές της Retal στην κυπριακή εταιρία PPH Polymer Products Holding Ltd (στο εξής: PPH), η οποία είχε συσταθεί λιγότερο από τρεις μήνες πριν, έναντι 310 400 000 ευρώ.
30 Το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι, κατά την Επιθεώρηση, η καταβολή του τιμήματος για την απόκτηση του κεφαλαίου της Retal μεταφέρθηκε στο έτος 2027 και ότι η συνακόλουθη απαίτηση εκχωρήθηκε από την Clendon Holdings στον PG, ο οποίος ήταν ήδη ο πραγματικός δικαιούχος τόσο της Clendon Holdings όσο και της PPH. Δημιουργήθηκε έτσι οφειλή της PPH προς τον PG. Εν τέλει, κατόπιν όλων αυτών των συναλλαγών, ο PG έλαβε ένα σημαντικό χρηματικό ποσό από την PPH, υπό μορφή δανείων και εκχωρήσεων δικαιωμάτων, το οποίο προήλθε από τα μερίσματα που διένειμαν οι λιθουανικές εταιρίες και χρησιμοποιήθηκε για την εξόφληση της οφειλής της PPH προς τον PG. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιθεώρηση συνάγει από τις άνω συναλλαγές την ύπαρξη μη γνήσιας ρύθμισης, με σκοπό την αποφυγή της φορολόγησης των μερισμάτων αυτών στη Λιθουανία.
31 Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ακόμη ότι, ενώπιόν του, η NEO υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, ότι η Retal, ως επιχείρηση που ασκεί πραγματική οικονομική δραστηριότητα, είναι ο πραγματικός δικαιούχος, κατά την έννοια, μεταξύ άλλων, της Σύμβασης Λιθουανίας-Κύπρου, η οποία στηρίζεται στο υπόδειγμα φορολογικής σύμβασης του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) για την εξάλειψη της διπλής φορολογίας στον τομέα των φόρων εισοδήματος και κεφαλαίου (στο εξής: υπόδειγμα σύμβασης του ΟΟΣΑ).
32 Κατά το αιτούν δικαστήριο, πρέπει, στο πλαίσιο αυτό, να εξακριβωθεί αν συνάδει με τους σκοπούς της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες η εθνική πρακτική που συνίσταται στην εφαρμογή του λιθουανικού αντικαταχρηστικού κανόνα σε μερίσματα τα οποία, μολονότι διανεμήθηκαν σε εταιρία η οποία ασκεί πράγματι οικονομική δραστηριότητα, στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν σε μη γνήσιες συναλλαγές.
33 Δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, με την επίμαχη απόφαση, η Επιθεώρηση τόνισε ότι τα μερίσματα που εισέπραξε η Retal το 2016 και το 2017 αποτελούνταν ως επί το πλείστον από μερίσματα διανεμηθέντα από τη NEO και τη Retal LT. Η Επιθεώρηση στηρίχθηκε ακόμη στο γεγονός ότι τα ποσά των μερισμάτων που διένειμαν η NEO και η Retal LT στη Retal ήταν όμοια με τα ποσά των μερισμάτων που διένειμε η Retal στην PPH, καθώς και στο γεγονός ότι το ποσό των οφειλών της PPH προς τον PG ήταν αντίστοιχο προς τα ποσά που όφειλε η PPH στην Clendon Holdings.
34 Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, συνεπώς, αν η αντιστοιχία μεταξύ των ποσών των μερισμάτων που μεταφέρονται σε διάφορα στάδια μιας αλυσίδας συναλλαγών αρκεί για να διαπιστωθεί η ύπαρξη «αλυσίδας μεταφοράς μερισμάτων».
35 Τρίτον, το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί ότι η Επιθεώρηση εφάρμοσε ως προς τη NEO τον λιθουανικό αντικαταχρηστικό κανόνα επικαλούμενη τη διενέργεια μη γνήσιων συναλλαγών εκτός Λιθουανίας μεταξύ φυσικών και νομικών προσώπων που δεν κατοικούν στη Λιθουανία.
36 Το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν η εφαρμογή του κανόνα αυτού σε μια τέτοια περίπτωση συνάδει με τους σκοπούς της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες και με την αρχή της αναλογικότητας.
37 Τέταρτον, το αιτούν δικαστήριο υπενθυμίζει ότι μία από τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για την εφαρμογή τόσο του λιθουανικού αντικαταχρηστικού κανόνα όσο και του αντικαταχρηστικού κανόνα της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες είναι η απόκτηση φορολογικού πλεονεκτήματος. Διερωτάται, συνεπώς, αν μπορεί να θεωρηθεί ότι η NEO αποκόμισε τέτοιο πλεονέκτημα παρά το γεγονός ότι η αλυσίδα συναλλαγών στην οποία συμμετείχε η NEO κατέληγε στον PG, ήτοι φυσικό πρόσωπο που δεν κατοικεί στη Λιθουανία, ο οποίος αποκόμισε φορολογικό πλεονέκτημα χρησιμοποιώντας τα μερίσματα που διένειμε η NEO.
38 Πέμπτον, το αιτούν δικαστήριο εκθέτει ότι, σύμφωνα με την απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2019, T Danmark και Y Denmark (C‑116/16 και C‑117/16, EU:C:2019:135, σκέψη 101), ένδειξη περί του ότι υπάρχει ρύθμιση με σκοπό την αδικαιολόγητη υπαγωγή μιας οντότητας στην απαλλαγή του άρθρου 5 της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες αποτελεί το γεγονός ότι το σύνολο ή σχεδόν το σύνολο των μερισμάτων καταβάλλεται εντός πολύ σύντομου χρονικού διαστήματος από την εταιρία που τα εισέπραξε σε οντότητες που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις εφαρμογής της οδηγίας.
39 Ως εκ τούτου, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι πρέπει να καθοριστεί αν, προκειμένου να διαπιστωθεί η ύπαρξη μη γνήσιας ρύθμισης, ασκεί επιρροή το γεγονός ότι τα μερίσματα δεν καταβλήθηκαν εφάπαξ στη Retal, αλλά καταβάλλονταν σε βάθος χρόνου.
40 Τέλος, έκτον, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η Επιθεώρηση δεν εξέτασε αν η NEO, ως θυγατρική ανήκουσα σε όμιλο εταιριών και εξαρτώμενη από τις αποφάσεις του μετόχου της, γνώριζε ή μπορούσε να γνωρίζει την πραγματοποίηση μη γνήσιων συναλλαγών εντός του ομίλου. Διερωτάται, συνεπώς, κατά πόσον η γνώση αυτή ασκεί επιρροή όσον αφορά την εφαρμογή ως προς την ως άνω θυγατρική του αντικαταχρηστικού κανόνα της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες.
