1.   Inleiding en doelstellingen

Illegale vuurwapens, handvuurwapens en lichte wapens dragen onverminderd bij tot instabiliteit en geweld in de Europese Unie, in de onmiddellijke nabijheid van de Unie en in de rest van de wereld. Dat wordt erkend in de EU-strategie tegen illegale vuurwapens, handvuurwapens en lichte wapens en munitie daarvoor, waarbij de Westelijke Balkan en het oostelijk nabuurschap als prioritaire aandachtsgebieden zijn aangemerkt. De algemene doelstelling van deze actie is verder bij te dragen tot de Europese en mondiale vrede en veiligheid door de gevaren van illegaal bezit van, misbruik van en handel in handvuurwapens en lichte wapens tegen te gaan, en de regionale stabiliteit te vergroten door te opereren in het kader van de Raad voor regionale samenwerking (RCC) en in partnerschap met andere relevante internationale partners en initiatieven.

In Zuidoost- en Oost-Europa is voortdurend vooruitgang geboekt in de strijd tegen illegaal bezit van, misbruik van en handel in SALW, voornamelijk dankzij de alomvattende en langdurige steun van de Europese Unie. Niettemin blijft de Westelijke Balkan volgens de dreigingsevaluatie van de Europese Unie voor zware en georganiseerde criminaliteit van 2025 een belangrijke bron van illegale vuurwapens die naar de EU worden gesmokkeld (1). Hoewel er momenteel geen meldingen zijn van illegale handel in vuurwapens vanuit Oekraïne, kan een post-conflictomgeving in de toekomst ook een belangrijke bron van illegale vuurwapens worden. Daarom is het voor de veiligheid van de EU en voor de mondiale vrede en veiligheid uiterst belangrijk dat de inspanningen voor de beheersing van SALW in de naburige regio’s van de EU worden voortgezet (en dat de tot dusver geboekte vooruitgang wordt gehandhaafd).

Voortbouwend op het regionaal uitvoeringsplan voor Zuidoost-Europa tegen de verspreiding en de impact van SALW hebben de autoriteiten van de Westelijke Balkan zich er in 2018 nog uitdrukkelijker toe verbonden om de resterende uitdagingen op het gebied van illegaal bezit van, misbruik van en handel in SALW aan te pakken door de routekaart voor een duurzame oplossing voor illegaal bezit van, misbruik van en handel in handvuurwapens en lichte wapens, munitie daarvoor en explosieven in de Westelijke Balkan tegen 2030 (2) (de “routekaart”) tijdens de top over de Westelijke Balkan in Londen aan te nemen (3).

De routekaart gaat uit van de gedachte dat de Westelijke Balkan een veiligere regio wordt die veiligheid exporteert en waar op de Unie- en andere internationale normen afgestemde, alomvattende en duurzame toezicht- en beheersingsregelingen voorhanden zijn om illegaal bezit van, misbruik van en handel in vuurwapens, munitie en explosieven op het spoor te komen, te voorkomen, te vervolgen en te bestrijden. Het Uitwisselingscentrum voor Zuidoost- en Oost-Europa inzake de beheersing van het aantal handvuurwapens en lichte wapens (Seesac) (4) heeft de ontwikkeling van de routekaart ondersteund en heeft van de regeringen en de EU de opdracht gekregen de uitvoering ervan te coördineren , te monitoren en te ondersteunen .

Sinds 2018 is er vooruitgang geboekt, hebben rechtsgebieden in de Westelijke Balkan meer dan 36 000 vuurwapens in beslag genomen, zijn meer dan 294 000 vuurwapens vrijwillig ingeleverd, zijn 4 447 vuurwapens gelegaliseerd en 5 064 onbruikbaar gemaakt. Bovendien zijn meer dan 67 000 SALW-onderdelen vernietigd. De routekaart heeft ook bijgedragen tot de verdere aanpassing van de wetgeving aan het EU-acquis, hetgeen duidelijk blijk geeft van hun aspiraties inzake EU-integratie en de operationele samenwerking versterkt, niet alleen in de Westelijke Balkan, maar ook met belangrijke EU-platformen en -organen zoals Frontex, Europol en Empact. De routekaart heeft ook bijgedragen tot de versterking van de regionale veiligheid en vertrouwen in een kwetsbare post-conflictomgeving, hetgeen essentiële fundamenten zijn voor het behoud van vrede en ontwikkeling. Niettemin blijven er uitdagingen bestaan. Tijdens de eerste fase van de uitvoering van de routekaart zijn in de Westelijke Balkan 17 798 incidenten met vuurwapens geregistreerd, waarbij 794 mensen om het leven zijn gekomen, 2 108 mensen gewond zijn geraakt, 2 650 mensen zijn bedreigd en 333 mensen zelfmoord hebben gepleegd. 50 % van alle geregistreerde incidenten hadden betrekking op inbeslagneming van wapens, wat aantoont dat rechtshandhavingsinstanties proactief optreden om wapens uit de circulatie te halen.

