ARREST VAN HET HOF (Vierde kamer)
15 oktober 2026 ( *1 )
„Prejudiciële verwijzing – Interne markt voor elektriciteit – Verordening (EU) 2019/943 – Artikel 18, lid 1 – Richtlijn (EU) 2019/944 – Artikel 9, artikel 57, leden 4 en 5, en artikel 59, lid 1, onder a) – Tarieven voor de toegang tot netwerken, het gebruik van netwerken en versterkingen – Ongerelateerde kosten ter ondersteuning van ongerelateerde beleidsdoelstellingen – Nationale regeling die bepaalt dat de kosten voor de aan distributiesysteembeheerders opgelegde openbaredienstverplichtingen in de nettarieven worden opgenomen – Onafhankelijkheid van de nationale regulerende instantie bij de uitvoering van haar taken en de uitoefening van haar bevoegdheden – Tariefmethodologie voor de distributie van elektriciteit waarbij een historische kostentrendmethode wordt gebruikt”
In zaak C‑199/25,
betreffende een verzoek om een prejudiciële beslissing krachtens artikel 267 VWEU, ingediend door het hof van beroep Brussel (België) bij beslissing van 19 februari 2025, ingekomen bij het Hof op 11 maart 2025, in de procedure
Fluvius Halle-Vilvoorde, voorheen Sibelgas,
Fluvius Kempen, voorheen Intercommunale Vereniging voor de Energiedistributie in de Kempen en het Antwerpse (IVEKA),
Fluvius IMEWO, voorheen Intercommunale Maatschappij voor Energievoorziening in West- en Oost-Vlaanderen (IMEWO),
Fluvius West, voorheen Fluvius West en Intercommunale Maatschappij voor Gas en Elektriciteit van het Westen (GASELWEST),
Fluvius Zenne-Dijle, voorheen Iverlek en Provinciale Brabantse Energiemaatschappij (P.B.E.),
Fluvius Midden-Vlaanderen, voorheen Intercommunale Vereniging voor Energieleveringen in Midden-Vlaanderen (INTERGEM),
Fluvius Antwerpen,
Fluvius Limburg,
tegen
Vlaamse Nutsregulator, voorheen Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt (VREG),
wijst
HET HOF (Vierde kamer),
samengesteld als volgt: I. Jarukaitis, kamerpresident, R. Frendo, N. Jääskinen, M. Condinanzi (rapporteur) en A. Kornezov, rechters,
advocaat-generaal: A. Rantos,
griffier: A. Lamote, administrateur,
gezien de stukken en na de terechtzitting op 11 februari 2026,
gelet op de opmerkingen van:
|
– |
Fluvius Halle-Vilvoorde, voorheen Sibelgas, Fluvius Kempen, voorheen Intercommunale Vereniging voor de Energiedistributie in de Kempen en het Antwerpse (IVEKA), Fluvius IMEWO, voorheen Intercommunale Maatschappij voor Energievoorziening in West- en Oost-Vlaanderen (IMEWO), Fluvius West, voorheen Fluvius West en Intercommunale Maatschappij voor Gas en Elektriciteit van het Westen (GASELWEST), Fluvius Zenne-Dijle, voorheen Iverlek en Provinciale Brabantse Energiemaatschappij (P.B.E.), Fluvius Midden-Vlaanderen, voorheen Intercommunale Vereniging voor Energieleveringen in Midden-Vlaanderen (INTERGEM), Fluvius Antwerpen en Fluvius Limburg, vertegenwoordigd door T. Chellingsworth, P. Neven en L. Pellens, advocaten, |
|
– |
de Vlaamse Nutsregulator, voorheen Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt (VREG), vertegenwoordigd door V. Verbelen en D. Verhoeven, advocaten, |
|
– |
de Belgische regering, vertegenwoordigd door S. Baeyens, P. Cottin en C. Pochet als gemachtigden, bijgestaan door C. Mathieu, S. Spiniello, F. Vandendriessche en P. Wytinck, advocaten, |
|
– |
de Finse regering, vertegenwoordigd door M. Pere als gemachtigde, |
|
– |
de Europese Commissie, vertegenwoordigd door A. Baeckelmans, O. Beynet, T. Scharf en G. Wils als gemachtigden, |
gehoord de conclusie van de advocaat-generaal ter terechtzitting van 7 mei 2026,
het navolgende
Arrest
|
1 |
Het onderhavige verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 18, lid 1, van verordening (EU) 2019/943 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende de interne markt voor elektriciteit (PB 2019, L 158, blz. 54). |
|
2 |
Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen tien elektriciteits- en aardgasdistributiesysteembeheerders in Vlaanderen (België; hierna: „verzoekende DSB’s”) en de Vlaamse Nutsregulator, voorheen de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt (hierna: „VREG”) aangaande de rechtmatigheid van beslissing BESL-2024‑41 van de VREG met betrekking tot het vaststellen van de tariefmethodologie voor [de] distributie [van] elektriciteit en aardgas gedurende de reguleringsperiode 2025‑2028 (hierna: „bestreden beslissing”). |
Toepasselijke bepalingen
Unierecht
Verordening 2019/943
|
3 |
Artikel 1 van verordening 2019/943 heeft als opschrift „Onderwerp en werkingssfeer” en bepaalt het volgende: „Deze verordening beoogt:
[...]” |
|
4 |
Artikel 18 van deze verordening heeft als opschrift „Tarieven voor de toegang tot netwerken, het gebruik van netwerken en versterkingen” en luidt: „1. De door de netwerkbeheerders gehanteerde tarieven voor nettoegang, met inbegrip van tarieven voor de aansluiting op de netten, tarieven voor het gebruik van netten en, indien van toepassing, tarieven voor gerelateerde versterkingen van netten, moeten kostenreflectief en transparant zijn, rekening houden met de noodzakelijke zekerheid van het netwerk en flexibiliteit en een afspiegeling vormen van de werkelijk gemaakte kosten, voor zover deze overeenkomen met die van een efficiënte en structureel vergelijkbare netbeheerder en op niet-discriminerende wijze worden toegepast. Deze tarieven omvatten geen ongerelateerde kosten ter ondersteuning van ongerelateerde beleidsdoelstellingen. [...] [D]e voor het bepalen van de netwerktarieven gebruikte methode [ondersteunt] op neutrale wijze de algehele systeemefficiëntie op lange termijn door middel van prijssignalen aan afnemers en producenten en [zij wordt] in het bijzonder zodanig toegepast dat niet op positieve of negatieve wijze wordt gediscrimineerd tussen op distributieniveau aangesloten productie en op transmissieniveau aangesloten productie. [...] 2. De tariefmethodologieën reflecteren de vaste kosten van de transmissiesysteembeheerders en de distributiesysteembeheerders [hierna: ‚DSB’s’] en bieden de transmissiesysteembeheerders en de [DSB’s] passende stimulansen op zowel lange als korte termijn om de efficiëntie, waaronder de energie-efficiëntie, te verbeteren, de marktintegratie en de voorzieningszekerheid te versterken en toereikende investeringen en verwante onderzoeksactiviteiten te ondersteunen en innovatie in het belang van de consument te bevorderen op gebieden zoals digitalisering, flexibiliteitsdiensten en interconnectie. [...] 4. Bij de vaststelling van de tarieven voor nettoegang wordt rekening gehouden met: [...]
