Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
TAMARA ĆAPETA
της 10ης Σεπτεμβρίου 2026 (1)
Υποθέσεις C‑38/25 P, C‑48/25 P, C‑54/25 P και C‑55/25 P
Ευρωπαϊκή Επιτροπή
κατά
Aloe Vera of Europe BV (C‑38/25 P)
Aboca SpA Soc. agr.,
Coswell SpA,
Associação portuguesa de suplementos alimentares (Apard) (C‑48/25 P)
Ortis SA (C‑54/25 P)
Syndicat national des compléments alimentaires (Synadiet),
Asociación Española de Fabricantes de Preparados alimenticios especiales, dietéticos y plantas medicinales (Afepadi),
Be-Sup Asbl,
Fitoform SAS,
Laboratoires Diététique et Santé SASU,
Laboratoires Forte Pharma S.A.M,
Laboratoires Ilapharm SAS,
Laboratoires Ineldea SAS,
Laboratoires Juva Santé SASU,
Laboratoire Pionneau SAS,
Laboratoires Super Diet SASU,
Laboratoires Vitarmonyl SARL,
La Source SARLU,
Les Trois Chênes SA,
Naturenvie SAS,
Noria Distribution SAS,
Pharmanager Ingrédients SAS,
Plantex SASU,
Santé Verte SAS,
Thera-Sana SASU,
Vitamins SAS,
V.S. Vecteur Santé Laboratoires (C‑55/25 P)
« Αίτηση αναιρέσεως – Προστασία των καταναλωτών – Κανονισμός (ΕΚ) 1925/2006 – Άρθρο 8 – Απαγορευμένες ουσίες, ουσίες με περιορισμό χρήσης ή ουσίες υπό ενωσιακή διερεύνηση – Κανονισμός (ΕΕ) 2021/468 – Απαγόρευση “παρασκευασμάτων” που προέρχονται από τα μέρη ειδών φυτών που περιέχουν παράγωγα του υδροξυανθρακενίου – Όροι που διέπουν τη διαδικασία απαγόρευσης, περιορισμού της χρήσης ή υπαγωγής ουσιών υπό ενωσιακή διερεύνηση »
I. Εισαγωγή
1. Εάν ένα συστατικό ξεχωρίζει περισσότερο για τις επιφυλάξεις που το συνοδεύουν παρά για τη διατροφική του αξία, είναι καιρός για επανεξέταση της κατάστασης.
2. Βάσει του άρθρου 8 του κανονισμού (ΕΚ) 1925/2006 (στο εξής: κανονισμός 1925/2006) (2), η Επιτροπή είναι κατ’ ουσίαν επιφορτισμένη να διαπιστώσει κατά πόσον οι εν λόγω επιφυλάξεις είναι δικαιολογημένες και να κρίνει εάν και σε ποιον βαθμό είναι αναγκαίο να ρυθμίσει και, ενδεχομένως, να απαγορεύσει την προσθήκη συγκεκριμένων ουσιών και συστατικών στα τρόφιμα για λόγους δημόσιας υγείας.
3. Οι υπό κρίση αιτήσεις αναιρέσεως αφορούν τέσσερις αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου (3). Με τις αποφάσεις αυτές, το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/468 (στο εξής: προσβαλλόμενος κανονισμός) (4), στο μέτρο που απαγόρευσε ή υπέβαλε υπό διερεύνηση για λόγους δημόσιας υγείας την προσθήκη στα τρόφιμα ορισμένων ουσιών και «παρασκευασμάτων» που προέρχονται από είδη φυτών, συμπεριλαμβανομένης της αλόης, τα οποία περιέχουν παράγωγα του υδροξυανθρακενίου (στο εξής: HAD).
4. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άσκησε αναίρεση κατά των ανωτέρω αποφάσεων, υποστηρίζοντας, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε εσφαλμένα τις απαιτήσεις που καθορίζονται στο άρθρο 8 του κανονισμού 1925/2006 και τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο αυτό.
II. Το νομικό και πραγματικό πλαίσιο των υπό κρίση αιτήσεων αναιρέσεως
1. Ο κανονισμός 1925/2006
5. Μια από τις βασικές λειτουργίες των τροφίμων είναι να παρέχουν θρεπτικά συστατικά για την ανάπτυξη, την εξέλιξη και τη διατήρηση μιας υγιούς ζωής. Για τον σκοπό αυτόν, τα τρόφιμα πρέπει να είναι ασφαλή. Ως εκ τούτου, ο νομοθέτης της Ένωσης έχει θεσπίσει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο κανονισμών της Ένωσης σχετικά με τη διατροφική και υγειονομική αξία των τροφίμων, καθώς και σχετικά με την παρουσίαση και τη διαφήμισή τους (5).
6. Μέρος του πλαισίου αυτού είναι ο κανονισμός 1925/2006. Ο κανονισμός αυτός διευκρινίζει ότι η προσθήκη θρεπτικών ουσιών και άλλων συστατικών σε τρόφιμα ή η χρήση τους στην παρασκευή τροφίμων πραγματοποιείται είτε προαιρετικά είτε υποχρεωτικά και για διάφορους σκοπούς (6). Ως εκ τούτου, και προκειμένου να διευκολυνθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των εν λόγω τροφίμων εντός της εσωτερικής αγοράς, ο κανονισμός αυτός αποσκοπεί στην εναρμόνιση των αποκλινόντων εθνικών κανόνων σχετικά με την προσθήκη βιταμινών, ανόργανων συστατικών και άλλων ουσιών (7).
7. Ωστόσο, ο κανονισμός 1925/2006 επιδιώκει επίσης την επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας των καταναλωτών (8). Για τον σκοπό αυτόν, αποσκοπεί να διασφαλίσει ότι οι ουσίες που προστίθενται στα τρόφιμα είναι ασφαλείς (9).
8. Η αιτιολογική έκθεση στην οποία στηρίζεται ο κανονισμός 1925/2006 δίδει ιδιαίτερη έμφαση στην εν λόγω πτυχή της ασφάλειας στις περιπτώσεις προσθήκης «ουσιών ή συστατικών στοιχείων άλλων από βιταμίνες και μέταλλα» κατά «“καινοτόμο” τρόπο». Η χρήση τους «αποτελεί όλο και μεγαλύτερο λόγο ανησυχίας [και τούτο] οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην απουσία επαρκών επιστημονικών στοιχείων για να καταδειχθεί ότι η χρήση τους σε μεγάλες ποσότητες, συχνά πολύ περισσότερο από τις ποσότητες στις οποίες αυτές οι ουσίες θα λαμβάνονταν με μια κανονική διατροφή, δεν θέτουν κανένα κίνδυνο για την υγεία» (10).
9. Στο πλαίσιο αυτό, ο κανονισμός 1925/2006 διευκρινίζει ότι, μολονότι «[μ]ια κανονική και ποικίλη διατροφή περιέχει πολλά συστατικά τα οποία, με τη σειρά τους, περιέχουν πολλές ουσίες [των οποίων η] πρόσληψη [...] δεν θα πρέπει να αποτελεί λόγο ανησυχίας και δεν χρειάζεται να ρυθμισθεί» (11), «[υ]πάρχει ευρύ φάσμα θρεπτικών ουσιών και άλλων συστατικών που επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν στην παρασκευή των τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, των βιταμινών, των ανόργανων συστατικών, συμπεριλαμβανομένων των ιχνοστοιχείων, των αμινοξέων, των απαραίτητων λιπαρών οξέων, των ινών, διαφόρων φυτών και εκχυλισμάτων φυτών» (12). Ωστόσο, «[ο]ρισμένες ουσίες, πλην των βιταμινών και των ανόργανων συστατικών ή συστατικών που τα περιέχουν, προστίθενται στα τρόφιμα ως αποστάγματα ή συμπυκνώματα και ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα πρόσληψη που να είναι σημαντικά υψηλότερη από εκείνη που μπορεί να ληφθεί μέσω μιας επαρκούς και ποικίλης διατροφής. Η ασφάλεια αυτών των πρακτικών αμφισβητείται σοβαρά ενίοτε, ενώ τα οφέλη είναι ασαφή [και ως εκ τούτου] [σ]τις περιπτώσεις αυτές, οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων που είναι υπεύθυνοι για την ασφάλεια των τροφίμων που διαθέτουν στην αγορά, είναι σκόπιμο να αναλαμβάνουν το βάρος απόδειξης της ασφάλειας των τροφίμων αυτών» (13).
10. Για τον σκοπό αυτόν, ο κανονισμός προβλέπει δύο διαφορετικά πλαίσια.
11. Το πρώτο πλαίσιο ρυθμίζει τις απαιτήσεις, τους περιορισμούς και τις προϋποθέσεις για την προσθήκη βιταμινών και ανόργανων συστατικών στα τρόφιμα. Το εν λόγω πλαίσιο περιλαμβάνει τα άρθρα 3 έως 7 του κανονισμού 1925/2006. Οι διατάξεις αυτές προβλέπουν μια θετική απαρίθμηση των ειδών βιταμινών και ανόργανων συστατικών που μπορούν να προστίθενται στα τρόφιμα και των μορφών που μπορούν να προσλαμβάνουν οι εν λόγω βιταμίνες και τα εν λόγω ανόργανα συστατικά (14), καθώς και ορισμένους περιορισμούς (15) και απαιτήσεις (16) όσον αφορά την προσθήκη τους στα τρόφιμα.
12. Το δεύτερο πλαίσιο αφορά την προσθήκη ουσιών άλλων πλην των βιταμινών και των ανόργανων συστατικών. Αυτό ακριβώς το πλαίσιο, το οποίο προβλέπεται στο άρθρο 8 του κανονισμού 1925/2006, αποτελεί το αντικείμενο ενδιαφέροντος των υπό κρίση αιτήσεων αναιρέσεως.
