In de zaak 73-69
waarin het Bundesfinanzhof ingevolge artikel 177 van het EEG-Verdrag aan het Hof van Justitie heeft verzocht om bij wege van prejudiciële beslissing in het — voor die rechterlijke instantie aanhangig — geding tussen
FIRMA H. OEHLMANN & CO ., Oldenburg,
HAUPTZOLLAMT MÜNSTER
uitspraak te doen inzake de geldigheid van artikel 17, lid 2, van Verordening 19 van de Raad der EEG van
HET HOF VAN JUSTITIE,
samengesteld als volgt: R. Lecourt, President, R. Monaco, Kamerpresident, A. M. Donner (rapporteur), A. Trabucchi en J. Mertens de Wilmars, Rechters, K. Roemer, Advocaat-Generaal, A. Van Houtte, Griffier, het navolgende
Overwegende dat de feiten kunnen worden samengevat als volgt en dat de procedure na te melden verloop heeft gehad :
Op
Eiseres diende hiertegen een bezwaarschrift in bij het Hauptzollamt Münster (hierna te noemen
Tegen de afwijzing van haar bezwaarschrift kwam eiseres in beroep bij het Finanzgericht te Münster. Zij betoogde met name dat in Verordening no. 19 van de Raad der EEG van
Het Finanzgericht verwierp het beroep, overwegende dat er voor zoveel in Verordening no. 19 de mogelijkheid de heffing vooraf te doen vaststellen tot de handel met derde landen is beperkt, geen sprake is van een leemte, doch van een uitdrukkelijk — en niet onwettig — voorschrift. Bovendien zijn artikel 9 van Verordening no. 87/62 juncto artikel 7 van Verordening no. 54/62 niet vatbaar voor analogische toepassing. Het is een speciale — en al evenzeer wettige — bepaling welke alleen van toepassing is wanneer de heffing vooraf is vastgesteld.
Eiseres maakte de zaak in revisie aanhangig bij het Bundesfinanzhof, betogende dat granen in den regel geruime tijd voor het tijdstip van werkelijke invoer op de markt van bestemming worden gekocht en doorverkocht. In de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector granen is hiermede rekening gehouden voor zoveel daarin de mogelijkheid de heffing vooraf te doen vaststellen is voorzien, dat wil zeggen voor de handel met derde landen. Zodanige vaststelling vooraf is voor de intracommunautaire handel minder nodig.
Evenwel is in de intracommunautaire handel de mogelijkheid dat de importeurs de heffing vooraf berekenen ook beperkt wanneer de invoer als gevolg van overmacht wordt vertraagd. Aan dit aspect hebben de gezagsorganen van de Gemeenschap geen aandacht geschonken. Naar zin en doelstelling van de marktordeningen van de EEG kan het niet in de bedoeling van de communautaire wetgever hebben gelegen een speciale regeling in zodanig geval niet van toepassing te doen zijn; er is hier sprake van een echte leemte, waarin door analogische toepassing van artikel 9 van Verordening no. 87/62, juncto artikel 7 van Verordening no. 54/62 moet worden voorzien.
Bij beschikking van
kan hieruit worden geconcludeerd, dat bij de invoer van haver uit Nederland, waarbij het vervoer door overmacht vertraging ondervond, vóór de inwerkingtreding van Verordening no. 31 van de Raad van de Europese Economische Gemeenschap van
De litigieuze bepalingen luiden als volgt :
De verwijzingsbeschikking is op
Eiseres en de Commissie van de Europese Gemeenschappen hebben overeenkomstig artikel 20 van het Statuut van het Hof van Justitie van de EEG schriftelijke opmerkingen ingediend.
Gehoord het rapport van de Rechter-Rapporteur en gehoord de Advocaat-Generaal heeft het Hof besloten niet tot instructiemaatregelen over te gaan. Eiseres, ten deze vertegenwoordigd door haar mandataris
De Advocaat-Generaal heeft ter zitting van
Eiseres betoogt dat granen in den regel geruime tijd vóór inklaring in het land van bestemming worden gekocht en doorverkocht. Daardoor beïnvloedt een partij granen de markt in het land van bestemming voordat de invoer in feite heeft plaatsgehad. In Verordening no. 19 heeft men hiermede rekening gehouden door het de importeur mogelijk te maken de bij invoer toepasselijke heffing vooraf te doen vaststellen. Deze mogelijkheid wordt echter alleen geboden voor invoer uit derde landen (artikel 17, lid 2, van Verordening no. 19). Voor invoer waarbij om zodanige vaststelling vooraf is verzocht is in latere voorschriften (artikel 9 van Verordening no. 87/62, juncto artikel 7 van Verordening no. 54/62) voorzien dat in geval van overmacht de heffing geschiedt volgens het tarief geldende op de oorspronkelijk voor de invoer voorziene dag.
