–

w imieniu PN, Killybegs Fishing Enterprises Ltd., Killybegs Seafoods Unlimited oraz Killybegs Fishermen’s Organisation Ltd. – D. Conlan Smyth, SC, E. Sweetman, BL, i R. McDonagh, solicitor,

–

w imieniu Sea Fisheries Protection Authority – T.F. Creed, SC, P. McGarry, SC, D. McCarthy, BL, oraz M.A. Cleary i C. Derrig, solicitors,

–

w imieniu Komisji Europejskiej – A. Dawes oraz C. Perrin, w charakterze pełnomocników,

1

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 60 ust. 2 i 6 oraz art. 61 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009 z dnia 20 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system kontroli w celu zapewnienia przestrzegania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 847/96, (WE) nr 2371/2002, (WE) nr 811/2004, (WE) nr 768/2005, (WE) nr 2115/2005, (WE) nr 2166/2005, (WE) nr 388/2006, (WE) nr 509/2007, (WE) nr 676/2007, (WE) nr 1098/2007, (WE) nr 1300/2008, (WE) nr 1342/2008 i uchylającego rozporządzenia (EWG) nr 2847/93, (WE) nr 1627/94 oraz (WE) nr 1966/2006 (Dz.U. 2009, L 343, s. 1; sprostowanie Dz.U. 2015, L 319, s. 21), zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/812 z dnia 20 maja 2015 r. (Dz.U. 2015, L 133, s. 1) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1224/2009”).

2

Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy PN, kapitanem statku rybackiego, Killybegs Fishing Enterprises Ltd i Killybegs Seafoods Unlimited, spółkami prowadzącymi działalność w sektorze rybołówstwa, oraz Killybegs Fishermen’s Organisation Ltd, organizacją reprezentującą producentów ryb, a Sea Fisheries Protection Authority (urzędem ds. ochrony rybołówstwa morskiego, Irlandia) (zwanym dalej „SFPA”) w przedmiocie decyzji tego urzędu o prowadzeniu ważenia złowionych przez wyżej wskazany statek rybacki produktów rybołówstwa w miejscu wyładunku w Irlandii, zanim zostaną one przetransportowane do innego miejsca.

Ramy prawne

Rozporządzenie (UE) nr 1380/2013

3

Artykuł 2 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1380/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie wspólnej polityki rybołówstwa, zmieniającego rozporządzenia Rady (WE) nr 1954/2003 i (WE) nr 1224/2009 oraz uchylającego rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 i (WE) nr 639/2004 oraz decyzję Rady 2004/585/WE (Dz.U. 2013, L 354, s. 22), który określa cele wspólnej polityki rybołówstwa (zwanej dalej „WPRyb”), ma następujące brzmienie:

Rozporządzenie (WE) nr 1224/2009

4

Motyw 29 rozporządzenia nr 1224/2009 ma brzmienie:

5

Zgodnie z art. 4 pkt 18 tego rozporządzenia:

6

Artykuł 5 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Zasady ogólne”, stanowi w ust. 1 i 4:

7

Artykuł 60 tego rozporządzenia, zatytułowany „Ważenie produktów rybołówstwa”, przewiduje w ust. 2 i 6:

8

Artykuł 61 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Ważenie produktów rybołówstwa po przewiezieniu z miejsca wyładunku”, stanowi w ust. 1:

Rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 404/2011

9

Zgodnie z art. 79 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 404/2011 z dnia 8 kwietnia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009 ustanawiającego wspólnotowy system kontroli w celu zapewnienia przestrzegania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa (Dz.U. 2011, L 112, s. 1):

–

w odniesieniu do miejsca przeznaczenia w danym państwie członkowskim to państwo członkowskie przyjęło plan kontroli, o którym mowa w art. 61 ust. 1 [rozporządzenia nr 1224/2009], zgodnie z metodami opartymi na ryzyku opisanymi w załączniku XXI,

Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne

10

W dniu 11 października 2020 r. PN, kapitan statku rybackiego zarejestrowanego w Irlandii, przekazał SFPA uprzednie powiadomienie o przybyciu do portu zgodnie z art. 17 rozporządzenia nr 1224/2009 i przekazał mu informacje na temat wagi złowionych produktów rybołówstwa. Po przybyciu do miejsca wyładunku statek ten został wybrany do kontroli połowów tych produktów w tym miejscu, zgodnie z art. 60 ust. 6 rozporządzenia nr 1224/2009. Kapitan zakwestionował tę kontrolę, która jego zdaniem stwarzała ryzyko wpływu na jakość wspomnianych produktów, w przeciwieństwie do ważenia po przewiezieniu z miejsca wyładunku do zakładu przetwórstwa tych produktów.

11

Z postanowienia odsyłającego wynika, że przed rzeczoną kontrolą SFPA nie przeprowadzał kontroli w miejscu wyładunku, lecz że w szczególności w następstwie przeprowadzonego przez Komisję audytu, który ujawnił istnienie nieprawidłowości i manipulacji w wadzie produktów rybołówstwa w niektórych zakładach przetwórczych tych produktów, organ ten ogłosił, że przeprowadzi więcej kontroli wyrywkowych.