13. Το άρθρο 8, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού διευκρινίζει ότι πρέπει να ακολουθείται η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο αυτό «[ό]ταν μια ουσία, πλην βιταμινών ή ανόργανων συστατικών, ή ένα συστατικό που περιέχει μια ουσία άλλη πλην των βιταμινών ή των ανόργανων συστατικών προστίθεται σε τρόφιμα ή χρησιμοποιείται στην παρασκευή τροφίμων σε συνθήκες που θα επέφεραν την πρόσληψη ποσοτήτων [...] που υπερβαίνουν κατά πολύ τις ποσότητες που ευλόγως αναμένεται να προσληφθούν υπό κανονικές συνθήκες κατανάλωσης μιας ισορροπημένης και ποικίλης διατροφής ή/και θα συνιστούσε, με άλλο τρόπο, δυνητικό κίνδυνο για τους καταναλωτές» (17).
14. Με άλλα λόγια, το άρθρο 8, παράγραφος 1, προβλέπει ότι η εκεί καθοριζόμενη διαδικασία καθίσταται εφαρμοστέα σε τρεις περιπτώσεις: i) σε περίπτωση πρόσληψης τροφίμων εμπλουτισμένων με άλλες ουσίες πλην βιταμινών και ανόργανων συστατικών σε επίπεδα που «υπερβαίνουν κατά πολύ» τις κανονικές συνθήκες κατανάλωσης· ii) όταν πραγματοποιείται τέτοια πρόσληψη και υπάρχει το ενδεχόμενο οι ποσότητες που προσλαμβάνονται να εγκυμονούν δυνητικό κίνδυνο για τους καταναλωτές ως προς την ασφάλεια των τροφίμων · ή iii) όταν, ανεξάρτητα από το επίπεδο πρόσληψης, η πρόσληψη της εν λόγω ουσίας ενδέχεται να εγκυμονεί, για τους καταναλωτές, δυνητικό κίνδυνο ως προς την ασφάλεια των τροφίμων.
15. Όταν συντρέχει μία από τις ανωτέρω περιπτώσεις, το άρθρο 8, παράγραφος 2, του κανονισμού 1925/2006 παρέχει στην Επιτροπή την εξουσία να ζητεί από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) αξιολόγηση «των διαθέσιμων πληροφοριών» σχετικά με την προσθήκη των εν λόγω ή άλλων ουσιών σε τρόφιμα ή σχετικά με τη χρήση τους στην παρασκευή τροφίμων και, εάν είναι αναγκαίο, να συμπεριλαμβάνει την ουσία στο παράρτημα ΙII του εν λόγω κανονισμού. Το παράρτημα αυτό αποτελείται από τα μέρη Α («Απαγορευμένες ουσίες»), B («Ουσίες με περιορισμό χρήσης») και Γ [«Ουσίες υπό (ενωσιακή) διερεύνηση»]. Οι απαιτήσεις για την καταχώριση της ουσίας ή του συστατικού στο παράρτημα ΙII περιγράφονται στο άρθρο 8, παράγραφος 2, στοιχεία αʹ και βʹ, του κανονισμού ως εξής:
«α) εάν έχει εντοπισθεί βλαβερή επίδραση στην υγεία, η ουσία ή/και το συστατικό που περιέχει την ουσία:
i) εγγράφεται στο παράρτημα ΙΙΙ μέρος A και η προσθήκη της (του) σε τρόφιμα ή η χρήση της (του) στην παρασκευή τροφίμων απαγορεύεται·
ii) εγγράφεται στο παράρτημα ΙΙΙ μέρος B και η προσθήκη της (του) σε τρόφιμα ή η χρήση της (του) στην παρασκευή τροφίμων επιτρέπεται μόνο υπό τους όρους που καθορίζονται εκεί·
β) εάν εντοπίζεται η πιθανότητα βλαβερής επίδρασης στην υγεία, αλλά παραμένει η επιστημονική αβεβαιότητα, η ουσία εγγράφεται στο παράρτημα ΙΙΙ μέρος Γ.»
16. Η Επιτροπή μπορεί να κινεί την ανωτέρω διαδικασία με δική της πρωτοβουλία ή βάσει στοιχείων που παρέχουν τα κράτη μέλη(18).
2. Ιστορικό θέσπισης του προσβαλλόμενου κανονισμού
17. Τα HAD αποτελούν μια κατηγορία χημικών ουσιών με ετερογενή και διαφορετική δομή(19). Χρησιμοποιούνται ευρέως στα συμπληρώματα διατροφής και στα φάρμακα φυτικής προέλευσης για την υπακτική τους δράση (20).
18. Κατά το Γενικό Δικαστήριο, τα HAD απαντούν εκ φύσεως σε διάφορα φυτικά είδη, όπως σε ορισμένα είδη αλόης καθώς και σε ορισμένα φρούτα και λαχανικά(21).
19. Στα είδη της αλόης (22), τα HAD «εντοπίζονται κυρίως στο λάτεξ της αλόης, το έκκριμα που βρίσκεται μεταξύ του εσωτερικού φύλλου, ήτοι των διαφανών, κεντρικών παρεγχυματικών ιστών του φύλλου της αλόης, και του φλοιού» (23).
20. Στις 29 Ιουνίου 2016 η Επιτροπή, ενεργώντας με δική της πρωτοβουλία κατόπιν ανησυχιών που εξέφρασαν τα κράτη μέλη, κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 8 του κανονισμού 1925/2006 και ζήτησε από την EFSA να αξιολογήσει τα διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με την ασφάλεια της χρήσης HAD οποιασδήποτε προέλευσης στα τρόφιμα. Την κάλεσε επίσης να συστήσει μια ημερήσια πρόσληψη HAD η οποία δεν θα εγείρει ανησυχίες ως προς πιθανή επιβλαβή επίδραση στην υγεία για τον γενικό πληθυσμό και, κατά περίπτωση, για τις ευάλωτες υποομάδες του πληθυσμού (24).
21. Στις 22 Νοεμβρίου 2017 η EFSA εξέδωσε τη γνώμη της EFSA του 2017, με τίτλο «Safety of [HADs] for use in food» (ασφάλεια της χρήσης HAD στα τρόφιμα). Με βάση όλα τα διαθέσιμα στοιχεία, η EFSA κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα HAD «θα πρέπει να θεωρούνται γονιδιοτοξικά και καρκινογόνα» από τη φύση τους (25) και ότι η ίδια «δεν ήταν σε θέση να γνωμοδοτήσει σχετικά με το ποια είναι η ημερήσια πρόσληψη [HAD] που δεν προκαλεί ανησυχίες για επιβλαβή επίδραση στην υγεία» (26).
22. Πράγματι, από τη δικογραφία προκύπτει ότι η EFSA εκτιμά ότι δεν είναι σε θέση να καθορίσει ασφαλή ημερήσια πρόσληψη των HAD, δεδομένου ότι, αφ’ ης στιγμής υπάρχει ανησυχία ως προς τη γονιδιοτοξικότητα, δεν υπάρχει επίπεδο κάτω από το οποίο η έκθεση σε γονιδιοτοξικές ουσίες μπορεί να θεωρηθεί ασφαλής, καθώς ακόμη και η ελάχιστη έκθεση ενέχει κίνδυνο (27). Κατά συνέπεια, «δεν θα ήταν συνετό να καθοριστούν κατευθυντήριες τιμές με βάση την υγεία»(28).
23. Υπό το πρίσμα της γνώμης της EFSA, η Επιτροπή εξέδωσε τον προσβαλλόμενο κανονισμό στις 18 Μαρτίου 2021.
24. Στον κανονισμό αυτόn, η Επιτροπή, στο σχετικό τμήμα, εξηγεί ότι η EFSA «διαπίστωσε ότι τα [HAD] αλόη-εμοδίνη και εμοδίνη και η δανθρόνη, που έχει παρόμοια χημική δομή, αποδείχθηκαν γονιδιοτοξικά in vitro. Τα εκχυλίσματα αλόης αποδείχθηκαν επίσης γονιδιοτοξικά in vitro, πιθανότατα κυρίως λόγω των [HAD] που υπάρχουν στο εκχύλισμα. Επιπλέον, η αλόη-εμοδίνη αποδείχθηκε γονιδιοτοξική in vivo. Το εκχύλισμα από όλο το φύλλο αλόης και η ουσία δανθρόνη με ανάλογη δομή αποδείχθηκαν καρκινογόνα» (29). Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, λαμβάνοντας υπόψη «τις σοβαρές επιβλαβείς συνέπειες για την υγεία που συνδέονται με τη χρήση των ουσιών αλόη-εμοδίνης, εμοδίνης, δανθρόνης και εκχυλισμάτων αλόης που περιέχουν [HAD] στα τρόφιμα, και ότι δεν είναι δυνατόν να οριστεί ημερήσια πρόσληψη [HAD] που να μην προκαλεί ανησυχίες για την ανθρώπινη υγεία, οι ουσίες αυτές θα πρέπει να απαγορευτούν» (30). Επιπλέον, «[δ]εδομένου ότι υπάρχει πιθανότητα επιβλαβών συνεπειών για την υγεία, οι οποίες συνδέονται με τη χρήση των Rheum, Cassia και Rhamnus και των παρασκευασμάτων τους στα τρόφιμα, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει επιστημονική αβεβαιότητα ως προς το αν τα εν λόγω παρασκευάσματα περιέχουν τις ουσίες που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙII μέρος Α του [κανονισμού 1925/2006], οι ουσίες αυτές θα πρέπει να τεθούν υπό διερεύνηση από την Ένωση και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να συμπεριληφθούν στο μέρος Γ του παραρτήματος ΙII» του κανονισμού αυτού (31).
25. Κατά συνέπεια, με το άρθρο 1, παράγραφος 1, του προσβαλλόμενου κανονισμού, η Επιτροπή τροποποιεί το παράρτημα ΙΙΙ του κανονισμού 1925/2006 ως εξής: στο μέρος Α, προσθέτει την «[α]λόη-εμοδίνη και όλα τα παρασκευάσματα στα οποία περιέχεται η ουσία αυτή», την «[ε]μοδίνη και όλα τα παρασκευάσματα στα οποία περιέχεται η ουσία αυτή», τα «[π]αρασκευάσματα από φύλλα του είδους Aloe που περιέχουν [HAD]» και τη «[δ]ανθρόνη και όλα τα παρασκευάσματα στα οποία περιέχεται η ουσία αυτή».
