1/8161981J00010002.000129141292815CJΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ 3. 12. 1981 — ΥΠΟΘΕΣΗ 1/81PFIZER / EURIM-PHARM<TI><P><IE/></P></TI>

Στην υπόθεση 1/81

πού ἔχει ὡς ἀντικείμενο αίτηση του Landgericht Hamburg πρός τό Δικαστήριο, κατ' ἐφαρμογή του ἄρθρου 177 τῆς συνθήκης ΕΟΚ, μέ τήν ὁποία ζητείται στό πλαίσιο τῆς διαφορᾶς πού εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ

Pfizer Inc., Νέα Ὑόρκη (ΗΠΑ),

καί

Eurim-Pharm GmbH, Piding/Bad Reichenhall (Όμοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας),

ή έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ὡς πρός τήν ερμηνεία τοῦ ἄρθρου 36 της συνθήκης ΕΟΚ,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρῶτο τμήμα)

συγκείμενο ἀπό τους G. Bosco, πρόεδρο τμήματος, Α. O'Keeffe καί Τ. Koopmans, δικαστές,

γενικός εἰσαγγελεύς: F. Capotorti

γραμματεύς: J. A. Pompe, βοηθός γραμματεύς

εκδίδει τήν ἀκόλουθη

<TI><P>ΑΠΟΦΑΣΗ</P></TI><TI><P>Περιστατικά</P></TI>

Τά πραγματικά περιστατικά τῆς υποθέσεως, ἡ εξέλιξη τῆς διαδικασίας καί οἱ παρατηρήσεις πού κατετέθησαν δυνάμει του ἄρθρου 20 του Όργανισμοῦ του Δικαστηρίου τῆς ΕΟΚ ἔχουν συνοπτικῶς ὡς έξης:

<TI><NP><NO.P>I —</NO.P><TXT>Πραγματικά περιστατικά καί διαδικασία</TXT></NP></TI>1.Ή ενάγουσα στην κυρία δίκη, ἡ Pfizer Inc., εἶναι μία μεγάλη ἀμερικανική ἑταιρία φαρμακευτικῶν προϊόντων, ἡ ὁποία έχει θυγατρικής ἐπιχειρήσεις στά περισσότερα Κράτη μέλη τῆς Κοινότητος, ὅπως στην Όμοσπονδιακή Δημοκρατία τῆς Γερμανίας καί στό Ἡνωμένο Βασίλειο. Παρασκευάζει δέ μεταξύ άλλων ένα ἀντιβιοτικό εὐρέος φάσματος, τό όποιο διατίθεται στό εμπόριο ὑπό την ὀνομασία Vibramycin. Στην Όμοσπονδιακή Δημοκρατία τῆς Γερμανίας ή μητρική ἑταιρία εἶναι δικαιοῦχος τόσο του σήματος αὐτοῦ, ὅσο καί του σήματος Pfizer, τά ὀποία έχουν καταχωρισθεί γιά λογαριασμό τῆς στό γερμανικό βιβλίο σημάτων.

Ή γερμανική θυγατρική εταιρία τῆς ἐνα-γούσης, ἡ Pfizer GmbH, πωλεί τό ἀντιβιοτικό Vibramycin σε διάφορα μεγέθη συσκευασίας, τά όποια ἀνταποκρίνονται στον συνηθισμένο τρόπο μέ τόν όποιο οἱ Γερμανοί ιατροί ἐκδίδουν τίς συνταγές τους, δηλαδή σέ συσκευασίες τῶν πέντε, ὀκτώ, δεκαέξι καί σαράντα δισκίων, καθώς καί σέ συσκευασία τῶν ἐκατό, ἡ ὀποία προορίζεται γιά τίς ἀνάγκες τῶν κλινικῶν.

Ή ἐναγομένη στην κυρία δίκη, ἡ Eurim-Pharm GmbH, ἀσχολεῖται μέ τήν εισαγωγή ἀλλοδαπῶν φαρμάκων ἀπό ἄλλα Κράτη μέλη τῆς Κοινότητος στην Όμοσπονδιακή Δημοκρατία τῆς Γερμανίας. Εισάγει δέ τό ἀντιβιοτικό Vibramycin, πού προέρχεται ἀπό τήν Pfizer Ltd., τήν βρετανική θυγατρική ἐταιρία τῆς ἐναγούσης, καί τό διαθέτει στην ἀγορά τῆς Όμοσπονδιακής Δημοκρατίας τῆς Γερμανίας, ἀφοῦ τό ἀνα-συσκευάσει.

Στην Μεγάλη Βρετανία τό προϊόν διατίθεται στην ἀγορά σέ συσκευασίες τῶν δέκα καί τῶν πενήντα δισκίων, τά όποια ευρίσκονται σφραγισμένα άνά πέντε εντός τών λεγομένων πλακιδίων μπλίστερ. Ἐπί του φύλλου πού εἶναι κολλημένο επί τῆς οπίσθιας όψεως τῶν πλακιδίων αυτών αναγράφονται οἱ λέξεις Vibramycin καί Pfizer.

Προκειμένου νά τηρήσει τίς γερμανικές διατάξεις καί συνήθειες, ἡ εναγομένη τοποθετεί αὐτά τά πλακίδια μπλίστερ σέ πτυσσόμενα κυτία πού έχει ἡ ἴδια επινοήσει, χωρίς νά μεταβάλλει τά ἴδια τά πλακίδια ἡ τό περιεχόμενο τους. Ή εμπρόσθια όψη του κυτίου έχει ένα άνοιγμα πού καλύπτεται άπό ενα διαφανές φύλλο, μέσα ἀπό τό όποιο διακρίνονται σαφώς οἱ λέξεις Vibramycin καί — μέ μικρά γράμματα — Pfizer ἐπί του φύλλου τοῦ πλακιδίου μπλίστερ. Ἐπί τῆς ὀπίσθιας ὄψεως του κυτίου ὁ εἰσαγωγεύς έχει θέσει τήν έξης ἐπιγραφή: Ἀντιβιοτικό εὐρέος φάσματος — Παρασκευαστής: Pfizer Ltd., Sandwich, Kent, GB ... — Εἰσαγωγεύς: Eurim-Pharm GmbH, χονδρεμπόριο φαρμάκων, 8229 Piding — συσκευασθέν ἀπό τόν εισαγωγέα: Eurim-Pharm GmbH, 8229 Piding .... Στην συσκευασία αυτή προστίθεται ἕνα δελτίο μέ ἐνδείξεις σχετικές μέ τό φάρμακο, πού ἀνταποκρίνεται στις γερμανικές προδιαγραφές.

2.Ή ἐνάγουσα θεωρεί ὅτι ἡ ἀλλαγή αὐτή της συσκευασίας συνιστά προσβολή τοῦ δικαιώματος πού έχει ἐπί τοῦ σήματος Vibramycin στην Όμοσπονδιακή Δημοκρατία τῆς Γερμανίας.

Στίς 27 Ἰουλίου 1979 ἡ προσφεύγουσα επέτυχε νά ἐκδοθεῖ ἀπό τό Landgericht τοῦ Ἀμβούργου μία ἀπόφαση περί ἀσφαλιστικῶν μέτρων, ἡ ὀποία ἐπεκυρώθη μέ απόφαση τῆς 10ης Αυγούστου 1979. Μέ τήν ἀπόφαση αὐτη ἀπηγορεύθη στην εναγομένη, ὑπό τήν συνηθισμένη ἀπειλή κυρώσεων, νά ἀνασυσκευάζει δισκία Vibramycin μιᾶς ἐπιχειρήσεως Pfizer, πού περιέχονται σέ περιτύλιγμα μπλίστερ, κατά τέτοιο τρόπο, ώστε νά παραμένει ὁρατό ἀπό ἔξω τό σήμα Vibramycin, καθώς καί νά θέτει σέ κυκλοφορία εἴδη σέ τέτοια συσκευασία.

Τό Landgericht του Ἀμβούργου ἀπεφάνθη, μέ τήν ἀπόφαση του τῆς 10ης Αυγούστου 1979, ὅτι ἡ ἐναγομένη διαθέτοντας στην ἀγορά τήν συσκευασία πού εἶχε σχεδιάσει ή ἴδια, προσέβαλλε τό δικαίωμα πού εἶχε ή ενάγουσα ἐπί του σήματος στην Γερμανία. Πράγματι, ἀπό τῆς ἀπόψεως του ενδιαφερομένου κοινού, ἡ ὀνομασία Vibramycin ἐπί τῶν πλακιδίων μπλίστερ, ἡ ὁποία καθίσταται ορατή διά μέσου ἐνός διαφανούς φύλλου τῆς εξωτερικής συσκευασίας, φαίνεται ὡς ἀναπόσπαστο τμῆμα τῆς ἐξωτερικῆς συσκευασίας. Ή πράξη ὅμως αύτη συνιστά προσβολή σήματος, σύμφωνα με τό άρθρο 15 του γερμανικού νόμου περί σημάτων (Warenzeichengesetz). Ό νόμος αυτός δεν άφορᾶ μόνο τό ἀντικείμενο πού ευρίσκεται εντός τῆς συσκευασίας, ἀλλά καί τό ενιαίο εἶδος πού δημιουργείται ἀπό τό ἀντικείμενο αυτό καί την συσκευασία του. Πράγματι, ἡ εγγύηση τῆς προελεύσεως εἶναι ἡ σπουδαιότερη λειτουργία του σήματος, ιδίως στον τομέα τῶν φαρμακευτικῶν προϊόντων, καί ἀποτελεί ἕνα ἀπό τά ειδικά ἀντικείμενα του δικαιώματος ἐπί του σήματος, τά όποια ἀναγνωρίζονται ἀπό τό κοινοτικό δίκαιο, άφορᾶ δε τό ενιαίο εἶδος πρός εμπορία ἐπί του ὁποίου ευρίσκεται τό σήμα του παρασκευαστοῦ. Ἐξ άλλου, ἡ επίθεση του σήματος ἐπί των πλακιδίων μπλίστερ δεν επιφέρει ἀνάλωση του δικαιώματος ἐπί του σήματος, ὅσον άφορᾶ την ἐπίθεση του σήματος ἐπί του εξωτερικού περιτυλίγματος.

