Προσωρινό κείμενο

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (τέταρτο τμήμα)

της 15ης Οκτωβρίου 2026 (*)

« Προδικαστική παραπομπή – Εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας – Κανονισμός (ΕΕ) 2019/943 – Άρθρο 18, παράγραφος 1 – Οδηγία (ΕΕ) 2019/944 – Άρθρο 9, άρθρο 57, παράγραφοι 4 και 5, και άρθρο 59, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ – Τέλη πρόσβασης στα δίκτυα, χρήσης δικτύων και ενίσχυσης – Μη συναφείς δαπάνες που υποστηρίζουν μη συναφείς πολιτικούς στόχους – Εθνική ρύθμιση που προβλέπει τον συνυπολογισμό, στα τιμολόγια δικτύου, του κόστους το οποίο συνδέεται με τις υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας που επιβάλλονται στους διαχειριστές συστημάτων διανομής – Ανεξαρτησία της εθνικής ρυθμιστικής αρχής στο πλαίσιο της άσκησης των καθηκόντων και των αρμοδιοτήτων της – Μεθοδολογία τιμολόγησης της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στηριζόμενη στην εξέλιξη του ιστορικού κόστους »

Στην υπόθεση C‑199/25,

με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Hof van beroep te Brussel (εφετείο Βρυξελλών, Βέλγιο) με απόφαση της 19ης Φεβρουαρίου 2025, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 11 Μαρτίου 2025, στο πλαίσιο της δίκης

Fluvius Halle-Vilvoorde, πρώην Sibelgas,

Fluvius Kempen, πρώην Intercommunale Vereniging voor de Energiedistributie in de Kempen en het Antwerpse (IVEKA),

Fluvius IMEWO, πρώην Intercommunale Maatschappij voor Energievoorziening in West- en Oost-Vlaanderen (IMEWO),

Fluvius West, πρώην Fluvius West και Intercommunale Maatschappij voor Gas en Elektriciteit van het Westen (GASELWEST),

Fluvius Zenne-Dijle, πρώην Iverlek και Provinciale Brabantse Energiemaatschappij (P.B.E.),

Fluvius Midden-Vlaanderen, πρώην Intercommunale Vereniging voor Energieleveringen in Midden-Vlaanderen (INTERGEM),

Fluvius Antwerpen,

Fluvius Limburg

κατά

Vlaamse Nutsregulator, πρώην Vlaamse Regulator van de Elektriciteits-en Gasmarkt (VREG),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα),

συγκείμενο από τους I. Jarukaitis, πρόεδρο τμήματος, R. Frendo, N. Jääskinen, M. Condinanzi (εισηγητή) και A. Kornezov, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: Α. Ράντος

γραμματέας: A. Lamote, διοικητική υπάλληλος,

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 11ης Φεβρουαρίου 2026,

λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:

–        οι Fluvius Halle-Vilvoorde, πρώην Sibelgas, Fluvius Kempen, πρώην Intercommunale Vereniging voor de Energiedistributie in de Kempen en het Antwerpse (IVEKA), Fluvius IMEWO, πρώην Intercommunale Maatschappij voor Energievoorziening in West- en Oost-Vlaanderen (IMEWO), Fluvius West, πρώην Fluvius West και Intercommunale Maatschappij voor Gas en Elektriciteit van het Westen (GASELWEST), Fluvius Zenne-Dijle, πρώην Iverlek και Provinciale Brabantse Energiemaatschappij (P.B.E.), Fluvius Midden-Vlaanderen, πρώην Intercommunale Vereniging voor Energieleveringen in Midden-Vlaanderen (INTERGEM), Fluvius Antwerpen και Fluvius Limburg, εκπροσωπούμενοι από τον T. Chellingsworth, την P. Neven και την L. Pellens, advocaten,

–        η Vlaamse Nutsregulator, πρώην Vlaamse Regulator van de Elektriciteits-en Gasmarkt (VREG), εκπροσωπούμενη από τους V. Verbelen και D. Verhoeven, advocaten,

–        η Βελγική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον S. Baeyens, τον P. Cottin και την C. Pochet, επικουρούμενους από την C. Mathieu, τον S. Spiniello, τον F. Vandendriessche και τον P. Wytinck, advocaten,

–        η Φινλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την M. Pere,

–        η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από την A. Baeckelmans, την O. Beynet, τον T. Scharf και τον G. Wils,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 7ης Μαΐου 2026,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

1        Η υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 18, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΕ) 2019/943 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΕ 2019, L 158, σ. 54).

2        Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ δέκα φορέων διαχείρισης συστημάτων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου στη Φλάνδρα (Βέλγιο) (στο εξής: προσφεύγοντες ΔΣΔ) και της Vlaamse Nutsregulator, πρώην Vlaamse Regulator van de Elektriciteits-en Gasmarkt (φλαμανδικής ρυθμιστικής αρχής ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου) (στο εξής: VREG), με αντικείμενο τη νομιμότητα της αποφάσεως BESL‑2024‑41 της VREG για τον καθορισμό της εφαρμοστέας μεθοδολογίας τιμολόγησης της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου κατά τη ρυθμιστική περίοδο 2025-2028 (στο εξής: επίδικη απόφαση).

 Το νομικό πλαίσιο

 Το δίκαιο της Ένωσης

 Ο κανονισμός 2019/943

3        Το άρθρο 1 του κανονισμού 2019/943 φέρει τον τίτλο «Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής» και ορίζει τα εξής:

«Σκοπός του παρόντος κανονισμού είναι:

α)      ο καθορισμός της βάσης για την αποδοτική επίτευξη των στόχων της Ενεργειακής Ένωσης, και ιδίως του πλαισίου για το κλίμα και την ενέργεια για το 2030, με τη διευκόλυνση μετάδοσης των σημάτων της αγοράς για αυξημένη αποτελεσματικότητα, υψηλότερο μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ασφάλεια εφοδιασμού, ευελιξία, αειφορία, εξάλειψη των ανθρακούχων εκπομπών και καινοτομία·

β)      ο καθορισμός θεμελιωδών αρχών για εύρυθμες, ενοποιημένες αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες να επιτρέπουν την χωρίς διακρίσεις πρόσβαση στην αγορά για όλους τους παρόχους πηγών ενέργειας και τους πελάτες ηλεκτρικής ενέργειας, να ενδυναμώνουν τη θέση των καταναλωτών, να εξασφαλίζουν την ανταγωνιστικότητα στην παγκόσμια αγορά καθώς και την απόκριση ζήτησης, την αποθήκευση ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση, και να διευκολύνουν τη συγκέντρωση κατανεμημένης ζήτησης και προσφοράς, και να καθιστούν δυνατή την ενοποίηση της αγοράς και του τομέα και την αποζημίωση με βάση την αγορά, της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές·

[...]».

4        Το άρθρο 18 του κανονισμού 2019/943 τιτλοφορείται «Τέλη πρόσβασης στα δίκτυα, χρήση[ς] δικτύων και ενίσχυση[ς]» και έχει ως εξής:

«1.      Τα τέλη που επιβάλλουν οι διαχειριστές δικτύου για την πρόσβαση στα δίκτυα, συμπεριλαμβανομένων των τελών σύνδεσης στα δίκτυα, των τελών χρήσης των δικτύων και, κατά περίπτωση, των τελών για συναφείς ενισχύσεις δικτύων, πρέπει να αντανακλούν το κόστος, να είναι διαφανή, να λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη ασφάλειας και ευελιξίας των δικτύων και να αντανακλούν το πραγματικό κόστος που προκύπτει στο βαθμό που αντιστοιχεί στο κόστος αποτελεσματικού και διαρθρωτικά συγκρίσιμου διαχειριστή δικτύου και να εφαρμόζονται χωρίς διακρίσεις. Τα τέλη αυτά δεν περιλαμβάνουν μη συναφείς δαπάνες που υποστηρίζουν μη συναφείς πολιτικούς στόχους.

[...] [Η] μέθοδος που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό των τελών δικτύου υποστηρίζει κατά τρόπο ουδέτερο τη μακροπρόθεσμη γενική αποδοτικότητα του συστήματος μέσω ενδείξεων τιμών προς πελάτες και παραγωγούς και ειδικότερα εφαρμόζεται κατά τρόπο που δεν εισάγει διακρίσεις, είτε θετικές είτε αρνητικές, μεταξύ παραγωγής που συνδέεται στο επίπεδο διανομής και παραγωγής που συνδέεται στο επίπεδο μεταφοράς. [...]

2.      Οι μεθοδολογίες τιμολόγησης απηχούν σταθερά κόστη για τους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς και διανομής και τους παρέχουν κατάλληλα κίνητρα τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα, προκειμένου να αυξηθεί η αποδοτικότητα, συμπεριλαμβανομένης της ενεργειακής αποδοτικότητας, να προαχθεί η ενοποίηση της αγοράς και η ασφάλεια εφοδιασμού, να στηριχθούν οι αποδοτικές επενδύσεις και οι συναφείς ερευνητικές δραστηριότητες, και να διευκολυνθεί η καινοτομία προς το συμφέρον των καταναλωτών σε πεδία όπως της ψηφιοποίησης, των υπηρεσιών ευελιξίας και της διασύνδεσης.

[...]

4.      Κατά τον καθορισμό των τελών πρόσβασης στο δίκτυο, λαμβάνονται υπόψη τα εξής:

[...]

β)      τα ποσά που όντως καταβλήθηκαν και εισπράχθηκαν καθώς και όλες οι αναμενόμενες για μελλοντικές περιόδους πληρωμές, που υπολογίζονται με βάση παρελθούσες περιόδους.

[...]

7.      Τα τιμολόγια διανομής αντανακλούν το κόστος λαμβάνοντας υπόψη τη χρήση του δικτύου διανομής από τους χρήστες του συστήματος, συμπεριλαμβανομένων των ενεργών πελατών. Τα τιμολόγια διανομής μπορούν να περιέχουν στοιχεία δυναμικότητας σύνδεσης στο δίκτυο και είναι δυνατό να διαφοροποιούνται με βάση τα χαρακτηριστικά κατανάλωσης ή ηλεκτροπαραγωγής των χρηστών του συστήματος. [...]