26. Ομοίως, με το άρθρο 1, παράγραφος 2, του προσβαλλόμενου κανονισμού, η Επιτροπή προσθέτει στο μέρος Γ του παραρτήματος ΙΙΙ του κανονισμού 1925/2006 τα «[π]αρασκευάσματα από τη ρίζα ή το ρίζωμα των Rheum palmatum L., Rheum officinale Baillon και τα υβρίδιά τους που περιέχουν [HAD]», τα «[π]αρασκευάσματα από φύλλα ή καρπούς της Cassia senna L. που περιέχουν [HAD]» και τα «[π]αρασκευάσματα από τον φλοιό των Rhamnus frangula L., Rhamnus purshiana DC. που περιέχουν [HAD]».
3. Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου
27. Μεταξύ της 10ης Απριλίου και της 27ης Μαΐου 2021, οι Aloe Vera of Europe BV (στην υπόθεση T‑189/21), Ortis (στην υπόθεση T‑271/21), Syndicat national des compléments alimentaires (Synadiet) κλπ. (στην υπόθεση T‑274/21) και Aboca, Coswell και Apard (στην υπόθεση T‑302/21), όλοι παραγωγοί ή εκπρόσωποι παραγωγών που εμπορεύονται προϊόντα τα οποία περιέχουν ουσίες προερχόμενες από είδη φυτών που περιέχουν HAD, άσκησαν προσφυγές με αίτημα την ακύρωση του προσβαλλόμενου κανονισμού.
28. Στις 13 Νοεμβρίου 2024 το Γενικό Δικαστήριο εξέδωσε τις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις, με τις οποίες δέχθηκε τους λόγους ακυρώσεως των προσφευγόντων, στο μέτρο που προέβαλλαν παραβίαση των απαιτήσεων που προβλέπονται στο άρθρο 8, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 1925/2006. Το Γενικό Δικαστήριο δεν εξέτασε κανέναν άλλον από τους λόγους που προέβαλαν οι εν λόγω διάδικοι.
29. Με τις αποφάσεις του στις υποθέσεις T‑302/21, T‑271/21 και T‑274/21, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το άρθρο 8 του κανονισμού 1925/2006 δεν επιτρέπει την καταχώριση «παρασκευασμάτων» στους καταλόγους των μερών Α και Γ του παραρτήματος ΙIΙ του εν λόγω κανονισμού (32). Πέραν της ανωτέρω κρίσης, με τις αποφάσεις του στις υποθέσεις T‑189/21, T‑302/21, T‑271/21 και T‑274/21, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι η Επιτροπή εσφαλμένα δεν καθόρισε κατώτατο όριο κινδύνου για την απαγόρευση της προσθήκης ουσιών που περιέχουν HAD στα τρόφιμα ή της χρήσης τέτοιων ουσιών στην παρασκευή τροφίμων, σύμφωνα με το άρθρο 8, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 1925/2006 (33).
30. Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε τα σχετικά μέρη του προσβαλλόμενου κανονισμού.
4. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου
31. Με τις τέσσερις αιτήσεις αναιρέσεως, η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να αναιρέσει τις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις, να αποφανθεί οριστικώς επί της κάθε υπόθεσης, απορρίπτοντας τις προσφυγές δυνάμει του άρθρου 61 του Οργανισμού του Δικαστηρίου, ή, επικουρικώς, να αναπέμψει τις υποθέσεις ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προς εξέταση των λόγων ακυρώσεως που δεν έχουν ακόμη εξεταστεί, και να καταδικάσει τους προσφεύγοντες στα δικαστικά έξοδα ή να επιφυλαχθεί ως προς τα δικαστικά έξοδα σε περίπτωση αναπομπής της υπόθεσης ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
32. Η Επιτροπή υποστηρίζεται στην παρούσα διαδικασία από την EFSA, στην οποία επετράπη να παρέμβει για καθεμιά από τις αιτήσεις αναιρέσεως (34).
33. Δεν διεξήχθη επ’ ακροατηρίου συζήτηση.
III. Ανάλυση
34. Οι προτάσεις μου διαρθρώνονται ως εξής. Αρχικά θα υποστηρίξω ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη κρίνοντας ότι το άρθρο 8 του κανονισμού 1925/2006 δεν επιτρέπει την καταχώριση «παρασκευασμάτων» ουσιών άλλων πλην των βιταμινών και των ανόργανων συστατικών στους καταλόγους του παραρτήματος ΙII του κανονισμού αυτού (τμήμα Α). Στη συνέχεια, θα εξετάσω το επιχείρημα ότι οι προϋποθέσεις που καθορίζονται στο άρθρο 8, παράγραφοι 1 και 2, του εν λόγω κανονισμού δεν πρέπει να ερμηνευθούν σωρευτικώς υπό την έννοια η Επιτροπή όφειλε να είχε καθορίσει κατώτατο όριο κινδύνου για την προσθήκη ουσιών που περιέχουν HAD στα τρόφιμα ή για τη χρήση τέτοιων ουσιών στην παρασκευή τροφίμων (τμήμα Β). Τέλος, η ανάλυσή μου θα επικεντρωθεί στο επιχείρημα με το οποίο προβάλλεται έλλειψη αιτιολογίας και υπέρβαση της εξουσίας ελέγχου εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου (τμήμα Γ).
1. Επί του λόγου αναιρέσεως που αφορά την καταχώριση «παρασκευασμάτων» που περιέχουν ουσίες άλλες πλην των βιταμινών ή των ανόργανων συστατικών στο παράρτημα ΙII του κανονισμού 1925/2006
35. Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως στις υποθέσεις C‑48/25 P, C‑54/25 P και C‑55/25 P, η Επιτροπή αμφισβητεί την κρίση του Γενικού Δικαστηρίου ότι η έννοια των «παρασκευασμάτων» δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 8 του κανονισμού 1925/2006. Στις αποφάσεις του στις υποθέσεις T‑302/21, T‑271/21 και T‑274/21, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι το άρθρο 8 του κανονισμού 1925/2006 μνημονεύει μόνο τις έννοιες των «ουσιών», των «συστατικών» και του «συστατικού που περιέχει [την εν λόγω] ουσία». Συγκεκριμένα, επισήμανε, ότι, βάσει του άρθρου 8, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημείο i, του κανονισμού 1925/2006, μόνον η προσθήκη ή η χρήση στην παρασκευή τροφίμων μιας «ουσίας» ή «συστατικού που περιέχει [την εν λόγω] ουσία» μπορεί να απαγορευθεί με την καταχώρισή της/του στο μέρος Α του παραρτήματος ΙII. Ωστόσο, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η έννοια των «παρασκευασμάτων» υπερβαίνει το πεδίο εφαρμογής αμφότερων των εν λόγω εννοιών. Ομοίως, επισήμανε ότι, δεδομένου ότι το άρθρο 8, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, του κανονισμού αυτού αναφέρεται μόνο σε «ουσίες» και όχι σε «συστατικά», το πεδίο εφαρμογής του πρέπει να θεωρηθεί ότι είναι πιο περιορισμένο από του άρθρου 8, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημείο i, του ίδιου κανονισμού. Κατά συνέπεια, στο μέρος Γ του παραρτήματος ΙII μπορούν να προστίθενται μόνον «ουσίες» ως προς τις οποίες έχει διαπιστωθεί η πιθανότητα επιβλαβών επιπτώσεων στην υγεία, αλλά εξακολουθεί να υφίσταται αβεβαιότητα. Βάσει των ανωτέρω ερμηνειών, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η έννοια των «παρασκευασμάτων» δεν εμπίπτει σε καμία από τις έννοιες των «ουσιών» ή των «συστατικών», ότι δεν μπορεί να υποκαταστήσει καμία από τις έννοιες αυτές και ότι, ως εκ τούτου, η Επιτροπή κακώς στηρίχθηκε στις διατάξεις αυτές για να θεσπίσει τις τροποποιήσεις των μερών Α και Γ του εν λόγω κανονισμού με το άρθρο 1, παράγραφος 1, και το άρθρο 1, παράγραφος 2, του προσβαλλόμενου κανονισμού.
36. Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από την EFSA, αμφισβητεί την ανωτέρω κρίση. Οι εν λόγω μετέχοντες στη διαδικασία υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι η έννοια των «παρασκευασμάτων» είναι ευρύτερη από το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 8, παράγραφος 2, του κανονισμού 1925/2006, ήτοι ότι δεν εμπίπτει στις έννοιες «ουσίες» ή «συστατικά». Το σκεπτικό του δικαστηρίου αυτού δεν συνάδει με το γράμμα, το πλαίσιο και τον σκοπό της διαδικασίας που προβλέπεται στο άρθρο 8 του εν λόγω κανονισμού, ούτε μπορεί να διασφαλίσει την πρακτική αποτελεσματικότητα του κανονισμού στο σύνολό του.
37. Οι αναιρεσίβλητοι αντικρούουν την ανωτέρω επιχειρηματολογία και συντάσσονται με το σκεπτικό του Γενικού Δικαστηρίου.
38. Συμμερίζομαι την άποψη της Επιτροπής και της EFSA.
39. Το γράμμα του άρθρου 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 1925/2006 δίνει έμφαση στο ότι αποσκοπεί να καλύψει τις περιπτώσεις στις οποίες «μια ουσία, πλην βιταμινών ή ανόργανων συστατικών, ή ένα συστατικό που περιέχει μια ουσία άλλη πλην των βιταμινών ή των ανόργανων συστατικών προστίθεται σε τρόφιμα ή χρησιμοποιείται στην παρασκευή» τους.
40. Το Γενικό Δικαστήριο, βασιζόμενο πρωτίστως στη γραμματική ερμηνεία της διάταξης αυτής, έκρινε ότι η προβλεπόμενη στην εν λόγω διάταξη διαδικασία δεν εφαρμόζεται στην προσθήκη «παρασκευασμάτων» ουσιών που περιέχουν HAD.
