Zostało ono pierwotnie uregulowane w art. 8 dyrektywy Rady 87/102/EWG z dnia
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
Wyrok Lexitor (C‑383/18, zwany dalej
W odesłaniu tym debata dotyczyła prowizji pobieranej od konsumentów przez banki udzielające kredytów. Trybunał stwierdził, że zgodnie z art. 16 ust. 1 dyrektywy 2008/48
Z dnia
Dotyczy to definicji pojęcia
powinno być słuszne (art. 8 dyrektywy 87/102); powinno obejmować powinno obejmować
Między innymi w wyrokach: z dnia
Stanowisko, które przedstawię w odniesieniu do skutków wyroku Lexitor względem kosztów płaconych na rzecz osób trzecich, zwalniałoby mnie w istocie z badania, które z nich wszystkich należą do kategorii
Wydaje się, że w dyrektywie 2014/17 terminy
Po pierwsze, wykładnia dyrektywy 2008/48 jest (lub może być) istotnym elementem dla wykładni dyrektywy 2014/17, w szczególności gdy w tej ostatniej powtórzono pojęcia użyte w dyrektywie 2008/48 Zobacz podobnie motyw 19 dyrektywy 2014/17. Wynika to z motywu 22 dyrektywy 2014/17. Po drugie, w ramach niniejszego sporu dyskusja powstała w związku z warunkiem umownym stosowanym przez UniCredit, a debata skupiła się na kwotach wypłaconych osobom trzecim Sąd odsyłający wskazuje w szczególności na koszty wyceny nieruchomości, poświadczenia podpisu dla celów wpisu hipoteki do księgi wieczystej, wniosku o zastrzeżenie pierwszeństwa i wpisu hipoteki do księgi wieczystej. Ani w opinii rzecznika generalnego G. Hogana (
Chodzi o uściślenia, które nie mają znaczenia dla umów kredytu konsumenckiego, ponieważ odnoszą się do elementów, które z definicji nie występują w takich umowach.
Artykuł 3 lit. g) dyrektywy 2008/48. Zobacz także motyw 50 dyrektywy 2014/17, który określa ponadto kryteria oceny wiedzy kredytodawcy.
Artykuł 4 pkt 13 i motyw 50 dyrektywy 2014/17.
Przypomniano o tym w wyroku z dnia
W tym kontekście usługa dodatkowa może zostać zakwalifikowana jako obowiązkowa, gdy uzyskanie samego kredytu w ogóle lub z pewnymi korzyściami zależy od wykupienia tej usługi. Artykuł 3 lit. g) dyrektywy 2008/48 i motyw 50 dyrektywy 2014/17.
Motyw 50 dyrektywy 2014/17.
W przypadku gdy taka wycena jest niezbędna do uzyskania kredytu, o czym przypomniano w art. 4 pkt 13 dyrektywy 2014/17.
Motyw 50 dyrektywy 2014/17 i art. 17 ust. 2 dyrektywy 2014/17, dotyczący obliczania RRSO. Analogiczny przepis jest zawarty w art. 19 ust. 2 dyrektywy 2008/48. W obu przypadkach wydaje się, że wzmianka ma jedynie cel pedagogiczny lub potwierdzający. Nie znalazłem wskazówek w pracach przygotowawczych do dyrektyw ani nie ma żadnych argumentów (poza argumentem dotyczącym umiejscowienia w systematyce), aby przyjąć, że elementy te stanowią część całkowitego kosztu kredytu
koszty notarialne, które są wyłączone na mocy art. 3 lit. g) dyrektywy 2008/48 Podobnie motyw 50 dyrektywy 2014/17. Wyłączenie to jest kategoryczne, nawet jeśli jest to dyskusyjne w dziedzinie kredytu hipotecznego, w którym, w odróżnieniu od kredytu konsumenckiego, udział notariusza w ustanowieniu zabezpieczenia lub jego wpisie do księgi wieczystej nie jest zwykle fakultatywny. Zobacz próbę wyjaśnienia w tej dziedzinie w przypisie 40. Nie należy ich mylić z opłatami dotyczącymi wpisu hipoteki. Termin opłaty obciążające konsumenta w konsekwencji niewypełnienia zobowiązań określonych w umowie o kredyt Artykuł 4 pkt 13 dyrektywy 2014/17. W dyrektywie 2008/48 koszty te są wyłączone z całkowitego kosztu kredytu przy obliczaniu RRSO, zgodnie z art. 19 ust. 2.
