<TI><P><HT TYPE="ITALIC">Prawo Unii</HT></P></TI>3Motywy 2, 5, 35, 36, 39 i 52 dyrektywy 2001/29 mają następujące brzmienie:(2)Rada Europejska na spotkaniu na Korfu w dniach 24–25 czerwca 1994 r. podkreśliła konieczność stworzenia ogólnych i elastycznych ram prawnych na poziomie Wspólnoty dla wspierania rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Europie. Zakłada to między innymi istnienie rynku wewnętrznego dla nowych produktów i usług. Zostały już przyjęte lub są w drodze przyjęcia ważne przepisy prawa wspólnotowego zmierzające do zapewnienia takich ram regulacyjnych. Prawo autorskie i prawa pokrewne odgrywają w tym kontekście istotną rolę, ponieważ chronią one i wspierają doskonalenie i sprzedaż nowych produktów i usług, jak również tworzenie i wykorzystanie ich twórczej treści.[…]
(5)Rozwój technologiczny zwiększył i zróżnicował wskaźniki kreatywności, produkcji i eksploatacji. O ile ochrona własności intelektualnej nie wymaga żadnej nowej koncepcji, to [o tyle] obecne prawo w zakresie praw autorskich i pokrewnych będzie należało dostosować i uzupełnić, aby należycie uwzględnione były takie realia ekonomiczne, jak pojawienie się nowych form eksploatacji.[…]
(35)W niektórych przypadkach dotyczących wyjątków lub ograniczeń podmioty praw autorskich powinny otrzymać godziwą rekompensatę jako wynagrodzenie za korzystanie z ich utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną. Przy określaniu formy, szczegółowych warunków i ewentualnej wysokości takiej godziwej rekompensaty należy uwzględnić okoliczności każdego przypadku. Przy ocenie tych okoliczności pomocnym kryterium byłaby potencjalna szkoda poniesiona przez podmiot praw autorskich w wyniku danej czynności. W przypadku gdy podmiot praw autorskich przyjął już zapłatę w innej formie, na przykład jako strona opłaty licencyjnej, specjalna lub oddzielna zapłata może nie być należna. Wysokość godziwej rekompensaty musi uwzględniać stopień wykorzystania zabezpieczeń technicznych przewidzianych w niniejszej dyrektywie. W niektórych przypadkach, gdy szkoda poniesiona przez podmiot praw autorskich jest niewielka, może nie powstać żadne zobowiązanie do zapłaty.(36)Państwa członkowskie mogą przewidzieć godziwą rekompensatę dla podmiotów praw autorskich, nawet jeżeli stosują one fakultatywne przepisy w sprawie wyjątków lub ograniczeń niewymagających tej rekompensaty.[…]
(39)Stosując wyjątek lub ograniczenie w przypadku kopii prywatnej, państwa członkowskie powinny należycie uwzględnić rozwój technologiczny i gospodarczy, w szczególności w odniesieniu do prywatnego cyfrowego kopiowania oraz systemów wynagradzania, gdy dostępne są skuteczne zabezpieczenia techniczne. Takie wyjątki lub ograniczenia nie powinny powstrzymywać [od] korzystania ze środków technicznych lub ich wykorzystania przeciwko obchodzeniu zabezpieczeń.[…]
(52)Przy stosowaniu wyjątku lub ograniczenia w przypadku prywatnego kopiowania zgodnie z art. 5 ust. 2 lit. b) państwa członkowskie powinny popierać korzystanie ze środków dobrowolnych, dzięki którym będzie zapewnione osiągnięcie celów takich wyjątków lub ograniczeń. Jeżeli w rozsądnym terminie nie został podjęty żaden środek dobrowolny w celu umożliwienia zwielokrotniania do użytku prywatnego, państwa członkowskie mogą ustanowić środki, które pozwolą beneficjentom danego wyjątku lub ograniczenia na skorzystanie z niego. Środki dobrowolne podejmowane przez podmioty praw autorskich, włączając umowy pomiędzy podmiotami praw autorskich a innymi zainteresowanymi stronami, jak również środki podejmowane przez państwa członkowskie nie stanowią dla właścicieli [podmiotów] praw autorskich przeszkody w korzystaniu ze środków technologicznych zgodnych z wyjątkami lub ograniczeniami w sprawie kopii przeznaczonych do użytku prywatnego przewidzianymi przez prawo krajowe zgodnie z art. 5 ust. 2 lit. b), z uwzględnieniem godziwej rekompensaty wymaganej w wyżej wymienionym przepisie oraz ewentualnego rozróżnienia pomiędzy różnorodnymi warunkami korzystania, zgodnie z art. 5 ust. 5, jak na przykład kontrola liczby zwielokrotnień. Aby zapobiec nadużywaniu tych środków, każdy środek technologiczny stosowany przy ich wdrażaniu powinien korzystać z ochrony prawnej.