41. Κατανοώ τη δυσαρέσκεια του Γενικού Δικαστηρίου με την εν λόγω ορολογία. Ο όρος «παρασκευάσματα» δεν περιλαμβάνεται στο άρθρο 8 του κανονισμού 1925/2006 ούτε χρησιμοποιείται στον υπόλοιπο κανονισμό. Ανάλογα με τον τρόπο με τον οποίο θα ερμηνευθεί ο όρος αυτός, η χρήση του μπορεί να θεωρηθεί ότι βαίνει πέραν του πεδίου εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού. Ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή, παρ’ όλα αυτά, έκρινε απαραίτητο να χρησιμοποιήσει την εν λόγω ορολογία στο διατακτικό ενός εκτελεστικού κανονισμού, διακινδυνεύοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο να παρερμηνευθεί ως προς το πεδίο εφαρμογής της ρύθμισης που σκόπευε να θεσπίσει, δεν εξηγείται στη δικογραφία.
42. Η Επιτροπή και η EFSA δεν έχουν παράσχει πειστική εξήγηση επ’ αυτού. Για παράδειγμα, το γεγονός ότι η EFSA, σε ένα έγγραφο κατευθυντήριων γραμμών του 2009 (35) που δεν σχετίζεται με την παρούσα διαδικασία, χρησιμοποιεί την έννοια των «παρασκευασμάτων» αντί των «ουσιών» ή των «συστατικών» για να εμπλουτίσει τις αναλύσεις της (πράγμα το οποίο δικαιούται κάλλιστα να πράξει) είναι ασφαλώς χρήσιμο για την κατανόηση του πλαισίου εντός του οποίου χρησιμοποιείται ο όρος αυτός. Ωστόσο, ουδόλως μπορεί να επηρεάσει το πεδίο εφαρμογής ή την ορολογία μιας πράξης του δικαίου της Ένωσης που είναι υπέρτερης τυπικής ισχύος.
43. Ταυτόχρονα όμως, δεν πρέπει να λησμονείται ότι όλες οι πράξεις των θεσμικών οργάνων της Ένωσης απολαύουν ενός γενικού τεκμηρίου εγκυρότητας (36). Τούτο σημαίνει ότι οι πράξεις αυτές πρέπει να ερμηνεύονται, στο μέτρο του δυνατού, κατά τρόπο που να συνάδει με το εν λόγω τεκμήριο. Κατά τη γνώμη μου, μια περαιτέρω συνέπεια είναι ότι η χρήση και μόνο στο διατακτικό εκτελεστικής πράξης ενός όρου ο οποίος δεν χρησιμοποιείται κατά τα λοιπά στη βασική πράξη δεν δύναται, αυτή καθεαυτήν, να ανατρέψει το τεκμήριο αυτό.
44. Τούτο ισχύει, στην υπό κρίση υπόθεση, κατά μείζονα λόγο δεδομένου ότι η Επιτροπή και η EFSA υποστήριξαν τόσο ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου όσο και ενώπιον του Δικαστηρίου ότι ο όρος «παρασκευάσματα», όπως χρησιμοποιείται στον προσβαλλόμενο κανονισμό, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι περικλείει το σύνολο των προϊόντων τα οποία χρησιμοποιούνται ως εισροές σε μια διαδικασία παρασκευής και περιέχουν την ουσία ως προς την οποία έχουν διαπιστωθεί επιβλαβείς επιδράσεις.
45. Με άλλα λόγια, τόσο η Επιτροπή όσο και η EFSA επιμένουν ότι, μέσω της έννοιας των «παρασκευασμάτων», ο προσβαλλόμενος κανονισμός αποσκοπούσε να καλύψει την έμμεση προσθήκη απαγορευμένης ουσίας στα τρόφιμα ή στην παρασκευή τους.
46. Κατά τους εν λόγω μετέχοντες στη διαδικασία, η ερμηνεία αυτή δεν αντιβαίνει στο πεδίο εφαρμογής ή στον σκοπό του άρθρου 8 του κανονισμού 1925/2006. Συγκεκριμένα, υπογραμμίζουν ότι η γραμματική ερμηνεία της διάταξης αυτής από το Γενικό Δικαστήριο παραβλέπει όχι μόνον άλλα στοιχεία του γράμματος της ίδιας διάταξης, όπως τις εκφράσεις «προστίθεται σε τρόφιμα» και «χρησιμοποιείται στην παρασκευή τροφίμων», αλλά και το γεγονός ότι η έννοια των «συστατικών», ανάλογα με τον τρόπο που θα ερμηνευθεί, μπορεί να περιλαμβάνει τις διάφορες μορφές έμμεσης προσθήκης σε τρόφιμα –ή χρήσης στην παρασκευή τροφίμων– ουσιών ως προς τις οποίες έχουν διαπιστωθεί επιβλαβείς επιδράσεις.
47. Κατά τη γνώμη μου, η ερμηνεία υπό την έννοια ότι ο όρος «συστατικά» αντιστοιχεί στις διάφορες μορφές και τους διάφορους τρόπους έμμεσης προσθήκης μιας επιβλαβούς ουσίας στα τρόφιμα θα διασφάλιζε πράγματι καλύτερα την εκπλήρωση των σκοπών του άρθρου 8 του κανονισμού 1925/2006.
48. Όπως εξέθεσα, σκοπός του κανονισμού αυτού είναι η θέσπιση ενός πλαισίου βάσει του οποίου θα μπορεί να ελέγχεται ένα «ευρύ φάσμα θρεπτικών ουσιών και άλλων συστατικών που επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν στην παρασκευή των τροφίμων»(37), η προαιρετική προσθήκη των οποίων θα μπορούσε να εγείρει ανησυχίες για την υγεία των καταναλωτών (38).
49. Το άρθρο 8 του κανονισμού 1925/2006 επιτελεί αυτή τη λειτουργία όσον αφορά τις άλλες ουσίες πλην των βιταμινών και των ανόργανων συστατικών(39).
50. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού, δεν θα πρέπει να έχει μεγάλη σημασία το αν η εν λόγω ουσία βρίσκεται στην καθαρή της μορφή ή λαμβάνεται από προγενέστερες διεργασίες προκειμένου να συμπεριληφθεί, άμεσα ή έμμεσα, ως «παρασκεύασμα», μείγμα ή συστατικό, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι προστίθεται στα τρόφιμα ή χρησιμοποιείται στην παρασκευή τροφίμων προαιρετικά.
51. Πράγματι, όπως εξηγεί η EFSA, αυτό που έχει σημασία είναι ότι προστίθεται μια επιβλαβής ουσία, ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο πραγματοποιείται η προσθήκη αυτή. Εξάλλου, η επιτυχία ή η αποτυχία του πλαισίου που θεσπίζεται με το άρθρο 8 του κανονισμού αυτού εξαρτάται από την ικανότητα της Επιτροπής να ρυθμίσει την εν λόγω προσθήκη όσον αφορά τις δυνητικά επιβλαβείς ουσίες.
52. Επομένως, στο άρθρο 8 του κανονισμού 1925/2006 πρέπει να μπορούν να εμπίπτουν οι διάφορες μορφές τις οποίες μπορεί να προσλάβει μια τέτοια ουσία καθώς και οι ποικίλοι τρόποι με τους οποίους η ουσία αυτή μπορεί να προστεθεί σε τρόφιμα ή να χρησιμοποιηθεί στην παραγωγή τροφίμων.
53. Διαφορετική ερμηνεία, όπως αυτή την οποία δέχθηκε το Γενικό Δικαστήριο, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια κατάσταση στην οποία η Επιτροπή θα μπορούσε, κατ’ ουσίαν, να ρυθμίζει την απευθείας προσθήκη, για παράδειγμα, της αλόης-εμοδίνης, της εμοδίνης ή της δανθρόνης σε τρόφιμα, αλλά όχι την έμμεση προσθήκη τους μέσω της προηγούμενης ένταξής τους σε παρασκεύασμα πριν από την προσθήκη τους σε τρόφιμα ή τη χρήση τους στην παρασκευή τους. Δεν αντιλαμβάνομαι για ποιον λόγο τούτο θα ήταν λογικό ή σύμφωνο με τον σκοπό της προστασίας του καταναλωτή από τις επιβλαβείς για τα τρόφιμα προσθήκες.
54. Επιπλέον, η εν λόγω ερμηνεία θα καθιστούσε τον όρο «συστατικό», όπως χρησιμοποιείται στο άρθρο 8 του κανονισμού 1925/2006, άνευ πρακτικής αποτελεσματικότητας στο πλαίσιο της διάταξης αυτής.
55. Επομένως, ανεξάρτητα από το αν μια ουσία προστίθεται απευθείας στα τρόφιμα ή χρησιμοποιείται απευθείας στην παρασκευή τους ή αν, αντιθέτως, συνδυάζεται πρώτα με άλλες ουσίες πριν προστεθεί στα τρόφιμα ή χρησιμοποιηθεί στην παρασκευή τους, η ουσία αυτή πρέπει να εμπίπτει στη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 8 του κανονισμού.
56. Η ίδια λογική πρέπει απαραιτήτως να εφαρμοστεί και για το άρθρο 8, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 1925/2006
57. Βεβαίως, όπως υπογραμμίζεται από τους αναιρεσίβλητους, καθώς και στις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις, η διάταξη αυτή μνημονεύει μόνο την έννοια των «ουσιών», και όχι και την έννοια των «συστατικών». Στη βάση ακριβώς αυτή έχει υποστηριχθεί ότι το άρθρο 8, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 1925/2006 καθιστά δυνατή την υποβολή υπό ενωσιακή διερεύνηση μόνον των ουσιών που προστίθενται στα τρόφιμα ή χρησιμοποιούνται στην παρασκευή τους απευθείας. Ωστόσο, όπως εξήγησα, λαμβανομένου υπόψη του σκοπού που επιδιώκεται με το πλαίσιο του άρθρου 8 του κανονισμού 1925/2006 στο σύνολό του, θα ήταν παράλογο να περιοριστεί η διαδικασία αυτή κατ’ αυτόν τον τρόπο και να αποκλείεται η δυνατότητα υποβολής σε διερεύνηση της έμμεσης προσθήκης ουσιών ως προς τις οποίες έχουν εντοπιστεί πιθανές επιβλαβείς επιπτώσεις στην υγεία, αλλά εξακολουθεί να υφίσταται επιστημονική αβεβαιότητα.