De goede praktijken in de Westelijke Balkan hebben ook invloed gehad op de bredere regio. Door middel van EU-financiering en de steun van het Seesac heeft de Republiek Moldavië haar inspanningen op het gebied van fysieke beveiliging en voorraden verder opgevoerd. Zo heeft het land de beveiliging van twee SALW-depots en vier bewaarruimten gemoderniseerd, sinds 2005 meer dan 13 000 stuks SALW vernietigd en het elektronische wapenregistratiesysteem opgezet. Er zijn ook inspanningen geleverd om de analytische capaciteit voor onderzoeken naar vuurwapens uit te breiden met de oprichting van het contactpunt voor vuurwapens. Daarnaast heeft Oekraïne vooruitgang geboekt door zijn coördinerende inspanningen op nationaal niveau op te voeren, het coördinatiecentrum voor de bestrijding van de illegale handel in vuurwapens (5) op te richten, te starten met de ontwikkeling van de SALW-strategie, inspanningen te leveren om zijn rechtskader in overeenstemming te brengen met het EU-acquis en zijn capaciteiten te versterken door middel van diverse opleidingen. Vertegenwoordigers van zowel de Republiek Moldavië als Oekraïne nemen regelmatig deel aan door het Seesac gefaciliteerde regionale samenwerkingsprocessen inzake SALW-beheersing in Zuidoost- en Oost-Europa.

Voorts heeft de routekaart voor de Westelijke Balkan, met een duidelijk monitoringkader en een coördinatiemechanisme, aangezet tot actie in de hele wereld, wat heeft geleid tot de ontwikkeling van de Caribische routekaart inzake vuurwapens en de routekaart voor Midden-Amerika en de Dominicaanse Republiek inzake vuurwapens .

Het effect van de routekaart voor SALW-beheersing in de Westelijke Balkan en het belang ervan voor de regionale samenwerking en de veiligheid van de EU werden tijdens verschillende vergaderingen op hoog niveau erkend, met een duidelijke toezegging van de EU om de uitvoering ervan te blijven ondersteunen (6).

De nieuwe fase van het Seesac-project zal voortbouwen op de resultaten die zijn geboekt in het kader van Besluit (GBVB) 2018/1788 van de Raad, Besluit (GBVB) 2022/2321 van de Raad en het project IPA/2021/425-067 Ondersteuning ter versterking van de strijd tegen illegaal bezit van, misbruik van en handel in handvuurwapens en lichte wapens in de Westelijke Balkan. De drie projecten zijn uitgevoerd door het Seesac en de laatste twee verstrijken eind december 2025. De nieuwe fase zal worden uitgevoerd in aanvulling op Besluit (GBVB) 2024/3006 van de Raad.

De actie zal rechtstreeks bijdragen tot de uitvoering van de EU-veiligheidsstrategie, de EU-SALW-strategie, het EU-actieplan inzake illegale vuurwapenhandel, de EU-beleidscyclus voor georganiseerde en zware internationale criminaliteit (Empact Firearms), het Wapenhandelsverdrag, het VN-actieprogramma ter voorkoming, bestrijding en uitroeiing van de illegale handel in SALW in al zijn aspecten, het internationaal traceringsinstrument, het VN-Vuurwapenprotocol, Resolutie 1325 (2000) inzake vrouwen, vrede en veiligheid van de VN-Veiligheidsraad en de VN-agenda voor ontwapening, versterkt door het Pact voor de Toekomst, dat een nieuwe politieke impuls geeft en institutionele steun biedt voor veel van de toezeggingen voor ontwapening in de oorspronkelijke agenda. De actie zal in het bijzonder de regionale samenwerking bij het bestrijden van de dreiging die uitgaat van de verspreiding van SALW en munitie daarvoor verder intensiveren. De resultaten van het project zullen tevens rechtstreeks bijdragen tot de uitvoering van duurzameontwikkelings-doelstelling nr. 16 van de Agenda 2030 die betrekking heeft op vreedzame en rechtvaardige samenlevingen, in het bijzonder de streefdoelen 16.1 (alle vormen van geweld en het daarmee verband houdende sterftecijfer overal aanzienlijk verminderen) en 16.4. (de illegale wapenstromen drastisch beperken), en van doelstelling nr. 5 inzake gendergelijkheid. Daarnaast zal ook worden bijgedragen tot de uitvoering van het regionaal uitvoeringsplan voor Zuidoost-Europa tegen de verspreiding en de impact van SALW. Het optreden zal plaatsvinden als onderdeel van het regionale programmadocument van het UNDP voor Europa en het Gemenebest van onafhankelijke staten (2026-2029).

2.   Keuze van het uitvoeringsorgaan en coördinatie met andere relevante financierings-initiatieven

Het Seesac is een gezamenlijk initiatief van het ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP) en van de Raad voor regionale samenwerking met kernfinanciering van de Europese Unie en fungeert als aanspreekpunt voor alle activiteiten in verband met SALW in Zuidoost-Europa. Als uitvoerende instantie van het regionaal uitvoeringsplan tegen de verspreiding van SALW voor Zuidoost-Europa heeft het Seesac een belangrijk mandaat om de inspanningen op het gebied van SALW-beheersing te coördineren, de vooruitgang te volgen en technische, adviserende en projectuitvoeringsondersteuning te bieden aan de regeringen van de regio in de strijd tegen illegaal bezit van, misbruik van en handel in SALW. Regionale zeggenschap wordt gegarandeerd via de Raad voor regionale samenwerking en via de regionale stuurgroep, waar vertegenwoordigers van alle partners in Zuidoost-Europa strategische sturing verlenen voor Seesac-activiteiten.