41 Υπό τις συνθήκες αυτές, η Mokestinių ginčų komisija prie Lietuvos Respublikos Vyriausybės (Επιτροπή φορολογικών διαφορών της Κυβέρνησης της Λιθουανίας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν της διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα εξής προδικαστικά ερωτήματα:
«1) Υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, συνάδει με τους σκοπούς του αντικαταχρηστικού κανόνα της οδηγίας [για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες] εθνική πρακτική που αποκλείει, στο κράτος του καταβάλλοντος τα μερίσματα, τη δυνατότητα απαλλαγής από την παρακράτηση φόρου επί των μερισμάτων στην πηγή, όταν τα μερίσματα καταβάλλονται σε πραγματική μητρική εταιρία η οποία δραστηριοποιείται σε άλλο κράτος μέλος της Ένωσης και, ως εκ τούτου, δεν αποτελεί μη γνήσια οντότητα, στον βαθμό που ασκεί εμπορική δραστηριότητα και τα μερίσματα καταβάλλονται σε αυτήν ως δικαιούχο των μερισμάτων, αλλά η οποία θεωρείται από τη φορολογική αρχή ως συμμετέχουσα σε αλυσίδα μη γνήσιων συναλλαγών λόγω της καταβολής/μεταφοράς των μερισμάτων μέσω αυτής στον δικαιούχο ολόκληρου του ομίλου εταιριών;
2) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, μπορεί η αλυσιδωτή μεταφορά μερισμάτων να στηριχθεί στην αντιστοιχία μεταξύ των ποσών των μερισμάτων (παρόμοιων και ταυτιζόμενων) που μεταφέρθηκαν στο πλαίσιο αλυσίδας συναλλαγών;
3) Υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, είναι συμβατοί οι σκοποί του αντικαταχρηστικού κανόνα της οδηγίας [για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες], συμπεριλαμβανομένης της αρχής της αναλογικότητας που διατυπώνεται στις [αιτιολογικές σκέψεις] της οδηγίας [2015/121], με εθνική πρακτική κατά την οποία η φορολογική αρχή εφαρμόζει τον αντικαταχρηστικό κανόνα στο κράτος διανομής των μερισμάτων, μολονότι οι πράξεις που οδήγησαν στην αναγνώριση μιας αλυσίδας πράξεων ως ρύθμισης (την οποία η φορολογική αρχή θεωρεί μη γνήσια) πραγματοποιήθηκαν σε άλλο κράτος μέλος της Ένωσης από φορολογικούς κατοίκους του εν λόγω άλλου κράτους μέλους της Ένωσης;
4) Παρέχει ο αντικαταχρηστικός κανόνας στο κράτος του καταβάλλοντος τα μερίσματα δικαίωμα παρακρατήσεως φόρου επί των μερισμάτων στην πηγή όταν το φορολογικό πλεονέκτημα γεννάται σε οποιοδήποτε στάδιο της αλυσίδας των συναλλαγών; Μπορεί να θεωρηθεί ότι η προσφεύγουσα έτυχε φορολογικού πλεονεκτήματος αντίθετου προς το αντικείμενο ή τον σκοπό της οδηγίας [για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες] αν, συνεπεία της δημιουργίας της εν λόγω αλυσίδας συναλλαγών, αποκτά φορολογικό πλεονέκτημα ο τελικός δικαιούχος, ο οποίος χρησιμοποιεί τα μερίσματα που κατέβαλε η προσφεύγουσα για να αποκτήσει το εν λόγω πλεονέκτημα;
5) Υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, μπορούν οι διατάξεις του άρθρου 1, παράγραφος 2, της οδηγίας για [τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες] να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι η εφαρμογή του κανόνα της “απαλλαγής των συμμετοχών”, ο οποίος αποτελεί τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των διατάξεων του άρθρου 5 της οδηγίας 2011/96/ΕΕ, μπορεί να αποκλειστεί λόγω καταχρήσεως δικαιώματος λόγω της χρήσεως των εισπραχθέντων μερισμάτων, όταν η είσπραξη και η χρήση των μερισμάτων (η περαιτέρω διανομή των κερδών) έλαβε χώρα επί συνεχές χρονικό διάστημα;
6) Υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, συνάδει με τους σκοπούς του αντικαταχρηστικού κανόνα της οδηγίας [για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες] εθνική πρακτική κατά την οποία οι συνέπειες της φορολογικής αρχής εφαρμόζονται σε καταβάλλοντα μερίσματα, χωρίς να εκτιμάται αν αυτός γνώριζε και/ή μπορούσε να γνωρίζει την ύπαρξη αλυσίδας μη γνήσιων συναλλαγών;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος
42 Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί εάν ο αντικαταχρηστικός κανόνας της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική πρακτική κατά την οποία η φορολογική αρχή κράτους μέλους επιβάλλει παρακράτηση φόρου στην πηγή επί των μερισμάτων που διανέμει θυγατρική εγκατεστημένη στο εν λόγω κράτος μέλος στη μητρική της εταιρία που εδρεύει σε άλλο κράτος μέλος, για τον λόγο ότι η μητρική εταιρία συμμετέχει σε αλυσίδα εν όλω ή εν μέρει μη γνήσιων συναλλαγών, η οποία καταλήγει στη μεταβίβαση των μερισμάτων στο φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ελέγχει, άμεσα ή έμμεσα, το σύνολο των εμπλεκομένων εταιριών, ακόμη και αν η μητρική εταιρία ασκεί πράγματι οικονομική δραστηριότητα και, επομένως, δεν αποτελεί εταιρία-όχημα.
43 Επισημαίνεται, κατ’ αρχάς, ότι σύμφωνα με τις αιτιολογικές σκέψεις 3 έως 6 της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες σκοπός της οδηγίας είναι να απαλλάσσονται τα μερίσματα και τα λοιπά κέρδη που διανέμονται από τις θυγατρικές στις μητρικές εταιρίες από την παρακράτηση φόρου στην πηγή και η κατάργηση της διπλής φορολογίας των εισοδημάτων αυτών σε επίπεδο μητρικής εταιρίας, προκειμένου να διευκολυνθούν οι συνενώσεις εταιριών σε επίπεδο Ένωσης (απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 2022, Viva Telecom Bulgaria, C‑257/20, EU:C:2022:125, σκέψη 59).
44 Η οδηγία αποβλέπει δηλαδή στο να εξασφαλίσει την ουδετερότητα, σε επίπεδο φορολογίας, της διανομής κερδών από μια εγκατεστημένη σε κράτος μέλος εταιρία στην εγκατεστημένη σε άλλο κράτος μέλος μητρική της εταιρία (απόφαση 24ης Φεβρουαρίου 2022, Viva Telecom Bulgaria, C‑257/20, EU:C:2022:125, σκέψη 60).
45 Προς τούτο, το άρθρο 1, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της οδηγίας προβλέπει ότι αυτή εφαρμόζεται στις διανομές κερδών που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο διασυνοριακής σχέσης από θυγατρική προς τη μητρική της εταιρία, ενώ το άρθρο 5 της οδηγίας προβλέπει την απαλλαγή των διανεμόμενων κερδών από την παρακράτηση φόρου στην πηγή.
46 Αποτελεί, ωστόσο, γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης ότι οι πολίτες δεν μπορούν να επικαλούνται δολίως ή καταχρηστικώς τις διατάξεις του. Δυνάμει της αρχής αυτής, ένα κράτος μέλος οφείλει να αρνηθεί να εφαρμόσει τις διατάξεις αυτές, όταν η επίκλησή τους δεν αποσκοπεί στην επίτευξη των στόχων των εν λόγω διατάξεων, αλλά στην άντληση οφέλους από το δίκαιο της Ένωσης χωρίς να πληρούνται τυπικώς οι προϋποθέσεις για την παροχή του συγκεκριμένου οφέλους (πρβλ. απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2019, T Danmark και Y Denmark, C‑116/16 και C‑117/16, EU:C:2019:135, σκέψεις 70 έως 72).
47 Όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές σκέψεις 1, 2 και 5 της οδηγίας 2015/121, ο νομοθέτης της Ένωσης προσέθεσε τον αντικαταχρηστικό κανόνα στην οδηγία για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες ακριβώς προκειμένου να διασφαλίσει την τήρηση της ως άνω αρχής.
48 Δυνάμει του κανόνα αυτού, τα κράτη μέλη δεν παρέχουν τα οφέλη που προβλέπει η οδηγία σε ρύθμιση ή σειρά ρυθμίσεων οι οποίες εφαρμόζονται έχοντας ως κύριο σκοπό ή ως έναν από τους κύριους σκοπούς τους την απόκτηση φορολογικού πλεονεκτήματος που παρακωλύει το αντικείμενο ή τον σκοπό της οδηγίας και, ως εκ τούτου, δεν είναι γνήσιες λαμβανομένων υπόψη όλων των κρίσιμων γεγονότων και συνθηκών. Η διάταξη αυτή διευκρινίζει ότι μια ρύθμιση μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερα στάδια ή μέρη και ότι μια ρύθμιση ή σειρά ρυθμίσεων θεωρείται μη γνήσια στον βαθμό που δεν τίθεται σε εφαρμογή για βάσιμους εμπορικούς λόγους που απηχούν την οικονομική πραγματικότητα.