58. Αντίθετη ερμηνεία στερείται επίσης νοήματος αν εξεταστεί εντός του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται το ίδιο το άρθρο 8: στο πλαίσιο της επείγουσας διαδικασίας της παραγράφου 5 του εν λόγω άρθρου, η Επιτροπή μπορεί να μεταφέρει μια «ουσία» από το μέρος Γ του παραρτήματος ΙII στα μέρη Α ή Β. Συνεπώς, προκειμένου να είναι δυνατή μια τέτοια μεταφορά «συστατικών» για επιτακτικούς λόγους επείγουσας ανάγκης, το μέρος Γ πρέπει να μπορεί να περιλαμβάνει και τα «συστατικά». Τούτο σημαίνει ότι το άρθρο 8, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, του εν λόγω κανονισμού πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι περικλείει και την εγγραφή «συστατικών» στο μέρος Γ του παραρτήματος ΙII. Κατά συνέπεια, και ανεξαρτήτως του ότι η επιχειρηματολογία των αναιρεσιβλήτων δεν είναι καινοφανής (40), σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να εμποδίσει την Επιτροπή να ρυθμίζει την προσθήκη στα τρόφιμα ουσιών που ενδέχεται να είναι επιβλαβείς για την ανθρώπινη υγεία.
59. Εφαρμοζόμενο στις περιστάσεις της παρούσας διαδικασίας, τούτο σημαίνει ότι καμία διάταξη του κανονισμού 1925/2006 δεν αντιτίθεται στην ερμηνεία των όρων «ουσίες» και «συστατικά», όπως περιλαμβάνονται στο άρθρο 8 του κανονισμού αυτού, υπό την έννοια ότι αναφέρονται στην έμμεση προσθήκη άλλων ουσιών πλην των βιταμινών και των ανόργανων συστατικών στα τρόφιμα –ή στη χρήση των εν λόγω ουσιών στην παρασκευή τροφίμων– ως «παρασκευασμάτων». Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη ερμηνεύοντας τη διάταξη αυτή υπό την έννοια ότι δεν έχει εφαρμογή σε μια τέτοια περίπτωση και ακυρώνοντας τα σχετικά μέρη του προσβαλλόμενου κανονισμού, μεταξύ άλλων, επί της βάσης αυτής.
60. Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να κάνει δεκτό τον πρώτο λόγο αναιρέσεως της Επιτροπής στις υποθέσεις C‑48/25 P, C‑54/25 P και C‑55/25 P ως βάσιμο.
2. Επί των λόγων αναιρέσεως που αφορούν τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο άρθρο 8, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 1925/2006
61. Στις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις, το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε το άρθρο 8, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 1925/2006 υπό την έννοια ότι καθορίζει δύο σωρευτικές προϋποθέσεις υπό τις οποίες η Επιτροπή δύναται να απαγορεύει την προσθήκη μιας ουσίας ή ενός συστατικού σε τρόφιμα ή τη χρήση τους στην παρασκευή τροφίμων: πρώτον, ότι η προσθήκη τους συνεπάγεται την πρόσληψη ποσοτήτων της επίμαχης ουσίας οι οποίες υπερβαίνουν κατά πολύ τις ποσότητες που ευλόγως αναμένεται να προσληφθούν υπό κανονικές συνθήκες κατανάλωσης μιας ισορροπημένης και ποικίλης διατροφής και/ή η ουσία αυτή θα συνιστούσε, με άλλον τρόπο, δυνητικό κίνδυνο για τους καταναλωτές (άρθρο 8, παράγραφος 1)· και, δεύτερον, ότι έχει εντοπιστεί επιβλαβής επίδραση στην υγεία (άρθρο 8, παράγραφος 2). Στη βάση αυτή, και εκτιμώντας ότι η Επιτροπή δεν προέβλεψε κατώτατο όριο για τα ποσά των HAD σε μια ισορροπημένη και ποικίλη διατροφή όπως θα όφειλε βάσει του άρθρου 8, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού, το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε τα σχετικά μέρη του προσβαλλόμενου κανονισμού (41).
62. Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως στην υπόθεση C‑38/25 P και τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως στις υποθέσεις C‑48/25 P, C‑54/25 P και C‑55/25 P, η Επιτροπή αμφισβητεί τις ανωτέρω κρίσεις. Υποστηριζόμενη από την EFSA, η Επιτροπή υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι μόνον η προϋπόθεση που αφορά τον εντοπισμό επιβλαβούς επίδρασης στην υγεία, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 8, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, του εν λόγω κανονισμού, πρέπει να πληρούται προκειμένου να απαγορευθεί η προσθήκη μιας ουσίας στα τρόφιμα ή η χρήση της στην παρασκευή τους, είτε απευθείας είτε μέσω συστατικών που την περιέχουν (42).
63. Οι αναιρεσίβλητοι αντικρούουν την επιχειρηματολογία αυτή και συντάσσονται με τη συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου.
64. Συμμερίζομαι την άποψη της Επιτροπής και της EFSA.
65. Όπως εξέθεσα στο σημείο 14 των παρουσών προτάσεων, το άρθρο 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 1925/2006 προβλέπει τρεις περιπτώσεις κινδύνου στις οποίες παρέχεται στην Επιτροπή η εξουσία να κινήσει τη διαδικασία εγγραφής ορισμένων ουσιών και/ή συστατικών στο παράρτημα ΙII: πρώτον, όταν η πρόσληψη υπερβαίνει τα όρια μιας φυσιολογικής και ισορροπημένης διατροφής· δεύτερον, όταν συμβαίνει τέτοια πρόσληψη και υφίσταται δυνητικός κίνδυνος για τους καταναλωτές· ή, τρίτον, όταν, ανεξάρτητα από το επίπεδο πρόσληψης, η προσθήκη των εν λόγω ουσιών ή συστατικών ενέχει δυνητικό κίνδυνο για τους καταναλωτές.
66. Οι προϋποθέσεις αυτές είναι σαφώς προγενέστερες και διακριτές από τη διαδικασία λήψης απόφασης που διεξάγεται βάσει του άρθρου 8, παράγραφος 2, του κανονισμού 1925/2006 με σκοπό τη ρύθμιση του κινδύνου που έχει εντοπιστεί με τον τρόπο αυτόν. Η εν λόγω διαδικασία λήψης απόφασης κινείται μόνον αφού η Επιτροπή διαπιστώσει, είτε βάσει ανησυχιών που εκφράστηκαν από τα κράτη μέλη είτε με δική της πρωτοβουλία, ότι ενδέχεται να ελλοχεύει ένας ή περισσότεροι από τους κινδύνους που προβλέπονται στο άρθρο 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 1925/2006.
67. Συγκεκριμένα, φρονώ ότι είναι σαφές ότι το άρθρο 8 του κανονισμού 1925/2006 διαρθρώνεται σε δύο διακριτά στάδια: το στάδιο του εντοπισμού ενός κινδύνου (βάσει του άρθρου 8, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού) και το στάδιο της λήψης απόφασης σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης του κινδύνου αυτού (βάσει του άρθρου 8, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού).
68. Κατά το δεύτερο αυτό στάδιο, ήτοι κατά το στάδιο της διαχείρισης του κινδύνου, η Επιτροπή πρέπει να αποφασίζει μεταξύ των πολιτικών επιλογών που έχει καθορίσει ο νομοθέτης της Ένωσης όσον αφορά τον τρόπο αντιμετώπισης της επίμαχης ουσίας ή συστατικού.
69. Στο συγκεκριμένο χρονικό σημείο, οι εναλλακτικές περιπτώσεις εντοπισμού του κινδύνου που προβλέπονται στο άρθρο 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 1925/2006 είναι άνευ σημασίας.
70. Συγκεκριμένα, όπως επισημαίνεται στο άρθρο 8, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού, στο εν λόγω χρονικό σημείο, ανάλογα με την αξιολόγηση της EFSA, η Επιτροπή μπορεί, εάν διαπιστωθεί επιβλαβής επίδραση, να εγγράψει την ουσία ή το συστατικό στο μέρος Α και, ως εκ τούτου, να απαγορεύσει πλήρως τη χρήση της/του (βάσει του άρθρου 8, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημείο i) ή να την/το εγγράψει στο μέρος Β και να επιτρέψει την προσθήκη της/του υπό όρους (βάσει του άρθρου 8, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημείο ii) ή, εάν εντοπιστεί επιβλαβής επίδραση αλλά παραμένει η επιστημονική αβεβαιότητα, να εγγράψει την ουσία ή το συστατικό στο μέρος Γ, να επιτρέψει τη χρήση της/του και να την/το υποβάλει σε διερεύνηση (βάσει του άρθρου 8, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ). Με άλλα λόγια, η Επιτροπή πρέπει να αποφασίσει ποια συγκεκριμένα μέτρα πρέπει να ληφθούν με βάση την επιστημονικά τεκμηριωμένη πιθανότητα επιβλαβών επιδράσεων.
71. Στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, αντιλαμβάνομαι ότι η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 1925/2006 αποκλειστικά και μόνο με βάση τον κίνδυνο πρόσληψης ουσιών που περιέχουν HAD και ενέχουν κίνδυνο για την υγεία των καταναλωτών. Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγηση της EFSA, η οποία διαπίστωσε την ύπαρξη τέτοιων κινδύνων για ορισμένες ουσίες (43), η Επιτροπή εφάρμοσε στη συνέχεια την πολιτική επιλογή που προβλέπεται στο άρθρο 8, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημείο i, του κανονισμού 1925/2006.