Het Seesac werkt sinds 2002 met nationale en internationale belanghebbenden in Zuidoost- en Oost-Europa aan de toepassing van een holistische aanpak van SALW-beheersing door middel van het ontplooien van een breed spectrum van activiteiten, waaronder: het faciliteren van strategische en operationele regionale samenwerking, ondersteuning van beleidsontwikkeling en capaciteitsverbetering bij instanties, bewustmakingscampagnes en SALW-inzamelingscampagnes, voorraadbeheer, vermindering van overschotten en verbetering van de markerings- en traceringscapaciteiten, van de opsporings- en onderzoekscapaciteiten, en van de controle op wapenexport. Het Seesac beschikt dus over een unieke capaciteit en ervaring wat de uitvoering van regionale multistakeholderinitiatieven betreft in de gemeenschappelijke economische en politieke context van de partners in de regio; het draagt daarbij zorg voor nationale en regionale zeggenschap en de levensvatbaarheid op lange termijn van zijn acties en heeft zich ontwikkeld tot voornaamste regionale instantie op het gebied van SALW-beheersing.

Het Seesac onderhoudt met alle relevante actoren en organisaties bilaterale en multilaterale communicatiekanalen. In dat opzicht fungeert het Seesac nog steeds als secretariaat van de regionale stuurgroep SALW (RSG), en coördineert het en houdt het toezicht op de uitvoering van de routekaart voor de Westelijke Balkan in nauwe samenwerking met de EU, Duitsland en Frankrijk. In dat verband verricht het Seesac ook de secretariaatstaken van het multipartnertrustfonds voor de routekaart voor SALW-beheersing in de Westelijke Balkan.

Het Seesac neemt regelmatig deel aan bevoegde regionale fora, ministeriële bijeenkomsten van de EU en de Westelijke Balkan over justitie en binnenlandse zaken, vergaderingen in het kader van het proces van Berlijn en het Ministerieel Zuidoost-Europees Defensieproces. Het Seesac blijft een breed netwerk van formele en informele partnerschappen onderhouden met organisaties en initiatieven, zoals de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) en relevante VN-agentschappen, met name het Unoda, het UNODC, het UNIDIR en de UN Women, en regionale organisaties zoals het Centrum voor veiligheidssamenwerking (RACVIAC). Het Seesac draagt regelmatig bij aan het VN-mechanisme tot coördinatie van de actie op het gebied van handvuurwapens, waarin alle VN-agentschappen die werkzaam zijn op het gebied van ontwapening en wapenbeheersing worden samengebracht, en de SALW- en mijnactiecoördinatievergaderingen, een informeel coördinatiemechanisme inzake SALW-beheersing, tussen de NAVO, de Unie, de OVSE en het Seesac. Daarnaast neemt het Seesac regelmatig deel aan coördinatievergaderingen over Oekraïne, de coördinatievergadering van internationale partners over inspanningen op het gebied van SALW-beheersing in Oekraïne, gefaciliteerd door de OVSE, en de subgroep inzake misdaadbestrijding en waarborging van de veiligheid van de gemeenschap in Oekraïne van de sectorale werkgroep wetshandhaving (“Law Enforcement Sectoral Working Group Subgroup on Countering Crime and Ensuring Community Security in Ukraine”), gefaciliteerd door EUAM.

Het Seesac onderhoudt nauwe contacten met relevante instellingen van de Unie om de contacten met tegenhangers uit Zuidoost-Europa doeltreffender te maken, en biedt daarbij ondersteuning aan. Het betreft voornamelijk het DG Migratie en Binnenlandse Zaken van de Commissie, en Europol, alsmede door de Unie geleide initiatieven, zoals het Empact Firearms en de Groep Europese vuurwapendeskundigen (EFE).

Het Seesac heeft een pioniersrol gespeeld door gemeenschappelijke problemen aan te pakken met regionale initiatieven. Die benadering heeft indrukwekkende resultaten opgeleverd in Zuidoost- en Oost-Europa, niet alleen wegens de essentiële informatie-uitwisseling en de stimulans voor gezonde regionale mededinging waartoe dit heeft geleid, maar ook omdat deze aanpak het dankzij een holistische uitvoeringswijze gemakkelijker maakt op nationaal en regionaal niveau samenhangende en gemakkelijk meetbare resultaten te boeken. De organisatie van jaarlijkse vergaderingen van de RSG en de deelname van het Seesac aan alle belangrijke processen en initiatieven garanderen een tijdige en open informatie-uitwisseling, een sterk omgevingsbewustzijn en voldoende vooruitziendheid om er zorg voor te dragen dat bij de uitvoering overlappingen worden voorkomen en wordt ingespeeld op de actuele behoeften van de regeringen en de regio’s en op nieuwe trends.

Het Seesac baseert al zijn activiteiten op de behoeften die de tegenhangers hebben meegedeeld en op de verzamelde baselinegegevens en behoefteanalyses, en onderneemt niets zonder goedkeuring en politieke steun van de nationale belanghebbenden. Daarnaast zijn alle inspanningen gericht op ondersteuning van de door de Unie geleide processen en verwezenlijking van de normen en criteria van de Unie. Het Seesac heeft bij vorige projecten met Uniefinanciering een zeer groot deel van de voorgenomen activiteiten ook daadwerkelijk uitgevoerd, waarbij duurzame projectresultaten werden bereikt door het tot stand brengen en bevorderen van de zeggenschap van de partners over de projecten en activiteiten, en waarbij regionale coördinatie, ervaring en uitwisseling van beste praktijken, alsmede regionaal onderzoek, werden aangemoedigd. Door zijn expertise inzake SALW en zijn grondige kennis van de regionale aangelegenheden en de belanghebbenden is het Seesac de meest geschikte uitvoeringspartner voor dit specifieke optreden.