4Zgodnie z art. 2 dyrektywy 2001/29:Państwa członkowskie przewidują wyłączne prawo do zezwalania lub zabraniania bezpośredniego lub pośredniego, tymczasowego lub stałego zwielokrotniania utworu, przy wykorzystaniu wszelkich środków i w jakiejkolwiek formie, w całości lub częściowo:
- a)dla autorów – w odniesieniu do ich utworów;
- b)dla artystów wykonawców – w odniesieniu do utrwaleń ich przedstawień;
- c)dla producentów fonogramów – w odniesieniu do ich fonogramów;
- d)dla producentów pierwszych utrwaleń filmów – w odniesieniu do oryginału i kopii ich filmów;
- e)dla organizacji radiowych i telewizyjnych – w odniesieniu do utrwaleń ich programów, niezależnie od tego, czy te programy transmitowane są przewodowo lub [czy] bezprzewodowo, włączając drogę kablową lub satelitarną.
5Artykuł 5 ust. 2 tej dyrektywy stanowi:Państwa członkowskie mogą przewidzieć wyjątki lub ograniczenia w odniesieniu do prawa do zwielokrotniania określonego w art. 2 w następujących przypadkach:
- a)w odniesieniu do zwielokrotniania na papierze lub podobnym nośniku przy użyciu dowolnej techniki fotograficznej lub innego procesu przynoszącego podobny skutek, z wyjątkiem partytur, pod warunkiem że podmioty praw autorskich otrzymają godziwą rekompensatę;
- b)w odniesieniu do zwielokrotniania na dowolnych nośnikach przez osobę fizyczną do prywatnego użytku i do celów ani bezpośrednio, ani pośrednio handlowych, pod warunkiem że podmioty praw autorskich otrzymają godziwą rekompensatę, uwzględniającą zastosowanie lub niezastosowanie środków technologicznych określonych w art. 6, w odniesieniu do danych utworów lub przedmiotów objętych ochroną;
- c)w odniesieniu do szczególnych czynności zwielokrotniania dokonywanych przez ogólnodostępne biblioteki, instytucje edukacyjne lub muzea, lub przez archiwa, które nie są skierowane na osiągnięcie bezpośredniej lub pośredniej korzyści gospodarczej lub handlowej;
[…].
6Artykuł 5 ust. 3 wspomnianej dyrektywy stanowi:Państwa członkowskie mogą przewidzieć wyjątki lub ograniczenia w odniesieniu do praw określonych w art. 2 i 3 w następujących przypadkach:
- a)korzystania wyłącznie w celach zilustrowania w ramach nauczania lub badań naukowych tak długo jak źródło, łącznie z nazwiskiem autora, zostanie podane, poza przypadkami, w których okaże się to niemożliwe i w stopniu uzasadnionym przez cel niehandlowy, który ma być osiągnięty;
[…]
- n)korzystania poprzez udostępnienia lub podanie do wiadomości, w celu badań i prywatnych studiów, indywidualnym postronnym osobom z dzieł lub innych przedmiotów objętych ochroną, które nie podlegają zasadom zakupu lub licencji, znajdujących się w zbiorach instytucji określonych w ust. 2 lit. c), przy użyciu wyposażonych terminali w pomieszczeniach wymienionych instytucji;
[…].
7Zgodnie z art. 5 ust. 5 dyrektywy 2001/29:Wyjątki i ograniczenia przewidziane w ust. 1, 2, 3 i 4 powinny być stosowane tylko w niektórych szczególnych przypadkach, które nie naruszają normalnego wykorzystania dzieła lub innego przedmiotu objętego ochroną ani nie powodują nieuzasadnionej szkody dla uzasadnionych interesów podmiotów praw autorskich.
