SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Seba’ Awla)
27 ta’ April 2023 ( *1 )
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Politika soċjali – Ugwaljanza fit-trattament fil-qasam tal-impjieg u tax-xogħol – Direttiva 2000/78/KE – Projbizzjoni ta’ diskriminazzjoni bbażata fuq l-età – Pensjoni tal-irtirar – Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi, b’effett retroattiv, l-assimilazzjoni ta’ kategorija ta’ uffiċjali preċedentement vantaġġata mil-leġiżlazzjoni nazzjonali dwar id-drittijiet għall-pensjoni tal-irtirar ma’ kategorija ta’ uffiċjali preċedentement żvantaġġata minn din l-istess leġiżlazzjoni”
Kawża C‑681/21,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Verwaltungsgerichtshof (il-Qorti Amministrattiva, l-Awstrija), permezz ta’ deċiżjoni tal‑11 ta’ Ottubru 2021, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil‑11 ta’ Novembru 2021, fil-proċedura
Versicherungsanstalt öffentlich Bediensteter, Eisenbahnen und Bergbau (BVAEB)
vs
BB,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Seba’ Awla),
komposta minn M. L. Arastey Sahún (Relatriċi), Presidenta tal-Awla, N. Wahl u J. Passer, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: T. Ćapeta,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li rat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
|
– |
għal BB, minn M. Riedl, Rechtsanwalt, |
|
– |
għall-Gvern Awstrijak, minn A. Posch, J. Schmoll u F. Werni, bħala aġenti, |
|
– |
għall-Kummissjoni Ewropea, minn B.-R. Killmann u D. Martin, bħala aġenti, |
wara li rat id-deċiżjoni meħuda, wara li nstemgħet l-Avukata Ġenerali, li taqta’ l-kawża mingħajr konklużjonijiet
tagħti l-preżenti
Sentenza
|
1 |
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 2(1) u (2)(a), kif ukoll tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 2000/78/KE tas‑27 ta’ Novembru 2000 li tistabbilixxi qafas ġenerali għall-ugwaljanza fit-trattament fl-impjieg u fix-xogħol (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 4, p. 79). |
|
2 |
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn, minn naħa, il-Versicherungsanstalt öffentlich Bediensteter, Eisenbahnen und Bergbau (il-BVAEB) (il-Fond tal-Mard għall-Uffiċjali u Membri tal-Persunal tal-Awtoritajiet Pubbliċi, tal-Linji tal-Ferroviji u tas-Settur tal-Mini, l-Awstrija) u, min-naħa l-oħra, BB dwar l-iffissar tal-ammont tal-pensjoni tal-irtirar ta’ din tal-aħħar. |
Il‑kuntest ġuridiku
Id‑dritt tal‑Unjoni
|
3 |
L-Artikolu 1 tad-Direttiva 2000/78, intitolat “Skop”, jipprovdi: “L-iskop ta’ din id-Direttiva huwa li tniżżel parametru ġenerali biex tikkumbatti diskriminazzjoni fuq bażi ta’ reliġjon jew twemmin, diżabilità, età jew orjentazzjoni sesswali f’dak li għandu x’jaqsam ma’ l-impjieg u x-xogħol, bi skop li timplimenta fl-Istati Membri il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament.” |
|
4 |
L-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva, intitolat “Il-kunċett ta’ diskriminazzjoni”, jipprovdi: “1. Għall-iskop ta’ din id-Direttiva, ‘il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament’ għandu jfisser li m’għandux ikun hemm diskriminazzjoni diretta jew indiretta għall-ebda raġuni msemmija fl-Artikolu 1. 2. Għall-iskopijiet tal-paragrafu 1:
[…]” |
|
5 |
L-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Il-kamp ta’ applikazzjoni”, jipprevedi, fil-paragrafu 1(ċ) tiegħu: “Fil-limiti tal-kompetenzi konferiti lill-Komunità, din id-Direttiva għandha tapplika għall-persuni kollha, kemm fis-settur pubbliku kif ukoll f’dak privat, inklużi korpi pubbliċi, f’dak li jirrigwarda: […]
|
|
6 |
Skont l-Artikolu 6 tal-istess direttiva, intitolat “Il-ġustifikazzjoni għal trattament differenti fuq bażi ta’ età”: “1. Minkejja l-Artikolu 2(2), l-Istati Membri jistgħu jipprovdu li trattament differenti fuq bażi ta’ età m’għandux jikkostitwixxi diskriminazzjoni, jekk, fil-kuntest tal-liġi nazzjonali, hu objettivament u raġonevolment iġġustifikat b’għan leġittimu, inkluża politika leġittima ta’ l-impjieg, tas-suq tax-xogħol u ta’ objettivi ta’ taħriġ professjonali, u jekk il-mezzi biex jintlaħqu dawk l-għanjiet ikunu approprjati u neċessarji. […] 2. Minkejja l-Artikolu 2(2) l-Istati Membri jistgħu jipprovdu illi l-iffissar fir-rigward ta’ skemi ta’ sigurtà soċjali professjonali, ta’ età għall-parteċipazzjoni jew intitolament għall-benefiċċji ta’ l-irtirar jew ta’ l-invalidità, inkluża wkoll l-iffissar għal dawn l-iskemi ta’ etajiet differenti għal ħaddiema jew għal gruppi jew kategoriji differenti ta’ ħaddiema jew ta’ kriterji ta’ età fil-kalkoli ta’ l-attwarji fil-qafas ta’ dawn l-iskemi ma jikkostitwix diskriminazzjoni minħabba l-età, sakemm dan ma jirriżultax f’diskriminazzjoni fuq il-bażi ta’ sess.” |
|
7 |
L-Artikolu 9 tad-Direttiva 2000/78, intitolat “Id-difiża ta’ drittijiet”, jipprovdi, fil-paragrafu 1 tiegħu: “L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-proċeduri ġudizzjarji u/jew amministrattivi, inklużi meta jitqies approprjat proċeduri ta’ konċiljazzjoni, għall-eżekuzzjoni ta’ obbligi taħt din id-Direttiva, ikunu disponibbli għal-persuni kollha li jikkunsidraw ruħhom trattati ħażin minħabba nuqqas ta’ applikazzjoni tal-prinċipju ta’ l-ugwaljanza fit-trattament, anke wara li r-relazzjoni li fiha jkun allegat li saret id-diskriminazzjoni tkun spiċċat.” |
|
8 |
