<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-379/18</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62018CC0379</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:548">EU:C:2019:548</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>16</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>16</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">Opinia M. Camposa Sáncheza Bordony – Sprawa C‑379/18</HT></P><P><HT TYPE="SC">Deutsche Lufthansa</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Opinia rzecznika generalnego</HT></P><P><HT TYPE="UC">Manuela Camposa Sáncheza Bordony</HT></P><P>przedstawiona w dniu <DATE ISO="20190627">27 czerwca 2019 r.</DATE><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0001"><P>Język oryginału: hiszpański.</P></NOTE></P></TI><STI><P><HT TYPE="BOLD">Sprawa C‑379/18</HT></P><P>Deutsche Lufthansa AG</P><P>przeciwko</P><P>Land Berlin,</P><P>przy udziale:</P><P>Berliner Flughafen Gesellschaft mbH,</P><P>Vertreter des Bundesinteresses beim Bundesverwaltungsgericht</P><P><HT TYPE="NORMAL">[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesverwaltungsgericht (federalny sąd administracyjny, Niemcy)]</HT></P></STI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN=""><KEYWORD>Pytanie prejudycjalne</KEYWORD><KEYWORD>Transport lotniczy</KEYWORD><KEYWORD>Opłaty lotniskowe</KEYWORD><KEYWORD>Ochrona praw użytkowników portów lotniczych</KEYWORD><KEYWORD>Możliwość uzgodnienia opłat innych niż zatwierdzone przez niezależny organ nadzorujący</KEYWORD><KEYWORD>Środki odwoławcze</KEYWORD><KEYWORD>Właściwość sądu cywilnego</KEYWORD><KEYWORD>Zgodność z dyrektywą 2009/12/WE</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><CONTENTS.CONCLUSION><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1.</NO.P><TXT>Dyrektywa 2009/12/WE<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0002"><P>Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="20090311">11 marca 2009 r.</DATE> w sprawie opłat lotniskowych (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="070" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2009">Dz.U. 2009, L 70, s. 1</REF.DOC.OJ>, zwana dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0001" REF.END="QE0001"/>dyrektywą<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/>).</P></NOTE> przewiduje, że zarządzający portami lotniczymi pobierają od <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0002" REF.END="QE0002"/>użytkowników<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/> (czyli tych, którzy przewożą pasażerów, pocztę lub ładunki drogą powietrzną)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0003"><P>Będę posługiwał się terminem <HT TYPE="ITALIC">użytkownik</HT> w tym właśnie znaczeniu, bez obejmowania nim zatem pasażerów korzystających z urządzeń i usług portu lotniczego (na których przewoźnicy lotniczy przerzucają następnie wysokość tych opłat).</P></NOTE> opłaty za korzystanie z urządzeń oraz usług świadczonych na ich rzez przez te podmioty zarządzające.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2.</NO.P><TXT>Pytania sądu odsyłającego dotyczą w skrócie zatwierdzania tych opłat lotniskowych albo przez niezależny organ nadzorujący (zwany dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0003" REF.END="QE0003"/>organem nadzorującym<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/>) albo przez zarządzającego portem lotniczym. Ów sąd chce również dowiedzieć się, w jaki sposób i przed jakim organem użytkownik może je zakwestionować.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="2"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Ramy prawne</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo Unii. Dyrektywa 2009/12</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3.</NO.P><TXT>Artykuł 2 (<QUOT.START CODE="201E" ID="QS0004" REF.END="QE0004"/>Definicje<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/>) stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0005" REF.END="QE0005"/>Do celów niniejszej dyrektywy:</P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" ID="QS0006" REF.END="QE0006"/>port lotniczy<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="00AB" ID="QE0006"/> oznacza dowolny obszar lądowy specjalnie przeznaczony do wykonywania lądowań, startów i manewrów statków powietrznych, wraz z urządzeniami pomocniczymi wykorzystywanymi do tych celów w związku z wymogami dotyczącymi ruchu statków powietrznych i ich obsługi, w tym urządzeniami ułatwiającymi świadczenie handlowych usług przewozu lotniczego;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" ID="QS0007" REF.END="QE0007"/>zarządzający portem lotniczym<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="00AB" ID="QE0007"/> oznacza podmiot, który w powiązaniu z inną działalnością lub ewentualnie niezależnie od niej ma za zadanie – zgodnie z krajowymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi lub umowami – administrowanie i zarządzanie infrastrukturą portu lotniczego lub sieci portów lotniczych oraz koordynowanie i kontrolowanie działalności różnych operatorów w danym porcie lotniczym lub w danej sieci portów lotniczych;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" ID="QS0008" REF.END="QE0008"/>użytkownik portu lotniczego<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="00AB" ID="QE0008"/> oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną odpowiedzialną za przewóz pasażerów, poczty lub ładunków drogą powietrzną do lub z danego portu lotniczego;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>4)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="00BB" ID="QS0009" REF.END="QE0009"/>opłata lotniskowa<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="00AB" ID="QE0009"/> oznacza należność pobieraną na rzecz zarządzającego portem lotniczym, uiszczaną przez użytkowników portu lotniczego za korzystanie z obiektów i urządzeń oraz usług udostępnianych wyłącznie przez zarządzającego portem lotniczym, związanych z lądowaniem, startem, oświetleniem i parkowaniem statków powietrznych oraz obsługą pasażerów i ładunków;</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[…]<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/>.</P></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4.</NO.P><TXT>Artykuł 3 (<QUOT.START CODE="201E" ID="QS0010" REF.END="QE0010"/>Zasada niedyskryminacji<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/>) stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0011" REF.END="QE0011"/>Państwa członkowskie zapewniają niedyskryminowanie użytkowników portów lotniczych w zakresie opłat lotniskowych, zgodnie z prawem wspólnotowym. Nie wyklucza to modulowania opłat lotniskowych ze względu na kwestie interesu publicznego i ogólnego, w tym kwestie środowiskowe. Kryteria stosowane w przypadku takiego modulowania muszą być adekwatne, obiektywne i przejrzyste<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5.</NO.P><TXT>Artykuł 5 (<QUOT.START CODE="201E" ID="QS0012" REF.END="QE0012"/>Wspólne systemy opłat<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/>) brzmi następująco:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0013" REF.END="QE0013"/>Po poinformowaniu Komisji oraz zgodnie z prawem wspólnotowym państwa członkowskie mogą zezwolić zarządzającemu portem lotniczym na zastosowanie wspólnego i przejrzystego systemu opłat w portach lotniczych obsługujących to samo miasto lub konurbację, pod warunkiem że w każdym z tych portów lotniczych przestrzegane są wymagania dotyczące przejrzystości, o których mowa w art. 7<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6.</NO.P><TXT>Artykuł 6 (<QUOT.START CODE="201E" ID="QS0014" REF.END="QE0014"/>Konsultacje i środki odwoławcze<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/>) stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="006.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0015" REF.END="QE0015"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie obowiązkowej procedury regularnych konsultacji między zarządzającym portem lotniczym a użytkownikami portu lotniczego albo przedstawicielami lub stowarzyszeniami użytkowników portu lotniczego, dotyczących funkcjonowania systemu opłat lotniskowych, wysokości opłat lotniskowych oraz – odpowiednio – jakości świadczonych usług. Konsultacje takie odbywają się przynajmniej raz w roku, o ile strony nie postanowią inaczej w trakcie<?PAGE NO="3"?> ostatnich przeprowadzonych konsultacji. Jeśli zostało zawarte wieloletnie porozumienie między zarządzającym portem lotniczym a użytkownikami portu lotniczego, konsultacje odbywają się zgodnie z postanowieniami takiego porozumienia W każdym przypadku państwa członkowskie zachowują prawo do wystąpienia o częstsze prowadzenie konsultacji.