Ἐξ άλλου, τό Landgericht ἀπεφάνθη ὅτι ή ενάγουσα δέν παρεβίασε τό κοινοτικό δίκαιο κατά την άσκηση του κατά τό εθνικό δίκαιο δικαιώματός τῆς ἐπί του σήματος. Πράγματι, ἀπό τίς ἀποφάσεις του Δικαστηρίου τῆς 23ης Μαΐου 1978 στην υπόθεση 102/77 (Hoffmann-La Roche κατά Centrafarm, Slg. 1978, σ. 1139) καί τῆς 10ης Όκτωβρίου 1978 στην υπόθεση 3/78 (Centrafarm κατά AHPC, Slg. 1978, σ. 1823) συνάγεται ὅτι ἡ ύπαρξη συγκεκαλυμμένου περιορισμού ἡ αὐθαίρετης διακρίσεως κατά τήν έννοια του ἄρθρου 36 δεύτερο εδάφιο τῆς συνθήκης ΕΟΚ προϋποθέτει τήν ύπαρξη ενός υποκειμενικού στοιχείου; ὑπό τήν έννοια ὅτι ὁ δικαιούχος του σήματος ἀσκεῖ τό δικαίωμά του ἐπί του σήματος μέ σκοπό νά παρακωλύσει τήν ελεύθερη κυκλοφορία τῶν εμπορευμάτων ἐντός της Κοινής Ἀγοράς καί νά στεγανοποιήσει κατ' αυτό τόν τρόπο τίς ἐθνικές ἀγορές μεταξύ τους. Ή ύπαρξη ενός τέτοιου στοιχείου πρέπει νά ἀποδειχθεί ἐνώπιον του δικαστού τῆς ουσίας (πρβλ. προαναφερθείσα υπόθεση 3/78, σκέψη 23).

Κατόπιν εφέσεως τῆς εναγομένης, τό Hanseatisches Oberlandesgericht μετερρύθμισε, μέ ἀπόφαση τῆς 24ης Ἰανουαρίου 1980, τήν ἀπόφαση του Landgericht του Ἀμβούργου καί ἀνεκάλεσε τήν ἀπόφαση περί ἀσφαλιστικών μέτρων.

Στό σκεπτικό του τό Oberlandesgericht άφησε σαφώς ἀνοικτό τό θέμα τῆς προσβολής του κατά τό εθνικό δίκαιο δικαιώματος ἐπί του σήματος και ἐτόνισε ὅτι ή άσκηση πάντως τοῦ δικαιώματος ἐπί του σήματος ἐν προκειμένω ἀποκλείεται ἀπό τά άρθρα 30 καί 36 τῆς συνθήκης ΕΟΚ. Ή ἐνάγουσα δέν δύναται νά ἐπικαλεσθεί τό άρθρο 36 πρώτο εδάφιο τῆς συνθήκης ΕΟΚ, διότι ἡ άσκηση ἀπό τόν δικαιούχο του δικαιώματος ἐπί του σήματος συμβάλλει, λαμβανομένου ὑπ' ὄψη και του συστήματος ἐμπορίας πού ὁ ἴδιος εφαρμόζει, στην τεχνητή στεγανοποίηση των ἀγορών μεταξύ τῶν Κρατών μελών καί ὁδηγεί επομένως σέ συγκεκαλυμμένο περιορισμό τῶν εισαγωγών κατά τήν έννοια του ἄρθρου 36 δεύτερο εδάφιο τῆς συνθήκης ΕΟΚ. Ἕνας τέτοιος περιορισμός θά ὑφίστατο, ἄν δέν ἐπετρέπετο ἡ διάθεση στην γερμανική ἀγορά τῆς συσκευασίας του φαρμάκου πού προορίζεται γιά τήν βρετανική ἀγορά, λόγω του διαφορετικού τρόπου μέ τόν όποιο οἱ Γερμανοί γιατροί ἐκδίδουν τίς συνταγές τους.

Τό δευτεροβάθμιο δικαστήριο ἐτόνισε περαιτέρω ὅτι ἡ ἀλλαγή συσκευασίας τήν ὁποία πραγματοποίησε ἡ ἐναγομένη δέν έθιγε τό ειδικό ἀντικείμενο τοῦ σήματος, δηλαδή τόν προσδιορισμό τῆς προελεύσεως τοῦ προϊόντος. Ή ἀνασυσκευασία στην ὁποία προέβη ἐν προκειμένω ἡ ἐναγομένη ἀφίνει νά φαίνεται ἡ ἀρχική συσκευασία ὑπό τήν μορφή τοῦ πλακιδίου μπλίστερ μέ τό σήμα πού ἔχει τεθεί ἀπό τόν παρασκευαστή, επομένως δέν δίδεται ἡ εντύπωση ὅτι πρόκειται γιά τό ἀρχικό ἐν λόγω προϊόν.

Τήλος, τό Oberlandesgericht παρετήρησε επίσης ὅτι δεν ἔχει σημασία ἄν ἡ ενάγουσα, θέτοντας σέ κυκλοφορία στην Μεγάλη Βρετανία καί στην Γερμανία διαφορετικές συσκευασίες τοῦ φαρμάκου Vibramycin, επεδίωκε την στεγανοποίηση τῶν ἀγορῶν τῶν δύο αυτῶν Κρατών μελών ὡς πρός τό προϊόν αυτό. Ἀρκεῖ, ἀντιθέτως, τά μέτρα πού ὁδηγούν σε στεγανοποίηση τῶν ἀγορών νά δύνανται νά καταλογισθούν στόν δικαιούχο τοῦ σήματος καί νά έχουν αυθαίρετο χαρακτήρα.

3.Ἐπί τῆς ουσίας τῆς υποθέσεως, ἡ ὁποια επί του παρόντος ἐκκρεμεί ενώπιον τοῦ Landgericht τοῦ Ἀμβούργου, ἡ ἐνάγουσα ἰσχυρίσθη ὅτι στόν τομέα τῶν φαρμακευτικών προϊόντων ὡς εμπορεύσιμο εἶδος θεωρείται μόνο τό προϊόν εντός της πλήρους συσκευασίας συνοδευόμενο ἀπό ὅλες τίς ἀναγκαίες πληροφορίες. Μετά τήν ἀντικατάσταση τῆς ἀρχικής συσκευασίας καί τῶν συνημμένων πληροφοριών τοῦ ἀρχικού παρασκευαστοῦ ἀπό νέα συσκευασία δημιουργείται ἕνα νέο ἀμπορεύσιμο εἶδος, τό όποιο χαρακτηρίζεται ὡς προϊόν μέ σήμα, ἐφ' όσον φέρει ἐμφανώς σήμα. Τό τέχνασμα πού ἐχρησιμοποίησε ἐν προκειμένω ἡ ἐναγομένη καθιστώντας ὀρατό τό σήμα Vibramycin πού εἶναι τυπωμένο ἐπί τῆς ὀπίσθιας πλευρᾶς του πλακιδίου μπλί-στερ, διά μέσου ενός ἀνοίγματος τῆς νέας συσκευασίας ισοδυναμεί μέ ἐπίθεση σήματος κατά τήν ἔννοια του γερμανικού νόμου περί σημάτων. Τό δικαίωμα ὅμως του δικαιούχου του σήματος νά ἀντιτάσσεται σέ κάθε χρησιμοποίηση τοῦ σήματος ἐπί τοῦ προϊόντος του, γιά τήν ὁποία δέν έχει δώσει τήν άδεια του, ἀνήκει στό ειδικό ἀντικείμενο του δικαιώματος ἐπί τοῦ σήματος καί δικαιολογεί επομένως τήν εξαίρεση τοῦ ἄρθρου 36 πρώτο εδάφιο της συνθήκης ΕΟΚ.

Τέλος, δέν πληρούνται, κατά τήν ενάγουσα, οἱ προϋποθέσεις τοῦ ἄρθρου 36 δεύτερο εδάφιο τῆς συνθήκης ΕΟΚ, δεδομένου ὅτι στην προκειμένη υπόθεση τό υποκειμενικό στοιχείο πού εἶναι συμφυές πρός τά μέσα αὐθαιρέτων διακρίσεων ἡ συγκεκαλυμμένων περιορισμών δέν ἀνευρίσκεται στό πρόσωπο του δικαιούχου τοῦ σήματος. Ή αιτία τῆς στεγανοποιήσεως τῶν ἀγορών έγκειται ἀποκλειστικώς καί μόνο στόν διαφορετικό τρόπο μέ τόν όποιο έχουν συνηθίσει νά ἐκδίδουν τίς συνταγές τους οἱ ιατροί στό Ἡνωμένο Βασίλειο καί στην Όμοσπονδιακή Δημοκρατία τῆς Γερμανίας.

