Eagrán sealadach

TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA

NORKUS

arna tabhairt an 25 Meán Fómhair 2025 (1)

Cás C‑477/24 [Deldwyn] (i)

An tAire Dlí agus Cirt

v

I.T.

(Iarraidh ar réamhrialú ón gCúirt Achomhairc (Éire))

(Iarraidh ar réamhrialú – Saoránacht an Aontais – An ceart chun saorghluaiseachta agus cónaithe laistigh de chríoch na mBallstát – Treoir 2004/38/CE – Ceart cónaithe díorthaithe – Ceart cónaithe ball teaghlaigh le saoránach den Aontas – Pósadh idir saoránach den Aontas agus náisiúnach tríú tír – An ceart cónaithe a bheith á choinneáil ag náisiúnach tríú tír i gcás colscartha – Saoránach den Aontas nach bhfuil i mbun gníomhaíochta a thuilleadh tráth an cholscartha – Airteagal 7(3)(b) – An tréimhse ‘níos mó ná bliain amháin’ a ríomh – Ceanglas maidir le tréimhse leanúnach aonair nó féidearthacht tréimhsí fostaíochta a charnadh thar roinnt blianta – An coincheap ‘dífhostaíocht ainneonach arna taifeadadh go cuí’ – Ceart rochtana ar chomhad ina leagtar amach stair oibre nó leasa shóisialta shaoránach an Aontais)






I.      Réamhrá

1.        Rinneadh an iarraidh ar réamhrialú seo (2) i gcomhthéacs imeachtaí achomhairc idir an tAire Dlí agus Cirt (Éire) (‘an tAire’) agus I.T. (‘an t‑iarratasóir’), náisiúnach neamh-LEE agus iarchéile saoránaigh den Aontas,(3) maidir le diúltú an Aire cead a thabhairt don iarratasóir a chárta cónaithe a choinneáil, rud a chuirfeadh ar a chumas fanacht in Éirinn ar feadh tréimhse éiginnte. Cuireadh in iúl don iarratasóir, inter alia, go raibh a cheart cónaithe ag brath ar a iarchéile leanúint dá cearta faoi Chonarthaí an Aontais Eorpaigh a fheidhmiú in Éirinn agus nár chuir sé fianaise isteach maidir lena gníomhaíocht (4) sa Bhallstát sin tráth a tionscnaíodh imeachtaí colscartha.

2.        Ina hiarraidh ar réamhrialú, féachann an chúirt a rinne an tarchur lena fháil amach an gceanglaítear leis an téarma ‘bliain amháin’ in Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38/CE (5) gur tréimhse leanúnach aonair a bheidh sa bhliain atá i gceist nó an féidir tréimhsí fostaíochta níos giorra atá scaipthe thar roinnt blianta a chur le chéile chun tréimhse bliana a chruthú. Ina theannta sin, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an gciallaíonn an fíoras go raibh liúntas cuardaitheora poist á fháil ag iarchéile an iarratasóra in Éirinn go raibh sí i ‘ndífhostaíocht ainneonach arna taifeadadh go cuí’ i gcomhréir leis an bhforáil sin. Ar deireadh, féachann an chúirt a rinne an tarchur lena fháil amach an gceanglaítear ar an Aire an comhad ar ar braitheadh a chur ar fáil don iarratasóir chun diúltú dá iarratas ar bhuanchónaí agus lena leagtar amach, inter alia, saothar nó stair leasa shóisialta a iarchéile.

II.    Creat dlíthiúil

A.      Dlí an Aontais

3.        Foráiltear le hAirteagal 7 de Threoir 2004/38, dar teideal ‘Ceart cónaithe ar feadh níos mó ná 3 mhí’:

‘1.      Beidh ceart cónaithe ag gach saoránach den Aontas ar chríoch Ballstáit eile ar feadh tréimhse níos faide ná 3 mhí más rud é:

(a)      go bhfuil sé ina oibrí nó ina dhuine féinfhostaithe sa Bhallstát óstach; nó

(b)      go bhfuil acmhainní leordhóthanacha aige dó féin agus dá bhaill teaghlaigh gan bheith ina ualach ar chóras cúnaimh shóisialta an Bhallstáit óstaigh le linn a thréimhse chónaithe agus cumhdach cuimsitheach árachais breoiteachta a bheith aige sa Bhallstát óstach,

…

2.      Cuimseoidh an ceart cónaithe dá dtagraítear i mír 1 baill teaghlaigh nach náisiúnaigh de Bhallstát iad, a bhfuil saoránach den Aontas sa Bhallstát óstach á thionlacan acu nó atá ag bualadh leis, ar choinníoll go gcomhlíonann an saoránach sin den Aontas na coinníollacha dá dtagraítear i mír 1(a), (b) nó (c).

3.      Chun críocha mhír 1(a), coinneoidh saoránach den Aontas nach oibrí nó duine féinfhostaithe é feasta stádas mar oibrí nó mar dhuine féinfhostaithe sna himthosca seo a leanas:

…

(b)      tá sé/sí i ndífhostaíocht ainneonach arna taifeadadh go cuí tar éis a bheith fostaithe ar feadh níos mó ná bliain amháin agus tá sé/sí cláraithe mar chuardaitheoir poist leis an oifig fostaíochta ábhartha;

(c)      tá sé/sí i ndífhostaíocht ainneonach arna taifeadadh go cuí tar éis conradh fostaíochta ar théarma seasta a mhair níos lú ná bliain nó tar éis a bheith i ndífhostaíocht ainneonach le linn na chéad 12 mhí agus tá sé/sí cláraithe mar chuardaitheoir poist leis an oifig fostaíochta ábhartha. Sa chás sin, coinneofar an stádas mar oibrí ar feadh tréimhse nach giorra ná 6 mhí;

…’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

4.        Foráiltear le hAirteagal 13 den Treoir sin dar teideal ‘An ceart cónaithe a bheith á choinneáil ag baill teaghlaigh i gcás colscartha, neamhniú pósta nó foirceannadh páirtnéireachta cláraithe’:

‘…

2.      Gan dochar don dara fomhír, ní bheidh i gceist leis an gcolscaradh ... go gcaillfeadh baill teaghlaigh shaoránach an Aontais nach náisiúnaigh de Bhallstát iad a gceart cónaithe sna cásanna seo a leanas:

(a)      má mhair an pósadh … 3 bliana ar a laghad, lena n‑áirítear bliain amháin sa Bhallstát óstach ... roimh thionscnamh an cholscartha; nó

…

Sula bhfaighfear an ceart chun buanchónaithe, beidh ceart cónaithe na ndaoine lena mbaineann fós faoi réir an cheanglais go bhfuil siad in ann a léiriú gur oibrithe nó daoine féinfhostaithe iad nó go bhfuil acmhainní leordhóthanacha acu dóibh féin agus do bhaill a dteaghlaigh chun nach mbeidh siad ina n‑ualach ar chóras cúnaimh shóisialta an Bhallstáit óstaigh le linn a dtréimhse chónaithe agus go bhfuil árachas cuimsitheach breoiteachta acu sa Bhallstát óstach, nó gur baill teaghlaigh iad, atá bunaithe cheana i mBallstát óstach duine a chomhlíonann na ceanglais sin. Is mar a shainítear in Airteagal 8(4) a bheidh “acmhainní leordhóthanacha”.

Coinneoidh na baill teaghlaigh sin a gceart cónaithe ar bhonn pearsanta amháin.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

5.        Foráiltear in Airteagal 14 den Treoir sin, dar teideal ‘An ceart cónaithe a choinneáil’:

‘…

2.      Beidh an ceart cónaithe dá bhforáiltear in Airteagail 7, 12 agus 13 ag saoránaigh an Aontais agus ag baill dá dteaghlaigh fad a chomhlíonann siad na coinníollacha a leagtar amach iontu.

…’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

B.      Dlí na hÉireann

6.        S.I. Uimh. 548/2015 – Rinne Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Saorghluaiseacht Daoine) 2015 (6) (‘na Rialacháin’) Treoir 2004/38 a thrasuí i ndlí na hÉireann. Dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, níl aon difríocht ábhartha idir Airteagal 6(3)(c) de na Rialacháin agus Airteagal 7(3) de Threoir 2004/38.

III. An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú

7.        Is náisiúnach neamh-LEE é an t‑iarratasóir. Chuaigh sé isteach in Éirinn de bhun víosa do mhic léinn i mí Dheireadh Fómhair 2002. I mí Iúil 2009, phós an t‑iarratasóir saoránach den Aontas in Éirinn agus rinne sé iarratas ar chead cónaithe ann de bhun Threoir 2004/38 agus na Rialachán ar an mbonn gurbh é céile saoránaigh den Aontas é. Diúltaíodh don iarratas sin i mí Feabhra 2010. Rinne an t‑iarratasóir iarratas eile an 17 Iúil 2011, ar diúltaíodh dó an 9 Feabhra 2012. Sa dá chás, ba é an chúis a bhí leis an diúltú ná gur léirigh fiosrúcháin a rinneadh le fostóir shaoránach an Aontais (7) nach raibh sí, tráth an mheasúnaithe ar an iarratas, (8) fostaithe a thuilleadh leis an bhfostóir a sainaithníodh san iarratas. I mí an Mhárta 2013, rinne an t‑iarratasóir an tríú hiarratas ar chead cónaithe in Éirinn. Ar an ócáid sin, tugadh cead cónaithe ar feadh 5 bliana go dtí Meán Fómhair 2018. I mí an Mheithimh 2014, agus dá bhrí sin tar éis an cead sin a dheonú, tionscnaíodh imeachtaí colscartha idir an t‑iarratasóir agus a chéile. Eisíodh an fhoraithne cholscartha i mí Iúil 2014 i dtír thionscnaimh shaoránach an Aontais. Faoin am sin, bhí an pósadh ar marthain ar feadh 5 bliana.

8.        Níor cúlghaireadh cead an iarratasóra chun cónaí in Éirinn tar éis a cholscartha agus lean sé de bheith ag obair ann. Lean a iarchéile de bheith ina cónaí in Éirinn (cé go bhféadfadh tréimhsí neamhláithreachta a bheith ann le linn turais fillte chuig a tír thionscnaimh).

9.        I mí Lúnasa 2018, d’iarr an t‑iarratasóir go gcoinneofaí a chead cónaithe i gcáil phearsanta de bhun Rialachán 10(2) de na Rialacháin, (9) lena bhforáiltear do cheart cónaithe a choinneáil i gcás colscartha in imthosca áirithe inar mhair pósadh ar feadh 3 bliana nó níos mó, lena n‑áirítear bliain amháin ar a laghad in Éirinn. Diúltaíodh don iarratas sin i mí Dheireadh Fómhair 2019 ar an mbonn nár chuir an t‑iarratasóir fianaise isteach ar fhostaíocht a iarchéile in Éirinn ná ar acmhainní leordhóthanacha a bheith aici tráth a tionscnaíodh imeachtaí colscartha. (10)

10.      An 17 Deireadh Fómhair 2019, d’iarr an t‑iarratasóir athbhreithniú ar an gcinneadh diúltaithe agus d’iarr sé cóip den fhaisnéis a fuarthas ón Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí (‘DEASP’). Dúirt an t‑iarratasóir nach raibh caidreamh leanúnach aige féin agus ag a iarchéile ach gur scríobh a aturnaetha chuici ag iarraidh a cúnamh chun sonraí a sholáthar maidir lena gníomhaíochtaí in Éirinn le linn na dtréimhsí dá dtagraíonn an tAire agus chun athdhearbhú a thabhairt go raibh leas sóisialta á fháil aici le linn cuid den tréimhse sin ar a laghad. Chuir an t‑iarratasóir in iúl nach raibh aon bhealach aige chun a fhíorú go raibh leas sóisialta á fháil ag a iarchéile le linn na tréimhse sin gan a cúnamh ná a comhoibriú.

11.      An 22 Samhain 2021, d’eisigh an tAire cinneadh críochnaitheach lenar deimhníodh an cinneadh diúltaithe. (11) Ba é bunús an chinnidh sin nach raibh aon fhaisnéis sa chomhad maidir le himthosca imeacht an tsaoránaigh den Aontas ón bhfostaíocht a bhí aici roimhe sin agus, dá bhrí sin, cé acu a bhí an t‑imeacht sin deonach nó ainneonach. Ina theannta sin, ní raibh aon rud sa chomhad a thabharfadh le fios go raibh sí fostaithe ar feadh níos mó ná bliain amháin nó go raibh sí ar chonradh ar théarma seasta níos lú ná bliain amháin sular cláraíodh í le DEASP. Bhí seasamh an Aire bunaithe ar fhostaíocht shaoránach an Aontais a mhair 37 seachtaine in 2013 agus coicís in 2014. De réir an chinnidh diúltaithe, ní raibh saoránach an Aontais ‘ag feidhmiú a ceart faoi Chonarthaí an Aontais Eorpaigh trí dhífhostaíocht ainneonach sa bhliain 2014, an bhliain inar tionscnaíodh agus inar tugadh chun críche imeachtaí colscartha[,] toisc nach raibh 12 mhí oibre ann roimh a tréimhse dhífhostaíochta.’ Luadh sa chinneadh críochnaitheach freisin, cé go raibh íocaíochtaí sochair á bhfáil ag saoránach an Aontais in 2014, nach bhfuil an tAire faoi cheangal ag aon chinneadh ó DEASP agus nach bhfuil íocaíocht leanúnach íocaíochtaí leasa shóisialta le saoránach an Aontais cinntitheach maidir le hábhar chearta Chonarthaí an Aontais Eorpaigh os comhair an Aire.