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="006.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Państwa członkowskie zapewniają, w miarę możliwości, wprowadzanie zmian systemu lub wysokości opłat lotniskowych w drodze porozumienia pomiędzy zarządzającym portem lotniczym a użytkownikami portu lotniczego. W tym celu zarządzający portem lotniczym przedkłada użytkownikom portu lotniczego wszelkie propozycje zmian systemu lub wysokości opłat lotniskowych wraz z uzasadnieniem proponowanych zmian nie później niż na cztery miesiące przed ich wejściem w życie, chyba że występują wyjątkowe okoliczności, których uzasadnienie przedstawia się użytkownikom portu lotniczego. Zarządzający danym portem lotniczym organizuje konsultacje w sprawie proponowanych zmian z udziałem użytkowników portu lotniczego i uwzględnia ich opinie przed podjęciem decyzji. Zarządzający portem lotniczym zwykle publikuje podjętą decyzję lub zalecenie nie później niż dwa miesiące przed jej wejściem w życie. W przypadku gdy pomiędzy zarządzającym portem lotniczym a użytkownikami nie zostało osiągnięte porozumienie w sprawie proponowanych zmian, zarządzający portem lotniczym uzasadnia swoją decyzję, uwzględniając opinie wyrażone przez użytkowników portu lotniczego.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="006.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>W przypadku sporu w sprawie decyzji o opłatach lotniskowych podjętej przez zarządzającego portem lotniczym państwa członkowskie zapewniają każdej ze stron możliwość ubiegania się o interwencję niezależnego organu nadzorującego, o którym mowa w art. 11, który bada zasadność zmian systemu lub wysokości opłat lotniskowych.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="006.004"><NO.PARAG>4.</NO.PARAG><ALINEA>Zmiana systemu lub wysokości opłat lotniskowych wprowadzona przez zarządzającego portem lotniczym – o ile została zakwestionowana przed niezależnym organem nadzorującym – nie może wejść w życie przed zbadaniem sprawy przez ten organ. Niezależny organ nadzorujący w okresie czterech tygodni od przedstawienia mu sprawy podejmuje tymczasową decyzję o wprowadzeniu w życie zmiany opłat lotniskowych, chyba że ostateczna decyzja może zostać podjęta w tym samym terminie.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="006.005"><NO.PARAG>5.</NO.PARAG><ALINEA><P>Państwo członkowskie może odstąpić od stosowania ust. 3 i 4 w odniesieniu do zmian wysokości lub struktury opłat lotniskowych w tych portach lotniczych, dla których:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>istnieje obowiązkowa procedura na mocy prawa krajowego, zgodnie z którą opłaty lotniskowe lub ich maksymalną wysokość ustala lub zatwierdza niezależny organ nadzorujący […]<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7.</NO.P><TXT>Zgodnie z art. 7 (<QUOT.START CODE="201E" ID="QS0016" REF.END="QE0016"/>Przejrzystość<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/>):</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="007.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0017" REF.END="QE0017"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>Państwa członkowskie zapewniają – za każdym razem, kiedy mają się odbyć konsultacje, o których mowa w art. 6 ust. 1 – przekazanie przez zarządzającego portem lotniczym wszystkim użytkownikom portu lotniczego albo przedstawicielom lub stowarzyszeniom użytkowników portu lotniczego informacji na temat elementów, na podstawie których określa się system lub wysokość wszystkich opłat nakładanych w każdym porcie lotniczym przez zarządzającego portem lotniczym. Informacje te obejmują co najmniej:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>wykaz usług i elementów infrastruktury udostępnianych w zamian za pobieraną opłatę lotniskową;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>metodę ustalania opłat lotniskowych;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>ogólną strukturę kosztów w odniesieniu do obiektów i urządzeń oraz usług, których dotyczą opłaty lotniskowe;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>d)</NO.P><TXT>przychody z różnych opłat i łączny koszt objętych nimi usług;</TXT></NP></ITEM><?PAGE NO="4"?><ITEM><NP><NO.P>e)</NO.P><TXT>wszelkie finansowanie przez organy publiczne obiektów i urządzeń oraz usług, których dotyczą opłaty lotniskowe;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>f)</NO.P><TXT>prognozy sytuacji portu lotniczego w zakresie opłat, wzrostu ruchu i planowanych inwestycji;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>g)</NO.P><TXT>faktyczny stopień wykorzystania infrastruktury i wyposażenia portu lotniczego w danym okresie; oraz</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>h)</NO.P><TXT>prognozowane rezultaty głównych przewidywanych inwestycji w zakresie ich wpływu na przepustowość portu lotniczego.</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[…]<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/>.</P></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8.</NO.P><TXT>Artykuł 11 (<QUOT.START CODE="201E" ID="QS0018" REF.END="QE0018"/>Niezależny organ nadzorujący<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/>) stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="011.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0019" REF.END="QE0019"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Państwa członkowskie wyznaczają lub powołują niezależny organ jako swój krajowy niezależny organ nadzorujący po to, aby zapewnić prawidłowe stosowanie środków podejmowanych zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy oraz wykonywać przynajmniej te zadania, które zostały przydzielone na mocy art. 6. Organem tym może być podmiot, któremu państwo członkowskie zleciło stosowanie dodatkowych środków regulacyjnych, o których mowa w art. 1 ust. 5, w tym zatwierdzanie systemów opłat lotniskowych lub wysokości opłat lotniskowych, pod warunkiem że podmiot ten spełnia wymogi określone w ust. 3 niniejszego artykułu.</ALINEA><ALINEA>[…]</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="011.007"><NO.PARAG>7.</NO.PARAG><ALINEA>Przy weryfikacji zasadności zmiany systemu lub wysokości opłat lotniskowych zgodnie z art. 6 niezależny organ nadzorujący uzyskuje od zainteresowanych stron dostęp do niezbędnych informacji i jest zobowiązany do konsultacji z zainteresowanymi stronami w celu podjęcia decyzji. Bez uszczerbku dla art. 6 ust. 4 organ ten wydaje ostateczną decyzję możliwie jak najszybciej, a w każdym przypadku w terminie czterech miesięcy od przedstawienia mu sprawy. W wyjątkowych i należycie uzasadnionych przypadkach okres ten może zostać przedłużony o dwa miesiące. Decyzje niezależnego organu nadzorującego są wiążące, bez uszczerbku dla kontroli parlamentarnej lub sądowej, zgodnie z procedurą mającą zastosowanie w państwie członkowskim.</ALINEA><ALINEA>[…]<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo niemieckie</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">1.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Verwaltungsgerichtsordnung (kodeks postępowania administracyjnego, zwany dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0020" REF.END="QE0020"/>VwGO<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/>)</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9.</NO.P><TXT>Zgodnie z § 42 ust. 2 o ile ustawa nie stanowi inaczej, skarga do sądu administracyjnego jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy skarżący twierdzi, że jego prawa zostały naruszone przez akt administracyjny albo przez odmowę bądź zaniechanie jego wydania.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="5"?><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">2.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Luftverkehrsgesetz (ustawa o transporcie lotniczym)</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10.</NO.P><TXT>Paragraf 19b ust. 1 reguluje system opłat lotniskowych. Zarządzający portem lotniczym przedkłada go do zatwierdzenia właściwemu organowi wydającemu licencje, który go zatwierdza, jeżeli spełnione są określone wymogi<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0004"><P>Opłaty muszą być zgodne z właściwymi, obiektywnymi, przejrzystymi i niedyskryminacyjnymi kryteriami; usługi i infrastruktura objęte opłatami powinny być jasno zdefiniowane; opłaty te powinny być obliczane na podstawie kosztów i ustalane z góry; wszyscy użytkownicy powinni mieć taki sam dostęp do usług i infrastruktury; stosowanie zróżnicowanych poziomów opłat nie jest możliwe bez obiektywnego powodu.