8Artykuł 6 dyrektywy 2001/29 przewiduje:1.Państwa członkowskie przewidują stosowną ochronę prawną przed obchodzeniem skutecznych środków technologicznych przez daną osobę, której znane jest lub w zależności od okoliczności musi być znane to, że zmierza […] ona w tym celu.[…]3.Do celów niniejszej dyrektywy przez wyrażenie środki technologiczne rozumie się wszystkie technologie, urządzenia lub części składowe, które przy normalnym funkcjonowaniu są przeznaczone do powstrzymania lub ograniczenia czynności w odniesieniu do utworów lub innych przedmiotów objętych ochroną, które nie otrzymały zezwolenia od podmiotu praw autorskich lub prawa pokrewnego prawu autorskiemu przewidzianego przez prawo lub prawa sui generis przewidzianego w rozdziale III dyrektywy 96/9/WE. Środki technologiczne uważa się za skuteczne, jeżeli korzystanie z chronionego utworu lub z innego przedmiotu objętego ochroną jest kontrolowane przez podmioty praw autorskich poprzez zastosowanie kodu dostępu lub mechanizmu zabezpieczenia, takiego jak szyfrowanie, zakłócanie lub każdej innej transformacji [każda inna transformacja] utworu lub przedmiotu objętego ochroną lub mechanizmu kontroli kopiowania, które spełniają [który spełnia] cel ochronny.4.Bez względu na ochronę prawną przewidzianą w ust. 1 w przypadku braku środków dobrowolnych podjętych przez podmioty praw autorskich, włączając porozumienia pomiędzy podmiotami praw autorskich i innymi stronami, państwa członkowskie podejmą właściwe środki w celu zapewnienia, że beneficjenci wyjątków lub ograniczeń przewidzianych w prawie krajowym zgodnie z art. 5 ust. 2 lit. a), c), d) i e) oraz w [z art. 5] ust. 3 lit. a), b) lub e) będą mogli korzystać z wyjątków lub ograniczeń w stopniu koniecznym do skorzystania z nich, jeżeli beneficjent ma legalny dostęp do chronionego utworu lub przedmiotu objętego ochroną.[…].
9Artykuł 10 dyrektywy 2001/29, zatytułowany Tymczasowe zastosowanie, stanowi:1.Przepisy niniejszej dyrektywy znajdują zastosowanie do wszystkich utworów i innych przedmiotów objętych ochroną określonych w niniejszej dyrektywie, które w dniu 22 grudnia 2002 r. są chronione przez ustawodawstwa państw członkowskich w dziedzinie praw autorskich i pokrewnych lub które spełniają kryteria ochrony w rozumieniu niniejszej dyrektywy lub przepisów określonych w art. 1 ust. 2.2.Niniejszą dyrektywę stosuje się bez uszczerbku dla czynów dokonanych i praw uzyskanych przed dniem 22 grudnia 2002 r..
10Zgodnie z art. 13 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy:Państwa członkowskie wprowadzą w życie najpóźniej do dnia 22 grudnia 2002 r. przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do spełnienia wymagań niniejszej dyrektywy. Niezwłocznie powiadomią o tym Komisję.
<TI><P><HT TYPE="ITALIC">Uregulowania niemieckie</HT></P></TI>11Paragraf 53 Gesetz über Urheberrecht und verwandte Schutzrechte (ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych) z dnia 9 września 1965 r. (BGBl. I, s. 1273), zmienionej przez § 1 ustawy z dnia 10 września 2003 r. (BGBl. I, s. 1774, zwanej dalej UrhG) brzmi następująco:Zwielokrotnianie do użytku prywatnego i w innych celach osobistych1.Dozwolone jest sporządzanie przez osobę fizyczną pojedynczych kopii do prywatnego użytku na dowolnym nośniku, o ile kopie te nie służą bezpośrednio ani pośrednio celom zarobkowym oraz o ile oryginał nie został wyprodukowany w sposób oczywiście nielegalny. Osoba uprawniona do sporządzania kopii może także zlecić wykonanie kopii osobie trzeciej w zakresie, w jakim kopia sporządzana jest nieodpłatnie, lub w zakresie, w jakim kopie wykonywane są na papierze lub podobnym nośniku przy użyciu dowolnej techniki fotograficznej lub innego procesu przynoszącego podobny skutek.2.Dozwolone jest sporządzanie lub zlecanie sporządzenia pojedynczych kopii utworu:
- 1)na użytek własny w celu zastosowań naukowych i w niezbędnym do tego zakresie;
- 2)w celu włączenia do osobistego archiwum danej osoby w niezbędnym zakresie, pod warunkiem że oryginał należy również do tej osoby;
- 3)w odniesieniu do bieżących informacji, w przypadku gdy oryginał był transmitowany;
- 4)na użytek własny w innych celach:
- a)w odniesieniu do fragmentów opublikowanych utworów lub pojedynczych artykułów ukazujących się w prasie codziennej i w czasopismach;
- b)w odniesieniu do dzieł, których nakład jest wyczerpany od co najmniej dwóch ostatnich lat.
Powyższe postanowienia stosują się do sytuacji, o której mowa w zdaniu pierwszym pkt 2, wyłącznie w przypadku, gdy ponadto:
- 1)kopia jest wykonana na papierze lub podobnym nośniku przy użyciu dowolnej techniki fotograficznej lub innego procesu przynoszącego podobny skutek; lub
- 2)kopia jest sporządzona wyłącznie na potrzeby analogowych form korzystania; lub
- 3)archiwa nie służą osiągnięciu bezpośredniej lub pośredniej korzyści gospodarczej lub handlowej.
Powyższe postanowienia stosują się do sytuacji, o których mowa w zdaniu pierwszym pkt 3 i 4, wyłącznie w przypadku, gdy ponadto spełniony jest jeden z warunków określonych w zdaniu drugim pkt 1 lub pkt 2.