12.      Dar leis an gcúirt a rinne an tarchur, níl aon léiriú sa taifead ar chinneadh an Aire gur tugadh aghaidh ar an gceist ar oibrigh saoránach an Aontais ar feadh tréimhse níos faide ná bliain amháin agus í ina cónaí in Éirinn roimh mhí Mheán Fómhair 2013, nuair a fuair sí Liúntas Cuardaitheora Poist den chéad uair. Níor cuireadh na tréimhsí gníomhaíochta níos luaithe sin san áireamh agus cinneadh á dhéanamh an raibh saoránach an Aontais ag feidhmiú Chearta Chonarthaí an Aontais Eorpaigh in Éirinn ar dháta tionscanta na n‑imeachtaí colscartha.

13.      Thionscain an t‑iarratasóir imeachtaí athbhreithnithe bhreithiúnaigh os comhair na hArd-Chúirte (Éire) i gcoinne chinneadh an Aire. Le breithiúnas dar dáta an 1 Feabhra 2023, chuir an Ard-Chúirt an cinneadh sin ar neamhní. Dúirt an chúirt sin gur dhírigh an tAire ar staid fostaíochta shaoránach an Aontais sa tréimhse díreach roimh a hiarratas ar Liúntas Cuardaitheora Poist agus sa tréimhse 12 mhí sular tionscnaíodh imeachtaí colscartha. Os a choinne sin, níor chuir an tAire stádas fostaíochta ná stádas cónaithe shaoránach an Aontais idir 2009 agus 2012 san áireamh, d’ainneoin go raibh an t‑iarratasóir ag brath air sin. Rialaigh an Ard-Chúirt nach bhforáiltear le hAirteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38 ná le Rialachán 6(3)(c)(ii) de na Rialacháin go bhfuil stádas oibrí a choinneáil coinníollach ar oibrí de chuid an Aontais ag suí go ndearnadh fostaíocht 12 mhí go leanúnach agus díreach roimh dhífhostaíocht ainneonach a chlárú chun críche ceart cónaithe a choinneáil faoi Airteagal 7(3) de Threoir 2004/38. Mheas an Ard-Chúirt freisin, maidir leis an mainneachtain taifid a nochtadh don iarratasóir maidir le ranníocaíochtaí a iarchéile do na blianta 2009, 2010, 2011 agus 2012 i bhfoirm fholaithe nó chuí éigin, má bhí sé san fhaisnéis a fuarthas ó DEASP agus a bhí ar fáil don Aire, nó maidir le haghaidh a thabhairt orthu go trédhearcach sa phróiseas cinnteoireachta, gur baineadh an bonn de chothroime an phróisis in imthosca ina raibh an tAire ar an eolas gur mhaígh an t‑iarratasóir go raibh a iarchéile ag obair le linn na mblianta sin agus go raibh roinnt fianaise tacaíochta curtha isteach aige chuige sin ach nach raibh rochtain aige ar thuilleadh faisnéise mar gheall ar a heaspa comhoibrithe.

14.      Rinne an tAire achomharc i gcoinne rialú na hArd-Chúirte os comhair na Cúirte Achomhairc (Éire). Ós rud é gur gá léiriú ar dhlí an Aontais chun an t‑achomharc a chinneadh, chuir an Chúirt Achomhairc bac ar na himeachtaí agus tharchuir sí na ceisteanna seo a leanas chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:

‘(1)(a)      An dtuigtear ón teilgean “bliain amháin” atá in [Airteagal] 7(3)(b) de Threoir [2004/38]... nó an gceanglaítear leis gur tréimhse leanúnach amháin í an bhliain atá i gceist?

(1)(b)      Má thugtar freagra diúltach ar (a), an bhfágtar an saoránach den Aontas Eorpach lasmuigh de raon feidhme [Airteagal] 7(3)(b) [de Threoir 2004/38] más rud é gurbh ó thréimhse ceithre nó cúig bliana a cruinníodh nó a cuireadh le chéile na tréimhsí fostaíochta as a ndéantar an bhliain úd sin?

(2)      An bhfuil an saoránach den Aontas Eorpach “i ndífhostaíocht ainneonach arna taifeadadh go cuí” sa Stát de réir bhrí [Airteagal] 7(3)(b) de [Threoir 2004/38] más rud é go raibh sé nó sí ag fáil Liúntas Cuardaitheora Poist ó [DEASP] in Éirinn?

(3)      An gceanglaítear leis an bprionsabal ginearálta de dhlí an Aontais atá ina léiriú ar a bhfuil in [Airteagal] 41 den Chairt nó, mar mhalairt air sin, le [Treoir 2004/38] arna léiriú i bhfianaise an phrionsabail ghinearálta sin, go mbeadh ar an [Aire] a chomhad a chur ar fáil don iarratasóir (i bhfoirm folaithe ábhartha, dá mba ghá), cibé acu:

(a)      roimh chinneadh a dhéanamh maidir le cearta/cárta cónaithe de bhun [Airteagal 14 de Threoir 2004/38] maidir le [hAirteagal 13 agus/nó Airteagal 7(3) den Treoir sin]; agus/nó

(b)      nuair is mian leis an iarratasóir agóid a dhéanamh i gcoinne cinneadh dá leithéid le hathbhreithniú breithiúnach?’

IV.    An nós imeachta os comhair na Cúirte Breithiúnais

15.      Chuir an t‑iarratasóir, Rialtas na Gearmáine, Éire agus an Coimisiún Eorpach barúlacha i scríbhinn isteach. Sa Tuairim seo agus i gcomhréir le hiarraidh na Cúirte, déanfaidh mé anailís ar an gcéad cheist agus ar an dara ceist arna dtarchur ag an gCúirt Achomhairc.

V.      Measúnú

A.      Réamhbharúlacha

16.      Is é is cuspóir do Threoir 2004/38 (12) feidhmiú an chirt chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse ar chríoch na mBallstát, ceart a thugtar go díreach do shaoránaigh an Aontais le hAirteagal 21(1) CFAE, a éascú agus a neartú. (13) I ndáil leis sin, le Treoir 2004/38, tugtar cearta iontrála agus cónaithe sa Bhallstát óstach do náisiúnaigh uile tíortha nach Ballstáit iad ar baill teaghlaigh iad le saoránach den Aontas de réir bhrí Airteagal 2(2) den Treoir sin, (14) agus a théann in éineacht le saoránach den Aontas (15) nó a thagann chun bheith in éineacht leis i mBallstát seachas an Ballstát ina bhfuil sé ina náisiúnach. (16)

17.      Leagtar síos le hAirteagal 7 de Threoir 2004/38 na coinníollacha faoina bhfuil ceart cónaithe ag saoránaigh den Aontas agus ag baill dá dteaghlaigh ar feadh níos mó ná 3 mhí sa Bhallstát óstach, (17) agus dá bhrí sin nach bhfuil ceart buanchónaithe acu go fóill faoi Airteagal 16(1) de Threoir 2004/38. (18)

18.      Foráiltear le hAirteagal 7(1)(a) de Threoir 2004/38 go bhfuil ceart cónaithe den sórt sin ag gach saoránach den Aontas ar choinníoll go bhfuil stádas oibrí nó stádas duine féinfhostaithe acu sa Bhallstát óstach. (19) I gcomhréir le hAirteagal 7(1)(b) de Threoir 2004/38, tá ceart cónaithe ag saoránaigh an Aontais sa Bhallstát óstach gan bheith gníomhach go heacnamaíoch ar choinníoll go bhfuil cumhdach cuimsitheach árachais breoiteachta acu dóibh féin agus dá mbaill teaghlaigh sa Bhallstát sin agus go bhfuil acmhainní leordhóthanacha acu chun nach mbeidh siad ina n‑ualach ar chóras cúnaimh shóisialta an Bhallstáit sin le linn a dtréimhse chónaithe. (20) Foráiltear le hAirteagal 7(1)(c) freisin do cheart cónaithe do mhic léinn faoi choinníollacha áirithe.

19.      Le hAirteagal 7(2) de Threoir 2004/38, deonaítear ceart cónaithe do bhaill teaghlaigh saoránaigh den Aontas ar náisiúnaigh tríú tír iad, a bhíonn ag tionlacan saoránaigh den Aontas sa Bhallstát óstach nó ag bualadh leis an saoránach sin ann, ar choinníoll go gcomhlíonann saoránach den Aontas na coinníollacha dá dtagraítear, inter alia, in Airteagal 7(1)(a), (b) nó (c) den Treoir sin. (21) I gcomhréir le hAirteagal 14(2) de Threoir 2004/38, ní leanfar leis an gceart atá ag baill teaghlaigh saoránaigh den Aontas chun cónaí sa Bhallstát óstach ar bhonn, inter alia, Airteagal 7(2) den Treoir sin ach fad a chomhlíonann an saoránach den Aontas (22) na coinníollacha a leagtar síos san fhoráil sin. (23) I ndáil leis sin, chuir an Chúirt i dtábhacht nach cearta uathrialacha iad na cearta a thugtar do bhaill teaghlaigh le Treoir 2004/38, lena n‑áirítear Airteagal 7 di, ach cearta a eascraíonn as feidhmiú na saorghluaiseachta ag saoránach den Aontas. (24)

20.      Foráiltear le hAirteagal 7(3) de Threoir 2004/38, chun críocha Airteagal 7(1)(a) di, go gcoinneoidh saoránach den Aontas nach oibrí ná duine féinfhostaithe sa Bhallstát óstach é a thuilleadh, mar sin féin, stádas mar oibrí nó mar dhuine féinfhostaithe in imthosca áirithe. (25) Le hAirteagal 7(3) de Threoir 2004/38 bunaítear grádú maidir leis na coinníollacha chun an stádas sin a choinneáil, trí thagairt a dhéanamh ar dtús don chúis nach bhfuil saoránach den Aontas in ann obair a dhéanamh agus, ar an dara dul síos, d’fhad tosaigh a thréimhse gníomhaíochta sa Bhallstát óstach. I ndáil leis sin, athraíonn na coinníollacha maidir le stádas an oibrí nó an duine fhéinfhostaithe a choinneáil ag brath ar cé acu atá nó nach bhfuil tréimhse thosaigh na gníomhaíochta níos faide nó níos giorra ná bliain amháin. (26) Dá bhrí sin, coinníonn saoránach den Aontas a chuaigh i mbun gníomhaíochta i gcáil fhostaithe nó fhéinfhostaithe sa Bhallstát óstach a stádas mar oibrí ar feadh tréimhse éiginnte más rud é: (i) nach bhfuil sé nó sí in ann, go sealadach, obair a dhéanamh mar thoradh ar bhreoiteacht nó ar thionóisc; (27) (ii) gur oibrigh sé nó sí i gcáil fhostaithe nó fhéinfhostaithe sa Bhallstát óstach ar feadh níos mó ná bliain amháin sular tháinig sé nó sí chun bheith dífhostaithe go hainneonach; (28) nó (iii) go bhfuil sé nó sí tar éis dul faoi ghairmoiliúint. (29)

21.      Os a choinne sin, i gcomhréir le hAirteagal 7(3)(c) de Threoir 2004/38, ní choinníonn saoránach den Aontas a bhí ag gabháil do ghníomhaíocht i gcáil fhostaithe nó fhéinfhostaithe sa Bhallstát óstach ar feadh tréimhse níos lú ná bliain amháin sular tháinig sé nó sí chun bheith dífhostaithe go hainneonach a stádas mar oibrí ach ar feadh tréimhse ama a fhéadfaidh an Ballstát sin a chinneadh, ar choinníoll nach lú ná 6 mhí í. Sa bhreithiúnas in Tarola, chinn an Chúirt gur choinnigh saoránach den Aontas an stádas sin tar éis dó dul i mbun gníomhaíochta ar feadh tréimhse 2 sheachtain sa Bhallstát óstach sula raibh sé dífhostaithe go hainneonach. Chuir an Chúirt in iúl go láidir nach mór nach mbeadh neart ag saoránach den Aontas ar na cúiseanna a bhfuil sé dífhostaithe Airteagal 7(3)(b) (30) agus Airteagal 7(3)(c) (31) de Threoir 2004/38.