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11.</NO.P><TXT>Paragraf 19b ust. 3 przewiduje procedurę zatwierdzania systemu opłat obejmującą następujące etapy:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>Co najmniej sześć miesięcy przed wejściem w życie systemu opłat zarządzający portem lotniczym przedkłada użytkownikom portu lotniczego projekt systemu opłat lub wszelkie zmiany wraz z uzasadnieniem.</P></ITEM></LIST><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>Co najmniej pięć miesięcy przed wejściem w życie systemu opłat należy złożyć wniosek o jego zatwierdzenie do właściwego organu wydającego licencje. Powinien on być uzasadniony i uwzględniać zastrzeżenia użytkowników.</P></ITEM><ITEM><P>Zatwierdzenia udziela się, jeżeli poziom opłat jest rozsądny w stosunku do zakładanych kosztów operacyjnych i jeżeli opłaty mają na celu zapewnienie efektywności świadczeń. Dopuszczalne jest odstąpienie od tego badania, jeżeli zarządzający portem lotniczym i użytkownicy osiągnęli porozumienie w sprawie systemu opłat.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">3.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Bürgerliches Gesetzbuch (kodeks cywilny, zwany dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0021" REF.END="QE0021"/>BGB<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/>)</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12.</NO.P><TXT>Zgodnie z § 315 BGB odnoszącym się do umów:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>Jeżeli świadczenie ma być ustalone przez jedną z umawiających się stron, w przypadku wątpliwości ustalenia tego należy dokonać w sposób sprawiedliwy.</P></ITEM><ITEM><P>Owego ustalenia dokonuje się w drodze oświadczenia skierowanego do drugiej umawiającej się strony.</P></ITEM><ITEM><P>W przypadku gdy świadczenie zostaje ustalone w ten sposób, jest ono wiążące dla drugiej umawiającej się strony wyłącznie wtedy, gdy jest zgodne z zasadą słuszności. W przeciwnym przypadku świadczenie ustala się w drodze orzeczenia.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13.</NO.P><TXT>Postanowienie odsyłające wpłynęło do Trybunału Sprawiedliwości w dniu <DATE ISO="20180608">8 czerwca 2018 r.</DATE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14.</NO.P><TXT>Deutsche Lufthansa, Berliner Flughafen Gesellschaft, Land Berlin, rządy Niemiec i Polski, a także Komisja przedstawiły uwagi na piśmie. Z wyjątkiem rządu Polski wszyscy pozostali stawili się na rozprawie w dniu <DATE ISO="20190411">11 kwietnia 2019 r.</DATE></TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="6"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Okoliczności faktyczne sporu i pytania prejudycjalne</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Okoliczności powstania sporu</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15.</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="20140625">25 czerwca 2014 r.</DATE> spółka zarządzająca portem lotniczym Berlin-Tegel (Berliner Flughafen Gesellschaft mbH) przedłożyła krajowi związkowemu Berlin, któremu podlega organ nadzorujący, propozycję opłat lotniskowych w celu jej zatwierdzenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16.</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="20141013">13 października 2014 r.</DATE> organ nadzorujący udzielił wnioskowanego zatwierdzenia zgodnie z § 19b ustawy o transporcie lotniczym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17.</NO.P><TXT>Deutsche Lufthansa wniosła o stwierdzenie nieważności zatwierdzenia w ramach skargi złożonej do Oberverwaltungsgericht Berlin-Brandenburg (wyższego sądu administracyjnego Berlin-Brandenburgia, Niemcy).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18.</NO.P><TXT>Wyrokiem z dnia <DATE ISO="20160622">22 czerwca 2016 r.</DATE> sąd ten oddalił skargę, stwierdzając, że Deutsche Lufthansa nie miała czynnej legitymacji procesowej (zgodnie z § 42 ust. 2 VwGO), ponieważ zatwierdzenie nie mogło naruszać jej praw.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19.</NO.P><TXT>Deutsche Lufthansa wniosła rewizję do Bundesverwaltungsgericht (federalnego sądu administracyjnego, Niemcy), który skierował do Trybunału Sprawiedliwości dwa następujące pytania prejudycjalne:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0022" REF.END="QE0022"/>1)</NO.P><TXT>Czy przepis krajowy, który przewiduje, że system opłat lotniskowych uchwalony przez zarządzającego portem lotniczym należy przedłożyć w celu zatwierdzenia niezależnemu organowi nadzorującemu, nie zakazując jednocześnie zarządzającemu portem lotniczym i użytkownikowi portu lotniczego ustalenia innych opłat niż zatwierdzone przez organ nadzorujący, jest zgodny z dyrektywą […] 2009/12/WE […], a w szczególności z jej art. 3, art. 6 ust. 3–5, jak i art. 11 ust. 1 i 7?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Czy zgodna ze wskazaną dyrektywą jest wykładnia prawa krajowego, zgodnie z którą użytkownik portu lotniczego nie ma możliwości zaskarżenia zatwierdzenia systemu opłat przez niezależny organ nadzorujący, ale może wnieść powództwo przeciwko zarządzającemu portem lotniczym i podnieść w nim, że opłata ustalona w systemie opłat nie odpowiada względom słuszności?<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20.</NO.P><TXT>Sąd odsyłający stwierdza, że zgodnie z jego własnym orzecznictwem<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0005"><P>Odnosi się on do wyroku z dnia <DATE ISO="19770708">8 lipca 1977 r.</DATE> wydanego w związku z art. 43 dawnego rozporządzenia w sprawie licencji w transporcie lotniczym.</P></NOTE> zatwierdzenie nie jest prawnie wiążące dla ustalania opłat. Paragraf 19b ustawy o transporcie lotniczym tworzy relację prawa publicznego wyłącznie pomiędzy organem nadzorującym a zarządzającym portem lotniczym, który występuje w charakterze adresata zatwierdzenia. Ponieważ więź, która łączy zarządzającego portem lotniczym z użytkownikami portu lotniczego, jest relacją prawa prywatnego, wynagrodzenie uzgodnione między stronami jest skuteczne nawet w przypadku braku zatwierdzenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21.</NO.P><TXT>Wskazuje on, że zgodnie z orzecznictwem sądów cywilnych kontrola wysokości opłat spoczywa na sądach cywilnych, które sprawują kontrolę w zakresie zasady słuszności zgodnie z § 315 BGB.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="7"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22.</NO.P><TXT>Można by jednak przyjąć właściwość sądów administracyjnych (a tym samym legitymację strony skarżącej) do rozpatrzenia skargi bezpośredniej na zatwierdzenie w następujących przypadkach:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>Jeżeli uzna się, że zatwierdzenie określa ogólne warunki umowne, które nie podlegają zmianom pomiędzy stronami, tak że strony nie mogą uzgodnić stawek innych niż te wskazane przez organ nadzorujący.</P></ITEM><ITEM><P>Jeżeli § 19b ustawy o transporcie lotniczym udziela użytkownikom portu lotniczego zindywidualizowanej ochrony w taki sposób, że przyznaje im bezpośredni interes przeważający nad interesem przysługującym ogółowi społeczeństwa.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23.</NO.P><TXT>Sąd odsyłający dodaje, że w świetle wyroku w sprawie CTL Logistics<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0006"><P>Wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20171109">9 listopada 2017 r.</DATE> (<NO.CASE>C‑489/15</NO.CASE>, <NAME.CASE>zwany dalej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0023" REF.END="QE0023"/>wyrokiem w sprawie CTL Logistics<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/></NAME.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:834">EU:C:2017:834</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> należałoby zastanowić się nad tym, czy § 315 BGB jest odpowiedni, by spełnić wymogi dyrektywy. Gdyby wykluczyć postępowanie cywilne w celu ochrony praw użytkowników portu lotniczego, nie mieliby oni innej możliwości obrony swoich interesów, co byłoby sprzeczne z zasadą skutecznej ochrony sądowej zapisaną w niemieckiej ustawie zasadniczej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24.</NO.P><TXT>Jako rozwiązanie sąd odsyłający wskazuje wykładnię § 19 ustawy o transporcie lotniczym zgodną z konstytucją, co prowadziłoby do uznania legitymacji użytkowników na podstawie § 42 ust. 2 VwGO.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Uwagi wstępne</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25.