8.      Οι μεθοδολογίες τιμολογίων διανομής παρέχουν κίνητρα στους διαχειριστές συστημάτων διανομής [(στο εξής: ΔΣΔ)] για την πιο αποδοτική οικονομικά λειτουργία και την ανάπτυξη των δικτύων τους, μεταξύ άλλων μέσω της παροχής υπηρεσιών. Για τον σκοπό αυτό, οι ρυθμιστικές αρχές αναγνωρίζουν τις σχετικές δαπάνες ως επιλέξιμες, τις περιλαμβάνουν στα τιμολόγια διανομής και μπορούν να καθιερώνουν στόχους επιδόσεων προκειμένου να παρέχονται κίνητρα στους [ΔΣΔ] για να βελτιώνουν την αποδοτικότητα στα δίκτυά τους, [...]

[...]

10.      Οι ρυθμιστικές αρχές λαμβάνουν δεόντως υπόψη την έκθεση βέλτιστων πρακτικών κατά την έγκριση ή τον καθορισμό τιμολογίων μεταφοράς ή διανομής ή των μεθοδολογιών τους σύμφωνα με το άρθρο 59 της οδηγίας (ΕΕ) 2019/944 [του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την τροποποίηση της οδηγίας 2012/27/ΕΕ (ΕΕ 2019, L 158, σ. 125)].»

 Η οδηγία 2019/944

5        Οι αιτιολογικές σκέψεις 80, 87 και 90 της οδηγίας 2019/944 έχουν ως εξής:

«(80)      Οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν αποφάσεις σε κάθε συναφές ρυθμιστικό θέμα προκειμένου να λειτουργεί ορθώς η εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και να είναι πλήρως ανεξάρτητες από οποιοδήποτε άλλο δημόσιο ή ιδιωτικό συμφέρον. [...]

[...]

(87)      Η παρούσα οδηγία [...] δεν στερ[εί] από τα κράτη μέλη τη δυνατότητα να χαράσσουν και να ορίζουν την εθνική τους ενεργειακή πολιτική. Επομένως, ανάλογα με το σύνταγμα ενός κράτους μέλους, θα μπορούσε να είναι αρμοδιότητα των κρατών μελών να ορίζουν το πλαίσιο πολιτικής εντός του οποίου πρέπει να λειτουργούν οι ρυθμιστικές αρχές, π.χ. όσον αφορά την ασφάλεια του εφοδιασμού. Ωστόσο, οι κατευθυντήριες γραμμές για τη γενική ενεργειακή πολιτική που εκδίδονται από κάθε κράτος μέλος δεν θα πρέπει να θίγουν την ανεξαρτησία και την αυτονομία των ρυθμιστικών αρχών.

[...]

(90)      Η παρούσα οδηγία νοείται σε συνάρτηση με τον κανονισμό [2019/943], στ[ο]ν οποί[ο] καθορίζονται οι βασικές αρχές για τον νέο σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ο οποίος θα επιτρέπει καλύτερη ανταμοιβή της ευελιξίας, θα παρέχει επαρκή σήματα τιμών και θα διασφαλίζει την ανάπτυξη εύρυθμων ενοποιημένων βραχυπρόθεσμων αγορών. Ο κανονισμός [2019/943] θεσπίζει επίσης νέους κανόνες σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένων μηχανισμών δυναμικότητας και συνεργασίας μεταξύ των διαχειριστών συστημάτων διανομής.»

6        Το άρθρο 9 της οδηγίας 2019/944 φέρει τον τίτλο «Υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας» και ορίζει στις παραγράφους 2 και 3 τα εξής:

«2.      Τηρώντας πλήρως τις οικείες διατάξεις της [Συνθήκης ΛΕΕ], και ιδίως το άρθρο 106, τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, χάριν του γενικού οικονομικού συμφέροντος, υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας οι οποίες μπορεί να αφορούν την ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειας του εφοδιασμού, την τακτική παροχή, την ποιότητα και τις τιμές παροχής, καθώς και την προστασία του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένης της ενεργειακής απόδοσης, της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και της προστασίας του κλίματος. Οι υποχρεώσεις αυτές πρέπει να ορίζονται σαφώς, να είναι διαφανείς, αμερόληπτες και επαληθεύσιμες και να διασφαλίζουν την ισότιμη πρόσβαση των επιχειρήσεων ηλεκτρικής ενέργειας της Ένωσης στους εθνικούς καταναλωτές. [...]

3.      Όταν παρέχεται οικονομική αντιστάθμιση, άλλες μορφές αντιστάθμισης και αποκλειστικά δικαιώματα τα οποία παραχωρεί ένα κράτος μέλος για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων της παραγράφου 2 του παρόντος άρθρου ή για την παροχή καθολικής υπηρεσίας, όπως προβλέπεται στο άρθρο 27, τούτο γίνεται χωρίς διακρίσεις και με διαφάνεια.»

7        Το άρθρο 57 της οδηγίας 2019/944 φέρει τον τίτλο «Διορισμός και ανεξαρτησία των ρυθμιστικών αρχών» και προβλέπει στις παραγράφους 4 και 5 τα εξής:

«4.      Τα κράτη μέλη εγγυώνται την ανεξαρτησία της ρυθμιστικής αρχής και διασφαλίζουν ότι ασκεί τις εξουσίες της με αμεροληψία και διαφάνεια. Για τον σκοπό αυτό, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι, κατά την άσκηση των ρυθμιστικών καθηκόντων που [της] ανατίθενται βάσει της παρούσας οδηγίας και της σχετικής νομοθεσίας, η ρυθμιστική αρχή:

α)      είναι νομικά διακριτή και λειτουργικά ανεξάρτητη από κάθε άλλη δημόσια ή ιδιωτική οντότητα,

β)      διασφαλίζει ότι το προσωπικό [της] και όλα τα πρόσωπα που είναι επιφορτισμένα με τη διοίκησή της:

i)      ενεργούν ανεξάρτητα από οποιοδήποτε αγοραίο συμφέρον· και

ii)      δεν ζητούν ούτε λαμβάνουν απευθείας οδηγίες από οποιαδήποτε κυβέρνηση ή άλλη δημόσια ή ιδιωτική οντότητα κατά την άσκηση των ρυθμιστικών καθηκόντων. Με την απαίτηση αυτή δεν θίγεται η, κατά περίπτωση, στενή συνεργασία με άλλες συναφείς εθνικές αρχές ούτε οι γενικοί πολιτικοί προσανατολισμοί που εκδίδει η κυβέρνηση και οι οποίοι δεν συνδέονται με τα κατά το άρθρο 59 καθήκοντα και αρμοδιότητες της ρυθμιστικής αρχής.

5.      Για να προστατεύσουν την ανεξαρτησία της ρυθμιστικής αρχής, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ιδίως ότι:

α)      η ρυθμιστική αρχή μπορεί να λαμβάνει αυτόνομες αποφάσεις, ανεξάρτητα από κάθε πολιτικό οργανισμό·

[...]».

8        Το άρθρο 59 της οδηγίας 2019/944 επιγράφεται «Καθήκοντα και αρμοδιότητες της ρυθμιστικής αρχής» και ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:

«Στη ρυθμιστική αρχή ανατίθενται τα εξής καθήκοντα:

α)      να καθορίζει ή να εγκρίνει, σύμφωνα με διαφανή κριτήρια, τιμολόγια μεταφοράς ή διανομής ή τις μεθοδολογίες τους ή και τα δύο·

[...]».

9        Το παράρτημα I της οδηγίας 2019/944 φέρει τον τίτλο «Ελάχιστες απαιτήσεις τιμολόγησης και πληροφοριών τιμολόγησης» και προβλέπει στο σημείο 3 τα εξής:

«Η τιμή για τους πελάτες είναι το άθροισμα των ακόλουθων τριών συνιστωσών: συνιστώσα ενέργειας και προμήθειας, συνιστώσα δικτύου (μεταφορά και διανομή) και συνιστώσα που περιλαμβάνει τους φόρους, τα τέλη, τις εισφορές και τις χρεώσεις.

Στις περιπτώσεις που οι λογαριασμοί περιλαμβάνουν αναλυτική παρουσίαση της τιμής για τους τελικούς πελάτες, χρησιμοποιούνται σε ολόκληρη την Ένωση οι κοινοί ορισμοί των τριών συνιστωσών της εν λόγω ανάλυσης που καθορίζονται βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1952 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου[, της 26ης Οκτωβρίου 2016, σχετικά με τις ευρωπαϊκές στατιστικές όσον αφορά τις τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας και για την κατάργηση της οδηγίας 2008/92/ΕΚ (ΕΕ 2016, L 311, σ. 1)].»

 Ο κανονισμός 2016/1952

10      Στο παράρτημα II, σημείο 5, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2016/1952 προβλέπεται ότι η τελική τιμή για τον πελάτη ηλεκτρικής ενέργειας ανά ζώνη κατανάλωσης είναι το άθροισμα των τριών κύριων συνιστωσών, ήτοι της συνιστώσας «ενέργειας και προμήθειας», της συνιστώσας «δικτύου» (μεταφορά και διανομή) και της συνιστώσας που περιλαμβάνει τους φόρους, τα τέλη, τις εισφορές και τις χρεώσεις. Ειδικότερα, η συνιστώσα «δικτύου» περιλαμβάνει, όσον αφορά τον τελικό καταναλωτή, τα τιμολόγια μεταφοράς και διανομής, τις απώλειες μεταφοράς και διανομής, τις δαπάνες δικτύου, τις δαπάνες για υπηρεσίες εξυπηρέτησης πελατών, τις δαπάνες εξυπηρέτησης συστήματος και τις δαπάνες μίσθωσης μετρητή και μέτρησης. Αντιθέτως, η συνιστώσα που περιλαμβάνει τους φόρους, τα τέλη, τις εισφορές και τις χρεώσεις ορίζεται ως το άθροισμα όλων των υποσυνιστωσών που απαριθμούνται στο σημείο 5, στοιχείο αʹ, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και οι φόροι, τέλη, εισφορές ή χρεώσεις που σχετίζονται με την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την ενεργειακή απόδοση και τη συνδυασμένη παραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας.