Het Seesac zal blijven optreden in combinatie met de lopende internationale inspanningen voor hulpverlening die in het kader van de VN worden geleverd, met name het multipartnertrustfonds (MPTF) voor de routekaart ter beheersing van SALW in de Westelijke Balkan. Het trustfonds voor de routekaart is een belangrijk financieringsmechanisme ter ondersteuning van de uitvoering van de routekaart. Het trustfonds is in maart 2019 opgericht door het UNDP en het UNODC als deelnemende VN-organisaties om te zorgen voor een gecoördineerde aanpak voor donor- en rechtgebiedsfinanciering bij de uitvoering van de routekaart. Het versterkt de coördinatie, planning en communicatie tussen alle partners, bevordert de samenwerking en vermindert de risico’s voor regeringen en financiële bijdragers door middel van een uitgebreid en resultaatgericht risicobeheersysteem. Het trustfonds is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met Duitsland en Frankrijk, als initiatiefnemers voor de routekaart, waarna ook het Verenigd Koninkrijk, Zweden, Noorwegen en Nederland zich erbij hebben aangesloten. Het trustfonds is gespijsd met bijdragen ter waarde van ongeveer 30 miljoen USD. Het UNDP/Seesac fungeert als secretariaat van het trustfonds en verzorgt de algemene coördinatie van en het toezicht op het fonds, waarbij het technische bijstand biedt, alsook het beheer, de planning en de programmering van het fonds ondersteunt. In september 2025 hebben 25 door de deelnemende VN-organisaties uitgevoerde projecten middelen uit het trustfonds gekregen, waarvan 16 projecten zijn afgerond en 9 momenteel lopen.

Het werk van het Seesac wordt ook aangevuld door de OVSE via de uitvoering van Besluit (GBVB) 2024/3097 van de Raad betreffende de ondersteuning van het alomvattende programma ter ondersteuning van de inspanningen ter voorkoming en bestrijding van de illegale handel in handvuurwapens en lichte wapens en conventionele munitie in Zuidoost-Europa, en van Besluit (GBVB) 2024/3003 van de Raad ter ondersteuning van het versterken van de capaciteiten van de Oekraïense autoriteiten ter voorkoming en bestrijding van de illegale handel in wapens, munitie en explosieven, in samenwerking met de OVSE.

Andere door de Unie ondersteunde acties in Zuidoost- en Oost-Europa, voornamelijk die van Europol, Frontex en Interpol, en de operationele actieplannen van Empact Firearms worden regelmatig afgetoetst bij het Seesac om te zorgen voor complementariteit tussen de acties, relevantie en een tijdige tussenkomst.

3.   Projectbeschrijving

De nieuwe fase van het Seesac-project zal voortbouwen op de resultaten die zijn geboekt in het kader van de projecten die zijn uitgevoerd bij Besluit (GBVB) 2018/1788 van de Raad en Besluit (GBVB) 2022/2321 van de Raad, alsook het door de Commissie gefinancierde project dat is uitgevoerd bij IPA/2021/425-067 Ondersteuning ter versterking van de strijd tegen illegaal bezit van, misbruik van en handel in handvuurwapens en lichte wapens in de Westelijke Balkan. De drie projecten zijn uitgevoerd door het Seesac. De laatste twee verstrijken eind december 2025. De nieuwe fase van het Seesac-project zal voorts worden uitgevoerd in aanvulling op het lopende project in het kader van Besluit (GBVB) 2024/3006 van de Raad.

Zij zal voornamelijk op vier belangrijke gebieden gericht zijn, met behoud van de holistische aanpak van de gevaren die gepaard gaan met SALW in de regio. Die gebieden bestrijken zowel de strategische en de beleidsaspecten als de operationele aspecten, en leveren dus op alle niveaus van SALW-beheersing een rechtstreekse bijdrage, met bijzondere aandacht voor: de coördinatie van de regionale aanpak en het toezicht op de uitvoering van de routekaart; de versterking van kennisuitwisseling en interregionale samenwerking op het gebied van SALW-beheersing; de versterking van de capaciteiten van de rechtshandhavingsdiensten in Moldavië en Oekraïne om illegaal bezit, misbruik en illegale handel tegen te gaan; de versterking van de capaciteiten van de rechtshandhavings- en douanediensten van de Westelijke Balkan om illegale handel tegen te gaan.

Meer concreet zal het project leiden tot:

—	de coördinatie van de uitvoering van en het toezicht op de uitvoering van de routekaart voor een duurzame oplossing voor illegaal bezit van, misbruik van en handel in handvuurwapens en lichte wapens, munitie daarvoor en explosieven in de Westelijke Balkan tegen 2030;

—	de versterking van de interregionale samenwerking en van het beheer en de uitwisseling van kennis over wapenbeheersing;

—	de versterking van de capaciteiten van de rechtshandhavingsdiensten in Moldavië en Oekraïne om illegale handel in, misbruik van en bezit van vuurwapens, munitie en explosieven tegen te gaan;

—	de versterking van de capaciteiten van de rechtshandhavings- en douanediensten van de Westelijke Balkan om illegale handel tegen te gaan.