In de intracommunautaire handel waren de heffingen daarentegen steeds verschuldigd volgens het tarief van de dag van werkelijke invoer. Dit verschil in behandeling schijnt te berusten op het geringe tijdverloop tussen aankoop en invoer en op het feit dat de prijsschommelingen veel geringer zijn dan op de wereldmarkt. Gevallen als het onderhavige tonen echter duidelijk aan, dat de behoefte aan een dergelijke regeling zich ook in het intracommunautaire handelsverkeer doet gevoelen. De Raad heeft dan ook sedert de inwerkingtreding van Verordening no. 19 verordeningen uitgevaardigd welke het ook in de intracommunautaire handel mogelijk maken de heffingen vooraf te doen vaststellen (met name voor haver; Verordening no. 31/69 van de Raad van de EEG van
Uit al het voorafgaande concludeert gedaagde dat men door in de gemeenschapsverordeningen aanvankelijk de toepassing van het stelsel volgens hetwelk de heffing vooraf kan worden vastgesteld — en mitsdien de toepassing van artikel 9 van Verordening no. 87/62 — tot de invoer van granen uit derde landen te beperken, van een onjuiste beoordeling van de eisen van het economische leven is uitgegaan. En deze beperking was in strijd met het EEG-Verdrag doordien zij de intracommunautaire handel — welke volgens het Verdrag juist voorrang heeft ten opzichte van de handel met derde landen — bemoeilijkte.
De
Volgens de Commissie brengt het zogenaamde beginsel der
Ofschoon de mogelijkheid de heffing vooraf te doen vaststellen in het intracommunautaire verkeer voor bepaalde graansoorten is ingevoerd, ging het hier echter slechts om een tijdelijk experiment. Het vooraf vaststellen van de intracommunautaire heffing heeft steeds een bron van moeilijkheden gevormd, zoals in de zaken 106 en 107-63 en in andere zaken is gebleken. Uit het hiervoor overwogene volgt dat het ontbreken van de mogelijkheid de heffing in het intracommunautaire ruilverkeer vooraf vast te stellen niet als een leemte is te beschouwen; de Raad heeft het zo eewild.
Eiseres wijst erop dat volgens artikel 40, lid 3, van het Verdrag
De Commissie meent dat de tweede vraag, welke slechts voor het geval van bevestigende beantwoording van de eerste vraag werd gesteld, geen bespreking behoeft, gezien hetgeen zij nopens vraag 1 heeft opgemerkt.
Nochtans heeft zij tijdens de mondelinge behandeling haar standpunt bepaald ten aanzien van de vraag of het evenredigheidsbeginsel op handelingen van de Gemeenschap moet worden toegepast. Zij heeft erop gewezen dat zodanig principe, indien het al zou moeten worden erkend, niet alleen op grondslag van artikel 40 doch als een algemeen beginsel voor de gehele normatieve werkzaamheid van de Gemeenschap tot gelding zou moeten komen. En voorts zou haars inziens aanvaarding van zodanig beginsel niet mogen medebrengen dat 's Hofs oordeel nopens de doelmatigheid der te nemen maatregelen voor dat van de communautaire
Dat de regeling betreffende overmacht slechts toepassing vindt op invoer uit derde landen, is enerzijds niet
De Commissie meent dat deze vraag in ontkennende zin moet worden beantwoord.
Het probleem van vertraging van de invoer als gevolg van overmacht is de wetgever zeer wel bekend, zoals uit de Verordeningen nos. 54 en 87 blijkt. Het ontbreken van een speciale regeling voor de berekening van niet vooraf vastgestelde heffingen moet niet aan leemte, doch aan de wil van de wetgever worden toegeschreven. Geen enkel algemeen rechtsbeginsel verplicht hem trouwens een speciale regeling — met name niet een regeling in de door eiseres gewenste zin — vast te stellen.