49 Κατά πάγια νομολογία, για την ερμηνεία διάταξης του δικαίου της Ένωσης πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όχι μόνον το γράμμα της διάταξης, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος [βλ. αποφάσεις της 17ης Νοεμβρίου 1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, σκέψη 12, και της 30ής Απριλίου 2025, Generalstaatsanwaltschaft Frankfurt am Main (Εξαγωγή μετρητών στη Ρωσία), C‑246/24, EU:C:2025:295, σκέψη 18 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
50 Όσον αφορά το κείμενο του αντικαταχρηστικού κανόνα της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες, από αυτό προκύπτει ότι τα πλεονεκτήματα που προβλέπει η οδηγία δεν χορηγούνται εφόσον πληρούνται δύο προϋποθέσεις. Αφενός, πρέπει να πρόκειται για μη γνήσια ρύθμιση, κατά την έννοια του εν λόγω κανόνα. Αφετέρου, η ρύθμιση πρέπει να έχει τεθεί σε εφαρμογή έχοντας ως κύριο σκοπό ή ως έναν από τους κύριους σκοπούς της την απόκτηση φορολογικού πλεονεκτήματος αντίθετου προς το αντικείμενο της οδηγίας (απόφαση της 3ης Απριλίου 2025, Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, σκέψη 45).
51 Η δεύτερη αυτή προϋπόθεση θα εξεταστεί στο πλαίσιο των απαντήσεων που θα δοθούν, αφενός, στο τρίτο και στο τέταρτο προδικαστικό ερώτημα και, αφετέρου, στο έκτο προδικαστικό ερώτημα.
52 Όσον αφορά την πρώτη προϋπόθεση εφαρμογής του αντικαταχρηστικού κανόνα της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες, ήτοι τον χαρακτηρισμό μιας αλυσίδας συναλλαγών ως μη γνήσιας ρύθμισης, από τη διατύπωση του κανόνα δεν προκύπτει ότι αυτός έχει εφαρμογή μόνο σε συγκεκριμένες καταστάσεις ή σε συγκεκριμένα είδη ρυθμίσεων. Αντιθέτως, υιοθετεί μια συνολική προσέγγιση, η οποία συνίσταται στον εντοπισμό, υπό το πρίσμα του συνόλου των σχετικών γεγονότων και συνθηκών, των μη γνήσιων ρυθμίσεων, χαρακτηριστικό των οποίων είναι η έλλειψη βάσιμων εμπορικών λόγων που να απηχούν την οικονομική πραγματικότητα (πρβλ. απόφαση της 3ης Απριλίου 2025, Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, σκέψη 25).
53 Όσον αφορά το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται ο αντικαταχρηστικός κανόνας της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες καθώς και τον σκοπό του, από τις αιτιολογικές σκέψεις 4 και 5 της οδηγίας 2015/121 προκύπτει ότι, δεδομένης της ποικιλομορφίας των εθνικών φορολογικών συστημάτων, ο κανόνας αυτός συμβάλλει σημαντικά στην αποτροπή των καταχρήσεων της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες και στη διασφάλιση μεγαλύτερης συνέπειας στην εφαρμογή της σε διαφορετικά κράτη μέλη. Πρέπει να γίνει δεκτό ότι, λαμβανομένων υπόψη τόσο του σημείου στο οποίο διατυπώνεται, ήτοι στο πρώτο άρθρο της οδηγίας 2015/121, όσο και του εκπεφρασμένου σκοπού του, ο κανόνας αυτός έχει οριζόντιο χαρακτήρα, στοιχείο που συνηγορεί επίσης υπέρ μιας ερμηνείας βάσει της οποίας η εφαρμογή του να μην περιορίζεται σε ορισμένες μόνον περιστάσεις. Μια στενότερη ερμηνεία δεν θα ήταν σύμφωνη με τον σκοπό που έγκειται στην αποτροπή των καταχρηστικών πρακτικών (πρβλ. απόφαση της 3ης Απριλίου 2025, Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, σκέψη 26).
54 Υπενθυμίζεται, εξάλλου, ότι, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 7 της οδηγίας 2015/121, όταν εκτιμάται εάν μια ρύθμιση ή σειρά ρυθμίσεων είναι καταχρηστική, οι φορολογικές υπηρεσίες των κρατών μελών θα πρέπει να προβαίνουν σε αντικειμενική ανάλυση όλων των σχετικών γεγονότων και συνθηκών. Η διατύπωση αυτή επαναλαμβάνεται κατ’ ουσίαν στο άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες, σύμφωνα με το οποίο τα οφέλη της οδηγίας δεν παρέχονται σε ρύθμιση ή σειρά ρυθμίσεων οι οποίες δεν είναι γνήσιες λαμβανομένων υπόψη όλων των σχετικών γεγονότων και συνθηκών (απόφαση της 3ης Απριλίου 2025, Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, σκέψη 39).
55 Επομένως, σε περίπτωση ρύθμισης αποτελούμενης από πλείονα στάδια, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλα τα σχετικά γεγονότα και οι συνθήκες προκειμένου να διαπιστωθεί αν κάποιο από τα στάδια αυτά δεν είναι γνήσιο. Από κανένα στοιχείο του αντικαταχρηστικού κανόνα της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες δεν προκύπτει ότι τα κρίσιμα γεγονότα και συνθήκες των οποίων η εξέταση είναι αναγκαία ενόψει της διαπίστωσης αυτής περιορίζονται στην κατάσταση που επικρατούσε κατά τον χρόνο ενός εκ των σταδίων της επίμαχης ρύθμισης (πρβλ. απόφαση της 3ης Απριλίου 2025, Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, σκέψη 41).
56 Επομένως, από τη γραμματική, συστηματική και τελολογική ερμηνεία του αντικαταχρηστικού κανόνα της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες προκύπτει ότι ο κανόνας αυτός εφαρμόζεται οριζόντια, σε κάθε μορφή μη γνήσιας ρύθμισης, και όχι μόνον στις ρυθμίσεις που εμπεριέχουν συγκεκριμένες παραμέτρους.
57 Εναπόκειται, συνεπώς, στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει, υπό το πρίσμα του συνόλου των περιστάσεων της υπόθεσης της κύριας δίκης, αν, εν προκειμένω, συντρέχουν τα στοιχεία μιας καταχρηστικής πρακτικής (πρβλ. απόφαση της 3ης Απριλίου 2025, Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, σκέψεις 30 και 40).
58 Το Δικαστήριο, μολονότι δεν εναπόκειται σε αυτό να εκτιμήσει τα πραγματικά περιστατικά της κύριας δίκης, μπορεί, ωστόσο, αποφαινόμενο επί προδικαστικής παραπομπής, να παράσχει στο εθνικό δικαστήριο ενδείξεις προκειμένου να το καθοδηγήσει κατά την εκτίμηση της υπόθεσης της οποίας έχει επιληφθεί (πρβλ. απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2019, T Danmark και Y Denmark, C‑116/16 και C‑117/16, EU:C:2019:135, σκέψη 99).
59 Συναφώς, υπενθυμίζεται προκαταρκτικώς ότι, κατά τη νομολογία, το βάρος απόδειξης όσον αφορά την ύπαρξη στοιχείων που συνιστούν καταχρηστική πρακτική φέρει η φορολογική αρχή του κράτους μέλους που προτίθεται να αρνηθεί σε εταιρία που διένειμε μερίσματα σε εταιρία εγκατεστημένη σε άλλο κράτος μέλος την απαλλαγή την οποία προβλέπει το άρθρο 5 της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες. Δεν είναι όμως δυνατόν η φορολογική αρχή να βαρύνεται με απόδειξη την οποία θα της ήταν αδύνατον να προσκομίσει (πρβλ. απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2019, T Danmark και Y Denmark, C‑116/16 και C‑117/16, EU:C:2019:135, σκέψεις 117 έως 118).