22.      Ós rud é nach bhfuil ceart cónaithe uathrialach faoi Airteagal 7 de Threoir 2004/38, ach cearta a eascraíonn as feidhmiú na saorghluaiseachta ag saoránach den Aontas, ag baill teaghlaigh saoránaigh den Aontas ar náisiúnaigh de thríú tíortha iad, cuirtear coimircí dlíthiúla i bhfeidhm le Treoir 2004/38 chun baill teaghlaigh saoránaigh den Aontas a chosaint i gcásanna áirithe. (32) I ndáil leis sin, áirithítear le hAirteagal 13(2)(a) de Threoir 2004/38, i gcás colscartha, go bhféadfaidh céile saoránaigh den Aontas ar náisiúnach tríú tír é a cheart cónaithe a choimeád sa Bhallstát óstach ar bhonn pearsanta seachas ar bhonn díorthaithe. (33) Tá an ceart pearsanta faoi réir an choinníll gur mhair an pósadh 3 bliana ar a laghad sular tionscnaíodh imeachtaí colscartha, lena n‑áirítear bliain amháin sa Bhallstát óstach. Dealraíonn sé ó na fíorais atá san iarraidh ar réamhrialú go gcomhlíonann an t‑iarratasóir na coinníollacha sin. Ina theannta sin, sula bhfaighidh sé ceart buanchónaithe, ní mór don duine lena mbaineann na coinníollacha a leagtar amach sa dara fomhír d’Airteagal 13(2) de Threoir 2004/38 a chomhlíonadh, eadhon go léiríonn an duine lena mbaineann gur oibrí é nó go bhfuil acmhainní leordhóthanacha aige dó féin agus do bhaill teaghlaigh an duine sin gan bheith ina ualach ar chóras cúnaimh shóisialta an Bhallstáit óstaigh le linn a thréimhse chónaithe agus go bhfuil siad cumhdaithe ag árachas breoiteachta cuimsitheach sa Bhallstát óstach sin, nó gur ball teaghlaigh é nó í, atá bunaithe cheana féin sa Bhallstát óstach, de chuid duine a chomhlíonann na ceanglais sin. Tá sé ráite ag an gCúirt go bhfreagraíonn na coinníollacha sin do na coinníollacha a leagtar amach in Airteagal 7(1)(a), (b) agus (d) de Threoir 2004/38, nach mór do shaoránaigh an Aontais iad féin a chomhlíonadh chun ceart cónaithe sealadach a bheith acu, ar feadh tréimhse is faide ná 3 mhí, i gcríoch an Bhallstáit óstaigh. (34)

23.      Dá bhrí sin, ní mór don iarratasóir a shuíomh an raibh ceart cónaithe aige in Éirinn tráth a tionscnaíodh imeachtaí colscartha. Ós rud é go mbraitheann an t‑iarratasóir ar cheart cónaithe a iarchéile, saoránach den Aontas, braitheann a cheart ar cé acu a bhí nó nach raibh ceart den sórt sin aici an tráth sin. (35) Is iad na coinníollacha sin atá i gcroílár na díospóide sna príomhimeachtaí. (36)

24.      Is léir, go háirithe, ó aithris 10 de Threoir 2004/38, go bhfuil sé i gceist leis na coinníollacha a leagtar amach in Airteagal 7 den Treoir sin, inter alia, cosc a chur ar shaoránach den Aontas agus ar a bhaill teaghlaigh a bheith ina n‑ualach míréasúnta ar chóras cúnaimh shóisialta an Bhallstáit óstaigh. (37) D’fhéadfadh an riosca sin teacht chun cinn ós rud é, i gcomhréir le hAirteagal 24(1) de Threoir 2004/38, gur féidir le saoránach den Aontas cóir chomhionann a éileamh le náisiúnaigh an Bhallstáit óstaigh faoi raon feidhme an Chonartha má chomhlíonann a chónaí nó a cónaí ar chríoch an Bhallstáit óstaigh coinníollacha Threoir 2004/38. Leathnaítear tairbhe na forála sin freisin chuig baill teaghlaigh nach náisiúnaigh den Bhallstát óstach iad agus a bhfuil ceart cónaithe acu. Faoi réir an mhaolaithe in Airteagal 24(2) de Threoir 2004/38, is féidir le saoránach den Aontas, dá bhrí sin, rochtain chomhionann ar chúnamh sóisialta a éileamh, de bhua Airteagal 24(1) de Threoir 2004/38, le náisiúnaigh an Bhallstáit óstaigh má chomhlíonann a chónaí nó a cónaí ar chríoch an Bhallstáit sin coinníollacha Threoir 2004/38. (38)

B.      An chéad cheist

25.      Lena céad cheist, atá roinnte ina dhá chuid, (39) iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an dtagraíonn an nath ‘ar feadh níos mó ná bliain amháin’ (40) in Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38 do thréimhse leanúnach aonair de ghníomhaíocht eacnamaíoch nó an bhféadfadh sé tagairt a dhéanamh do thréimhsí gníomhaíochta den sórt sin a chur leis thar thréimhse 4 nó 5 bliana.

26.      Measann an t‑iarratasóir nach bhfuil aon chúis ann a cheapadh go dtagraíonn an nath ‘ar feadh níos mó ná bliain amháin’ in Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38 do thréimhse leanúnach aonair. D’fhéadfadh sé tagairt a dhéanamh do ‘thréimhsí níos lú ná bliain amháin ... arna suimiú le chéile’. Measann Éire agus Rialtas na Gearmáine go dtagraíonn an nath sin do thréimhse leanúnach aonair bliana. Tá cur chuige an Choimisiúin níos caolchúisí. Measann sé go dtagraíonn an nath, i bprionsabal, do thréimhse gníomhaíochta eacnamaíche arb é is príomhthréith di nasc áirithe le saol eacnamaíoch Ballstáit óstaigh, rud a thugann le tuiscint go bhfuil leibhéal íosta leanúnachais ann maidir le gníomhaíocht eacnamaíoch sa Stát sin. Ina theannta sin, is éard atá i gceist leis ranníocaíocht shuntasach ón oibrí de chuid an Aontais le hairgeadas an Bhallstáit óstaigh trí chánacha agus ranníocaíochtaí slándála sóisialta a íoc. Ní féidir leis an gceanglas maidir le leanúnachas dhá thréimhse nó níos mó d’obair dhílis éifeachtach a dhéantar i mBallstát óstach a eisiamh, ar tréimhsí iad a mhaireann níos faide ná bliain amháin i dteannta a chéile, ar an bhforas go n‑eascraíonn siad as conarthaí fostaíochta comhleanúnacha le fostóirí éagsúla, lena n‑áirítear i gcás ina bhféadfadh briseadh a bheith ann idir an obair sin.

27.      Ní mór a chur i bhfios go láidir nach sainítear le Treoir 2004/38 cad is brí leis an bhfrása ‘ar feadh níos mó ná bliain amháin’ in Airteagal 7(3)(b) (41) di. (42) Thairis sin, ní féidir a chinneadh go soiléir le léiriú litriúil ar an nath sin amháin i leaganacha teanga éagsúla (43) cé acu a thagraíonn nó nach dtagraíonn sé do thréimhse aonair leanúnach nó gan briseadh de níos mó ná bliain amháin nó do thréimhse iomlán níos faide ná bliain amháin a dhéantar trí dhá thréimhse ar leith nó níos mó a chur leis a bhfuil gach ceann acu níos giorra ná bliain amháin. D’fhéadfadh an easpa soiléireachta sin a bheith i gcodarsnacht le reachtaíocht eile de chuid an Aontais i réimsí na saorghluaiseachta daoine agus cónaithe ina ndearna reachtas an Aontais tagairt shainráite do thréimhse shonraithe gan bhriseadh nó do thréimhse leanúnach ama. (44) B’fhéidir go bhfuil sé níos suntasaí fós go dtagraíonn Airteagail 16 agus 17 de Threoir 2004/38 féin, i gcomhthéacs an chirt buanchónaithe, do thréimhsí leanúnacha cónaithe sa Bhallstát óstach. Dá bhrí sin, mar shampla, foráiltear le hAirteagal 16(1) de Threoir 2004/38 ‘go mbeidh ceart buanchónaithe ag saoránaigh an Aontais a raibh cónaí orthu go dlíthiúil ar feadh tréimhse leanúnach 5 bliana sa Bhallstát óstach.’  (45) Thairis sin, chun foclaíocht dhocht aonchiallach na forála sin a mhaolú, foráiltear le hAirteagal 16(3) de Threoir 2004/38 nach ndéanfar difear do leanúnachas cónaithe i gcásanna áirithe, amhail ‘neamhláithreachtaí sealadacha nach faide ná 6 mhí san iomlán in aghaidh na bliana’. (46)

28.      Murab ionann agus aighneachtaí na hÉireann, ní dóigh liom go bhfuil téacs Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38 ‘soiléir ar a aghaidh’. (47) Dá bhrí sin, is gá, agus an fhoráil sin á léiriú, ní hamháin foclaíocht na forála sin a chur san áireamh, ach freisin a comhthéacs agus scéim ghinearálta na rialacha a bhfuil sí mar chuid di agus na cuspóirí a shaothraítear léi. (48)

29.      Maidir leis an gcomhthéacs agus leis an scéim ghinearálta, ní mór a thabhairt faoi deara ag an tús go dtugtar le fios leis an bhfíoras go dtagraítear go sainráite in Airteagal 16(1) de Threoir 2004/38 do thréimhse leanúnach, cé nach ndéantar a leithéid le hAirteagal 7(3)(b) di, nach n‑éilítear leanúnachas den sórt sin leis an bhforáil dheireanach sin. Tá na forálacha atá i gceist, áfach, i gcaibidlí éagsúla de Threoir 2004/38, ina ndéantar idirdhealú soiléir idir an ceart cónaithe (Caibidil III) agus an ceart buanchónaithe (Caibidil IV) agus na coinníollacha chun tairbhe a bhaint as na cearta éagsúla sin. (49) Dá bhrí sin, ní dóigh liom go bhfuil easpa ceanglas sainráite leanúnachais in Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38 oibríochtúil.

30.      Dá bhrí sin, is tráthúil aird a thabhairt ar na rialacha i gCaibidil III de Threoir 2004/38 maidir leis an gceart cónaithe, go háirithe Airteagal 7 di agus na cuspóirí a shaothraítear leis na rialacha sin.

31.      Tá Airteagal 7(3) de Threoir 2004/38, lena gcumhdaítear cásanna ina gcoinníonn saoránach den Aontas a chuir stop sealadach lena ghníomhaíocht mar dhuine fostaithe nó féinfhostaithe a stádas mar oibrí, chomh maith leis an gceart cónaithe comhfhreagrach faoi Airteagal 7(1) den Treoir sin, (50) bunaithe ar an toimhde go bhfuil an saoránach ar fáil agus in ann dul isteach arís i margadh saothair an Bhallstáit óstaigh laistigh de thréimhse réasúnta. (51) Tá cothromaíocht chóir ann idir saorghluaiseacht oibrithe a chosaint (52) agus a áirithiú nach gcuirfear córais slándála sóisialta an Bhallstáit óstaigh faoi ualach míréasúnta. (53) Le hualú agus réiteach na leasanna dlisteanacha iomaíocha sin in Airteagal 7(3) de Threoir 2004/38, agus le grádú cúramach a rinne reachtóir an Aontais ann, léirítear (i bpáirt) (54) prionsabal na comhréireachta atá in Airteagal 5(4) CAE. (55)

32.      Mar a tugadh le fios roimhe seo, d’fhéadfadh an chosaint a dheonaítear faoi Airteagal 7(3) de Threoir 2004/38, go háirithe fad na cosanta sin, a bheith éagsúil ag brath, inter alia, ar na cúiseanna le deireadh a chur le gníomhaíocht sa Bhallstát óstach agus ar fhad na gníomhaíochta tosaigh sin. (56) Dá bhrí sin, cé gur féidir comparáid shoiléir a dhéanamh idir Airteagal 7(3)(b) agus Airteagal 7(3)(c) de Threoir 2004/38, ina dtagraítear araon do ‘dhífhostaíocht ainneonach a taifeadadh go cuí’, ar lena linn a ‘chláraigh an duine lena mbaineann mar chuardaitheoir poist’, tá difríocht shuntasach idir na forálacha sin maidir leis an bhfad ama a choinníonn oibrí nó duine féinfhostaithe an stádas sin ag brath ar cé acu atá nó nach bhfuil fad tosaigh a thréimhse gníomhaíochta sa Bhallstát óstach níos faide nó níos giorra ná bliain amháin. (57) Ós rud é go bhfuil Airteagal 7(3)(b) agus Airteagal 7(3)(c) de Threoir 2004/38 araon bunaithe ar an bhfíoras gur cuireadh isteach ar ghníomhaíocht shaoránach de chuid an Aontais go hainneonach (58) agus go rachaidh sé nó sí isteach sa lucht saothair arís sa Bhallstát óstach laistigh de thréimhse réasúnach ama, is léir, mar a chuir Rialtas na Gearmáine, (59) Éire (60) agus an Coimisiún in iúl, (61) go bhféadfadh tréimhsí gearra, scaipthe nó treallacha gníomhaíochta eacnamaíche a chuirtear le chéile thar thréimhse fhada ama (62) an difríocht idir na forálacha sin (63) agus an grádú cúramach a rinne reachtóir an Aontais sna pointí éagsúla d’Airteagal 7(3) de Threoir 2004/38 a lagú sa chleachtas,  (64) rud a bhainfeadh an bonn den chothromaíocht chóir a baineadh amach san fhoráil sin. (65) I ndáil leis sin, measaim go n‑éilíonn an chosaint fheabhsaithe a dheonaítear faoi Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38 – a d’fhéadfadh a bheith ann ar feadh tréimhse éiginnte (66) – rannchuidiú comhfhreagrach le geilleagar an Bhallstáit óstaigh (67) agus nasc leis atá marthanach agus leanúnach araon i gcomparáid leis an gcosaint níos lú a dheonaítear faoi Airteagal 7(3)(c) (68) di i gcás inar leor gníomhaíocht eacnamaíoch a mhaireann coicís, (69) mar shampla, chun tairbhe a bhaint as an gcosaint a thugtar leis an bhforáil dheireanach sin. Ós rud é, i bhfianaise bhreithiúnas Tarola, go bhfuil an tairseach ama in Airteagal 7(3)(c) de Threoir 2004/38 íseal, (70) ní thagann ceist an leanúnachais chun cinn faoi sin.