L-Artikolu 16 ta’ din id-direttiva, intitolat “Il-konformità”, jipprovdi: “L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri neċessarji biex jiżguraw li:
|
Id‑dritt Awstrijak
|
9 |
L-Allgemeines Pensionsgesetz (il-Liġi Ġenerali dwar il-Pensjonijiet), tal‑15 ta’ Diċembru 2004 (BGBl. I, 142/2004), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem l-“APG”), tapplika għall-uffiċjali li twieldu mill‑1 ta’ Jannar 1955. |
|
10 |
L-Artikolu 39 tal-Bundesgesetz über die Pensionsansprüche der Bundesbeamten, ihrer Hinterbliebenen und Angehörigen (Pensionsgesetz 1965) (il-Liġi federali dwar id-Drittijiet għall-Pensjoni tal-Uffiċjali Federali, tas-Superstiti Tagħhom u tal-Membri tal-Familja tagħhom, (il-“Liġi dwar il-Pensjonijiet tal‑1965)) tat‑18 ta’ Novembru 1965 (BGBl. 340/1965) (iktar ’il quddiem il-“PG tal‑1965”), fil-verżjoni tagħha li tirriżulta mil-liġi tat‑30 ta’ Diċembru 2010 (BGBl. I, 111/2010) (iktar ’il quddiem il-“PG tal‑2010”), intitolat “Rimbors ta’ benefiċċji rċevuti indebitament”, kien jipprovdi fil-paragrafu 1 tiegħu: “Benefiċċji rċevuti indebitament (ammonti żejda) għandhom, sa fejn dawn ma jkunux ġew irċevuti in bona fide, jiġu rrimborsati lill-Istat Federali.” |
|
11 |
L-Artikolu 41 tal-PG tal‑2010 huwa fformulat kif ġej: “1. L-emendi ta’ din il-liġi federali li la jemendaw l-ammont tal-benefiċċji skont din l-istess liġi u lanqas il-kundizzjonijiet li jagħtu dritt għal dawn il-benefiċċji japplikaw ukoll fir-rigward tal-persuni li, fid-data tad-dħul fis-seħħ tagħha, għandhom dritt għal benefiċċji ta’ kull xahar fi flus taħt din l-istess liġi. L-emendi tar-regoli tal-kalkolu jew tal-kundizzjonijiet li jagħtu dritt għall-benefiċċji japplikaw biss fir-rigward tal-persuni li, fid-data tad-dħul fis-seħħ tagħha, għandhom dritt għal benefiċċji skont din il-liġi federali, unikament fil-każ ta’ dispożizzjoni espressa f’dan is-sens. 2. Il-pensjonijiet tal-irtirar u l-pensjonijiet tas-superstiti dovuti skont din il-liġi, bl-eċċezzjoni tal-allowance komplementari tal-livell tal-ħajja prevista fl-Artikolu 26, għandhom jiġu aġġustati fl-istess mument u bl-istess mod bħall-pensjonijiet li jaqgħu taħt l-iskema statutorja ta’ assigurazzjoni tal-pensjoni, 1) meta d-dritt għall-pensjoni jkun diġà ġie kkostitwit qabel l‑1 ta’ Jannar tas-sena kkonċernata 2) meta dawn ikunu dderivati mill-pensjonijiet tal-irtirar li għalihom ikun ġie kkostitwit dritt qabel l‑1 ta’ Jannar tas-sena kkonċernata. B’deroga għall-ewwel sentenza, l-ewwel aġġustament ta’ pensjoni tal-irtirar isir biss b’effett mill‑1 ta’ Jannar tat-tieni sena kalendarja wara l-kisba tad-dritt għall-pensjoni tal-irtirar. 3. Il-metodu ta’ aġġustament tal-pensjonijiet stabbilit fl-Artikolu 634(12) tal-[Allgemeines Sozialversicherungsgesetz (il-Liġi Ġenerali dwar is-Sigurtà Soċjali), tad‑9 ta’ Settembru 1955 (BGBl. 189/1955), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem l-“ASVG”)] għas-sena kalendarja 2010 japplika, għall-uffiċjali li twieldu qabel l‑1 ta’ Jannar 1955 li kienu fis-servizz fil‑31 ta’ Diċembru 2006, waqt l-ewwel tliet aġġustamenti tal-pensjoni tal-irtirar tagħhom, jew tal-pensjonijiet tas-superstiti li jirriżultaw minnhom, ħlief jekk, għas-sena kalendarja kkunsidrata, tapplika dispożizzjoni li tidderoga mill-Artikolu 108(1) tal-ASVG.” |
|
12 |
L-Artikolu 41(3) tal-PG tal‑1965, kif emendat mit‑2. Dienstrechts-Novelle 2018 (it-Tieni Liġi li Temenda s-Servizz Pubbliku tal‑2018), tat‑22 ta’ Diċembru 2018 (BGB1. I, 102/2018) (iktar ’il quddiem il-“PG tal‑2018”), jipprovdi: “Il-metodu ta’ aġġustament tal-pensjonijiet stabbilit fl-Artikolu 634(12) tal-ASVG għas-sena kalendarja 2010 japplika, għall-uffiċjali li twieldu qabel l‑1 ta’ Jannar 1955 li kienu fis-servizz fil‑31 ta’ Diċembru 2006, kif ukoll għal dawk li għalihom japplika l-Artikolu 99(6), waqt l-ewwel tliet aġġustamenti tal-pensjoni tal-irtirar tagħhom, jew tal-pensjonijiet tas-superstiti li jirriżultaw minnhom, ħlief jekk, għas-sena kalendarja kkunsidrata, tkun tapplika dispożizzjoni derogatorja għall-Artikolu 108(1) tal-ASVG.” |
|
13 |
L-Artikolu 99 tal-PG tal‑1965, fil-verżjoni tiegħu li tirriżulta mil-liġi tas‑27 ta’ Diċembru 2013 (BGBl. I, 210/2013) (iktar ’il quddiem il-“PG tal‑2013”), intitolat “Kalkolu parallel”, kien ifformulat kif ġej: “1. It-Taqsima XIII tapplika biss għall-uffiċjali li twieldu wara l‑31 ta’ Diċembru 1954 u qabel l‑1 ta’ Jannar 1976, li ġew irreklutati fis-servizz pubbliku federali qabel l‑1 ta’ Jannar 2005 u li jkunu fis-servizz fil‑31 ta’ Diċembru 2004. 2. L-uffiċjal ma jibbenefikax mill-pensjoni tal-irtirar jew mill-pensjoni ta’ għalliem tat-tielet ċiklu kkalkolata skont id-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi federali ħlief sa fejn jikkorrispondi għall-perċentwali, imsemmija fl-Artikolu 7 jew fl-Artikolu 90(1), li jirriżulta mit-tul totali tal-karriera li tagħti dritt għal pensjoni li huwa jkun wettaq sal‑31 ta’ Diċembru 2004. 3. Minbarra l-pensjoni tal-irtirar jew il-pensjoni ta’ għalliem tat-tielet ċiklu, pensjoni hija kkalkolata għall-uffiċjal b’applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-[APG] u tal-Artikolu 6(3) u tal-Artikolu 15(2) ta’ din il-liġi, kif kienet fis-seħħ fil‑31 ta’ Diċembru 2013 L-Artikolu 15 u l-Artikolu 16(5) tal-[APG] ma humiex applikabbli. Skont [din il-liġi] il-pensjoni dovuta hija ekwivalenti għad-differenza bejn il-perċentwali indikat fit-tieni paragrafu u 100 %. 