 Το βελγικό δίκαιο

11      Το άρθρο 4.1.30, παράγραφος 1, του decreet van 8 mei 2009 houdende algemene bepalingen betreffende het energiebeleid (Energiedecreet) [διατάγματος της 8ης Μαΐου 2009 περί καθορισμού γενικών διατάξεων στον τομέα της ενεργειακής πολιτικής (διάταγμα για την ενέργεια)] (Belgisch Staatsblad, 7 Ιουλίου 2009, σ. 46145), το οποίο εκδόθηκε από τη Vlaams Gewest (Περιφέρεια της Φλάνδρας), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: διάταγμα για την ενέργεια), έχει ως εξής:

«Η [VREG] καθορίζει μεθοδολογία τιμολόγησης και ασκεί την τιμολογιακή της αρμοδιότητα με γνώμονα την καθιέρωση σταθερής και προβλέψιμης ρύθμισης η οποία να συμβάλλει στην εύρυθμη λειτουργία της απελευθερωμένης αγοράς και να παρέχει στους [ΔΣΔ] τη δυνατότητα να πραγματοποιούν τις αναγκαίες επενδύσεις στα συστήματα διανομής τους.»

12      Το άρθρο 4.1.32, παράγραφος 1, του διατάγματος για την ενέργεια προβλέπει τα εξής:

«Η [VREG] καθορίζει τη μεθοδολογία τιμολόγησης, λαμβάνοντας υπόψη τις ακόλουθες κατευθύνσεις:

[...]

5°      οι τιμολογιακές χρεώσεις αντανακλούν το πραγματικό κόστος, υπό την προϋπόθεση ότι τούτο αντιστοιχεί στο κόστος μιας αποδοτικής και συγκρίσιμης οντότητας ή δραστηριότητας·

[...]

10°      το κόστος το οποίο σχετίζεται με την εκτέλεση του προϋπολογισμού των καθηκόντων δημόσιας υπηρεσίας που επιβάλλονται με το διάταγμα ή δυνάμει αυτού και το οποίο δεν χρηματοδοτείται από φόρους, τέλη, επιδοτήσεις, εισφορές και επιβαρύνσεις, συμπεριλαμβάνεται με διαφάνεια και χωρίς διακρίσεις στις τιμολογιακές χρεώσεις, κατόπιν ελέγχου της [VREG].

[...]»

 Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα

13      Οι προσφεύγοντες ΔΣΔ ορίστηκαν από τη VREG ως διαχειριστές των δικτύων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου σε συγκεκριμένες περιοχές της Φλάνδρας.

14      Η λειτουργία των δικτύων αυτών συνεπάγεται κόστος για τους προσφεύγοντες ΔΣΔ, το οποίο δύνανται να ανακτούν, εντός ορισμένων ορίων και υπό ορισμένες προϋποθέσεις, από τους χρήστες των δικτύων μέσω των τιμολογίων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου (στο εξής: τιμολόγια δικτύου). Ωστόσο, δεδομένου ότι οι προσφεύγοντες ΔΣΔ αποτελούν νόμιμα μονοπώλια, η VREG ρυθμίζει τα τιμολόγια τους καθορίζοντας την εφαρμοστέα μεθοδολογία τιμολόγησης. Με τη μεθοδολογία αυτή, η οποία ισχύει συνήθως για χρονική περίοδο τεσσάρων ετών, καθορίζεται το επίπεδο των εσόδων που επιτρέπεται να εισπράττουν οι προσφεύγοντες ΔΣΔ μέσω των τιμολογίων δικτύου, προκειμένου να καλύψουν το κόστος λειτουργίας τους.

15      Τα επιτρεπόμενα έσοδα περιλαμβάνουν δύο κατηγορίες κόστους. Αφενός, η μία συνιστώσα των επιτρεπόμενων εσόδων αντιστοιχεί στο εξωγενές κόστος, ήτοι στο κόστος επί του οποίου οι προσφεύγοντες ΔΣΔ δεν δύνανται να ασκήσουν καμία επιρροή και το οποίο δεν μπορεί να μειωθεί μέσω αποτελεσματικότερης διαχείρισης. Το εξωγενές κόστος μετακυλίεται εξ ολοκλήρου στους χρήστες των δικτύων διανομής μέσω των τιμολογίων δικτύου.

16      Αφετέρου, η άλλη συνιστώσα των εσόδων αντιστοιχεί στο ενδογενές κόστος, δηλαδή στο εύλογο και αναγκαίο κόστος που συνδέεται με τη διαχείριση των δικτύων και των δεδομένων επί του οποίου οι προσφεύγοντες ΔΣΔ δύνανται συνεπώς να ασκούν επιρροή, όπως το κόστος αποσβέσεων, οι λειτουργικές δαπάνες και το κόστος του επενδεδυμένου κεφαλαίου.

17      Στις 21 Ιουνίου 2024 η VREG εξέδωσε, βάσει του διατάγματος για την ενέργεια, την επίδικη απόφαση, με την οποία καθορίζεται η εφαρμοστέα μεθοδολογία τιμολόγησης για τη διανομή ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου κατά την περίοδο 2025-2028. Η μεθοδολογία αυτή περιλαμβάνει τύπους για τον υπολογισμό των επιτρεπόμενων εσόδων που προορίζονται να καλύψουν το εύλογο και αναγκαίο ενδογενές κόστος των προσφευγόντων ΔΣΔ, το οποίο αντιστοιχεί στο μέγιστο ενδογενές κόστος το οποίο αυτοί δύνανται να μετακυλίσουν στους χρήστες των δικτύων διανομής.

18      Προς τούτο, η εν λόγω μεθοδολογία λαμβάνει υπόψη την εξέλιξη του κόστους με το οποίο επιβαρύνονται οι προσφεύγοντες ΔΣΔ. Πιο συγκεκριμένα, η VREG λαμβάνει υπόψη, πρώτον, την εξέλιξη του τομεακού ενδογενούς κόστους, ήτοι του αθροιστικού ενδογενούς κόστους του συνόλου των ΔΣΔ της Φλάνδρας για την ίδια ρυθμιζόμενη δραστηριότητα κατά την προηγούμενη τιμολογιακή περίοδο, ήτοι την περίοδο 2019-2023. Δεύτερον, προβλέπεται ότι, καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου 2025-2028, η βασική συνιστώσα των επιτρεπόμενων εσόδων που αφορούν το ενδογενές κόστος διαμορφώνεται ετησίως ανάλογα με τον πληθωρισμό. Συνεπώς, η συνιστώσα αυτή διορθώνεται εκ των υστέρων σε συνάρτηση με τον πραγματικό πληθωρισμό. Τρίτον, η VREG καθιέρωσε επίσης έναν συντελεστή κινήτρου αποτελεσματικότητας, ονομαζόμενο «frontier shift», ο οποίος αντικατοπτρίζει τη βελτίωση της παραγωγικότητας που επιτυγχάνουν οι ΔΣΔ με τις καλύτερες επιδόσεις μέσω της εφαρμογής βέλτιστων πρακτικών και της τεχνολογικής προόδου και ο οποίος, κατά τη VREG, είναι αναγκαίος για την αντιστάθμιση της απουσίας αποτελεσματικού ανταγωνισμού μεταξύ των προσφευγόντων ΔΣΔ. Τέταρτον και τελευταίον, στην εν λόγω βασική συνιστώσα των επιτρεπόμενων εσόδων για το ενδογενές κόστος προστίθενται πέντε συμπληρωματικά ενδογενή στοιχεία, τα οποία δεν ασκούν επιρροή στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως.

19      Στις 19 Ιουλίου 2024 οι προσφεύγοντες ΔΣΔ άσκησαν προσφυγή ενώπιον του Hof van beroep te Brussel (εφετείου Βρυξελλών), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου, ζητώντας την ακύρωση της επίδικης αποφάσεως. Υποστηρίζουν, ειδικότερα, ότι η μεθοδολογία τιμολόγησης για την περίοδο 2025-2028 αντιβαίνει στις διατάξεις των άρθρων 4.1.30 και 4.1.32 του διατάγματος για την ενέργεια, στην οδηγία 2019/944, στην προβλεπόμενη στο άρθρο 18 του κανονισμού 2019/943 αρχή ότι η τιμολόγηση πρέπει να αντανακλά το κόστος καθώς και σε διάφορες αρχές που άπτονται της χρηστής διοίκησης.

20      Στο πλαίσιο της δίκης ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, η VREG, από την πλευρά της, παραδέχθηκε, απαντώντας στις ερωτήσεις του αιτούντος δικαστηρίου, ότι η μέθοδος τιμολόγησης για την περίοδο 2025-2028 μπορεί να μη συνάδει με τη δεύτερη περίοδο του άρθρου 18, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 2019/943, στον βαθμό που, σύμφωνα με το άρθρο 4.1.32, παράγραφος 1, σημείο 10, του διατάγματος για την ενέργεια, τα τιμολόγια συμπεριλαμβάνουν μη συναφείς δαπάνες που υποστηρίζουν μη συναφείς πολιτικούς στόχους.

21      Η VREG υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, ότι η φλαμανδική ρύθμιση επιβάλλει στους προσφεύγοντες ΔΣΔ διάφορες υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας (στο εξής: ΥΔΥ), εκ των οποίων ορισμένες είναι χρηματοοικονομικής φύσης, όπως οι ΥΔΥ που συνδέονται με την προώθηση της ορθολογικής χρήσης της ενέργειας και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και με την αγορά πράσινων πιστοποιητικών και πιστοποιητικών συμπαραγωγής. Ως αντάλλαγμα για τις υποχρεώσεις αυτές, οι προσφεύγοντες ΔΣΔ λαμβάνουν αντισταθμίσεις εν μέρει χρηματοδοτούμενες από τους πόρους που διατίθενται μέσω του Energiefonds (Ταμείου Ενέργειας) και από τον προϋπολογισμό γενικών δαπανών της Περιφέρειας της Φλάνδρας. Μετά την αφαίρεση των αντισταθμίσεων αυτών, το υπόλοιπο χρηματοοικονομικό κόστος το οποίο συνδέεται με τις ΥΔΥ μετακυλίεται στα τιμολόγια δικτύου για την ηλεκτρική ενέργεια. Κατά τους ισχυρισμούς δε της VREG, οι εν λόγω ΥΔΥ επιδιώκουν, στην πλειονότητά τους, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς σκοπούς, οι οποίοι, ως εκ τούτου, δεν έχουν σχέση με τη διαχείριση των δικτύων διανομής.