33.      I ndáil leis sin, dá ndéanfaí an t‑idirdhealú idir Airteagal 7(3)(b) agus Airteagal 7(3)(c) de Threoir 2004/38 a dhoiléiriú, d’fhéadfaí ualach míréasúnta a chur ar chórais slándála sóisialta na mBallstát óstach. Ina theannta sin, bheadh tionchar iomlán an ualaigh sin gan choinne toisc go bhféadfaí tréimhsí fostaíochta nó féinfhostaíochta sa Bhallstát óstach a leatar thar roinnt mhaith blianta, agus tréimhsí neamhláithreachta ó lucht saothair an Bhallstáit óstaigh fite fuaite iontu, a chur san áireamh agus d’fhéadfaí stádas an oibrí agus na cearta gaolmhara faoin méid sin a choinneáil ar feadh tréimhse éiginnte. Measaim, dá bhrí sin, go dtagraíonn an nath ‘ar feadh níos mó ná bliain amháin’ ní hamháin d’íosfhad na gníomhaíochta eacnamaíche atá i gceist (71) ach freisin, i bprionsabal, do leanúnachas na gníomhaíochta sin.

34.      Cé go ndéantar, leis an gceanglas maidir le tréimhse leanúnach níos faide ná bliain amháin chun stádas oibrí a choinneáil de bhun Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38, i bprionsabal, na cearta, na leasanna agus na prionsabail iomaíocha aitheanta atá i gceist agus an chothromaíocht chóir nach mór a bhaint amach a thabhairt chun réitigh go leordhóthanach agus go cothrom, measaim gur gá scrúdú a dhéanamh freisin ar cheart nó nár cheart go ndéanfadh tréimhsí teoranta neamhghníomhaíochta áirithe difear don leanúnachas sin. (72) Tá gá le scrúdú den sórt sin chun a áirithiú go n‑urramófar go hiomlán prionsabal na comhréireachta atá in Airteagal 5(4) CAE.

35.      Ní mór béim a leagan air ag an tús agus mar atá léirithe ag an gCoimisiún, cé go gcumhdaítear gníomhaíocht fhostaithe agus fhéinfhostaithe araon le hAirteagal 7(3) de Threoir 2004/38, d’fhéadfadh roinnt tascanna oibre a bheith i gceist leis an ngníomhaíocht fhéinfhostaithe de réir a cineáil agus d’fhéadfadh bristeacha idir na tascanna sin a bheith i gceist. Le léiriú ar Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38 lena gceanglaítear, gan eisceacht, tréimhse leanúnach aonair oibre, bheadh sé deacair do shaoránaigh an Aontais brath ar an bhforáil sin agus bheadh sé ar neamhréir leis an raon feidhme ábhartha atá beartaithe di. (73)

36.      Maidir le neamhláithreachtaí deonacha ón lucht saothair, bheadh sé rófhoirmiúil agus róghéar dá bhfágfadh saoránach den Aontas, tar éis dó oibriú sa Bhallstát óstach ar feadh tréimhse leanúnach 10 mí, a chuid oibre go deonach, mar shampla, chun freastal ar éigeandáil teaghlaigh nó ar chás teaghlaigh agus, ar fhilleadh dó ar an lucht saothair, dá ndéanfaí an clog a athshocrú nó a atosú go huathoibríoch ag nialas. I gcás den sórt sin, ní bheadh duine a d’oibrigh ar feadh thréimhse 10 mí agus, tar éis bhriseadh 2 mhí, ar feadh thréimhse 10 mí eile sula raibh sé dífhostaithe go hainneonach, in ann tairbhe a bhaint as an gcosaint a thugtar le hAirteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38. Dá gcuirfí ceanglas maidir le tréimhse leanúnach gan briseadh níos faide ná bliain amháin i bhfeidhm go huathoibríoch agus gan choinne, ní admhófaí, mar shampla, cé go bhfuil saoránach den Aontas tar éis dul i mbun oibre sa Bhallstát óstach, go bhféadfadh sé gealltanais teaghlaigh agus oibleagáidí eile a choinneáil (áit eile), lena n‑éilítear a láithreacht fhisiciúil. (74) D’fhéadfadh sé nach bhféadfaí déileáil leis na gealltanais agus na hoibleagáidí sin le linn tréimhsí saoire bliantúla a d’fhéadfadh oibrí a thógáil sa chéad bhliain gníomhaíochta sa Bhallstát óstach (75) nó ó áit eile. (76)

37.      Thairis sin, d’aithin an Chúirt chomh luath le 1988 ‘nach bhfuil gairmeacha leanúnacha chomh coitianta agus a bhí roimhe seo.’  (77) Ina theannta sin, is díol suntais é (78) go bhféadfaidh oibrithe a roghnú gan bheith ag obair ar feadh tréimhsí gairide agus iad ag aistriú ó ghníomhaíocht amháin go gníomhaíocht eile. (79) Ar choinníoll go gcomhlíonann siad na coinníollacha eile in Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38, bheadh sé géar gan ghá na hoibrithe sin a eisiamh go huathoibríoch ó thairbhe na n‑oibrithe sin dá n‑oibreodh siad ar feadh tréimhse is faide ná bliain amháin san iomlán cé go raibh siad fite fuaite le bearnaí gearra nó le bristeacha ar feadh tréimhse theoranta iomlán.

38.      Dá bhrí sin, cé go dtagraítear leis an nath ‘ar feadh níos mó ná bliain amháin’ in Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38, i bprionsabal, do thréimhse leanúnach aonair níos faide ná bliain amháin, ós rud é nár cheart an coincheap ‘oibrí’ a léiriú go cúng (80) – agus, dá réir sin, na coinníollacha faoina bhféadfar an stádas sin a choinneáil ar bun – níor cheart an leanúnachas sin a bhriseadh trí neamhláithreachtaí gearra ón lucht saothair ar fad réasúnta (81) nach faide é ná 2 mhí i gcás dífhostaíocht dheonach nó 6 mhí san iomlán i gcás dífhostaíocht ainneonach. (82)

39.      Ní mór a thabhairt chun suntais gur tréimhse ghearr í an tréimhse 2 mhí de neamhghníomhaíocht dheonach trí thagairt nó i gcomhréir leis an tréimhse is faide ná bliain amháin in Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38. Leanann sé, de réir analaí, an réasúnaíocht nó an loighic is bun le hAirteagal 16(3) de Threoir 2004/38. Foráiltear le hAirteagal 16(3) de Threoir 2004/38, inter alia, nach gcuirfidh neamhláithreachtaí tréimhsí idir 6 mhí ar an iomlán agus 12 mhí i ndiaidh a chéile in imthosca áirithe isteach ar thréimhse leanúnach chónaithe 5 bliana sa Bhallstát óstach. Athraíonn fad na tréimhse briste a cheadaítear faoi Airteagal 16(3) de Threoir 2004/38 ag brath, go bunúsach, ar cé acu a tháinig sé chun cinn de réir rogha saoránaigh den Aontas nó de réir imthosca.

40.      Maidir leis an tréimhse 6 mhí i gcás dífhostaíocht ainneonach, measaim gurb iomchuí é trí thagairt a dhéanamh don íostréimhse choinneála do stádas oibrí in Airteagal 7(3)(c) de Threoir 2004/38 (83) agus ionas nach ndéanfar an difríocht idir an fhoráil sin agus Airteagal 7(3)(b) den Treoir sin a chreimeadh nó a dhoiléiriú. Léirítear ann freisin an cur chuige caolchúiseach a ghlac reachtas an Aontais in Airteagal 16(3) de Threoir 2004/38 maidir le fad an bhriste a cheadaítear ag brath ar cé acu a bhí sé deonach nó ainneonach. (84)

41.      Ní fhéadfar tréimhse nó tréimhsí an bhriste dheonaigh nó neamhdheonaigh atá i gceist, áfach, a chur san áireamh agus an tréimhse fostaíochta (85) is faide ná bliain amháin in Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38 á ríomh.

42.      Measaim, dá bhrí sin, mar fhreagra ar an gcéad cheist ón gcúirt a rinne an tarchur gur cheart an nath ‘níos mó ná bliain amháin’ in Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38 a léiriú mar thagairt, i bprionsabal, do thréimhse leanúnach aonair. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, ní chuirtear isteach ar leanúnachas na tréimhse sin mar gheall ar neamhláithreachtaí gearra ón lucht saothair ar feadh tréimhse réasúnta nach faide ná 2 mhí san iomlán i gcás ina bhfuil an briseadh deonach nó 6 mhí i gcás ina n‑eascraíonn sé as dífhostaíocht ainneonach. Ní fhéadfar an tréimhse/na tréimhsí briste atá i gceist a chur san áireamh agus an tréimhse fostaíochta is faide ná bliain amháin in Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38 á ríomh.

C.      An dara ceist

43.      Lena dara ceist, féachann an chúirt a rinne an tarchur lena fháil amach an gciallaíonn incháilitheacht saoránaigh den Aontas le haghaidh Liúntas Cuardaitheora Poist go bhfuil sé nó sí i ‘ndífhostaíocht ainneonach a taifeadadh go cuí’ sa Bhallstát óstach de bhun Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38.

44.      Is léir ón iarraidh ar réamhrialú agus ón gcomhad os comhair na Cúirte go n‑iarrann an chúirt a rinne an tarchur léiriú ar na téarmaí ‘a taifeadadh go cuí’ seachas ‘dífhostaíocht ainneonach’ in Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38. (86) Fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá glacadh leis an bhfíoras gur íoc DEASP (87) Liúntas Cuardaitheora Poist le hiarchéile an iarratasóra mar chruthúnas ón Aire (88) go raibh sí i ndífhostaíocht ainneonach a taifeadadh go cuí de réir bhrí Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38 nó a cuireadh san áireamh ar a laghad sa mheasúnú sin.

45.      Measann an t‑iarratasóir nach mór do DEASP cinneadh a ghlacadh maidir le cé acu atá nó nach bhfuil an dífhostaíocht ainneonach agus go bhfuil an cinneadh sin ina cheangal ar an Aire mar ábhar dhlí an Aontais. Trí Liúntas Cuardaitheora Poist a dheonú do shaoránaigh de chuid an Aontais, measann DEASP go gcomhlíonann sé nó sí na critéir in Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38. De rogha air sin, ba cheart tábhacht an‑suntasach a cheangal leis an gcinneadh sin. I gcás nach mbreithneoidh an tAire staid chinntitheach DEASP, ba cheart don Aire cúiseanna a thabhairt chun neamhaird a thabhairt ar an staid sin.

46.      Áitíonn Rialtas na Gearmáine go bhféadfaidh duine amhail an t‑iarratasóir atá ag iarraidh ceart cónaithe díorthaithe a bhunú ó chearta atá ag a iarchéile brath ar an bhfíoras go bhfuair sí Liúntas Cuardaitheora Poist ó DEASP chun a chruthú go raibh sí i staid ‘dífhostaíocht ainneonach a taifeadadh go cuí’ de réir bhrí Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38. Leag Rialtas na Gearmáine béim ar imthosca sonracha an cháis seo, eadhon, easpa comhair ó shaoránach an Aontais agus diúltú údaráis na hÉireann na deimhnithe ábhartha a sholáthar don iarratasóir, rud a fhágann nach féidir leis na cearta dá bhforáiltear i dTreoir 2004/38 a dhearbhú. De réir an rialtais sin, mura féidir a chinneadh a thuilleadh an raibh an dífhostaíocht ainneonach, tá sé sin inchurtha go heisiach i leith nósanna imeachta údaráis na hÉireann, amhail mainneachtain na fíorais a shuíomh nó faisnéis ábhartha a scriosadh ó bhunachair sonraí. Ní fhéadfaidh an staid sin feidhmiú chun aimhleasa an iarratasóra.

47.      Measann Éire nach gcomhlíonann clárú mar chuardaitheoir poist le DEASP ach cuid amháin de cheanglais Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38 agus nach féidir leis an gclárú sin amháin cáiliú mar bhonn chun stádas oibrí a choinneáil ag saoránach den Aontas. Is léir go bhfuil ceanglas breise ann go mbeadh an dífhostaíocht ‘ainneonach’. Ní rud é sin a mheasann údaráis na hÉireann agus Liúntas Cuardaitheora Poist á dheonú acu. Thairis sin, tá an dualgas cruthúnais ar an iarratasóir i gcónaí a shuíomh go raibh a iarchéile, saoránach an Aontais, dífhostaithe go hainneonach. Dá bhrí sin, de réir na hÉireann, ní chiallaíonn an fíoras go raibh saoránach den Aontas ag fáil Liúntas Cuardaitheora Poist ó DEASP ann féin mar ábhar dlí go bhfuil sí ‘dífhostaithe go hainneonach [dífhostú] a taifeadadh go cuí’ in Éirinn de réir bhrí Airteagal 7(3)(b) den Treoir sin.