72. Όπως προκύπτει σαφώς από το γράμμα της εν λόγω διάταξης, όταν η Επιτροπή λαμβάνει απόφαση σύμφωνα με το άρθρο 8, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημείο i, πρέπει να απαγορεύει πλήρως την ουσία ή το συστατικό και, ως εκ τούτου, δεν έχει τη διακριτική ευχέρεια να καθορίσει κατώτατο όριο κατανάλωσης για το συγκεκριμένο είδος ουσίας (ακόμη και αν τούτο θα ήταν δυνατόν για τις γονιδιοτοξικές ουσίες) (44). Εάν διέθετε τέτοια διακριτική ευχέρεια, ο νομοθέτης της Ένωσης θα το είχε επισημάνει, όπως έπραξε με το άρθρο 8, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημείο ii, του εν λόγω κανονισμού (45).
73. Κατά συνέπεια, είναι σαφές ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη κρίνοντας ότι το άρθρο 8, παράγραφος 2, του κανονισμού 1925/2006 πρέπει να ερμηνεύεται σε συνδυασμό με το άρθρο 8, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού, με αποτέλεσμα να υπάρχουν δύο προϋποθέσεις τις οποίες πρέπει να τηρεί η Επιτροπή πριν από την καταχώριση μιας ουσίας στο παράρτημα ΙII του κανονισμού αυτού.
74. Αντιθέτως προς ό,τι επισημαίνουν οι αναιρεσίβλητοι, η ανωτέρω ερμηνεία δεν καθιστά το άρθρο 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 1925/2006 άνευ νοήματος. Κατά τη γνώμη μου, οι εν λόγω μετέχοντες στη διαδικασία συγχέουν τις δύο διακριτές έννοιες της αξιολόγησης και της διαχείρισης του κινδύνου.
75. Η αξιολόγηση του κινδύνου, αφενός, αποτελεί μια διαδικασία επιστημονικής βάσης που απαρτίζεται από τέσσερα βήματα: τον προσδιορισμό της πηγής του κινδύνου, τον χαρακτηρισμό της πηγής του κινδύνου, την αξιολόγηση της έκθεσης στον κίνδυνο και τον χαρακτηρισμό του κινδύνου (46). Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει μια σύνθετη επιστημονική αξιολόγηση της ασφάλειας μιας ουσίας ή ενός βιολογικού παράγοντα, με βάση όλα τα σχετικά επιστημονικά και τεχνικά δεδομένα, για τον εντοπισμό και την πρόληψη των αναδυόμενων κινδύνων. Σε επίπεδο Ένωσης και για τους σκοπούς του κανονισμού 1925/2006, το καθήκον αυτό εκτελείται από την EFSA. Αντιθέτως, η διαχείριση του κινδύνου αποτελεί τη «διαδικασία, η οποία διακρίνεται από την αξιολόγηση του κινδύνου, της στάθμισης εναλλακτικών πολιτικών, αφού ζητηθεί η γνώμη των ενδιαφερόμενων μερών και αφού ληφθεί υπόψη η αξιολόγηση του κινδύνου και άλλοι εύλογοι παράγοντες και, εάν χρειαστεί, της επιλογής των κατάλληλων μέσων πρόληψης και ελέγχου» (47). Μόνον αφού ολοκληρωθεί η ανάλυση του κινδύνου, οι αρμόδιες αρχές είναι σε θέση να αποφασίζουν σχετικά με τα κατάλληλα μέτρα για την επίτευξη του επιθυμητού επιπέδου προστασίας (48).
76. Όπως εξέθεσα, ενώ το άρθρο 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 1925/2006 μπορεί να θεωρηθεί ως στοιχείο αξιολόγησης του κινδύνου, είναι σαφές ότι το άρθρο 8, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού καθορίζει τις διάφορες επιλογές για τη διαχείριση ενός κινδύνου που έχει ήδη εντοπιστεί, αξιολογηθεί και χαρακτηριστεί από την EFSA (49). Στην υπό κρίση υπόθεση, η Επιτροπή διαχειρίστηκε τον κίνδυνο που εντοπίστηκε από την EFSA, λαμβάνοντας το μέτρο που προβλέπεται στο άρθρο 8, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, σημείο i, του κανονισμού 1925/2006: εγγράφοντας την επίμαχη ουσία στον κατάλογο Α του παραρτήματος ΙΙΙ του κανονισμού αυτού και απαγορεύοντας την προσθήκη της σε τρόφιμα ή τη χρήση της για την παρασκευή τροφίμων. Ο έλεγχος της εν λόγω απόφασης της Επιτροπής εξαρτάται από τη διαπίστωση πρόδηλης πλάνης εκτιμήσεως.
77. Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να κάνει δεκτό τον πρώτο λόγο αναιρέσεως της Επιτροπής στην υπόθεση C‑38/25 P και τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως στις υποθέσεις C‑48/25 P, C‑54/25 P και C‑55/25 P ως βάσιμους.
3. Επί των λόγων αναιρέσεως που αφορούν την υποχρέωση αιτιολόγησης που υπέχει το Γενικό Δικαστήριο και την εξουσία ελέγχου που διαθέτει
78. Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως στην υπόθεση C‑38/25 P και τον τρίτο λόγο αναιρέσεως στις υποθέσεις C‑48/25 P, C‑54/25 P και C‑55/25 P, η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από την EFSA, υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο παρέβη την υποχρέωση αιτιολόγησης που υπέχει (50) και υπερέβη την εξουσία δικαστικού ελέγχου που διαθέτει (51).
79. Οι αναιρεσίβλητοι θεωρούν ότι τα επιχειρήματα της Επιτροπής είναι απαράδεκτα και ότι, εν πάση περιπτώσει, το Γενικό Δικαστήριο ούτε παρέβη την υποχρέωση αιτιολόγησης που υπέχει ούτε άσκησε έλεγχο τέτοιας έντασης που να υπερβαίνει την εξουσία που διαθέτει.
80. Συμμερίζομαι την άποψη των αναιρεσιβλήτων.
81. Όσον αφορά τον ισχυρισμό ότι το Γενικό Δικαστήριο παρέλειψε να αιτιολογήσει την απόφασή του, πρέπει να υπομνησθεί ότι πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ της ύπαρξης αιτιολογίας, η οποία απαιτείται από το άρθρο 296 ΣΛΕΕ, και του ζητήματος κατά πόσον η εν λόγω αιτιολογία είναι βάσιμη. Μόνον ένα επιχείρημα που αφορά την ύπαρξη αιτιολογίας μπορεί να θεωρηθεί ότι εμπίπτει στο άρθρο 296 ΣΛΕΕ (52). Ωστόσο, είναι προφανές ότι η Επιτροπή δεν ισχυρίζεται ότι οι αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις στερούνται αιτιολογίας. Αντιθέτως, επικρίνει το περιεχόμενο της εν λόγω αιτιολογίας στα επίμαχα εδάφια. Δεδομένου ότι τέτοιου είδους επιχειρήματα δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 296 ΣΛΕΕ, η επιχειρηματολογία της Επιτροπής πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη κατά το μέτρο αυτό.
82. Όσον αφορά τον ισχυρισμό ότι το Γενικό Δικαστήριο υπερέβη την εξουσία δικαστικού ελέγχου που διαθέτει, πρώτον, και αντιθέτως προς ό,τι υποστηρίζει η Επιτροπή, το Γενικό Δικαστήριο δεν προέβη σε πλήρη έλεγχο των πραγματικών διαπιστώσεων της Επιτροπής σχετικά με το άρθρο 8 του κανονισμού 1925/2006 και, ως εκ τούτου, [δεν] υπερέβη την εξουσία ελέγχου που διαθέτει όσον αφορά τις επιστημονικές αξιολογήσεις (53). Αντιθέτως, το δικαστήριο αυτό εξέτασε την εκ μέρους της Επιτροπής ερμηνεία του άρθρου 8, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 1925/2006, σε σχέση με την οποία, όπως εξέθεσα, έκρινε εσφαλμένα ότι οι διατάξεις αυτές θέτουν σωρευτικές προϋποθέσεις. Δεδομένου ότι τα δικαστήρια της Ένωσης έχουν πλήρη δικαιοδοσία για την ερμηνεία του δικαίου, το επιχείρημα της Επιτροπής πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο στο μέτρο αυτό. Δεύτερον, στο μέτρο που η Επιτροπή θεωρεί ότι το Γενικό Δικαστήριο υποκατέστησε την αιτιολογία της EFSA με τη δική του, καθόσον κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «ούτε από την επιστημονική γνώμη του 2017 ούτε από κάποιο στοιχείο της δικογραφίας προκύπτει ότι οι διατάξεις του προσβαλλόμενου κανονισμού θεσπίστηκαν λόγω του ότι οι επίμαχες ουσίες και τα επίμαχα παρασκευάσματα θα συνιστούσαν, με άλλον τρόπο, δυνητικό κίνδυνο για τους καταναλωτές» (54) είναι σαφές ότι η διαπίστωση αυτή αποτελεί πραγματική διαπίστωση η οποία αφορά απλώς και μόνον ό,τι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι περιείχε η δικογραφία. Η εν λόγω κρίση δεν συνιστά επιστημονική αξιολόγηση. Επομένως, το επιχείρημα αυτό, καθόσον επιχειρεί να αμφισβητήσει μια πραγματική διαπίστωση στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο χωρίς να προβάλει ενδεχόμενη παραμόρφωση των πραγματικών περιστατικών, πρέπει επίσης να κριθεί απαράδεκτο.
83. Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απορρίψει τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως της Επιτροπής στην υπόθεση C‑38/25 P και τον τρίτο λόγο αναιρέσεως στις υποθέσεις C‑48/25 P, C‑54/25 P και C‑55/25 P ως εν μέρει απαράδεκτους και εν μέρει αβάσιμους.
IV. Συνέπειες
84. Ο πρώτος λόγος αναιρέσεως στην υπόθεση C‑38/25 P και ο πρώτος και ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως στις υποθέσεις C‑48/25 P, C‑54/25 P and C‑55/25 P είναι βάσιμοι. Κατά συνέπεια, οι αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις πρέπει να αναιρεθούν. Ωστόσο, δεδομένου ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν εξέτασε όλους τους λόγους ακυρώσεως που προβλήθηκαν πρωτοδίκως, το Δικαστήριο δεν είναι σε θέση να αποφανθεί οριστικά και οφείλει να αναπέμψει τις οικείες υποθέσεις ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου (55).