In de regeling welke het mogelijk maakt de intracommunautaire heffing vooraf vast te stellen komt niet een met artikel 9 van Verordening no. 87 vergelijkbare bepaling voor. Dit voorschrift is trouwens een uitzondering gebleven, waaraan een einde is gemaakt door artikel 4 van Verordening no. 11/63/EEG van de Commissie van
De Commissie betoogt dat een regeling als door eiseres verlangd nauwelijks zou kunnen worden toegepast. Reeds de door het Bundesfinanzhof bedoelde speciale regeling zou aanmerkelijk verschillen van die door eiseres bedoeld. Eiseres gaat in haar opvatting uit van een individueel heffingsstelsel, terwijl in Verordening no. 19 een algemene regeling is gegeven.
dat het geding voor de Duitse rechter zijn oorsprong vindt in het feit dat verzoekster, die haver uit Nederland importeert, wegens vertraging van het vervoer naar de Bondsrepubliek als gevolg van ijsgang op de waterwegen een hogere heffing heeft moeten betalen dan bij invoer op de aanvankelijk voorziene dag het geval zou zijn geweest;
dat verzoekster, van mening dat zij anders zou zijn behandeld indien de communautaire regeling betreffende vertraging van invoer in geval van overmacht op haar toepasselijk ware geweest en voorts stellende dat men bedoelde regeling op haar niet heeft willen toepassen omdat zij alleen is voorzien voor de gevallen in genoemd artikel 17 omschreven, de wettigheid van dit artikel heeft betwist;
dat zij met name heeft betoogd dat dit voorschrift enerzijds de invoer van granen uit derde landen bevoordeelt ten opzichte van de intracommunautaire handel — hetgeen met het beginsel der Gemeenschapspreferentie in strijd is — en anderzijds onnodig restrictief is — hetgeen in strijd is met het evenredigheidsbeginsel, zoals dat haars inziens in artikel 40 van het Verdrag is neergelegd;
dat in Verordening no. 19 weliswaar een heffing op alle in de Lid-Staten geïmporteerde graanprodukten is voorzien ten einde de prijs dier produkten op het niveau van de
dat namelijk voor de invoer uit derde landen de referentieprijs ter berekening van de heffing is gebaseerd op de wereldmarktprijs, die in den regel veel lager is dan de drempelprijs der Lid-Staten, zodat de heffing in die gevallen tot de invordering van aanzienlijke bedragen leidt;
dat de intra-communautaire heffing daarentegen is gebaseerd op de franco-grens-prijs van de uitvoerende Lid-Staat, waarvan het niveau in den regel de drempelprijs van de invoerende Lid-Staat dichter benadert, terwijl op die heffing voorts in voege als in artikel 2 der Verordening voorzien een forfaitair bedrag in mindering wordt gebracht zodat de intracommunautaire heffing op een betrekkelijk gering bedrag, zo al niet op nihil, uitkomt;
dat trouwens de prijsschommelingen binnen de gemeenschappelijke markt, juist als gevolg van de communautaire verordeningen, veel geringer zijn dan die op de wereldmarkt, waarbij nog komt dat de verbindingslijnen met de voornaamste uitvoerende derde landen in de regel langer zijn dan de binnen de Gemeenschap af te leggen trajecten;
dat echter bezwaarlijk valt in te zien hoe deze voorschriften toepassing zouden moeten vinden in een gans andere situatie, welke alleen wordt gekenmerkt door de omstandigheid dat de invoer op een andere dan de aanvankelijk voorziene dag heeft plaatsgehad;
dat deze situatie zozeer verschilt van de gevallen in de litigieuze voorschriften bedoeld dat' analogische toepassing van bedoelde voorschriften niet gerechtvaardigd voorkomt;
HET HOF VAN JUSTITIE,
rechtdoende op de door het Bundesfinanzhof bij beschikking van
Gewezen te Luxemburg op vierentwintig juni negentienhonderdzeventig.
Lecourt
Monaco
Donner
Trabucchi
Mertens de Wilmars
Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op vierentwintig juni negentienhonderdzeventig.
De Griffier
A. Van Houtte
De President
R. Lecourt