48.      De réir an Choimisiúin, d’fhéadfadh na cúiseanna ar scoir saoránach soghluaiste den Aontas de ghníomhaíocht eacnamaíoch a fheidhmiú sa Bhallstát óstach a bheith ábhartha chun a chinneadh an dífhostaíocht dheonach í nó nach ea. Leis an gceanglas maidir le dífhostaíocht ‘ainneonach’ a fhorchuirtear le hAirteagal 7(3)(b) agus (c) de Threoir 2004/38, déantar coinneáil stádais oibrí a theorannú do chásanna inar tharla scor de gach gníomhaíocht eacnamaíoch (cé nach gá go scoirfí de phost sonrach) mar gheall ar imthosca nach bhfuil neart ag an saoránach soghluaiste de chuid an Aontais orthu. D’fhéadfadh léiriú malartach a cheadú d’oibrithe taistil tairbhe a bhaint as stádas oibrí choinnithe, fiú i gcás inar scoir siad de gach gníomhaíocht i mBallstát óstach dá dtoil féin amháin. Ag an am céanna, braitheann incháilitheacht do Liúntas Cuardaitheora Poist atá i gceist sna himeachtaí seo ar shuíomh an tsaoránaigh shoghluaiste den Aontas go bhfuil sé nó sí ar fáil le haghaidh oibre agus go bhfuil sé nó sí ag lorg oibre i ndáiríre ach nach bhfuil sé nó sí in ann fostaíocht oiriúnach a fháil. Dá bhrí sin, d’fhéadfaí a shamhlú go bhféadfadh na húdaráis inniúla, chun a fhíorú go bhfuil saoránach den Aontas fós i dteideal Liúntas Cuardaitheora Poist, faisnéis bhreise a bheith acu maidir le cineál agus méid iarrachtaí an tsaoránaigh den Aontas obair a lorg agus maidir le toradh na n‑iarrachtaí sin, rud a bheadh ábhartha chun a chinneadh an raibh a stádas dífhostaíochta deonach nó nach raibh. Is ábhar é sin, áfach, is fearr a fhágáil don chúirt a rinne an tarchur chun é a fhíorú.

49.      Is léir ó théarmaí Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38 nach mór do shaoránach den Aontas trí choinníoll charnacha ar leith a chomhlíonadh chun go gcoinneoidh saoránach den Aontas stádas mar oibrí nó mar dhuine féinfhostaithe, eadhon: (i) beidh sé i ‘ndífhostaíocht ainneonach a thaifeadtar go cuí’; (ii) tar éis dó a bheith fostaithe ar feadh níos mó ná bliain amháin agus (iii) tar éis dó clárú mar chuardaitheoir poist leis an oifig fostaíochta iomchuí. Is léir cineál carnach na gcoinníollacha sin ó úsáid na dtéarmaí ‘tar éis’ agus ‘agus’ san fhoráil sin. Dá bhrí sin, ní leor clárú mar chuardaitheoir poist tar éis a bheith fostaithe ar feadh níos mó ná bliain amháin chun go gcoinneoidh saoránach den Aontas stádas oibrí nó duine féinfhostaithe de bhun Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38. Ní mór do shaoránach den Aontas an ceanglas ar leith a chomhlíonadh freisin maidir le bheith i ‘ndífhostaíocht ainneonach a taifeadadh go cuí’.

50.      Ní shainítear na téarmaí ‘a taifeadadh go cuí’ i dTreoir 2004/38 agus níl an chaoi nach mór dífhostaíocht ainneonach a shuí/a thaifeadadh leagtha síos inti. Dá bhrí sin, in éagmais rialacha an Aontais maidir leis an ábhar agus i gcomhréir le prionsabal an neamhspleáchais ó thaobh nósanna imeachta de, is faoi dhlíchóras náisiúnta gach Ballstáit atá sé na rialacha maidir le taifeadadh cuí a dhéanamh ar dhífhostaíocht ainneonach a bhunú de réir bhrí Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38, ar choinníoll nach lú fabhar na rialacha sin ná na rialacha lena rialaítear cásanna intíre comhchosúla (prionsabal na coibhéise) agus nach bhfágann siad go bhfuil sé dodhéanta nó ródheacair na cearta a thugtar le dlíchóras an Aontais a fheidhmiú (prionsabal na héifeachtachta). (89)

51.      Sa chás sna príomhimeachtaí, is é prionsabal na héifeachtachta an t‑aon saincheist amháin.

52.      Dealraíonn sé, faoi réir fhíorú na cúirte a rinne an tarchur, nach dtagraíonn Airteagal 6(3)(c) de na Rialacháin, ar bhealach comhchosúil le hAirteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38, ach do ‘dhífhostaíocht ainneonach a taifeadadh go cuí’ gan a léiriú in concreto conas ba cheart taifead den sórt sin a bhunú. Ina theannta sin, níl aon léiriú sa chomhad os comhair na Cúirte go réitíonn reachtaíocht náisiúnta eile, ionstraim reachtúil/ionstraimí reachtúla nó cásdlí eile an t‑ábhar.

53.      Níos tábhachtaí fós, áfach, níor léirigh an chúirt a rinne an tarchur an bunús reachtúil ná na coinníollacha chun Liúntas Cuardaitheora Poist a fháil in Éirinn. Go háirithe, níor mhínigh an chúirt sin an bhfuil deonú Liúntais Cuardaitheora Poist ag DEASP ag brath ar chinneadh ón eintiteas sin go bhfuil an duine i gceist dífhostaithe ar chúiseanna nach bhfuil neart aige orthu nó an bhféadfadh imthosca den sórt sin a bheith ábhartha agus, má tá, conas agus a mhéid a d’fhéadfadh imthosca den sórt sin a bheith ábhartha agus incháilitheacht don liúntas sin á measúnú. Dá bhrí sin, tá amhras tromchúiseach agam i dtaobh an bhfuil an dara ceist inghlactha i ndáiríre toisc nár mhínigh an chúirt a rinne an tarchur éirim na bhforálacha náisiúnta ábhartha is infheidhme maidir leis an gceist sin mar a cheanglaítear le hAirteagal 94(b) de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais.

54.      I gcás ina measfaidh an Chúirt go bhfuil an dara ceist inghlactha, ba mhaith liom béim a leagan ar an bhfíoras, dar leis an gCoimisiún, gur mhaígh an tAire os comhair na hArd-Chúirte nach ndéanann DEASP aon fhiosrúchán ar na cúiseanna ar fhág duine fostaíocht roimh ré agus incháilitheacht le haghaidh Liúntas Cuardaitheora Poist á measúnú aige. (90) Áitíonn Éire freisin ina barúlacha os comhair na Cúirte nach scrúdaíonn údaráis na hÉireann an bhfuil an dífhostaíocht ‘ainneonach’ agus Liúntas Cuardaitheora Poist á dheonú acu.

55.      Mar sin féin, dealraíonn sé i gcomhréir le faisnéis atá ar fáil go poiblí arna soláthar ag comhlacht reachtúil faoi shainchúram na Roinne Coimirce Sóisialaí (DEASP roimhe seo), faoi réir fhíorú na cúirte a rinne an tarchur, go bhféadfaí duine a dhícháiliú ar feadh tréimhse ama (suas le 9 seachtaine) má tá ‘obair fágtha aige nó aici go deonach agus gan cúis chóir’. (91) Dá bhrí sin, (92) tá an Roinn Coimirce Sóisialaí ag fiosrú faoi láthair (93) nó, ar a laghad, tá sé de chumhacht ag an Roinn Coimirce Sóisialaí na cúiseanna a bhfuil duine dífhostaithe a fhiosrú agus féadfaidh sí an duine sin a dhícháiliú go sealadach má tá a dhífhostaíocht deonach. Dá bhrí sin, is cosúil go bhfuil forluí áirithe ann maidir leis na coinníollacha chun Liúntas Cuardaitheora Poist a fháil in Éirinn agus maidir leis na téarmaí ‘dífhostaíocht neamhdheonach’ in Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38. (94)

56.      Má chinneann an chúirt a rinne an tarchur go raibh cumhachtaí den sórt sin ag DEASP ag an am ábhartha agus go n‑éilítear go substaintiúil le hincháilitheacht le haghaidh Liúntas Cuardaitheora Poist go bhfuil an duine ‘dífhostaithe go hainneonach’,(95) measaim nach mór don Aire an fíoras go bhfuair saoránach den Aontas Liúntas Cuardaitheora Poist ón eintiteas sin a chur san áireamh agus measúnú á dhéanamh aige an bhféadfaidh saoránach den Aontas stádas oibrí nó duine féinfhostaithe a choinneáil de bhun Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38. In imthosca den sórt sin, is ionann Liúntas Cuardaitheora Poist a fháil agus fianaise prima facie go raibh saoránach den Aontas i ‘ndífhostaíocht ainneonach a taifeadadh go cuí’ de réir bhrí Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38. (96)

57.      Féadfaidh an tAire an fhianaise sin a bhréagnú trína chruthú go ndearnadh an saoránach den Aontas a eisiamh nó a dhícháiliú (go sealadach) chun Liúntas Cuardaitheora Poist a fháil, mar go raibh a dhífhostaíocht nó a dífhostaíocht deonach, nó le haon fhianaise iomchuí eile. Ní mór a chur i bhfios go láidir go raibh an tAire ag brath go forleathan ar fhaisnéis a fuarthas ó DEASP ar iarchéile an iarratasóra chun a léiriú, inter alia, a taifead fostaíochta, a heaspa stádais mar oibrí agus an fíoras go bhfuair sí Liúntas Cuardaitheora Poist ‘idir Meán Fómhair 2013 agus Meán Fómhair 2017’. Dá bhrí sin, tá an tAire in ann faisnéis a fháil ó DEASP chun an fhianaise prima facie atá i gceist a fhrisnéis.

58.      Measaim, dá bhrí sin, mar fhreagra ar an dara ceist ón gcúirt a rinne an tarchur, gur fianaise prima facie í incháilitheacht saoránaigh den Aontas le haghaidh Liúntas Cuardaitheora Poist go raibh saoránach den Aontas i ‘ndífhostaíocht ainneonach a taifeadadh go cuí’ má tá an incháilitheacht sin ag brath ar dhuine a bheith dífhostaithe ar chúiseanna nach bhfuil neart aige orthu agus ar an údarás náisiúnta ábhartha a dheonaíonn an liúntas sin nó a bhfuil sé de chumhacht aige na cúiseanna a bhfuil an duine sin dífhostaithe a fhiosrú.

VI.    Conclúid

59.      I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, molaim go bhfreagródh an Chúirt an chéad cheist agus an dara ceist arna dtarchur ag an gCúirt Achomhairc (Éire) mar a leanas:

Maidir le hAirteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir leis an gceart atá ag saoránaigh an Aontais agus ag baill dá dteaghlaigh chun gluaiseacht agus cónaí a dhéanamh faoi shaoirse ar chríoch na mBallstát, lena leasaítear Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 agus lena n‑aisghairtear Treoracha 64/221/CEE, 68/360/CEE, 72/194/CEE, 73/148/CEE, 75/34/CEE, 75/35/CEE, 90/364/CEE, 90/365/CEE agus 93/96/CEE,

ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:

–        Leis an nath ‘níos mó ná bliain amháin’ sa Treoir sin, déantar tagairt, i bprionsabal, do thréimhse leanúnach aonair. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, ní chuirtear isteach ar leanúnachas na tréimhse sin mar gheall ar neamhláithreachtaí gearra ón lucht saothair ar feadh tréimhse réasúnta nach faide ná 2 mhí san iomlán i gcás ina bhfuil an briseadh deonach nó d’fhad 6 mhí i gcás ina n‑eascraíonn sé as dífhostaíocht ainneonach. Ní fhéadfar an tréimhse/na tréimhsí briste atá i gceist a chur san áireamh agus an tréimhse fostaíochta is faide ná bliain amháin in Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38 á ríomh.

–        Is fianaise prima facie é incháilitheacht saoránaigh den Aontas le haghaidh Liúntas Cuardaitheora Poist go raibh saoránach den Aontas i ‘ndífhostaíocht ainneonach a taifeadadh go cuí’ má bhraitheann an incháilitheacht sin ar dhuine a bheith dífhostaithe ar chúiseanna nach bhfuil neart aige orthu agus má dhéanann an t‑údarás náisiúnta ábhartha a dheonaíonn an liúntas sin fiosrú nó má tá sé de chumhacht aige fiosrú a dhéanamh ar na cúiseanna a bhfuil an duine sin dífhostaithe.


1 Bunteanga: an Béarla.


i      Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.


2      Chuir an Chúirt Achomhairc (Éire) an iarraidh isteach an 9 Iúil 2024 i gClárlann na Cúirte Breithiúnais.


3      Rinne an t‑iarratasóir agus a iarchéile colscaradh i mí Iúil 2014.


4      Mar oibrí nó mar dhuine féinfhostaithe.


5      Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir leis an gceart atá ag saoránaigh an Aontais agus ag baill dá dteaghlaigh chun gluaiseacht agus cónaí a dhéanamh faoi shaoirse ar chríoch na mBallstát lena leasaítear Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 agus lena n‑aisghairtear Treoracha 64/221/CEE, 68/360/CEE, 72/194/CEE, 73/148/CEE, 75/34/CEE, 75/35/CEE, 90/364/CEE, 90/365/CEE agus 93/96/CEE (IO 2004 L 158, lch. 77, agus ceartúchán IO 2004 L 229, lch. 35).