[...] 7. De distributietarieven zijn kostenreflectief, rekening houdend met het gebruik van het distributienet door systeemgebruikers, met inbegrip van actieve afnemers. De distributietarieven kunnen elementen bevatten met betrekking tot capaciteiten voor aansluiting op het net en kunnen worden gedifferentieerd naargelang van de verbruiks- of productieprofielen van de systeemgebruikers. [...] 8. De methodologieën inzake distributietarieven stimuleren de [DSB’s] tot de meest kostenefficiënte exploitatie en ontwikkeling van hun netten, inclusief door de aankoop van diensten. Daartoe nemen de regulerende instanties de relevante kosten in aanmerking en nemen zij deze op in de distributietarieven, en kunnen zij prestatiedoelstellingen vaststellen teneinde de [DSB’s] te stimuleren om de efficiëntie in hun netten te verbeteren, [...]. [...] 10. De regulerende instanties houden met het rapport over beste praktijken naar behoren rekening bij de vaststelling of goedkeuring van transmissietarieven of distributietarieven of de methodologieën hiervoor overeenkomstig artikel 59 van richtlijn (EU) 2019/944 [van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot wijziging van richtlijn 2012/27/EU (PB 2019, L 158, blz. 125)].” |
Richtlijn 2019/944
|
5 |
In overwegingen 80, 87 en 90 van richtlijn 2019/944 staat te lezen:
[...]
[...]
|
|
6 |
Artikel 9 van deze richtlijn, met als opschrift „Openbaredienstverplichtingen”, bepaalt in de leden 2 en 3: „2. Met volledige inachtneming van de toepasselijke bepalingen van het VWEU, en met name artikel 106, mogen de lidstaten in het algemeen economisch belang aan elektriciteitsbedrijven openbaredienstverplichtingen opleggen, die betrekking kunnen hebben op de zekerheid, waaronder de voorzieningszekerheid, de regelmaat, de kwaliteit en de prijs van de leveringen zijn begrepen, alsmede op de bescherming van het milieu, met inbegrip van energie-efficiëntie, energie uit hernieuwbare bronnen en bescherming van het klimaat. Deze verplichtingen zijn duidelijk gedefinieerd, transparant, niet-discriminerend en controleerbaar en waarborgen de gelijke toegang voor elektriciteitsbedrijven van de [Europese] Unie tot nationale consumenten. [...] 3. Indien een lidstaat financiële vergoeding, andere vormen van vergoeding en exclusieve rechten voor het nakomen van de verplichtingen als bedoeld in lid 2 van dit artikel of voor de verlening van universele diensten als bedoeld in artikel 27 verleent, geschiedt dat op een niet-discriminerende en transparante wijze.” |
|
7 |
Artikel 57 van deze richtlijn heeft als opschrift „Aanwijzing en onafhankelijkheid van regulerende instanties” en bepaalt in de leden 4 en 5 het volgende: „4. De lidstaten waarborgen de onafhankelijkheid van de regulerende instantie en zorgen ervoor dat zij haar bevoegdheid op onpartijdige en transparante wijze uitoefent. Te dien einde waken de lidstaten erover dat de regulerende instantie, bij de uitvoering van de reguleringstaken die haar bij deze richtlijn en de aanverwante wetgeving zijn opgelegd:
5. Om de onafhankelijkheid van de regulerende instantie te beschermen, waken de lidstaten er met name over dat:
[...]” |
|
8 |
Artikel 59 van die richtlijn heeft als opschrift „Taken en bevoegdheden van de regulerende instanties” en bepaalt in lid 1: „De regulerende instantie heeft de volgende taken:
[...]” |
|
9 |
Bijlage I bij richtlijn 2019/944, met als opschrift „Minimumeisen voor facturering en factureringsinformatie”, bepaalt in punt 3: „De prijs voor afnemers is gelijk aan de som van de volgende drie componenten: de component energie en levering, de netwerkcomponent (transmissie en distributie) en de component bestaande uit belastingen, heffingen, vergoedingen en kosten. Wanneer in facturen een uitsplitsing van de prijs voor eindafnemers wordt opgenomen, worden in de hele Unie de in verordening (EU) 2016/1952 van het Europees Parlement en de Raad [van 26 oktober 2016 betreffende Europese statistieken over de prijzen van aardgas en elektriciteit en houdende intrekking van richtlijn 2008/92/EG (PB 2016, L 311, blz. 1)] vastgestelde gemeenschappelijke definities van de drie componenten van die uitsplitsing gebruikt.” |
Verordening 2016/1952
|
10 |
In bijlage II, punt 5, onder a), van verordening 2016/1952 wordt bepaald dat de elektriciteitsprijs voor eindafnemers per verbruikscategorie gelijk is aan de som van de drie hoofdcomponenten: de component energie en levering, de netwerkcomponent (transmissie en distributie) en de component bestaande uit belastingen, vergoedingen, heffingen en kosten. De netwerkcomponent omvat voor de eindgebruiker met name de kosten in verband met transmissie en distributie, de transmissie- en distributieverliezen, de netwerkkosten, de aftersaleskosten, de servicekosten en de meterhuur en de meetkosten. De component bestaande uit belastingen, vergoedingen, heffingen en kosten wordt daarentegen gedefinieerd als de som van de verschillende deelcomponenten die in dat punt 5, onder a), worden opgesomd, waaronder met name de belastingen, vergoedingen, heffingen of kosten in verband met de bevordering van hernieuwbare energiebronnen, energie-efficiëntie en energieopwekking via warmtekrachtkoppeling. |
Belgisch recht
|
11 |
Artikel 4.1.30, § 1, van het decreet van 8 mei 2009 houdende algemene bepalingen betreffende het energiebeleid (Energiedecreet) (Belgisch Staatsblad, 7 juli 2009, blz. 46145), vastgesteld door het Vlaamse Gewest, in de versie die van toepassing is op de feiten van het hoofdgeding (hierna: „energiedecreet”), bepaalt: „De [VREG] stelt een tariefmethodologie op en oefent zijn tariefbevoegdheid uit om aldus een stabiele en voorzienbare regulering te bevorderen die bijdraagt tot de goede werking van de vrijgemaakte markt en die de [DSB’s] in staat stelt de noodzakelijke investeringen in hun distributienetten uit te voeren.” |
|
12 |
Artikel 4.1.32, § 1, van dit decreet luidt: „De [VREG] stelt de tariefmethodologie op met inachtneming van de volgende richtsnoeren: [...] 5° de tarieven zijn een afspiegeling van de werkelijk gemaakte kosten, voor zover deze overeenkomen met die van een efficiënte vergelijkbare entiteit of activiteit; [...] 10° de kosten voor de openbaredienstverplichtingen die worden opgelegd door of krachtens het decreet, en die niet worden gefinancierd door belastingen, taksen, subsidies, bijdragen en heffingen, worden op een transparante en niet-discriminerende wijze verrekend in de tarieven na controle door de [VREG]. [...]” |