</NO.P><TXT>Z informacji zawartych w aktach sprawy wynika, że w Niemczech opłaty lotniskowe są zatwierdzane przez organ nadzorujący. Użytkownik może zaskrzyć to zatwierdzenie jedynie w <HT TYPE="ITALIC">sposób pośredni</HT>, w drodze powództwa w postępowaniu cywilnym, tak że ewentualne uwzględnienie tego powództwa przyniesie korzyść wyłącznie jemu. Zarządzający portem lotniczym może natomiast zakwestionować to zatwierdzenie w <HT TYPE="ITALIC">sposób bezpośredni</HT>, w postępowaniu administracyjnym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26.</NO.P><TXT>W tym kontekście wątpliwości sądu odsyłającego dotyczą kwestii, czy sądy administracyjne mogą być właściwe do rozpatrzenia skargi wniesionej przez użytkownika (przewoźnika lotniczego) <HT TYPE="ITALIC">bezpośrednio</HT> przeciwko systemowi opłat zatwierdzonemu przez organ nadzorujący. Miałoby to miejsce, gdyby strony nie były w stanie wynegocjować opłat innych niż ustalone przez ten organ i gdyby ochrona sądowa praw użytkowników powierzona sądom cywilnym została uznana za niezgodną z dyrektywą.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27.</NO.P><TXT>Trybunał Sprawiedliwości nie może dokonywać wykładni przepisów wewnętrznych, rozstrzygać, które sądy krajowe mają taką czy inną właściwość, ani w jaki sposób jest uregulowana legitymacja procesowa w odnośnych postępowaniach, cywilnych lub administracyjnych. Może on natomiast przedstawić wskazówki interpretacyjne dotyczące prawa Unii, które pozwolą sądowi odsyłającemu wyciągnąć niezbędne konsekwencje.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28.</NO.P><TXT>Zanim przejdę do analizy dwóch pytań prejudycjalnych, właściwe wydaje mi się zbadanie, czy dyrektywa przyznaje użytkownikom portów lotniczych uzasadniony interes w zaskarżeniu ustalonych opłat.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="8"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">C.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Uzasadniony interes użytkowników w zaskarżeniu opłat lotniskowych</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29.</NO.P><TXT>Kiedy opracowywano dyrektywę w sprawie opłat lotniskowych, Komisja sformułowała swój wniosek jako część <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0024" REF.END="QE0024"/>szerszej inicjatywy, w ramach której główny nacisk położono na porty lotnicze, a której celem jest podnoszenie ich wydajności i promowanie optymalnego wykorzystania ograniczonej przepustowości<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0007"><P>Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie opłat lotniskowych (przedstawiony przez Komisję) SEC(2006) 1688; SEC(2006) 1689. COM(2006) 820 wersja ostateczna.</P></NOTE>. Podkreśliła ona w szczególności znaczenie opłat dla skuteczności działalności przewoźników lotniczych<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0008"><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0025" REF.END="QE0025"/>Przewoźnicy lotniczy w UE działają w otoczeniu gospodarczym charakteryzującym się silną cyklicznością i w warunkach rosnącej konkurencji międzynarodowej […]. Cały łańcuch dostaw w dziedzinie lotnictwa powinien być maksymalnie konkurencyjny po to, by zagwarantować trwałą konkurencyjność całej gospodarki UE. Opłaty lotniskowe są ważnym ogniwem tego łańcucha, ponieważ stanowią od 4 do 8% kosztów operacyjnych największych przewoźników lotniczych w UE<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/>.</P></QUOT.S></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30.</NO.P><TXT>Konkurencyjność unijnych przewoźników lotniczych ma zatem zasadnicze znaczenie dla konstrukcji systemu opłat lotniskowych<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0009"><P>Rząd niemiecki jest tego świadomy, gdyż przyznaje w swoich uwagach (pkt 54), że poziom opłat ma znaczenie dla portów i przewoźników lotniczych jako czynnik wpływający na wybór przez tych ostatnich ich destynacji.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31.</NO.P><TXT>Komisja miała między innymi następujące możliwości:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>Przyznanie państwom członkowskim kompetencji do uregulowania kwestii.</P></ITEM><ITEM><P>Rozważenie maksymalnej interwencji, to jest stosowanego jednolicie w całej Unii systemu regulacyjnego, zgodnie z którym opłaty lotniskowe byłyby ustalane i pobierane według jednej metody obliczania.</P></ITEM><ITEM><P>Ustanowienie, jako rozwiązania pośredniego, opartych na wspólnych zasadach ogólnych ram, w których krajowe organy regulacyjne mogłyby łatwiej dostosować dyrektywę do warunków krajowych<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0010"><P>Ocena skutków wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie opłat lotniskowych (przedstawionego przez Komisję). SEC(2006) 1688, pkt 6.2.2. [http://www.europarl.europa.eu/registre/docs_autres_institutions/commission_europeenne/sec/2006/1688/COM_SEC(2006)1688_EN.pdf].</P></NOTE>.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32.</NO.P><TXT>Przeważyło rozwiązanie trzecie, ujęte w motywie 2 dyrektywy<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0011"><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0026" REF.END="QE0026"/>Niezbędne jest stworzenie wspólnych ram określających najważniejsze elementy opłat lotniskowych oraz sposób ich ustalania, ponieważ przy braku takich ram mogą nie być spełnione podstawowe wymogi w stosunkach między zarządzającymi portami lotniczymi a użytkownikami tych portów<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/>.</P></QUOT.S></NOTE>. Dlatego też stosunek między zarządzającymi portami lotniczymi a użytkownikami tych portów w zakresie dotyczącym opłat powinien opierać się na podstawowych zasadach określonych w tekście tej dyrektywy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33.</NO.P><TXT>W szczególności są to zasady niedyskryminacji, przejrzystości i udziału zainteresowanych stron w procedurze ustalania opłat.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="9"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34.</NO.P><TXT>W odniesieniu do <HT TYPE="ITALIC">niedyskryminacji</HT> art. 3 dyrektywy zakazuje opłat, które mogłyby prowadzić do <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0027" REF.END="QE0027"/>[…]dyskryminowani[a] użytkowników portów lotniczych<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/>. Przepis ten ma na celu zapewnienie równych warunków konkurencji między przewoźnikami lotniczymi korzystającymi z portu lotniczego, zapobiegając faworyzowaniu niektórych linii lotniczych ze szkodą dla innych, a tym samym uniemożliwiając im wyprzedzenie konkurentów dzięki oferowaniu bardziej atrakcyjnych usług na rynku<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0012"><P>W trakcie procedury legislacyjnej ową regułę uzupełniono w celu podkreślenia, że zasada niedyskryminacji nie wyklucza <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0028" REF.END="QE0028"/>wprowadzenia obiektywnych i przejrzystych modulacji opłat ze względu na interes ogólny<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/> [rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia <DATE ISO="20080115">15 stycznia 2008 r.</DATE> w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie opłat lotniskowych (COM(2006)0820 – C6-0056/2007 – 2007/0013(COD)]. Artykuł 3 dyrektywy odnosi się do tych modulacji na podstawie <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0029" REF.END="QE0029"/>adekwatn[ych], obiektywn[ych] i przejrzyst[ych]<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/> kryteriów. W podobnym sensie dyrektywa pozwala na zróżnicowanie wysokości opłat w przypadku różnej infrastruktury lub różnych poziomów usług. Nie mogą być one jednak proponowane w sposób dyskryminujący (motyw 15 i art. 10 dyrektywy). Decyzję o dostępie należy podejmować na podstawie obiektywnych kryteriów <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0030" REF.END="QE0030"/>opracowanych przez zarządzającego portem lotniczym<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="201D" ID="QE0030"/>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35.</NO.P><TXT>Co się tyczy <HT TYPE="ITALIC">udziału użytkowników</HT> w procedurze ustalania opłat, art. 6 dyrektywy przewiduje obowiązek regularnych konsultacji – odbywających się co najmniej raz w roku – między tymi użytkownikami a zarządzającymi portami lotniczymi (ust. 1), jak również konsultacji w przypadku wszelkich zmian systemu opłat lotniskowych lub ich wysokości (ust. 2)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0013"><P>Jeżeli porozumienie nie zostanie osiągnięte, zarządzający portem lotniczym musi uzasadnić swoją decyzję w odniesieniu do opinii użytkowników.