6      https://www.irishstatutebook.ie/eli/2015/si/548/made/en/print.


7      Mar atá léirithe sna foirmeacha iarratais ábhartha.


8      A bhí am éigin i ndiaidh an t‑iarratas a chur isteach gach uair.


9      Chuir Éire in iúl ina barúlacha i scríbhinn go gcuirtear Airteagal 13(2) de Threoir 2004/38 chun feidhme le Rialachán 10(2) de na Rialacháin.


10      Cuireadh in iúl don iarratasóir sa litir dhiúltaithe go ‘léiríonn faisnéis atá ar fáil don Aire ón [DEASP], nach raibh an saoránach [den Aontas] ag feidhmiú a gcearta trí fhostaíocht, féinfhostaíocht, cúrsa staidéir a dhéanamh, dífhostaíocht ainneonach nó seilbh acmhainní leordhóthanacha i gcomhréir le Rialachán 6(3) de na Rialacháin ón [13 Meán Fómhair 2013] go dtí an [23 Meán Fómhair 2017]’. Sa taifead ar chur isteach an chinnidh, chinn oifigeach i Rannán um Chearta Chonarthaí AE gur cheart iarratas an iarratasóra a dhiúltú mar seo a leanas: ‘léiríonn an fhaisnéis atá ar fáil [ón Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí] nach raibh [Cearta Chonradh an Aontais] á bhfeidhmiú ag an saoránach [den Aontas] sa Stát trí fhostaíocht ar dháta tionscanta na n‑imeachtaí colscartha i mí an Mheithimh 2014[;] bhí sí ina cónaí anseo ach fuair sí Liúntas Cuardaitheora Poist ón [13 Meán Fómhair 2013] go dtí an [23 Meán Fómhair 2017]’.


11      Bhí an cás á láimhseáil ag oifigeach athbhreithnithe a ghníomhaíonn freisin mar theisteoir thar ceann an Aire sna príomhimeachtaí os comhair chúirteanna na hÉireann.


12      Féach aithrisí 1 go 4 de Threoir 2004/38.


13      Breithiúnas an 11 Aibreán 2019, Tarola (C‑483/17, ‘an breithiúnas in Tarola’, EU:C:2019:309, mír 23 agus an cásdlí dá dtagraítear). Chuir an Chúirt i dtábhacht, mar is léir ó fhoclaíocht Airteagail 20 agus 21 CFAE, nach bhfuil an ceart atá ag saoránaigh an Aontais agus ag baill dá dteaghlaigh gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse ar chríoch na mBallstát neamhchoinníollach ach faoi réir na dteorainneacha agus na gcoinníollacha a leagtar síos le Conradh FAE agus leis na bearta arna nglacadh chun éifeacht a thabhairt dó. Rialaigh reachtaíocht an Aontais na teorainneacha agus na coinníollacha sin le Treoir 2004/38 (breithiúnas an 2 Meán Fómhair 2021, État belge (Ceart cónaithe i gcás foréigean teaghlaigh), C‑930/19, EU:C:2021:657, mír 78 agus an cásdlí dá dtagraítear).


14      I gcomhréir le hAirteagal 2(2)(a) de Threoir 2004/38, is ‘ball teaghlaigh’ é ‘céile’.


15      Tagraím dó sin mar an Ballstát óstach.


16      In Airteagal 3(1) de Threoir 2004/38, sainmhínítear ‘tairbhithe’ de na cearta a thugtar leis an Treoir mar ‘shaoránaigh uile an Aontais a bhogann go Ballstát seachas an Ballstát ar náisiúnach de iad nó a bhfuil cónaí orthu ann, agus baill dá dteaghlaigh mar a shainmhínítear i bpointe 2 d’Airteagal 2 a ghabhann leo nó a théann chun cónaithe leo’. Tá cuspóir agus bonn cirt na gceart a dheonaítear do bhaill teaghlaigh bunaithe ar an bhfíoras go bhféadfadh diúltú cearta den sórt sin a dheonú cur isteach ar shaorghluaiseacht shaoránach an Aontais trína chur ina luí air nó uirthi a chearta nó a cearta iontrála agus cónaithe sa Bhallstát óstach a fheidhmiú (breithiúnas an 16 Iúil 2015, Singh agus páirtithe eile, C‑218/14 , ‘breithiúnas Singh’, EU:C:2015:476, mír 50).


17      Tagraítear in Airteagal 6 de Threoir 2004/38 don cheart cónaithe atá ag saoránaigh den Aontas agus ag baill dá dteaghlaigh sa Bhallstát óstach ar feadh suas le 3 mhí.


18      Féach freisin Airteagal 17 de Threoir 2004/38 maidir le díolúintí do dhaoine nach bhfuil ag obair sna Ballstáit óstacha a thuilleadh agus dá mbaill teaghlaigh. Foráiltear le hAirteagal 21 de Threoir 2004/38 ‘chun críocha na Treorach seo, féadfar leanúnachas cónaithe a fhianú le haon mhodh cruthúnais atá in úsáid sa Bhallstát óstach’ …’


19      Féach an breithiúnas in Tarola, mír 24.


20      Breithiúnas an 15 Iúil 2021, A (Cúram sláinte poiblí) (C‑535/19, EU:C:2021:595, mír 53 agus an cásdlí dá dtagraítear). Tá an coinníoll sin bunaithe ar an smaoineamh gur féidir feidhmiú an chirt cónaithe do shaoránaigh an Aontais a chur faoi réir leas dlisteanach na mBallstát amhail a n‑airgeadas poiblí a chosaint (féach, chuige sin, breithiúnas an 19 Meán Fómhair 2013, Brey, C‑140/12, EU:C:2013:565, mír 55). Ní mór a chur i bhfios go láidir gur cásdlí socair é, cé nach mór acmhainní leordhóthanacha a bheith ag saoránach an Aontais, nach leagtar síos le dlí an Aontais, áfach, aon cheanglas ar bith maidir lena dtionscnamh. Féadfaidh náisiúnach tríú tír, arb é céile saoránaigh den Aontas é, na hacmhainní a sholáthar (féach, chuige sin, an breithiúnas in Singh, mír 74 agus an cásdlí dá dtagraítear).


21      Mar a thug an Coimisiún faoi deara, tá roinnt bunúis dlí éagsúla in Airteagal 7(1) de Threoir 2004/38 ar dá réir a bhfuil ceart cónaithe ag saoránaigh an Aontais ar chríoch Ballstáit eile ar feadh tréimhse níos faide ná 3 mhí. Ós rud é gur féidir leis an mbunús dlí le haghaidh cónaithe athrú le himeacht ama, is féidir le saoránach den Aontas roinnt tréimhsí cónaithe dlíthiúla a charnadh faoi níos mó ná bunús dlí amháin dá bhforáiltear in Airteagal 7(1) de Threoir 2004/38.


22      Agus baill teaghlaigh saoránaigh den Aontas.


23      Féach, chuige sin, breithiúnas an 21 Nollaig 2023, Chief Appeals Officer agus páirtithe eile (C‑488/21, EU:C:2023:1013, mír 59).


24      Léiríonn cineál díorthach na gceart teaghlaigh sin a bpríomhchuspóir de bhun Threoir 2004/38, is é sin saorghluaiseacht shaoránaigh an Aontais a chur chun cinn (féach breithiúnas an 2 Meán Fómhair 2021, État belge (Ceart cónaithe i gcás foréigean teaghlaigh), C‑930/19, EU:C:2021:657, míreanna 74 agus 82 agus an cásdlí dá dtagraítear).


25      Chinn an Chúirt nach liostaítear na himthosca sin go huileghabhálach in Airteagal 7(3) de Threoir 2004/38 (féach an breithiúnas in Tarola, mír 26 agus an cásdlí dá dtagraítear). Féach freisin breithiúnas an 19 Meitheamh 2014, Saint Prix (C‑507/12, EU:C:2014:2007, míreanna 31 agus 38). I míreanna 28, 40 agus 41 den bhreithiúnas deireanach sin, shonraigh an Chúirt nach bhforáiltear go sainráite le hAirteagal 7(3) de Threoir 2004/38 do chás mná atá i staid ar leith mar gheall ar na srianta fisiciúla a bhaineann le céimeanna déanacha a toirchis agus iarmhairtí breithe clainne. Ós rud é go n‑éilítear ar bhean éirí as an obair le linn na tréimhse is gá le haghaidh téarnaimh le srianta den sórt sin, ní hionann sin agus, i bprionsabal, an stádas ‘oibrí’ de réir bhrí Airteagal 45 CFAE a bhaint di. Cé nach raibh sí ar fáil i ndáiríre ar mhargadh fostaíochta an Bhallstáit óstaigh ar feadh cúpla mí, ní chiallaíonn sé sin gur scoir sí de bheith ina ball den mhargadh sin le linn na tréimhse sin, ar choinníoll go bhfilleann sí ar an obair nó go bhfaigheann sí post eile laistigh de thréimhse réasúnta tar éis na dianghlasála. Féach freisin, breithiúnas an 19 Meán Fómhair 2019, Dakneviciute (C‑544/18, EU:C:2019:761, mír 41) atá bunaithe ar Airteagal 49 CFAE.


26      Féach an breithiúnas in Tarola, mír 43.


27      Féach Airteagal 7(3)(a) de Threoir 2004/38.


28      Féach Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38. Ní mór don duine lena mbaineann clárú mar chuardaitheoir poist leis an oifig fostaíochta ábhartha.


29      Féach Airteagal 7(3)(d) de Threoir 2004/38.


30      Breithiúnas an 20 Nollaig 2017, Gusa (C‑442/16, EU:C:2017:1004, mír 45).


31      Féach an breithiúnas in Tarola, míreanna 46, 48 agus 49.


32      Féach, mar shampla, Airteagail 12 agus 13 de Threoir 2004/38.


33      Dá bhrí sin, is maolú é Airteagal 13(2) de Threoir 2004/38 ar an bprionsabal nach dtairbhíonn baill teaghlaigh saoránaigh den Aontas de chearta uathrialacha cónaithe ach de chearta díorthaithe de bhun na Treorach sin (breithiúnas an 2 Meán Fómhair 2021, État belge (Ceart cónaithe i gcás foréigean teaghlaigh), C‑930/19, EU:C:2021:657, mír 34).


34      Breithiúnas an 2 Meán Fómhair 2021, État belge (Ceart cónaithe i gcás foréigean teaghlaigh), (C‑930/19, EU:C:2021:657, míreanna 61 agus 62).


35      Tá sé ráite ag an gCúirt nach mór don chéile ar saoránach de chuid an Aontais de náisiúnach tríú tír é cónaí sa Bhallstát óstach, i gcomhréir le hAirteagal 7(1) de Threoir 2004/38, suas go dtí dáta tosaithe na n‑imeachtaí colscartha chun go mbeidh an náisiúnach tríú tír sin in ann a éileamh go gcoinneofaí a cheart cónaithe sa Bhallstát sin ar bhonn Airteagal 13(2) den Treoir sin (breithiúnas in Singh, mír 66). Rinne an Chúirt na ceanglais sin a athrú agus a mhaolú i gcásanna mí-úsáid baile (breithiúnas an 2 Meán Fómhair 2021, État belge (Ceart cónaithe i gcás foréigean teaghlaigh), C‑930/19, EU:C:2021:657, mír 43). Measaim go bhfuil Airteagal 7(3) de Threoir 2004/38 ábhartha freisin.


36      Tá roinnt tagairtí san iarraidh ar réamhrialú don fhíoras go raibh Liúntas Cuardaitheora Poist, ‘leas sóisialta’ agus sochar linbh á bhfáil ag iarchéile an iarratasóra. Tá na dátaí beachta chun íocaíochtaí den sórt sin a fháil agus ábharthacht na n‑íocaíochtaí sin seachas an Liúntas Cuardaitheora Poist beagán doiléir. Thairis sin, tá tagairt áirithe san iarraidh sin do thréimhsí fostaíochta shaoránaigh an Aontais in Éirinn tar éis imeachtaí colscartha a thionscnamh. Is leor a rá, i gcomhréir le hAirteagal 13(2)(a), nach bhfuil ábhartha ach tréimhsí roimh thionscnamh imeachtaí colscartha.


37      Féach breithiúnas an 11 Samhain 2014, Dano (C‑333/13, EU:C:2014:2358, mír 71) ina dtagraítear d’Airteagal 7(1) de Threoir 2004/38. I mo thuairimse, is léir ón mbreithiúnas in Tarola, míreanna 51 agus 52, go dtagraíonn na hábhair imní a cuireadh in iúl in aithris 10 den Treoir sin d’Airteagal 7 ina iomláine.