4. Il-perijodi vvalidati skont l-Artikolu 9 ma jittieħdux inkunsiderazzjoni għall-applikazzjoni tal-paragrafi 2, 3 u 6. F’dak li jirrigwarda l-perijodi kkunsidrati, huwa ż-żmien effettiv li fih twettaq il-perijodu kkunsidrat li huwa determinanti. 5. Il-pensjoni totali tal-uffiċjal għandha tikkonsisti mill-pensjoni proporzjonali msemmija fil-paragrafu 2 u mill-pensjoni proporzjonali msemmija fil-paragrafu 3. 6. Ma hemmx lok li wieħed jipproċedi għal kalkolu parallel jekk it-tul totali tal-karriera li tagħti dritt għal pensjoni li twettaq b’effett mill‑1 ta’ Jannar 2005 jirrappreżenta inqas minn 5 % tal-karriera totali li tagħti dritt għal pensjoni jew jekk huwa inqas minn 36 xahar. F’dan il-każ, il-pensjoni hija kkalkolata konformement mad-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi federali, bl-eċċezzjoni ta’ din it-taqsima.” |
|
14 |
L-Artikolu 634 tal-PG tal-ASVG, fil-verżjoni tiegħu li tirriżulta mil-liġi tat‑23 ta’ Mejju 2013 (BGBl. I, 81/2013), jipprovdi: “B’deroga mill-ewwel sentenza tal-Artikolu 108(1), il-Ministru Federali għall-Affarijiet Soċjali u għall-Protezzjoni tal-Konsumaturi għandu jaġġusta, fir-regolament imsemmi fl-Artikolu 108(5) għas-snin kalendarji 2009 u 2010, il-pensjonijiet b’mod li:
|
Il‑kawża prinċipali u d‑domanda preliminari
|
15 |
BB, li twieldet matul is-sena 1946, irtirat mis-servizz pubbliku fil‑31 ta’ Diċembru 2011. |
|
16 |
Permezz ta’ deċiżjoni tad‑9 ta’ Mejju 2012, il-BVAEB stabbilixxa l-pensjoni tal-irtirar tagħha għal ammont gross fix-xahar ta’ EUR 3 079.57. |
|
17 |
B’effett mill‑1 ta’ Jannar 2014, il-pensjoni tal-irtirar ta’ BB ġiet aġġustata u miżjuda għal ammont mensili gross ta’ EUR 3 128.84, konformement mal-Artikolu 41(2) tal-PG tal‑2010. |
|
18 |
Permezz ta’ ittra tal‑20 ta’ Mejju 2015, BB ikkontestat, mal-BVAEB, l-applikazzjoni tal-Artikolu 41(3) tal-PG tal‑2010 fil-kuntest taż-żieda tal-ammont tal-pensjoni tal-irtirar tagħha għas-sena 2015, billi talbet li jiġi kkonstatat permezz ta’ deċiżjoni l-ammont gross fix-xahar tal-pensjoni tal-irtirar li għaliha hija kienet intitolata mill‑1 ta’ Jannar 2015 u li jitħallsu lilha l-arretrati tal-pensjoni tal-irtirar. F’dan ir-rigward, BB sostniet b’mod partikolari li l-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni kienet tmur kontra l-Artikolu 2 tad-Direttiva 2000/78, sa fejn kienet tiżvantaġġa lill-uffiċjali ta’ età ikbar (li twieldu qabel l‑1 ta’ Jannar 1955) meta mqabbla mal-uffiċjali ta’ età iżgħar (li twieldu mill‑1 ta’ Jannar 1955) fir-rigward taż-żieda tal-ammont tal-pensjonijiet tal-irtirar. |
|
19 |
Permezz ta’ deċiżjoni tal‑24 ta’ Ġunju 2015, il-BVAEB iffissa l-pensjoni tal-irtirar ta’ BB, abbażi tal-Artikolu 41(1),(2) u (3) tal-PG tal‑2010, għal ammont gross fix-xahar ta’ EUR 3 176.27 b’effett mill‑1 ta’ Jannar 2015. F’dan ir-rigward, hija kkonstatat l-assenza ta’ diskriminazzjoni bbażata fuq l-età, fis-sens tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2000/78, minħabba li l-uffiċjali li twieldu mill‑1 ta’ Jannar 1955 huma suġġetti għas-sistema inqas favorevoli tal-“kalkolu parallel” prevista fl-Artikolu 99 tal-PG tal‑2013, li jipprovdi li l-iffissar tal-ammont tal-pensjonijiet tal-irtirar tagħhom isir, fir-rigward tal-perijodi ta’ assigurazzjoni miksuba qabel is-sena 2005, konformement mal-PG tal‑1965 u, fir-rigward tal-perijodi ta’ assigurazzjoni miksuba mis-sena 2005, skont l-APG, billi jittieħdu inkunsiderazzjoni l-perijodi ta’ servizz imwettqa sabiex dan l-ammont jiġi aġġustat abbażi ta’ dan. |
|
20 |
Permezz ta’ sentenza tad‑19 ta’ Awwissu 2016, il-Bundesverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Federali, l-Awstrija) ċaħdet ir-rikors ippreżentat minn BB kontra d-deċiżjoni tal-BVAEB tal‑24 ta’ Ġunju 2015, minħabba li l-limitu massimu tal-aġġustament tal-pensjonijiet previst fl-Artikolu 41(3) tal-PG tal‑2010, li japplika biss għall-uffiċjali li twieldu qabel l‑1 ta’ Jannar 1955, kien konformi mad-Direttiva 2000/78. Il-fatt li l-uffiċjali li twieldu wara l‑1 ta’ Jannar 1955 ikunu suġġetti, għad-determinazzjoni tal-pensjoni tal-irtirar tagħhom, għal kalkolu parallel inqas favorevoli, jiġġustifika d-differenza fit-trattament eżistenti. |
|
21 |
Permezz ta’ sentenza tal‑25 ta’ Ottubru 2017, wara r-rikors għal reviżjoni ppreżentat minn BB, il-Verwaltungsgerichtshof (il-Qorti Amministrattiva, l-Awstrija) annullat l-imsemmija sentenza u ddeċidiet li tibgħat il-kawża lura quddiem il-Bundesverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Federali), għar-raġuni li l-Artikolu 41(3) tal-PG tal‑2010 kien jikkostitwixxi diskriminazzjoni diretta bbażata fuq l-età mhux iġġustifikata għall-uffiċjali mwielda qabel l‑1 ta’ Jannar 1955, sa fejn il-“kalkolu parallel” ma kienx japplika għall-uffiċjali kollha mwielda wara l‑31 ta’ Diċembru 1954, b’mod partikolari għal dawk li t-tul totali tagħhom tal-perijodi li jagħtu dritt għal pensjoni miksuba mill‑1 ta’ Jannar 2005 huwa ugwali għal inqas minn 5 % tat-tul tal-karriera meħud inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-irtirar jew huwa inqas minn 36 xahar, skont l-Artikolu 99(6) tal-PG tal‑2013. |
|
22 |
