Wydanie tymczasowe

WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)

z dnia 15 października 2026 r.(*)

Odesłanie prejudycjalne – Rynek wewnętrzny energii elektrycznej – Rozporządzenie (UE) 2019/943 – Artykuł 18 ust. 1 – Dyrektywa (UE) 2019/944 – Artykuł 9, art. 57 ust. 4 i 5 oraz art. 59 ust. 1 lit. a) – Opłaty za dostęp do sieci, korzystanie z sieci i wzmocnienie sieci – Niepowiązane koszty wspierające niepowiązane cele strategiczne – Uregulowania krajowe przewidujące uwzględnianie w taryfach sieciowych kosztów związanych z obowiązkami użyteczności publicznej nakładanymi na operatorów systemu dystrybucyjnego – Niezależność krajowego organu regulacyjnego w ramach wykonywania jego zadań i kompetencji – Metodologia ustalania taryf za dystrybucję energii elektrycznej wykorzystująca metodę bazującą na uwzględnianiu historycznego trendu kosztów

W sprawie C‑199/25

mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Hof van beroep te Brussel (sąd apelacyjny w Brukseli, Belgia) postanowieniem z dnia 19 lutego 2025 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 11 marca 2025 r., w postępowaniu:

Fluvius Halle-Vilvoorde, dawniej Sibelgas,

Fluvius Kempen, dawniej Intercommunale Vereniging voor de Energiedistributie in de Kempen en het Antwerpse (IVEKA),

Fluvius IMEWO, dawniej Intercommunale Maatschappij voor Energievoorziening in West- en Oost-Vlaanderen (IMEWO),

Fluvius West, dawniej Fluvius West i Intercommunale Maatschappij voor Gas en Elektriciteit van het Westen (GASELWEST),

Fluvius Zenne-Dijle, dawniej Iverlek i Provinciale Brabantse Energiemaatschappij (P.B.E.),

Fluvius Midden-Vlaanderen, dawniej Intercommunale Vereniging voor Energieleveringen in Midden-Vlaanderen (INTERGEM),

Fluvius Antwerpen,

Fluvius Limburg

przeciwko

Vlaamse Nutsregulator, dawniej Vlaamse Regulator van de Elektriciteits-en Gasmarkt (VREG),

TRYBUNAŁ (czwarta izba),

w składzie: I. Jarukaitis, prezes izby, R. Frendo, N. Jääskinen, M. Condinanzi (sprawozdawca) i A. Kornezov, sędziowie,

rzecznik generalny: A. Rantos,

sekretarz: A. Lamote, administratorka,

uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 11 lutego 2026 r.,

rozważywszy uwagi, które przedstawili:

–        w imieniu Fluvius Halle-Vilvoorde, dawniej Sibelgas, Fluvius Kempen, dawniej Intercommunale Vereniging voor de Energiedistributie in de Kempen en het Antwerpse (IVEKA), Fluvius IMEWO, dawniej Intercommunale Maatschappij voor Energievoorziening in West- en Oost-Vlaanderen (IMEWO), Fluvius West, dawniej Fluvius West i Intercommunale Maatschappij voor Gas en Elektriciteit van het Westen (GASELWEST), Fluvius Zenne-Dijle, dawniej Iverlek i Provinciale Brabantse Energiemaatschappij (P.B.E.), Fluvius Midden-Vlaanderen, dawniej Intercommunale Vereniging voor Energieleveringen in Midden-Vlaanderen (INTERGEM), Fluvius Antwerpen oraz Fluvius Limburg – T. Chellingsworth, P. Neven oraz L. Pellens, advocaten,

–        w imieniu Vlaamse Nutsregulator, anciennement Vlaamse Regulator van de Elektriciteits-en Gasmarkt (VREG) – V. Verbelen oraz D. Verhoeven, advocaten,

–        w imieniu rządu belgijskiego – S. Baeyens, P. Cottin oraz C. Pochet, w charakterze pełnomocników, których wspierali C. Mathieu, S. Spiniello, F. Vandendriessche oraz P. Wytinck, advocaten,

–        w imieniu rządu fińskiego – M. Pere, w charakterze pełnomocnika,

–        w imieniu Komisji Europejskiej – A. Baeckelmans, O. Beynet, T. Scharf oraz G. Wils, w charakterze pełnomocników,

po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 7 maja 2026 r.,

wydaje następujący

Wyrok

1        Rozpatrywany wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 18 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej (Dz.U. 2019, L 158, s. 54).

2        Wniosek ten został złożony w ramach sporu między dziesięcioma operatorami systemu dystrybucyjnego energii elektrycznej i gazu ziemnego z Flandrii (Belgia) (zwanymi dalej „skarżącymi OSD”) a Vlaamse Nutsregulator, dawniej Vlaamse Regulator van de Elektriciteits‑en Gasmarkt (flamandzkim urzędem regulacji rynku energii elektrycznej i gazu) (zwanym dalej „VREG”), w przedmiocie zgodności z prawem wydanej przez ten urząd decyzji BESL‑2024‑41, w której określono metodę ustalania taryf mającą zastosowanie do dystrybucji energii elektrycznej i gazu ziemnego w okresie regulacyjnym 2025–2028 (zwanej dalej „sporną decyzją”).

 Ramy prawne

 Prawo Unii

 Rozporządzenie 2019/943

3        Artykuł 1 rozporządzenia 2019/943, zatytułowany „Przedmiot i zakres stosowania”, stanowi:

„Niniejsze rozporządzenie ma na celu:

a)      określenie podstaw efektywnego osiągnięcia celów unii energetycznej, a w szczególności ram dotyczących klimatu i energii na rok 2030, przez umożliwienie wysyłania sygnałów rynkowych z myślą o zwiększonej efektywności, większym udziale odnawialnych źródeł energii, bezpieczeństwie dostaw, elastyczności, zgodności z zasadami zrównoważonego rozwoju, obniżaniu emisyjności oraz innowacyjności;

b)      określenie podstawowych zasad dobrze funkcjonujących, zintegrowanych rynków energii elektrycznej, które umożliwiają wszystkim dostawcom zasobów i odbiorcom energii elektrycznej dostęp do rynku bez dyskryminacji, wzmacniają pozycję konsumentów, zapewniają konkurencyjność na rynku światowym, a także odpowiedź odbioru, magazynowanie energii i efektywność energetyczną oraz ułatwiają agregację rozproszonego popytu i podaży, a także umożliwiają integrację rynkową i sektorową oraz wynagradzanie oparte na zasadach rynkowych wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych;

[…]”.

4        Artykuł 18 tego rozporządzenia, zatytułowany „Opłaty za dostęp do sieci, korzystanie z sieci i wzmocnienie sieci”, stanowi:

„1.      Opłaty za dostęp do sieci stosowane przez operatorów sieci, w tym opłaty za przyłączenie do sieci, opłaty za korzystanie z sieci oraz, w stosownych przypadkach, opłaty za odpowiednie wzmocnienie sieci, odzwierciedlają koszty, muszą być przejrzyste, uwzględniają potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa i elastyczności sieci oraz odzwierciedlają rzeczywiście poniesione koszty w zakresie, w jakim odpowiadają one kosztom ponoszonym przez operatora sieci o porównywalnej efektywności i strukturze, oraz stosowane są w sposób niedyskryminacyjny. Opłaty te nie obejmują niepowiązanych kosztów wspierających niepowiązane cele strategiczne.

[…] metoda stosowana do ustalania opłat sieciowych neutralnie wspiera ogólną efektywność systemu w ujęciu długoterminowym za pomocą sygnałów cenowych dla odbiorców i wytwórców i w szczególności jest stosowana w sposób, który nie prowadzi do dyskryminacji pozytywnej lub negatywnej produkcji przyłączonej na poziomie dystrybucji względem produkcji przyłączonej na poziomie przesyłu […].