De strategie van het project is gebaseerd op de unieke aanpak van het Seesac, die erin bestaat vertrouwen en samenwerking in de regio te bevorderen, als een noodzakelijke voorwaarde voor het tot stand brengen van concrete en meetbare grondige hervormingen. In het bijzonder op regionaal niveau vormen de verschillende door het Seesac gefaciliteerde samenwerkingsprocessen, waarbij zowel beleidsmakers als praktijkmensen op operationeel niveau zijn betrokken, de ruggengraat van de aanpak. Ze zorgen voor een concurrerende omgeving die gunstig is voor kennisoverdracht, uitwisseling van deskundigheid, en informatiedeling. Dit heeft niet alleen bijgedragen tot het vergroten van de capaciteit in de regio, maar heeft vooral vertrouwen helpen opbouwen en directe samenwerking helpen bevorderen tussen instellingen en individuele deskundigen die onder meer de ontwikkeling van de routekaart mogelijk hebben gemaakt. Het project zal regionale samenwerking en lokaal zeggenschap blijven bevorderen als essentiële elementen die bijdragen tot meetbare resultaten.

3.1.   Coördinatie van de uitvoering van de routekaart voor een duurzame oplossing voor illegaal bezit van, misbruik van en handel in handvuurwapens en lichte wapens, munitie daarvoor en explosieven in de Westelijke Balkan tegen 2030

Doel

Zorgen voor een doeltreffende coördinatie van en dito toezicht op de uitvoering van de routekaart.

Beschrijving

Dit onderdeel bouwt voort op Besluiten (GBVB) 2018/1788 en (GBVB) 2022/2321 en zal ervoor zorgen dat de coördinatie van de uitvoering van de tweede fase van de routekaart (2025-2030) wordt voortgezet. Voor de tweede uitvoeringsfase is de routekaart in 2023 en 2024 tijdens overlegvergaderingen van de commissies voor handvuurwapens en lichte wapens in de regio herzien, om regionale zeggenschap en de duurzaamheid van de resultaten te waarborgen. Bij het overleg waren donoren, regionale en internationale partners en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld betrokken. De herziene tekst van de routekaart werd goedgekeurd door de ministers van Binnenlandse Zaken van de Westelijke Balkan tijdens het ministerieel forum EU-Westelijke Balkan inzake justitie en binnenlandse zaken in oktober 2024.

De routekaart blijft bijdragen aan de bestaande maatregelen van de Unie om illegaal bezit van, misbruik van en handel in SALW tegen te gaan, met name de EU-SALW-strategie en het EU-actieplan inzake illegale vuurwapenhandel, waarin de routekaart voor de Westelijke Balkan is geïntegreerd, en de Empact-werkzaamheden in de regio. De routekaart is een illustratie van de consensus onder alle belanghebbenden in de regio over de bestaande uitdagingen, de te bereiken doelstellingen en het tijdschema van de te nemen maatregelen. Zij biedt een breed platform voor de verwezenlijking van gezamenlijk overeengekomen KPI’s op strategisch, beleidsmatig en operationeel niveau.

Met betrekking tot de eerste fase van de uitvoering van de routekaart zijn dertien voortgangs-verslagen gepubliceerd, die een meetbaar en actueel beeld schetsen van de vorderingen met de uitvoering van de routekaart. Daarnaast hebben tweejaarlijkse lokale en regionale coördinatie-vergaderingen met de autoriteiten, donoren en uitvoeringspartners een voorbeeldig gecoördineerde aanpak gewaarborgd wat betreft inspanningen en middelen.

De werkzaamheden in het kader van dit onderdeel zullen met name blijven zorgen voor de coördinatie en monitoring van de uitvoering van de routekaart door middel van:

—	deskundige en technische steun aan routekaartcoördinatie, met onder meer regionale routekaartcoördinatievergaderingen waarbij vooral de balans wordt opgemaakt van de gemaakte vorderingen en van informatie-uitwisseling;

—	deskundige en technische steun aan lokale routekaartcoördinatievergaderingen die toezien op de uitvoering van actieplannen van de partners;

—	tweejaarlijkse toezichts- en evaluatieverslagen over de vooruitgang, de uitdagingen en de behoeften bij de uitvoering van de routekaart, gebaseerd op de gezamenlijk overeengekomen KPI’s;

—	de evaluatie halverwege van de uitvoering van de routekaart;

—	voorlichtings- en zichtbaarheidsacties in verband met de routekaart (waaronder het onderhouden van een onlineplatform, betrokkenheid van belanghebbenden en bewustmakingsactiviteiten).

Projectresultaten/uitvoeringsindicatoren:

—	organisatie van maximaal drie regionale routekaartcoördinatievergaderingen;

—	opmaken van de balans van de gemaakte vorderingen, om gemakkelijker informatie uit te wisselen, kennis over te dragen en normen af te spreken;

—	organisatie van lokale coördinatievergaderingen (tot 36 in totaal);

—	opstellen van tweejaarlijkse regionale toezichtsverslagen (tot zes stuks);

—	evaluatie halverwege van de routekaart;

—	onderhoud van een onlineplatform om een goede voorlichting over en zichtbaarheid van de routekaart te verzekeren.