Il-Verwaltungsgerichtshof (il-Qorti Amministrattiva) irrilevat li, skont l-Artikolu 41(3) tal-PG tal‑2010 u l-Artikolu 99(1) u (6) tal-PG tal‑2013, kienu jeżistu tliet kategoriji ta’ uffiċjali rtirati, kull waħda suġġetta għal sistema differenti ta’ aġġustament tal-pensjonijiet tal-irtirar: l-ewwel kategorija, li kienet tinkludi l-uffiċjali li twieldu qabel l‑1 ta’ Jannar 1955 li l-aġġustament tal-pensjonijiet tagħhom kellu limitu massimu matul l-ewwel tliet snin ta’ ġbir, konformement mal-Artikolu 41(3) tal-PG tal‑2010; it-tieni kategorija, li kienet tinkludi l-uffiċjali mwielda mill‑1 ta’ Jannar 1955, li fir-rigward tagħhom kien hemm lok li jsir, konformement mal-Artikolu 99(1) tal-PG tal‑2013, kalkolu parallel, u t-tielet kategorija, li kienet tinkludi l-uffiċjali li wkoll twieldu mill‑1 ta’ Jannar 1955, iżda li għalihom ma kien hemm lok li jsir la aġġustament b’limitu massimu tal-pensjoni u lanqas kalkolu parallel, skont l-Artikolu 99(6) tal-PG tal‑2013 (iktar ’il quddiem it-“tielet kategorija”). |
|
23 |
Permezz ta’ sentenza ta’ sostituzzjoni (Ersatzerkenntnis) tad‑9 ta’ Ottubru 2018, il-Bundesverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Federali) laqgħet ir-rikors ta’ BB imsemmi fil-punt 20 ta’ din is-sentenza, billi kkonstatat li hija kellha dritt, mill‑1 ta’ Jannar 2015, għal pensjoni tal-irtirar ta’ ammont mensili gross ta’ EUR 3 182.03 kif ukoll għall-ħlas tal-arretrati tal-pensjoni korrispondenti, peress li l-Artikolu 2 tad-Direttiva 2000/78 kien jipprekludi l-applikazzjoni tal-Artikolu 41(3) tal-PG tal‑2010 għall-pensjoni tal-irtirar inkwistjoni fil-kawża prinċipali. |
|
24 |
Il-PG tal‑2018 emendat l-Artikolu 41(3) tal-PG tal‑2010, b’effett retroattiv mill‑1 ta’ Jannar 2011. Billi tinkludi l-uffiċjali li għalihom japplika l-Artikolu 99(6) tal-PG tal‑2013, b’mod retroattiv, fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 41(3) tal-PG tal‑2018, din il-verżjoni l-ġdida tal-PG tal‑1965 kienet intiża li telimina t-tielet kategorija, billi tintegraha fl-ewwel kategorija msemmija fil-punt 22 ta’ din is-sentenza, li hija s-suġġett ta’ aġġustament tal-pensjonijiet tal-irtirar b’limitu massimu ratione temporis. |
|
25 |
Permezz ta’ deċiżjoni tat‑30 ta’ April 2019, il-Verwaltungsgerichtshof (il-Qorti Amministrattiva) ċaħdet bħala inammissibbli r-rikors għal reviżjoni ppreżentat mill-BVAEB kontra s-sentenza ta’ sostituzzjoni (Ersatzerkenntnis) tal-Bundesverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Federali) tad‑9 ta’ Ottubru 2018. |
|
26 |
Permezz ta’ deċiżjoni tal‑25 ta’ Lulju 2019, il-BVAEB ikkonstata, wara talba ġdida ta’ BB imressqa fis‑17 ta’ Lulju 2019, li din tal-aħħar kellha dritt għal pensjoni tal-irtirar fl-ammont mensili gross ta’ EUR 3176,27 mill‑1 ta’ Jannar 2015, ta’ EUR 3 211.26 mill‑1 ta’ Jannar 2016, ta’ EUR 3 236.95 mill‑1 ta’ Jannar 2017, ta’ EUR 3 288.74 mill‑1 ta’ Jannar 2018, u ta’ EUR 3 354.52 mill‑1 ta’ Jannar 2019, peress li l-Artikolu 41(3) tal-PG tal‑2018 kien temm, b’effett retroattiv, is-sitwazzjoni diskriminatorja kkonstatata mill-Verwaltungsgerichtshof (il-Qorti Amministrattiva) fis-sentenza tagħha tal‑25 ta’ Ottubru 2017 imsemmija fil-punt 21 ta’ din is-sentenza. Skont din id-dispożizzjoni, l-aġġustament b’limitu massimu tal-pensjoni tal-irtirar japplika wkoll għall-uffiċjali li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 99(6) tal-PG tal‑2013, li qabel kienu ġew eżentati minn dan l-aġġustament. Barra minn hekk, il-BVAEB qies li BB kellha tirrimborsa lill-Istat l-ammont żejjed ta’ pensjoni tal-irtirar ta’ EUR 84.24 għall-perijodu mix-xahar ta’ Jannar sax-xahar ta’ Awwissu 2019; għall-kuntrarju, l-ammonti tal-pensjoni żejda rċevuti minn BB matul il-perijodu ta’ qabel ix-xahar ta’ Diċembru 2018 kienu in bona fide. |
|
27 |
Permezz ta’ sentenza tat‑23 ta’ Ġunju 2020, il-Bundesverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Federali), adita mill-ġdid minn BB, laqgħet ir-rikors ippreżentat minnha kontra d-deċiżjoni indikata fil-punt preċedenti, minħabba li l-Artikolu 41(3) tal-PG tal‑2018 kien għadu jikser l-Artikolu 2 tad-Direttiva 2000/78. Fil-fatt, il-modifika leġiżlattiva adottata abbażi tal-PG tal‑2018 ma biddlitx is-sitwazzjoni tal-uffiċjali li twieldu qabel l‑1 ta’ Jannar 1955, li baqgħu żvantaġġati, b’tali mod li d-diskriminazzjoni bbażata fuq l-età baqgħet teżisti. Fid-dawl tal-awtorità ta’ res judicata, din il-qorti madankollu ċaħdet dan ir-rikors fir-rigward tas-sena 2015. Għalhekk hija ddeċidiet li BB kellu dritt għal pensjoni tal-irtirar ta’ ammont gross fix-xahar ta’ EUR 3 217.02 mill‑1 ta’ Jannar 2016, ta’ EUR 3 242.76 mill‑1 ta’ Jannar 2017, ta’ EUR 3 294.64 mill‑1 ta’ Jannar 2018, ta’ EUR 3 360.53 mill‑1 ta’ Jannar 2019 u ta’ EUR 3 421.02 mill‑1 ta’ Jannar 2020, liema ammonti ma kinux jikkostitwixxu ammonti żejda. |
|
28 |
Sussegwentement, il-BVAEB ippreżenta rikors għal reviżjoni kontra din is-sentenza quddiem il-qorti tar-rinviju, il-Verwaltungsgerichtshof (il-Qorti Amministrattiva). |
|
29 |
F’dan il-kuntest, din il-qorti tesprimi dubji dwar il-kompatibbiltà, mal-prinċipju ta’ ċertezza legali, tal-Artikolu 41(3) tal-PG tal‑2018, li permezz tiegħu l-kategorija ta’ uffiċjali preċedentement vantaġġata mil-leġiżlazzjoni nazzjonali, fir-rigward tad-drittijiet għall-pensjoni tal-irtirar tagħhom (iktar ’il quddiem il-“kategorija preċedentement vantaġġata”), ġiet assimilata mal-kategorija ta’ uffiċjali preċedentement żvantaġġati minn din l-istess leġiżlazzjoni (iktar ’il quddiem il-“kategorija preċedentement żvantaġġata”). |
|
30 |