60 Υπενθυμίζεται επίσης, πρώτον, ότι, όπως επισήμανε το αιτούν δικαστήριο, προκειμένου περί απαλλαγής από την παρακράτηση φόρου στην πηγή όπως η προβλεπόμενη στο άρθρο 5 της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες, το Δικαστήριο έχει χαρακτηρίσει ως τεχνητή ρύθμιση όμιλο εταιριών ο οποίος δεν έχει δημιουργηθεί για λόγους που αντικατοπτρίζουν την οικονομική πραγματικότητα, έχει αμιγώς τυπική διάρθρωση και του οποίου κύριος σκοπός ή ένας εκ των κύριων σκοπών είναι η απόκτηση φορολογικού πλεονεκτήματος αντίθετου προς το αντικείμενο ή τον σκοπό του εφαρμοστέου φορολογικού δικαίου. Το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει ότι τέτοια περίπτωση συντρέχει ιδίως όταν, με την παρεμβολή οντότητας-οχήματος στη διάρθρωση του ομίλου μεταξύ της εταιρίας που καταβάλλει μερίσματα και της εταιρίας του ομίλου που είναι δικαιούχος των μερισμάτων, αποφεύγεται η καταβολή φόρων επί των μερισμάτων (απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2019, T Danmark και Y Denmark, C‑116/16 και C‑117/16, EU:C:2019:135, σκέψη 100).
61 Από τα ανωτέρω δεν μπορεί εντούτοις να συναχθεί ότι ο αντικαταχρηστικός κανόνας της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες εφαρμόζεται μόνο στις ρυθμίσεις που περιλαμβάνουν εταιρίες-οχήματα και ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη περίπτωση δεν εμπίπτει στον κανόνα αυτόν επειδή στην επίμαχη αλυσίδα συναλλαγών δεν παρεμβάλλεται εταιρία-όχημα. Αντιθέτως, από τη σκέψη 100 της απόφασης της 26ης Φεβρουαρίου 2019, T Danmark και Y Denmark (C‑116/16 και C‑117/16, EU:C:2019:135), προκύπτει ότι η περίπτωση εταιρίας-οχήματος αποτελεί απλώς ένα παράδειγμα, μεταξύ άλλων, για την εφαρμογή της αρχής της απαγόρευσης των καταχρηστικών πρακτικών, όπερ υποδηλώνεται με τη χρήση του επιρρήματος «ιδίως».
62 Κατά συνέπεια, το γεγονός ότι, σε μια ρύθμιση που περιλαμβάνει πλείονα στάδια, η πρώτη συναλλαγή συνίσταται στη διανομή μερισμάτων από θυγατρική σε μητρική εταιρία που ασκεί πραγματική οικονομική δραστηριότητα δεν αρκεί για να συναχθεί το συμπέρασμα ότι δεν υφίσταται καταχρηστική πρακτική. Συγκεκριμένα, η ανάλυση μόνον της οικονομικής δραστηριότητας της μητρικής εταιρίας, χωρίς να ληφθούν υπόψη τα λοιπά κρίσιμα στοιχεία, δεν συνάδει με την ανάγκη συνολικής εξέτασης, κατά την έννοια της νομολογίας που παρατίθεται στις σκέψεις 52 έως 55 της παρούσας απόφασης.
63 Στα λοιπά αυτά στοιχεία που πρέπει να αξιολογηθούν περιλαμβάνονται εκείνα που παρέθεσε η Επιθεώρηση ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, ήτοι η πώληση μετοχών της εταιρίας, η σύναψη συμβάσεων δανείου και η εκχώρηση απαιτήσεων, κατά τα προεκτεθέντα στις σκέψεις 29 και 30 της παρούσας απόφασης.
64 Δεύτερον, όσον αφορά τη Σύμβαση Λιθουανίας-Κύπρου, την οποία μνημονεύει το αιτούν δικαστήριο, υπενθυμίζεται ότι, κατά τη νομολογία, το Δικαστήριο δεν είναι βέβαια αρμόδιο να αποφαίνεται επί της ενδεχόμενης παράβασης, εκ μέρους κράτους μέλους, των διατάξεων σύμβασης που έχει συναφθεί μεταξύ δύο ή περισσοτέρων κρατών μελών με σκοπό την εξάλειψη ή την άμβλυνση των συνεπειών της συνύπαρξης διαφορετικών εθνικών φορολογικών συστημάτων. Επίσης, το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να εξετάζει ούτε τη σχέση μεταξύ εθνικού μέτρου και των διατάξεων σύμβασης που έχει συναφθεί για την αποφυγή της διπλής φορολογίας, δεδομένου ότι το ζήτημα αυτό δεν έχει σχέση με την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης (απόφαση της 12ης Μαρτίου 2026, Marhaux, C‑150/25, EU:C:2026:188, σκέψη 22 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
65 Τούτου λεχθέντος, γεγονός παραμένει ότι, στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να αποφαίνεται προδικαστικώς επί της ερμηνείας διατάξεως του δικαίου της Ένωσης υπό το πρίσμα της πραγματικής και νομικής κατάστασης που περιγράφει το αιτούν δικαστήριο στην αίτησή του (απόφαση της 12ης Μαρτίου 2026, Marhaux, C‑150/25, EU:C:2026:188, σκέψη 23).
66 Επομένως, όταν το αιτούν δικαστήριο μνημονεύει την ύπαρξη σύμβασης για την αποφυγή της διπλής φορολογίας ως στοιχείο του κρίσιμου κανονιστικού πλαισίου, το Δικαστήριο πρέπει να λάβει υπόψη τη σύμβαση αυτή και την ερμηνεία της από το αιτούν δικαστήριο, προκειμένου να του παράσχει μια χρήσιμη ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης (απόφαση της 12ης Μαρτίου 2026, Marhaux, C‑150/25, EU:C:2026:188, σκέψη 24 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
67 Εν προκειμένω, από το άρθρο 10, παράγραφοι 1 και 2, της Σύμβασης Λιθουανίας-Κύπρου προκύπτει ότι, όταν θυγατρική εταιρία καταβάλλει μερίσματα στη μητρική της εταιρία, η φορολογική αρχή του κράτους στο οποίο είναι εγκατεστημένη η θυγατρική δεν μπορεί να φορολογήσει τα μερίσματα αυτά, εφόσον «πραγματικός δικαιούχος» των μερισμάτων αυτών είναι η μητρική εταιρία.
68 Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο, στο οποίο εναπόκειται να ερμηνεύσει το εθνικό δίκαιο και τη Σύμβαση Λιθουανίας-Κύπρου, εκτιμά ότι η Σύμβαση αυτή πρέπει να ερμηνευθεί υπό το πρίσμα των σχολίων επί του υποδείγματος σύμβασης του ΟΟΣΑ. Από το σημείο 12.5 των σχολίων επί του άρθρου 10 του υποδείγματος σύμβασης του ΟΟΣΑ προκύπτει ότι το γεγονός ότι αποδέκτης των μερισμάτων είναι ο «πραγματικός δικαιούχος» των μερισμάτων δεν σημαίνει ότι εφαρμόζεται αυτομάτως η φορολογική ελάφρυνση που προβλέπεται στο άρθρο 10, παράγραφος 2, του υποδείγματος. Συγκεκριμένα, η εν λόγω ελάφρυνση δεν πρέπει να παρέχεται σε περιπτώσεις κατάχρησης της διάταξης της παραγράφου αυτής.
69 Εν πάση περιπτώσει, από τη νομολογία προκύπτει ότι δεν χωρεί επίκληση συμβάσεων μεταξύ κρατών μελών, ακόμη και αν αυτές έχουν συναφθεί βάσει του υποδείγματος σύμβασης του ΟΟΣΑ, προκειμένου να επιτευχθεί αποτέλεσμα αντίθετο προς το δίκαιο της Ένωσης (πρβλ. αποφάσεις της 14ης Δεκεμβρίου 2006, Denkavit Internationaal και Denkavit France, C‑170/05, EU:C:2006:783, σκέψη 53, και της 29ης Ιουλίου 2024, Keva κ.λπ., C‑39/23, EU:C:2024:648, σκέψη 48).