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36.</NO.P><TXT>Ostateczna decyzja, która ma zostać podjęta, może przybrać dwie formy przewidziane w art. 6 dyrektywy, w zależności od tego, czy:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>Organ zarządzający portem lotniczym jest właściwy do ustalenia opłat (ust. 2). W takim przypadku na jego decyzje przysługuje skarga ze skutkiem zawieszającym do organu nadzorującego.</P></ITEM><ITEM><P>Kompetencja w zakresie ustalenia lub zatwierdzenia <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0031" REF.END="QE0031"/>opłat lotniskowych lub ich maksymalnej wysokości<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="201D" ID="QE0031"/> należy do organu nadzorującego [ust. 5 lit. a)]. W takim przypadku procedura konsultacji, o której mowa w art. 6 ust. 1 i 2<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0014"><P>Konsultacje nie kończą się na postanowieniach art. 6: zgodnie z art. 11 ust. 7 <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0032" REF.END="QE0032"/>przy weryfikacji zasadności zmiany systemu lub wysokości opłat lotniskowych zgodnie z art. 6 niezależny organ nadzorujący uzyskuje od zainteresowanych stron dostęp do niezbędnych informacji i jest zobowiązany do konsultacji z zainteresowanymi stronami w celu podjęcia decyzji<QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="201D" ID="QE0032"/>. W związku z tym czy to w ramach skargi na decyzję zarządzającego portem lotniczym, czy to w ramach własnego procesu decyzyjnego organ nadzorujący musi uwzględnić opinie użytkowników portu lotniczego.</P></NOTE>, poprzedza wniosek, który w Niemczech zarządzający portem lotniczym przedłoży niezależnemu organowi.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37.</NO.P><TXT>Wreszcie art. 7 dyrektywy ustanawia <HT TYPE="ITALIC">przejrzystość</HT>. Chociaż przepis ten odnosi się wyłącznie do konsultacji na podstawie art. 6 ust. 1, zasada przejrzystości wpływa również na procedurę zmiany systemu lub wysokości opłat określonych w ust. 2. Dlatego też zarządzający portem lotniczym jest zobowiązany do przedstawienia użytkownikom propozycji zmian <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0033" REF.END="QE0033"/>wraz z uzasadnieniem proponowanych zmian<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="201D" ID="QE0033"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38.</NO.P><TXT>Stanowiąc, że opłaty podlegają zasadom, które właśnie wymieniłem, dyrektywa odnosi się jednocześnie w art. 6 do <HT TYPE="ITALIC">środków odwoławczych</HT> przysługujących użytkownikom portów lotniczych od decyzji zarządzającego portem lotniczym, które ich zdaniem nie są zgodne z tymi zasadami.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39.</NO.P><TXT>Środki te są powiązane z przyznanymi użytkownikom prawami. Gdy dyrektywa stanowi, że należy zagwarantować im świadomy udział w procedurze podejmowania decyzji (do tego stopnia, że jeśli zarządzający portem lotniczym nie zgadza się z ich uwagami, musi wydać uzasadnioną decyzję), przyznaje ona im jednocześnie <HT TYPE="ITALIC">prawo</HT>, którego należy przestrzegać. Prawodawca Unii chciał, aby opinia użytkowników stanowiła element niezbędny do przyjęcia ostatecznej decyzji.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="10"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40.</NO.P><TXT>To samo dotyczy zasad przejrzystości i niedyskryminacji; ich naruszenie może być powoływane przez użytkowników i, w stosownych przypadkach, może ono doprowadzić do unieważnienia decyzji zatwierdzającej opłaty. Jeżeli ta decyzja jest na przykład sprzeczna z zasadą równości między przewoźnikami lotniczymi, nie ma wątpliwości, że poszkodowany w wyniku takiej dyskryminacji musi dysponować środkami odwoławczymi.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41.</NO.P><TXT>Taka ewentualna skarga może dotyczyć również innych elementów wprowadzonego systemu opłat. Stosunki gospodarcze pomiędzy zarządzającym portem lotniczym a użytkownikami muszą opierać się na równowadze między kosztami i opłatami pobranymi w celu finansowania tych kosztów<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0015"><P>Zobacz między innymi motywy 1 (<QUOT.START CODE="201E" ID="QS0034" REF.END="QE0034"/>których koszty pokrywane są na ogół z opłat lotniskowych<QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="201D" ID="QE0034"/>) oraz 10 (<QUOT.START CODE="201E" ID="QS0035" REF.END="QE0035"/>opłata lotniskowa jest obciążeniem, które jest wprowadzone i stosowane specjalnie po to, aby odzyskać koszty zapewnienia lotnictwu cywilnemu obiektów i urządzeń oraz usług<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="201D" ID="QE0035"/>) dyrektywy. Szczególnie wyrazisty jest motyw 15: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0036" REF.END="QE0036"/>zarządzający portami lotniczymi powinni mieć możliwość wprowadzania opłat lotniskowych dostosowanych do infrastruktury lub poziomu świadczonych usług, jako że przewoźnicy lotniczy mają uzasadniony interes w tym, aby wymagać od zarządzających portami lotniczymi usług odpowiadających stosunkowi ceny do jakości<QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="201D" ID="QE0036"/>.</P></NOTE>. Użytkownik powinien zatem dysponować mechanizmem zaskarżenia opłat, których wysokość narusza tę równowagę, to jest powoduje obciążenie, które jest wyraźnie niewspółmierne w stosunku do kosztów usługi lub użytkowania obiektu lub urządzenia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42.</NO.P><TXT>Artykuł 6 dyrektywy stanowi, że skargi na decyzje zarządzającego portem lotniczym – w przypadku, gdy jest on właściwy do zatwierdzania opłat – należy wnosić do organu nadzorującego. Przepis ten nie przewiduje jednak, aby w przypadku decyzji rzeczonego organu rozstrzygającej te skargi możliwe było z kolei jej zaskarżenie przed sądami.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43.</NO.P><TXT>Należy odwołać się do art. 11 ust. 7 in fine dyrektywy, aby znaleźć odniesienie do kontroli sądowej aktów wydanych przez organ nadzorujący. Zgodnie z tym przepisem decyzje rzeczonego organu <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0037" REF.END="QE0037"/>są wiążące, bez uszczerbku dla kontroli parlamentarnej lub sądowej, zgodnie z procedurą mającą zastosowanie w państwie członkowskim<QUOT.END REF.START="QS0037" CODE="201D" ID="QE0037"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44.</NO.P><TXT>Brzmienie art. 11 ust. 7 ostatni akapit dyrektywy wskazuje na co najmniej dwa problemy:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>Po pierwsze, ust. 7 dotyczy, co do zasady, szczególnego rodzaju aktów organu nadzorującego, a nie wszystkich z nich<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0016"><P>Wniosek Komisji dotyczący dyrektywy obejmował wszystkie akty organu nadzorującego.</P></NOTE>. Konkretnie jest ograniczony do aktów przyjętych przy <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0038" REF.END="QE0038"/>weryfikacji zasadności zmiany systemu lub wysokości opłat lotniskowych […]<QUOT.END REF.START="QS0038" CODE="201D" ID="QE0038"/>.</P></ITEM><ITEM><P>Po drugie, wydaje się, że dosłowne brzmienie przepisu pozwala państwom członkowskim na poddawanie decyzji organu nadzorującego wyłącznie kontroli parlamentarnej, a nie sądowej<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0017"><P>Ten drugi problem nie występuje w Niemczech, gdzie wprowadzono system kontroli sądowej decyzji organu nadzorującego. Jak podkreśla sąd odsyłający, problemem jest zatem wyjaśnienie, czy środki sprawowania tej kontroli są zgodne z dyrektywą. Podczas rozprawy Komisja przyznała, że kontrola parlamentarna nie jest alternatywą dla kontroli sądowej, która zawsze musi być dostępna dla użytkowników.</P></NOTE>.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45.</NO.P><TXT>Uważam, że te dwa problemy można rozwiązać na wyższym poziomie, jeżeli powołamy się na przepisy prawa pierwotnego Unii. Co do zasady art. 19 ust. 1 in fine TUE zobowiązuje państwa członkowskie do ustanowienia <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0039" REF.END="QE0039"/>środków niezbędnych do zapewnienia skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych prawem Unii<QUOT.END REF.START="QS0039" CODE="201D" ID="QE0039"/>. Podobnie art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej stanowi, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0040" REF.END="QE0040"/>każdy, kogo prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem […]<QUOT.END REF.START="QS0040" CODE="201D" ID="QE0040"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46.