2.      Metody ustalania taryf odzwierciedlają koszty stałe ponoszone przez operatorów systemów przesyłowych i operatorów systemów dystrybucyjnych [(zwanych dalej »OSD«)] oraz zapewniają odpowiednie zachęty dla operatorów systemów przesyłowych i [OSD] w krótko- i długoterminowej perspektywie w celu zwiększenia efektywności, w tym efektywności energetycznej, zwiększania integracji rynku i bezpieczeństwa dostaw energii, a także wspierania efektywnych inwestycji, wspierania powiązanych działań badawczych, oraz ułatwiania innowacji w interesie konsumentów w dziedzinach takich jak cyfryzacja, usługi na rzecz elastyczności i połączenia wzajemne.

[…]

4.      Przy ustalaniu opłat za dostęp do sieci bierze są pod uwagę następujące czynniki:

[…]

b)      płatności rzeczywiście dokonane i otrzymane, a także płatności oczekiwane w przyszłości, oszacowane na podstawie poprzednich okresów.

[…]

7.      Taryfy dystrybucyjne muszą odzwierciedlać koszty korzystania przez użytkowników systemu, w tym odbiorców aktywnych, z sieci dystrybucyjnej. Taryfy dystrybucyjne mogą obejmować elementy zdolności przyłączeniowej do sieci i mogą być zróżnicowane w zależności od profilu zużycia lub wytwarzania użytkowników systemu […].

8.      Metody ustalania taryf dystrybucyjnych wprowadzają dla [OSD] zachęty do jak najbardziej efektywnego kosztowo działania i rozwoju ich sieci, w tym przez pozyskiwanie usług. W tym celu organy regulacyjne uznają odnośne koszty za kwalifikowalne, uwzględniają te koszty w taryfach dystrybucyjnych oraz mogą wprowadzać cele w zakresie skuteczności działania, aby zachęcić [OSD] do zwiększania efektywności ich sieci […].

[…]

10.      Organy regulacyjne należycie uwzględniają sprawozdanie z najlepszych praktyk przy ustalaniu lub zatwierdzaniu taryf przesyłowych i taryf dystrybucyjnych lub metod ich ustalania zgodnie z art. 59 dyrektywy [Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej oraz zmieniającej dyrektywę 2012/27/UE (Dz.U. 2019, L 158, s. 125)]”.

 Dyrektywa 2019/944

5        Motywy 80, 87 i 90 dyrektywy 2019/944 mają następujące brzmienie:

„(80)      Jeżeli rynek wewnętrzny energii elektrycznej ma właściwie funkcjonować, organy regulacyjne powinny móc podejmować decyzje dotyczące wszelkich istotnych kwestii regulacyjnych oraz być w pełni niezależne od jakichkolwiek innych interesów publicznych lub prywatnych […].

[…]

(87)      Niniejsza dyrektywa […] nie pozbawia państw członkowski możliwości tworzenia i wydawania krajowej polityki energetycznej. Oznacza to, że stosownie do konstytucji danego państwa określanie politycznych ram, w jakich mają funkcjonować organy regulacyjne, na przykład w odniesieniu do bezpieczeństwa dostaw, może należeć do właściwości państwa członkowskiego. Niemniej jednak wydawane przez państwo członkowskie ogólne wytyczne dotyczące polityki energetycznej nie powinny naruszać niezależności ani samodzielności organów regulacyjnych.

[…]

(90)      Niniejszą dyrektywę należy odczytywać razem z rozporządzeniem [2019/943], w którym ustanawia się kluczowe zasady dotyczące nowej struktury rynku energii elektrycznej, umożliwiające lepsze wynagradzanie elastyczności oraz zapewniające odpowiednie sygnały cenowe i rozwój funkcjonujących zintegrowanych rynków krótkoterminowych. W rozporządzeniu [2019/943] określono również nowe zasady w różnych dziedzinach, obejmujących między innymi mechanizmy zdolności wytwórczych oraz współpracę między operatorami systemów przesyłowych”.

6        Artykuł 9 tej dyrektywy, zatytułowany „Obowiązki użyteczności publicznej”, stanowi w ust. 2 i 3:

„2.      W pełni uwzględniając odpowiednie postanowienia TFUE, w szczególności art. 106, państwa członkowskie mogą w ogólnym interesie gospodarczym nałożyć na przedsiębiorstwa działające w sektorze elektroenergetycznym obowiązki użyteczności publicznej, które mogą odnosić się do bezpieczeństwa, w tym również do bezpieczeństwa dostaw, regularności, jakości i ceny dostaw, a także ochrony środowiska, w tym również do efektywności energetycznej, energii ze źródeł odnawialnych i ochrony klimatu. Takie obowiązki muszą być jasno określone, przejrzyste, niedyskryminacyjne, weryfikowalne i gwarantować przedsiębiorstwom energetycznym w Unii [Europejskiej] równość dostępu do konsumentów krajowych […].

3.      Jeżeli za wypełnienie obowiązków określonych w ust. 2 niniejszego artykułu lub za świadczenie usługi powszechnej określonej w art. 27 przewidziano przyznawanie przez państwo członkowskie rekompensat finansowych, innych form rekompensaty oraz praw wyłącznych, odbywa się to w sposób przejrzysty i niedyskryminacyjny”.

7        Artykuł 57 wskazanej dyrektywy, zatytułowany „Wyznaczanie i niezależność organów regulacyjnych”, stanowi w ust. 4 i 5:

„4.      Państwa członkowskie gwarantują niezależność organu regulacyjnego i zapewniają, aby wykonywał on swoje uprawnienia w sposób bezstronny i przejrzysty. W tym celu państwa członkowskie zapewniają, aby przy wykonywaniu zadań regulacyjnych powierzonych mu na mocy niniejszej dyrektywy i powiązanego ustawodawstwa organ regulacyjny:

a)      był prawnie odrębny i funkcjonalnie niezależny od innych podmiotów publicznych lub prywatnych;

b)      zapewniał, aby jego pracownicy oraz osoby odpowiedzialne za zarządzanie nim:

(i)      działali niezależnie od wszelkich interesów rynkowych; oraz

(ii)      przy wykonywaniu swoich zadań regulacyjnych nie zwracali się o bezpośrednie polecenia ani nie wykonywali bezpośrednich poleceń któregokolwiek rządu lub innego podmiotu publicznego lub prywatnego; niniejszy wymóg pozostaje bez uszczerbku dla ścisłej współpracy, w stosownych przypadkach, z innymi właściwymi organami krajowymi oraz dla ogólnych wytycznych polityki opracowanych przez rząd niezwiązanych z uprawnieniami i obowiązkami regulacyjnymi na podstawie art. 59.

5.      W celu ochrony niezależności organu regulacyjnego państwa członkowskie zapewniają w szczególności, aby:

a)      organ regulacyjny mógł podejmować samodzielne decyzje, niezależnie od jakichkolwiek podmiotów politycznych;

[…]”.

8        Artykuł 59 tej dyrektywy, zatytułowany „Obowiązki i uprawnienia organu regulacyjnego”, stanowi w ust. 1:

„Do obowiązków organu regulacyjnego należy:

a)      ustalanie lub zatwierdzanie, na podstawie przejrzystych kryteriów, taryf przesyłowych lub dystrybucyjnych lub metod ich ustalania lub zarówno taryf, jak i metod;

[…]”.

9        Załącznik I do dyrektywy 2019/944, zatytułowany „Minimalne wymagania dotyczące rozliczeń oraz informacji o rozliczeniach”, przewiduje w pkt 3:

„Cena dla odbiorcy końcowego jest sumą trzech głównych składników: składnika »energia i dostawa«, składnika »sieć« (przesył i dystrybucja) oraz składnika obejmującego podatki, opłaty, obciążenia i należności.