3.2.   Bijdragen aan een versterkte interregionale samenwerking en uitwisseling van kennis en informatie over wapenbeheersing

Doel

Dit onderdeel moet zorgen voor interregionale informatie-uitwisseling, kennisuitwisseling en de toepassing van goede praktijken en geleerde lessen aan de hand van technisch advies, vergaderingen, workshops en studiebezoeken.

Beschrijving

Zuidoost-Europa hanteert al meer dan twintig jaar een alomvattende regionale aanpak van SALW-beheersing, waarbij alle functionele gebieden van SALW-beheersing aan bod komen. In die zin heeft de regio baanbrekend werk verricht op het gebied van innovatieve oplossingen voor SALW-beheersing, dat in andere delen van de wereld is overgenomen en heeft aangezet tot actie. De normen en richtsnoeren voor regionale micro-ontwapening van het Seesac, in 2006 opgesteld om de SALW-beheersingsprocedures, -praktijken en -normen op operationeel niveau te standaardiseren, hebben invloed gehad op de ontwikkeling van de internationale normen voor controle op handvuurwapens, die later dan weer zijn opgenomen in het modulair compendium voor de beheersing van handvuurwapens (Mosaic). Ook hebben tal van belanghebbenden de routekaart voor de Westelijke Balkan aangewezen als een van de meest succesvolle regionale inspanningen op het gebied van SALW-beheersing ter wereld. In zijn verslagen inzake SALW-beheersing aan de VN-Veiligheidsraad noemde de secretaris-generaal van de VN de routekaart een positief voorbeeld en in zijn agenda voor vrede riep hij ook op tot het opstellen en verder ontwikkelen van routekaarten.

De routekaart is overgenomen in het Caribisch gebied, alsook in Midden-Amerika en de Dominicaanse Republiek, samen met het coördinatie- en toezichtsmechanisme ervan, en opgenomen in het EU-actieplan inzake illegale vuurwapenhandel. Het Seesac heeft de ontwikkeling van de eerste SALW-beheersingsstrategie in de Kirgizische Republiek ondersteund en de interregionale kennisuitwisseling gefaciliteerd door middel van studiebezoeken van de Kirgizische Republiek, Cambodja en Honduras aan de Westelijke Balkan, zodat de delegaties kunnen leren van de goede praktijken die in de Westelijke Balkan zijn ontwikkeld en hun ervaringen op het gebied van SALW-beheersing kunnen delen.

Voorts neemt de EU ook het Seesac-platform voor het monitoren van gewapend geweld over. Dit innovatieve onlinegegevensplatform biedt gedetailleerde informatie en visualiseert gegevens over incidenten met vuurwapens in heel Zuidoost-Europa. Zuidoost-Europa effent ook al enige tijd het pad voor de praktische integratie van gender in SALW-beheersing. De geboekte vooruitgang met de ingebruikstelling van contactpunten voor vuurwapens in Zuidoost-Europa wordt tijdens gezamenlijke vergaderingen regelmatig besproken met contactpunten voor vuurwapens in alle EU-lidstaten.

De meeste van deze praktijken zijn ontwikkeld en in gebruik genomen als onderdeel van de uitvoering van de besluiten van de Raad van de EU ter ondersteuning van de inspanningen op het gebied van ontwapening en wapenbeheersing die het Seesac de afgelopen twee decennia in Zuidoost-Europa heeft geleverd.

Dit onderdeel zal de uitwisseling van informatie en kennis en de overname van goede praktijken en geleerde lessen tussen de regio’s verder faciliteren.

Dit zal worden bereikt door:

—	het verstrekken van advies en technische ondersteuning;

—	het organiseren van vergaderingen, workshops, studiebezoeken.

Projectresultaten/uitvoeringsindicatoren:

—	advies en technische ondersteuning verstrekt;

—	vergaderingen, workshops en studiebezoeken georganiseerd.

3.3.   Ontwikkeling van de capaciteiten van de rechtshandhavingsdiensten in de Republiek Moldavië en Oekraïne om de illegale handel in, het misbruik van en het bezit van vuurwapens, munitie en explosieven tegen te gaan

Doel

De gevaren van de illegale vuurwapenhandel verminderen door de capaciteit van de rechtshand-havingsinstanties, waaronder de grenspolitie, te vergroten door op basis van de vastgestelde behoeften advies en technische ondersteuning te verstrekken.

Beschrijving

Dit onderdeel bouwt voort op de eerdere steun van het Seesac aan de Republiek Moldavië en Oekraïne. Vertegenwoordigers van beide landen nemen deel en dragen bij aan regionale samenwerkingsprocessen die het Seesac op strategisch en operationeel niveau faciliteert. Het is bijzonder waardevol om in de context van de aanhoudende oorlog in Oekraïne kennis, ervaringen en goede praktijken over te dragen die sinds 2001 in de Westelijke Balkan zijn opgedaan en ontwikkeld.

De vertegenwoordigers van Moldavische en Oekraïense instanties nemen regelmatig deel aan vergaderingen van SALW-commissies en relevante instanties in Zuidoost- en Oost-Europa en vergaderingen van het Zuidoost-Europese netwerk van vuurwapendeskundigen, en doen dus ook hun voordeel met de informatie die wordt gedeeld en de kennis die wordt uitgewisseld in de regio op strategisch en operationeel niveau. Ze plukken ook de vruchten van de regionale activiteiten op het gebied van capaciteitsopbouw, zoals de harmonisatie van de wetgeving met het EU-acquis, onlineonderzoeken en de bestrijding van illegale wapenhandel op het darknet.