12

Skarżący w postępowaniu głównym wnieśli do High Court (wysokiego trybunału, Irlandia) skargę na decyzję SFPA o dokonaniu ważenia produktów rybołówstwa złowionych przez statek rybacki w miejscu wyładunku. Na poparcie skargi podnieśli oni, że odstępstwo przewidziane w art. 61 ust. 1 rozporządzenia nr 1224/2009, które pozwala na ważenie produktów rybołówstwa po przewiezieniu z miejsca wyładunku, ma pierwszeństwo przed stosowaniem art. 60 ust. 6 tego rozporządzenia. Wyrokiem z dnia 3 listopada 2023 r. sąd ten oddalił tę skargę zasadniczo na tej podstawie, że nawet jeśli ważenie produktów rybołówstwa odbywa się co do zasady po przewiezieniu z miejsca wyładunku, właściwy organ zachowuje możliwość wymagania, aby ważenie to miało miejsce w miejscu wyładunku.

13

Od tego wyroku skarżący w postępowaniu głównym wnieśli apelację do Court of Appeal (sądu apelacyjnego, Irlandia), który jest sądem odsyłającym, który uważa, opierając się na wykładni literalnej art. 61 ust. 1 rozporządzenia nr 1224/2009 oraz na orzecznictwie dotyczącym metod wykładni, że ich skarga powinna zostać oddalona, wyrażając jednocześnie wątpliwości w tym względzie.

14

W tych okolicznościach Court of Appeal (sąd apelacyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:

W przedmiocie pytania prejudycjalnego

15

Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży zasadniczo do ustalenia, czy art. 61 ust. 1 rozporządzenia nr 1224/2009 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy państwo członkowskie przewidziało odstępstwo od art. 60 ust. 2 tego rozporządzenia poprzez przyjęcie planu kontroli zatwierdzonego przez Komisję, właściwy organ tego państwa członkowskiego nie może już wymagać na podstawie art. 60 ust. 6 wspomnianego rozporządzenia, aby każda ilość produktów rybołówstwa wyładowana po raz pierwszy w tym państwie członkowskim była ważona w miejscu wyładunku przed przewiezieniem jej do innego miejsca.

16

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część on stanowi (wyrok z dnia 10 lutego 2022 r., Minister for Agriculture Food and the Marine i SFPA, C‑564/20, EU:C:2022:90, pkt 27 i przytoczone tam orzecznictwo).

17

Z orzecznictwa wynika również, że wykładnia przepisu prawa Unii nie może skutkować pozbawieniem wszelkiej skuteczności (effet utile) jasnego i precyzyjnego brzmienia tego przepisu. W związku z tym jeżeli znaczenie przepisu prawa Unii wynika jednoznacznie z samego jego brzmienia, Trybunał nie może odejść od tej wykładni (wyrok z dnia 20 września 2022 r., VD i SR, C‑339/20 i C‑397/20, EU:C:2022:703, pkt 71 i przytoczone tam orzecznictwo).

18

W pierwszej kolejności z art. 60 ust. 2 rozporządzenia nr 1224/2009 wynika, że „bez uszczerbku dla przepisów szczegółowych” ważenie produktów rybołówstwa odbywa się przy ich wyładunku przed ich przechowywaniem, transportem lub sprzedażą.

19

Artykuł 61 ust. 1 tego rozporządzenia, jako przepis szczególny, przewiduje, że „na zasadzie odstępstwa od art. 60 ust. 2” państwa członkowskie mogą zezwolić na ważenie produktów rybołówstwa po przewiezieniu z miejsca wyładunku, pod warunkiem że te produkty rybołówstwa są przewożone do miejsca przeznaczenia na terytorium danego państwa członkowskiego i że to państwo członkowskie przyjęło plan kontroli zatwierdzony przez Komisję.

20

W tym względzie należy zauważyć, że Irlandia skorzystała z tej możliwości, a plan kontroli został zatwierdzony decyzją wykonawczą Komisji 2012/474/UE z dnia 13 sierpnia 2012 r. w sprawie zatwierdzenia przez Komisję planów kontroli wyrywkowych ważenia produktów rybołówstwa zgodnie z art. 60 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009 oraz planów kontroli ważenia produktów rybołówstwa zgodnie z art. 61 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1224/2009 (Dz.U. 2012, L 218, s. 17).

21

W tym kontekście sąd odsyłający zastanawia się, czy istnienie takiego planu kontroli uniemożliwia danemu organowi kontrolnemu przeprowadzenie ważenia monitorowanego w miejscu wyładunku połowów produktów rybołówstwa na podstawie art. 60 ust. 6 rozporządzenia nr 1224/2009.

22

W tym względzie należy zauważyć, że z brzmienia art. 61 ust. 1 rozporządzenia nr 1224/2009 wynika, iż jedynie „na zasadzie odstępstwa od art. 60 ust. 2” tego rozporządzenia państwa członkowskie mogą zezwolić na ważenie produktów rybołówstwa po przewiezieniu tych produktów z miejsca wyładunku.