Jeżeli na rachunkach przedstawia się cenę dla odbiorcy końcowego w podziale na składniki, należy stosować w całej Unii wspólne definicje tych trzech składników, zapisane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1952 [z dnia 26 października 2016 r. w sprawie europejskiej statystyki dotyczącej cen gazu ziemnego i energii elektrycznej oraz uchylającym dyrektywę 2008/92/WE (Dz.U. 2016, L 311, s. 1)]”.

 Rozporządzenie 2016/1952

10      W pkt 5 lit. a) załącznika II do rozporządzenia 2016/1952 wyjaśniono, że ostateczna cena energii elektrycznej dla odbiorcy dla danego zakresu zużycia stanowi sumę trzech głównych składników: składnika „energia i dostawa”, składnika „sieć” (przesył i dystrybucja) i składnika obejmującego podatki, opłaty, obciążenia i należności. W szczególności składnik „sieć” obejmuje następujące koszty ponoszone przez odbiorcę końcowego: opłaty za przesył i dystrybucję, straty związane z przesyłem i dystrybucją, koszty dotyczące sieci, koszty usług posprzedażnych, koszty serwisowania systemu, najem liczników oraz koszty pomiaru. Natomiast składnik obejmujący podatki, obciążenia i należności zdefiniowano jako sumę wszystkich składników podrzędnych wymienionych w pkt 5 lit. a), do których zaliczają się w szczególności podatki, opłaty, obciążenia lub należności związane z promocją odnawialnych źródeł energii, efektywności energetycznej i kogeneracji.

 Prawo belgijskie

11      Artykuł 4.1.30 § 1 decreet van 8 mei 2009 houdende algemene bepalingen betreffende het energiebeleid (Energiedecreet) [dekretu z dnia 8 maja 2009 r. w sprawie przepisów ogólnych dotyczących polityki energetycznej (dekret w sprawie energii)] (Belgisch Staatsblad, z dnia 7 lipca 2009 r., s. 46145), przyjęty przez Vlaams Gewest (region flamandzki), w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności badanych w postępowaniu głównym (zwany dalej „dekretem w sprawie energii”), stanowi:

„[VREG] określa metodę ustalania taryf i wykonuje swoje kompetencje w zakresie ustalania taryf w celu wspierania stabilnych i przewidywalnych regulacji, które przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania zliberalizowanego rynku i umożliwiają [OSD] dokonywanie niezbędnych inwestycji w ich sieci dystrybucyjne”.

12      Artykuł 4.1.32 § 1 tego dekretu stanowi:

„[VREG] określa metodę ustalania taryf przy uwzględnieniu następujących wytycznych:

[…]

5°      opłaty odzwierciedlają rzeczywiście poniesione koszty, o ile odpowiadają one kosztom podmiotu lub działalności, które są porównywalne i efektywne;

[…]

10°      koszty – związane z wykonywaniem budżetu na zadania polegające na świadczeniu usług publicznych, nałożone dekretem lub na jego podstawie, które nie są finansowane z podatków, opłat, dotacji, składek i danin – są uwzględniane w opłatach w sposób przejrzysty i niedyskryminujący, po dokonaniu kontroli [VREG].

[…]”.

 Postępowanie główne i pytania prejudycjalne

13      Skarżący OSD zostali wyznaczeni przez VREG do zarządzania siecią dystrybucji energii elektrycznej i gazu ziemnego na określonych obszarach położonych we Flandrii.

14      Eksploatacja tych sieci generuje dla skarżących OSD koszty, które mogą być odzyskane od użytkowników tych sieci, w określonych granicach i pod pewnymi warunkami, w drodze taryf za dystrybucję energii elektrycznej i gazu ziemnego (zwanych dalej „taryfami sieciowymi”). Jednakże ponieważ skarżący OSD są monopolistami ustawowymi, VREG reguluje te taryfy, określając mającą zastosowanie metodę ustalania taryf. Metoda ta, ustalana zasadniczo na okres czterech lat, określa poziom dochodów, jakie skarżący OSD mogą pobierać w ramach opłat sieciowych w celu pokrycia swoich kosztów operacyjnych.

15      Taki dozwolony dochód obejmuje dwie kategorie kosztów. Pierwszy składnik tego dochodu obejmuje koszty zewnętrzne, a mianowicie koszty, na które skarżący OSD nie mogą wywierać żadnego wpływu i których nie można zmniejszyć poprzez skuteczniejsze zarządzanie. Koszty te są w całości przenoszone na użytkowników sieci dystrybucyjnych w drodze taryf sieciowych.

16      Drugi składnik tego dochodu obejmuje koszty wewnętrzne, a mianowicie rozsądne i niezbędne koszty związane z zarządzaniem sieciami i danymi, na które skarżący OSD mogą wywierać wpływ, takie jak koszty amortyzacji, koszty operacyjne i koszty związane z zainwestowanym kapitałem.

17      W dniu 21 czerwca 2024 r. VREG przyjął, na podstawie dekretu w sprawie energii, sporną decyzję, w której określono metodę ustalania taryf mającą zastosowanie do dystrybucji energii elektrycznej i gazu ziemnego na lata 2025–2028. Metoda ta obejmuje wzory umożliwiające obliczenie dozwolonego dochodu przeznaczonego na pokrycie uzasadnionych i niezbędnych kosztów wewnętrznych ponoszonych przez skarżących OSD, czyli maksymalnych kosztów wewnętrznych, które mogą oni przerzucić na użytkowników sieci dystrybucyjnych.

18      W tym celu wspomniana metoda uwzględnia kształtowanie się kosztów ponoszonych przez skarżących OSD. Ściślej rzecz ujmując, VREG bierze pod uwagę, po pierwsze, kształtowanie się sektorowych kosztów wewnętrznych, to jest łącznych kosztów wewnętrznych wszystkich OSD z Flandrii w odniesieniu do tej samej działalności regulowanej w poprzednim okresie taryfowym, w tym wypadku w latach 2019–2023. Po drugie, przewiduje się, że w latach 2025–2028 podstawowy składnik dochodu dozwolonego z tytułu kosztów wewnętrznych zmienia się corocznie w zależności od inflacji. Składnik ten podlega zatem korekcie ex post na podstawie faktycznie odnotowanej inflacji. Po trzecie, VREG wprowadził również czynnik zachęty do efektywności zwany „frontier shift”, który odzwierciedla wzrost produktywności osiągany przez OSD o największej efektywności dzięki stosowaniu najlepszych praktyk postępowi technologicznemu i który, zdaniem tego urzędu, jest konieczny do zrekompensowania braku konkurencji między skarżącymi OSD. Po czwarte i ostatnie, do tego podstawowego składnika dozwolonego dochodu z tytułu kosztów wewnętrznych dodano pięć dodatkowych elementów wewnętrznych, które nie mają znaczenia w kontekście niniejszego wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.

19      W dniu 19 lipca 2024 r. skarżący OSD wnieśli skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji do Hof van beroep te Brussel (sądu apelacyjnego w Brukseli, Belgia), który jest sądem odsyłającym. Twierdzą oni w szczególności, że metoda ustalania taryf na lata 2025–2028 narusza przepisy art. 4.1.30 i 4.1.32 dekretu w sprawie energii, dyrektywę 2019/944, zasadę ustalania opłat z uwzględnieniem ponoszonych kosztów przewidzianą w art. 18 rozporządzenia 2019/943, a także szereg zasad odnoszących się do dobrej administracji.

20      W ramach sporu rozpatrywanego przez sąd odsyłający VREG przyznał z kolei, odpowiadając na pytania tego sądu, że metoda ustalania taryf na lata 2025–2028 może być sprzeczna z art. 18 ust. 1 akapit pierwszy zdanie drugie rozporządzenia 2019/943, ponieważ zgodnie z art. 4.1.32 ust. 1 pkt 10 dekretu w sprawie energii taryfy obejmują niepowiązane koszty wspierające niepowiązane cele strategiczne.