Het Seesac heeft ook steun verleend voor gerichte SALW-beheersingsmaatregelen op nationaal niveau. Oekraïne heeft advies gekregen bij de oprichting van het coördinatiecentrum voor de bestrijding van de illegale handel in vuurwapens onder het ministerie van Binnenlandse Zaken, de ontwikkeling van het nationale rechtskader voor SALW-beheersing en de ontwikkeling van de nationale strategie ter voorkoming en bestrijding van illegale SALW. Om de onderzoeks-capaciteiten van rechtshandhavingsinstanties te versterken, zijn op maat gesneden opleidingen georganiseerd.

Het Seesac heeft ook steun verleend voor gerichte SALW-beheersingsmaatregelen in de Republiek Moldavië. De laatste twee decennia gaat het daarbij onder meer over maatregelen op het gebied van fysieke beveiliging en voorraadbeheer, waaronder de vernietiging van SALW en de modernisering van de beveiliging van wapen- en munitiedepots, en bewaarruimten. Er is ook steun verleend voor markering, registratie en tracering. Zo is er een markeringstoestel aangekocht, opleiding gegeven in het gebruik ervan, en ondersteuning verleend om het wapenregistratiesysteem op te zetten. Het Seesac heeft ook de initiële technische ondersteuning en adviesverlening verzorgd bij het opzetten van het contactpunt voor vuurwapens. Daarnaast ondersteunde het bewustmakingsactiviteiten met betrekking tot de gevaren van misbruik en illegaal bezit van vuurwapens. Voorts werd ondersteuning verleend bij het opzetten van de nationale SALW-commissie. Zo heeft het Seesac geholpen bij het verzamelen van gegevens voor een beter begrip van de lacunes in de SALW-beheersing, waarna de SALW-enquête voor de Republiek Moldavië werd gepubliceerd. Ook biedt het platform voor het monitoren van gewapend geweld actuele inzichten in vuurwapengerelateerde incidenten. Het Seesac heeft ook de ontwikkeling van het nationale programma voor SALW-beheersing voor 2026-2030 ondersteund. Na een gedetailleerde behoefteanalyse van de gerechtelijke politie werd de ontwikkeling van standaardwerkwijzen, opleiding en uitrusting ondersteund om de onderzoekscapaciteiten te versterken.

Dit onderdeel zal de capaciteiten van de instanties in de Republiek Moldavië en Oekraïne in de strijd tegen illegaal bezit van, misbruik van en handel in vuurwapens, munitie en explosieven verder versterken, op basis van behoefteanalyses en in overeenstemming met de internationale beste praktijken.

Dit zal worden bereikt door:

—	advies, technische bijstand, opleiding en uitrusting te verstrekken aan rechtshandhavingsinstanties om illegale wapenhandel in de Republiek Moldavië en Oekraïne tegen te gaan;

—	deelname aan gespecialiseerde regionale platforms voor SALW-beheersing te ondersteunen;

Projectresultaten/uitvoeringsindicatoren:

—	advies en technische ondersteuning verstrekt;

—	uitrusting aangeschaft voor het aan banden leggen van illegale wapenhandel;

—	activiteiten voor capaciteitsontwikkeling uitgevoerd;

—	modernisering van de beveiliging van één SALW-depot in de Republiek Moldavië gepland en voltooid.

3.4.   Verdere capaciteitsontwikkeling van de douanediensten van de Westelijke Balkan om illegale handel tegen te gaan

Doel

De dreiging die uitgaat van illegale handel in vuurwapens beperken door de capaciteiten van de douanediensten van de Westelijke Balkan om de illegale handel tegen te gaan, te versterken.

Beschrijving

In 2024 heeft het Seesac de eerste regionale behoefteanalyse van douanediensten in de Westelijke Balkan voltooid teneinde hun capaciteit om illegale handel in vuurwapens tegen te gaan, te evalueren. De analyse is uitgevoerd op basis van een eerder door het Seesac ontwikkelde en toegepaste methodiek voor grens- en gerechtelijke politiediensten, die alle relevante aspecten bestrijkt, waaronder wetgeving, administratieve en institutionele capaciteit, opleidingsbehoeften en technische uitrusting.

In de zes rechtsgebieden zijn beoordelingsmissies uitgevoerd, die hebben geresulteerd in uitgebreide verslagen die door de autoriteiten zijn goedgekeurd. Zij hebben de basis gelegd voor gerichte steun, waarbij ervoor is gezorgd dat de douaneautoriteiten systematisch betrokken worden bij de regionale en EU-inspanningen op het gebied van vuurwapenbeheersing. De douanecapaciteit moet worden versterkt om samen met de grenspolitie te kunnen zorgen voor een gecoördineerde, grensoverschrijdende respons in overeenstemming met de EU-normen inzake geïntegreerd grensbeheer en de SALW-routekaart voor de Westelijke Balkan. Op die manier wordt het collectieve vermogen van de regio om de illegale handel in vuurwapens te bestrijden, versterkt.