38      Ina theannta sin, ba cheart a mheabhrú go bhforáiltear le hAirteagal 45(2) CFAE go gciallaíonn saorghluaiseacht oibrithe go ndíothófar gach idirdhealú, bunaithe ar náisiúntacht, idir oibrithe na mBallstát, maidir le fostaíocht, luach saothair agus dálaí oibre eile. I réimse na mbuntáistí sóisialta, tugtar foirm nithiúil don fhoráil sin in Airteagal 7(2) de Rialachán (AE) Uimh. 492/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Aibreán 2011 maidir le saorghluaiseacht oibrithe laistigh den Aontas (IO 2011 L 141, lch. 1). Shonraigh an Chúirt nach féidir leis an gcuspóir ualach airgeadais míréasúnta ar an mBallstát óstach a sheachaint údar a thabhairt le cóir mhíchothrom a thabhairt d’oibrithe imirceacha agus dá mbaill teaghlaigh – mar a shainmhínítear in Airteagal 2 de Threoir 2004/38 – i gcomparáid le hoibrithe náisiúnta i réimse na rochtana ar chúnamh sóisialta (breithiúnas an 21 Nollaig 2023, Chief Appeals Officer agus páirtithe eile, C‑488/21 , EU:C:2023:1013, míreanna 49 agus 71). Os a choinne sin, shonraigh an Chúirt go bhféadfaidh Ballstát diúltú sochair shóisialta a dheonú do shaoránaigh den Aontas atá neamhghníomhach go heacnamaíoch agus a fheidhmíonn a gceart chun saorghluaiseachta agus nach bhfuil acmhainní leordhóthanacha acu chun ceart cónaithe a éileamh faoin Treoir sin (breithiúnas an 15 Iúil 2021, The Department for Communities in Northern Ireland, C‑709/20, EU:C:2021:602, mír 78 agus an cásdlí dá dtagraítear). Dá bhrí sin, rinne an Chúirt idirdhealú soiléir i gcomhthéacs, inter alia, Airteagal 7 de Threoir 2004/38 idir oibrithe agus saoránaigh den Aontas atá neamhghníomhach go heacnamaíoch.


39      Scrúdóidh mé an dá chuid le chéile.


40      Cé nach dtagraítear sa cheist a tharchuirtear ach don nath ‘bliain amháin’, measaim, i gcomhthéacs na n‑imeachtaí seo agus i bhfianaise théacs Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38, gur tráthúil an téarma ‘ar feadh níos mó ná bliain amháin’ a léiriú.


41      Ní thugann na téarmaí ‘níos lú ná bliain’ agus ‘le linn na chéad 12 mhí’ in Airteagal 7(3)(c) de Threoir 2004/38 – nach sainítear ach oiread – léargas iontu féin ar cé acu ba cheart nó nár cheart an tréimhse in Airteagal 7(3)(b) den Treoir sin a bheith leanúnach nó gan bheith.


42      Ina theannta sin, níl a fhios agam gur thug an Chúirt aghaidh ar an ábhar sin ina cásdlí. I mbreithiúnas an 12 Márta 2014, O. agus B. (C‑456/12, EU:C:2014:135, mír 59), d’fhreagair an Chúirt an cheist an féidir le héifeacht charnach tréimhsí gearra cónaithe éagsúla sa Bhallstát óstach ceart cónaithe díorthaithe a chruthú do bhall teaghlaigh saoránaigh den Aontas ar náisiúnach tríú tír é ar fhilleadh an tsaoránaigh ar an mBallstát ar náisiúnach de é trína shonrú nach n‑eascróidh ceart cónaithe den sórt sin ach as tréimhse chónaithe lena gcomhlíontar na coinníollacha a leagtar amach in Airteagal 7(1) agus (2) agus in Airteagal 16(1) agus (2) de Threoir 2004/38. I ndáil leis sin, tagann tréimhsí gearra cónaithe amhail deireadh seachtaine nó laethanta saoire a chaitear i mBallstát seachas an Ballstát ar náisiúnach de an saoránach atá i gceist, fiú nuair a bhreithnítear le chéile é, faoi raon feidhme Airteagal 6 de Threoir 2004/38 agus ní chomhlíonann siad na coinníollacha sin. I bhfianaise na dtréimhsí fada cónaithe atá ag an saoránach den Aontas in Éirinn sna príomhimeachtaí, níl Airteagal 6 de Threoir 2004/38 ábhartha.


43      Ní mór a thabhairt faoi deara go bhfuil an bhrí chéanna ag na téarmaí coibhéiseacha a úsáidtear i leaganacha teanga éagsúla den fhoráil atá i gceist agus na téarmaí a úsáidtear sa leagan Béarla (‘for more than one year’). Dá bhrí sin, ní thagraíonn na leaganacha teanga éagsúla do thréimhse leanúnach nó gan bhriseadh amháin. Ina theannta sin, ní fhoráiltear leis na leaganacha éagsúla gur féidir an tréimhse bliana a bhaint amach trí dhá thréimhse níos giorra nó níos mó a chomhiomlánú. Dá bhrí sin, mar shampla, sa leagan Fraincise úsáidtear ‘pendant plus d’un an’, sa leagan Spáinnise ‘durante más de un año’, sa leagan Portaingéilise ‘durante mais de um ano’, sa leagan Iodáilise ‘per oltre un anno’, sa leagan Gréigise ‘άνω του ενός έτους’, sa leagan Gearmáinise ‘nach mehr als einjähriger’ sa leagan Bulgáirise ‘повече от една година’, sa leagan Liotuáinise ‘daugiau kaip vienerius metus’, sa leagan Laitvise ‘ilgāk nekā vienu gadu’, sa leagan Eastóinise ‘üle ühe aasta’, sa leagan Seicise ‘více než jeden rok’ agus sa leagan Rómáinise ‘perioadă de peste un an’.


44      Féach, mar shampla, mír 2 de Chaibidil 2 d’Iarscríbhinn XII a ghabhann leis an Ionstraim i dtaobh choinníollacha aontachais Phoblacht na Seice, Phoblacht na hEastóine, Phoblacht na Cipire, Phoblacht na Laitvia, Phoblacht na Liotuáine, Phoblacht na hUngáire, Phoblacht Mhálta, Phoblacht na Polainne, Phoblacht na Slóivéine agus Phoblacht na Slóvaice agus oiriúnuithe na gConarthaí ar a bhfuil an tAontas Eorpach fothaithe (IO 2003 L 236, lch. 876), ina leagtar amach forálacha idirthréimhseacha a bhaineann le saorghluaiseacht daoine agus ina dtagraítear go sonrach do náisiúnaigh Pholannacha a ligean isteach ar mhargadh saothair ‘Ballstáit láithrigh’ ar feadh ‘tréimhse gan briseadh 12 mhí nó níos faide’. Béim curtha leis. I mbreithiúnas an 13 Meán Fómhair 2018, Prefeta (C‑618/16, EU:C:2018:719, mír 55), chinn an Chúirt gur ceadaíodh leis an bhforáil atá i gceist, ar feadh idirthréimhse, don Ríocht Aontaithe náisiúnach Polannach a eisiamh ó thairbhí Airteagal 7(3) de Threoir 2004/38 nuair nach gcomhlíonann an duine sin an ceanglas a fhorchuirtear leis an dlí náisiúnta tréimhse 12 mhí gan briseadh d’obair chláraithe a bheith curtha i gcrích aige sa Ríocht Aontaithe. Ní dhearna an Chúirt léiriú, áfach, ar na téarmaí ‘ar feadh níos mó ná bliain amháin’ in Airteagal 7(3) de Threoir 2004/38 agus níor mheas sí go raibh siad coibhéiseach leis na téarmaí ‘tréimhse 12 mhí gan bhriseadh nó níos faide’. Féach freisin Airteagal 4(1) de Threoir 2003/109/CE ón gComhairle an 25 Samhain 2003 maidir le stádas náisiúnach tríú tír ar cónaitheoirí fadtéarmacha iad (IO 2004 L 16, lch. 44) lena bhforáiltear mar seo a leanas, ‘Déanfaidh na Ballstáit stádas cónaithe fhadtéarmaigh a dheonú do náisiúnaigh tríú tír a raibh cónaí orthu go dlíthiúil agus go leanúnach ar a gcríoch ar feadh 5 bliana díreach roimh thíolacadh an iarratais ábhartha.’ Béim curtha leis.


45      Béim curtha leis.


46      Ceadaítear leis an bhforáil sin neamhláithreachtaí níos faide i gcásanna áirithe. Féach, de réir analaí, Airteagal 4(3) de Threoir 2003/109 lena bhforáiltear ‘nach mbrisfidh tréimhsí neamhláithreachta ó chríoch an Bhallstáit lena mbaineann an tréimhse dá dtagraítear i mír 1 agus go gcuirfear san áireamh iad chun í a ríomh i gcás inar giorra iad ná 6 mhí as a chéile agus nach faide iad ná 10 mí san iomlán laistigh den tréimhse dá dtagraítear i mír 1.’


47      Measann Rialtas na Gearmáine freisin, sa ghnáth-theanga, go dtagraíonn an nath bliain amháin do ‘thréimhse leanúnach amháin.’


48      Féach an breithiúnas in Tarola, mír 37. Féach, de réir analaí, breithiúnas an 30 Eanáir 2020, Tim (C‑395/18, EU:C:2020:58, mír 36 agus an cásdlí dá dtagraítear).


49      Foráiltear go sainráite le hAirteagal 16(1) de Threoir 2004/38 nach mbeidh an ceart buanchónaithe a fhaigheann saoránaigh den Aontas tar éis dóibh cónaí go dlíthiúil sa Bhallstát óstach ar feadh tréimhse leanúnach 5 bliana ‘faoi réir na gcoinníollacha dá bhforáiltear i gCaibidil III’. Níl an ceart sin faoi réir, go háirithe, na gcoinníollacha a leagtar síos in Airteagal 7(1)(b) den Treoir sin, go bhfuil acmhainní leordhóthanacha agus cumhdach cuimsitheach árachais breoiteachta acu dóibh féin agus dá mbaill teaghlaigh (breithiúnas an 10 Márta 2022, Commissioners for Her Majesty’s Revenue and Customs (Cumhdach cuimsitheach árachais breoiteachta), C‑247/20, EU:C:2022:177, mír 54).


50      Agus, mar iarmhairt air sin, rochtain chomhionann ar chúnamh sóisialta sa Bhallstát óstach mar náisiúnaigh faoi réir Airteagal 7(3)(c) agus Airteagal 24(2) de Threoir 2004/38.


51      Breithiúnas an 13 Meán Fómhair 2018, Prefeta (C‑618/16, EU:C:2018:719, míreanna 37 agus 39 agus an cásdlí dá dtagraítear).


52      Cé go rialaítear le Treoir 2004/38 an ceart atá ag saoránaigh an Aontais agus ag baill dá dteaghlaigh gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse ar chríoch na mBallstát, ní féidir seasamh lárnach agus pribhléideach oibrithe – nó daoine atá gníomhach go heacnamaíoch – faoi chuimsiú na Treorach sin agus go háirithe Airteagal 7 di a mheas faoina luach (féach breithiúnas an 11 Samhain 2014, Dano, C‑333/13, EU:C:2014:2358, míreanna 73 go 78).


53      Féach an breithiúnas in Tarola, mír 50. Féach freisin aithris 10 de Threoir 2004/38.


54      Leis an bprionsabal sin, lena rialaítear ábhar agus foirm ghníomhaíocht an Aontais, féachtar lena áirithiú go mbeidh gníomhaíocht den sórt sin iomchuí chun a áirithiú go mbainfear amach na cuspóirí atá á saothrú agus nach rachaidh sí thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a bhaint amach (breithiúnas an 24 Feabhra 2022, Viva Telecom Bulgaria, C‑257/20, EU:C:2022:125, mír 112).


55      Tagraítear don chleachtas cothromaíochta sin uaireanta mar chomhréireacht stricto sensu. ‘Chun prionsabal na comhréireachta a chomhlíonadh, ba cheart na bearta a ghlacfar a bheith iomchuí chun na cuspóirí dlisteanacha atá á saothrú a bhaint amach; ní rachaidh siad thar a bhfuil riachtanach chun iad a bhaint amach (i gcás ina bhfuil roinnt roghanna malartacha rialála ann, ní mór dul ar iontaoibh an bhirt lena mbaineann an t‑ualach is éadroime); agus níor cheart na míbhuntáistí a eascraíonn as sin a bheith díréireach leis na haidhmeanna atá á saothrú (cothromú inmheánach, nó comhréireacht stricto sensu).’ (Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Bobek in Pöpperl, C-187/15, EU:C:2016:194, mír 45).


56      Féach mír 30 den Tuairim seo agus an breithiúnas in Tarola, mír 43.


57      Féach an breithiúnas in Tarola, mír 43. Maidir le saoránach den Aontas a bhí ag gabháil do ghníomhaíocht i gcáil fhostaithe nó fhéinfhostaithe sa Bhallstát óstach, coinneoidh sé a stádas mar oibrí ar feadh tréimhse éiginnte má d’oibrigh sé nó sí i gcáil fhostaithe nó fhéinfhostaithe sa Bhallstát óstach ‘ar feadh níos mó ná bliain amháin’ sular tháinig sé nó sí chun bheith dífhostaithe go hainneonach, i gcomhréir le hAirteagal 7(3)(b) den Treoir sin. Os a choinne sin, ní choinníonn saoránach den Aontas a bhí ag gabháil do ghníomhaíocht i gcáil fostaithe nó féinfhostaithe sa Bhallstát óstach ar feadh tréimhse níos lú ná bliain amháin a stádas mar oibrí ach ar feadh tréimhse ama a fhéadfaidh an Ballstát sin a chinneadh, ar choinníoll nach lú ná 6 mhí í i gcomhréir le hAirteagal 7(3)(c) de Threoir 2004/38.