obejmuje Europejski znormalizowany arkusz informacyjny (ESIS), który jest zawarty w części A załącznika II do dyrektywy 2014/17, i wskazówki dotyczące jego wypełnienia w części B tego samego załącznika potwierdzają to twierdzenie. nie obejmuje kosztów
Pierwsza definicja pojawia się w dyrektywie 87/102; pierwotny tekst został następnie zmieniony zgodnie z próbami ujednolicenia obliczania rocznej stopy oprocentowania. Dokumenty z negocjacji dotyczących przyjęcia dyrektywy 2008/48 świadczą o wahaniach dotyczących włączenia lub wyłączenia z zakresu kosztów tych należnych osobom trzecim, w szczególności podatków i opłat notarialnych. W ostatecznym tekście przyjęto podatki jako rozwiązanie kompromisowe, natomiast brak jest jakiejkolwiek wskazówki dotyczącej powodu wyłączenia opłat notarialnych. Zobacz komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego na mocy art. 251 ust. 2 akapit drugi traktatu WE dotyczący wspólnego stanowiska Rady w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie umów o kredyt konsumencki [COM(2007) 546 wersja ostateczna, pkt 3.2].
Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi [COM(2011) 142 wersja ostateczna, art. 3 lit. k)]. Motyw 23 wniosku zawierał elementy motywu 20 i art. 3 lit. g) dyrektywy 2008/48.
Dokument roboczy towarzyszący wnioskowi dotyczącemu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi [SEC(2011) 356 wersja ostateczna, t. II, s. 130 i nast.].
Ibidem, s. 134. Niektóre państwa członkowskie rozszerzyły lub zamierzały rozszerzyć przepisy dotyczące kredytu konsumenckiego na kredyty hipoteczne: zob.
Pierwsze sprawozdanie w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi [COM(2011)0142 – C7‑0085/2011 – 2011/0062(COD)], dokument PE469.842v04‑00, poprawka 48.
Poprawki przyjęte przez Parlament Europejski w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi [COM(2011)0142 – C7‑0085/2011 –2011/0062(COD)], dokument P7_TA(2013)0341 z dnia
Różne dokumenty Rady przewidują wyłączenie kosztów związanych z nabyciem nieruchomości, takich jak opłaty z tytułu wpisu nieruchomości do księgi wieczystej, podatki związane z nabyciem i opłaty notarialne: zob. motyw 23 kompromisowej propozycji prezydencji Rady, nota Sekretariatu Generalnego do delegacji z dnia
pojęcia Zawarte w dyrektywie 2014/17 pojęcia oraz pojęcia RRSO, które odpowiada całkowitemu kosztowi kredytu ponoszonemu przez konsumenta, wyrażonemu jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym Artykuł 4 pkt 15 dyrektywy 2014/17.
Zobacz w odniesieniu do dyrektywy 2008/48 wyroki: z dnia
Cel ten jest wspólny dla wszystkich przepisów prawnych. Można go wskazać wyraźnie w motywach 1–9 dyrektywy 2008/48 oraz w motywach 2 i 5–8 dyrektywy 2014/17.
Wśród przyczyn niewielkiego transgranicznego wykorzystania umów o kredyt hipoteczny z punktu widzenia kredytodawców znajduje się ryzyko i przeszkody związane ze stosowaniem prawa obcego w sposób prawidłowy pod względem prawnym, co zmniejsza rentowność transakcji transgranicznych: zob. sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące przeglądu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/17/UE w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi, COM(2021) 229 final, pkt 2.2.