V. Πρόταση
85. Προτείνω στο Δικαστήριο:
– να αναιρέσει τις αποφάσεις της 13ης Νοεμβρίου 2024, Aloe Vera of Europe κατά Επιτροπής (T‑189/21, EU:T:2024:802), της 13ης Νοεμβρίου 2024, Aboca κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑302/21, EU:T:2024:808), της 13ης Νοεμβρίου 2024, Ortis κατά Επιτροπής (T‑271/21, EU:T:2024:804), και της 13ης Νοεμβρίου 2024, Synadiet κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑274/21, EU:T:2024:806),
– να αναπέμψει τις υποθέσεις ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προς εξέταση των λοιπών λόγων ακυρώσεως, και
– να επιφυλαχθεί ως προς τα δικαστικά έξοδα.
1 Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.
2 Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με την προσθήκη βιταμινών και ανόργανων συστατικών και ορισμένων άλλων ουσιών στα τρόφιμα (ΕΕ 2006, L 404, σ. 26).
3 Αποφάσεις της 13ης Νοεμβρίου 2024, Aloe Vera of Europe κατά Επιτροπής (T‑189/21, στο εξής: απόφαση Aloe Vera of Europe κατά Επιτροπής, EU:T:2024:802), της 13ης Νοεμβρίου 2024, Aboca κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑302/21, στο εξής: απόφαση Aboca κ.λπ. κατά Επιτροπής, EU:T:2024:808), της 13ης Νοεμβρίου 2024, Ortis κατά Επιτροπής (T‑271/21, στο εξής: απόφαση Ortis κατά Επιτροπής, EU:T:2024:804), και της 13ης Νοεμβρίου 2024, Synadiet κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑274/21, στο εξής: απόφαση Synadiet κ.λπ. κατά Επιτροπής, EU:T:2024:806) (στο εξής από κοινού: αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις).
4 Κανονισμός της Επιτροπής, της 18ης Μαρτίου 2021, για την τροποποίηση του παραρτήματος ΙΙΙ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1925/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά είδη φυτών που περιέχουν παράγωγα του υδροξυανθρακενίου (ΕΕ 2021, L 96, σ. 6).
5 Βλ., μεταξύ άλλων, κανονισμό (ΕΚ) 1924/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με τους ισχυρισμούς διατροφής και υγείας που διατυπώνονται για τα τρόφιμα (ΕΕ 2006, L 404, σ. 9), και κανονισμό (ΕΕ) 1169/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2011, σχετικά με την παροχή πληροφοριών για τα τρόφιμα στους καταναλωτές, την τροποποίηση των κανονισμών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 και (ΕΚ) αριθ. 1925/2006 και την κατάργηση της οδηγίας 87/250/ΕΟΚ της Επιτροπής, της οδηγίας 90/496/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της οδηγίας 1999/10/ΕΚ της Επιτροπής, της οδηγίας 2000/13/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, των οδηγιών της Επιτροπής 2002/67/ΕΚ και 2008/5/ΕΚ και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 608/2004 της Επιτροπής (ΕΕ 2011, L 304, σ. 18).
6 Βλ. αιτιολογικές σκέψεις 3 και 4 του κανονισμού 1925/2006. Βλ. επίσης πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προσθήκη βιταμινών και μετάλλων και ορισμένων άλλων ουσιών στα τρόφιμα, COM(2003) 671 τελικό (στο εξής: πρόταση κανονισμού για τις προσθήκες), σ. 3.
7 Πρβλ. αιτιολογικές σκέψεις 1, 2 και 22, καθώς και άρθρο 1, παράγραφος 1, και άρθρο 10 του κανονισμού 1925/2006. Βλ., επίσης, πρόταση κανονισμού για τις προσθήκες, σ. 1.
8 Πρβλ. αιτιολογικές σκέψεις 14 και 22, καθώς και άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού 1925/2006.
9 Βλ. αιτιολογική σκέψη 12 του κανονισμού 1925/2006.
10 Βλ. πρόταση κανονισμού για τις προσθήκες, σημείο 21.
11 Βλ. αιτιολογική σκέψη 20 του κανονισμού 1925/2006.
12 Βλ. αιτιολογική σκέψη 1 του κανονισμού 1925/2006.
13 Βλ. αιτιολογική σκέψη 20 του κανονισμού 1925/2006. Βλ. επίσης αιτιολογική σκέψη 2 του κανονισμού αυτού με παρόμοια διατύπωση.
14 Βλ. άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 1925/2006, το οποίο ορίζει ότι «[μ]ε την επιφύλαξη των κανόνων του παρόντος κανονισμού, σε τρόφιμα μπορούν να προστίθενται μόνον οι βιταμίνες ή/και τα ανόργανα συστατικά που απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι, με τις μορφές που απαριθμούνται στο Παράρτημα ΙΙ».
15 Βλ. άρθρο 4 του κανονισμού 1925/2006, το οποίο καθορίζει τις κατηγορίες προϊόντων στις οποίες δεν μπορούν να προστίθενται βιταμίνες και ανόργανα συστατικά.
16 Βλ. άρθρο 6 του κανονισμού 1925/2006, το οποίο καθορίζει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορούν να προστίθενται στα τρόφιμα βιταμίνες και ανόργανα συστατικά.
17 Βλ. άρθρο 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 1925/2006 (η υπογράμμιση δική μου). Παρόμοια διατύπωση περιλαμβάνεται στην αιτιολογική σκέψη 2 του ίδιου κανονισμού.
18 Βλ. άρθρο 8, παράγραφος 2, του κανονισμού 1925/2006.
19 Πρβλ. αποφάσεις Aloe Vera of Europe κατά Επιτροπής (σκέψη 4), Aboca κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψη 5), Ortis κατά Επιτροπής (σκέψη 3), και Synadiet κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψη 3).
20 Βλ. αποφάσεις Aloe Vera of Europe κατά Επιτροπής (σκέψη 4), Aboca κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψη 5), Ortis κατά Επιτροπής (σκέψη 3), και Synadiet κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψη 3).
21 Βλ. Aloe Vera of Europe κατά Επιτροπής (σκέψη 4), Aboca κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψη 5), Ortis κατά Επιτροπής (σκέψη 3), και Synadiet κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψη 3).
22 Στην απόφασή του στην υπόθεση Aloe Vera of Europe κατά Επιτροπής (σκέψη 3), το Γενικό Δικαστήριο εξηγεί ότι «[η] Aloe vera είναι ένα είδος αλόης του οποίου το φύλλο αποτελείται από τρία στρώματα, συγκεκριμένα δε το πρώτο είναι ένας παχύς πράσινος εξωτερικός φλοιός που προστατεύει το φυτό από τις αντίξοες καιρικές συνθήκες, το δεύτερο είναι ένα ενδιάμεσο στρώμα αποτελούμενο από υποκίτρινο οπό που περιέχει [HAD] και το τρίτο είναι ένα νωπό και διαφανές εσωτερικό στρώμα ζελατινώδους υγρού που περιέχει τις θρεπτικές ουσίες του φυτού [...]».
23 EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food, «Safety of hydroxyanthracene derivatives for use in food», EFSA Journal, τόμος 16, τεύχος 1, 5090, 2018, σ. 19, διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://doi:10.2093/j.efsa.2018.5090 (στο εξής: γνώμη της EFSA του 2017).
24 Πρβλ. αποφάσεις Aloe Vera of Europe κατά Επιτροπής (σκέψη 5), Aboca κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψη 6), Ortis κατά Επιτροπής (σκέψη 4), και Synadiet κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψη 4).
25 Βλ. γνώμη της EFSA του 2017, σ. 1.
26 Βλ. γνώμη της EFSA του 2017, σ. 69.
27 Πρβλ. EFSA Scientific Committee, «Scientific opinion on genotoxicity testing strategies applicable to food and feed safety assessment», EFSA Journal, τόμος 9, τεύχος 9, 2379, 2011. Διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://doi:10.2903/j.efsa.2011.2379. Βλ., ιδίως, σ. 9, καθώς και ενότητα 4.2 σχετικά με την έκθεση, σ. 23 έως 25.
28 EFSA Scientific Committee, «Clarification of some aspects related to genotoxicity assessment», EFSA Journal, τόμος 15, τεύχος 12, 5113, 2017, σ. 1, διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://doi.org/10.2903/j.efsa.2017.5113. Βλ. επίσης σ. 14 και 15 όσον αφορά τον καθορισμό κατευθυντήριων τιμών με βάση την υγεία για τις γονιδιοτοξικές ουσίες.
29 Αιτιολογική σκέψη 7 του προσβαλλόμενου κανονισμού.
30 Αιτιολογική σκέψη 9 του προσβαλλόμενου κανονισμού.
31 Αιτιολογική σκέψη 11 του προσβαλλόμενου κανονισμού.
32 Βλ. αποφάσεις Aboca κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψη 61), Ortis κατά Επιτροπής (σκέψη 65), και Synadiet κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψη 57).
33 Πρβλ. αποφάσεις Aloe Vera of Europe κατά Επιτροπής (σκέψεις 66 και 67), Aboca κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψεις 90 και 91), Ortis κατά Επιτροπής (σκέψεις 95 και 96), και Synadiet κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψεις 86 και 87).
34 Αξίζει επίσης να επισημανθεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία υπέβαλε αίτηση παρεμβάσεως υπέρ των αναιρεσιβλήτων στην υπόθεση C‑48/25 P. Ωστόσο, δεδομένου ότι η αίτηση αυτή κατατέθηκε μετά τη λήξη της προθεσμίας του άρθρου 190, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, αλλά πριν από την απόφαση για έναρξη της προφορικής διαδικασίας, επετράπη, με απόφαση του Προέδρου του Δικαστηρίου της 23ης Μαΐου 2025, στον εν λόγω μετέχοντα στη διαδικασία να υποβάλει τις παρατηρήσεις του κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, εφόσον διεξαχθεί τέτοια συζήτηση, σύμφωνα με το άρθρο 194 του Κανονισμού Διαδικασίας.