70 Βάσει των προεκτεθέντων, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ο αντικαταχρηστικός κανόνας της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται, κατ’ αρχήν, σε εθνική πρακτική κατά την οποία η φορολογική αρχή κράτους μέλους επιβάλλει παρακράτηση φόρου στην πηγή επί των μερισμάτων που διανέμει θυγατρική εταιρία εγκατεστημένη στο εν λόγω κράτος μέλος στη μητρική της εταιρία που εδρεύει σε άλλο κράτος μέλος, για τον λόγο ότι η μητρική εταιρία συμμετέχει σε αλυσίδα εν όλω ή εν μέρει μη γνήσιων συναλλαγών, η οποία καταλήγει στη μεταβίβαση των μερισμάτων στο φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ελέγχει άμεσα ή έμμεσα το σύνολο των εμπλεκομένων εταιριών, ακόμη και αν η μητρική εταιρία ασκεί πράγματι οικονομική δραστηριότητα και, επομένως, δεν αποτελεί εταιρία-όχημα.
Επί του δευτέρου και του πέμπτου προδικαστικού ερωτήματος
71 Με το δεύτερο και το πέμπτο προδικαστικό ερώτημα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν ο αντικαταχρηστικός κανόνας της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες έχει την έννοια ότι κρίσιμα στοιχεία προκειμένου η φορολογική αρχή κράτους μέλους να διαπιστώσει την ύπαρξη μη γνήσιας ρύθμισης αποτελούν, αφενός, το γεγονός ότι τα ποσά που μεταφέρονται μέσω αλυσίδας εν όλω ή εν μέρει μη γνήσιων συναλλαγών είναι όμοια ή πανομοιότυπα με τα ποσά των μερισμάτων που διανέμονται από θυγατρική εταιρία εγκατεστημένη σε αυτό το κράτος μέλος στη μητρική της εταιρία που εδρεύει σε άλλο κράτος μέλος και, αφετέρου, το γεγονός ότι οι μεταφορές των ποσών αυτών δεν πραγματοποιούνταν σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά τη διανομή των μερισμάτων, αλλά σε βάθος χρόνου.
72 Κατ’ αρχάς, δεδομένου ότι η NEO αμφισβητεί τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε το αιτούν δικαστήριο, υπενθυμίζεται ότι, κατά τη νομολογία, το εθνικό δικαστήριο είναι το μόνο αρμόδιο να διαπιστώσει και να εκτιμήσει τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης. Συνακόλουθα, το Δικαστήριο είναι αρμόδιο αποκλειστικώς να αποφαίνεται επί της ερμηνείας ή του κύρους ενωσιακού νομοθετήματος με βάση τη νομική κατάσταση και τα πραγματικά περιστατικά όπως περιγράφονται από το αιτούν δικαστήριο, προκειμένου να παράσχει στο δικαστήριο αυτό τα στοιχεία που είναι χρήσιμα για την επίλυση της διαφοράς που έχει υποβληθεί στην κρίση του. Κατά συνέπεια, ακόμη και σε περίπτωση αμφισβήτησης, από διάδικο της κύριας δίκης, των πραγματικών περιστατικών που εκτίθενται στην απόφαση περί παραπομπής, στα υποβαλλόμενα προδικαστικά ερωτήματα πρέπει να δίδεται απάντηση βάσει των στοιχείων που παραθέτει το αιτούν δικαστήριο (πρβλ. απόφαση της 5ης Ιουνίου 2025, Elektrorazpredelitelni mrezhi Zapad, C‑310/24, EU:C:2025:406, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
73 Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων που παρατίθενται στην υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, υπενθυμίζεται, κατά πρώτον, ότι, σύμφωνα με τη νομολογία, ένδειξη περί του ότι υπάρχει ρύθμιση με σκοπό την αδικαιολόγητη υπαγωγή στην απαλλαγή του άρθρου 5 της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες αποτελεί το γεγονός ότι το σύνολο ή σχεδόν το σύνολο των μερισμάτων καταβάλλεται εντός πολύ σύντομου χρονικού διαστήματος από την εταιρία που τα εισέπραξε σε οντότητες που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις εφαρμογής της οδηγίας (πρβλ. απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2019, T Danmark και Y Denmark, C‑116/16 και C‑117/16, EU:C:2019:135, σκέψεις 101 έως 103).
74 Συνεπώς, κατά την εκτίμηση περί του αν υπάρχει κατάχρηση, το αιτούν δικαστήριο μπορεί να λάβει υπόψη, ως σχετική ένδειξη, την αντιστοιχία μεταξύ των ποσών των μερισμάτων που εισπράττει η μητρική εταιρία και των ποσών τα οποία καταλήγουν, μέσω αλυσίδας συναλλαγών, στο φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ελέγχει τις εταιρίες που εμπλέκονται σε αυτήν.
75 Πρέπει, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι, όπως επισήμανε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν μπορεί, βάσει των στοιχείων αυτών, να συναχθεί ότι συντρέχει οπωσδήποτε κατάχρηση.
76 Κατά δεύτερον, μολονότι το γεγονός ότι η μητρική εταιρία καταβάλλει εντός συντόμου χρονικού διαστήματος σε άλλα φυσικά ή νομικά πρόσωπα τα μερίσματα που έλαβε από τη θυγατρική της μπορεί επίσης να συνιστά κρίσιμη ένδειξη για την ύπαρξη κατάχρησης, τούτο δεν σημαίνει ότι το σύντομο χρονικό διάστημα αποτελεί αναγκαίο στοιχείο προκειμένου να στοιχειοθετηθεί κατάχρηση.
77 Πράγματι, το γεγονός ότι οι κινήσεις κεφαλαίων εντός ομίλου εταιριών, οι οποίες ελέγχονται άμεσα ή έμμεσα από το ίδιο φυσικό ή νομικό πρόσωπο, πραγματοποιούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα και σε βάθος χρόνου δεν αποκλείει την ύπαρξη μη γνήσιας ρύθμισης, η οποία έχει τεθεί σε εφαρμογή προκειμένου να παρασχεθεί στο πρόσωπο αυτό η δυνατότητα να αποκομίσει φορολογικό πλεονέκτημα αντίθετο προς το αντικείμενο ή τον σκοπό της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες. Διευκρινίζεται, συναφώς, ότι μια μη γνήσια ρύθμιση της οποίας τα αποτελέσματα επαναλαμβάνονται επί ορισμένο χρονικό διάστημα είναι εξίσου αντίθετη προς το αντικείμενο ή τον σκοπό της οδηγίας όπως και μια εφάπαξ εφαρμοζόμενη ρύθμιση.
78 Επομένως, προκειμένου να προβεί σε αντικειμενική ανάλυση του συνόλου των κρίσιμων γεγονότων και συνθηκών, η φορολογική αρχή του κράτους μέλους στο οποίο εδρεύει η θυγατρική εταιρία που διανέμει τα μερίσματα δεν μπορεί να υποχρεωθεί να εξετάσει ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα. Αντιθέτως, όταν η ρύθμιση που ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα την κατάχρηση δικαιώματος παρεχόμενου από την οδηγία για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες συνεπάγεται, όπως εν προκειμένω, τη μεταβολή της διάρθρωσης του ομίλου στον οποίο υπάγεται η θυγατρική και τη διενέργεια δικαιοπραξιών για τη χορήγηση δανείων, η φορολογική αρχή πρέπει να συμπεριλάβει στην έρευνά της το σύνολο των στοιχείων που συμβάλλουν στην επέλευση της ενδεχόμενης κατάχρησης.