Hoofdgeding en prejudiciële vragen
|
13 |
De verzoekende DSB’s zijn door de VREG aangewezen om de distributienetten voor elektriciteit en aardgas in bepaalde gebieden in Vlaanderen te beheren. |
|
14 |
De exploitatie van deze netten brengt voor de verzoekende DSB’s kosten met zich mee, die zij binnen bepaalde grenzen en onder bepaalde voorwaarden via tarieven voor de distributie van elektriciteit en aardgas (hierna: „nettarieven”) kunnen doorberekenen aan de gebruikers van die netten. Omdat de verzoekende DSB’s echter een wettelijk monopolie hebben, reguleert de VREG deze tarieven door de toepasselijke tariefmethodologie vast te stellen. Deze methodologie, die gewoonlijk voor een periode van vier jaar wordt vastgesteld, bepaalt de toegelaten inkomsten die de verzoekende DSB’s via de nettarieven ter dekking van hun exploitatiekosten mogen aanrekenen. |
|
15 |
De aldus toegelaten inkomsten dekken twee kostencategorieën. Ten eerste dekt een onderdeel van deze inkomsten de exogene kosten, namelijk de kosten waarop de verzoekende DSB’s geen invloed kunnen uitoefenen en die niet kunnen worden verminderd door een efficiënter beheer. Deze kosten worden via de nettarieven volledig doorberekend aan de distributienetgebruikers. |
|
16 |
Ten tweede dekt een ander onderdeel van die inkomsten de endogene kosten, te weten de redelijke en noodzakelijke kosten voor het net- en databeheer, waarop de verzoekende DSB’s invloed kunnen uitoefenen, zoals de kosten van afschrijvingen, de operationele kosten en de kosten in verband met het geïnvesteerde kapitaal. |
|
17 |
Op 21 juni 2024 heeft de VREG overeenkomstig het energiedecreet de bestreden beslissing met betrekking tot het vaststellen van de tariefmethodologie voor de distributie van elektriciteit en aardgas voor de periode 2025‑2028 vastgesteld. Deze methodologie omvat formules voor de bepaling van de toegelaten inkomsten ter dekking van de redelijke en noodzakelijke endogene kosten van de verzoekende DSB’s. Het gaat daarbij om de maximale endogene kosten die deze DSB’s aan de distributienetgebruikers mogen doorberekenen. |
|
18 |
Daartoe houdt deze methodologie rekening met de evolutie van de kosten die de verzoekende DSB’s hebben gemaakt. Meer in het bijzonder houdt de VREG ten eerste rekening met de evolutie van de endogene sectorkosten, te weten de endogene kosten gesommeerd over alle DSB’s in Vlaanderen binnen dezelfde gereguleerde activiteit, in de voorafgaande tariefperiode, namelijk de periode 2019‑2023. Ten tweede wordt bepaald dat gedurende de periode 2025‑2028 het basisonderdeel van de toegelaten inkomsten voor endogene kosten jaarlijks evolueert volgens de inflatie. Dit onderdeel wordt bijgevolg achteraf gecorrigeerd op basis van de daadwerkelijk vastgestelde inflatie. Ten derde heeft de VREG ook een efficiëntieprikkel ingevoerd, de zogenoemde „frontier shift”, die de productiviteitswinsten weerspiegelt die de meest efficiënte DSB’s realiseren door toepassing van beste praktijken en technologische vooruitgang, en die volgens deze instantie noodzakelijk is om het gebrek aan daadwerkelijke mededinging tussen de verzoekende DSB’s te compenseren. Ten vierde en ten slotte worden aan dit basisonderdeel van de toegelaten inkomsten voor endogene kosten vijf bijkomende endogene elementen toegevoegd, die voor het onderhavige verzoek om een prejudiciële beslissing niet relevant zijn. |
|
19 |
Op 19 juli 2024 hebben de verzoekende DSB’s bij het hof van beroep Brussel (België), de verwijzende rechter, beroep ingesteld tot nietigverklaring van de bestreden beslissing. Zij betogen onder meer dat de tariefmethodologie voor de periode 2025‑2028 in strijd is met de artikelen 4.1.30 en 4.1.32 van het energiedecreet, richtlijn 2019/944, het in artikel 18 van verordening 2019/943 neergelegde beginsel dat de nettarieven een weerspiegeling van de kosten moeten zijn, en verschillende beginselen van behoorlijk bestuur. |
|
20 |
In het kader van het bij de verwijzende rechter aanhangige geding heeft de VREG in antwoord op de vragen van deze rechter erkend dat de tariefmethodologie voor de periode 2025‑2028 in strijd zou kunnen zijn met artikel 18, lid 1, eerste alinea, tweede volzin, van verordening 2019/943 omdat de tarieven, overeenkomstig artikel 4.1.32, § 1, 10°, van het energiedecreet, ongerelateerde kosten ter ondersteuning van ongerelateerde beleidsdoelstellingen omvatten. |
|
21 |
De VREG betoogt met name dat de Vlaamse regeling meerdere openbaredienstverplichtingen oplegt aan de verzoekende DSB’s, waarvan sommige van financiële aard zijn, zoals de openbaredienstverplichtingen in verband met de bevordering van het rationele gebruik van energie en hernieuwbare energiebronnen en de aankoop van groenestroomcertificaten en warmtekrachtcertificaten. Als tegenprestatie voor deze verplichtingen ontvangen de verzoekende DSB’s vergoedingen die deels worden gefinancierd uit middelen die zijn toegewezen door het Energiefonds en uit de algemene uitgavenbegroting van het Vlaams Gewest. Na aftrek van deze vergoedingen worden de resterende kosten in verband met de financiële openbaredienstverplichtingen verrekend in de nettarieven voor elektriciteit. Volgens de VREG streven de meeste van deze openbaredienstverplichtingen echter sociale en ecologische doelstellingen na en houden ze dus geen verband met het beheer van de distributienetten. |
|
22 |
Tegen deze achtergrond vraagt de verwijzende rechter zich in de eerste plaats af of het energiedecreet verenigbaar is met artikel 18, lid 1, eerste alinea, tweede volzin, van verordening 2019/943. Op grond van deze bepaling mogen nettarieven namelijk geen „ongerelateerde kosten ter ondersteuning van ongerelateerde beleidsdoelstellingen” omvatten. Volgens deze rechter heeft de uitdrukking „ongerelateerde beleidsdoelstellingen” betrekking op doelstellingen die niets te maken hebben met de ontwikkeling en exploitatie van de netwerken zelf. Hij merkt in dit verband op dat de bevordering van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen, bijvoorbeeld door middel van een verplichte aankoop van groenestroomcertificaten en warmtekrachtcertificaten, andere beleidsdoelstellingen lijkt na te streven dan een efficiënte ontwikkeling of exploitatie van de distributienetten. De verwijzende rechter vraagt zich dan ook af of de doorberekening in de nettarieven van een deel van de kosten voor de openbaredienstverplichtingen, die niet op andere wijze worden gefinancierd, verenigbaar is met artikel 18, lid 1, eerste alinea, tweede volzin, van verordening 2019/943, gelet op het feit dat die kosten geen verband houden met het netbeheer. |