</NO.P><TXT>Ponieważ dyrektywa uznaje, że użytkownicy portów lotniczych mają zarówno uzasadniony interes, jak i rzeczywiste prawa podmiotowe, stosowanie tych dwóch nadrzędnych przepisów zobowiązuje państwa do wdrożenia środków proceduralnych gwarantujących skuteczną ochronę sądową tych użytkowników w tym szczególnym obszarze.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="11"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47.</NO.P><TXT>Wątpliwość, którą podnosi sąd krajowy, dotyczy właśnie tego, czy mechanizm przewidziany w prawie niemieckim jest wystarczający do zapewnienia skutecznej ochrony sądowej praw i interesów, które zgodnie z dyrektywą przysługują użytkownikom portów lotniczych.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">D.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie możliwości uzgodnienia przez zarządzającego portem lotniczym i użytkowników portu lotniczego opłat innych niż opłaty zatwierdzone przez organ nadzorujący (pierwsze pytanie prejudycjalne)</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48.</NO.P><TXT>Jak już wskazałem, zgodnie z systemem niemieckim zarządzający portem lotniczym przedstawia propozycję, a organ nadzorujący zatwierdza opłaty lotniskowe.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49.</NO.P><TXT>Ustawodawca niemiecki wybrał zatem rozwiązanie alternatywne, zaproponowane w art. 6 ust. 5 lit. a) dyrektywy. Zgodnie z tym rozwiązaniem należy uznać, że decyzje organu nadzorującego mają moc wiążącą, ponieważ to właśnie ta konsekwencja uzasadnia i wzmacnia skuteczność struktury organizacyjnej dyrektywy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50.</NO.P><TXT>Nie miałoby sensu ustanowienie w art. 5 dyrektywy <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0041" REF.END="QE0041"/>wspólnego i przejrzystego systemu opłat<QUOT.END REF.START="QS0041" CODE="201D" ID="QE0041"/> dla portów lotniczych obsługujących <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0042" REF.END="QE0042"/>to samo miasto lub konurbację<QUOT.END REF.START="QS0042" CODE="201D" ID="QE0042"/>, gdyby dopuścić umowy szczególne, które pozwalałyby na obejście stosowania go w odniesieniu do jednego lub kilku użytkowników.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51.</NO.P><TXT>Te szczególne umowy, z jednej strony, miałyby wpływ na <HT TYPE="ITALIC">powszechny</HT> charakter systemu opłat, a z drugiej strony, z punktu widzenia przejrzystości, wprowadzałyby niemożliwe do przezwyciężenia czynniki zakłócające.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52.</NO.P><TXT>Użytkownicy muszą zatem posiadać informacje na temat <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0043" REF.END="QE0043"/>elementów, na podstawie których określa się system lub wysokość wszystkich opłat nakładanych w każdym porcie lotniczym przez zarządzającego portem lotniczym<QUOT.END REF.START="QS0043" CODE="201D" ID="QE0043"/> (art. 7 ust. 1)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0018"><P>Co się tyczy zmian, art. 6 ust. 2 odnosi się do <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0044" REF.END="QE0044"/>uzasadnienia proponowanych zmian<QUOT.END REF.START="QS0044" CODE="201D" ID="QE0044"/>.</P></NOTE>. Wśród elementów tych są na przykład elementy dotyczące stosunku koszty/opłaty. Nie byłoby sensu zgłaszać informacji dotyczących przykładowo dochodów generowanych przez różne opłaty oraz kosztów usług objętych tymi opłatami [art. 7 ust. 1 lit. d)], jeżeli po zatwierdzeniu systemu opłat można byłoby pominąć ten parametr.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0053"><NO.P>53.</NO.P><TXT>Nawet w przypadkach <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0045" REF.END="QE0045"/>zróżnicowania usług<QUOT.END REF.START="QS0045" CODE="201D" ID="QE0045"/>, o których mowa w art. 10 dyrektywy, dyrektywa odnosi się do kategorii ogólnych, nie dopuszczając wyszczególnienia niektórych użytkowników. Zgodnie z tym przepisem zarządzający portem lotniczym może oferować zindywidualizowane usługi, w którym to przypadku wysokość opłat może się różnić <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0046" REF.END="QE0046"/>zależnie od jakości, zakresu i kosztów takich usług lub w oparciu o jakiekolwiek inne <HT TYPE="ITALIC">obiektywne i przejrzyste przesłanki</HT><QUOT.END REF.START="QS0046" CODE="201D" ID="QE0046"/>. Te <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0047" REF.END="QE0047"/>zróżnicowane opłaty lotniskowe<QUOT.END REF.START="QS0047" CODE="201D" ID="QE0047"/> stanowią jednak część ogólnego systemu zatwierdzonego (w Niemczech) przez organ nadzorujący, który z góry określa jego treść, zaś jego elementy nie podlegają indywidualnym negocjacjom.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0054"><NO.P>54.</NO.P><TXT>Podczas rozprawy dyskutowano na temat możliwości ustalenia opłat przez zarządzającego portem lotniczym i użytkowników w przypadku, gdy organ nadzorujący zatwierdził ich <HT TYPE="ITALIC">maksymalną wysokość</HT> [art. 6 ust. 5 lit. a) in fine dyrektywy]. Nasuwa się pytanie, czy w takim przypadku istniałaby możliwość indywidualnych negocjacji, czy też powinno się je prowadzić ze wszystkimi użytkownikami portu lotniczego<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0019"><P>Nie sądzę, aby dyskusja ta miała znaczenie dla orzeczenia w tej sprawie, ponieważ zgodnie z postanowieniem odsyłającym organ nadzorujący zatwierdził propozycję zarządzającego portem lotniczym, w związku z czym nie mamy do czynienia z ustaleniem maksymalnej wysokości opłat. Na rozprawie podkreślono, że tabela opłat składa się z różnych elementów, z których każdy jest z ekonomicznego punku widzenia możliwy do oszacowania, a ich suma daje wynik końcowy. Opłaty poniżej maksymalnej wysokości muszą siłą rzeczy uwzględniać te parametry.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="12"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0055"><NO.P>55.</NO.P><TXT>Przedstawione powyżej argumenty przemawiają za udzieleniem odpowiedzi twierdzącej, o ile: (i) przestrzegana jest ustalona maksymalna wysokość opłat, (ii) negocjacje są w każdym przypadku zbiorowe, (iii) każdy z przewoźników lotniczych może korzystać z tej samej stawki opłat zagwarantowanej dla innego przewoźnika lub innych przewoźników poniżej zatwierdzonej wysokości maksymalnej; oraz (iv) umowy pomiędzy zarządzającym portem lotniczym a użytkownikami podlegają późniejszej kontroli organu nadzorującego. Jest to jedyny sposób na zachowanie podstawowych zasad dyrektywy, w szczególności zasady niedyskryminacji<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0020"><P>Wydaje się, że rząd niemiecki potwierdza to w sposób naturalny, gdy w swoich uwagach na piśmie (pkt 35) wskazuje, że możliwe jest odejście od tabeli opłat, pod warunkiem przestrzegania ustalonych przez niego maksymalnych wysokości oraz uwzględniania zasad przejrzystości, obiektywności i niedyskryminacji.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">E.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie niemieckiego systemu ochrony sądowej i jego zgodności z dyrektywą (drugie pytanie prejudycjalne)</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0056"><NO.P>56.</NO.P><TXT>Zasadnicze założenia systemu niemieckiego wynikające z postanowienia odsyłającego można podsumować w następujący sposób<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0021"><P>W szczególności pkt 22 i 38.</P></NOTE>:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>Przepisy prawa cywilnego regulują stosunki umowne pomiędzy użytkownikami a zarządzającym portem lotniczym.</P></ITEM><ITEM><P>Spory pomiędzy stronami dotyczące opłat muszą być rozstrzygane przed sądem cywilnym. Rozstrzyga on na podstawie <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0048" REF.END="QE0048"/>kryteriów słuszności<QUOT.END REF.START="QS0048" CODE="201D" ID="QE0048"/>, starając się zapewnić równowagę między obiektywnymi interesami gospodarczymi każdej z umawiających się stron w oparciu o przedmiot umowy i wartość świadczenia, za które żądana cena (opłata) musi stanowić <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0049" REF.END="QE0049"/>rozsądne wynagrodzenie<QUOT.END REF.START="QS0049" CODE="201D" ID="QE0049"/>.</P></ITEM><ITEM><P>Zarządzający portem lotniczym posiada zakres uznania przy określaniu <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0050" REF.END="QE0050"/>rozsądnego wynagrodzenia<QUOT.END REF.START="QS0050" CODE="201D" ID="QE0050"/>. Sąd cywilny stara się osiągnąć słuszność umowną: jeśli uzna, że opłaty są zbyt wysokie, może wskazać ich słuszną wysokość ze skutkiem ex tunc.