79 Βάσει των προεκτεθέντων, στο δεύτερο και το πέμπτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ο αντικαταχρηστικός κανόνας της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες έχει την έννοια ότι το γεγονός ότι τα ποσά που μεταφέρονται μέσω αλυσίδας εν όλω ή εν μέρει μη γνήσιων συναλλαγών είναι όμοια ή πανομοιότυπα με τα ποσά των μερισμάτων που διανέμονται από θυγατρική εταιρία εγκατεστημένη σε αυτό το κράτος μέλος στη μητρική της εταιρία που εδρεύει σε άλλο κράτος μέλος και το γεγονός ότι οι μεταφορές των ποσών αυτών δεν πραγματοποιούνται σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά τη διανομή των μερισμάτων, αλλά σε βάθος χρόνου, αποτελούν κρίσιμα στοιχεία προκειμένου να διαπιστωθεί η ύπαρξη μη γνήσιας ρύθμισης από τη φορολογική αρχή κράτους μέλους, η οποία πρέπει, πάντως, να προβαίνει σε αντικειμενική ανάλυση του συνόλου των κρίσιμων γεγονότων και συνθηκών προκειμένου να εξακριβώσει εάν συντρέχουν τα στοιχεία που συνιστούν καταχρηστική πρακτική.
Επί του τρίτου και του τετάρτου προδικαστικού ερωτήματος
80 Με το τρίτο και το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν ο αντικαταχρηστικός κανόνας της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες, ερμηνευόμενος υπό το πρίσμα της αρχής της αναλογικότητας, έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική πρακτική κατά την οποία η φορολογική αρχή κράτους μέλους επιβάλλει παρακράτηση φόρου στην πηγή επί των μερισμάτων που διανέμει θυγατρική εταιρία εγκατεστημένη στο εν λόγω κράτος μέλος στη μητρική της εταιρία η οποία εδρεύει σε άλλο κράτος μέλος, όταν οι συναλλαγές που θεωρούνται μη γνήσιες δεν έχουν πραγματοποιηθεί στο πρώτο κράτος μέλος, αλλά έχουν πραγματοποιηθεί από φυσικά ή νομικά πρόσωπα που δεν κατοικούν στο εν λόγω κράτος μέλος, συμπεριλαμβανομένου του προσώπου που αποκομίζει φορολογικό πλεονέκτημα χάρη στην απαλλαγή των μερισμάτων αυτών μετά τη διενέργεια όλων των σχετικών συναλλαγών, και ανεξάρτητα από το στάδιο της αλυσίδας συναλλαγών στο οποίο αποκτάται το φορολογικό πλεονέκτημα.
81 Κατά πρώτον, επισημαίνεται, συναφώς, ότι η οδηγία για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες αφορά διασυνοριακές καταστάσεις στις οποίες εμπλέκονται πάντοτε εταιρίες εγκατεστημένες σε διαφορετικά κράτη μέλη. Επομένως, οι καταστάσεις που ενδέχεται να εμπίπτουν στον αντικαταχρηστικό κανόνα της οδηγίας πρέπει να εξετάζονται σφαιρικά, ούτως ώστε να λαμβάνονται υπόψη και οι πράξεις που διενεργούνται εκτός του κράτους μέλους στο οποίο η φορολογική αρχή επιδιώκει να διαπιστώσει την ύπαρξη κατάχρησης δικαιώματος υπό το πρίσμα της οδηγίας και να ενεργήσει αναλόγως.
82 Κατά δεύτερον, σύμφωνα με τη νομολογία, λαμβανομένης υπόψη, μεταξύ άλλων, της αιτιολογικής σκέψης 8 της οδηγίας 2015/121, από την οποία προκύπτει ότι είναι δυνατόν ορισμένα μόνο στάδια ή τμήματα της ρύθμισης να μην είναι γνήσια και, ως εκ τούτου, να εμπίπτουν στον αντικαταχρηστικό κανόνα της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες, δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο μια ρύθμιση, η οποία τέθηκε αρχικώς σε εφαρμογή για βάσιμους εμπορικούς λόγους που απηχούσαν την οικονομική πραγματικότητα, να πρέπει να θεωρηθεί ως μη γνήσια από ένα ορισμένο χρονικό σημείο και μετά, λόγω του ότι διατηρήθηκε σε ισχύ παρά τη μεταβολή των συνθηκών, συνεπεία της οποίας η ρύθμιση αυτή δεν φαίνεται πλέον να δικαιολογείται από τέτοιους λόγους (πρβλ. απόφαση της 3ης Απριλίου 2025, Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, σκέψεις 34 έως 36).
83 Συνεπώς, η δυνατότητα εφαρμογής του αντικαταχρηστικού κανόνα σε μη γνήσια στάδια μιας ρύθμισης πρέπει να νοηθεί υπό την έννοια ότι, προκειμένου να εκτιμηθεί εάν ένα στάδιο της επίμαχης ρύθμισης είναι γνήσιο ή όχι, μπορούν να ληφθούν υπόψη συνθήκες οι οποίες διαμορφώθηκαν μετά τη δημιουργία της ρύθμισης (απόφαση της 3ης Απριλίου 2025, Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, σκέψη 37).
84 Κατά συνέπεια, όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, η γενική εισαγγελέας στο σημείο 56 των προτάσεών της και λαμβανομένου επίσης υπόψη του γεγονότος ότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 56 της παρούσας απόφασης, η ύπαρξη κατάχρησης πρέπει να αποδεικνύεται με αντικειμενική ανάλυση του συνόλου των κρίσιμων γεγονότων και συνθηκών, η φορολογική αρχή του κράτους μέλους κατοικίας της θυγατρικής οφείλει να προβεί σε συνολική εξέταση περιλαμβάνουσα τις συναλλαγές που διενεργήθηκαν εκτός του κράτους μέλους αυτού, είτε πριν είτε μετά τη διανομή των μερισμάτων από τη θυγατρική στη μητρική εταιρία.
85 Πράγματι, ο αντικαταχρηστικός κανόνας της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες δεν απαιτεί να αποδεικνύεται ότι η θυγατρική εταιρία η οποία διένειμε αρχικώς τα μερίσματα και επιδίωξε να τύχει απαλλαγής από την παρακράτηση του φόρου στην πηγή αποκόμισε φορολογικό πλεονέκτημα αντίθετο προς το αντικείμενο ή τον σκοπό της οδηγίας. Το εν λόγω πλεονέκτημα μπορεί να το αποκομίσει το φυσικό πρόσωπο που ελέγχει τον όμιλο εταιριών εντός του οποίου πραγματοποιείται η αλυσίδα συναλλαγών με σκοπό την απόκτηση του πλεονεκτήματος και που κατοικεί σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο της θυγατρικής που διένειμε αρχικώς τα μερίσματα. Επισημαίνεται, συναφώς, ότι τέτοια αδικαιολόγητα πλεονεκτήματα δεν θα μπορούσαν να εξαλειφθούν αν το κράτος μέλος που χορήγησε σε ημεδαπή θυγατρική εταιρία το ευεργέτημα της απαλλαγής από την παρακράτηση φόρου επί των εν λόγω μερισμάτων στην πηγή δεν μπορούσε να λάβει υπόψη και τις συναλλαγές που πραγματοποιήθηκαν εκτός του εν λόγω κράτους μέλους με τη χρήση των ποσών των μερισμάτων αυτών.
86 Όσον αφορά την αρχή της αναλογικότητας, στην οποία αναφέρεται το αιτούν δικαστήριο, υπενθυμίζεται ότι αυτή, αφενός, μνημονεύεται στην αιτιολογική σκέψη 6 της οδηγίας 2015/121 και, αφετέρου, αποτελεί γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης, η οποία κατοχυρώνεται με το άρθρο 5, παράγραφος 4, ΣΕΕ. Η τήρηση όμως της αρχής αυτής απαιτεί τα μέτρα που προβλέπουν τα κράτη μέλη να είναι ικανά να διασφαλίσουν την επίτευξη του σκοπού τους και να μην υπερβαίνουν το αναγκαίο προς τούτο όριο (απόφαση της 20ής Δεκεμβρίου 2017, Deister Holding και Juhler Holding, C‑504/16 και C‑613/16, EU:C:2017:1009, σκέψη 56 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Επομένως, τα μέτρα που λαμβάνουν οι εθνικές αρχές για να αποφεύγονται φορολογικές απάτες και οι καταχρήσεις των δικαιωμάτων που παρέχει η οδηγία για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες πρέπει να πληρούν τις προϋποθέσεις αυτές.