Ή εναγομένη στην κύρια δίκη ἰσχυρίσθη ενώπιον τοῦ Landgericht ὅτι ἡ ἀνασυ-σκευασία στην ὁποία προέβη δέν προσβάλλει τό κατά τό εθνικό δίκαιο δικαίωμα της ἐναγούσης ἐπί τοῦ σήματος, ἀφοῦ δέν θίγει τό σήμα πού έχει τεθεί ἀπό τόν δικαιούχο ἐπό τοῦ επιδίκου προϊόντος. Ἐξ άλλου, στό ειδικό ἀντικείμενο του δικαιώματος ἐπί τοῦ σήματος κατά τό άρθρο 36 πρώτο ἐδάφιο τῆς συνθήκης ΕΟΚ δέν περιλαμβάνεται ἡ εξουσία, ἡ ὁποια ενδεχομένως παρέχεται ἀπό τό εθνικό δίκαιο στόν δικαιοῦχο τοῦ σήματος, νά ἀπαγορεύει στόν ἀγοραστή του ἐμπορεύματος, τό όποιο φέρει σήμα νομίμως, νά δείχνει τό σήμα αυτό, ἀφοῦ προβεί σέ ἀνασυ-σκευασία τοῦ εμπορεύματος.

Ἀντιθέτως, ἡ άσκηση ἀπό τήν ἐνάγουσα τοῦ δικαιώματός τῆς ἐπί τοῦ σήματος ἀντιβαίνει, γιά τους λόγους πού εξετέθησαν ἀπό τό Hanseatisches Oberlandesgericht, στό άρθρο 36 δεύτερο εδάφιο τῆς συνθήκης ΕΟΚ.

Στό σκεπτικό τῆς διατάξεως περί παραπομπής τό Landgericht τοῦ Ἀμβούργου τονίζει ὅτι εμμένει στην άποψη πού ἐξέφρασε, στην απόφαση του τῆς 10ης Αὐγούστου 1979, ὅτι ἡ εναγομένη προσβάλλει τό κατά τό γερμανικό δίκαιο δικαίωμα τῆς ἐναγούσης ἐπί τοῦ σήματος. Τό γερμανικό δικαστήριο εἶναι πάντως τῆς γνώμης ὅτι ή άσκηση ἀπό τήν ενάγουσα τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπί τοῦ σήματος ὁδηγεί ἐν προκειμένω σέ ποσοτικό περιορισμό τῶν εισαγωγών κατά τήν έννοια τοῦ ἄρθρου 30 της συνθήκης ΕΟΚ. Τό ζήτημα άρα είναι ἄν ἐπιτρέπεται, σύμφωνα μέ τήν εξαίρεση πού εισάγει ἡ διάταξη τοῦ ἄρθρου 36, πρώτο εδάφιο τῆς συνθήκης ΕΟΚ, ή άσκηση ἀπό τήν ἐνάγουσα τοῦ δικαιώματος ἐπί τοῦ σήματος καί ἄν ἡ άσκηση αύτη συνιστᾶ συγκεκαλυμμένο περιορισμό τοῦ ἐμπορίου μεταξύ τῶν Κρατῶν μελῶν, ὁ όποιος ἀπαγορεύεται σύμφωνα μέ τό ἄρθρο 36 δεύτερο ἐδάφιο τῆς συνθήκης ΕΟΚ.

Κατόπιν αυτών, τό Landgericht του Ἀμβούργου ζήτησε ἀπό τό Δικαστήριο τήν έκδοση προδικαστικής ἀποφάσεως, ἐπί τῶν ἀκολούθων ἐρωτημάτων:

1.Ό δικαιούχος ενός σήματος πού προστατεύεται γιά λογαριασμό του στό Κράτος μέλος Α δύναται, βάσει του ἄρθρου 36 τῆς συνθήκης ΕΟΚ, επικαλούμενος αὐτό τό δικαίωμα, νά εμποδίσει ἔνα εισαγωγέα νά ἀγοράζει χονδρικά ἀπό μία θυγατρική ἑταιρία του δικαιούχου του σήματος φάρμακα πού μέ τήν ἄδειά του κυκλοφορούν στό ἐμπόριο ἐντός του Κράτους μέλους Β της Κοινότητος καί φέρουν νομίμως τό σήμα του, νά τά ἀνασυσκευάζει σύμφωνα μέ τίς επικρατούσες στό Κράτος μέλος Α ἀποκλίνουσες συνήθειες τῶν ιατρών ὡς πρός τήν έκδοση συνταγών καί νά τά διαθέτει στό ἐμπόριο ἐντός τοῦ Κράτους μέλους Α σέ μία ἐξωτερική συσκευασία πού έχει ἐπινοηθεῖ ἀπό τόν εισαγωγέα, ἡ ὁποία στην ἐμπροσθία ὄψη τῆς έχει ἕνα άνοιγμα πού καλύπτεται ἀπό ένα διαφανές φύλλο, ἀπό τό όποιο εἶναι ορατή ή διακριτική ένδειξη τοῦ δικαιούχου τοῦ σήματος, ἡ ὁποία ευρίσκεται στην ὁπισθία πλευρά τῆς συσκευασίας μπλί-στερ πού περιβάλλει άμεσα τό φάρμακο;2.Ἀρκεῖ γιά τήν διαπίστωση τῆς υπάρξεως ενός ἀνεπίτρέπτου περιορισμοῦ τοῦ ἐμπορίου, κατά τήν έννοια τοῦ άρθρου 36 δεύτερο ἐδάφιο τῆς συνθήκης ΕΟΚ, ὅτι ἡ άσκηση τοῦ κατά τό εθνικό δίκαιο δικαιώματος ἐπί του σήματος, σέ συσχετισμό μέ τόν τρόπο διαθέσεως του προϊόντος στό εμπόριο ἀπό τόν δικαιοῦχο του σήματος, ὁδηγεῖ ἀντικειμενικῶς σέ στεγανοποίηση τῶν ἀγορῶν μεταξύ τῶν Κρατών μελών, ή ἀπαιτεῖται ἐπί πλέον νά ἀποδεικνύεται ὅτι ὁ δικαιοῦχος του σήματος χρησιμοποιεί τό δικαίωμά του, σέ συσχετισμό μέ τόν τρόπο πού εφαρμόζει γιά τήν διάθεση του προϊόντος στό ἐμπόριο, μέ τόν τελικό σκοπό νά προκαλέσει μία τεχνητή στεγανοποίηση τῶν ἀγορῶν;

4.Ή διάταξη περί παραπομπής του Landgericht τοῦ Ἀμβούργου, τῆς 5ης Νοεμβρίου 1980, πρωτοκολλήθηκε στην γραμματεία του Δικαστηρίου στίς 7 Ἰανουαρίου 1981.

Σύμφωνα μέ τό άρθρο 20 τοῦ Πρωτοκόλλου περί του Όργανισμοῦ τοῦ Δικαστηρίου τῆς ΕΟΚ, κατέθεσαν γραπτές παρατηρήσεις ἡ Pfizer Inc., ενάγουσα στην κυρία δίκη, εκπροσωπούμενη ἀπό τους Helmut Droste, Rolf Pietzeker καί συνεργάτες, δικηγόρους Ἀμβούργου, ἡ Eurim-Pharm GmbH, εναγομένη στην κυρία δίκη, εκπροσωπούμενη ἀπό τους Η. Pflüger, W. Schön, F. Pärn καί συνεργάτες, δικηγόρους Ἀμβούργου, καί ἡ Ἐπιτροπή τῶν Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμένη ἀπό τόν Götz zur Hausen, μέλος της νομικής υπηρεσίας της.

Κατόπιν εκθέσεως τοῦ εισηγητού δικαστού καί μετ' ἀκρόαση τοῦ γενικού εισαγγελέως, τό Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) ἀπεφάσισε τήν έναρξη τῆς προφορικής διαδικασίας χωρίς προηγουμένη διεξαγωγή ἀποδείξεων.

<TI><NP><NO.P>II —</NO.P><TXT>Σύνοψη τῶν γραπτών παρατηρήσεων πού κατετέθησαν ενώπιον του Δικαστηρίου</TXT></NP></TI><TI><P>Ἐπί τοῦ πρώτου ερωτήματος</P></TI>

Ἡ ενάγουσα τῆς κυρίας δίκης παρατηρεί κατ' ἀρχάς ὅτι τό Δικαστήριο, στην μέχρι σήμερα νομολογία του ἐπί τῆς ὁροθετή-σεως έναντι τῆς ἀρχῆς τῆς ελευθερίας τῶν συναλλαγών τῶν κατά τά εθνικά δίκαια δικαιωμάτων ἐπί σημάτων, στά όποια ἀναφέρεται τό άρθρο 36 τῆς συνθήκης ΕΟΚ, ἐβασίζετο στην διαπίστωση τοῦ παραπέμποντας εθνικού δικαστηρίου ὅτι πληρούται ἡ ἀντικειμενική υπόσταση της προσβολής σήματος, σύμφωνα με τους σχετικούς εθνικούς νόμους. Ὅμως καί τό Landgericht του Ἀμβούργου διεπίστωσε, στό σκεπτικό τῆς διατάξεως περί παραπομπής, ὅτι ó τρόπος πού επέλεξε ἡ ἐναγομένη γιά νά ἀνασυσκευάσει τό εισαχθέν εἶδος, τό όποιο έφερε σήμα, συνιστᾶ προσβολή τῶν δικαιωμάτων τῆς ἐναγούσης ἐπί του σήματος.