</P></ITEM><ITEM><P>Orzeczenie sądu cywilnego wywołuje skutki wyłącznie inter partes<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0022"><P>Bez uszczerbku dla przysługującej innym użytkownikom, którzy zapoznali się z orzeczeniem sądu cywilnego, możliwości wniesienia własnych powództw celem skorzystania z tego samego rozwiązania.</P></NOTE>.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0057"><NO.P>57.</NO.P><TXT>Ponieważ krajowe mechanizmy ochrony praw użytkowników portów lotniczych nie są zharmonizowane, każde państwo członkowskie jest właściwe do ich ustanowienia zgodnie z zasadą autonomii proceduralnej, z uwzględnieniem jednak zasad równoważności i skuteczności.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0058"><NO.P>58.</NO.P><TXT>Można byłoby wiec uznać, że na pierwszy rzut oka system ochrony prawnej stworzony przez niemieckiego ustawodawcę jest zgodny z prawem, gdyby § 315 BGB zapewniał odpowiednie ramy proceduralne dla ochrony praw użytkownika, zarówno pod względem aspektów proceduralnych (informacja, konsultacja, uczestnictwo), jak i materialnych (niedyskryminacja oraz odpowiedniość opłat i kosztów).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0059"><NO.P>59.</NO.P><TXT>Uważam jednak, że tak nie jest.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0060"><NO.P>60.</NO.P><TXT>Ze streszczonego powyżej opisu wynika, że system zaprojektowany przez prawo niemieckie w zakresie zaskarżania opłat lotniskowych jest taki sam jak system badany w wyroku w sprawie CTL Logistics, w którym poruszono podobne problemy dotyczące niemieckich opłat kolejowych. Podobieństwo między tymi dwoma systemami wymaga przyjęcia poprzedniego wyroku jako punktu odniesienia, zważywszy, że w tamtej sprawie również rozważano zastosowanie § 315 BGB w celu rozstrzygnięcia odnośnych sporów.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="13"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0061"><NO.P>61.</NO.P><TXT>Zakwestionowano możliwość ekstrapolacji orzecznictwa zawartego w wyroku w sprawie CTL Logistics do niniejszego sporu, argumentując, że uregulowania dotyczące użytkowania infrastruktury kolejowej i struktury opłat nie są porównywalne z uregulowaniami dotyczącymi portów lotniczych.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0062"><NO.P>62.</NO.P><TXT>To prawda, że istnieją różnice regulacyjne między sektorem kolejowym i lotniczym. Podczas gdy w pierwszym z nich dyrektywa 2012/34/UE<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0023"><P>Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="20121121">21 listopada 2012 r.</DATE> w sprawie utworzenia jednolitego europejskiego obszaru kolejowego (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="343" PAGE.FIRST="32" DATE.PUB="2012">Dz.U. 2012, L 343, s. 32</REF.DOC.OJ>). Uchyla ona dyrektywę 2001/14/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="20010226">26 lutego 2001 r.</DATE> w sprawie alokacji zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej i pobierania opłat za użytkowanie infrastruktury kolejowej oraz przyznawanie świadectw bezpieczeństwa (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="075" PAGE.FIRST="29" DATE.PUB="2001">Dz.U. 2001, L 75, s. 29</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> obejmuje zarówno alokację zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej (i obiektów infrastruktury usługowej) na rzecz przedsiębiorstw kolejowych, jak i ustalanie opłat, to w sektorze lotniczym uregulowania wydają się bardziej rozproszone. Jeśli jednak spojrzeć na istotę obu regulacji, w zakresie opłat podobieństwa przeważają nad różnicami.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0063"><NO.P>63.</NO.P><TXT>W obu przypadkach obiekty (kolejowe lub lotnicze) mają ograniczoną przepustowość, która powinna być udostępniona użytkownikom w sposób niedyskryminacyjny. W obu tych sektorach utrzymuje się rozróżnienie pomiędzy infrastrukturą i usługami, które zarządzający (zarządca infrastruktury kolejowej lub zarządzający portem lotniczym) musi udostępnić użytkownikowi (przedsiębiorstwu kolejowemu lub przewoźnikowi lotniczemu) z jednej strony, a usługami, które może świadczyć osoba trzecia (operator obiektu infrastruktury usługowej lub operator usług obsługi naziemnej) z drugiej strony.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0064"><NO.P>64.</NO.P><TXT>Podobieństwo systemu opłat kolejowych i systemu opłat lotniskowych jest niezaprzeczalne pod względem zasady niedyskryminacji<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0024"><P>Jeżeli chodzi o opłaty lotniskowe, przewiduje ją art. 3 dyrektywy 2009/12. Co się tyczy opłat kolejowych, wspomina o niej art. 29 ust. 3 dyrektywy 2012/34: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0051" REF.END="QE0051"/>Zarządcy infrastruktury zapewniają, aby wynikiem stosowania systemu pobierania opłat były równoważne i niedyskryminacyjne opłaty dla różnych przedsiębiorstw kolejowych wykonujących przewozy o równoważnym charakterze na podobnej części rynku […]<QUOT.END REF.START="QS0051" CODE="201D" ID="QE0051"/>.</P></NOTE>. Następstwem imperatywu równego traktowania przedsiębiorstw będących użytkownikami jest konieczność, aby decyzje dotyczące opłat miały jednakowy wpływ na wszystkich zainteresowanych. Gwarancja jednolitości kryteriów przy ustalaniu opłat wymaga istnienia organu nadzorującego, który miałby ostatnie słowo.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0065"><NO.P>65.</NO.P><TXT>To samo podobieństwo dotyczy funkcji tego organu nadzorującego. W sektorze kolejowym jego uprawnienia są analogiczne do uprawnień, które przedstawiłem już w odniesieniu do opłat lotniskowych. W szczególności art. 55–58 dyrektywy 2012/34 poświęcone są organowi regulacyjnemu, do którego przedsiębiorstwa świadczące usługi mogą składać skargi (art. 56) na system opłat lub na ich wysokość lub strukturę.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0066"><NO.P>66.</NO.P><TXT>W związku z tym uważam, że porównanie systemu prawnego w sektorze kolejowym i systemu prawnego w sektorze lotniczym w zakresie opłat wskazuje na taką zbieżność, że możliwe jest zastosowanie w kwestii tych opłat wyroku w sprawie CTL Logistics.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0067"><NO.P>67.</NO.P><TXT>W oparciu o ten wniosek wskażę, w jaki sposób odpowiedź Trybunału Sprawiedliwości udzieloną w wyroku w sprawie CTL Logistics można zastosować do niniejszej sprawy. Uzasadnienie tego wyroku opiera się na siedmiu kolejnych argumentach (pkt 69–102), przy czym ja skoncentruję się w szczególności na czterech.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="14"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0068"><NO.P>68.</NO.P><TXT>Po pierwsze Trybunał stwierdził, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0052" REF.END="QE0052"/>oparta na zasadzie słuszności ocena w każdym indywidualnym wypadku sprzeciwia się zasadzie niedyskryminacji ustanowionej w art. 4 ust. 5 i w motywie 11 dyrektywy 2001/14<QUOT.END REF.START="QS0052" CODE="201D" ID="QE0052"/>. Aby uzasadnić to twierdzenie, dodał on, że <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0053" REF.END="QE0053"/>kładąc nacisk wyłącznie na racjonalność gospodarczą indywidualnej umowy, zastosowanie § 315 BGB nie uwzględnia faktu, że jedynie określenie opłat opartych na jednolitych kryteriach może gwarantować, że polityka w dziedzinie opłat będzie stosowana w taki sam sposób wobec wszystkich przedsiębiorstw kolejowych<QUOT.END REF.START="QS0053" CODE="201D" ID="QE0053"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0025"><P>Wyrok w sprawie CTL Logistics, pkt 70 i 74.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0069"><NO.P>69.</NO.P><TXT>Ta sama logika prowadzi do tego, że w odniesieniu do opłat lotniskowych mechanizm rozstrzygania sporów przez sąd cywilny – zgodnie z kryteriami słuszności, ze skutkami jedynie inter partes – nie jest zgodny z systemem <HT TYPE="ITALIC">powszechnym</HT> i zasadą niedyskryminacji ustanowioną w art. 3 dyrektywy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0070"><NO.P>70.