87 Πάντως, αφενός, η ερμηνεία του αντικαταχρηστικού κανόνα της οδηγίας κατά την οποία η ύπαρξη κατάχρησης μπορεί να αποδειχθεί μέσω ανάλυσης περιλαμβάνουσας τις συναλλαγές που πραγματοποιήθηκαν εκτός του κράτους μέλους εγκατάστασης της θυγατρικής είναι προδήλως πρόσφορη για την επίτευξη του εν λόγω σκοπού. Αφετέρου, η ερμηνεία αυτή είναι απαραίτητη για την καταπολέμηση των ρυθμίσεων των οποίων ο καταχρηστικός χαρακτήρας μπορεί να αποδειχθεί μόνον κατόπιν μιας τέτοιας ανάλυσης.
88 Εξάλλου, στο μέτρο που η NEO υποστηρίζει ότι η εν λόγω ερμηνεία συνεπάγεται αδικαιολόγητο περιορισμό της ελευθερίας εγκατάστασης και της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων, από τη νομολογία προκύπτει ότι, σύμφωνα με τη γενική αρχή της απαγόρευσης της κατάχρησης δικαιώματος, η οποία υπομνήσθηκε στη σκέψη 46 της παρούσας απόφασης, εταιρία εδρεύουσα σε κράτος μέλος δεν μπορεί να επικαλεστεί τις ελευθερίες που κατοχυρώνει η Συνθήκη ΛΕΕ προκειμένου να αμφισβητήσει τη νομοθετική ρύθμιση που διέπει τη φορολόγηση μερισμάτων καταβαλλόμενων σε εταιρία εγκατεστημένη σε άλλο κράτος μέλος, όταν αποδεικνύεται ότι η εφαρμογή της εν λόγω νομοθετικής ρύθμισης καθιστά δυνατή την αποτροπή της κατάχρησης δικαιώματος (πρβλ. απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2019, T Danmark και Y Denmark, C‑116/16 και C‑117/16, EU:C:2019:135, σκέψη 122).
89 Βάσει των προεκτεθέντων, στο τρίτο και το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ο αντικαταχρηστικός κανόνας της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες, ερμηνευόμενος υπό το πρίσμα της αρχής της αναλογικότητας, έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται σε εθνική πρακτική κατά την οποία η φορολογική αρχή κράτους μέλους επιβάλλει παρακράτηση φόρου στην πηγή επί των μερισμάτων που διανέμει θυγατρική εταιρία εγκατεστημένη στο εν λόγω κράτος μέλος στη μητρική της εταιρία η οποία εδρεύει σε άλλο κράτος μέλος, όταν οι συναλλαγές που θεωρούνται μη γνήσιες δεν έχουν πραγματοποιηθεί στο πρώτο κράτος μέλος, αλλά έχουν πραγματοποιηθεί από φυσικά ή νομικά πρόσωπα που δεν κατοικούν στο εν λόγω κράτος μέλος, συμπεριλαμβανομένου του προσώπου που αποκομίζει φορολογικό πλεονέκτημα χάρη στην απαλλαγή των μερισμάτων αυτών μετά τη διενέργεια όλων των σχετικών συναλλαγών, και ανεξάρτητα από το στάδιο της αλυσίδας συναλλαγών στο οποίο αποκτάται το φορολογικό πλεονέκτημα.
Επί του έκτου προδικαστικού ερωτήματος
90 Με το έκτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν ο αντικαταχρηστικός κανόνας της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική πρακτική κατά την οποία η φορολογική αρχή κράτους μέλους επιβάλλει παρακράτηση φόρου στην πηγή επί των μερισμάτων που διανέμει θυγατρική εταιρία εγκατεστημένη στο εν λόγω κράτος μέλος στη μητρική της εταιρία η οποία εδρεύει σε άλλο κράτος μέλος, χωρίς να αποδεικνύει ότι η θυγατρική γνώριζε ή μπορούσε να γνωρίζει ότι η διανομή των μερισμάτων αποτελούσε μέρος αλυσίδας εν όλω ή εν μέρει μη γνήσιων συναλλαγών.
91 Όπως προκύπτει, κατ’ ουσίαν, από τη σκέψη 50 της παρούσας απόφασης, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι ο χαρακτηρισμός μιας αλυσίδας συναλλαγών ως μη γνήσιας ρύθμισης αρκεί για να μη χορηγηθεί απαλλαγή από τον φόρο εταιριών για τα εισπραχθέντα μερίσματα, δυνάμει του αντικαταχρηστικού κανόνα της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες (πρβλ. απόφαση της 3ης Απριλίου 2025, Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, σκέψη 49). Απαιτείται επιπλέον η ρύθμιση να έχει τεθεί σε εφαρμογή έχοντας ως κύριο σκοπό ή ως έναν από τους κύριους σκοπούς της την απόκτηση φορολογικού πλεονεκτήματος αντίθετου προς το αντικείμενο ή τον σκοπό της οδηγίας (πρβλ. απόφαση της 3ης Απριλίου 2025, Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, σκέψη 46).
92 Υπενθυμίζεται ακόμη ότι, κατά πάγια νομολογία, προκειμένου να αποδειχθεί η ύπαρξη καταχρηστικής πρακτικής, απαιτείται, αφενός μεν, η συνδρομή ενός συνόλου αντικειμενικών περιστάσεων από τις οποίες να προκύπτει ότι, παρά την τυπική τήρηση των προϋποθέσεων που προβλέπει η νομοθεσία της Ένωσης, δεν επιτεύχθηκε ο επιδιωκόμενος με τη νομοθεσία αυτή σκοπός, αφετέρου δε, η ύπαρξη ενός υποκειμενικού στοιχείου το οποίο συνίσταται στη βούληση του ενδιαφερομένου να αποκομίσει όφελος από τη νομοθεσία της Ένωσης δημιουργώντας τεχνητά τις προϋποθέσεις που είναι αναγκαίες προς τούτο (απόφαση της 3ης Απριλίου 2025, Nordcurrent group, C‑228/24, EU:C:2025:239, σκέψη 47 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
93 Επομένως, για την εφαρμογή του αντικαταχρηστικού κανόνα της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες απαιτείται να πληρούται η προϋπόθεση περί υπάρξεως τέτοιου υποκειμενικού στοιχείου.
94 Όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αξιολογηθεί η προϋπόθεση αυτή, δέον να επισημανθεί ότι κάθε διανομή μερισμάτων την οποία αφορά η οδηγία συνιστά συναλλαγή στην οποία εμπλέκονται τουλάχιστον δύο εταιρίες.
95 Ειδικότερα, λαμβανομένων υπόψη των ορισμών της «μητρικής εταιρίας» και της «θυγατρικής εταιρίας» στο άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας, το οποίο προβλέπει ότι η πρώτη συμμετέχει κατά 10 % τουλάχιστον στο κεφάλαιο της δεύτερης, είναι δυνατόν η διανομή των μερισμάτων να προκύπτει από απόφαση της μητρικής εταιρίας.
96 Εξάλλου, μια τέτοια απόφαση μπορεί να αποτελεί μέρος σειράς αποφάσεων που λαμβάνονται εντός του ομίλου στον οποίο υπάγονται η θυγατρική που προβαίνει στη διανομή και η μητρική της εταιρία.
97 Αν, όμως, γινόταν δεκτό ότι η προϋπόθεση περί υπάρξεως του υποκειμενικού στοιχείου περί του οποίου έγινε λόγος στη σκέψη 92 της παρούσας απόφασης πρέπει να εκτιμηθεί μόνο στο επίπεδο της θυγατρικής, διά της εξακριβώσεως του αν αυτή γνώριζε ή μπορούσε να γνωρίζει ότι η συγκεκριμένη διανομή μερισμάτων αποτελεί μέρος αλυσίδας εν όλω ή εν μέρει μη γνήσιων συναλλαγών, η οποία τέθηκε σε εφαρμογή έχοντας ως κύριο σκοπό ή ως έναν από τους κύριους σκοπούς της την επίτευξη φορολογικού πλεονεκτήματος αντίθετου προς το αντικείμενο ή τον σκοπό της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες, θα θιγόταν η πρακτική αποτελεσματικότητα του αντικαταχρηστικού κανόνα της οδηγίας, καθώς και ο σκοπός του κανόνα αυτού, ο οποίος εκφράζει τη γενική αρχή της απαγόρευσης της κατάχρησης δικαιώματος, η οποία υπομνήσθηκε στη σκέψη 46 της παρούσας απόφασης.