22      Υπό τις συνθήκες αυτές, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, πρώτον, εάν το διάταγμα για την ενέργεια είναι συμβατό με το άρθρο 18, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίοδος, του κανονισμού 2019/943, κατά το οποίο τα τιμολόγια δικτύου δεν πρέπει να περιλαμβάνουν «μη συναφείς δαπάνες που υποστηρίζουν μη συναφείς πολιτικούς στόχους». Κατά την εκτίμηση του αιτούντος δικαστηρίου, η φράση «μη συναφείς πολιτικοί στόχοι» αναφέρεται σε σκοπούς άσχετους με την ανάπτυξη και τη λειτουργία των ίδιων των δικτύων. Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει, στο πλαίσιο αυτό, ότι η προώθηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ιδίως μέσω της υποχρέωσης αγοράς πράσινων πιστοποιητικών και πιστοποιητικών συμπαραγωγής, φαίνεται ότι υπηρετεί σκοπούς ενεργειακής πολιτικής διαφορετικούς από εκείνους που αφορούν την ανάπτυξη και την αποτελεσματική λειτουργία των δικτύων διανομής. Συνεπώς, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται κατά πόσον συμβιβάζεται με το άρθρο 18, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίοδος, του κανονισμού 2019/943 η μετακύλιση στα τιμολόγια δικτύου μέρους του κόστους που συνδέεται με τις ΥΔΥ, οι οποίες δεν χρηματοδοτούνται με άλλο τρόπο, μολονότι το κόστος αυτό ουδεμία σχέση έχει με τη διαχείριση των δικτύων.

23      Δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο αμφιβάλλει ως προς το αν είναι συμβατή με το άρθρο 18, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του κανονισμού 2019/943 η μεθοδολογία τιμολόγησης με βάση το ιστορικό κόστος των προσφευγόντων ΔΣΔ, ελλείψει, κατά τα φαινόμενα, ελέγχου της αποδοτικότητάς του. Η διάταξη αυτή απαιτεί το κόστος που μετακυλίεται στους χρήστες των δικτύων να αντιστοιχεί στο κόστος ενός αποτελεσματικού και διαρθρωτικά συγκρίσιμου ΔΣΔ, όπερ σημαίνει ότι τα τιμολόγια δικτύου τα οποία ζητούν οι προσφεύγοντες ΔΣΔ δεν είναι δυνατόν να υπερβαίνουν το επίπεδο το οποίο θα προέκυπτε σε μια ανταγωνιστική αγορά. Ως προς το ζήτημα αυτό, το αιτούν δικαστήριο δέχεται μεν ότι η χρήση εμπειρικών ιστορικών δεδομένων μπορεί να είναι ως έναν βαθμό ενδεδειγμένη, πλην όμως αμφιβάλλει κατά πόσον μια τιμολογιακή ρύθμιση που στηρίζεται αποκλειστικώς στην κάλυψη τέτοιου ιστορικού κόστος, χωρίς μηχανισμό αξιολόγησης της αποδοτικότητάς του, συνάδει με τον σκοπό του κανονισμού 2019/943 και, γενικότερα, με τον καθ’ εαυτόν σκοπό οποιασδήποτε ρύθμισης ισχύουσας σε μονοπωλιακή αγορά, ο οποίος συνίσταται στην αποτροπή του ενδεχομένου χρέωσης τιμών υψηλότερων από εκείνες που θα επικρατούσαν υπό συνθήκες ανταγωνισμού.

24      Τρίτον και τελευταίον, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται σχετικά με τη δυνατότητα να διατηρηθούν προσωρινά σε ισχύ τα αποτελέσματα της μεθοδολογίας τιμολόγησης που καθορίστηκε με την επίδικη απόφαση, αν κριθεί ότι αυτή αντιβαίνει στο δίκαιο της Ένωσης. Κατά την εκτίμησή του, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, φαίνεται ότι υπέρτεροι λόγοι ασφάλειας δικαίου δικαιολογούν την προσωρινή διατήρηση σε ισχύ των αποτελεσμάτων του άρθρου 4.1.32, παράγραφος 1, σημείο 10, του διατάγματος για την ενέργεια και/ή της επίδικης αποφάσεως σε μια τέτοια περίπτωση. Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει επ’ αυτού ότι τυχόν ακύρωση χωρίς προσαρμογή των διαχρονικών αποτελεσμάτων θα μπορούσε να υπονομεύσει την ασφάλεια δικαίου.

25      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Hof van beroep te Brussel (εφετείο Βρυξελλών) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

«1)      Έχει το άρθρο 18, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίοδος, του κανονισμού [2019/943] την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική διάταξη όπως το άρθρο 4.1.32, παράγραφος 1, σημείο 10, του [διατάγματος για την ενέργεια], βάσει του οποίου το κόστος που συνδέεται με την εκπλήρωση των επιβαλλόμενων με το διάταγμα ή δυνάμει του διατάγματος [ΥΔΥ] και δεν χρηματοδοτείται από φόρους, τέλη, επιδοτήσεις, εισφορές και επιβαρύνσεις συμπεριλαμβάνεται στις τιμολογιακές χρεώσεις;

2)      Έχει το άρθρο 18, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του κανονισμού [2019/943] την έννοια ότι αντιτίθεται στον καθορισμό, από ρυθμιστική αρχή, μεθοδολογίας τιμολόγησης για τη διανομή ηλεκτρικής ενέργειας η οποία, όσον αφορά σημαντικό τμήμα του κόστους των [ΔΣΔ] που υπόκεινται σε ρύθμιση των εσόδων τους, χρησιμοποιεί μέθοδο βασιζόμενη στο ιστορικό κόστος (μέσω της οποίας τα έσοδα προσδιορίζονται με βάση το παρελθοντικό κόστος) ή πρέπει η εφαρμογή της εν λόγω μεθοδολογίας να στηρίζεται σε έλεγχο του ύψους του ιστορικού κόστους από την άποψη της αποδοτικότητάς του;

3)      Σε περίπτωση κατά την οποία το [αιτούν δικαστήριο], βάσει των απαντήσεων που θα δοθούν στα ανωτέρω προδικαστικά ερωτήματα, καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η VREG παρέβη μία ή περισσότερες από τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις διατάξεις που μνημονεύονται στα εν λόγω ερωτήματα, θα μπορούσε να διατηρήσει προσωρινά σε ισχύ τα αποτελέσματα της παραβάσεως αυτής προκειμένου να αποφευχθεί η ανασφάλεια δικαίου;»

 Επί των προδικαστικών ερωτημάτων

 Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος

26      Υπενθυμίζεται εισαγωγικώς ότι, κατά πάγια νομολογία, στο πλαίσιο της διαδικασίας συνεργασίας μεταξύ των εθνικών δικαστηρίων και του Δικαστηρίου την οποία θεσπίζει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, στο Δικαστήριο απόκειται να δώσει στο εθνικό δικαστήριο μια χρήσιμη απάντηση που να του παρέχει τη δυνατότητα επιλύσεως της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί. Υπό το πρίσμα αυτό, το Δικαστήριο μπορεί να αναδιατυπώσει, εφόσον είναι αναγκαίο, τα ερωτήματα που του έχουν υποβληθεί. Επιπλέον, το Δικαστήριο ενδέχεται να χρειαστεί να λάβει υπόψη κανόνες του δικαίου της Ένωσης στους οποίους δεν αναφέρθηκε ο εθνικός δικαστής με το ερώτημά του [βλ. αποφάσεις της 20ής Μαρτίου 1986, Tissier, 35/85, EU:C:1986:143, σκέψη 9, και της 5ης Δεκεμβρίου 2019, Centraal Justitieel Incassobureau (Αναγνώριση και εκτέλεση χρηματικών ποινών), C‑671/18, EU:C:2019:1054, σκέψη 26 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

27      Πράγματι, το γεγονός ότι, από τυπικής απόψεως, το αιτούν δικαστήριο μνημονεύει στα ερωτήματά του συγκεκριμένες διατάξεις του δικαίου της Ένωσης δεν εμποδίζει το Δικαστήριο να του παράσχει όλα τα ερμηνευτικά στοιχεία που μπορεί να είναι χρήσιμα για την εκδίκαση της υπόθεσης της κύριας δίκης, συνάγοντας από το σύνολο των στοιχείων που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο, και ιδίως από το σκεπτικό της απόφασης περί παραπομπής, τα στοιχεία εκείνα του δικαίου της Ένωσης που χρήζουν ερμηνείας, λαμβανομένου υπόψη του αντικειμένου της διαφοράς (βλ. αποφάσεις της 29ης Νοεμβρίου 1978, Redmond, 83/78, EU:C:1978:214, σκέψη 26, και της 22ας Ιανουαρίου 2026, Secab, C‑423/23, EU:C:2026:32, σκέψη 29).

28      Εν προκειμένω, με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν το άρθρο 18, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίοδος, του κανονισμού 2019/943, κατά το μέτρο που η διάταξη αυτή απαγορεύει να περιλαμβάνονται στα τέλη πρόσβασης στο δίκτυο μη συναφείς δαπάνες που υποστηρίζουν μη συναφείς πολιτικούς στόχους, έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει τον συνυπολογισμό, στα τιμολόγια δικτύου, του κόστους το οποίο συνδέεται με την εκπλήρωση των ΥΔΥ που επιβάλλει η εν λόγω εθνική ρύθμιση στους ΔΣΔ, εφόσον το κόστος αυτό δεν χρηματοδοτείται από φόρους, τέλη, επιδοτήσεις, εισφορές ή επιβαρύνσεις.