|
23 |
In de tweede plaats betwijfelt deze rechter of een tariefmethodologie die is gebaseerd op de historische kosten van de verzoekende DSB’s, zonder ogenschijnlijke controle over de efficiëntie van deze kosten, in overeenstemming is met artikel 18, lid 1, eerste alinea, eerste volzin, van verordening 2019/943. Deze bepaling vereist dat de kosten die aan netgebruikers worden doorberekend, overeenkomen met die van een efficiënte en structureel vergelijkbare DSB, hetgeen volgens deze rechter inhoudt dat de door de verzoekende DSB’s gevraagde nettarieven niet hoger mogen zijn dan de nettarieven op een concurrerende markt. In dit verband erkent hij weliswaar dat het gebruik van historische gegevens tot op zekere hoogte relevant kan zijn, maar vraagt hij zich af of een tariefregulering die uitsluitend op de dekking van dergelijke kosten berust, zonder mechanisme om de efficiëntie van die kosten te beoordelen, verenigbaar is met de doelstelling van verordening 2019/943 en, meer in het algemeen, met het eigenlijke doel van elke regulering op monopolistische markten, namelijk te voorkomen dat de prijzen hoger zouden zijn dan de prijzen op een concurrerende markt. |
|
24 |
In de derde en laatste plaats vraagt de verwijzende rechter zich af of de gevolgen van de bij de bestreden beslissing vastgestelde tariefmethodologie tijdelijk kunnen worden gehandhaafd indien deze methodologie in strijd met het Unierecht zou worden bevonden. Hij is van oordeel dat, in overeenstemming met de rechtspraak van het Hof, dwingende redenen van rechtszekerheid in dat geval de tijdelijke handhaving van de gevolgen van artikel 4.1.32, § 1, 10°, van het energiedecreet en/of van de bestreden beslissing lijken te rechtvaardigen. Deze rechter merkt in dit verband op dat een nietigverklaring zonder modulering in de tijd de rechtszekerheid in het gedrang zou kunnen brengen. |
|
25 |
Gelet hierop heeft het hof van beroep Brussel de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:
|
Beantwoording van de prejudiciële vragen
Eerste vraag
|
26 |
Vooraf dient eraan te worden herinnerd dat het Hof, in het kader van de bij artikel 267 VWEU ingestelde procedure van samenwerking tussen de nationale rechterlijke instanties en het Hof, tot taak heeft de nationale rechter een nuttig antwoord te geven aan de hand waarvan deze het bij hem aanhangige geding kan beslechten. Daartoe dient het Hof de voorgelegde vragen indien nodig te herformuleren. Tevens kan het Hof rekening houden met bepalingen van het Unierecht waarvan de nationale rechter bij de formulering van zijn vraag geen melding heeft gemaakt [zie arresten van 20 maart 1986, Tissier, 35/85, EU:C:1986:143, punt 9, en 5 december 2019, Centraal Justitieel Incassobureau (Erkenning en tenuitvoerlegging van geldelijke sancties), C‑671/18, EU:C:2019:1054, punt 26 en aldaar aangehaalde rechtspraak]. |
|
27 |
De omstandigheid dat de verwijzende rechter in zijn vragen formeel heeft verwezen naar bepaalde specifieke bepalingen van het Unierecht staat er niet aan in de weg dat het Hof hem alle uitleggingsgegevens verschaft die nuttig kunnen zijn voor de uitspraak in het hoofdgeding door uit alle door deze rechter verschafte gegevens, met name uit de motivering van de verwijzingsbeslissing, de elementen van het Unierecht te putten die, gelet op het voorwerp van het geding, uitlegging behoeven (zie arresten van 29 november 1978, Redmond, 83/78, EU:C:1978:214, punt 26, en 22 januari 2026, Secab, C‑423/23, EU:C:2026:32, punt 29). |
|
28 |
In casu wenst de verwijzende rechter met zijn eerste vraag te vernemen of artikel 18, lid 1, eerste alinea, tweede volzin, van verordening 2019/943, voor zover deze bepaling verbiedt dat in de tarieven voor nettoegang ongerelateerde kosten ter ondersteuning van ongerelateerde beleidsdoelstellingen worden opgenomen, aldus moet worden uitgelegd dat deze zich verzet tegen een nationale regeling op grond waarvan de kosten voor de uitvoering van de bij deze regeling aan de DSB’s opgelegde openbaredienstverplichtingen in de nettarieven worden opgenomen, wanneer deze kosten niet worden gefinancierd door belastingen, taksen, subsidies, bijdragen of heffingen. |
|
29 |
Deze rechter wenst dus te vernemen of het verenigbaar is met artikel 18, lid 1, eerste alinea, tweede volzin, van verordening 2019/943 dat de kosten voor de openbaredienstverplichtingen op grond van een nationale regeling in de nettarieven worden opgenomen, terwijl deze verplichtingen op het eerste gezicht geen rechtstreeks verband houden met het netbeheer, maar veeleer onder ander overheidsbeleid vallen, met name doelstellingen op het gebied van energiebeleid die losstaan van de ontwikkeling of de efficiënte exploitatie van distributienetten. |
|
30 |
Voor een nuttig antwoord op de eerste vraag moet echter ook rekening worden gehouden met de bepalingen van richtlijn 2019/944, met name artikel 9, artikel 57, leden 4 en 5, en artikel 59, lid 1, onder a), van die richtlijn en punt 3 van bijlage I daarbij. Deze bepalingen hebben respectievelijk betrekking op openbaredienstverplichtingen, de onafhankelijkheid van de nationale regulerende instanties, hun taken en bevoegdheden, en de minimumvereisten voor facturering en factureringsinformatie. |
|
31 |
Derhalve moet worden aangenomen dat de verwijzende rechter met zijn eerste vraag in essentie wenst te vernemen of artikel 18, lid 1, eerste alinea, tweede volzin, van verordening 2019/943, gelezen in samenhang met artikel 9, artikel 57, leden 4 en 5, en artikel 59, lid 1, onder a), van richtlijn 2019/944 en punt 3 van bijlage I daarbij, aldus moet worden uitgelegd dat deze bepaling zich verzet tegen een nationale regeling op grond waarvan de kosten voor de uitvoering van de bij deze regeling aan de DSB’s opgelegde openbaredienstverplichtingen in de nettarieven worden opgenomen wanneer deze kosten niet worden gefinancierd door belastingen, taksen, subsidies, bijdragen of heffingen. |
|
32 |
Volgens vaste rechtspraak moet bij de uitlegging van een Unierechtelijke bepaling rekening worden gehouden met de bewoordingen, de context ervan en de doelstellingen die worden nagestreefd met de regeling waarvan zij deel uitmaakt (arresten van 17 november 1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, punt 12, en 1 augustus 2025, Alace en Canpelli, C‑758/24 en C‑759/24, EU:C:2025:591, punt 91). |
|
33 |