Tot op heden hebben de douanediensten in de meeste rechtsgebieden nog geen baat gehad bij de systematische capaciteitsontwikkeling in verband met de opsporing van vuurwapens, essentiële onderdelen, munitie en explosieven bij grensposten. Dat is een kritieke tekortkoming, aangezien doeltreffende vuurwapenbeheersing een gezamenlijke en gecoördineerde respons van zowel de grenspolitie als de douaneautoriteiten vereist. Hoewel de grens- en gerechtelijke politiediensten worden ondersteund door middel van door het Seesac uitgevoerde Besluiten (GBVB) 2018/1788 en (GBVB) 2019/2111 van de Raad, is er, afgezien van de deelname aan regionale processen, nauwelijks sprake geweest van vergelijkbare op maat gesneden steun voor de douanediensten. Voortbouwend op eerdere ervaringen en de goede praktijken die bij de grens- en gerechtelijke politie worden toegepast, wordt nu voor de douaneautoriteiten een soortgelijke aanpak voorgesteld.

In het kader van Besluit (GBVB) 2024/3006 van de Raad is het Seesac al begonnen met activiteiten voor capaciteitsontwikkeling door voor elke douanedienst in de Westelijke Balkan operationele standaardprocedures te helpen uitwerken. Verder zullen tot eind 2025 in alle rechtsgebieden gerichte opleidingen plaatsvinden. Uit de behoefteanalyses blijkt dat het gebrek aan gespecialiseerde uitrusting een belangrijke tekortkoming is, die in het kader van dit project zal worden aangepakt.

Dat zal gebeuren door:

—	gespecialiseerde uitrusting voor douaneautoriteiten aan te schaffen en te leveren.

Projectresultaten/uitvoeringsindicatoren:

—	uitrusting voorzien.

4.   Begunstigden

De directe begunstigden van het project zijn de instanties die belast zijn met SALW-beheersing in Zuidoost- en Oost-Europa. De autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor binnenlandse zaken, politie, grenswacht en douane van Albanië, BiH, Kosovo, Montenegro, Noord-Macedonië, de Republiek Moldavië, Servië en Oekraïne zullen gebruik kunnen maken van de adviesverlening en de coördinerende en monitoringsinspanningen, of de capaciteits- en kennisontwikkeling, verbeterde procedures en gespecialiseerde, kostenefficiënte uitrusting die nodig zijn voor beleidsmatige, operationele en technische ontwikkelingen op het gebied van SALW-beheersing. De voorgestelde activiteiten liggen volledig in lijn met het regionaal uitvoeringsplan voor Zuidoost-Europa tegen de verspreiding en de impact van SALW en de routekaart voor de Westelijke Balkan, alsook met de prioriteiten van de partners op het gebied van SALW-beheersing. Dit project zal indirect ook de bevolking van Zuidoost- en Oost-Europa en de Unie, die bedreigd wordt door illegaal bezit, misbruik en verspreiding van SALW, ten goede komen.

5.   Zichtbaarheid van de Unie

Het Seesac neemt alle nodige maatregelen opdat de financiële steun van de Europese Unie voldoende zichtbaar is. Die maatregelen worden getroffen met volledige inachtneming van de communicatie- en zichtbaarheidsvereisten voor het externe optreden van de Europese Unie (2018) en de geactualiseerde richtsnoeren inzake communicatie en vergroting van de zichtbaarheid van de Unie in het externe optreden (“Communicating and raising EU visibility: Guidance for external actions” — 2022).

6.   Looptijd

Op basis van de ervaring met de uitvoering van de Besluiten 2002/842/GBVB, 2010/179/GBVB, 2013/730/GBVB, (GBVB) 2016/2356, (GBVB) 2018/1788 en (GBVB) 2022/2321 en gezien de regionale reikwijdte van het project, het aantal begunstigden en het aantal en de complexiteit van de voorgenomen activiteiten, is voor de uitvoering 36 maanden uitgetrokken.

7.   Algemene opzet

De technische uitvoering van deze actie is toevertrouwd aan het UNDP, dat handelt namens het Seesac, het regionaal initiatief dat werkt in het kader van het mandaat van het UNDP en van de RCC. Als uitvoerende instantie van het regionaal uitvoeringsplan tegen de verspreiding van SALW fungeert het Seesac derhalve als aanspreekpunt voor alles in verband met SALW in de regio Zuidoost- en Oost-Europa, waaronder de coördinatie van de uitvoering van de regionale routekaart. Het UNDP draagt, namens het Seesac, de algemene verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de projectactiviteiten en moet verantwoording afleggen voor de uitvoering van het project. De looptijd van het project is drie jaar (36 maanden).

8.   De partners

Het Seesac voert de actie rechtstreeks uit in nauwe samenwerking met SALW-commissies en met de relevante autoriteiten van Binnenlandse Zaken van Albanië, BiH, Kosovo, Montenegro, Servië, Noord-Macedonië, de Republiek Moldavië en Oekraïne. Andere instanties zullen nauw bij het project worden betrokken, in overeenstemming met de vertrouwde holistische multistakeholder-aanpak van SALW-beheersing.

9.   Rapportering

De inhoudelijke en financiële verslaglegging heeft betrekking op de volledige actie die wordt beschreven in de betreffende overeenkomst voor de bijdrage en de bijbehorende begroting, ongeacht of de actie volledig of gedeeltelijk door de Commissie wordt gefinancierd. Er worden inhoudelijke kwartaalverslagen ingediend om de vooruitgang met betrekking tot het bereiken van de kernresultaten te registreren en te volgen.