Ἐν συνεχεία, ἡ ενάγουσα ισχυρίζεται ὅτι τό Δικαστήριο έχει ήδη ἀπαντήσει στό πρῶτο ἐρώτημα στην ἀπόφαση του της 23ης Μαΐου 1978 στην υπόθεση 102/77 (Hoffmann-La Roche κατά Centrafarm, Slg. 1978, σ. 1139), στην οποία έκρινε ὅτι ἀπό τό άρθρο 36 πρῶτο ἐδάφιο τῆς συνθήκης ΕΟΚ επιτρέπεται νά ἀντιτάσσεται ὁ δικαιούχος ενός σήματος πού προστατεύεται συγχρόνως σέ δύο Κράτη μέλη στην διάθεση ενός προϊόντος, πού νομίμως φέρει τό σήμα στό ένα κράτος, στην ἀγορά του άλλου κράτους, ἀφοῦ τό προϊόν αυτό τεθεῖ εντός νέας συσκευασίας, ἐπί της οποίας έχει τεθεῖ τό σήμα ἀπό ένα τρίτο.

Όσο καί ἄν ó τρόπος τῆς θέσεως τοῦ προστατευομένου σήματος τῆς προσφευγούσης ἐπί του φέροντος σήμα προϊόντος τῆς εναγομένης ἀπό τεχνικής ἀπόψεως διαφέρει ἀπό τά πραγματικά περιστατικά τῆς υποθέσεως 102/77, τό Δικαστήριο δεσμεύεται ἀπό τήν διαπίστωση του ἐθνικοῦ δικαστηρίου ὅτι καί αυτή ἡ εναλλακτική τεχνική μέθοδος συνιστά προσβολή του σήματος κατά τό εθνικό δίκαιο. Ἐπί πλέον, ή τεχνική τῆς ἀνασυσκευασίας τῆς εναγομένης δέν δικαιολογεί διαφορετική ερμηνεία τοῦ ἄρθρου 36 τῆς συνθήκης ΕΟΚ.

Κατά συνέπεια, ἡ ἀπάντηση στό πρώτο ἐρώτημα πού υπέβαλε τό Landgericht του Ἀμβούργου πρέπει νά εἶναι καταφατική.

Ή ενάγουσα τονίζει επίσης γενικότερα τήν σημασία πού προσδίδει τό Δικαστήριο, μέ τίς ἀποφάσεις του στίς υποθέσεις 102/77 (ἀνεφέρθη ἀνωτέρω) καί 3/78 (Centrafarm κατά AHPC, Slg. 1978, σ. 1823), στην ἐμπιστοσύνη του καταναλωτού ὅτι τό ἀγοραζό-. μενο προϊόν δέν ἔχει υποστεί καμμία μεταβολή, ἀφ' ὅτου ὁ παρασκευαστής τό ἔθεσε σέ κυκλοφορία. Ή εμπιστοσύνη αὐτή ὡς στοιχείο τῆς ἐγγυήσεως προελεύσεως περιλαμβάνεται στό ειδικό ἀντικείμενο του δικαιώματος ἐπί του σήματος. Γιά αυτόν ἀκριβῶς τόν λόγο τό Δικαστήριο ἐδέχθη ὅτι ὁ δικαιούχος του σήματος έχει δικαίωμα νά ἀντιταχθεί στην ἐπίθεση τοῦ σήματός του ἐπί μιᾶς νέας συσκευασίας.

Σχετικώς ἡ ἐνάγουσα ισχυρίζεται ὅτι ή μορφή μέ τήν ὁποία ὁ παρασκευαστής διαθέτει στην ἀγορά ένα προϊόν μέ σήμα χαρακτηρίζεται ἀπό ένα σήμα. Ό ἀγοραστής συνδέει τό σήμα, καί συνεπώς τήν εμπιστοσύνη του, μέ τήν μορφή αύτη.

Ἐπί πλέον, ἡ ἐμφάνιση τοῦ περιτυλίγματος τῶν φαρμακευτικών προϊόντων, ἰδίως ή προσθήκη ὁρισμένων ἀναγκαίων πληροφοριών, ρυθμίζεται ἀπό τόν νόμο σέ ὅλα τά Κράτη μέλη. Ή ενάγουσα επισημαίνει σχετικώς τους κινδύνους πού δύναται νά προκαλέσει ἡ ἀνασυσκευασία ἀπό τρίτους.

Γιά τόν λόγο αυτό δέν εἶναι δυνατός ἀπό νομικής ἀπόψεως ὁ διαχωρισμός του φαρμακευτικού προϊόντος ἀπό τήν συσκευασία του. Ή μεταβολή τῆς εξωτερικής συσκευασίας του προϊόντος αποτελεί επέμβαση στην αρχική κατάσταση τοῦ φέροντος σήμα προϊόντος, τό όποιο μεταβάλλεται τόσο ἀπό τῆς απόψεως τῆς ασφαλείας του κοινού, οσο καί ἀπό τῆς ἀπόψεως τῆς εγγυήσεως τῆς προελεύσεως.

Ή εναγομένη τῆς κυρίας δίκης παρατηρεί κατ' ἀρχάς ὅτι τό άρθρο 36 πρώτο ἐδάφιο τῆς συνθήκης ΕΟΚ επιτρέπει μόνο τους περιορισμούς τῆς ελευθέρας κυκλοφορίας τῶν ἐμπορευμάτων οἱ όποιοι δικαιολογοῦνται πρός προστασία του εἰδικου ἀντικειμένου τῶν δικαιωμάτων ἐμπορικῆς και βιομηχανικής ιδιοκτησίας. Σύμφωνα μέ την νομολογία τοῦ Δικαστηρίου, τό ειδικό ἀντικείμενο του δικαιώματος ἐπί του σήματος συνίσταται κυρίως στό ἀποκλειστικό δικαίωμα του δικαιούχου του σήματος νά χρησιμοποιήσει τό σήμα αυτό, όταν ένα προϊόν τεθεῖ σε κυκλοφορία γιά πρώτη φορά. Ἐν όψει τῆς κυρίας λειτουργίας τοῦ σήματος, δηλαδή τῆς ἐγγυήσεως της προελεύσεως του προϊόντος πού φέρει τό σήμα, μόνο ὁ δικαιούχος του σήματος έχει δικαίωμα νά προσδιορίσει τό προϊόν δι' ἐπιθέσεως του σήματος.

Ἐνώ, ἐπομένως, τό άρθρο 36 πρώτο ἐδάφιο λαμβάνει ὑπ' ὄψη τά ἐθνικά δίκαια κατά τό ότι ἀπονέμουν στόν δικαιοῦχο του σήματος τό μονοπώλιο τῆς ἐπιθέσεως του σήματος ἐπί τῶν προϊόντων, ἀντιθέτως τό προδικαστικό ερώτημα άφορα ἔνα άλλο πρόβλημα, καί συγκεκριμένα ὅτι τό γερμανικό δίκαιο περί σημάτων ἀπονέμει, κατά τήν άποψη του παραπέμποντος δικαστηρίου, στον δικαιούχο τοῦ σήματος τήν ἐξουσία νά ἀντιταχθεῖ στην ἐμπορία του προϊόντος, ἐπί τοῦ όποιου έχει θέσει τό σήμα του, ἀπό ἔνα τρίτο, ὁ όποιος ἔχει μεταβάλει τήν συσκευασία καί έχει καταστήσει ὁρατά διά μέσου τῆς νέας συσκευασίας τό σήμα πού ἔχει θέσει ὁ δικαιούχος ἐπί τοῦ προϊόντος. Ἐν προκειμένω τό ζήτημα εἶναι ἄν πρέπει νά θεωρηθεί ὡς ειδικό ἀντικείμενο τοῦ δικαιώματος ἐπί τού σήματος, ἐκτός ἀπό τό ἀποκλειστικό δικαίωμα τοῦ δικαιούχου τοῦ σήματος νά τό θέτει ἐπί τῶν προϊόντων, καί τό ἀποκλειστικό δικαίωμα του δικαιούχου, τό όποιο ἐνδεχομένως του ἀπονέμεται ἀπό κάποιο ἐθνικό δίκαιο, νά καθιστά ὁρατό τό σῆμα τό ὁποῖο ὁ ἴδιος έχει θέσει ἐπί τοῦ προϊόντος.

Ή ἀπονομή ἐνός τέτοιου ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος θά ἧταν δυνατό, κατά τήν ἐναγομένη, νά χαρακτηρισθεί ὡς ἰδιαιτε-ρότης τοῦ ἐθνικοῦ δικαίου, πού εἶναι ξένη πρός τό ειδικό ἀντικείμενο του δικαίου περί σημάτων. Τό ειδικό αυτό ἀντικείμενο δέν εἶναι δυνατόν νά προσδιορισθεί παρά μόνο βάσει αὐτοθ τό ὁποιο οἱ νομικοί ὄλων τῶν χωρών τῆς Κοινότητος ἀπό κοινοῦ θεωροῦν ὅτι συνιστά τήν ουσία του δικαιώματος ἐπί του σήματος.

Ή εναγομένη, γιά νά ἀποδείξει τήν έλλειψη κοινών νομικών ἀντιλήψεων στόν τομέα αυτό, παραπέμπει ἀφ' ἑνός μέν στην ἐκτενή ερμηνεία του γερμανικού νόμου περί σημάτων τήν ὁποία ἔδωσε κατ' ἀνάγκη τό Landgericht προκειμένου νά αιτιολογήσει τήν άποψη του, ἀφ' ἐτέρου δέ στό γεγονός ὅτι τό Hanseatisches Oberlandesgericht δέν έλαβε θέση ἐπί τοῦ ζητήματος ἄν υπάρχει ἐν προκειμένω παραβίαση τοῦ ἐθνικοῦ δικαίου περί σημάτων. Ἐξ άλλου, υπάρχουν αντικειμενικές διαφορές μεταξύ τῶν νομικών ἀντιλήψεων στά διάφορα Κράτη μέλη, ὄσον άφορᾶ τίς δευτερεύουσες πλευρές τῆς προστασίας του σήματος.