3.Dozwolone jest sporządzanie lub zlecanie sporządzania kopii niewielkich fragmentów utworu, utworów o niewielkiej objętości lub pojedynczych artykułów ukazujących się w prasie codziennej i w czasopismach lub udostępnionych publicznie, jeżeli kopie przeznaczone są na użytek własny:
- 1)w szkolnictwie, w niekomercyjnych placówkach oświatowych i kształcenia ustawicznego oraz w placówkach kształcenia zawodowego w liczbie niezbędnej dla potrzeb pojedynczej klasy; lub
- 2)do celów egzaminów państwowych i egzaminów organizowanych przez szkoły, placówki szkolnictwa wyższego, niekomercyjne placówki oświatowe i kształcenia ustawicznego oraz w ramach kształcenia zawodowego w niezbędnej liczbie, jeżeli i w zakresie, w jakim sporządzenie kopii jest niezbędne do tych celów.
4.Zwielokrotnianie:
- a)zapisów nutowych utworów muzycznych;
- b)książki lub czasopisma, w przypadku gdy mamy do czynienia z niemal kompletnym zwielokrotnieniem,
w zakresie, w jakim nie polega ono na ręcznym skopiowaniu dzieła, jest dozwolone wyłącznie za zgodą podmiotu praw autorskich lub w warunkach określonych w ust. 2 pkt 2, lub na użytek własny w odniesieniu do dzieła, którego nakład jest wyczerpany od co najmniej dwóch ostatnich lat.
5.Ustęp 1, ust. 2 pkt 2–4 i ust. 3 pkt 2 nie stosują się do baz danych, których elementy są dostępne indywidualnie za pomocą środków elektronicznych.Ustęp 2 pkt 1 oraz ust. 3 pkt 1 stosują się do takich baz danych, pod warunkiem że wykorzystanie w celach naukowych i do nauczania nie jest skierowane na osiągnięcie korzyści gospodarczej.6.Kopie nie mogą być rozpowszechniane ani udostępniane publicznie. Dopuszczalne jest jednak użyczenie sporządzonych legalnie kopii dzienników i utworów, których nakład został wyczerpany, a także egzemplarzy, w których niewielkie uszkodzone lub utracone części zostały zastąpione kopiami.7.Dokonywanie zapisu konferencji publicznych, przedstawień lub publicznych wykonań utworów na nośnikach obrazu i dźwięku, realizacja planów i szkiców dzieła sztuki oraz stworzenie kopii dzieła architektury są dozwolone wyłącznie za zgodą podmiotu praw autorskich.
12Paragraf 54a UrhG stanowi:Obowiązek zapłaty wynagrodzenia za każdą kopię uzyskaną w drodze fotokopiowania1.Jeżeli ze względu na charakter utworu można oczekiwać, że zostanie on poddany zwielokrotnieniu zgodnie z § 53 ust. 1–3 w drodze sporządzenia fotokopii jego egzemplarza lub przy użyciu innego procesu przynoszącego podobny skutek, autor utworu ma prawo do otrzymania godziwego wynagrodzenia od wytwórcy urządzeń przeznaczonych do sporządzania tego rodzaju kopii jako rekompensaty za możliwość ich wykonywania, która wynika ze sprzedaży lub z innej formy wprowadzenia tych urządzeń na rynek. Każdy, kto do celów handlowych dokonuje przywozu lub ponownego przywozu urządzeń na terytorium objęte zakresem stosowania niniejszej ustawy lub kto dokonuje obrotu tymi towarami, odpowiada solidarnie z wytwórcą. Podmiot dokonujący obrotu nie jest zobowiązany do zapłaty wynagrodzenia, jeżeli nabywa mniej niż 20 urządzeń w każdym półroczu kalendarzowym.2.Jeżeli urządzenia tego rodzaju są używane w szkołach, w placówkach szkolnictwa wyższego i w placówkach kształcenia zawodowego lub w innych placówkach oświatowych i kształcenia ustawicznego (placówki edukacyjne), w instytutach badawczych, w bibliotekach publicznych lub w placówkach, które udostępniają urządzenia do odpłatnego sporządzania fotokopii, autor jest uprawniony do otrzymania godziwego wynagrodzenia także od podmiotu eksploatującego urządzenie.3.Paragraf 54 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
13Zgodnie z § 54d UrhG i z załącznikiem do UrhG wynagrodzenie pobierane z tytułu udostępniania urządzeń na podstawie § 54a ust. 1 UrhG zostało ustalone na kwotę wahającą się między 38,35 EUR a 613,56 EUR w zależności od liczby kopii, jaką można sporządzić na minutę, i możliwości sporządzania kopii w kolorze. Pozostałe kwoty mogą jednak podlegać negocjacjom.