Jest bowiem możliwe, że wyłączenie opłat notarialnych z całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta wynika z ich potencjalnego negatywnego wpływu na porównywalność produktów. Różnice w opłatach notarialnych mogą być znaczne: nie tylko między państwami członkowskimi, lecz również w tym samym państwie, w przypadku gdy mogą być (całkowicie lub częściowo) negocjowane między notariuszem a klientem. W odpowiedzi na pytanie zadane na rozprawie Komisja nawiązała również do tego wyjaśnienia jako najbardziej prawdopodobnego.
szerokiego zakresu pojęcia całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta, aczkolwiek ograniczonego do kosztów związanych z samą umową kredytu, z pominięciem kosztów transakcji finansowanej poprzez kredyt; obowiązku uwzględnienia przez kredytodawcę w zakresie tego pojęcia wydatków kwalifikowanych, o których kredytodawca wie lub powinien wiedzieć przy standardowym w tym zawodzie poziomie staranności; obowiązku udzielenia konsumentowi zindywidualizowanej informacji przed zawarciem umowy za pomocą arkusza ESIS, zawartego w załączniku II do dyrektywy 2014/17; wymienienia w arkuszu ESIS kosztów, które ponosi konsument i które powinny być częścią RRSO, ale które nie są znane kontrahentowi, pod nagłówkiem Punkt 4 ESIS: dodania w ESIS następującego ostrzeżenia: Ibidem. wprowadzenia obowiązku wskazania w ogólnych informacjach o kredytach hipotecznych możliwych kosztów ponoszonych przez konsumenta nieujętych w całkowitym koszcie kredytu Artykuł 13 ust. 1 lit. h) dyrektywy 2014/17.
Nie ukrywam, jak już stwierdziłem przy innej okazji (opinia w sprawie
Pojęcie to obejmuje koszty wyceny nieruchomości, wniosku o zastrzeżenie pierwszeństwa i wpisu hipoteki do księgi wieczystej, w przypadku gdy są one niezbędne do udzielenia kredytu (to znaczy obciążają kredytobiorcę) i pod warunkiem że są znane kredytodawcy. Nie obejmuje ono kosztów notarialnego poświadczenia podpisów dla celów wpisu hipoteki do księgi wieczystej.
Jak już podkreśliłem, sformułowanie to jest zgodne ze sformułowaniem użytym w dyrektywie 2008/48, które z kolei zastępuje sformułowanie
W odniesieniu do zastosowania rozwiązania Lexitor do umów kredytu na zakup nieruchomości.
Do państw członkowskich należy decyzja, czy źródłem tego prawa jest przepis prawny, czy też może nim być umowa, oraz określenie pewnych przesłanek jego wykonywania.
Zobacz jednak możliwość uzależnienia przez państwa członkowskie skorzystania z tego prawa od istnienia uzasadnionego interesu konsumenta w sytuacji, o której mowa w art. 25 ust. 5 dyrektywy 2014/17.
Nie określa tego również motyw 66 dyrektywy 2014/17, który dotyczy prawa do spłaty, obniżenia kosztów i rekompensaty dla kredytodawcy.
A zatem elementów stanowiących część całkowitej kwoty kredytu, które po dodaniu do całkowitego kosztu składają się na całkowitą kwotę zadłużenia kredytobiorcy: zob. w odniesieniu do wzajemnie wykluczającego się charakteru pojęć całkowitej kwoty i całkowitego kosztu kredytu wyroki przytoczone w przypisie 35.
Nie ma znaczenia, w jaki sposób lub kiedy dokonuje się spłaty: kwota należna za usługę powtarzającą się okresowo może zostać zapłacona za każdym razem, gdy ta usługa jest wykonywana, lub można uzgodnić jednorazową płatność na początku lub na końcu stosunku, przy czym nie ma to wpływu na charakter usługi. Jeżeli wynagrodzenie zostało zapłacone na początku stosunku, prawo do obniżenia przekształca się w prawo do zwrotu kwot zapłaconych tytułem zaliczki.
Wyrok Lexitor, pkt 24, 25.
Badanie jego genezy i zmian od pierwszego sformułowania w art. 8 dyrektywy 87/102 (w którym określono zmniejszenie jako
W tym warunkowi określonemu w art. 25 ust. 5 dyrektywy 2014/17, który wymaga w konkretnym przypadku
Rekompensata ma na celu neutralizację strat poniesionych przez kredytodawcę. W dyrektywie 2014/17 rekompensata ta niekoniecznie musi ograniczać się do kwoty odsetek, które konsument zapłaciłby w okresie pomiędzy przedterminową spłatą a uzgodnioną datą zakończenia obowiązywania umowy. Zważywszy, że racjonalny konsument musi zostać uprzednio poinformowany o warunkach spłaty, będzie on wolał nie korzystać z prawa do przedterminowej spłaty, jeżeli jego zobowiązanie do rekompensaty dla kredytodawcy osiągnie taką kwotę, że w rzeczywistości konsument ten nie uzyska żadnych oszczędności.