Τέλος, ἡ ἔκταση τῆς συμπτώσεως τῶν διαφόρων εθνικών δικαίων δέν πρέπει, κατά τήν ἐναγομένη, νά ἀποτελεῖ τό μοναδικό κριτήριο. Ἀντιθέτως, κατά πρώτο λόγο πρέπει νά λαμβάνονται ὑπ' ὄψη οἱ στόχοι τοῦ κοινοτικού δικαίου, σύμφωνα μέ τους ὁποίους πρέπει στό σημείο αυτό νά δοθεί ἀρνητική ἀπάντηση στό υποβληθέν προδικαστικό ερώτημα. Ή ἐναγομένη αναφέρεται σχετικώς στό ἀκόλουθο ἀπόσπασμα ἀπό τίς προτάσεις του γενικού εισαγγελέως Capotorti στην υπόθεση 102/77 (Hoffmann-La Roche κατά Centrafarm): ... ἀκόμη καί ἄν τό ἐσωτερικό δίκαιο ὁρισμένων Κρατών μελών προστατεύει ὁρισμένες παρεπόμενες λειτουργίες του σήματος, ἐν τούτοις ἡ προστασία αύτη δέν δύναται νά γίνει δεκτή στην κοινοτική έννομη τάξη, παρά μόνο ἐφ' ὄσον δέν ἀντίκειται στην πλήρη τήρηση τῆς ἀρχῆς τῆς ελεύθερης κυκλοφορίας τῶν ἐμπορευμάτων ... Ή εθνική νομοθεσία, θεωρία καί νομολογία... έχουν προφανώς βασισθεί στίς ανάγκες πού προσιδιάζουν σέ κάθε ἐσωτερική ἀγορά, ἐνῶ εδώ πρέπει νά ληφθούν ὑπ' ὄψη οἱ ἀνάγκες τῆς Κοινής Ἀγοράς, καθώς καί οἱ νομικές ἐπιταγές τῆς συνθήκης ΕΟΚ (Slg. 1978, σ. 1177).

Ή Ἐπιτροπή τῶν Ευρωπαϊκῶν Κοινοτήτων παρατηρεί κατ' ἀρχάς ὅτι ἡ διατύπωση τοῦ πρώτου προδικαστικού ἐρωτήματος δέν καθίστα πλήρως σαφές τό γεγονός ὅτι ἐπί της συσκευασίας μπλίστερ εἶχε τεθεῖ τό σῆμα ἀπό τόν δικαιούχο του σήματος καί ότι ὁ εἰσαγωγεύς δεν ἐπέφερε μεταβολές στην συσκευασία αύτη.

Ἀκολούθως σκιαγραφεί τό νομολογιακό πλαίσιο εντός του οποίου ἀνακύπτει τό προδικαστικό ἐρώτημα.

Τό ειδικό ἀντικείμενο τοῦ δικαιώματος ἐπί του σήματος συνίσταται ιδίως στην εξασφάλιση υπέρ του δικαιούχου του σήματος του ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ σήματος, ὅταν ἕνα προϊόν τίθεται γιά πρώτη φορά σέ κυκλοφορία, καί στην προστασία του δικαιούχου ἀπό ἀνταγωνιστές πού θά επεδίωκαν νά εκμεταλλευθούν κατ' αθέμιτο τρόπο τήν θέση καί τήν φήμη του σήματος διά τῆς πωλήσεως προϊόντων πού θά έφεραν παρανόμως τό σήμα αυτό (πρβλ: τήν ἀπόφαση τῆς 10ης Όκτωβρίου 1978 στην ὑπόθεση 3/78, Centrafarm κατά AHPC, ὡς ανωτέρω, σκέψη II). Όταν πρόκειται νά διαπιστωθεί ἄν ή συμπεριφορά ενός τρίτου θίγει τήν ύπαρξη του σήματος, ἄν τό θίγει κατ' ουσία, πρέπει νά προσδιορισθεί τό ἀκριβές πεδίο εφαρμογής τοῦ δικαιώματος ἐπί του σήματος. Προς τόν σκοπό αυτό τό Δικαστήριο λαμβάνει ὑπ' ὄψη του τήν κυρία λειτουργία του σήματος, δηλαδή τήν εγγύηση πού παρέχει στον καταναλωτή ἡ τόν τελικῶς χρησιμοποιούντα τό προϊόν ὡς πρός τήν ἀρχική ταυτότητα του προϊόντος μέ τό σήμα (πρβλ. τίς ἀποφάσεις τῆς 31ης Ὁκτωβρίου 1974 στην υπόθεση 16/74, Centrafarm κατά Winthrop, Sig. 1974, σ. 1183, τῆς 22ας Ἰουνίου 1976 στην υπόθεση 119/75, Terrapin κατά Terranova, Sig. 1976, σ. 1039, τῆς 23ης Μαΐου 1978 στην υπόθεση 102/77, ὡς ἀνωτέρω, καί τῆς 10ης Όκτωβρίου 1978 στην υπόθεση 3/78, ὡς ἀνωτέρω). Εἶναι συμφυές προς τήν ἐγγύηση τῆς προελεύσεως τό ὅτι μόνο ὁ δικαιούχος τοῦ σήματος δύναται νά θέτει τό σῆμα ἐπί του εμπορεύματος καί τό ότι ὁ καταναλωτής έχει τήν βεβαιότητα ὅτι ή ἀρχική κατάσταση του προϊόντος δέν μετεβλήθη ἀπό ένα τρίτο χωρίς τήν έγκριση του δικαιούχου του σήματος.

Τό σήμα όμως ἐν προκειμένω οὔτε ἀφηρέθη ούτε μετεβλήθη ἀπό τήν Eurim-Pharm GmbH.

Σύμφωνα μέ τήν Επιτροπή, ἡ επιχειρηματολογία πού ἀνέπτυξε ἡ ενάγουσα στην κυρία δίκη, ὅτι δηλαδή τό δικαίωμα ἐπί του σήματος άφορᾶ τήν συσκευασία μαζί μέ τό περιεχόμενό της, τά όποια πωλούνται στην Γερμανία ὡς αυτόνομο καί ενιαίο εἶδος, δέν ευσταθεί ὑπό τό πρίσμα τοῦ κοινοτικού δικαίου. 'Η κυρία λειτουργία τοῦ σήματος, δηλαδή ἡ ἐγγύηση τῆς προελεύσεως, ἀφορᾶ τό προϊόν μέ τό σήμα, ὄχι τήν συσκευασία του. Ἐφ' ὅσον τό σήμα ευρίσκεται ἐπί τοῦ ἀμεσου περιτυλίγματος του προϊόντος, ή προστασία τοῦ σήματος δέν επεκτείνεται καί στό περαιτέρω ἐξωτερικό περιτύλιγμα. Ή λέξη Vibramycin ἐπί τῆς συσκευασίας μπλίστερ πού περικλείει άμεσα τά δισκία μέ τό φάρμακο έχει τήν έξης ἔννοια: Τό προϊόν πού ευρίσκεται εντός τῆς συσκευασίας αὐτης παρεσκευάσθη ἀπό τόν δικαιούχο τού σήματος Vibramycin ἡ τό σήμα αυτό ετέθη έπί του προϊόντος μέ τήν έγκριση τοῦ δικαιούχου. Ἐπομένως, ἄν ένας τρίτος ἁπλῶς τοποθετήσει εντός νέας συσκευασίας τό προϊόν μέ τό σήμα, χωρίς νά ἐπιφέρει ἀλλαγές στον τρόπο μέ τόν όποιο τό σήμα αυτό έχει τεθεί ἀπό τόν δικαιούχο, αυτό δέν συνιστά χρησιμοποίηση τοῦ σήματος ἐπί τοῦ προϊόντος. Ἀπό τῆς ἀπόψεως αὐτης τά πραγματικά περιστατικά τῆς παρούσης υποθέσεως δέν δύνανται νά συγκριθούν πρός τά πραγματικά περιστατικά τῶν προαναφερθεισῶν υποθέσεων 3/78 καί 102/77.

Ἐπειδή κατά τήν Ἐπιτροπή ἡ κυρία λειτουργία του σήματος δέν ἐνοθεύθη ἀπό τήν πράξη τῆς εναγομένης, δέν ἐθίγη ἡ ύπαρξη τοῦ δικαιώματος τῆς ἐναγούσης ἐπί τοῦ σήματος. Κατά συνέπεια, τό ἄρθρο 36 πρῶτο ἐδάφιο τῆς συνθήκης δέν δύναται νά χρησιμεύσει ὡς δικαιολογία γιά νά ἀπαγορευθεί ἡ πώληση στην Γερμανία τῶν φαρμακευτικών προϊόντων πού εισάγονται ἀπό την Μεγάλη Βρετανία.

<TI><P>Ἐπί του δευτέρου ερωτήματος</P></TI>

Ἡ ενάγουσα τῆς κυρίας δίκης ισχυρίζεται ὅτι το Δικαστήριο έχει ήδη αποφανθεί στην προαναφερθείσα υπόθεση 3/78 επί του δευτέρου ερωτήματος, οπού ἔκρινε ὄτι εἶναι δυνατόν νά υφίσταται συγκεκαλυμμένος περιορισμός του εμπορίου, ἐφ' ὅσον ὁ δικαιούχος ἀποδεδειγμένως χρησιμοποιεί διαφορετικά σήματα γιά τό ἴδιο προϊόν με σκοπό νά στεγανοποιήσει τεχνητῶς τίς ἀγορές.