21      VREG utrzymuje w szczególności, że przepisy flamandzkie nakładają na skarżących OSD różne obowiązki użyteczności publicznej (zwane dalej „OUP”), przy czym niektóre z nich mają charakter finansowy, tak jak OUP związane z promowaniem racjonalnego wykorzystania energii i odnawialnych źródeł energii, a także z zakupem zielonych certyfikatów i certyfikatów kogeneracyjnych. W zamian za wypełnianie tych obowiązków skarżący OSD korzystają z rekompensat finansowanych częściowo ze środków przydzielonych przez Energiefonds (fundusz energetyczny) oraz z budżetu wydatków ogólnych regionu flamandzkiego. Po odliczeniu tych rekompensat pozostałe związane z OUP koszty o charakterze finansowym są przerzucane na opłaty sieciowe za energię elektryczną. Zaś zdaniem VREG większość tych OUP służy celom o charakterze społecznym i środowiskowym, a zatem nie jest związana z zarządzaniem sieciami dystrybucyjnymi.

22      W tych okolicznościach sąd odsyłający zastanawia się, w pierwszej kolejności, nad zgodnością dekretu w sprawie energii z art. 18 ust. 1 akapit pierwszy zdanie drugie rozporządzenia 2019/943, zgodnie z którym opłaty sieciowe nie powinny obejmować „niepowiązanych kosztów wspierających niepowiązane cele strategiczne”. Zdaniem tego sądu wyrażenie „niepowiązane cele strategiczne” odnosi się do celów niezwiązanych z rozwojem i eksploatacją samych sieci. Sąd ten wskazuje w tym względzie, że promowanie wykorzystania odnawialnych źródeł energii, w szczególności poprzez obowiązkowy zakup zielonych certyfikatów i certyfikatów kogeneracyjnych, wydaje się służyć celom polityki energetycznej odrębnym od celów związanych z rozwojem lub efektywną eksploatacją sieci dystrybucyjnych. Sąd odsyłający zastanawia się zatem, czy przerzucenie na taryfy sieciowe części kosztów związanych z OUP, które nie są finansowane w inny sposób, jest zgodne z art. 18 ust. 1 akapit pierwszy zdanie drugie rozporządzenia 2019/943, nawet jeśli koszty te nie mają żadnego związku z zarządzaniem sieciami.

23      W drugiej kolejności sąd odsyłający wyraża wątpliwości co do zgodności z art. 18 ust. 1 akapit pierwszy zdanie pierwsze rozporządzenia 2019/943 metody ustalania taryf bazującej na uwzględnianiu historycznego trendu kosztów skarżących OSD, bez widocznej kontroli efektywności tych kosztów. Przepis ten wymaga, aby koszty przerzucane na użytkowników sieci odpowiadały kosztom OSD o porównywalnej efektywności i strukturze, co zdaniem tego sądu oznacza, że taryfy sieciowe, jakie zamierzają stosować skarżący OSD, nie mogą przekraczać poziomu, jaki można by zaobserwować na konkurencyjnym rynku. W tym względzie, przyznając zarazem, że odwołanie się do danych historycznych może mieć pewne znaczenie, sąd ten zastanawia się, czy uregulowanie taryfowe oparte wyłącznie na pokryciu takich kosztów, bez mechanizmu oceny ich skuteczności, jest zgodne z celem realizowanym poprzez rozporządzenie 2019/943, a szerzej – z samym celem każdej regulacji mającej zastosowanie do rynku monopolistycznego, polegającym na zapobieganiu ustalaniu cen wyższych od cen, które obowiązywałyby w warunkach konkurencji.

24      W trzeciej i ostatniej kolejności sąd odsyłający zastanawia się nad możliwością tymczasowego utrzymania w mocy skutków metody ustalania taryf ustanowionej w spornej decyzji, gdyby należało ją uznać za sprzeczną z prawem Unii. Sąd ten stoi nas stanowisku, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału nadrzędne względy pewności prawa wydają się uzasadniać tymczasowe utrzymanie w mocy skutków art. 4.1.32 § 1 pkt 10 dekretu w sprawie energii lub też spornej decyzji w takim przypadku. W tym względzie sąd ten zwraca uwagę, że stwierdzenie nieważności bez uwzględnienia aspektów czasowych mogłoby skutkować podważeniem pewności prawa.

25      W tych okolicznościach Hof van beroep te Brussel (sąd apelacyjny w Brukseli) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

„1)      Czy art. 18 ust. 1 akapit pierwszy zdanie drugie rozporządzenia [2019/943] należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, takiemu jak art. 4.1.32 § 1 pkt 10 [dekretu w sprawie energii], który stanowi, że koszty wynikające z nałożonych dekretem lub na jego podstawie [OUP], które nie są finansowane z podatków, opłat, dotacji, składek i danin, należy uwzględniać w ramach opłat?

2)      Czy art. 18 ust. 1 akapit pierwszy zdanie pierwsze rozporządzenia [2019/943] należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przyjęciu przez organ regulacyjny metody ustalania taryf za dystrybucję energii elektrycznej, która w odniesieniu do istotnej części kosztów ponoszonych przez [OSD], podlegających regulacji dochodu, wykorzystuje jedynie metodę bazującą na uwzględnianiu historycznego trendu kosztów (w ramach której dochody określa się na podstawie kosztów poniesionych w przeszłości), czy też zastosowanie tej metody musi zostać uzupełnione o kontrolę poziomu kosztów poniesionych w przeszłości pod kątem ich efektywności?

3)      Jeżeli [sąd odsyłający] doszedłby na podstawie odpowiedzi udzielonych na powyższe pytania prejudycjalne do wniosku, że VERG narusza jedno lub więcej ze zobowiązań wynikających z przepisów wymienionych w pytaniach, to czy mógłby on tymczasowo utrzymać w mocy skutki tego naruszenia w celu uniknięcia braku pewności prawa?”.

 W przedmiocie pytań prejudycjalnych

 W przedmiocie pytania pierwszego

26      Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do tego ostatniego należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. Mając to na uwadze, Trybunał powinien w razie potrzeby przeformułować przedłożone mu pytania. Ponadto Trybunał może wziąć pod rozwagę normy prawa Unii, na które sąd krajowy nie powołał się w swoim pytaniu [zob. wyroki: z dnia 20 marca 1986 r., Tissier, 35/85, EU:C:1986:143, pkt 9; z dnia 5 grudnia 2019 r., Centraal Justitieel Incassobureau (Uznawanie i wykonywanie kar o charakterze pieniężnym), C‑671/18, EU:C:2019:1054, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo].

27      Okoliczność, że formalnie sąd odsyłający odniósł się w swoich pytaniach do określonych przepisów prawa Unii, nie stoi bowiem na przeszkodzie temu, by Trybunał dostarczył temu sądowi wszystkich elementów wykładni prawa Unii, które mogą być użyteczne dla rozstrzygnięcia zawisłej przed nim sprawy, wyprowadzając z całości informacji przedstawionych mu przez sąd odsyłający, a w szczególności z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, te aspekty prawa Unii, które wymagają wykładni w świetle przedmiotu sporu (zob. wyroki: z dnia 29 listopada 1978 r., Redmond, 83/78, EU:C:1978:214, pkt 26; z dnia 22 stycznia 2026 r., Secab, C‑423/23, EU:C:2026:32, pkt 29).