In de eerste plaats volgt uit de bewoordingen van artikel 18, lid 1, eerste alinea, van verordening 2019/943 dat de door de netwerkbeheerders gehanteerde tarieven voor nettoegang, met inbegrip van tarieven voor aansluiting op de netten, tarieven voor het gebruik van de netten en, indien van toepassing, tarieven voor gerelateerde versterkingen van de netten, kostenreflectief en transparant moeten zijn, rekening moeten houden met de noodzakelijke zekerheid van het netwerk en flexibiliteit en een afspiegeling moeten vormen van de werkelijk gemaakte kosten, voor zover deze overeenkomen met die van een efficiënte en structureel vergelijkbare netbeheerder en op niet-discriminerende wijze worden toegepast. Bovendien mogen dergelijke tarieven op grond van die bepaling geen ongerelateerde kosten ter ondersteuning van ongerelateerde beleidsdoelstellingen omvatten. |
|
34 |
Zoals de advocaat-generaal in punt 45 van zijn conclusie heeft opgemerkt, blijkt uit de bewoordingen van deze bepaling dat de Uniewetgever de tarieven voor nettoegang zo heeft willen regelen dat de daaraan verbonden kosten verband moeten houden met de exploitatie van het netwerk. Noch uit de bewoordingen van deze bepaling, noch uit die van de andere bepalingen van verordening 2019/943 kan evenwel eenduidig worden afgeleid wat moet worden verstaan onder de begrippen „tarieven voor nettoegang”, „ongerelateerde kosten” en „ongerelateerde beleidsdoelstellingen”. |
|
35 |
Wat in de tweede plaats de context van artikel 18, lid 1, eerste alinea, van verordening 2019/943 betreft, moet om te beginnen worden opgemerkt dat volgens artikel 18, lid 1, tweede alinea, van deze verordening, de voor het bepalen van de tarieven voor nettoegang gebruikte methode op neutrale wijze de algehele systeemefficiëntie op lange termijn moet ondersteunen door middel van prijssignalen aan afnemers en producenten. Deze methode moet in het bijzonder zodanig worden toegepast dat niet op positieve of negatieve wijze wordt gediscrimineerd tussen op distributieniveau aangesloten productie en op transmissieniveau aangesloten productie. |
|
36 |
Vervolgens bepaalt artikel 18, lid 2, van die verordening in essentie dat de tariefmethodologieën de vaste kosten van de transmissiesysteembeheerders en de DSB’s reflecteren en hun passende stimulansen bieden op korte en lange termijn om de efficiëntie, waaronder de energie-efficiëntie, te verbeteren, de marktintegratie en de voorzieningszekerheid te versterken en toereikende investeringen en verwante onderzoeksactiviteiten te ondersteunen en innovatie in het belang van de consument te bevorderen op gebieden zoals digitalisering, flexibiliteitsdiensten en interconnectie. |
|
37 |
Ten slotte regelen de leden 7 en 8 van artikel 18 van verordening 2019/943 meer specifiek de distributietarieven en de methodologieën inzake distributietarieven. Deze leden bepalen respectievelijk dat de distributietarieven kostenreflectief zijn, rekening houdend met het gebruik van het distributienet door systeemgebruikers, met inbegrip van actieve afnemers, en dat de methodologieën inzake distributietarieven de DSB’s stimuleren tot de meest kostenefficiënte exploitatie en ontwikkeling van hun netten, en dat er prestatiedoelstellingen kunnen worden vastgesteld teneinde deze beheerders te stimuleren om de efficiëntie in hun netten te verbeteren. |
|
38 |
Deze bepalingen bepalen dus niet dat in deze tarieven en methodologieën kosten kunnen worden opgenomen die verband houden met de uitvoering van openbaredienstverplichtingen. |
|
39 |
Om de draagwijdte van artikel 18, lid 1, eerste alinea, van verordening 2019/943 af te bakenen, moet deze bepaling worden geplaatst in haar ruimere normatieve kader en moet in dit verband rekening worden gehouden met de bepalingen van richtlijn 2019/944, die, zoals blijkt uit overweging 90 ervan, moet worden gelezen in samenhang met verordening 2019/943, zoals wordt bevestigd door de uitdrukkelijke verwijzing naar deze richtlijn in artikel 18, lid 7, van verordening 2019/943. |
|
40 |
In het bijzonder moet overeenkomstig de overwegingen in de punten 30 en 31 van dit arrest rekening worden gehouden met artikel 9, artikel 57, leden 4 en 5, en artikel 59, lid 1, onder a), van richtlijn 2019/944 en punt 3 van bijlage I daarbij. |
|
41 |
In dit verband laat artikel 9 van die richtlijn de lidstaten een beoordelingsmarge bij zowel de vaststelling van het soort openbaredienstverplichtingen dat zij aan de DSB’s willen opleggen als de wijze waarop deze verplichtingen worden gefinancierd. Meer in het bijzonder bepaalt artikel 9, lid 2, van deze richtlijn dat de lidstaten, met volledige inachtneming van de toepasselijke bepalingen van het VWEU, met name artikel 106, in het algemeen economisch belang dergelijke verplichtingen mogen opleggen aan elektriciteitsbedrijven. Deze verplichtingen kunnen betrekking hebben op de zekerheid, waaronder de voorzieningszekerheid, de regelmaat, de kwaliteit en de prijs van de leveringen zijn begrepen, alsmede op de bescherming van het milieu, met inbegrip van energie-efficiëntie, energie uit hernieuwbare bronnen en bescherming van het klimaat. Voorts biedt artikel 9, lid 3, van die richtlijn de lidstaten de mogelijkheid om deze ondernemingen op niet-discriminerende en transparante wijze een financiële vergoeding, andere vormen van vergoeding of exclusieve rechten toe te kennen als tegenprestatie voor de uitvoering van de opgelegde openbaredienstverplichtingen. |
|
42 |
Bovendien moet worden opgemerkt dat volgens punt 3 van bijlage I bij richtlijn 2019/944, waarin de minimumvereisten voor facturering en factureringsinformatie nader worden uiteengezet, de prijs voor eindafnemers gelijk is aan de som van de drie hoofdcomponenten, te weten de component „energie en levering”, de „netwerkcomponent” (transmissie en distributie) en de component „belastingen, heffingen, vergoedingen en kosten”. In dit punt 3 wordt tevens verduidelijkt dat de relevante definities van deze componenten zijn opgenomen in verordening 2016/1952, waarvan bijlage II uitdrukkelijk bepaalt dat de derde component met betrekking tot „belastingen, vergoedingen, heffingen en kosten” vergoedingen in verband met de bevordering van hernieuwbare energiebronnen kan bevatten. |
|
43 |
Hieruit volgt dat de in artikel 18, lid 1, van verordening 2019/943 bedoelde „tarieven” slechts één van de drie hoofdcomponenten van de prijs voor eindafnemers vormen, namelijk de component die betrekking heeft op de tarieven voor het „net” (hierna: „nettarieven”). |