Z zastrzeżeniem wspomnianym wcześniej, o którym mowa w art. 25 ust. 5 dyrektywy 2014/17.
Co więcej, teoretycznie kredytodawca będzie mógł ponownie pożyczyć odzyskany kapitał, ewentualnie z większym zyskiem niż w przypadku poprzedniego kredytu. Takie przedstawienie stanu rzeczy jest być może zbyt dużym uproszczeniem, o czym świadczy debata dotycząca tego aspektu w odniesieniu do dyrektywy 2014/17, do której odniosłem się w przypisie 53.
To znaczy z inną stopą procentową i innymi prowizjami, które miałyby być niższe. Kwota podatków, których podstawę opodatkowania stanowi kwota udzielonego kredytu, również byłaby inna.
Z technicznego punktu widzenia każde państwo członkowskie zdecyduje, czy przedterminowa spłata prowadzi do rozwiązania umowy, czy też, w przypadku częściowej spłaty, do odnowienia zobowiązania poprzez jego wygaśnięcie lub tylko zmianę.
Zobacz art. 25 ust. 3.
Miałoby to miejsce w przypadku, gdyby w drodze obniżenia należało zwrócić konsumentowi, nawet proporcjonalnie, zapłacone koszty, których wysokość byłaby taka sama w przypadku każdej umowy kredytu.
Ciążący na kredytobiorcy mechanizm rekompensaty jest pomyślany jako odpowiedź na niekorzystne konsekwencje spłaty dla kredytodawcy, którego sytuacja prawna ulega zmianie. Zobacz przypis 55.
Inną kwestią jest to, że umowy z osobami trzecimi, mające charakter pomocniczy w stosunku do umowy kredytu i które mają zostać wykonane w tym samym okresie co umowa kredytu, zostają wcześniej rozwiązane wraz z rozwiązaniem umowy kredytu, a konsumentowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty pozostałej do zapłaty. Dyrektywa 2014/17 nie przewiduje niczego w tym względzie.
Kryterium oparte na osobie, która ma interes w spełnieniu świadczenia przez osobę trzecią, które zostało zaproponowane na rozprawie, wydaje mi się nietrafne (obie strony są zainteresowane zawarciem umowy) i wyjątkowo niepewne.
Punkt 34 wyroku Lexitor.
Standardowe informacje są również przewidziane w dyrektywie 2008/48; brakuje w nich jednak tego samego poziomu szczegółowości co do charakteru kosztów.
Zobacz przypis 53.
Zobacz motyw 66 dyrektywy 2014/17.
Zgodnie z badaniem
Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kredytów konsumenckich, COM(2021) 347 final, art. 29 ust. 1:
Nota Komitetu Stałych Przedstawicieli przy Radzie z dnia
Punkt 4.4 jego uwag na piśmie. Teoretycznie takie oszustwo jest możliwe również wtedy, gdy koszty osób trzecich obciążają kredytodawcę w drodze wymogu ustawowego.
Zobacz wyroki: z dnia
Tytułem głównym:
Artykuł 25 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/17/UE z dnia
Tytułem posiłkowym:
Artykuł 25 ust. 1 dyrektywy 2014/17 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym, zgodnie z którymi w przypadku skorzystania przez kredytobiorcę z przysługującego mu prawa do częściowej lub całkowitej spłaty kwoty kredytu przed upływem przewidzianego terminu obniżka odsetek i całkowitego kosztu kredytu dotyczy jedynie tych kosztów, których wysokość jest zależna od okresu obowiązywania umowy. Nie stoi on jednak na przeszkodzie przepisom krajowym, które ograniczają wspomnianą obniżkę do kosztów, które, niezależnie od okresu obowiązywania umowy, stanowią wynagrodzenie kredytodawcy, z wyłączeniem kosztów należnych osobom trzecim.