58      Dá bhrí sin, ar chúiseanna nach bhfuil neart ag saoránach an Aontais orthu (breithiúnas an 20 Nollaig 2017, Gusa, C‑442/16, EU:C:2017:1004, míreanna 31 agus 45, agus an breithiúnas in Tarola, míreanna 46, 48 agus 49).


59      Measann Rialtas na Gearmáine go gciallódh léiriú den sórt sin go bhféadfaí tréimhsí fostaíochta a cuireadh i gcrích sa Bhallstát óstach na blianta ó shin, mar shampla, mar oibrí séasúrach, a chur san áireamh chun ceart cónaithe neamhshrianta a dheonú de bhun Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38, fiú mura raibh an duine lena mbaineann ag obair ann ach ar feadh mí amháin le déanaí.


60      Measann Éire nach bhfuil aon bhunús leis an moladh gur cheart, de bhun Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38, tréimhsí gearra oibre éagsúla a chomhiomlánú thar thréimhse 4 bliana nó 5 bliana ós rud é go bhféadfadh duine, idir na tréimhsí gearra fostaíochta sin, stádas oibrí a chailleadh a luaithe a bheadh siad dífhostaithe ar feadh 6 mhí ar a laghad i gcomhréir le hAirteagal 7(3)(c) den Treoir sin; ‘Chun a mholadh, tar éis cúpla bliain lena mbaineann tréimhsí oibre gearrthéarmaí (ar feadh míosa nó dhó ag an am) agus tréimhsí fada dífhostaíochta, go bhféadfaí breathnú siar ar bhealach éigin agus go measfaí go cúlghabhálach go bhfuil stádas bunúsach oibrí ag a bhfuil na cearta agus na sochair choimhdeacha uile á gcoinneáil sa dlí.’ Ina theannta sin, dearbhaíonn Éire ‘go bhfuil sé go hiomlán doiléir maidir leis an tréimhse a d’fhéadfadh carnadh tréimhsí gearra oibre a dhearbhú le linn na tréimhse bliana arna sainordú ag reachtas an Aontais. An mairfeadh sé 4 bliana nó 5 bliana mar a thugtar chun cinn sa chás seo nó an mbeadh 10 mbliana nó 15 bliana i gceist?’


61      De réir an Choimisiúin, tá an ceart chun stádas ‘oibrí’ a choinneáil ar bhonn éiginnte de bhun Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38 bunaithe ar an toimhde gur rannchuidigh saoránach soghluaiste de chuid an Aontais, a bhí gníomhach ó thaobh an gheilleagair de ar feadh tréimhse is faide ná bliain amháin, mar chomhalta cobhsaí den lucht saothair agus go bhfuil sé ar an eolas go leordhóthanach ar an margadh saothair chun obair a atosú agus rannchuidiú go heacnamaíoch leis an Stát óstach, lena n‑áirítear lena chóras slándála sóisialta, laistigh de thréimhse réasúnta.


62      Ar mó ná bliain amháin iad san iomlán.


63      Go háirithe má théann aon tréimhse bhriste thar an íostréimhse chosanta 6 mhí dá bhforáiltear in Airteagal 7(3)(c) de Threoir 2004/38.


64      Go háirithe Airteagal 7(3)(b) agus Airteagal 7(3)(c) de Threoir 2004/38.


65      I mír 48 den bhreithiúnas in Tarola, chuir an Chúirt in iúl go bhfuil feidhm ag Airteagal 7(1)(c) de Threoir 2004/38 ‘i ngach cás ina bhfuil oibleagáid ar oibrí, ar chúiseanna nach bhfuil neart aige orthu, scor de bheith ag obair sa Bhallstát óstach sula mbeidh bliain amháin caite...’. I mo thuairimse, tugann sé sin le tuiscint go dtagraíonn Airteagal 7(1)(b) de Threoir 2004/38 do thréimhse leanúnach aonair níos faide ná bliain amháin. Tá gné an leanúnachais níos soiléire ón leagan Fraincise den bhreithiúnas, ina n‑úsáidtear an frása ‘avant l’échéance d’une année’.


66      Ar choinníoll go gcomhlíontar na coinníollacha eile san fhoráil sin.


67      Trí bhíthin cánacha agus ranníocaíochtaí sóisialta a íoc (féach, de réir analaí, breithiúnas an 21 Nollaig 2023, Chief Appeals Officer agus páirtithe eile, C‑488/21, EU:C:2023:1013, mír 71).


68      Le húsáid na dtéarmaí ‘níos lú ná bliain’ nó ‘le linn na chéad 12 mhí’ in Airteagal 7(3)(c) de Threoir 2004/38, cuirtear béim ar an léiriú gur ‘bloc’ nó tréimhse ama leanúnach aonair agus criticiúil í an tréimhse bliana faoin bhforáil sin agus, trí impleacht, faoi Airteagal 7(3)(b) di.


69      Féach an breithiúnas in Tarola, mír 54. Féach, de réir analaí, breithiúnas an 4 Meitheamh 2009, Vatsouras agus Koupatantze (C‑22/08 agus C‑23/08, EU:C:2009:344, mír 30) inar mheas an Chúirt, in ainneoin gearrthréimhse gníomhaíochta gairmiúla, nach bhféadfaí a chur as an áireamh gur oibrí é an duine de bhun Airteagal 45 CFAE.


70      Sa chás sin, coicís.


71      Breithiúnas an 15 Meán Fómhair 2015, Alimanovic (C‑67/14, EU:C:2015:597, mír 60).


72      Féach, de réir analaí, Airteagal 16(3) de Threoir 2004/38.


73      Féach de réir análaí, Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Szpunar in Tarola (C‑483/17, EU:C:2018:919, míreanna 45 go 49).


74      Go deimhin, d’fhéadfadh ábhair den sórt sin teacht chun cinn go príomha le linn na chéad bhliana ina bhfeidhmíonn saoránach an Aontais a shaoirse gluaiseachta.


75      Go háirithe ós rud é go bhféadfadh an ceart chun saoire bhliantúil a ghlacadh sa chéad bhliain ghníomhaíochta a bheith an‑teoranta i mBallstáit áirithe mar gheall ar an gceanglas maidir le híostréimhse seirbhíse.


76      D’ainneoin feabhsuithe ar chumarsáid agus iompar nua-aimseartha. I ndáil leis sin, ní fhéadfar ábhair mhaorlathacha áirithe a réiteach ach amháin nuair a bheidh an t‑oibrí in situ.


77      Breithiúnas an 21 Meitheamh 1988, Lair (39/86, EU:C:1988:322, mír 38).


78      Féach, mar shampla, alt nuachta Eurostat an 16 Feabhra 2023, dar teideal ‘3.5 million job leavers in Q3 2022 in EU’; le fáil ag: https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat‑news/w/ddn‑20230216-2. Tagraíonn an t‑airteagal don mhéadú ar líon na ndaoine idir 25 agus 54 bliana d’aois a fhágann a bpost sa tríú ráithe de 2022 i gcomparáid le 2021, inter alia, ar chúiseanna pearsanta, lena n‑áirítear níos mó am saor, taisteal agus áit chónaithe a athrú.


79      Tugtar ‘jobbymoon’ ar an bhfeiniméan sin uaireanta. Chun léargas a fháil ar chonairí gairme atá ag athrú agus ar an bhfeiniméan a bhaineann le ‘jobcrafting’ agus ‘pixelated market’, féach Bersin, J., ‘The labor market has totally changed: Are you really ready?’, an 31 Márta 2024, a tugadh cothrom le dáta an 6 Aibreán 2024; le fáil ag: https://joshbersin.com/2024/03/the-needs-of-employees-have-totally changed-are-you-really ready/. Féach freisin https://www.shrm.org/mena/executive-network/insights/people-strategy/pixelated-workforce-arrived-ready.


80      Breithiúnas an 21 Feabhra 2013, N. (C‑46/12, EU:C:2013:97, mír 39). ‘Go deimhin, a mhéid a shainítear leis an gcoincheap sin raon feidhme saoirse bunúsaí dá bhforáiltear le Conradh FAE, ní mór léiriú leathan a dhéanamh air.’ [Aistriúchán neamhoifigiúil] (Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Szpunar in G. M. A. (Cuardaitheoir poist), C‑710/19, EU:C:2020:739, pointe 37).


81      I gcoibhneas leis an tréimhse bliana in Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38.


82      I gcásanna den sórt sin, i gcás ina bhfuil an tréimhse fostaíochta nó féinfhostaíochta sa Bhallstát óstach ‘níos lú ná bliain amháin’ nó ‘12 mhí’, tairbhíonn saoránach an Aontais den chosaint a dheonaítear faoi Airteagal 7(3)(c) de Threoir 2004/38 de bhun na gcoinníollacha a leagtar síos faoi. Ní mór a chur i dtábhacht, cé go gcoinníonn saoránach den Aontas stádas oibrí ar feadh tréimhse nach lú ná 6 mhí agus go dtairbhíonn sé de cheart cónaithe agus de chóir chomhionann, nach bhfuil an stádas sin coibhéiseach le fostaíocht chun críocha Airteagal 7(3)(b) den Treoir agus nach féidir tréimhse na dífhostaíochta ainneonaí a úsáid chun an tréimhse fostaíochta nó féinfhostaíochta is gá ar feadh tréimhse is faide ná bliain amháin a ríomh.


83      Is é sin 6 mhí.


84      Tá léiriú den sórt sin comhsheasmhach freisin leis an bpríomhchuspóir a shaothraítear le Treoir 2004/38, is é sin, mar a tugadh chun cuimhne i mír 16 den Tuairim seo, an ceart chun saorghluaiseachta agus cónaithe atá ag saoránaigh uile an Aontais a neartú, agus leis an gcuspóir a shaothraítear go sonrach le hAirteagal 7(3) di, is é sin, trí stádas oibrí a choinneáil, ceart cónaithe daoine a scoir dá ngníomhaíocht ghairme mar gheall ar easpa oibre mar gheall ar imthosca nach bhfuil neart acu orthu a choimirciú (féach an breithiúnas in Tarola, mír 49 agus an cásdlí dá dtagraítear).


85      Leag mé béim ar an téarma sin chun a thabhairt chun suntais go n‑úsáidtear an nath ‘tar éis a bheith fostaithe’ in Airteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38. Measaim, dá bhrí sin, go n‑éilíonn sé go mbeadh an duine fostaithe i ndairíre seachas nach bhfuil aige nó aici ach stádas oibrí.


86      I ndáil leis sin, agus mar a cuireadh in iúl roimhe seo, rinne an Chúirt na téarmaí deireanacha sin a léiriú (féach breithiúnas an 20 Nollaig 2017, Gusa, C‑442/16, EU:C:2017:1004, míreanna 31 agus 45). Féach, de réir analaí, an breithiúnas in Tarola, míreanna 46, 48 agus 49.


87      Is é sin an t‑eintiteas atá inniúil faoi dhlí na hÉireann chun Liúntas Cuardaitheora Poist a íoc.


88      Is é sin an t‑eintiteas atá inniúil faoi dhlí na hÉireann chun ceadanna cónaithe a dheonú.


89      Breithiúnas an 27 Meitheamh 2018, Diallo (C‑246/17, EU:C:2018:499, míreanna 45 agus 59 agus an cásdlí dá dtagraítear).


90      Thagair an Coimisiún do bhreithiúnas Phelan J in I.T. v an tAire Dlí agus Cirt ([2023] IEHC 40, mír 72).


91      Féach, chuige sin, https://www.citizensinformation.ie/en/social-welfare/unemployed-people/jobseekers-allowance/. Is é an Bord um Fhaisnéis do Shaoránaigh an comhlacht reachtúil a thacaíonn le soláthar faisnéise, comhairle agus abhcóideachta ar raon leathan seirbhísí poiblí agus sóisialta. Cuireann sé an suíomh gréasáin um Fhaisnéis do Shaoránaigh, citizensinformation.ie, ar fáil. Tagann an Bord faoi shainchúram na Roinne Coimirce Sóisialaí (ar a dtugtar DEASP roimhe seo).


92      Faoi réir fhíorú na cúirte a rinne an tarchur.


93      Ní mór don chúirt a rinne an tarchur a mheas an raibh na rialacha agus na coinníollacha sin ann freisin ag an am ábhartha chun críocha na caingne sna príomhimeachtaí.


94      Braitheann méid an fhorluí sin ar na rialacha agus ar na coinníollacha maidir le Liúntas Cuardaitheora Poist a dhámhachtain agus, dá bhrí sin, b’fhéidir ar bhrí na dtéarmaí ‘obair a fhágáil go deonach agus gan cúis chóir’.


95      I gcomhréir le hAirteagal 7(3)(b) de Threoir 2004/38.


96      I ndáil leis sin agus mar a tugadh le fios roimhe seo, féachtar le Treoir 2004/38 le feidhmiú an chirt chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse ar chríoch na mBallstát a éascú agus a neartú, ceart a thugtar go díreach do shaoránaigh an Aontais le hAirteagal 21(1) CFAE.