29      Επομένως, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν συνάδει με το άρθρο 18, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίοδος, του κανονισμού 2019/943 η ενσωμάτωση στα τιμολόγια δικτύου, δυνάμει εθνικής ρυθμιστικής διάταξης, του κόστους το οποίο συνδέεται με τις ΥΔΥ, στην περίπτωση που οι εν λόγω ΥΔΥ δεν έχουν εκ πρώτης όψεως καμία άμεση σχέση με τη διαχείριση του δικτύου, αλλά εμπίπτουν μάλλον σε άλλες δημόσιες πολιτικές, ήτοι εξυπηρετούν σκοπούς ενεργειακής πολιτικής διαφορετικούς από εκείνους που αφορούν την ανάπτυξη ή την αποτελεσματική λειτουργία των δικτύων διανομής.

30      Προκειμένου να δοθεί χρήσιμη απάντηση στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, είναι αναγκαίο να ληφθούν επίσης υπόψη οι διατάξεις της οδηγίας 2019/944 και ιδίως το άρθρο 9, το άρθρο 57, παράγραφοι 4 και 5, το άρθρο 59, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, καθώς και το σημείο 3 του παραρτήματος I της ίδιας οδηγίας. Οι διατάξεις αυτές αφορούν, αντιστοίχως, τις ΥΔΥ, την ανεξαρτησία των εθνικών ρυθμιστικών αρχών, τα καθήκοντα και τις αρμοδιότητές τους και τις ελάχιστες απαιτήσεις τιμολόγησης και πληροφοριών τιμολόγησης.

31      Συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 18, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίοδος, του κανονισμού 2019/943, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 9, το άρθρο 57, παράγραφοι 4 και 5, το άρθρο 59, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, και το σημείο 3 του παραρτήματος I της οδηγίας 2019/944, έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει τον συνυπολογισμό, στα τιμολόγια δικτύου, του κόστους το οποίο συνδέεται με την εκπλήρωση των ΥΔΥ που επιβάλλει η εν λόγω εθνική ρύθμιση στους ΔΣΔ, εφόσον το κόστος αυτό δεν χρηματοδοτείται από φόρους, τέλη, επιδοτήσεις, εισφορές ή επιβαρύνσεις.

32      Κατά πάγια νομολογία, για την ερμηνεία διάταξης του δικαίου της Ένωσης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη το γράμμα της, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος (αποφάσεις της 17ης Νοεμβρίου 1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, σκέψη 12, και της 1ης Αυγούστου 2025, Alace και Canpelli, C‑758/24 και C‑759/24, EU:C:2025:591, σκέψη 91).

33      Πρώτον, κατά το γράμμα του άρθρου 18, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 2019/943, τα τέλη τα οποία επιβάλλουν οι διαχειριστές δικτύου για την πρόσβαση στα δίκτυα, συμπεριλαμβανομένων των τελών σύνδεσης στα δίκτυα, των τελών χρήσης των δικτύων και, κατά περίπτωση, των τελών για συναφείς ενισχύσεις δικτύων, πρέπει να είναι διαφανή, να λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη ασφάλειας και ευελιξίας των δικτύων, να αντανακλούν το πραγματικό κόστος που προκύπτει, εφόσον πρόκειται για δαπάνες οι οποίες αντιστοιχούν σε εκείνες ενός αποτελεσματικού και διαρθρωτικά συγκρίσιμου διαχειριστή δικτύου, και να εφαρμόζονται χωρίς διακρίσεις. Επιπλέον η διάταξη αυτή προβλέπει ότι τα τέλη αυτά δεν πρέπει να περιλαμβάνουν μη συναφείς δαπάνες που υποστηρίζουν μη συναφείς πολιτικούς στόχους.

34      Όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 45 των προτάσεών του, από το γράμμα της ως άνω διατάξεως συνάγεται ότι ο ενωσιακός νομοθέτης θέλησε μεν να οριοθετήσει τα τέλη πρόσβασης στο δίκτυο απαιτώντας να συνδέεται το σχετικό κόστος με τη λειτουργία του δικτύου, πλην όμως ούτε από το γράμμα της διάταξης αυτής ούτε από εκείνο των λοιπών διατάξεων του κανονισμού 2019/943 μπορεί να συναχθεί σαφής ορισμός των εννοιών «τέλη πρόσβασης στα δίκτυα», «μη συναφείς δαπάνες» και «μη συναφείς πολιτικοί στόχοι».

35      Δεύτερον, όσον αφορά το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 18, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 2019/943, επισημαίνεται, κατ’ αρχάς, ότι, κατά το άρθρο 18, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 2019/943, η μέθοδος που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό των τελών δικτύου υποστηρίζει κατά τρόπο ουδέτερο τη μακροπρόθεσμη γενική αποδοτικότητα του συστήματος μέσω ενδείξεων τιμών προς πελάτες και παραγωγούς και, ειδικότερα, εφαρμόζεται κατά τρόπο που δεν εισάγει διακρίσεις, είτε θετικές είτε αρνητικές, μεταξύ παραγωγής που συνδέεται στο επίπεδο διανομής και παραγωγής που συνδέεται στο επίπεδο μεταφοράς.

36      Εν συνεχεία, η παράγραφος 2 του άρθρου 18 ορίζει, κατ’ ουσίαν, ότι οι μεθοδολογίες τιμολόγησης απηχούν το σταθερό κόστος για τους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς και τους ΔΣΔ και τους παρέχουν κατάλληλα κίνητρα τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα, προκειμένου να αυξηθεί η αποδοτικότητα, συμπεριλαμβανομένης της ενεργειακής αποδοτικότητας, να προαχθεί η ενοποίηση της αγοράς και η ασφάλεια εφοδιασμού, να στηριχθούν οι αποδοτικές επενδύσεις και οι συναφείς ερευνητικές δραστηριότητες και να διευκολυνθεί η καινοτομία προς το συμφέρον των καταναλωτών σε πεδία όπως της ψηφιοποίησης, των υπηρεσιών ευελιξίας και της διασύνδεσης.

37      Τέλος, οι παράγραφοι 7 και 8 του άρθρου 18 του κανονισμού 2019/943 ρυθμίζουν ειδικότερα τα τιμολόγια διανομής και τις μεθοδολογίες τιμολογίων διανομής. Μεταξύ άλλων προβλέπουν, αντιστοίχως, ότι τα τιμολόγια διανομής αντανακλούν το κόστος λαμβάνοντας υπόψη τη χρήση του δικτύου διανομής από τους χρήστες του συστήματος, συμπεριλαμβανομένων των ενεργών πελατών, και ότι οι μεθοδολογίες τιμολογίων διανομής παρέχουν κίνητρα στους ΔΣΔ για την πιο αποδοτική οικονομικά λειτουργία και ανάπτυξη των δικτύων τους και μπορούν να καθιερώνουν στόχους επιδόσεων προκειμένου να παρέχονται κίνητρα στους ΔΣΔ για να βελτιώνουν την αποδοτικότητα στα δίκτυά τους.

38      Επομένως, οι ανωτέρω διατάξεις δεν προβλέπουν ότι τα εν λόγω τιμολόγια και μεθοδολογίες μπορούν να περιλαμβάνουν το κόστος που συνδέεται με την εκπλήρωση ΥΔΥ.

39      Προκειμένου, όμως, να προσδιοριστεί το περιεχόμενό του, το άρθρο 18, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 2019/943 πρέπει να ενταχθεί στο ευρύτερο κανονιστικό πλαίσιο στο οποίο ανήκει και να ληφθούν υπόψη, συναφώς, οι διατάξεις της οδηγίας 2019/944, η οποία, όπως προκύπτει από την αιτιολογική της σκέψη 90, πρέπει να ερμηνεύεται σε συνάρτηση με τον κανονισμό 2019/943, όπερ επιβεβαιώνεται και από τη ρητή παραπομπή στην οδηγία 2019/944 που γίνεται στο άρθρο 18, παράγραφος 7, του κανονισμού 2019/943.

40      Ειδικότερα, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στις σκέψεις 30 και 31 της παρούσας απόφασης, πρέπει να ληφθούν υπόψη το άρθρο 9, το άρθρο 57, παράγραφοι 4 και 5, το άρθρο 59, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, και το σημείο 3 του παραρτήματος I της οδηγίας 2019/944.

41      Επ’ αυτού και όσον αφορά τις ΥΔΥ, το άρθρο 9 της οδηγίας 2019/944 παρέχει σημαντικό περιθώριο εκτιμήσεως στα κράτη μέλη για τον καθορισμό τόσο του είδους των ΥΔΥ τις οποίες επιθυμούν να επιβάλλουν στους ΔΣΔ όσο και του τρόπου χρηματοδότησης των εν λόγω ΥΔΥ. Ειδικότερα, το άρθρο 9, παράγραφος 2, της οδηγίας 2019/944 προβλέπει ότι τα κράτη μέλη έχουν την εξουσία, τηρώντας πλήρως τις οικείες διατάξεις της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 106, να επιβάλλουν στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, χάριν του γενικού οικονομικού συμφέροντος, την εκπλήρωση τέτοιων υπηρεσιών. Οι υποχρεώσεις αυτές μπορούν να αφορούν την ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειας του εφοδιασμού, την τακτική παροχή, την ποιότητα και τις τιμές παροχής, καθώς και την προστασία του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένης της ενεργειακής απόδοσης, της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και της προστασίας του κλίματος. Εξάλλου, το άρθρο 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 2019/944 αναγνωρίζει στα κράτη μέλη την ευχέρεια να χορηγούν στις επιχειρήσεις, χωρίς διακρίσεις και με διαφάνεια, οικονομική αντιστάθμιση, άλλες μορφές αντιστάθμισης ή και αποκλειστικά δικαιώματα για την εκπλήρωση των επιβαλλόμενων ΥΔΥ.