</NO.P><TXT>Po drugie <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0054" REF.END="QE0054"/>różne orzeczenia niezależnych sądów cywilnych, ewentualnie niezharmonizowane orzecznictwem sądów najwyższych, zastąpiłyby jednolitość kontroli prowadzonej przez właściwy organ, przy zastrzeżeniu ewentualnie późniejszej kontroli prowadzonej przez sądy, do których wniesiono skargi skierowanych na decyzje tego organu, w niniejszym wypadku sądy administracyjne […]. Wynikałoby z tego nakładanie się na siebie dwóch nieskoordynowanych dróg prawnych, co stoi w oczywistej sprzeczności z celem określonym w art. 30 dyrektywy 2001/14<QUOT.END REF.START="QS0054" CODE="201D" ID="QE0054"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0026"><P>Ibidem, pkt 87. Sytuacja leżąca u podstaw tej sprawy jest szczegółowo opisana w opinii rzecznika generalnego P. Mengozziego w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>CTL Logistics</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑489/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:901">EU:C:2016:901</NO.ECLI>), pkt <REF.NP.ECR REF="NP0001">1</REF.NP.ECR> i <REF.NP.ECR REF="NP0009">9</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0071"><NO.P>71.</NO.P><TXT>Podobnie dzieje się w sektorze lotniczym. Jednolitość kryteriów stosowanych przez organ nadzorujący – czy to przy zatwierdzeniu bezpośrednio przez niego systemu opłat, czy to przy kontroli w ramach skargi systemu zatwierdzonego przez zarządzającego portem lotniczym – jest zagrożona przez system, który nie pozwala na bezpośrednie zaskarżenie decyzji tego organu przez użytkowników, które jest zastąpione indywidualnymi powództwami cywilnymi odnoszącymi skutki <HT TYPE="ITALIC">inter partes</HT><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0027"><P>Z postanowienia odsyłającego wynika, że stosunek prawno-administracyjny istnieje jedynie między organem nadzorującym a zarządzającym portem lotniczym, tak że jedynie ten ostatni ma dostęp do skargi w trybie administracyjnym.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0072"><NO.P>72.</NO.P><TXT>Po trzecie w ramach podwójnego systemu zaskarżania opłat kolejowych organ nadzorujący nie musiał dostosowywać systemu opłat do orzeczenia sądu cywilnego zgodnie z § 315 BGB, ponieważ <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0055" REF.END="QE0055"/>żaden obowiązek takiego rodzaju nie wynika z przepisów dyrektywy 2001/14 dotyczących organu kontrolnego<QUOT.END REF.START="QS0055" CODE="201D" ID="QE0055"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0028"><P>Wyrok w sprawie CTL Logistics, pkt 91.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0073"><NO.P>73.</NO.P><TXT>To samo dotyczy również opłat lotniskowych. Założenie, że organ nadzorujący <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0056" REF.END="QE0056"/>musiałby ograniczyć się do reagowania na indywidualne orzeczenia wydane już przez sądy cywilne na podstawie § 315 BGB<QUOT.END REF.START="QS0056" CODE="201D" ID="QE0056"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0029"><P>Ibidem, pkt 92.</P></NOTE>, jest – również w tym sektorze – sprzeczne z rolą organu nadzorującego.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0074"><NO.P>74.</NO.P><TXT>Po czwarte Trybunał Sprawiedliwości podkreślił, że w przypadku zastosowania w sektorze kolejowym mechanizmu podwójnej właściwości sądowej <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0057" REF.END="QE0057"/>nie byłby przestrzegany wiążący dla wszystkich zainteresowanych stron charakter decyzji przyjętych przez organ kontrolny, który wynika z art. 30 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2001/14. […] Z zasadą tą byłoby sprzeczne, by orzeczenia wydane przez sądy cywilne, ewentualnie na podstawie kryteriów określonych w uregulowaniu dotyczącym obliczania opłat, wywierały skutek ograniczony jedynie do stron sporów wniesionych do tych sądów<QUOT.END REF.START="QS0057" CODE="201D" ID="QE0057"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0030"><P>Ibidem, pkt 94.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="15"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0075"><NO.P>75.</NO.P><TXT>Argument ten po raz kolejny odnosi się do sporów, które użytkownicy mogą wszczynać w sprawie opłat lotniskowych, zważywszy na brak skuteczności erga omnes orzeczeń sądów cywilnych, które rozstrzygają te spory.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0076"><NO.P>76.</NO.P><TXT>Zgodnie z § 315 BGB do sądu cywilnego należy wprowadzenie modulacji ex aequo w zakresie aspektów synalagmatycznych stosunku umownego. W tym kontekście mógłby on nawet ocenić proporcjonalność między kosztami świadczonej usługi a ceną (opłatą).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0077"><NO.P>77.</NO.P><TXT>Logiczny jest jednak wniosek, że inne kluczowe aspekty procesu, który doprowadził do zatwierdzenia opłaty, takie jak kwestie związane z tworzeniem woli organu decyzyjnego lub z ewentualnymi wadami formalnymi, które mogły mieć wpływ na ukształtowanie treści decyzji administracyjnej, nie są objęte zakresem postępowania przed sądem cywilnym<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0031"><P>Jak wskazano na rozprawie, postępowanie na podstawie § 315 BGB ogranicza się do ustalenia sprawiedliwej równowagi pomiędzy świadczeniami stron, bez wchodzenia w badanie decyzji zatwierdzającej system opłat.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0078"><NO.P>78.</NO.P><TXT>W tej sytuacji użytkownicy – którym niemieckie sądy administracyjne odmawiają legitymacji do zaskarżenia przed nimi decyzji organu nadzorującego – nie mogliby zwrócić się do jakiegokolwiek organu sądowego w celu skontrolowania tych elementów o wyraźnie administracyjnym charakterze, które mają decydujące znaczenie dla zatwierdzenia opłat.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0079"><NO.P>79.</NO.P><TXT>Nie wydaje się również, aby skutki wyroku sądu cywilnego wydanego w sporze indywidualnym mogły zostać rozszerzone na innych użytkowników. Zdaje się, że jedyną drogą dla nich byłoby wszczęcie nowych postępowań cywilnych. Skuteczność dyrektywy byłaby zatem uzależniona od indywidualnej decyzji o wniesieniu kolejnych pozwów podlegających okolicznościom pozostającym poza kontrolą, co nie gwarantuje zachowania powszechnego systemu opłat opartego na niedyskryminacji, przejrzystości i uczestnictwie użytkowników.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0080"><NO.P>80.</NO.P><TXT>Z powyższego wynika, że użytkownicy muszą mieć dostęp do skargi do sądu, która umożliwi im zakwestionowanie bez ograniczeń decyzji wydanej przez organ nadzorujący.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0081"><NO.P>81.</NO.P><TXT>Podczas rozprawy niektóre strony podniosły zastrzeżenie, że gdyby dopuszczono możliwość zaskarżania przez użytkowników decyzji organu nadzorującego przed sądami administracyjnymi, mogłoby to sparaliżować pobór opłat lotniskowych z uwagi na przepisy proceduralne dotyczące zawieszenia zaskarżonych aktów.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0082"><NO.P>82.</NO.P><TXT>Zastrzeżenia tego nie można uwzględnić. Z jednej strony to do ustawodawcy krajowego należy ustanowienie w tym i w innych sektorach przepisów proceduralnych w celu uniknięcia sytuacji ogólnego paraliżu pobierania opłat. Z drugiej strony, jak przyznały niektóre z tych stron na rozprawie, organ nadzorujący jest uprawniony, zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi, do nałożenia w każdym przypadku tych opłat, niezależnie od zaskarżenia jego decyzji w postępowaniu sądowym, jeżeli istnieją względy interesu publicznego, które tego wymagają.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">IV.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Wnioski</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0083"><NO.P>83.</NO.P><TXT>W świetle powyższych rozważań proponuję Trybunałowi Sprawiedliwości, by na pytania przedstawione przez Bundesverwaltungsgericht (federalny sąd administracyjny, Niemcy) odpowiedział w sposób następujący:</TXT><P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT>Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/12/WE z dnia <DATE ISO="20090311">11 marca 2009 r.</DATE> w sprawie opłat lotniskowych sprzeciwia się temu, aby zarządzający portem lotniczym i użytkownicy portu lotniczego mogli uzgadniać opłaty lotniskowe odbiegające od opłat zatwierdzonych przez niezależny organ nadzorujący.</TXT></NP></ITEM><?PAGE NO="16"?><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Dyrektywa 2009/12 sprzeciwia się stosowaniu uregulowań krajowych, takich jak te będące przedmiotem niniejszego sporu, które zgodnie z dominującą w orzecznictwie wykładnią przyznają sądom cywilnym właściwość do orzekania w indywidualnych przypadkach, z zachowaniem zasady słuszności, w przedmiocie powództw użytkowników portów lotniczych dotyczących opłat lotniskowych zatwierdzonych przez niezależny organ nadzorujący, a jednocześnie uniemożliwiają tym użytkownikom bezpośrednie zaskarżanie decyzji tego organu.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></NP.ECR></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>