35 EFSA Scientific Committee, «Guidance on safety assessment of botanicals και botanical preparations intended for use as ingredients in food supplements», EFSA Journal, τόμος 7, τεύχος 9, 1249, 2009, σ. 2., διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://doi:10.2093/j.efsa.2009.1249.
36 Βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 13ης Φεβρουαρίου 1979, Granaria (101/78, EU:C:1979:38, σκέψη 4), και της 27ης Ιανουαρίου 2026, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Αναταξινόμηση της κάνναβης) (C‑271/23, EU:C:2026:45, σκέψη 124 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
37 Βλ. αιτιολογική σκέψη 1 του κανονισμού 1925/2006.
38 Πρβλ. αιτιολογική σκέψη 20 του κανονισμού 1925/2006. Η Επιτροπή φρονεί ότι η «ακούσια» παρουσία επιβλαβών ουσιών στα τρόφιμα διέπεται από τον κανονισμό (ΕΟΚ) 315/93 του Συμβουλίου, της 8ης Φεβρουαρίου 1993, για τη θέσπιση κοινοτικών διαδικασιών για τις προσμείξεις των τροφίμων (ΕΕ 1993, L 37, σ. 1), βάσει του οποίου η Επιτροπή μπορεί να καθορίζει μέγιστα επιτρεπτά επίπεδα για τις προσμείξεις στα τρόφιμα.
39 Όπως εξέθεσα στο σημείο 11 των παρουσών προτάσεων, η έτερη διαδικασία αφορά την προσθήκη βιταμινών και ανόργανων συστατικών.
40 Πρβλ. πρόταση κανονισμού για τις προσθήκες, η οποία, στο σημείο 21, επισημαίνει ότι «[ο]ρισμένες φορές η χρήση και η παρουσίασ[η ορισμένων άλλων ουσιών] στην επισήμανση μπορεί να οδηγήσει σε ερωτήματα ως προς το κατά πόσο πρέπει να αντιμετωπιστούν ως συστατικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται στην παρασκευή τροφίμων ή κατά πόσο πρέπει να εξεταστούν ως “προστιθέμενα”. Ανεξάρτητα από την απάντηση στο ερώτημα αυτό, θα ήταν κατάλληλο να ρυθμιστεί η ασφαλής χρήση των ουσιών ή των συστατικών αυτών και, εφόσον είναι αναγκαίο, να απαγορευθεί η χρήση τους δυνάμει του παρόντος προτεινόμενου κανονισμού».
41 Πρβλ. απόφαση Aloe Vera of Europe κατά Επιτροπής (σκέψεις 51 και 59), Aboca κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψεις 75 και 83), Ortis κατά Επιτροπής (σκέψεις 79 και 87), και Synadiet κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψεις 70 και 78).
42 Μολονότι οι αναιρεσίβλητοι στις υποθέσεις C‑54/25 P και C‑55/25 P υποστηρίζουν ότι ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, διότι η Επιτροπή τον προβάλλει για πρώτη φορά κατ’ αναίρεση, είναι σαφές ότι η Επιτροπή απλώς προβάλλει μια επιχειρηματολογία η οποία απορρέει από τις αναιρεσιβαλλόμενες αποφάσεις και αφορά τη φύση των προϋποθέσεων που καθορίζονται με το άρθρο 8, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 1925/2006. Ως εκ τούτου, το επιχείρημα αυτό δεν μπορεί να ευδοκιμήσει· βλ., κατ’ αναλογίαν, αποφάσεις της 29ης Νοεμβρίου 2007, Stadtwerke Schwäbisch Hall κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑176/06 P, EU:C:2007:730, σκέψη 17), και της 10ης Απριλίου 2014, Επιτροπή κατά Siemens Österreich κ.λπ. και Siemens Transmission & Distribution κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑231/11 P έως C‑233/11 P, EU:C:2014:256, σκέψεις 101 και 102).
43 Ήτοι για τις ουσίες που απαριθμούνται στο σημείο 25 των παρουσών προτάσεων.
44 Όπως εξήγησα στο σημείο 22 των παρουσών προτάσεων, η EFSA θεωρεί ότι απλούστατα δεν υπάρχει επίπεδο κάτω από το οποίο η πρόσληψη γονιδιοτοξικών ουσιών δεν έχει επιβλαβείς επιπτώσεις και δεν εγκυμονεί κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία. Ως εκ τούτου, υποστηρίζει ότι δεν μπορεί να καθορίσει κατώτατο όριο για τις γονιδιοτοξικές ουσίες.
45 Υπενθυμίζεται ότι, βάσει της διάταξης αυτής, η Επιτροπή πρέπει να εγγράφει την ουσία ή το συστατικό που περιέχει την επίμαχη ουσία στο μέρος Β του παραρτήματος ΙII και να διευκρινίζει ότι η προσθήκη της στα τρόφιμα ή η χρήση της στην παρασκευή τροφίμων επιτρέπεται μόνο υπό ορισμένους όρους. Ωστόσο, ακόμη και η διάταξη αυτή δεν επιβάλλει ένα όριο κατανάλωσης κάτω από το οποίο η προσθήκη της εν λόγω ουσίας δεν θα δημιουργούσε ανησυχίες για την ανθρώπινη υγεία, ακόμη και αν οι «πρόσθετες απαιτήσεις» που συνδέονται με την εγγραφή στο μέρος Β του παραρτήματος ΙII για τις απαριθμούμενες ουσίες προβλέπουν πράγματι ένα τέτοιο όριο. Βλ., για παράδειγμα, κανονισμό (ΕΕ) 2022/2340 της Επιτροπής, της 30ής Νοεμβρίου 2022, για την τροποποίηση του παραρτήματος ΙII του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1925/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τα εκχυλίσματα πράσινου τσαγιού που περιέχουν 3-γαλλική (-)-επιγαλλοκατεχίνη (ΕΕ 2022, L 310, σ. 7).
46 Πρβλ. άρθρο 3, σημείο 11, του κανονισμού (ΕΚ) 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ας Ιανουαρίου 2002, για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της [EFSA] και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων (ΕΕ 2002, L 31, σ. 1), στο οποίο η έννοια της «αξιολόγησης του κινδύνου» ορίζεται ως «η διαδικασία επιστημονικής βάσης που απαρτίζεται από τέσσερα βήματα: τον προσδιορισμό της πηγής του κινδύνου, τον χαρακτηρισμό της πηγής του κινδύνου, την αξιολόγηση της έκθεσης στον κίνδυνο και τον χαρακτηρισμό του κινδύνου». Βλ., επίσης, κατ’ αναλογίαν, προτάσεις μου στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις Γαλλία κατά Επιτροπής και Επιτροπή κατά CWS Powder Coatings κ.λπ. (C‑71/23 P και C‑82/23 P, EU:C:2025:65, σημεία 75 και 76).
47 Βλ. άρθρο 3, σημείο 12, του κανονισμού 178/2002. Η υπογράμμιση δική μου.
48 Βλ. επίσης, κατ’ αναλογίαν, ανακοίνωση της Επιτροπής για την αρχή της προφύλαξης, COM(2000) 1 τελικό, σ. 15, η οποία αναφέρει ότι «[ό]ταν οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων μαθαίνουν για κάποιο κίνδυνο που απειλεί το περιβάλλον και την υγεία του ανθρώπου, των ζώων ή των φυτών, ο οποίος εάν δεν ληφθούν κάποιες ενέργειες μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις, προκύπτει το ζήτημα της λήψης των κατάλληλων προστατευτικών μέτρων. Οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων πρέπει να ζητούν να τους παρασχεθεί, μέσω διαρθρωμένης προσέγγισης, επιστημονική αξιολόγηση, όσο το δυνατόν πληρέστερη, του κινδύνου για το περιβάλλον ή την υγεία προκειμένου να επιλέξουν τον πλέον πρόσφορο τρόπο δράσης».
49 Όπως εξήγησα ήδη σε σχέση με την ταξινόμηση μιας ουσίας ως επιβλαβούς για την ανθρώπινη υγεία, η Επιτροπή, όταν λαμβάνει μέτρα διαχείρισης του κινδύνου, διαθέτει περιορισμένη διακριτική ευχέρεια πέραν των μέτρων που προβλέπει ο νομοθέτης. Βλ. προτάσεις μου στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις Γαλλία κατά Επιτροπής και Επιτροπή κατά CWS Powder Coatings κ.λπ. (C‑71/23 P και C‑82/23 P, EU:C:2025:65, σημείο 78).
50 Η Επιτροπή προβάλλει το εν λόγω επιχείρημα σε σχέση με τις κρίσεις που περιλαμβάνονται στις αποφάσεις Aloe Vera of Europe κατά Επιτροπής (σκέψεις 58 και 60), Aboca κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψεις 82 και 84), Ortis κατά Επιτροπής (σκέψεις 86 και 88), και Synadiet κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψεις 77 και 79).
51 Η Επιτροπή προβάλλει το εν λόγω επιχείρημα σε σχέση με τις κρίσεις που περιλαμβάνονται στις αποφάσεις Aloe Vera of Europe κατά Επιτροπής (σκέψη 60), Aboca κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψη 84), Ortis κατά Επιτροπής (σκέψη 88), και Synadiet κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψη 79).
52 Πρβλ. αποφάσεις της 18ης Ιουνίου 2015, Ipatau κατά Συμβουλίου (C‑535/14 P, EU:C:2015:407, σκέψη 37 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), και της 10ης Σεπτεμβρίου 2024, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας κ.λπ. (C‑465/20 P, EU:C:2024:724, σκέψη 390 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
53 Βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 1ης Αυγούστου 2025, Γαλλία και Επιτροπής κατά CWS Powder Coatings κ.λπ. (C‑71/23 P και C‑82/23 P, EU:C:2025:601, σκέψη 106 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
54 Βλ. σημείο 78 των παρουσών προτάσεων.
55 Πρβλ. άρθρο 61 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.