42      Επιπλέον, επισημαίνεται ότι, κατά το σημείο 3 του παραρτήματος I της οδηγίας 2019/944, το οποίο προσδιορίζει τις ελάχιστες απαιτήσεις τιμολόγησης και παροχής πληροφοριών σχετικών με την τιμολόγηση, η τιμή η οποία χρεώνεται στον τελικό πελάτη αντιστοιχεί στο άθροισμα τριών βασικών συνιστωσών, ήτοι, πρώτον, της συνιστώσας «ενέργειας και προμήθειας», δεύτερον, της συνιστώσας «δικτύου» (μεταφορά και διανομή) και, τρίτον, της συνιστώσας που περιλαμβάνει «τους φόρους, τα τέλη, τις εισφορές και τις χρεώσεις». Επιπλέον, όπως διευκρινίζεται στο ίδιο σημείο 3, οι ισχύοντες ορισμοί των συνιστωσών αυτών περιλαμβάνονται στον κανονισμό 2016/1952, του οποίου το παράρτημα II προβλέπει ρητώς ότι η τρίτη συνιστώσα που αφορά «φόρους, τέλη, εισφορές και χρεώσεις» μπορεί να περιλαμβάνει και τέλη που σχετίζονται με την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

43      Ως εκ τούτου, τα «τέλη» για τα οποία γίνεται λόγος στο άρθρο 18, παράγραφος 1, του κανονισμού 2019/943 συνιστούν μόνο μία από τις τρεις κύριες συνιστώσες της τιμής η οποία χρεώνεται στον τελικό πελάτη, ήτοι τη συνιστώσα που αφορά τα τέλη σχετικά με το «δίκτυο» (στο εξής: τέλη δικτύου).

44      Όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 55 και 56 των προτάσεών του, η διάταξη αυτή αφορά μόνον το πραγματικό κόστος των ΔΣΔ το οποίο συνδέεται στενά με τη χρήση του δικτύου, τη σύνδεση σε αυτό ή την ενίσχυσή του και, επομένως, το πεδίο εφαρμογής της εν λόγω διάταξης δεν μπορεί να επεκταθεί σε τιμολογιακές συνιστώσες οι οποίες ουδεμία σχέση έχουν με την πραγματική χρήση του δικτύου.

45      Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι το κόστος που συνδέεται με τις ΥΔΥ το οποίο χρεώνουν οι ΔΣΔ εμπίπτει στην έννοια των «τελών δικτύου», κατά το άρθρο 18, παράγραφος 1, του κανονισμού 2019/943. Επομένως, εκφεύγει του πεδίου εφαρμογής του άρθρου 18, δεδομένου ότι αποτελεί, κατ’ αρχήν, μέρος της σχετικής με «τους φόρους, τα τέλη, τις εισφορές και τις χρεώσεις» τρίτης συνιστώσας της τιμής που χρεώνεται στον τελικό πελάτη κατά το σημείο 3 του παραρτήματος I της οδηγίας 2019/944.

46      Εξάλλου, το άρθρο 9 της οδηγίας 2019/944 δεν αποκλείει, κατ’ αρχήν, εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει δυνατότητα των ΔΣΔ να μετακυλίουν στους τελικούς πελάτες το κόστος που συνδέεται με την εκπλήρωση των ΥΔΥ τις οποίες τους επιβάλλει το οικείο κράτος μέλος, εφόσον οι παράμετροι και οι λεπτομέρειες του τρόπου εφαρμογής της χρηματοδότησης αυτής πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 9, παράγραφος 3, ήτοι, μεταξύ άλλων, τηρούν την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων και την απαίτηση διαφάνειας (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 30ής Απριλίου 2020, Оvergas Mrezhi et Balgarska gazova asotsiatsia, C‑5/19, EU:C:2020:343, σκέψη 88).

47      Όσον αφορά την ανεξαρτησία των ρυθμιστικών αρχών και τα καθήκοντα και τις αρμοδιότητές τους, το άρθρο 57, παράγραφος 4, της οδηγίας 2019/944 ορίζει ότι τα κράτη μέλη εγγυώνται την ανεξαρτησία της ρυθμιστικής αρχής και διασφαλίζουν, προς τούτο, ότι, κατά την άσκηση των ρυθμιστικών καθηκόντων που της ανατίθενται από την οδηγία και τη σχετική νομοθεσία, η ρυθμιστική αρχή είναι νομικά διακριτή και λειτουργικά ανεξάρτητη από κάθε άλλη δημόσια ή ιδιωτική οντότητα και ότι η εν λόγω αρχή διασφαλίζει ότι το προσωπικό της καθώς και όλα τα πρόσωπα που είναι επιφορτισμένα με τη διαχείρισή της ενεργούν ανεξάρτητα από αγοραία συμφέροντα και δεν ζητούν ούτε λαμβάνουν απευθείας οδηγίες από οποιαδήποτε κυβέρνηση ή άλλη δημόσια ή ιδιωτική οντότητα κατά την εκτέλεση των εν λόγω ρυθμιστικών καθηκόντων. Εντούτοις, κατά το άρθρο 57, παράγραφος 4, στοιχείο βʹ, σημείο ii, της οδηγίας 2019/944, με την απαίτηση αυτή δεν θίγεται η στενή συνεργασία, κατά περίπτωση, με άλλες συναφείς εθνικές αρχές ή οι γενικοί πολιτικοί προσανατολισμοί τους οποίους εκδίδει η κυβέρνηση και οι οποίοι δεν συνδέονται με τα καθήκοντα και τις αρμοδιότητες της ρυθμιστικής αρχής κατά το άρθρο 59 της οδηγίας 2019/944, στα οποία περιλαμβάνεται, σύμφωνα με την παράγραφο 1, στοιχείο αʹ, του άρθρου 59, ο προσδιορισμός ή η έγκριση των τιμολογίων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας ή των μεθοδολογιών υπολογισμού τους (πρβλ. απόφαση της 6ης Μαρτίου 2025, Alajärven Sähkö κ.λπ., C‑48/23, EU:C:2025:144, σκέψη 30).

48      Επιπλέον, το άρθρο 57, παράγραφος 5, πρώτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2019/944 προβλέπει ότι, για να προστατεύσουν την ανεξαρτησία της ρυθμιστικής αρχής, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ιδίως ότι η ρυθμιστική αρχή μπορεί να λαμβάνει αυτόνομες αποφάσεις ανεξάρτητα από κάθε πολιτικό οργανισμό (πρβλ. απόφαση της 6ης Μαρτίου 2025, Alajärven Sähkö κ.λπ., C‑48/23, EU:C:2025:144, σκέψη 31).

49      Οι διατάξεις του άρθρου 57 της οδηγίας 2019/944 αντικατοπτρίζουν, κατ’ ουσίαν, το περιεχόμενο των αιτιολογικών σκέψεων 80 και 87 της οδηγίας αυτής, κατά τις οποίες, για να διασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, είναι αναγκαίο, αφενός, οι ρυθμιστικές αρχές να έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν αποφάσεις σε κάθε συναφές ρυθμιστικό θέμα και να είναι πλήρως ανεξάρτητες από οποιοδήποτε άλλο δημόσιο ή ιδιωτικό συμφέρον και, αφετέρου, η εν λόγω οδηγία να μη στερεί από τα κράτη μέλη τη δυνατότητα να χαράσσουν και να ορίζουν την εθνική τους ενεργειακή πολιτική (απόφαση της 6ης Μαρτίου 2025, Alajärven Sähkö κ.λπ., C‑48/23, EU:C:2025:144, σκέψη 32).

50      Ειδικότερα, ως προς το ζήτημα αυτό, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 87 της οδηγίας 2019/944 και όπως προβλέπει το άρθρο 194, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, τα κράτη μέλη έχουν το δικαίωμα να καθορίζουν τους όρους εκμετάλλευσης των ενεργειακών πηγών τους. Ως εκ τούτου, η οδηγία 2019/944 δεν στερεί από τα κράτη μέλη τη δυνατότητα να χαράσσουν και να ορίζουν την εθνική ενεργειακή πολιτική τους καθώς και να καθορίζουν το πλαίσιο δράσης των ρυθμιστικών αρχών, ιδίως όσον αφορά την ασφάλεια του εφοδιασμού. Συνεπώς, τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να θεσπίζουν τις δικές τους ρυθμίσεις ως προς την εθνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με εξαίρεση τα καθήκοντα και τις αρμοδιότητες των ρυθμιστικών αρχών που προβλέπει η οδηγία (απόφαση της 6ης Μαρτίου 2025, Alajärven Sähkö κ.λπ., C‑48/23, EU:C:2025:144, σκέψη 39).

51      Κατά συνέπεια, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 63 των προτάσεών του, για να εξασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, είναι αναγκαίο, αφενός, οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές να έχουν την εξουσία να λαμβάνουν αποφάσεις σε κάθε συναφές ρυθμιστικό θέμα που εμπίπτει στην αρμοδιότητά τους και να είναι ανεξάρτητες και, αφετέρου, η οδηγία 2019/944 να μη στερεί από τα κράτη μέλη τη δυνατότητα να χαράσσουν και να ορίζουν την εθνική ενεργειακή πολιτική τους καθώς και να καθορίζουν το πλαίσιο δράσης των εθνικών ρυθμιστικών αρχών.

52      Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι, μολονότι ο καθορισμός των τελών δικτύου εμπίπτει στην αρμοδιότητα των εθνικών ρυθμιστικών αρχών δυνάμει του άρθρου 59, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2019/944, δεν ισχύει εντούτοις το ίδιο στην περίπτωση φόρων, τελών, εισφορών ή χρεώσεων που δεν σχετίζονται με την πρόσβαση στο δίκτυο ή τη χρήση του και, ως εκ τούτου, δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 18, παράγραφος 1, του κανονισμού 2019/943, ακόμη και αν επηρεάζουν την τιμή διανομής της ηλεκτρικής ενέργειας για τον τελικό πελάτη.