|
44 |
Zoals de advocaat-generaal in de punten 55 en 56 van zijn conclusie heeft opgemerkt, ziet deze bepaling enkel op de daadwerkelijk door de DSB gedragen kosten die rechtstreeks verband houden met het gebruik van, de aansluiting op of de versterking van het net, zodat de draagwijdte van deze bepaling niet kan worden uitgebreid tot tariefcomponenten die geen enkel verband houden met het daadwerkelijke gebruik van het net. |
|
45 |
Gelet hierop kunnen de door de DSB’s in rekening gebrachte kosten in verband met openbaredienstverplichtingen niet worden beschouwd als vallend onder het begrip „nettarieven” in de zin van artikel 18, lid 1, van verordening 2019/943. Aangezien deze kosten in beginsel deel uitmaken van de derde component van de prijs voor eindafnemers als bedoeld in punt 3 van bijlage I bij richtlijn 2019/944, dat betrekking heeft op „belastingen, heffingen, vergoedingen en kosten”, vallen zij dus buiten de werkingssfeer van dat artikel 18. |
|
46 |
Verder verzet artikel 9 van richtlijn 2019/944 zich in beginsel niet tegen een nationale regeling die de DSB’s de mogelijkheid biedt om de kosten voor de uitvoering van de openbaredienstverplichtingen die hun door de betrokken lidstaat zijn opgelegd, door te berekenen aan de eindafnemers, mits de parameters en de wijze van die financiering voldoen aan de voorwaarden van artikel 9, lid 3, van deze richtlijn, met name de naleving van het non-discriminatiebeginsel en het transparantievereiste (zie naar analogie arrest van 30 april 2020, Overgas Mrezhi en Balgarska gazova asotsiatsia, C‑5/19, EU:C:2020:343, punt 88). |
|
47 |
Wat de onafhankelijkheid van de regulerende instanties en hun taken en bevoegdheden betreft, bepaalt artikel 57, lid 4, van richtlijn 2019/944 dat de lidstaten de onafhankelijkheid van de regulerende instantie waarborgen en er daartoe voor zorgen dat deze instantie, bij het verrichten van de reguleringstaken die haar bij deze richtlijn en de daarmee samenhangende wetgeving zijn opgelegd, juridisch gescheiden en functioneel onafhankelijk is van andere publieke of particuliere entiteiten, en dat die instantie ervoor zorgt dat haar personeel en de personen die belast zijn met haar beheer onafhankelijk zijn van marktbelangen en bij het verrichten van die taken geen directe instructies verlangen of ontvangen van regeringen of andere publieke of particuliere entiteiten. Volgens artikel 57, lid 4, onder b), ii), van die richtlijn wordt eventuele nauwe samenwerking met andere nationale instanties of de toepassing van algemene beleidsrichtsnoeren van de overheid van de lidstaat die dezelfde instantie heeft aangewezen, die geen verband houden met de in artikel 59 van die richtlijn genoemde reguleringstaken en -bevoegdheden, door dit voorschrift evenwel onverlet gelaten. Deze taken en bevoegdheden omvatten volgens lid 1, onder a), van laatstgenoemd artikel onder meer de vaststelling of goedkeuring van elektriciteitstransmissie- of distributietarieven of de berekeningsmethodes hiervoor (zie in die zin arrest van 6 maart 2025, Alajärven Sähkö e.a., C‑48/23, EU:C:2025:144, punt 30). |
|
48 |
Artikel 57 van die richtlijn bepaalt in lid 5, eerste alinea, onder a), dat, om de onafhankelijkheid van de regulerende instantie te beschermen, de betrokken lidstaat er met name over waakt dat die instantie zelfstandig besluiten kan nemen, onafhankelijk van enig politiek orgaan (zie in die zin arrest van 6 maart 2025, Alajärven Sähkö e.a., C‑48/23, EU:C:2025:144, punt 31). |
|
49 |
De bepalingen van artikel 57 van richtlijn 2019/944 zijn in wezen een weerspiegeling van de overwegingen 80 en 87 van deze richtlijn, waarin staat te lezen dat de regulerende instanties, om de interne markt voor elektriciteit goed te laten functioneren, besluiten moeten kunnen nemen over alle relevante reguleringskwesties en volledig onafhankelijk moeten zijn van alle andere publieke of particuliere belangen, en dat deze richtlijn de lidstaten niet de mogelijkheid ontneemt om hun nationaal energiebeleid vast te stellen en bekend te maken (arrest van 6 maart 2025, Alajärven Sähkö e.a., C‑48/23, EU:C:2025:144, punt 32). |
|
50 |
In het bijzonder volgt uit overweging 87 van richtlijn 2019/944 en uit artikel 194, lid 2, tweede alinea, VWEU dat de lidstaten het recht hebben om de voorwaarden voor de exploitatie van hun energiebronnen vast te stellen. Deze richtlijn ontneemt de lidstaten dus niet de mogelijkheid om hun nationaal energiebeleid vast te stellen en bekend te maken, noch om het beleidskader van de regulerende instanties vast te stellen, met name wat betreft de voorzieningszekerheid. Derhalve zijn de lidstaten vrij om hun eigen regulering van de nationale elektriciteitsmarkt vast te stellen, behalve met betrekking tot de in die richtlijn vastgelegde taken en bevoegdheden van de regulerende instanties (arrest van 6 maart 2025, Alajärven Sähkö e.a., C‑48/23, EU:C:2025:144, punt 39). |
|
51 |
Hieruit volgt dat, zoals de advocaat-generaal in punt 63 van zijn conclusie heeft opgemerkt, de nationale regulerende instanties, om de interne markt voor elektriciteit goed te laten functioneren, ten eerste besluiten moeten kunnen nemen over alle reguleringskwesties die onder hun bevoegdheid vallen en onafhankelijk moeten zijn, en ten tweede dat richtlijn 2019/944 de lidstaten niet de mogelijkheid ontneemt om hun nationaal energiebeleid vast te stellen en bekend te maken en het kader vast te stellen waarbinnen deze instanties hun taken uitoefenen. |
|
52 |
Uit het voorgaande komt naar voren dat, hoewel de vaststelling van nettarieven krachtens artikel 59, lid 1, onder a), van richtlijn 2019/944 tot de bevoegdheid van de nationale regulerende instanties behoort, dit niet geldt voor belastingen, heffingen, vergoedingen of kosten die geen verband houden met de toegang tot of het gebruik van het net en die dus niet binnen de werkingssfeer van artikel 18, lid 1, van verordening 2019/943 vallen, ook al hebben zij gevolgen voor de prijs die de eindafnemer voor de distributie van elektriciteit betaalt. |
|
53 |
