Overwegende dat de feiten, het procesverloop en de krachtens artikel 20 van 's Hofs EEG-Statuut ingediende opmerkingen kunnen worden samengevat als volgt:
<TI><NP><NO.P>I —</NO.P><TXT>Feiten en procesverloop</TXT></NP></TI>Verzoeker in het hoofdgeding, een Belgisch onderdaan, volgde een ingenieursstudie in België van 1950 tot 1954 en in Frankrijk van 1954 tot 1956. Na vervulling van zijn militaire dienst in België werkte hij in Frankrijk van 1958 tot 1960. Hij zette zijn studie voort in de Verenigde Staten van 1960 tot 1963 en ging opnieuw in Frankrijk werken van 1964 tot 1965. Tussen 1966 en 1970 werkte hij in de Verenigde Staten en sedert 1971 is hij in België werkzaam.
Ingevolge de Belgische wet kan een werknemer in het kader van de algemene pensioenregeling voor werknemers zijn studietijdvakken met arbeidstijdvakken doen gelijkstellen na betaling van bijdragen. Met een beroep op deze bepalingen diende Liégeois bij het bevoegde Belgische verzekeringsorgaan, de Rijksdienst voor Werknemers pensioenen (RDWP), verweerder in het hoofdgeding, een aanvraag in voor de inaanmerkingneming van zijn twee studietijdvakken (1. 1. 1951 tot 31. 8. 1954 en 1. 9. 1960 tot 31. 8. 1963).
Bij besluit van 23 januari 1974 wees de RDWP dit verzoek af op grond dat betrokkene niet voldeed aan een der Belgische wettelijke voorwaarden voor de inkoop van studietijdvakken, namelijk dat hij na zijn studie allereerst een beroepsactiviteit heeft verricht, waardoor hij onder te toepassing valt van de Belgische wettelijke regeling inzake werknemerspensioenen.
Op 21 februari 1974 stelde Liégeois tegen dit besluit van de RDWP beroep in bij de Arbeidsrechtbank te Charleroi, waartoe hij betoogde dat de verzekeringstijdvakken die hij aanstonds na zijn studie in Frankrijk had vervuld, ingevolge artikel 9, lid 2, van verordening 1408/71 moesten worden aangemerkt als in België vervulde verzekeringstijdvakken.
Artikel 9, lid 2, van verordening 1408/71 bepaalt:
Indien de wetgeving van een Lid-Staat de toelating tot de vrijwillige of vrijwillig voortgezette verzekering afhankelijk stelt van de vervulling van tijdvakken van verzekering, worden, voorzover nodig, de tijdvakken van verzekering of van wonen welke krachtens de wetgeving van een andere Lid-Staat vervuld zijn, in aanmerking genomen alsof het tijdvakken van verzekering betrof, welke krachtens de wetgeving van eerstbedoelde Staat vervuld waren.
Van mening dat de uitspraak in het hoofdgeding afhing van de uitlegging van bepalingen van gemeenschapsrecht, besloot de Arbeidsrechtbank te Charleroi bij vonnis van 9 september 1976 het geding te schorsen en het Hof krachtens artikel 177 EEG-Verdrag de volgende prejudiciële vragen voor te leggen:
- 1.Is de voorwaarde van artikel 7, paragraaf 1, le, van het Belgisch Koninklijk Besluit van 21 december 1967 tot vaststelling van het algemeen reglement betreffende het rust- en overlevingspensioen voor werknemers — inhoudende dat de werknemer die studietijdvakken in aanmerking wil doen nemen, moet bewijzen dat hij uit hoofde van beroepsarbeid die hij in de eerste plaats na zijn studie heeft verricht, onder de toepassing valt van het Belgisch Koninklijk Besluit nr. 50 van 24 oktober 1967 betreffende dezelfde pensioenen —, een clausule die de toelating tot de vrijwillige of vrijwillig voortgezette verzekering afhankelijk stelt van de verplichting een verzekeringstijdvak te vervullen, in de zin van artikel 9, lid 2, van verordening 1408/71/EEG, ofwel een clausule in de zin van een andere gemeenschapsbepaling?