Συγχρόνως όμως τό Δικαστήριο ἔκρινε ὅτι είναι δυνατόν νά ὑπάρχουν θεμιτοί λόγοι γιά τήν χρησιμοποίηση, ἀπό τόν παρασκευαστή ενός προϊόντος, διαφορετικών σημάτων γιά τό ἵδιο προϊόν στά διάφορα Κράτη μέλη (σκέψη 20).

Οι σκέψεις όμως πού εκτίθενται στην προαναφερθείσα ἀπόφαση δέν περιορίζονται, κατά τήν ενάγουσα, στην χρησιμοποίηση διαφορετικών σημάτων, ἀλλα ισχύουν καί γιά τήν χρησιμοποίηση διαφορετικών μεγεθών συσκευασίας. Γιά τό τελευταίο αὐτό υπάρχουν στην προκειμένη υπόθεση θεμιτοί λόγοι, καί συγκεκριμένα ὁ συχνά πολύ διαφορετικός τρόπος μέ τόν όποιο οἱ ιατροί εκδίδουν τίς συνταγές τους στίς διάφορες χώρες. Τό Δικαστήριο άλλωστε έχει ήδη ἀναγνωρίσει στην προαναφερθείσα υπόθεση 102/77 ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ διάθεση διαφορετικών μεγεθών συσκευασίας ἀνάλογα μέ τίς ἀπαιτήσεις τῆς σχετικής εθνικής ἀγορᾶς.

Ή ἐναγομένη τῆς κυρίας δίκης παρατηρεί ότι τό άρθρο 36 τῆς συνθήκης συνιστά συγκεκριμενοποίηση δύο θεμελιωδών άρχων της συνθήκης, καί συγκεκριμένα της γενικής ἀπαγορεύσεως τῶν διακρίσεων (άρθρο 7) καί τῆς ἀρχής τοῦ ενιαίου της ἀγορᾶς (άρθρο 2). Όπως ἀκριβῶς τό άρθρο 7 περιλαμβάνει κάθε ἀντικειμενική διάκριση λόγω ιθαγενείας, έτσι καί ἡ συγκεκριμενοποίηση του στό άρθρο 36 δεύτερο εδάφιο δέν ἐνδιαφέρεται γιά τά κίνητρα του ενεργούντος.

Ἐπί πλέον, δέν υπάρχει λόγος νά γίνεται διάκριση μεταξύ ἀφ' ενός μέν τῶν ἀντικειμενικών συγκεκαλυμμένων περιορισμών του εμπορίου πού προκαλούνται παραδείγματος χάριν ἀπό μέτρα προστασίας της υγείας ἡ τῶν εθνικών θησαυρών, ἀφ' ετέρου δέ τῶν — ενδεχομένως μάλιστα ἐκ προθέσεως — συγκεκαλυμμένων περιορισμών, πού προκαλούνται ιδίως ἀπό μέτρα προστασίας τῆς βιομηχανικής ιδιοκτησίας.

Ἀπό τήν ἀπόφαση ὅμως στην προαναφερθείσα υπόθεση 102/77 συνάγεται σαφώς, πάντα κατά τήν ἐναγομένη, ὅτι τό Δικαστήριο δέν ἐδέχθη ὅτι εἶναι ἀπαραίτητη ή ύπαρξη ενός ιδιαιτέρου υποκειμενικού σκοπού. Ἀν τό Δικαστήριο στην προαναφερθείσα υπόθεση 3/78 ἀνέφερε ὡς πραγματική περίσταση πού έχει σημασία γιά τήν ἀπόφαση τήν υποκειμενική επιδίωξη του δικαιούχου νά στεγανοποιήσει τίς ἀγορές, πρόκειται γιά ἀτομική ἀξιολόγηση, ή ὁποία ἀποκλείει ἀκριβῶς τήν μεταφορά αὐτοῦ τοῦ τρόπου θεωρήσεως σέ άλλες περιπτώσεις. Ἐξ άλλου, ἡ ἀπόφαση στην υπόθεση 3/78 δέν παρέχει ούτε τήν παραμικρή ένδειξη ὅτι τό Δικαστήριο θέλησε νά διορθώσει ἐκ τῶν υστέρων τήν ἀπόφαση πού εξέδωσε στην υπόθεση 102/77.

Τέλος, ἡ εναγομένη παρατηρεί επίσης ὅτι τό Oberlandesgericht τῆς Καρλσρούης, σέ μία ἀπόφαση τῆς 7ης Σεπτεμβρίου 1978 (GRUR 1978, 712-715), καί τό Hanseatisches Oberlandesgericht, στην ἀπόφαση του της 24ης Ἰανουαρίου 1980, συμφωνούν ὅτι ἀρκεῖ, γιά νά γίνει δεκτή ἡ ύπαρξη συγκεκαλυμμένου περιορισμού του ἐμπορίου μεταξύ τῶν Κρατών μελών κατά τήν έννοια του ἄρθρου 36 δεύτερο εδάφιο, ἡ άσκηση ἀπό τόν δικαιούχο του δικαιώματός του ἐπί του σήματος νά ὁδηγεί ἀντικειμενικῶς σε στεγανοποίηση τῶν ἀγορῶν.

Ή Ἐπιτροπή θεωρεῖ ὅτι τό δεύτερο ερώτημα ἀνακύπτει μόνο σε περίπτωση καταφατικής ἀπαντήσεως στό πρώτο ερώτημα, δηλαδή σε περίπτωση πού ἡ συμπεριφορά τῆς εναγομένης θεωρηθεί πράγματι ὡς προσβολή τῆς ιδίας τῆς υπάρξεως του εν λόγω δικαιώματος ἐπί τοῦ σήματος.

Ἄν θά έπρεπε νά δοθεῖ ἀπάντηση στό δεύτερο ἐρώτημα, θά έπρεπε, κατά τήν Ἐπιτροπή, νά ακολουθηθεί ἡ λύση πού επελέγη στην ἀπόφαση στην υπόθεση 102/77, ἀνάλογη τῆς οποίας εἶναι ἡ παρούσα υπόθεση ἀπό τῆς ἀπόψεως ὅτι σέ δύο Κράτη μέλη τό ἴδιο σήμα προστατεύεται υπέρ του δικαιούχου γιά τό ἴδιο προϊόν.

Ή Ἐπιτροπή παρατηρεί ὅτι πρέπει νά γίνει διάκριση μεταξύ του ιστορικού τῶν δύο αυτών υποθέσεων καί του Ιστορικού της υποθέσεως 3/78, στην ὁποία ὁ δικαιούχος εἶχε στά διάφορα Κράτη μέλη διαφορετικά σήματα γιά τό ἴδιο προϊόν. Σέ μιά τέτοια περίπτωση φαίνεται δικαιολογημένο νά μή θεωρηθεῖ ἡ ἄσκηση τοῦ δικαιώματος ἐπί τοῦ σήματος ὡς συγκεκαλυμμένος περιορισμός τοῦ εμπορίου γιά τόν λόγο καί μόνο ὅτι ἀντικειμενικώς συντελεί σέ στεγανοποίηση τῶν ἀγορών.

<TI><NP><NO.P>III —</NO.P><TXT>Προφορική διαδικασία</TXT></NP></TI>

Κατά τήν συνεδρίαση τῆς 2ας Ἰουλίου 1981 ἀνέπτυξαν προφορικώς τίς παρατηρήσεις τους ἡ ἑταιρία Pfizer Inc., ενάγουσα στην κυρία δίκη, ἐκπροσωπούμενη ἀπό τόν Rolf Pietzker, δικηγόρο Ἀμβούργου, ἡ εταιρία Eurim-Pharm-GmbH, εναγομένη στην κυρία δίκη, ἐκπροσωπούμενη ἀπό τόν F. Pärn, δικηγόρο Ἀμβούργου, ἡ κυβέρνηση της Όμοσπονδιακής Δημοκρατίας τῆς Γερμανίας, ἐκπροσωπούμενη ἀπό τόν Horst Teske, Ministerialrat τοῦ Όμοσπονδιακού Ὑπουργείου Δικαιοσύνης, καί ἡ Ἐπιτροπή τῶν Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ἐκπροσωπούμενη ἀπό τόν Götz zur Hausen, μέλος της νομικής υπηρεσίας της.

Ό γενικός εἰσαγγελεύς ἀνέπτυξε τίς προτάσεις του κατά τήν συνεδρίαση τῆς 8ης Όκτωβρίου 1981.