28      W niniejszej sprawie w ramach pytania pierwszego sąd odsyłający zastanawia się nad kwestią, czy art. 18 ust. 1 akapit pierwszy zdanie drugie rozporządzenia 2019/943 w zakresie, w jakim przepis ten zakazuje włączania do opłat za dostęp do sieci niepowiązanych kosztów wspierających niepowiązane cele strategiczne, należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które przewidują uwzględnianie w taryfach sieciowych kosztów związanych z wykonywaniem OUP nałożonych na OSD w tych uregulowaniach, jeżeli koszty te nie są finansowane z podatków, opłat, dotacji, składek czy danin.

29      Sąd ten dąży zatem do ustalenia, czy włączenie do taryf sieciowych, na podstawie krajowego przepisu regulacyjnego, kosztów związanych z OUP, podczas gdy obowiązki te nie mają prima facie żadnego bezpośredniego związku z zarządzaniem siecią, lecz raczej wchodzą w zakres innych polityk publicznych, a mianowicie celów polityki energetycznej odrębnych od celów dotyczących rozwoju lub skutecznego funkcjonowania systemów dystrybucyjnych, jest zgodne z art. 18 ust. 1 akapit pierwszy zdanie drugie rozporządzenia 2019/943.

30      Aby jednak udzielić użytecznej odpowiedzi na pytanie pierwsze, należy również uwzględnić przepisy dyrektywy 2019/944, a w szczególności art. 9, art. 57 ust. 4 i 5, i art. 59 ust. 1 lit. a) tej dyrektywy oraz pkt 3 załącznika I do niej. Przepisy te dotyczą, odpowiednio, OUP, niezależności krajowych organów regulacyjnych, ich zadań i kompetencji, a także minimalnych wymogów w zakresie rozliczeń i informacji dotyczących rozliczeń.

31      Należy zatem uznać, że poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 18 ust. 1 akapit pierwszy zdanie drugie rozporządzenia 2019/943 w związku z art. 9, art. 57 ust. 4 i 5 i art. 59 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2019/944 oraz pkt 3 załącznika I do tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które przewidują uwzględnianie w taryfach sieciowych kosztów związanych z wykonywaniem OUP nałożonych przez te uregulowania na OSD, jeżeli koszty te nie są finansowane z podatków, opłat, dotacji, składek czy danin.

32      Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w celu dokonania wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględnić jego brzmienie, kontekst, w jaki się wpisuje oraz cele regulacji, której część przepis ten stanowi (wyroki: z dnia 17 listopada 1983 r., Merck, 292/82, EU:C:1983:335, pkt 12; z dnia 1 kwietnia 2025 r., Alace i Canpelli, C‑758/24 i C‑759/24, EU:C:2025:591, pkt 91).

33      W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zgodnie z brzmieniem art. 18 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia 2019/943 opłaty za dostęp do sieci stosowane przez danych operatorów sieci, w tym opłaty za przyłączenie do sieci, opłaty za korzystanie z sieci oraz, w stosownych przypadkach, opłaty za odpowiednie wzmocnienie sieci, odzwierciedlają koszty, są przejrzyste, uwzględniają potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa i elastyczności sieci oraz odzwierciedlają rzeczywiście poniesione koszty w zakresie, w jakim odpowiadają one kosztom ponoszonym przez innego operatora sieci o porównywalnej efektywności i strukturze, oraz stosowane są w sposób niedyskryminacyjny. Przepis ten stanowi ponadto, że opłaty te nie powinny obejmować niepowiązanych kosztów wspierających niepowiązane cele strategiczne.

34      Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 45 opinii, z brzmienia tego przepisu wynika, że prawodawca Unii zamierzał uregulować opłaty za dostęp do sieci w drodze ustanowienia wymogu, by związane z nimi koszty były powiązane z eksploatacją sieci, lecz ani brzmienie tego przepisu, ani brzmienie innych przepisów rozporządzenia 2019/943 nie pozwalają na jednoznaczne zdefiniowanie pojęć „opłat za dostęp do sieci”, „kosztów niepowiązanych” i „niepowiązanych celów strategicznych”.

35      Co się tyczy w drugiej kolejności kontekstu, w jaki wpisuje się art. 18 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia 2019/943, należy przede wszystkim zauważyć, że zgodnie z tym art. 18 ust. 1 akapit drugi tego rozporządzenia metoda stosowana do ustalania opłat sieciowych neutralnie wspiera ogólną efektywność systemu w ujęciu długoterminowym za pomocą sygnałów cenowych dla odbiorców i wytwórców i w szczególności jest stosowana w sposób, który nie prowadzi do dyskryminacji, pozytywnej ani negatywnej, produkcji przyłączonej na poziomie dystrybucji względem produkcji przyłączonej na poziomie przesyłu.

36      Następnie – art. 18 ust. 2 tego rozporządzenia stanowi w istocie, że metody ustalania taryf odzwierciedlają koszty stałe ponoszone przez operatorów systemów przesyłowych i OSD oraz zapewniają im odpowiednie zachęty w krótko- i długoterminowej perspektywie w celu zwiększenia efektywności, w tym efektywności energetycznej, zwiększania integracji rynku i bezpieczeństwa dostaw energii, wspierania efektywnych inwestycji, a także powiązanych działań badawczych, oraz ułatwiania innowacji w interesie konsumentów w dziedzinach takich jak cyfryzacja, usługi na rzecz elastyczności i połączenia wzajemne.

37      Wreszcie art. 18 ust. 7 i 8 rozporządzenia 2019/943 reguluje bardziej szczegółowo taryfy dystrybucyjne oraz metody ustalania taryf dystrybucyjnych. W ustępach tych przewidziano w szczególności, odpowiednio, że te pierwsze muszą odzwierciedlać koszty, z uwzględnieniem korzystania z sieci dystrybucyjnej przez użytkowników systemu, w tym odbiorców aktywnych, oraz że te drugie obejmują środki mające na celu zachęcenie OSD do jak najbardziej efektywnego kosztowo działania i rozwoju ich sieci oraz mogą wprowadzać cele w zakresie skuteczności działania, aby zachęcić tych operatorów do zwiększania efektywności ich sieci.

38      Przepisy te nie przewidują zatem, że te taryfy i metody mogą obejmować koszty związane z wykonywaniem OUP.

39      Tymczasem w celu ustalenia zakresu art. 18 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia 2019/943 należy umieścić ten przepis w szerszych ramach normatywnych, w które jest on wpisany, i uwzględnić w tym zakresie przepisy dyrektywy 2019/944, którą – jak wynika z jej motywu 90 – należy interpretować w związku z rozporządzeniem 2019/943, co potwierdza wyraźne odniesienie do tej dyrektywy zawarte w art. 18 ust. 7 rozporządzenia 2019/943.

40      W szczególności, zgodnie z rozważaniami przedstawionymi w pkt 30 i 31 niniejszego wyroku, należy wziąć pod uwagę art. 9, art. 57 ust. 4 i 5 i art. 59 ust. 1 lit. a) tej dyrektywy oraz pkt 3 załącznika I do niej.

41      W tym względzie w odniesieniu do OUP art. 9 dyrektywy 2019/944 przyznaje państwom członkowskim zakres uznania zarówno w kwestii określenia rodzaju OUP, które zamierzają nałożyć na OSD, jak i w kwestii warunków ich finansowania. W szczególności art. 9 ust. 2 tej dyrektywy stanowi, że w pełni uwzględniając odpowiednie postanowienia Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 106, państwa członkowskie mogą w ogólnym interesie gospodarczym nałożyć takie obowiązki na przedsiębiorstwa działające w sektorze elektroenergetycznym. Obowiązki te mogą odnosić się do bezpieczeństwa, w tym również do bezpieczeństwa dostaw, regularności, jakości i ceny dostaw, a także ochrony środowiska, w tym również do efektywności energetycznej, energii ze źródeł odnawialnych i ochrony klimatu. Ponadto art. 9 ust. 3 wskazanej dyrektywy przyznaje państwom członkowskim możliwość przyznawania tym przedsiębiorstwom, w sposób niedyskryminacyjny i przejrzysty, rekompensat finansowych, innych form rekompensaty lub praw wyłącznych w zamian za wykonywanie nałożonych na nie OUP.