Barra minn hekk, din il-qorti tistaqsi, minn naħa, jekk din id-dispożizzjoni hijiex konformi mal-obbligu, li jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, b’mod partikolari mis-sentenza tas‑7 ta’ Ottubru 2019, Safeway (C‑171/18, EU:C:2019:839, punti 34 u 41 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata), li titwettaq l-eliminazzjoni immedjata u kompleta ta’ diskriminazzjoni kkonstatata, kif ukoll mal-projbizzjoni tat-tneħħija, għall-passat, tal-vantaġġi li minnhom kienet tibbenefika l-kategorija preċedentement vantaġġata. Min-naħa l-oħra, hija tistaqsi dwar il-possibbiltà li din il-ġurisprudenza tiġi trasposta għas-sitwazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali. |
|
31 |
In-neċessità li tiġi żgurata l-protezzjoni tad-drittijiet kweżiti u tal-aspettattivi leġittimi fir-rigward tal-kategorija preċedentement vantaġġata tirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar id-diskriminazzjoni bbażata fuq l-età, b’mod partikolari mis-sentenza tat‑8 ta’ Mejju 2019,Leitner, (C‑396/17, EU:C:2019:375, punt 49). Issa, f’dan il-każ, huma preċiżament id-drittijiet kweżiti tal-kategorija preċedentement vantaġġata li ma humiex protetti mill-Artikolu 41(3) tal-PG tal‑2018. |
|
32 |
Huwa minnu li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fis-sentenza tagħha tat‑28 ta’ Jannar 2015, Starjakob (C‑417/13, EU:C:2015:38, punt 49), li ma hemmx neċessarjament lok, fil-każijiet kollha ta’ diskriminazzjoni bbażata fuq l-età, li jingħata kumpens finanzjarju li jikkorrispondi għad-differenza tal-ammonti tal-benefiċċji skont jekk teżistix jew le diskriminazzjoni. Il-qorti tar-rinviju tistaqsi madankollu jekk din il-ġurisprudenza tistax tiġi trasposta għal ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, sa fejn, fil-kawża li tat lok għal din is-sentenza, id-drittijiet kweżiti tal-uffiċjali li jaqgħu taħt il-kategorija preċedentement vantaġġata kienu ġew ippreżervati, kuntrarjament għas-sitwazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali. |
|
33 |
Fi kwalunkwe każ, il-Qorti tal-Ġustizzja għadha ma ddeċidietx fuq il-kwistjoni dwar jekk huwiex konformi mad-dritt tal-Unjoni li emenda ta’ dispożizzjoni nazzjonali, b’effetti retroattivi, fl-aħħar mill-aħħar tqiegħed il-kategorija preċedentement vantaġġata fuq livell ta’ ugwaljanza mal-kategorija preċedentement żvantaġġata, bit-tneħħija tal-element li wassal għad-differenza fit-trattament b’tali mod li l-persuni li preċedentement kienu suġġetti għal diskriminazzjoni abbażi tal-età ma jkollhom ebda dritt finanzjarju. |
|
34 |
Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tosserva li d-dritt għal rimedju effettiv huwa ggarantit mhux biss mill-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea iżda wkoll mid-Direttiva 2000/78, li l-Artikolu 9 tagħha jipprovdi li l-Istati Membri għandhom jiżguraw li kull persuna li tqis li ġiet iddiskriminata tkun tista’ tinvoka d-drittijiet tagħha. Issa, id-dritt għal rimedju effettiv jiġi mċaħħad minn kull effettività sa fejn jitqies li hija konformi mad-dritt tal-Unjoni l-emenda ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti li tiġi eliminata b’mod retroattiv diskriminazzjoni bbażata fuq l-età mingħajr ma tiġi ggarantita lill-persuni ddiskriminati l-possibbiltà li jibbenefikaw minn kumpens finanzjarju li jikkorrispondi għall-ħlas tad-drittijiet pekunjarji li huma jkunu kisbu fl-assenza tad-diskriminazzjoni inkwistjoni. |
|
35 |
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Verwaltungsgerichtshof iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel is-segwenti domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja: “L-Artikolu 2(1) u (2)(a) u l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva [2000/78], kif ukoll il-prinċipji ta’ ċertezza legali, ta’ żamma tad-drittijiet kweżiti u ta’ effettività tad-dritt tal-Unjoni, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali – bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali – li tipprovdi li, abbażi ta’ aġġustament tal-pensjonijiet, uffiċjali ta’ kategorija preċedentement vantaġġata ma jibbenefikawx iktar, retroattivament, mill-ammonti ta’ pensjonijiet li kellhom dritt għalihom, u li, b’dan il-mod (tneħħija retroattiva tal-kategorija preċedentement vantaġġata permezz tal-ekwiparazzjoni mal-kategorija preċedentement żvantaġġata), għandha bħala effett li l-kategorija ta’ uffiċjali li kienu preċedentement żvantaġġati ma jibbenefikawx (iktar), wara l-aġġustament tal-pensjonijiet, minn ammonti ta’ pensjonijiet li kien ikollhom dritt għalihom minħabba diskriminazzjoni bbażata fuq l-età li kienet diġà ġiet ikkonstatata (ripetutament) mill-qrati minħabba n-nuqqas ta’ applikazzjoni ta’ dispożizzjoni nazzjonali li tmur kontra d-dritt tal-Unjoni għall-finijiet tal-ekwiparazzjoni mal-kategorija preċedentement vantaġġata?” |
Il‑proċedura quddiem il‑Qorti tal-Ġustizzja
|
36 |
Permezz ta’ deċiżjoni tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tal‑5 ta’ Lulju 2022, tressqet talba għal informazzjoni lill-qorti tar-rinviju fejn talbitha tippreċiża, fid-dawl tal-kontenut tat-talba għal deċiżjoni preliminari, b’liema mod preċiż ir-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja għad-domanda magħmula, sa fejn din tal-aħħar hija bbażata fuq il-premessa ta’ applikazzjoni retroattiva tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni, hija utli għas-soluzzjoni tat-tilwima fil-kawża prinċipali. |