<TI><P>Σκεπτικό</P></TI>1Μέ διάταξη τῆς 5ης Νοεμβρίου 1980, ἡ ὁποία περιῆλθε στό Δικαστήριο στίς 7 Ἰανουαρίου 1981, το Landgericht τοῦ Ἀμβούργου υπέβαλε, δυνάμει τοῦ άρθρου 177 τῆς συνθήκης ΕΟΚ, δύο προδικαστικά ερωτήματα ὡς πρός τήν ερμηνεία του άρθρου 36 τῆς συνθήκης ΕΟΚ.2Τά ερωτήματα αυτά ἀνέκυψαν στό πλαίσιο μιᾶς διαφορᾶς μεταξύ δύο επιχειρήσεων παρασκευής φαρμάκων, ἡ μία ἀπό τίς όποιες, ἡ ενάγουσα στην κυρία δίκη (στό έξης: Pfilzer), εἶναι δικαιοῦχος ὁρισμένου σήματος σέ πλείονα Κράτη μέλη καί στρέφεται κατά τῆς άλλης επιχειρήσεως, τῆς εναγομένης στην κυρία δίκη (στό έξης: Eurim-Pharm), ἡ οποία αγοράζει ἕνα προϊόν πού φέρει τό σήμα αυτό καί έχει τεθεί σέ κυκλοφορία εντός ενός Κράτους μέλους καί ἡ ὁποία διαθέτει τό προϊόν αυτό στην ἀγορά ἄλλου Κράτους μέλους, ἀφοῦ τό ἀνασυσκευάσει.3Τό επίδικο προϊόν, ἕνα ἀντιβιοτικό εὐρέος φάσματος ὑπό τό όνομα Vibramycin, πωλείται στην Όμοσπονδιακή Δημοκρατία τῆς Γερμανίας ἀπό την γερμανική θυγατρική εταιρία τῆς Pfizer καί προστατεύεται ἀπό σήμα κατατεθέν, δικαιούχος του ὁποίου εἶναι ἡ Pfizer. Τό ἴδιο προϊόν παρασκευάζεται ἀπό τήν βρετανική θυγατρική εταιρία τῆς Pfizer, ἡ ὁποία τό πωλεί, εντός διαφορετικής πάντως συσκευασίας, σέ σημαντικά χαμηλότερες τιμές ἀπό αυτές πού ισχύουν στην Όμοσπονδιακή Δημοκρατία τῆς Γερμανίας.4Ἀφού πληροφόρησε τήν Pfizer γιά τίς προθέσεις της, ἡ Eurim-Pharm άρχισε νά διαθέτει στην Όμοσπονδιακή Δημοκρατία τῆς Γερμανίας τό Vibramycin, τό όποιο ἀγόραζε στην Μεγάλη Βρετανία εντός τῶν ἀρχικῶν συσκευασιῶν τῶν 50 δισκίων, τά όποια εὑρίσκοντο σφραγισμένα ἀνά πέντε εντός τῶν λεγομένων πλακιδίων μπλίστερ. Ἐπί τῶν φύλλων πού ήταν κολλημένα ἐπί τῆς ὀπισθίας ὄψεως τῶν πλακιδίων αυτῶν ἀνεγράφοντο οἱ λέξεις Vibramycin Pfizer. Πρός τόν σκοπό τῆς πωλήσεως του προϊόντος στην Γερμανία ἡ Eurim-Pharm τοποθετούσε κάθε συσκευασία μπλίστερ σέ ἕνα πτυσσόμενο κυτίο πού εἶχε επινοήσει ή ἴδια, χωρίς νά μεταβάλει τά πλακίδια μπλίστερ ἡ τό περιεχόμενό τους. Ή εμπροσθία ὄψη τῶν κυτίων αυτών έχει ἕνα άνοιγμα πού καλύπτεται ἀπό ένα διαφανές φύλλο, μέσα ἀπό τό όποιο διακρίνονται οἱ λέξεις Vibramycin Pfizer πού εἶναι ἀποτυπωμένες ἐπί του φύλλου του ἀρχικού πλακιδίου. Ή ὀπισθία ὄψη τῶν κυτίων φέρει τήν έξης επιγραφή: Ἀντιβιοτικό εὐρέος φάσματος — Παρασκευαστής: Pfizer Ltd., Sandwich, Kent, GB ... — Εἰσαγωγεύς: Eurim-Pharm GmbH, χονδρεμπόριο φαρμάκων 8229 Piding — συσκευασθέν ἀπό τόν εισαγωγέα: Eurim-Pharm, 8229 Piding .... Ό εἰσαγωγεύς τοποθετεί στό κυτίο ἕνα δελτίο μέ ενδείξεις σχετικές με τό φάρμακο, πού ἀνταποκρίνεται στίς γερμανικές προδιαγραφές.5Στην διάταξη περί παραπομπής τό Landgericht κρίνει ὅτι οι ενέργειες τῆς Eurim-Pharm συνιστούν προσβολή τῶν δικαιωμάτων πού έχει ἡ Pfizer δυνάμει του γερμανικού νόμου περί σημάτων. Ἐπειδή ὅμως τό δευτεροβάθμιο δικαιοδοτικό όργανο εἶχε δεχθεῖ σέ προγενέστερη φάση τῆς ιδίας διαδικασίας ὅτι ἡ άσκηση του δικαιώματος ἐπί του σήματος ἀποκλείεται εν προκειμένω ἀπό τά άρθρα 30 καί 36 τῆς συνθήκης ΕΟΚ, τό Landgericht υπέβαλε τά ἀκόλουθα δύο προδικαστικά ἐρωτήματα:

Ι.Ό δικαιούχος ἐνός σήματος πού προστατεύεται γιά λογαριασμό του στό Κράτος μέλος Α δύναται, βάσει του ἄρθρου 36 τῆς συνθήκης ΕΟΚ, επικαλούμενος αυτό τό δικαίωμα, νά εμποδίσει ἔνα εισαγωγέα νά ἀγοράζει χονδρικά ἀπό μιά θυγατρική ἑταιρία του δικαιούχου του σήματος φάρμακα πού μέ τήν ἄδεια του κυκλοφορούν στό εμπόριο εντός του Κράτους μέλους Β της Κοινότητος καί φέρουν νομίμως τό σήμα του, νά τά ἀνασυσκευάζει σύμφωνα μέ τίς επικρατούσες στό Κράτος μέλος Α αποκλίνουσες συνήθειες τῶν ιατρῶν ὡς πρός τήν ἔκδοση συνταγῶν καί νά τά διαθέτει στό εμπόριο εντός του Κράτους μέλους Α σέ μιά εξωτερική συσκευασία πού έχει επινοηθεί ἀπό τόν εισαγωγέα, ἡ ὁποία στην ἐμπροσθία ὄψη τῆς έχει ἕνα άνοιγμα πού καλύπτεται ἀπό ἔνα διαφανές φύλλο, ἀπό τό όποιο εἶναι ὁρατή ή διακριτική ένδειξη του δικαιούχου του σήματος, ἡ ὁποία ευρίσκεται στην ὀπισθία πλευρά τῆς συσκευασίας μπλίστερ πού περιβάλλει άμεσα τό φάρμακο;2.Ἀρκεῖ γιά τήν διαπίστωση τῆς υπάρξεως ενός ἀνεπιτρέπτου περιορισμοῦ τοῦ εμπορίου, κατά τήν ἔννοια του ἄρθρου 36 δεύτερο εδάφιο τῆς συνθήκης ΕΟΚ, ὅτι ἡ άσκηση του κατά τό εθνικό δίκαιο δικαιώματος ἐπί τοῦ σήματος, σέ συσχετισμό μέ τόν τρόπο διαθέσεως του προϊόντος στό εμπόριο ἀπό τόν δικαιούχο του σήματος, ὁδηγεί ἀντικειμενικῶς σέ στεγανοποίηση τῶν ἀγορῶν μεταξύ τῶν Κρατών μελών ἤ απαιτείται ἐπί πλέον νά ἀποδεικνύεται ὅτι ὁ δικαιούχος του σήματος χρησιμοποιεί τό δικαίωμά του, σέ συσχετισμό μέ τόν τρόπο πού ἐφαρμόζει γιά τήν διάθεση του προϊόντος στό εμπόριο, μέ τόν τελικό σκοπό νά προκαλέσει μία τεχνητή στεγανοποίηση τῶν ἀγορῶν;