- 2.Zo neen, kan de werknemer van Belgische nationaliteit dan aanspraak maken hetzij op gelijkheid van behandeling in de zin van artikel 3, lid 1, van verordening 1408/71, hetzij op inaanmerkingneming van het in Frankrijk vervulde tijdvak van verzekering alsof het eeen tijdvak betrof dat krachtens de Belgische wetgeving was vervuld in de zin van artikel 45, lid 1, dier verordening, dat wil zeggen voor het verkrijgen, het behoud of het herstel van het recht op uitkeringen krachtens de ouderdoms- en overlijdensverzekering (pensioenen), of in de zin van enige andere gemeenschapsbepaling?
Het verwijzingsvonnis is ingekomen ter griffie van het Hof op 28 september 1976.
Het Hof heeft, op rapport van de rechter-rapporteur en gehoord de advocaat-generaal, besloten zonder instructie tot de mondelinge behandeling over te gaan.
<TI><NP><NO.P>II —</NO.P><TXT>Samenvatting van de bij het Hof ingediende schriftelijke opmerkingen</TXT></NP></TI>Verzoeker in bet hoofdgeding merkt op dat hij in de positie verkeert van een werknemer die zich binnen de Gemeenschap verplaatst. De inaanmerkingneming van studietijdvakken voor de vaststelling van rechten op werknemerspensioen levert duidelijk een geval op van toelating tot een vrijwillige of vrijwillig voortgezette verzekering. Artikel 7, paragraaf 1, sub 1, van het Belgisch Koninklijk Besluit van 21 december 1967, dat deze toelating afhankelijk stelt van het bewijs dat na de studie allereerst een beroepsarbeid is verricht, welke de toepassing van het Belgisch Koninklijk Besluit nr. 50 meebrengt, stelt de toelating tot de vrijwillige of vrijwillig voortgezette verzekering in feite afhankelijk van de vervulling van een verzekeringstijdvak. Derhalve zijn termen aanwezig voor toepassing van artikel 9, lid 2, van verordening 1408/71.
Eveneens zijn termen aanwezig voor toepassing van artikel 45 van verordening 1408/71 — zoals gewijzigd bij verordening 2864/72, artikelen 1-13 —, daar de Belgische wettelijke regeling het verkrijgen, het behoud of het herstel van het recht op ouderdomsuitkeringen en pensioen afhankelijk stelt van de vervulling van tijdvakken van verzekering of van wonen. Volgens deze gemeenschapsregeling moet net zozeer rekening worden gehouden met elk tijdvak, vervuld krachtens de wettelijke regeling van een andere Staat, in casu Frankrijk.
Verweerder in het hoofdgeding refereert zich aan 's Hofs oordeel. Hij merkt slechts op dat Liégeois door de verplichte betaling van bijdragen aan de Franse sociale zekerheid voldoet aan de gestelde voorwaarden voor inaanmerkingneming van zijn studietijdvakken, ingeval het Hof zou oordelen dat ingevolge artikel 9, lid 2, en artikel 45, lid 1, van verordening 1408/71 de verzekeringstijdvakken, vervuld onder de wettelijke regeling van één Lid-Staat, moeten worden geacht te zijn vervuld onder de wettelijke regeling van elke andere Lid-Staat.
Volgens de Commissie doet zich in casu eigenlijk maar één probleem voor, namelijk of in verband met verordening 1408/71 de voorwaarde dat men na zijn studie allereerst onderworpen moet zijn geweest aan de Belgische sociale zekerheidswetgeving, kan worden tegengeworpen aan een werknemer die zijn studietijdvakken als arbeidstijdvakken wil inkopen, wanneer die werknemer na zijn studie eerst onderworpen is geweest aan de sociale zekerheidswetgeving van een andere Lid-Staat.
Studenten zijn volgens de Belgische wetgeving niet zoals in Frankrijk verplicht aangesloten bij de algemene sociale verzekering. Tijdvakken van militaire dienst worden naar Belgisch recht met tijdvakken van arbeid als werknemer gelijkgesteld voor de toepassing van de algemene pensioenregeling, op voorwaarde dat de betrokkene bij inlijving in het leger als werknemer in België was tewerkgesteld of de hoedanigheid van werknemer binnen drie jaar na afloop van de militaire dienst heeft verkregen en gedurende tenminste een jaar heeft behouden.