98 Κατά συνέπεια, αρκεί να αποδειχθεί ότι το υποκειμενικό στοιχείο που συνίσταται στη βούληση να αντληθεί όφελος από τη νομοθεσία της Ένωσης, διά της τεχνητής δημιουργίας των προϋποθέσεων που απαιτούνται για την απόκτησή του, υπήρχε ως προς μία τουλάχιστον από τις εταιρίες του ομίλου που μετέχουν στην αλυσίδα συναλλαγών ή ως προς το φυσικό πρόσωπο στο οποίο καταλήγει η αλυσίδα συναλλαγών και το οποίο αποκομίζει το φορολογικό πλεονέκτημα, χωρίς να απαιτείται η θυγατρική να είχε η ίδια γνώση της βούλησης αυτής.
99 Βάσει των προεκτεθέντων, στο έκτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ο αντικαταχρηστικός κανόνας της οδηγίας για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρίες έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται σε εθνική πρακτική κατά την οποία η φορολογική αρχή κράτους μέλους επιβάλλει παρακράτηση φόρου στην πηγή επί των μερισμάτων που διανέμει θυγατρική εταιρία εγκατεστημένη στο εν λόγω κράτος μέλος στη μητρική της εταιρία η οποία εδρεύει σε άλλο κράτος μέλος, χωρίς να αποδεικνύει ότι η θυγατρική γνώριζε ή μπορούσε να γνωρίζει ότι η διανομή των μερισμάτων αποτελούσε μέρος αλυσίδας εν όλω ή εν μέρει μη γνήσιων συναλλαγών έχουσας ως σκοπό την απόκτηση φορολογικού πλεονεκτήματος αντίθετου προς το αντικείμενο και τον σκοπό της οδηγίας, υπό την προϋπόθεση ότι αποδεικνύεται ότι μία τουλάχιστον από τις εταιρίες του ομίλου που μετέχουν στην αλυσίδα συναλλαγών ή το φυσικό πρόσωπο στο οποίο καταλήγει η αλυσίδα συναλλαγών και το οποίο αποκομίζει το φορολογικό πλεονέκτημα γνώριζαν ή μπορούσαν να γνωρίζουν για την εν λόγω αλυσίδα συναλλαγών.
Επί των δικαστικών εξόδων
100 Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφαίνεται:
1) Το άρθρο 1, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας 2011/96/ΕΕ του Συμβουλίου, της 30ής Νοεμβρίου 2011, σχετικά με το κοινό φορολογικό καθεστώς το οποίο ισχύει για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρείες διαφορετικών κρατών μελών, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία (ΕΕ) 2015/121 του Συμβουλίου, της 27ης Ιανουαρίου 2015,
έχει την έννοια ότι:
δεν αντιτίθεται, κατ’ αρχήν, σε εθνική πρακτική κατά την οποία η φορολογική αρχή κράτους μέλους επιβάλλει παρακράτηση φόρου στην πηγή επί των μερισμάτων που διανέμει θυγατρική εταιρία εγκατεστημένη στο εν λόγω κράτος μέλος στη μητρική της εταιρία που εδρεύει σε άλλο κράτος μέλος, για τον λόγο ότι η μητρική εταιρία συμμετέχει σε αλυσίδα εν όλω ή εν μέρει μη γνήσιων συναλλαγών, η οποία καταλήγει στη μεταβίβαση των μερισμάτων στο φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ελέγχει άμεσα ή έμμεσα το σύνολο των εμπλεκομένων εταιριών, ακόμη και αν η μητρική εταιρία ασκεί πράγματι οικονομική δραστηριότητα και, επομένως, δεν αποτελεί εταιρία-όχημα.
2) Το άρθρο 1, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας 2011/96, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2015/121,
έχει την έννοια ότι:
το γεγονός ότι τα ποσά που μεταφέρονται μέσω αλυσίδας εν όλω ή εν μέρει μη γνήσιων συναλλαγών είναι όμοια ή πανομοιότυπα με τα ποσά των μερισμάτων που διανέμονται από θυγατρική εταιρία εγκατεστημένη σε αυτό το κράτος μέλος στη μητρική της εταιρία που εδρεύει σε άλλο κράτος μέλος και το γεγονός ότι οι μεταφορές των ποσών αυτών δεν πραγματοποιούνταν σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά τη διανομή των μερισμάτων, αλλά σε βάθος χρόνου, αποτελούν κρίσιμα στοιχεία προκειμένου να διαπιστωθεί η ύπαρξη μη γνήσιας ρύθμισης από τη φορολογική αρχή κράτους μέλους, η οποία πρέπει, πάντως, να προβαίνει σε αντικειμενική ανάλυση του συνόλου των κρίσιμων γεγονότων και συνθηκών προκειμένου να εξακριβώσει εάν συντρέχουν τα στοιχεία που συνιστούν καταχρηστική πρακτική.
3) Το άρθρο 1, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας 2011/96, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2015/121, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα της αρχής της αναλογικότητας,
έχει την έννοια ότι:
δεν αντιτίθεται σε εθνική πρακτική κατά την οποία η φορολογική αρχή κράτους μέλους επιβάλλει παρακράτηση φόρου στην πηγή επί των μερισμάτων που διανέμει θυγατρική εταιρία εγκατεστημένη στο εν λόγω κράτος μέλος στη μητρική της εταιρία η οποία εδρεύει σε άλλο κράτος μέλος, όταν οι συναλλαγές που θεωρούνται μη γνήσιες δεν έχουν πραγματοποιηθεί στο πρώτο κράτος μέλος, αλλά έχουν πραγματοποιηθεί από φυσικά ή νομικά πρόσωπα που δεν κατοικούν στο εν λόγω κράτος μέλος, συμπεριλαμβανομένου του προσώπου που αποκομίζει φορολογικό πλεονέκτημα χάρη στην απαλλαγή των μερισμάτων αυτών μετά τη διενέργεια όλων των σχετικών συναλλαγών, και ανεξάρτητα από το στάδιο της αλυσίδας συναλλαγών στο οποίο αποκτάται το φορολογικό πλεονέκτημα.
4) Το άρθρο 1, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας 2011/96, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2015/121,
έχει την έννοια ότι:
δεν αντιτίθεται σε εθνική πρακτική κατά την οποία η φορολογική αρχή κράτους μέλους επιβάλλει παρακράτηση φόρου στην πηγή επί των μερισμάτων που διανέμει θυγατρική εταιρία εγκατεστημένη στο εν λόγω κράτος μέλος στη μητρική της εταιρία η οποία εδρεύει σε άλλο κράτος μέλος, χωρίς να αποδεικνύει ότι η θυγατρική γνώριζε ή μπορούσε να γνωρίζει ότι η διανομή των μερισμάτων αποτελούσε μέρος αλυσίδας εν όλω ή εν μέρει μη γνήσιων συναλλαγών έχουσας ως σκοπό την απόκτηση φορολογικού πλεονεκτήματος αντίθετου προς το αντικείμενο και τον σκοπό της οδηγίας 2011/96, όπως έχει τροποποιηθεί, υπό την προϋπόθεση ότι αποδεικνύεται ότι μία τουλάχιστον από τις εταιρίες του ομίλου που μετέχουν στην αλυσίδα συναλλαγών ή το φυσικό πρόσωπο στο οποίο καταλήγει η αλυσίδα συναλλαγών και το οποίο αποκομίζει το φορολογικό πλεονέκτημα γνώριζαν ή μπορούσαν να γνωρίζουν για την εν λόγω αλυσίδα συναλλαγών.
(υπογραφές)
* Γλώσσα διαδικασίας: η λιθουανική.