|
37 |
Permezz ta’ ittra tat‑2 ta’ Settembru 2022, li waslet fil-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fit‑8 ta’ Settembru 2022, il-qorti tar-rinviju wieġbet għal din it-talba għal informazzjoni billi tenniet, qabelxejn, l-espożizzjoni tar-raġunijiet li juru r-rilevanza tat-talba għal deċiżjoni preliminari għas-soluzzjoni tal-kawża prinċipali. Sussegwentement hija sostniet, l-ewwel, li hija għandha, fil-kuntest tal-kawża prinċipali, tiddetermina jekk l-ammont tal-pensjonijiet tal-irtirar li l-Bundesverwaltungsgericht (il-Qorti Amministrattiva Federali) stabbilixxiet bħala dovut lil BB għas-snin 2015 sa 2018, minn naħa, u mill‑1 ta’ Jannar 2019, min-naħa l-oħra, huwiex konformi mal-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli, fid-dawl tad-dritt tal-Unjoni. Din il-qorti enfasizzat, it-tieni, li t-tilwima fil-kawża prinċipali tirrigwarda għalhekk, qabel kollox, l-iffissar tal-ammont tal-pensjonijiet tal-irtirar dovut, u mhux jekk kienx hemm lok jew le li jintalab l-irkupru ta’ benefiċċji eventwali rċevuti indebitament fil-passat. Għalhekk, hija ppreċiżat, it-tielet, li, fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi li d-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix dispożizzjoni nazzjonali bħall-Artikolu 41(3) tal-PG tal‑2018, l-ammont tal-pensjoni tal-irtirar dovut lil BB ikun għoli wisq u, konsegwentement, illegali, li jimplika aġġustament tal-imsemmija pensjoni. F’dan ir-rigward, l-imsemmija qorti kkonstatat, ir-raba’, li tali aġġustament kellu jsir indipendentement minn jekk BB kellhiex eventwalment tirrimborsa benefiċċji rċevuti indebitament fil-passat jew jekk setgħetx iżżommhom billi tinvoka l-bona fide tagħha. Il-ħames, il-qorti tar-rinviju rrilevat li l-kwistjoni ta’ eventwali rkupru tal-benefiċċji rċevuti indebitament tqum biss fil-każ li l-applikabbiltà tal-Artikolu 41(3) tal-PG tal‑2018 tkun ġiet stabbilita. Din il-qorti kkonkludiet, is-sitt, li, anki jekk l-effett retroattiv tal-leġiżlazzjoni inkwistjoni jimmaterjalizza ruħu fir-rigward tal-perijodu mill‑1 ta’ Jannar 2019, il-kompatibbiltà tal-imsemmija leġiżlazzjoni mad-dritt tal-Unjoni tibqa’ deċiżiva sabiex tkun magħrufa l-bażi legali applikabbli li tippermetti li jiġi ffissat l-ammont kif ukoll l-aġġustament annwali tal-pensjoni tal-irtirar ta’ BB kemm għall-passat kif ukoll għall-futur, indipendentement mill-eventwali rkupru tal-benefiċċji rċevuti indebitament. |
Fuq id‑domanda preliminari
|
38 |
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 2(1) u (2)(a) kif ukoll l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2000/78, għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi, sabiex tintemm diskriminazzjoni bbażata fuq l-età, l-assimilazzjoni, b’effett retroattiv, tal-iskema ta’ pensjoni tal-irtirar tal-uffiċjali li jaqgħu taħt il-kategorija preċedentement vantaġġata mal-iskema ta’ pensjoni tal-irtirar tal-uffiċjali li jaqgħu fil-kategorija preċedentement żvantaġġata. |
|
39 |
Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat li mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li d-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju hija bbażata fuq il-premessa li, minn naħa, l-Artikolu 41(3) tal-PG tal‑2010 kien jikkostitwixxi diskriminazzjoni diretta bbażata fuq l-età għall-uffiċjali mwielda qabel l‑1 ta’ Jannar 1955, u, min-naħa l-oħra, l-adozzjoni tal-Artikolu 41(3) tal-PG tal‑2018 mil-leġiżlatur nazzjonali kienet intiża sabiex telimina l-imsemmija diskriminazzjoni bbażata fuq l-età. Huwa biss fid-dawl ta’ din il-premessa li l-Qorti tal-Ġustizzja ser teżamina d-domanda magħmula. |
|
40 |
Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, għandu jitfakkar qabelxejn li kemm mit-titolu u mill-preambolu kif ukoll mill-kontenut u mill-għan tad-Direttiva 2000/78 jirriżulta li din hija intiża li tistabbilixxi kuntest ġenerali sabiex tiżgura lil kull persuna l-ugwaljanza fit-trattament “fil-qasam tal-impjieg u tax-xogħol”, billi toffrilu protezzjoni effikaċi kontra d-diskriminazzjonijiet ibbażati fuq wieħed mill-motivi msemmija fl-Artikolu 1 tagħha, li fosthom tidher l-età (sentenza tat‑3 ta’ Ġunju 2021, Ministero della Giustizia (Nutara), C‑914/19, EU:C:2021:430, punt 21 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
41 |
Barra minn hekk, mill-Artikolu 3(1)(ċ) ta’ din id-direttiva jirriżulta li din għandha tapplika, fil-limiti tal-kompetenzi kkonferiti lill-Unjoni, “għall-persuni kollha, kemm fis-settur pubbliku kif ukoll f’dak privat, inklużi korpi pubbliċi”, f’dak li jirrigwarda “il-kundizzjonijiet għall-impjieg u tax-xogħol, inklużi sensji u paga”. |
|
42 |
Barra minn hekk, għandu jiġi enfasizzat, kif jirriżulta mill-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 2000/78, moqri flimkien mal-Artikolu 1 tagħha, li, għall-finijiet ta’ din id-direttiva, il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament jimponi b’mod partikolari l-assenza ta’ kull diskriminazzjoni diretta jew indiretta bbażata fuq l-età. L-Artikolu 2(2)(a) tal-imsemmija direttiva jippreċiża li, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu 2, għandu jitqies li jkun hemm diskriminazzjoni diretta meta, fost affarijiet oħra, persuna tiġi ttrattata b’mod inqas favorevoli minn persuna oħra f’sitwazzjoni simili, fuq il-bażi ta’ waħda mill-motivi indikati fl-Artikolu 1 tal-istess direttiva. |