Het komt de Commissie voor dat in een stelsel van coördinatie van de sociale ze kerheidswetgevingen der Lid-Staten de eis van onderworpenheid aan de Belgische wetgeving — overigens begrijpelijk in verband met het systeem van berekening van de bijdragen voor de inkoop van de studietijdvakken — remmend werkt op het vrije verkeer van werknemers binnen de Gemeenschap.
Bij de toepassing van artikel 9, lid 2, van verordening 1408/71 doen zich twee problemen voor, en wel ten eerste of artikel 7 van het Belgisch Koninklijk Besluit van 21 december 1967 moet worden beschouwd als een vrijwillige verzekering. In de gemeenschapsverordeningen wordt dit begrip nergens gedefinieerd. Daar echter de betaling van bijdragen voor de inkoop van studietijdvakken ter vrije keuze van de betrokkene staat, lijdt het geen twijfel dat een dergelijke inkoop een vrijwillig karakter heeft. Maar kan dan de eis van verplichte onderworpenheid aan de Belgische wetgeving bij de eerste tewerkstelling na de studie zo worden opgevat dat de toelating tot die verzekering afhankelijk wordt gesteld van de vervulling van tijdvakken van verzekering, zoals artikel 9, lid 2, zegt? De enige voorwaarde voor de toepassing dezer bepaling is dat men op enig tijdstip in de betrokken Lid-Staat werknemer is geweest. Artikel 1, sub a, iii, van verordening nr. 1408/71 — bepalende dat werknemer in de zin der verordening eenieder is die vrijwillig is verzekerd, mits hij tevoren in het kader van een voor loontrekkenden geldend stelsel van dezelfde Lid-Staat verplicht verzekerd is geweest tegen dezelfde gebeurtenis — verzet zich niet tegen een dergelijke uitlegging, omdat deze bepaling alleen wil aangeven wie de hoedanigheid van werknemer heeft; er is geen enkele bepaling, op grond waarvan tijdvakken vervuld vóór de onderworpenheid aan de verplichte verzekering, anders kunnen worden behandeld dan daarna vervulde tijdvakken.
Samenvattend zou de Commissie de verwijzende rechter als volgt willen antwoorden:
Bij ontbreken van een uitdrukkelijke bepaling in de gemeenschapsregeling omtrent de coördinatie van de wetgevingen der Lid-Staten op het punt van gelijkstelling van studietijdvakken met tijdvakken van tewerkstelling, moeten, ter waarborging van het vrije verkeer van werknemers, de bepalingen van een nationale wettelijke regeling, welke een zodanige gelijkstelling mogelijk maken middels vrijwillige betaling van bijdragen over bedoelde tijdvakken, worden beschouwd als een vrijwillige verzekering, waarop artikel 9, lid 2, van 's Raads verordening 1408/71 van toepassing is.
Overwegende dat tijdens de mondelinge behandeling verweerder in het hoofdgeding nog te kennen heeft gegeven dat een gelijkstelling van studietijdvakken met tijdvakken van arbeid niet is te be schouwen als toelating tot een vrijwillige verzekering en dat artikel 9, lid 2, slechts geldt voor tijdvakken van vrijwillige of vrijwillig voortgezette verzekering, die zijn vervuld na een tijdvak van verplichte verzekering;
Overwegende dat verzoeker in het hoofdgeding, ten deze vertegenwoordigd door de heer Dom, verweerder in het hoofdgeding, ten deze vertegenwoordigd door de heer Pettot, en de Commissie van de Europese Gemeenschappen, ten deze vertegenwoordigd door mejuffrouw Jonczy, als gemachtigde, ter terechtzitting van 9 februari 1977 in hun mondelinge opmerkingen zijn gehoord;
Overwegende dat de advocaat-generaal ter terechtzitting van 2 maart 1977 conclusie heeft genomen;