Dit geldt met name voor de kosten in verband met openbaredienstverplichtingen ter ondersteuning van hernieuwbare energie en voor de wijze waarop die kosten worden gedekt. De keuze van de wijze waarop een lidstaat de ontwikkeling van hernieuwbare energie op zijn grondgebied wil ondersteunen, ongeacht of het gaat om rechtstreekse subsidies, fiscale regelingen of, zoals in casu, een maatregel die erin bestaat de kosten door te berekenen aan de eindverbruikers, is immers een keuze op het gebied van energiebeleid die buiten de bevoegdheid van de nationale regulerende instanties valt. Dit neemt niet weg dat in principe geen enkele Unierechtelijke bepaling zich ertegen verzet dat de lidstaten de bevoegde nationale instantie de bevoegdheid verlenen om de tarieven in verband met de openbaredienstverplichtingen te reguleren. Bovendien blijkt niet dat een bevoegdheid van de regulerende instantie om te bepalen of en in hoeverre dergelijke kosten in aanmerking worden genomen, zoals in het hoofdgeding, afbreuk kan doen aan de onafhankelijkheid en de taken van deze instanties. |
|
54 |
In de derde en laatste plaats moet worden opgemerkt dat de doelstellingen van verordening 2019/943, zoals uiteengezet in artikel 1 ervan – meer bepaald de efficiënte verwezenlijking van de doelstellingen van de energie-unie en de vaststelling van de fundamentele beginselen voor goed functionerende, geïntegreerde elektriciteitsmarkten, waarbij niet-discriminerende toegang voor alle aanbieders van middelen en elektriciteitsafnemers mogelijk is, de consumenten mondig worden gemaakt, het concurrentievermogen op de mondiale markt alsook vraagrespons, energieopslag en energie-efficiëntie worden verzekerd – niet afdoen aan de uitlegging die in de punten 43 tot en met 46 en de punten 52 en 53 van het onderhavige arrest is gegeven. |
|
55 |
In casu bepaalt artikel 4.1.32, § 1, 10°, van het energiedecreet dat de kosten voor de uitvoering van het budget van de openbaredienstverplichtingen die krachtens dit decreet aan de DSB’s worden opgelegd en die niet worden gefinancierd door belastingen, taksen, subsidies, bijdragen of heffingen, na controle door de VREG op transparante en niet-discriminerende wijze in de tarieven worden verrekend en bijgevolg aan de netgebruikers worden doorberekend. |
|
56 |
Meer in het bijzonder merkt de verwijzende rechter op dat de door de Vlaamse wetgever aan de verzoekende DSB’s opgelegde financiële openbaredienstverplichtingen deels worden gefinancierd via de beschikbaar gestelde middelen uit het Energiefonds en deels via vergoedingen uit de algemene uitgavenbegroting van het Vlaams Gewest. De nettokosten in verband met deze openbaredienstverplichtingen, met name de verplichtingen die betrekking hebben op de bevordering van rationeel energiegebruik, het gebruik van hernieuwbare energiebronnen en de aankoop van groenestroomcertificaten en warmtekrachtcertificaten, worden doorberekend in de nettarieven. |
|
57 |
Uit het dossier waarover het Hof beschikt, blijkt dat de kosten voor de openbaredienstverplichtingen niet zijn verrekend in de categorie die overeenkomt met de derde tariefcomponent, zoals bedoeld in punt 3 van bijlage I bij richtlijn 2019/944, maar in de categorie betreffende de nettarieven, die overeenkomt met de tweede tariefcomponent zoals bedoeld in die bepaling, waarin in beginsel uitsluitend netgerelateerde kosten mogen worden opgenomen. |
|
58 |
De enkele omstandigheid dat de kosten voor de openbaredienstverplichtingen boekhoudkundig zijn toegerekend aan de nettarieven, volstaat op zich echter niet om aan te tonen dat een nationale regeling als in het hoofdgeding onverenigbaar is met artikel 18 van verordening 2019/943. |
|
59 |
In dit verband zij eraan herinnerd dat artikel 18 van verordening 2019/943 en de bepalingen van richtlijn 2019/944 beogen te waarborgen dat de kosten die via nettarieven worden gedekt, objectief identificeerbaar blijven, aan de hand van transparante methodologieën worden berekend en niet worden gebruikt om indirect beleid te financieren dat geen verband houdt met het beheer van het distributienet. |
|
60 |
Onder voorbehoud van de verificaties die de verwijzende rechter dient te verrichten, is artikel 18 van verordening 2019/943, en met name het daarin neergelegde transparantievereiste, dus op zichzelf niet geschonden wanneer de kosten voor de openbaredienstverplichtingen weliswaar formeel door de nettarieven worden gedekt, maar duidelijk zijn afgescheiden van de methode voor de berekening en vaststelling van deze tarieven en in werkelijkheid overeenkomen met een afzonderlijk tarief dat boven op de aldus vastgestelde nettarieven komt. |
|
61 |
In die omstandigheden staat het aan de verwijzende rechter om na te gaan of, los van de formele kwalificatie ervan, de wijze waarop de verzoekende DSB’s de kosten voor de financiële openbaredienstverplichtingen in de nettarieven opnemen, geen invloed heeft op de methode voor de berekening van die tarieven, die worden geregeld in artikel 18 van verordening 2019/943, zodat zij niet onder de bevoegdheden en taken van de VREG vallen, en of daarbij aan het transparantievereiste wordt voldaan. |
|
62 |
Gelet op een en ander moet op de eerste vraag worden geantwoord dat artikel 18, lid 1, eerste alinea, tweede volzin, van verordening 2019/943, gelezen in samenhang met artikel 9, artikel 57, leden 4 en 5, en artikel 59, lid 1, onder a), van richtlijn 2019/944 en punt 3 van bijlage I daarbij, aldus moet worden uitgelegd dat deze bepaling zich niet verzet tegen een nationale regeling op grond waarvan de kosten voor de uitvoering van de bij deze regeling aan de DSB’s opgelegde openbaredienstverplichtingen in de nettarieven worden opgenomen wanneer deze kosten niet op andere wijze worden gefinancierd, mits deze kosten niet zijn opgenomen in de methode voor de berekening en vaststelling van de tarieven die onder de bevoegdheid van de nationale regulerende instantie vallen en duidelijk van die tarieven worden onderscheiden. |
Tweede vraag
|
63 |
In het kader van de tweede vraag, die betrekking heeft op de verenigbaarheid met het Unierecht van een tariefmethodologie voor de distributie van elektriciteit die is gebaseerd op de historische kostentrend van de DSB’s, moet worden opgemerkt dat artikel 18, lid 1, eerste alinea, eerste volzin, van verordening 2019/943, waaraan de verwijzende rechter refereert, vereist dat de nettarieven een afspiegeling vormen van de door de DSB’s gedragen kosten, voor zover deze overeenkomen met die van een efficiënte en structureel vergelijkbare DSB. Overeenkomstig de in de punten 26 en 27 van dit arrest aangehaalde rechtspraak moet er, om een nuttig antwoord op deze vraag te geven, evenwel ook rekening worden gehouden met de leden 2, 7 en 8 van dat artikel 18, waarin de vereisten zijn vastgesteld waaraan de tarieven en de tariefmethodologieën moeten voldoen. |
|
64 |