|
43 |
Minkejja l-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 2000/78, l-Istati Membri jistgħu, b’mod konformi mal-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva, jipprovdu li trattament differenti fuq bażi ta’ età ma għandux jikkostitwixxi diskriminazzjoni, jekk, fil-kuntest tal-liġi nazzjonali, ikun oġġettivament u raġonevolment iġġustifikat b’għan leġittimu, b’mod partikolari minn għanijiet leġittimi ta’ politika tal-impjieg, tas-suq tax-xogħol u tat-taħriġ professjonali, u jekk il-mezzi intiżi sabiex dawn l-għanijiet jintlaħqu jkunu xierqa u neċessarji. |
|
44 |
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta diskriminazzjoni, li tmur kontra d-dritt tal-Unjoni, tkun ġiet ikkonstatata u sakemm miżuri li jerġgħu jistabbilixxu l-ugwaljanza fit-trattament ma ġewx adottati, l-osservanza tal-prinċipju ta’ ugwaljanza jista’ biss jiġi żgurat permezz tal-għoti lill-persuni tal-kategorija żvantaġġata tal-istess vantaġġi bħal dawk li jibbenefikaw minnhom il-persuni tal-kategorija pprivileġġata. Il-persuni żvantaġġati għandhom għalhekk jitqiegħdu fl-istess pożizzjoni tal-persuni li jibbenefikaw mill-vantaġġ ikkonċernat (sentenza tat‑22 ta’ Jannar 2019, Cresco Investigation, C‑193/17, EU:C:2019:43, punt 79 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
45 |
Konsegwentement, ikun kuntrarju għall-għan ta’ ugwaljanza tal-kundizzjonijiet tax-xogħol kif ukoll għall-prinċipju ta’ ċertezza legali li l-persuni responsabbli għall-iskema ta’ pensjoni kkonċernata jitħallew jeliminaw diskriminazzjoni bl-adozzjoni ta’ miżura li tarmonizza, b’effett retroattiv, l-iskema tal-persuni preċedentement vantaġġati fil-livell tal-iskema tal-persuni preċedentement żvantaġġati. Fil-fatt, l-aċċettazzjoni ta’ tali soluzzjoni jkollha l-effett li dawn il-persuni responsabbli jitneħħielhom l-obbligu li jwettqu, wara l-konstatazzjoni tad-diskriminazzjoni, l-eliminazzjoni immedjata u kompleta tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7 ta’ Ottubru 2019, Safeway, C‑171/18, EU:C:2019:839, punti 34 u 41 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). |
|
46 |
Issa, il-kunsiderazzjonijiet indikati fil-punt preċedenti japplikaw biss sakemm miżuri li jistabbilixxu mill-ġdid l-ugwaljanza fit-trattament ma jkunux ġew adottati mil-leġiżlatur nazzjonali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-8 ta’ Mejju 2019, Safeway, C‑396/17, EU:C:2019:375, punt 77 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
47 |
Għall-kuntrarju, fir-rigward tal-perijodu ta’ wara l-adozzjoni tal-miżuri li jistabbilixxu mill-ġdid l-ugwaljanza fit-trattament mil-leġiżlatur kompetenti, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 119 KE (li sar l-Artikolu 157 TFUE) ma jipprekludix li tali miżuri jipprevedu li l-vantaġġi tal-persuni preċedentement privileġġati jitnaqqsu għal-livell tal-iskema tal-persuni preċedentement żvantaġġati. (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7 ta’ Ottubru 2019, Safeway, C‑171/18, EU:C:2019:839, punt 18 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
48 |
It-tagħlim tal-imsemmija sentenza huwa intiż, kuntrarjament għal dak li ssostni l-Kummissjoni Ewropea fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, li japplika wkoll fil-kuntest tad-Direttiva 2000/78, f’sitwazzjoni bħal dik tal-kawża prinċipali, sa fejn din kienet ikkaratterizzata, għall-perijodu qabel id-dħul fis-seħħ tal-PG tal‑2018, mill-eżistenza ta’ sistema ta’ referenza valida, jiġifieri t-tielet kategorija (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑22 ta’ Jannar 2019, Cresco Investigation, C‑193/17, EU:C:2019:43, punt 81 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
49 |
Minn dan isegwi li l-leġiżlatur nazzjonali seta’, fir-rigward tad-dritt tal-Unjoni, mill-mument li fih seħħet il-konformità leġiżlattiva, f’dan il-każ bl-adozzjoni tal-PG tal‑2018, jassimila l-iskema tal-pensjoni tal-irtirar ta’ uffiċjali li jaqgħu fil-kategorija preċedentement vantaġġata ma’ dik ta’ uffiċjali li jaqgħu taħt il-kategorija preċedentement żvantaġġata. |
|
50 |
Fil-fatt, għandu jitqies li, għalkemm l-Istati Membri, konformement mal-Artikolu 16 tad-Direttiva 2000/78, għandhom l-obbligu li jneħħu l-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi kuntrarji għall-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, dan l-artikolu madankollu ma jimponilhomx jadottaw miżuri speċifiċi fil-każ ta’ ksur tal-projbizzjoni ta’ diskriminazzjoni, iżda jħallilhom il-libertà jagħżlu, minn fost is-soluzzjonijiet differenti intiżi sabiex jintlaħaq l-għan imfittex, dak li huma jqisu bħala l-iktar adatt għal dan il-għan, skont is-sitwazzjonijiet li jistgħu jinqalgħu (sentenza tat‑8 ta’ Mejju 2019, Leitner, C‑396/17, EU:C:2019:375, punt 78 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
51 |