42      Ponadto należy zaznaczyć, że zgodnie z pkt 3 załącznika I do dyrektywy 2019/944, który określa minimalne wymagania dotyczące rozliczeń i informacji o rozliczeniach, cena dla odbiorcy końcowego jest sumą trzech głównych składników, a mianowicie składnika „energia i dostawa”, składnika „sieć” (przesył i dystrybucja) oraz składnika obejmującego podatki, opłaty, obciążenia i należności. W tymże pkt 3 wyjaśniono również, że odpowiednie definicje tych składników znajdują się w rozporządzeniu 2016/1952, przy czym w załączniku II do tego rozporządzenia wyraźnie przewidziano, że trzeci składnik obejmujący podatki, opłaty, obciążenia i należności może obejmować opłaty związane z promocją odnawialnych źródeł energii.

43      Wynika z tego, że „opłaty”, o których mowa w art. 18 ust. 1 rozporządzenia 2019/943, stanowią tylko jeden z trzech głównych składników ceny naliczanej odbiorcy końcowemu, a mianowicie składnik związany z opłatami dotyczącymi „sieci” (zwanymi dalej „opłatami sieciowymi”).

44      Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 55 i 56 opinii, przepis ten dotyczy jedynie kosztów rzeczywiście ponoszonych przez OSD, które mają bezpośredni związek z użytkowaniem sieci, przyłączeniem do sieci lub wzmocnieniem sieci, w związku z czym zakresu tego przepisu nie można rozszerzyć poprzez objęcie nim składników taryfowych pozbawionych jakiegokolwiek związku z rzeczywistym korzystaniem z sieci.

45      W tych okolicznościach kosztów związanych z OUP, które OSD uwzględniają w swych fakturach, nie można uznać za wchodzące w zakres pojęcia „opłat sieciowych” w rozumieniu art. 18 ust. 1 rozporządzenia 2019/943. Ponieważ opłaty te stanowią co do zasady część trzeciego składnika ceny naliczanej odbiorcom końcowym, o którym mowa w pkt 3 załącznika I do dyrektywy 2019/944, a który obejmuje podatki, opłaty, obciążenia i należności, nie są one objęte zakresem stosowania tego art. 18.

46      Co więcej, art. 9 dyrektywy 2019/944 nie stoi zasadniczo na przeszkodzie przepisom krajowym przewidującym możliwość przerzucania przez OSD na odbiorców końcowych kosztów związanych z wykonywaniem OUP nałożonych na nich przez dane państwo członkowskie, pod warunkiem że parametry i zasady tego finansowania spełniają warunki określone w art. 9 ust. 3 tej dyrektywy, do których należą w szczególności poszanowanie zasady niedyskryminacji i wymóg przejrzystości (zob. analogicznie wyrok z dnia 30 kwietnia 2020 r., Оvergas Mrezhi i Balgarska gazova asotsiatsia, C‑5/19, EU:C:2020:343, pkt 88).

47      Co się tyczy niezależności organów regulacyjnych oraz ich obowiązków i uprawnień, art. 57 ust. 4 dyrektywy 2019/944 stanowi, że państwa członkowskie gwarantują niezależność organu regulacyjnego i zapewniają w tym celu, aby przy wykonywaniu zadań regulacyjnych powierzonych mu na mocy tej dyrektywy i powiązanych przepisów organ ten był prawnie odrębny i funkcjonalnie niezależny od innych podmiotów publicznych lub prywatnych oraz by ów organ zapewniał, aby jego pracownicy i osoby, którym powierzono zarządzanie, działali niezależnie od wszelkich interesów rynkowych oraz aby przy wykonywaniu tych zadań nie zwracali się o bezpośrednie instrukcje do żadnego rządu ani innego podmiotu publicznego lub prywatnego ani nie przyjmowali od nich bezpośrednich instrukcji. Jednakże zgodnie z art. 57 ust. 4 lit. b) ppkt (ii) wskazanej dyrektywy niniejszy wymóg pozostaje bez uszczerbku dla ścisłej współpracy, w stosownych przypadkach, z innymi organami krajowymi oraz dla ogólnych wytycznych polityki opracowanych przez rząd państwa członkowskiego, które wyznaczyło dany organ, niezwiązanych z uprawnieniami i obowiązkami regulacyjnymi na podstawie art. 59 tej samej dyrektywy, które obejmują, zgodnie z jej ust. 1 lit. a), ustalanie lub zatwierdzanie taryf przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej lub metod ich ustalania (zob. podobnie wyrok z dnia 6 marca 2025 r., Alajärven Sähkö i in., C‑48/23, EU:C:2025:144, pkt 30).

48      Ów art. 57 ust. 5 akapit pierwszy lit. a) stanowi, że w celu ochrony niezależności organu regulacyjnego właściwe państwo członkowskie w szczególności zapewnia, aby organ ten mógł podejmować samodzielne decyzje, niezależnie od jakichkolwiek podmiotów politycznych (zob. podobnie wyrok z dnia 6 marca 2025 r., Alajärven Sähkö i in., C‑48/23, EU:C:2025:144, pkt 31).

49      Przepisy art. 57 dyrektywy 2019/944 odzwierciedlają w istocie treść motywów 80 i 87 tej dyrektywy, zgodnie z którymi w celu zapewnienia właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego energii elektrycznej konieczne jest, po pierwsze, aby organy regulacyjne były w stanie podejmować decyzje dotyczące wszystkich istotnych aspektów regulacyjnych i były całkowicie niezależne od wszelkich innych interesów publicznych lub prywatnych, a po drugie, aby dyrektywa ta nie pozbawiała państw członkowskich możliwości tworzenia i publikowania krajowej polityki energetycznej (wyrok z dnia 6 marca 2025 r., Alajärven Sähkö i in., C‑48/23, EU:C:2025:144, pkt 32).

50      W tym względzie, jak wynika z motywu 87 dyrektywy 2019/944 i jak przewiduje art. 194 ust. 2 akapit drugi TFUE, państwa członkowskie mają prawo określać warunki wykorzystania swych zasobów energetycznych. Dyrektywa ta nie pozbawia zatem państw członkowskich możliwości ustanowienia i opublikowania krajowej polityki energetycznej oraz określenia ram działania organów regulacyjnych, w szczególności w odniesieniu do bezpieczeństwa dostaw. W związku z tym państwa członkowskie mają swobodę w przyjmowaniu własnych uregulowań dotyczących krajowego rynku energii elektrycznej, z wyjątkiem obowiązków i uprawnień organów regulacyjnych przewidzianych w rzeczonej dyrektywie (wyrok z dnia 6 marca 2025 r., Alajärven Sähkö i in., C‑48/23, EU:C:2025:144, pkt 39).

51      Wynika z tego – jak zauważył rzecznik generalny w pkt 63 opinii – że w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego energii elektrycznej konieczne jest, po pierwsze, aby krajowe organy regulacyjne były uprawnione do wydawania decyzji dotyczących wszystkich aspektów regulacyjnych wchodzących w zakres ich kompetencji i aby były one niezależne, a po drugie, aby dyrektywa 2019/944 nie pozbawiała państw członkowskich możliwości kształtowania i podawania do wiadomości publicznej ich krajowej polityki energetycznej, a także określenia ram, w jakich organy te wykonują swoje zadania.

52      Tymczasem z powyższych rozważań wynika, że o ile ustalanie opłat sieciowych należy do kompetencji krajowych organów regulacyjnych na podstawie art. 59 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2019/944, o tyle nie może tak być w przypadku podatków, opłat, obciążeń lub należności, które nie są związane z dostępem do sieci lub z jej użytkowaniem i które w związku z tym nie są objęte zakresem stosowania art. 18 ust. 1 rozporządzenia 2019/943, nawet jeśli mają one wpływ na cenę dystrybucji energii elektrycznej dla odbiorcy końcowego.