53      Αυτό ισχύει ιδίως για το κόστος που συνδέεται με τις ΥΔΥ που έχουν ως αντικείμενο τη στήριξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας όσο και για τον τρόπο κάλυψης του κόστους αυτού. Συγκεκριμένα, η επιλογή του τρόπου με τον οποίο προτίθεται ένα κράτος μέλος να στηρίξει την αγορά ανανεώσιμων πηγών ενέργειας εντός της επικράτειάς του, είτε πρόκειται για άμεσες επιδοτήσεις, είτε για φορολογικούς μηχανισμούς, είτε, όπως στην προκειμένη περίπτωση, για μέτρο συνιστάμενο στη μετακύλιση του κόστους στους τελικούς καταναλωτές, αποτελεί επιλογή ενεργειακής πολιτικής, η οποία εκφεύγει της αρμοδιότητας των εθνικών ρυθμιστικών αρχών. Εντούτοις, καμία διάταξη του ενωσιακού δικαίου δεν απαγορεύει, κατ’ αρχήν, στα κράτη μέλη να αναθέτουν στην αρμόδια εθνική αρχή την εξουσία να ρυθμίζει τις τιμολογιακές χρεώσεις που συνδέονται με τις ΥΔΥ. Επιπλέον, δεν φαίνεται ότι η παροχή στη ρυθμιστική αρχή εξουσίας να αποφασίζει σχετικά με τον συνυπολογισμό αυτού του κόστους, όπως η επίμαχη στη διαφορά της κύριας δίκης, είναι ικανή να θίξει την ανεξαρτησία και τα καθήκοντα των ρυθμιστικών αρχών.

54      Τρίτον και τελευταίον, επισημαίνεται ότι οι σκοποί που επιδιώκονται με τον κανονισμό 2019/943, όπως διατυπώνονται στο άρθρο του 1, και ιδίως η αποδοτική επίτευξη των στόχων της Ενεργειακής Ένωσης, καθώς και ο καθορισμός θεμελιωδών αρχών για εύρυθμες, ενοποιημένες αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες να επιτρέπουν τη χωρίς διακρίσεις πρόσβαση στην αγορά για όλους τους παρόχους πηγών ενέργειας και τους πελάτες ηλεκτρικής ενέργειας, να ενδυναμώνουν τη θέση των καταναλωτών, να εξασφαλίζουν την ανταγωνιστικότητα στην παγκόσμια αγορά καθώς και την απόκριση ζήτησης, την αποθήκευση ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση, δεν είναι ικανοί να θέσουν εν αμφιβόλω την ερμηνεία που έγινε δεκτή στις σκέψεις 43 έως 46 και στις σκέψεις 52 και 53 της παρούσας απόφασης.

55      Εν προκειμένω, το άρθρο 4.1.32, παράγραφος 1, σημείο 10, του διατάγματος για την ενέργεια προβλέπει ότι το κόστος το οποίο σχετίζεται με την εκτέλεση του προϋπολογισμού των ΥΔΥ που επιβάλλονται με το εν λόγω διάταγμα ή δυνάμει αυτού και το οποίο δεν χρηματοδοτείται από φόρους, τέλη, επιδοτήσεις, εισφορές και επιβαρύνσεις, συμπεριλαμβάνεται με διαφάνεια και χωρίς διακρίσεις στις τιμολογιακές χρεώσεις, κατόπιν ελέγχου της VREG και, επομένως, μετακυλίεται στους χρήστες του δικτύου.

56      Ειδικότερα, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι οι ΥΔΥ χρηματοοικονομικής φύσης που έχει επιβάλει ο Φλαμανδός νομοθέτης στους προσφεύγοντες ΔΣΔ χρηματοδοτούνται εν μέρει από τους πόρους που διατίθενται μέσω του Ταμείου Ενέργειας και από τον προϋπολογισμό γενικών δαπανών της Περιφέρειας της Φλάνδρας. Το καθαρό κόστος που συνδέεται με τις εν λόγω ΥΔΥ, και ιδίως με εκείνες που αφορούν την προώθηση της ορθολογικής χρήσης της ενέργειας και τη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και την αγορά πράσινων πιστοποιητικών και πιστοποιητικών συμπαραγωγής, μετακυλίεται στα τιμολόγια δικτύου.

57      Πλην όμως, από τη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο προκύπτει ότι το κόστος των ΥΔΥ δεν συμπεριελήφθη στην κατηγορία η οποία αντιστοιχεί στην τρίτη συνιστώσα τιμολόγησης κατά το σημείο 3 του παραρτήματος I της οδηγίας 2019/944, αλλά στην κατηγορία των τελών δικτύου η οποία αντιστοιχεί στη δεύτερη συνιστώσα τιμολόγησης κατά την ίδια διάταξη, όπου πρέπει, κατ’ αρχήν, να περιλαμβάνεται μόνον το κόστος που συνδέεται με το δίκτυο.

58      Ωστόσο, το γεγονός και μόνο ότι το κόστος που συνδέεται με τις ΥΔΥ συμπεριελήφθη από λογιστικής άποψης στα τέλη δικτύου δεν αρκεί, καθ’ εαυτό, προκειμένου να καταδειχθεί ότι η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης εθνική ρύθμιση είναι ασύμβατη προς το άρθρο 18 του κανονισμού 2019/943.

59      Υπενθυμίζεται συναφώς ότι το άρθρο 18 του κανονισμού 2019/943 και οι διατάξεις της οδηγίας 2019/944 έχουν ως σκοπό να διασφαλίσουν ότι το κόστος που καλύπτεται από τα τέλη δικτύου παραμένει αντικειμενικά προσδιορίσιμο, ότι υπολογίζεται βάσει διαφανών μεθοδολογιών και ότι δεν χρησιμοποιείται για την έμμεση χρηματοδότηση πολιτικών άσχετων προς τη διαχείριση του δικτύου διανομής.

60      Συνεπώς, υπό την επιφύλαξη του ελέγχου στον οποίο οφείλει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, αν το κόστος που συνδέεται με τις ΥΔΥ, παρότι καλύπτεται τυπικώς από τα τέλη δικτύου, διαχωρίζεται εντούτοις σαφώς από τη μεθοδολογία υπολογισμού και καθορισμού των τελών αυτών ή των τιμολογίων δικτύου, και επομένως αντιστοιχεί σε ειδικό τιμολόγιο το οποίο προστίθεται, στην πραγματικότητα, στα κατά τον ανωτέρω τρόπο καθορισθέντα τέλη, μια τέτοια κατάσταση δεν συνιστά, καθ’ εαυτή, παράβαση των απαιτήσεων από το άρθρο 18 του κανονισμού 2019/943 και ιδίως της απαίτησης διαφάνειας που αυτό προβλέπει.

61      Υπό τις συνθήκες αυτές, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει αν, ανεξαρτήτως του τυπικού χαρακτηρισμού του, ο τρόπος με τον οποίο οι προσφεύγοντες ΔΣΔ ενσωματώνουν το κόστος που συνδέεται με τις χρηματοοικονομικές ΥΔΥ στα τέλη δικτύου ή στα τιμολόγια δικτύου δεν επηρεάζει τη μεθοδολογία υπολογισμού των τελών αυτών, τα οποία διέπονται από το άρθρο 18 του κανονισμού 2019/943 και, επομένως, δεν εμπίπτουν στις αρμοδιότητες και στα καθήκοντα της VREG, και αν πληρούν την εν λόγω απαίτηση διαφάνειας.

62      Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 18, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίοδος, του κανονισμού 2019/943, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 9, το άρθρο 57, παράγραφοι 4 και 5, το άρθρο 59, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, και το σημείο 3 του παραρτήματος I της οδηγίας 2019/944, έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει τον συνυπολογισμό, στα τιμολόγια δικτύου, του κόστους το οποίο συνδέεται με την εκπλήρωση των ΥΔΥ που επιβάλλει η εν λόγω εθνική ρύθμιση στους ΔΣΔ, εφόσον το κόστος αυτό δεν χρηματοδοτείται με άλλο τρόπο, υπό τον όρο ότι το εν λόγω κόστος δεν ενσωματώνεται στη μεθοδολογία υπολογισμού και καθορισμού τελών που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της εθνικής ρυθμιστικής αρχής και διαχωρίζεται σαφώς από τα τέλη αυτά.

 Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος

63      Στο πλαίσιο του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος, το οποίο αφορά το ζήτημα αν είναι συμβατή με το δίκαιο της Ένωσης μια μεθοδολογία τιμολόγησης για τη διανομή ηλεκτρικής ενέργειας βασιζόμενη στην εξέλιξη του ιστορικού κόστους των ΔΣΔ, επισημαίνεται ότι το άρθρο 18, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του κανονισμού 2019/943, στο οποίο παραπέμπει το αιτούν δικαστήριο, επιτάσσει τα τέλη πρόσβασης στα δίκτυα να αντανακλούν το κόστος των ΔΣΔ εφόσον πρόκειται για δαπάνες που αντιστοιχούν σε εκείνες ενός αποτελεσματικού και διαρθρωτικά συγκρίσιμου ΔΣΔ. Κατ’ εφαρμογήν όμως της νομολογίας που παρατίθεται στις σκέψεις 26 και 27 της παρούσας απόφασης, προκειμένου να δοθεί χρήσιμη απάντηση στο ερώτημα αυτό, πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι παράγραφοι 2, 7 και 8 του άρθρου 18, οι οποίες ορίζουν τις απαιτήσεις τις οποίες πρέπει να πληρούν τα τιμολόγια και οι μεθοδολογίες τιμολόγησης.

64      Συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 18, παράγραφος 1, του κανονισμού 2019/943, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με τις παραγράφους 2, 7 και 8 του ίδιου άρθρου, έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει σε ρυθμιστική αρχή κράτους μέλους να καθορίσει μεθοδολογία τιμολόγησης της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας βασιζόμενη στην εξέλιξη του ιστορικού κόστους, προσδιορίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τα έσοδα των ΔΣΔ με αναφορά στο κόστος με το οποίο αυτοί επιβαρύνθηκαν κατά τις πέντε τελευταίες διαθέσιμες χρήσεις, αν η εφαρμογή της μεθοδολογίας αυτής δεν συνοδεύεται από έλεγχο του ύψους του ιστορικού κόστους ο οποίος να καθιστά δυνατό να διασφαλιστεί ότι το κόστος αυτό αντιστοιχεί σε εκείνο ενός αποτελεσματικού και διαρθρωτικά συγκρίσιμου διαχειριστή δικτύου.