23

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wszelkie odstępstwa od zasady należy interpretować w sposób zawężający.

24

Z jednoznacznego brzmienia art. 61 ust. 1 rozporządzenia nr 1224/2009 jasno wynika, że przepis ten wprowadza odstępstwo jedynie w odniesieniu do art. 60 ust. 2 tego rozporządzenia, a nie innych jego przepisów. Nie ma żadnego odniesienia do innych przepisów, takich jak art. 60 ust. 6 wspomnianego rozporządzenia. Wynika z tego, że art. 61 ust. 1 tego rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że nie wprowadza on odstępstwa od art. 60 ust. 6 rozporządzenia nr 1224/2009 i że w związku z tym właściwy organ kontrolny może, na podstawie owego art. 60 ust. 6 tego rozporządzenia, wymagać ważenia produktów rybołówstwa przy nabrzeżu, nawet jeśli istnieje plan kontroli zatwierdzony przez Komisję w rozumieniu art. 61 ust. 1 tego samego rozporządzenia.

25

Literalną wykładnię art. 61 ust. 1 rozporządzenia nr 1224/2009, przedstawioną w pkt 22 i 24 niniejszego wyroku, potwierdza w drugiej kolejności kontekst, w jaki wpisuje się ten przepis, a także cele realizowane przez to rozporządzenie, którego ów przepis stanowi część.

26

W tym względzie, co się tyczy kontekstu, należy zauważyć, że zgodnie z art. 5 ust. 1 i 4 rozporządzenia nr 1224/2009 państwa członkowskie kontrolują działania prowadzone w ramach WPRyb, a każde państwo członkowskie zapewnia, aby kontrola, inspekcja i egzekwowanie były przeprowadzane w szczególności na podstawie zarządzania ryzykiem. Artykuł 4 pkt 18 tego rozporządzenia definiuje pojęcie „zarządzania ryzykiem” jako „systematyczną identyfikację ryzyka i wdrażanie wszelkich środków niezbędnych do ograniczenia urzeczywistnienia się tego ryzyka” oraz jako „[obejmujące] takie działania jak gromadzenie danych i informacji, analiz[a] i ocen[a] ryzyka, przygotowywanie i podejmowanie działań, a także regularne monitorowanie i przegląd procesu oraz jego wyników, w oparciu o międzynarodowe, unijne i krajowe źródła i strategie”. W tym kontekście ważenie produktów rybołówstwa przy wyładunku, zgodnie z art. 60 ust. 6 rozporządzenia nr 1224/2009, może stanowić użyteczne narzędzie oceny ryzyka.

27

Odnośnie do celu realizowanego przez rozporządzenie nr 1224/2009 należy przypomnieć, że rozporządzenie to wpisuje się w ramy WPRyb, której cele, zwłaszcza cel ochrony żywych zasobów wodnych, zostały zdefiniowane w art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1380/2013. Zgodnie z tym przepisem WPRyb zmierza do zapewnienia, aby działalność połowowa i działalność w zakresie akwakultury była zrównoważona środowiskowo w perspektywie długoterminowej oraz zarządzana w sposób spójny z celami w zakresie osiągania korzyści ekonomicznych, społecznych i w dziedzinie zatrudnienia oraz przyczyniania się do dostępności dostaw żywności. Tymczasem, jak twierdzi Komisja w uwagach na piśmie, państwa członkowskie mogą prawidłowo kontrolować wykorzystanie kwot połowowych i przyczyniać się do realizacji celów WPRyb określonych w tym przepisie tylko wtedy, gdy mogą upewnić się, że dysponują dokładnymi i kompletnymi informacjami i danymi na temat uprawnień do połowów, a także, jak wynika z motywu 29 rozporządzenia nr 1224/2009, na temat dokładnej wagi połowów produktów rybołówstwa. Z tego punktu widzenia byłoby sprzeczne z celem WPRyb, jakim jest ochrona żywych zasobów wodnych, gdyby właściwy organ państwa członkowskiego nie był uprawniony do wymagania, aby każda ilość produktów rybołówstwa wyładowana po raz pierwszy w tym państwie członkowskim była ważona w obecności urzędników tego organu przed przewiezieniem ich do innego miejsca wyładunku, zgodnie z art. 60 ust. 6 rozporządzenia nr 1224/2009.

28

W świetle całości powyższych rozważań na zadane pytanie trzeba odpowiedzieć, iż art. 61 ust. 1 rozporządzenia nr 1224/2009 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy państwo członkowskie przewidziało odstępstwo od art. 60 ust. 2 tego rozporządzenia poprzez przyjęcie planu kontroli zatwierdzonego przez Komisję, właściwy organ tego państwa członkowskiego może jednak wymagać na podstawie art. 60 ust. 6 rzeczonego rozporządzenia, aby każda ilość produktów rybołówstwa wyładowana po raz pierwszy w tym państwie członkowskim była ważona w miejscu wyładunku przed przewiezieniem jej do innego miejsca.

W przedmiocie kosztów

29

Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.