Madankollu, mill-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-prinċipju ta’ ċertezza legali jipprekludi, bħala regola ġenerali, li att li jimplimenta d-dritt tal-Unjoni jingħata effett retroattiv. F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-imsemmi prinċipju ta’ ċertezza legali, li jagħmel parti mill-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, jeżiġi, b’mod partikolari, li d-dispożizzjonijiet legali jkunu ċari, preċiżi u prevedibbli fl-effetti tagħhom (sentenza tat‑13 ta’ Frar 2019, Human Operator, C‑434/17, EU:C:2019:112, punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata). Għaldaqstant, huwa biss b’mod eċċezzjonali li att li jimplimenta d-dritt tal-Unjoni jista’ jingħata effett retroattiv, meta r-rekwiżit ta’ interess ġenerali jirrikjedi dan u meta l-aspettattivi leġittimi tal-persuni kkonċernati jiġu debitament osservati (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7 ta’ Ottubru 2019, Safeway, C‑171/18, EU:C:2019:839, punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
52 |
Fir-rigward, fl-ewwel lok, tar-rekwiżit ta’ interess ġenerali, għandu jiġi rrilevat li riskju li jiġi ppreġudikat serjament il-bilanċ finanzjarju tal-iskema ta’ pensjoni kkonċernata jista’ jikkostitwixxi tali rekwiżit ta’ interess ġenerali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7 ta’ Ottubru 2019, Safeway, C‑171/18, EU:C:2019:839, punt 43 u l-ġurisprudenza ċċitata). Issa, mill-atti tal-proċess għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja ma jirriżultax li tali rekwiżit ta’ interess ġenerali ġie invokat sabiex jiġġustifika l-effett retroattiv tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Għalkemm il-Gvern Awstrijak jafferma, ċertament, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, li l-Artikolu 41(3) tal-PG tal‑2018 huwa intiż li jiggarantixxi bilanċ ġust bejn l-uffiċjali ta’ età ikbar u l-uffiċjali ta’ età iżgħar fil-kuntest tat-tqassim tal-ispejjeż intiżi sabiex jiżguraw il-finanzjament fit-tul tal-iskema tal-pensjonijiet tal-irtirar, jidher madankollu li tali kunsiderazzjoni ma hijiex biżżejjed sabiex tiġġustifika li l-assimilazzjoni retroattiva tal-iskema tal-irtirar tal-uffiċjali li jaqgħu fil-kategorija preċedentement vantaġġata ma’ dik tal-uffiċjali li jaqgħu fil-kategorija preċedentement żvantaġġata kienet neċessarja sabiex jiġi evitat ksur gravi tal-bilanċ finanzjarju tal-iskema ta’ pensjoni kkonċernata. L-osservazzjoni magħmula minn dan l-istess gvern li tgħid li mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-għanijiet li jikkonsistu fil-garanzija tal-finanzjament sostenibbli tal-pensjonijiet tal-irtirar u fit-tnaqqis tad-differenza bejn il-livelli tal-pensjonijiet iffinanzjati mill-Istat jistgħu jitqiesu, fid-dawl tal-marġni ta’ diskrezzjoni wiesgħa li għandhom l-Istati Membri, bħala li jikkostitwixxu għanijiet leġittimi ta’ politika soċjali, ma tistax, fl-assenza ta’ elementi rilevanti oħra li jippermettu li jiġi konkluż li jeżistu tali għanijiet, tistabbilixxi li l-miżura inkwistjoni kienet effettivament tissodisfa tali rekwiżit ta’ interess ġenerali. Minn dan isegwi li ġustifikazzjoni oġġettiva tar-retroattività ta’ din il-miżura tidher li hija nieqsa, fatt li madankollu għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju. |
|
53 |
Fir-rigward, fit-tieni lok, tal-osservanza tal-aspettattivi leġittimi tal-persuni kkonċernati, għandu jitfakkar li mid-deċiżjoni tar-rinviju kif ukoll mir-risposta tal-qorti tar-rinviju mogħtija għat-talba għal informazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, skont l-Artikolu 39 tal-PG tal‑2010, huma biss “benefiċċji rċevuti indebitament (ammonti żejda) għandhom, sa fejn dawn ma jkunux ġew irċevuti in bona fide, jiġu rrimborsati lill-Istat Federali.” Minn dan isegwi li, bla ħsara għall-verifiki li għandha twettaq il-qorti tar-rinviju fid-dawl taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha tal-kawża li għandha quddiemha, li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tista’ tosserva l-aspettattivi leġittimi tal-persuni kkonċernati permezz ta’ applikazzjoni eventwali tal-Artikolu 39 tal-PG tal‑2010. |
|
54 |
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 2(1) u (2)(a) kif ukoll l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2000/78, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu, fl-assenza ta’ rekwiżit ta’ interess ġenerali, leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi, sabiex tintemm diskriminazzjoni bbażata fuq l-età, l-assimilazzjoni, b’effett retroattiv, tal-iskema ta’ pensjoni tal-irtirar ta’ kategorija ta’ uffiċjali preċedentement vantaġġata mil-leġiżlazzjoni nazzjonali li tirrigwarda d-drittijiet għall-pensjoni tal-irtirar ma’ dik tal-kategorija ta’ uffiċjali preċedentement żvantaġġata minn din l-istess leġiżlazzjoni. |
Fuq l‑ispejjeż
|
55 |
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura. |
|
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Seba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi: |
|
L-Artikolu 2(1) u (2)(a) kif ukoll l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 2000/78/KE tas‑27 ta’ Novembru 2000 li tistabbilixxi qafas ġenerali għall-ugwaljanza fit-trattament fl-impjieg u fix-xogħol |
|
għandhom jiġu interpretati fis-sens li: |
|
jipprekludu, fl-assenza ta’ rekwiżit ta’ interess ġenerali, leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi, sabiex tintemm diskriminazzjoni bbażata fuq l-età, l-assimilazzjoni, b’effett retroattiv, tal-iskema ta’ pensjoni tal-irtirar ta’ kategorija ta’ uffiċjali preċedentement vantaġġata mil-leġiżlazzjoni nazzjonali li tirrigwarda d-drittijiet għall-pensjoni tal-irtirar ma’ dik tal-kategorija ta’ uffiċjali preċedentement żvantaġġata minn din l-istess leġiżlazzjoni. |
|
Firem |
( *1 ) Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.