65      Υπό το πρίσμα των εκτιμήσεων που εκτίθενται στις σκέψεις 33 έως 37 της παρούσας απόφασης, διαπιστώνεται ότι το άρθρο 18 του κανονισμού 2019/943 δεν προσδιορίζει καμία συγκεκριμένη μεθοδολογία τιμολόγησης της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά προβλέπει τις απαιτήσεις τις οποίες πρέπει να πληροί μια τέτοια μεθοδολογία.

66      Επομένως, ελλείψει ειδικότερων διατάξεων στον κανονισμό 2019/943 σχετικά με τη μεθοδολογία τιμολόγησης που παρέχει κίνητρα στους ΔΣΔ για την αύξηση της αποδοτικότητας, εναπόκειται, σύμφωνα με το άρθρο 18, παράγραφος 10, του κανονισμού αυτού και το άρθρο 59, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2019/944, στη ρυθμιστική αρχή του κράτους μέλους να καθορίσει την κατάλληλη μεθοδολογία τιμολόγησης της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.

67      Στο πλαίσιο αυτό, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 74 των προτάσεών του, λόγω του πολύπλοκου και τεχνικού χαρακτήρα της αποστολής της, η ρυθμιστική αρχή του κράτους μέλους πρέπει να διαθέτει ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως κατά τον προσδιορισμό της μεθοδολογίας τιμολόγησης της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, το περιθώριο αυτό εκτιμήσεως εξακολουθεί να οριοθετείται από την υποχρέωση τήρησης του συνόλου των απαιτήσεων που προβλέπονται στο άρθρο 18 του κανονισμού 2019/943, καθώς και από τη νομοθεσία σχετικά με την εθνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και από τις ιδιαίτερες συνθήκες της αγοράς αυτής. Ως εκ τούτου, η ρυθμιστική αρχή κράτους μέλους δεν μπορεί να υποχρεωθεί να υιοθετήσει συγκεκριμένη μεθοδολογία, αλλά πρέπει να είναι σε θέση να προσαρμόζει τη μεθοδολογία καθορισμού και υπολογισμού των τιμολογίων σε συνάρτηση με διάφορες παραμέτρους (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 23ης Οκτωβρίου 2025, Gaso και Conexus Baltic Grid, C‑87/24, EU:C:2025:826, σκέψη 86).

68      Απλώς και μόνον το γεγονός ότι η μεθοδολογία που έχει επιλεγεί από τη ρυθμιστική αρχή ενός κράτους μέλους στηρίζεται εν μέρει σε ιστορικά δεδομένα τα οποία χρησιμοποιούνται ως σημείο αναφοράς για την εκτίμηση του μελλοντικού κόστους ενός ΔΣΔ δεν συνεπάγεται καθ’ εαυτό ότι η μεθοδολογία είναι ασυμβίβαστη προς το άρθρο 18 του κανονισμού 2019/943.

69      Τούτου λεχθέντος, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει αν η μεθοδολογία τιμολόγησης που καθορίστηκε με την επίδικη απόφαση πληροί τις απαιτήσεις που απορρέουν από το άρθρο 18 του κανονισμού 2019/943, υπό το πρίσμα συνολικής ανάλυσης της μεθοδολογίας αυτής.

70      Εν προκειμένω, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι η εν λόγω μεθοδολογία στηρίζεται σε πρότυπο ρύθμισης των εσόδων, κατά το μέτρο που καθιστά δυνατό τον καθορισμό των ποσών που επιτρέπεται να εισπράττουν οι προσφεύγοντες ΔΣΔ από τους χρήστες των δικτύων διανομής, μέσω των τιμολογίων δικτύου, για την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών. Επιπλέον, περιλαμβάνει συντελεστές προσαρμογής που έχουν ως σκοπό να διασφαλίσουν τη βελτίωση της γενικής αποδοτικότητας, συμπεριλαμβανομένης της ενεργειακής αποδοτικότητας του συστήματος, ενώ προβλέπει και μηχανισμό ελέγχου του κόστους των προσφευγόντων ΔΣΔ το οποίο μετακυλίεται στα τιμολόγια δικτύου.

71      Πιο συγκεκριμένα, για τον καθορισμό της βασικής συνιστώσας των επιτρεπόμενων εσόδων για την κάλυψη του ενδογενούς κόστους, η VREG λαμβάνει υπόψη, πρώτον, την εξέλιξη του τομεακού ενδογενούς κόστους που καταγράφηκε κατά την προηγούμενη τιμολογιακή περίοδο, ήτοι την περίοδο 2019-2023. Δεύτερον, η VREG προβλέπει ότι, καθ’ όλη τη διάρκεια της ρυθμιστικής περιόδου 2025-2028, η συνιστώσα αυτή διαμορφώνεται ετησίως ανάλογα με τον πληθωρισμό και, επομένως, διορθώνεται εκ των υστέρων σε συνάρτηση με τον πραγματικό πληθωρισμό. Τρίτον, η VREG εφαρμόζει επίσης έναν συντελεστή κινήτρου αποτελεσματικότητας, ονομαζόμενο «frontier shift», ο οποίος αντικατοπτρίζει τη βελτίωση της παραγωγικότητας που επιτυγχάνουν οι επιχειρήσεις με τις καλύτερες επιδόσεις μέσω της εφαρμογής βέλτιστων πρακτικών και της τεχνολογικής προόδου και ο οποίος, κατά τη VREG, έχει σκοπό να αντισταθμίσει τη μείωση του ανταγωνισμού μεταξύ των προσφευγόντων ΔΣΔ. Τέταρτον και τελευταίον, στη βασική αυτή συνιστώσα των επιτρεπόμενων εσόδων για την κάλυψη του ενδογενούς κόστους προστίθενται πέντε συμπληρωματικά ενδογενή στοιχεία τα οποία, όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 18 της παρούσας απόφασης, δεν ασκούν επιρροή στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως.

72      Υπό τις συνθήκες αυτές και με την επιφύλαξη του ελέγχου στον οποίο οφείλει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, η εν λόγω μεθοδολογία τιμολόγησης περιλαμβάνει, κατά τα φαινόμενα, έλεγχο από τη VREG του εύλογου χαρακτήρα του κόστους που δηλώνουν οι ΔΣΔ, προκειμένου αυτό να αντιστοιχεί σε εκείνο ενός αποτελεσματικού και διαρθρωτικά συγκρίσιμου ΔΣΔ.

73      Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η παράγραφος 1 του άρθρου 18 του κανονισμού 2019/943, ερμηνευόμενη σε συνδυασμό με τις παραγράφους 2, 7 και 8 του ίδιου άρθρου, έχει την έννοια ότι επιτρέπει σε ρυθμιστική αρχή κράτους μέλους να καθορίσει μεθοδολογία τιμολόγησης της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας βασιζόμενη στην εξέλιξη του ιστορικού κόστους, προσδιορίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τα έσοδα των ΔΣΔ με αναφορά στο κόστος με το οποίο αυτοί επιβαρύνθηκαν κατά τις πέντε τελευταίες διαθέσιμες χρήσεις, εφόσον η μεθοδολογία αυτή είναι σύμφωνη προς τις απαιτήσεις που προβλέπει το άρθρο 18 και, ειδικότερα, περιλαμβάνει μηχανισμούς ικανούς να διασφαλίσουν ότι το κόστος που προκύπτει βάσει της εν λόγω μεθοδολογίας αντιστοιχεί, σε εύλογο βαθμό, σε εκείνο ενός αποτελεσματικού και διαρθρωτικά συγκρίσιμου ΔΣΔ.

 Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος

74      Κατόπιν των απαντήσεων που δόθηκαν στο πρώτο και στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα.

 Επί των δικαστικών εξόδων

75      Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους των κύριων δικών τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφαίνεται:

1)      Το άρθρο 18, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίοδος, του κανονισμού (ΕΕ) 2019/943 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ερμηνευόμενο σε συνδυασμό με το άρθρο 9, το άρθρο 57, παράγραφοι 4 και 5, το άρθρο 59, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, και το σημείο 3 του παραρτήματος I της οδηγίας (ΕΕ) 2019/944 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την τροποποίηση της οδηγίας 2012/27/ΕΕ,

έχει την έννοια ότι:

δεν αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει τον συνυπολογισμό, στα τιμολόγια δικτύου, του κόστους το οποίο συνδέεται με την εκπλήρωση των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που επιβάλλει η εν λόγω εθνική ρύθμιση στους διαχειριστές συστημάτων διανομής, εφόσον το κόστος αυτό δεν χρηματοδοτείται με άλλο τρόπο, υπό τον όρο ότι το εν λόγω κόστος δεν ενσωματώνεται στη μεθοδολογία υπολογισμού και καθορισμού τελών που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της εθνικής ρυθμιστικής αρχής και διαχωρίζεται σαφώς από τα τέλη αυτά.

2)      Η παράγραφος 1 του άρθρου 18 του κανονισμού 2019/943, ερμηνευόμενη σε συνδυασμό με τις παραγράφους 2, 7 και 8 του ίδιου άρθρου,

έχει την έννοια ότι:

επιτρέπει σε ρυθμιστική αρχή κράτους μέλους να καθορίσει μεθοδολογία τιμολόγησης της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας βασιζόμενη στην εξέλιξη του ιστορικού κόστους, προσδιορίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τα έσοδα των διαχειριστών συστημάτων διανομής με αναφορά στο κόστος με το οποίο αυτοί επιβαρύνθηκαν κατά τις πέντε τελευταίες διαθέσιμες χρήσεις, εφόσον η μεθοδολογία αυτή είναι σύμφωνη προς τις απαιτήσεις που προβλέπει το άρθρο 18 και, ειδικότερα, περιλαμβάνει μηχανισμούς ικανούς να διασφαλίσουν ότι το κόστος που προκύπτει βάσει της εν λόγω μεθοδολογίας αντιστοιχεί, σε εύλογο βαθμό, σε εκείνο ενός αποτελεσματικού και διαρθρωτικά συγκρίσιμου διαχειριστή συστημάτων διανομής.

(υπογραφές)


*      Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.