53      Dotyczy to w szczególności kosztów związanych z OUP w zakresie wsparcia dla energii ze źródeł odnawialnych oraz sposobów pokrycia tych kosztów. Wybór sposobu wsparcia, jaki państwo członkowskie zamierza zapewnić na rzecz rozwoju energii odnawialnej na swoim terytorium – czy to poprzez bezpośrednie dotacje, mechanizmy podatkowe, czy też, jak w omawianym przypadku, za pomocą środka polegającego na przerzuceniu kosztów na odbiorców końcowych – stanowi bowiem wybór z zakresu wyłącznie polityki energetycznej, pozostający poza kompetencją krajowych organów regulacyjnych. Niemniej, co do zasady, żaden przepis prawa Unii nie sprzeciwia się temu, by państwa członkowskie upoważniły właściwy organ krajowy do regulowania taryf związanych z OUP. Ponadto nie wydaje się, aby upoważnienie organu regulacyjnego do ustalenia sposobu uwzględniania tych kosztów, takiego jak rozpatrywany w postępowaniu głównym, mogło niekorzystnie wpływać na niezależność i zadania tych organów.

54      W trzeciej i ostatniej kolejności należy zauważyć, że cele realizowane przez rozporządzenie 2019/943, określone w jego art. 1, a w szczególności efektywne osiąganie celów unii energetycznej, a także określenie podstawowych zasad dobrze funkcjonujących i zintegrowanych rynków energii elektrycznej, które umożliwiają wszystkim dostawcom zasobów i odbiorcom energii elektrycznej dostęp do rynku bez dyskryminacji, wzmacniają pozycję konsumentów, zapewniają konkurencyjność na rynku światowym, a także odpowiedź odbioru, magazynowanie energii i efektywność energetyczną, nie mogą podważyć wykładni przyjętej w pkt 43–46 oraz w pkt 52 i 53 niniejszego wyroku.

55      W niniejszym przypadku art. 4.1.32 § 1 pkt 10 dekretu w sprawie energii przewiduje, że koszty związane z wykonaniem budżetu OUP nałożonych na OSD na mocy tego dekretu, które nie są finansowane z podatków, opłat, dotacji, składek lub danin, są uwzględniane w taryfach w sposób przejrzysty i niedyskryminujący, po kontroli VREG, a zatem są przerzucane na użytkowników sieci.

56      Ściślej rzecz ujmując, sąd odsyłający wskazuje, że OUP o charakterze finansowym nałożone przez ustawodawcę flamandzkiego na skarżących OSD są finansowane częściowo ze środków udostępnionych przez fundusz energetyczny, a częściowo z rekompensat pochodzących z budżetu wydatków ogólnych regionu flamandzkiego. Koszty netto związane z tymi OUP, a w szczególności koszty związane z promowaniem racjonalnego wykorzystania energii, wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii oraz zakupem zielonych certyfikatów i certyfikatów kogeneracyjnych, są odzwierciedlane w taryfach sieciowych.

57      Tymczasem z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, wynika, że koszty związane z OUP zostały zaksięgowane nie w kategorii odpowiadającej trzeciemu składnikowi taryfy przewidzianemu w pkt 3 załącznika I do dyrektywy 2019/944, lecz w kategorii dotyczącej opłat sieciowych, która odpowiada drugiemu składnikowi taryfy przewidzianemu w tym przepisie i w której co do zasady powinny znajdować się wyłącznie koszty związane z siecią.

58      Jednakże sama okoliczność, że koszty związane z OUP zostały powiązane, w ujęciu księgowym, z opłatami sieciowymi, nie może sama w sobie wystarczyć do wykazania niezgodności uregulowań krajowych takich jak te rozpatrywane w postępowaniu głównym z art. 18 rozporządzenia 2019/943.

59      W tym względzie należy przypomnieć, że art. 18 rozporządzenia 2019/943 i przepisy dyrektywy 2019/944 mają na celu zapewnienie, aby koszty pokrywane z opłat sieciowych pozostały obiektywnie możliwe do zidentyfikowania, aby były obliczane z zastosowaniem przejrzystych metod i nie były wykorzystywane do finansowania w sposób pośredni polityk niezwiązanych z zarządzaniem systemem dystrybucyjnym.

60      A zatem, z zastrzeżeniem ustaleń, których powinien dokonać sąd odsyłający, jeśli koszty związane z OUP, mimo że formalnie są pokrywane z opłat sieciowych, są jednak wyraźnie oddzielone od metody obliczania i ustalania tych opłat lub taryf sieciowych, w związku z czym odpowiadają one odrębnej taryfie, która w rzeczywistości stanowi dodatek do opłat ustalonych w ten sposób, to taka sytuacja nie może sama w sobie naruszać wymogów wynikających z art. 18 rozporządzenia 2019/943, a w szczególności przewidzianego tamże wymogu przejrzystości.

61      W tych okolicznościach zadaniem sądu odsyłającego jest ustalenie, czy zasady włączania przez skarżących OSD kosztów związanych z finansowymi OUP do opłat sieciowych lub taryf sieciowych, niezależnie od ich formalnej kwalifikacji takich kosztów, nie mają wpływu na metodę obliczania tych opłat, które są uregulowane w art. 18 rozporządzenia 2019/943, wobec czego nie wchodzą w zakres kompetencji i zadań VREG, i czy spełniają one ten wymóg przejrzystości.

62      W świetle całości powyższych rozważań odpowiedź na pytanie pierwsze powinna brzmieć: art. 18 ust. 1 akapit pierwszy zdanie drugie rozporządzenia 2019/943 w związku z art. 9, art. 57 ust. 4 i 5 i art. 59 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2019/944 i w związku z pkt 3 załącznika I do tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które przewidują uwzględnianie w taryfach sieciowych kosztów związanych z wykonywaniem OUP nałożonych przez te uregulowania na OSD, jeżeli koszty te nie są finansowane w inny sposób, pod warunkiem że owe koszty nie są włączone do metody obliczania i ustalania opłat wchodzących w zakres kompetencji krajowego organu regulacyjnego i są wyraźnie odróżnione od tych opłat.

 W przedmiocie pytania drugiego

63      W ramach pytania drugiego, dotyczącego zgodności z prawem Unii metody ustalania taryf za dystrybucję energii elektrycznej bazującej na historycznym trendzie kosztów OSD, należy zauważyć, że art. 18 ust. 1 akapit pierwszy zdanie pierwsze rozporządzenia 2019/943, do którego odnosi się sąd odsyłający, wymaga, aby opłaty sieciowe odzwierciedlały koszty ponoszone przez danych OSD, w zakresie, w jakim odpowiadają one kosztom ponoszonym przez OSD o porównywalnej efektywności i strukturze. Tymczasem zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 26 i 27 niniejszego wyroku w celu udzielenia użytecznej odpowiedzi na to pytanie należy również uwzględnić ust. 2, 7 i 8 tego art. 18, które określają wymogi, jakie powinny spełniać taryfy i metody ich ustalania.

64      Należy zatem uznać, że poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 18 ust. 1 rozporządzenia 2019/943 w związku z ust. 2, 7 i 8 tego artykułu należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przyjęciu przez organ regulacyjny państwa członkowskiego metody ustalania taryf za dystrybucję energii elektrycznej, która jest oparta na historycznym trendzie kosztów, to znaczy określa dochody OSD na podstawie kosztów poniesionych przez nich w ciągu ostatnich pięciu lat obrotowych możliwych do uwzględnienia, jeżeli zastosowanie tej metody nie jest połączone z kontrolą poziomu tych kosztów pozwalającą zagwarantować, że koszty te odpowiadają kosztom ponoszonym przez innego operatora sieci o porównywalnej efektywności i strukturze.