<TI><P>Ἐπί του πρώτου ερωτήματος</P></TI>6Ὑπενθυμίζεται κατ' ἀρχάς ὅτι, σύμφωνα μέ τήν νομολογία του Δικαστηρίου, όπως ιδίως συνάγεται ἀπό τήν ἀπόφαση του τῆς 23ης Μαΐου 1978 (Hoffmann-La Roche κατά Centrafarm, ὑπόθ. 102/77, Slg. 1978, σ. 1139), ἐνῶ ἡ συνθήκη δέν θίγει τήν ύπαρξη τῶν δικαιωμάτων πού ἀναγνωρίζουν οἱ νομοθεσίες τῶν Κρατών μελών στόν τομέα τῆς ἐμπορικῆς καί βιομηχανικής ιδιοκτησίας, ἐν τούτοις ἡ άσκηση τῶν δικαιωμάτων αυτών εἶναι δυνατόν, ἀνάλογα μέ τίς περιστάσεις, νά περιορίζεται λόγω τῶν απαγορευτικών διατάξεων τῆς συνθήκης. Πράγματι, τό άρθρο 36 επιτρέπει, ὡς εξαίρεση ἀπό τήν θεμελιώδη ἀρχή τῆς ελευθέρας κυκλοφορίας τῶν εμπορευμάτων εντός τῆς Κοινής Ἀγοράς, μόνο τίς ἀποκλίσεις ἀπό τήν ἀρχή αυτή πού δικαιολογούνται πρός προστασία τῶν δικαιωμάτων πού συνιστούν τό ειδικό ἀντικείμενο τῆς εμπορικής καί βιομηχανικής ιδιοκτησίας.7Τό ειδικό ἀντικείμενο του δικαιώματος ἐπί του σήματος συνίσταται κυρίως στην εξασφάλιση υπέρ του δικαιούχου του σήματος του ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος τῆς χρησιμοποιήσεως του σήματος, όταν ἕνα προϊόν τίθεται γιά πρώτη φορά στην κυκλοφορία, καί στην προστασία του δικαιούχου κατ' αυτό τόν τρόπο ἀπό ανταγωνιστές πού θά επεδίωκαν νά εκμεταλλευθούν κατ' αθέμιτο τρόπο τήν θέση καί τήν φήμη του σήματος διά τῆς πωλήσεως προϊόντων πού θά έφεραν παρανόμως τό σήμα αυτό.8Πρός ἀπάντηση του ερωτήματος ἄν τό ἀποκλειστικό αυτό δικαίωμα περιλαμβάνει τήν εξουσία παρεμποδίσεως τῶν τρίτων ἀπό τό νά χρησιμοποιήσουν τό σήμα μετά ἀπό ἀνασυσκευασία του προϊόντος, πρέπει νά ληφθεί ὑπ' όψη ή κυρία λειτουργία τοῦ σήματος, ἡ ὁποία συνίσταται στην εγγύηση, πρός τόν καταναλωτή ἡ τόν τελικῶς χρησιμοποιούντα αυτό, τῆς ταυτότητος τῆς προελεύσεως του προϊόντος μέ τό σήμα, καθώς δίδεται ἡ δυνατότης στόν καταναλωτή νά διακρίνει τό προϊόν αυτό ἀπό τά προϊόντα άλλης προελεύσεως, χωρίς νά υπάρχει κίνδυνος συγχύσεως. Ή εγγύηση αυτή τῆς προελεύσεως σημαίνει ὅτι ὁ καταναλωτής ἡ ὁ τελικῶς χρησιμοποιῶν τό προϊόν δύναται νά εἶναι βέβαιος ὅτι τό προϊόν μέ τό σήμα πού του προσφέρεται δέν ἔχει ἀποτελέσει, σέ κάποιο προηγούμενο στάδιο τῆς εμπορίας καί χωρίς τήν έγκριση του δικαιούχου του σήματος, ἀντικείμενο επεμβάσεως τρίτου ἡ ὁποία επηρέασε τήν ἀρχική κατάσταση του προϊόντος.9Ἀπό τά ἀνωτέρω συνάγεται ὅτι τό δικαίωμα πού ἀναγνωρίζεται στον δικαιούχο του σήματος νά ἀντιτίθεται σέ κάθε χρησιμοποίηση τοῦ σήματος αυτοί), ικανή νά νοθεύσει τήν ὑπ' αυτή τήν έννοια νοούμενη εγγύηση τῆς προελεύσεως, συνιστᾶ ἀπόρροια τοῦ ειδικού ἀντικειμένου του δικαιώματος επί του σήματος.10Μία τέτοια όμως χρησιμοποίηση του σήματος ικανή νά νοθεύσει τήν εγγύηση της προελεύσεως δέν εμφανίζεται σέ περίπτωση, ὅπως ἡ προκειμένη, ὅπου σύμφωνα μέ τίς διαπιστώσεις τοῦ εθνικού δικαστηρίου καί τήν διατύπωση του ερωτήματος πού υποβάλλει, ένας παράλληλος εἰσαγωγεύς προβαίνει στην ἀνασυσκευασία ενός φαρμακευτικού προϊόντος, περιοριζόμενος σέ αντικατάσταση της εξωτερικής συσκευασίας, χωρίς νά θίξει τήν εσωτερική, καί καθιστώντας ὁρατό, διά μέσου τῆς νέας εξωτερικής συσκευασίας, τό σήμα πού εἶχε θέσει ὁ παρασκευαστής ἐπί της.εσωτερικής συσκευασίας.11Πράγματι, ὑπό τίς προϋποθέσεις αυτές ἡ ἀνασυσκευασία δέν συνεπάγεται τόν κίνδυνο νά εκτεθεί τό προϊόν σέ χειρισμούς ἡ επιδράσεις πού νά θίγουν τήν ἀρχική του κατάσταση καί συνεπώς ὁ καταναλωτής ἡ ὁ τελικώς χρησιμοποιῶν αυτό δέν δύναται νά παραπλανηθεί ὡς πρός τήν προέλευση του, ὅταν μάλιστα, ὅπως στην προκειμένη υπόθεση, ὁ παράλληλος εἰσαγωγεύς σημειώνει σαφώς ἐπί της εξωτερικής συσκευασίας ὅτι τό προϊόν παρεσκευάσθη ἀπό θυγατρική εταιρία του δικαιούχου ἐπί του σήματος καί ἀνασυνεσκευάσθη ἀπό τόν ἴδιο.12Τό γεγονός — πού ἄλλωστε δέν ἀναφέρεται στό προδικαστικό ερώτημα — ὅτι ὀ παράλληλος εἰσαγωγεύς ἐτοποθέτησε εντός τῆς εξωτερικής συσκευασίας ἕνα δελτίο με ενδείξεις σχετικές μέ τό φάρμακο δέν ἀλλάζει τό συμπέρασμα αυτό.13Κατά συνέπεια ἡ απάντηση στό πρῶτο ερώτημα εἶναι ὅτι τό άρθρο 36 της συνθήκης έχει τήν έννοια ὅτι ὁ δικαιούχος τοῦ σήματος δέν δύναται νά επικαλεσθεί τό δικαίωμα αυτό γιά νά ἀπαγορεύσει σέ ἕνα εισαγωγέα νά διαθέτει στό εμπόριο ἕνα φαρμακευτικό προϊόν πού παρασκευάζεται σέ άλλο Κράτος μέλος ἀπό θυγατρική επιχείρηση του δικαιούχου τοῦ σήματος καί φέρει τό σήμα αυτό κατόπιν ἀδείας του, ἄν ὁ εἰσαγωγεύς αυτός προέβη σέ ἀνασυσκευασία τοῦ προϊόντος αὐτοῦ περιορισθείς σέ αντικατάσταση τῆς εξωτερικής συσκευασίας, χωρίς νά θίξει τήν εσωτερική, καί καθιστώντας ὁρατό διά μέσου τῆς νέας εξωτερικής συσκευασίας τό σήμα πού έχει θέσει ὁ παρασκευαστής ἐπί τῆς εσωτερικής συσκευασίας, ενῶ συγχρόνως ἀναφέρει σαφώς ἐπί τῆς εξωτερικής συσκευασίας ὅτι τό προϊόν παρεσκευάσθη ἀπό τήν θυγατρική επιχείρηση του δικαιούχου του σήματος καί ἀνασυνεσκευάσθη ἀπό τόν εισαγωγέα.<TI><P>Ἐπί τον δεύτερον ερωτήματος</P></TI>14Ἀπό τήν ἀπάντηση πού ἐδόθη στό πρώτο ερώτημα συνάγεται ὅτι ἡ εξέταση τοῦ δευτέρου ερωτήματος δέν εἶναι πλέον ἀναγκαία γιά νά καταστεῖ δυνατή ή ἔκδοση ἀποφάσεως ἀπό τό εθνικό δικαστήριο ἐπί τῆς εκκρεμούσης ενώπιόν του δίκης.<TI><P>Ἐπί τῶν δικαστικών εξόδων</P></TI>15Τά έξοδα στά όποια υπεβλήθησαν ἡ κυβέρνηση τῆς Όμοσπονδιακής Δημοκρατίας τῆς Γερμανίας καί ἡ Ἐπιτροπή τῶν Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οἱ όποιες κατέθεσαν παρατηρήσεις στό Δικαστήριο, δέν ἀποδίδονται. Δεδομένου ὅτι ή παρούσα διαδικασία έχει ὡς πρός τους διαδίκους τῆς κυρίας δίκης τόν χαρακτήρα παρεμπίπτοντος πού ἀνέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σέ αυτό εναπόκειται νά ἀποφανθεί ἐπί τῶν δικαστικών εξόδων.

Διά ταῦτα

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρῶτο τμῆμα)

κρίνοντας ἐπί τῶν ερωτημάτων πού του υπέβαλε με διάταξη τῆς 5ης Νοεμβρίου 1980 τό Landgericht του Ἀμβούργου ἀποφαίνεται:

Τό ἄρθρο 36 τῆς συνθήκης έχει την ἔννοια ὅτι ὁ δικαιούχος τοῦ σήματος δέν δύναται νά επικαλεσθεί τό δικαίωμα αυτό γιά νά απαγορεύσει σέ ἕνα εισαγωγέα νά διαθέτει στό ἐμπόριο ἕνα φαρμακευτικό προϊόν πού παρασκευάζεται σέ ἄλλο Κράτος μέλος ἀπό θυγατρική επιχείρηση του δικαιούχου τοῦ σήματος καί φέρει τό σῆμα αυτό κατόπιν άδειας του, ἄν ὁ εἰσαγωγεύς αυτός προέβη σέ ἀνασυσκευασία του προϊόντος αυτού περιορισθείς σέ ἀντικατάσταση τῆς εξωτερικής συσκευασίας, χωρίς νά θίξει τήν εσωτερική, καί καθιστώντας ὁρατό διά μέσου τῆς νέας εξωτερικῆς συσκευασίας τό σήμα πού έχει θέσει ο παρασκευαστής ἐπί τῆς εσωτερικής συσκευασίας, ἐνῶ συγχρόνως ἀναφέρει σαφῶς ἐπί τῆς ἐξωτερικής συσκευασίας ὅτι τό προϊόν παρε-σκευάσθη ἀπό τήν θυγατρική επιχείρηση του δικαιούχου του σήματος καί ἀνασυνεσκευάσθη ἀπό τόν εισαγωγέα.

Bosco

O'Keeffe

Koopmans

Ἐδημοσιεύθη σέ δημοσία συνεδρίαση στό Λουξεμβούργο στίς 3 Δεκεμβρίου 1981.

Ὁ γραμματεύς

A. Van Houtte

Ό πρόεδρος του πρώτου τμήματος

G. Bosco