Derhalve moet worden aangenomen dat de verwijzende rechter met zijn tweede vraag in essentie wenst te vernemen of artikel 18, lid 1, van verordening 2019/943, gelezen in samenhang met de leden 2, 7 en 8 van dat artikel, aldus moet worden uitgelegd dat deze bepaling zich verzet tegen de vaststelling, door een regulerende instantie van een lidstaat, van een tariefmethodologie voor de distributie van elektriciteit die is gebaseerd op de historische kostentrend en waarbij de inkomsten van de DSB’s worden bepaald aan de hand van de kosten die zij gedurende de laatste vijf beschikbare boekjaren hebben gemaakt, indien de toepassing van deze methodologie niet gepaard gaat met een controle van het kostenniveau waarmee kan worden gewaarborgd dat deze kosten overeenkomen met die van een efficiënte en structureel vergelijkbare netbeheerder. |
|
65 |
In het licht van de overwegingen in de punten 33 tot en met 37 van dit arrest moet worden vastgesteld dat artikel 18 van verordening 2019/943 geen specifieke tariefmethodologie voor de distributie van elektriciteit voorschrijft, maar wel de eisen vaststelt waaraan een dergelijke methodologie moet voldoen. |
|
66 |
Hieruit volgt dat, bij gebreke van nadere bepalingen in verordening 2019/943 over de tariefmethodologie die tot doel heeft de DSB’s aan te zetten tot het verbeteren van de efficiëntie, het overeenkomstig artikel 18, lid 10, van deze verordening en artikel 59, lid 1, onder a), van richtlijn 2019/944 aan de regulerende instantie van de lidstaat staat om de passende tariefmethodologie voor de distributie van elektriciteit vast te stellen. |
|
67 |
Zoals de advocaat-generaal in punt 74 van zijn conclusie heeft opgemerkt, moet deze instantie, gelet op de complexe en technische aard van haar opdracht, over een ruime beoordelingsmarge beschikken om de tariefmethodologie voor de distributie van elektriciteit vast te stellen. Deze marge wordt echter begrensd door de verplichting om alle vereisten van artikel 18 van verordening 2019/943 in acht te nemen, alsook de regelgeving inzake de nationale elektriciteitsmarkt en de specifieke omstandigheden ervan. Bijgevolg kan een dergelijke instantie niet worden verplicht een specifieke methodologie vast te stellen, maar moet zij de methodologie voor de vaststelling en berekening van de tarieven aan verschillende parameters kunnen aanpassen (zie naar analogie arrest van 23 oktober 2025, Gaso en Conexus Baltic Grid, C‑87/24, EU:C:2025:826, punt 86). |
|
68 |
Het enkele feit dat de door een regulerende instantie van een lidstaat gekozen methodologie berust op historische gegevens, die als uitgangspunt dienen voor de raming van de toekomstige kosten die door een DSB worden gedragen, maakt deze methodologie nog niet onverenigbaar met artikel 18 van verordening 2019/943. |
|
69 |
Het is evenwel aan de verwijzende rechter om aan de hand van een algehele analyse na te gaan of de in de bestreden beslissing vastgestelde tariefmethodologie voldoet aan de vereisten van artikel 18 van verordening 2019/943. |
|
70 |
In casu blijkt uit de verwijzingsbeslissing dat deze methodologie berust op een model van inkomstenregulering, in die zin dat hiermee kan worden bepaald welke inkomsten de verzoekende DSB’s via de nettarieven aan de distributienetgebruikers mogen aanrekenen, teneinde de exploitatiekosten te dekken. Deze methodologie omvat bovendien aanpassingsfactoren ter bevordering van de algemene efficiëntie, met inbegrip van de energie-efficiëntie van het systeem, en voorziet ook in een mechanisme voor het controleren van de kosten die door de verzoekende DSB’s worden gemaakt en die worden doorberekend in de nettarieven. |
|
71 |
Meer in het bijzonder houdt de VREG bij de bepaling van het basisonderdeel van de toegelaten inkomsten ter dekking van de endogene kosten, in de eerste plaats rekening met de evolutie van de endogene sectorkosten die tijdens de voorafgaande tariefperiode, namelijk de periode 2019‑2023, zijn geregistreerd. In de tweede plaats bepaalt de VREG dat dit onderdeel gedurende de periode 2025‑2028 jaarlijks evolueert volgens de inflatie, met een correctie achteraf op basis van de daadwerkelijk vastgestelde inflatie. In de derde plaats past de VREG een efficiëntieprikkel toe, de zogenoemde „frontier shift”, die de productiviteitswinsten weerspiegelt die de meest efficiënte ondernemingen realiseren door toepassing van beste praktijken en technologische vooruitgang. Volgens de VREG strekt deze prikkel ertoe de afnemende concurrentie tussen de verzoekende DSB’s te compenseren. In de vierde en laatste plaats worden vervolgens vijf bijkomende endogene elementen toegevoegd aan het basisonderdeel van de toegelaten inkomsten om de endogene kosten te dekken, die, zoals in punt 18 van dit arrest is aangegeven, niet relevant zijn voor het onderhavige prejudiciële verzoek. |
|
72 |
In die omstandigheden, en onder voorbehoud van de door de verwijzende rechter te verrichten verificaties, blijkt dat deze tariefmethodologie voorziet in een controle door de VREG van de redelijkheid van de door de DSB’s opgegeven kosten, zodat deze overeenkomen met de kosten van een efficiënte en structureel vergelijkbare DSB. |
|
73 |
Gelet op een en ander moet op de tweede vraag worden geantwoord dat artikel 18, lid 1, van verordening 2019/943, gelezen in samenhang met de leden 2, 7 en 8 van dat artikel, aldus moet worden uitgelegd dat deze bepaling zich niet verzet tegen de vaststelling, door een regulerende instantie van een lidstaat, van een tariefmethodologie voor de distributie van elektriciteit die is gebaseerd op de historische kostentrend en waarbij de inkomsten van de DSB’s worden bepaald aan de hand van de kosten die zij gedurende de laatste vijf beschikbare boekjaren hebben gemaakt, mits deze methodologie voldoet aan de vereisten van dat artikel 18 en in het bijzonder voorziet in mechanismen die kunnen waarborgen dat de kosten die uit deze methodologie voortvloeien, in redelijke mate overeenkomen met de kosten van een efficiënte en structureel vergelijkbare DSB. |
Derde vraag
|
74 |
Gezien de antwoorden op de eerste en de tweede prejudiciële vraag hoeft de derde vraag niet te worden beantwoord. |
Kosten
|
75 |
Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking. |
|
Het Hof (Vierde kamer) verklaart voor recht: |
|
|
|
Jarukaitis Frendo Jääskinen Condinanzi Kornezov Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 15 oktober 2026. De griffier V. Di Bucci De kamerpresident I. Jarukaitis |
( *1 ) Procestaal: Nederlands.