65      W świetle rozważań przedstawionych w pkt 33–37 niniejszego wyroku należy stwierdzić, że art. 18 rozporządzenia 2019/943 nie określa żadnej szczególnej metody ustalania taryf za dystrybucję energii elektrycznej, lecz określa wymogi, jakie taka metoda powinna spełniać.

66      Wynika z tego, że w braku w rozporządzeniu 2019/943 bardziej precyzyjnych przepisów dotyczących metody ustalania taryf mającej na celu zachęcenie OSD do poprawy efektywności określenie odpowiedniej metody ustalania taryf za dystrybucję energii elektrycznej jest zgodnie z art. 18 ust. 10 tego rozporządzenia i art. 59 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2019/944 zadaniem organu regulacyjnego państwa członkowskiego.

67      W tym kontekście, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 74 opinii, biorąc pod uwagę złożony i techniczny charakter zadań tego organu, organ ten powinien dysponować szerokim zakresem uznania przy określaniu metody ustalania taryf za dystrybucję energii elektrycznej. Ten zakres uznania podlega jednak ograniczeniom wynikającym z obowiązku przestrzegania wszystkich wymogów przewidzianych w art. 18 rozporządzenia 2019/943, a także uregulowań dotyczących krajowego rynku energii elektrycznej oraz szczególnych warunków charakterystycznych dla tego rynku. W związku z tym organ ten nie może być zmuszony do przyjęcia konkretnej metodologii, lecz musi mieć możliwość dostosowania metody ustalania i obliczania taryf w zależności od różnych parametrów (zob. analogicznie wyrok z dnia 23 października 2025 r., Gaso i Conexus Baltic Grid, C‑87/24, EU:C:2025:826, pkt 86).

68      Tymczasem sam fakt, że metodologia przyjęta przez organ regulacyjny państwa członkowskiego opiera się na danych historycznych, wykorzystanych jako punkt wyjścia dla oceny przyszłych kosztów ponoszonych przez OSD, nie może powodować niezgodności tej metodologii z art. 18 rozporządzenia 2019/943.

69      Niemniej jednak to do sądu odsyłającego będzie należało zbadanie, czy metoda ustalania taryf określona w spornej decyzji, w świetle jej całościowej analizy, spełnia wymogi wynikające z art. 18 rozporządzenia 2019/943.

70      W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika, że owa metoda opiera się na modelu regulacji dochodów, ponieważ pozwala ona określić dochody, jakie skarżący OSD mogą czerpać od użytkowników sieci dystrybucyjnych w drodze taryf sieciowych w celu pokrycia kosztów eksploatacji. Metoda ta obejmuje ponadto czynniki korygujące mające na celu wspieranie poprawy ogólnej efektywności, w tym efektywności energetycznej systemu, i przewiduje również mechanizm kontroli kosztów ponoszonych przez skarżących OSD i odzwierciedlanych w taryfach sieciowych.

71      Ściślej rzecz ujmując, w celu określenia podstawowego składnika dochodu, którego uzyskanie dopuszcza się w celu pokrycia kosztów wewnętrznych, VREG bierze pod uwagę w pierwszej kolejności trend kosztów wewnętrznych odnotowanych w sektorze w poprzednim okresie taryfowym, w tym wypadku w latach 2019–2023. W drugiej kolejności urząd ten przewiduje, że przez cały okres 2025–2028 składnik ten będzie podlegał corocznym zmianom w zależności od inflacji, przy czym jego korekty dokonuje się ex post, po uwzględnieniu faktycznie odnotowanej inflacji. W trzeciej kolejności VREG stosuje czynnik zachęty do efektywności, zwany „frontier shift”, odzwierciedlający wzrost produktywności osiągnięty przez przedsiębiorstwa o największej efektywności dzięki stosowaniu najlepszych praktyk i postępowi technologicznemu, mający na celu, zdaniem VREG, zrekompensowanie spadku konkurencji między skarżącymi OSD. W czwartej i ostatniej kolejności do tego podstawowego składnika dozwolonego dochodu służącego pokryciu kosztów wewnętrznych dodaje się następnie pięć dodatkowych elementów wewnętrznych, które – jak wskazano w pkt 18 niniejszego wyroku – nie mają znaczenia w kontekście wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym rozpatrywanego w niniejszym postępowaniu.

72      W tych okolicznościach, z zastrzeżeniem ustaleń, których powinien dokonać sąd odsyłający, wydaje się, że ta metoda ustalania taryf przewiduje kontrolę ze strony VREG co do racjonalności kosztów zadeklarowanych przez OSD, tak aby odpowiadały one kosztom ponoszonym przez OSD o porównywalnej efektywności i strukturze.

73      W świetle całości powyższych rozważań odpowiedź na pytanie drugie powinna brzmieć: art. 18 ust. 1 rozporządzenia 2019/943 w związku z ust. 2, 7 i 8 tego artykułu należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie przyjęciu przez organ regulacyjny państwa członkowskiego metody ustalania taryf za dystrybucję energii elektrycznej, która jest oparta na historycznym trendzie kosztów, to znaczy określa dochody danych OSD na podstawie kosztów poniesionych przez nich w ciągu ostatnich pięciu lat obrotowych możliwych do uwzględnienia, pod warunkiem że stosowanie tej metody jest zgodne z wymogami przewidzianymi w tymże art. 18, a w szczególności zawiera mechanizmy odpowiednie do zapewnienia, aby koszty wynikające z zastosowania owej metody odpowiadały w rozsądnym zakresie kosztom ponoszonym przez innego OSD o porównywalnej efektywności i strukturze.

 W przedmiocie pytania trzeciego

74      W świetle odpowiedzi udzielonych na pytania prejudycjalne pierwsze i drugie nie ma potrzeby odpowiadania na pytanie trzecie.

 W przedmiocie kosztów

75      Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:

1)      Artykuł 18 ust. 1 akapit pierwszy zdanie drugie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej w związku z art. 9, art. 57 ust. 4 i 5 i art. 59 ust. 1 lit. a) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej oraz zmieniającej dyrektywę 2012/27/UE oraz w związku z pkt 3 załącznika I do tej dyrektywy

należy interpretować w ten sposób, że:

nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które przewidują uwzględnianie w taryfach sieciowych kosztów związanych z wykonywaniem obowiązków użyteczności publicznej nałożonych przez te uregulowania na operatorów systemu dystrybucyjnego, jeżeli koszty te nie są finansowane w inny sposób, pod warunkiem że owe koszty nie są włączone do metody obliczania i ustalania opłat wchodzących w zakres kompetencji krajowego organu regulacyjnego i są wyraźnie odróżnione od tych opłat.

2)      Artykuł 18 ust. 1 rozporządzenia 2019/943 w związku z ust. 2, 7 i 8 tego artykułu

należy interpretować w ten sposób, że:

nie stoi on na przeszkodzie przyjęciu przez organ regulacyjny państwa członkowskiego metody ustalania taryf za dystrybucję energii elektrycznej, która jest oparta na historycznym trendzie kosztów, to znaczy określa dochody danych operatorów systemu dystrybucyjnego na podstawie kosztów poniesionych przez nich w ciągu ostatnich pięciu lat obrotowych możliwych do uwzględnienia, pod warunkiem że stosowanie tej metody jest zgodne z wymogami przewidzianymi w tymże art. 18, a w szczególności zawiera mechanizmy odpowiednie do zapewnienia, aby koszty wynikające z zastosowania owej metody odpowiadały w rozsądnym zakresie kosztom ponoszonym przez innego operatora systemu dystrybucyjnego o porównywalnej efektywności i strukturze.

Podpisy


*      Język postępowania: niderlandzki.