Eagrán sealadach

TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA

BIONDI

arna tabhairt an 30 Deireadh Fómhair 2025 (1)

Cásanna Uamtha C‑440/24 P agus C‑441/24 P

Poblacht na Laitvia

v

Petr Aven (C‑440/24 P)

agus

Mikhail Fridman (C‑441/24 P)

(Achomharc – Comhbheartas eachtrach agus slándála – Bearta sriantacha i ndáil le gníomhaíochtaí lena mbaintear an bonn d’iomláine chríochach, de cheannasacht agus de neamhspleáchas na hÚcráine nó ar bagairt iad na gníomhaíochtaí sin ar an méid sin – Reo na gcistí – Liostú ar liosta na ndaoine, na n‑eintiteas agus na gcomhlachtaí lena mbaineann – Airteagal 2(1)(a) agus (d) de Chinneadh 2014/145/CBES – Critéar maidir le tacú le gníomhaíochtaí nó beartais – Critéar maidir le tacú ar bhonn ábhartha nó airgeadais le lucht déanta cinntí na Rúise atá freagrach – Critéar maidir le tairbhe a bhaint as lucht déanta cinntí na Rúise – Cosaint bhreithiúnach éifeachtach – Athbhreithniú iomlán ag Cúirteanna an Aontais ar na bearta sriantacha – Ábharthacht an chomhthéacs i leith measúnú ar dhea-bhunús na gcúiseanna le liostú – Easpa fanacht amach)

1.        Tugann na hachomhairc seo, arna dtabhairt ag Poblacht na Laitvia a bhí ina hidiragraí os comhair Chúirt Ghinearálta an Aontais Eorpaigh, deis don Chúirt Bhreithiúnais raon feidhme chumhacht lánroghnach Chomhairle an Aontais Eorpaigh, a dualgas cruthúnais agus caighdeán an athbhreithnithe bhreithiúnaigh, a cheanglaítear ar Cúirteanna an Aontais a áirithiú, a athdhearbhú agus a shoiléiriú tuilleadh.

2.        Mar sin, iarrann Poblacht na Laitvia go gcuirfear na breithiúnais in Aven v an Chomhairle (2) agus Fridman v an Chomhairle (3) (le chéile, ‘na breithiúnais atá faoi achomharc’) ar neamhní lenar sheas an Chúirt Ghinearálta, faoi seach, leis na caingne a thionscain Petr Aven agus Mikhail Fridman lenar iarradh, ar an gcéad dul síos, Cinneadh (CBES) 2022/337 (4) agus Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2022/336 (5) (le chéile, ‘na gníomhartha tosaigh atá faoi chonspóid’) a chur ar neamhní agus, ar an dara dul síos, Cinneadh (CBES) 2022/1530 (6) agus Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2022/1529 (7) (le chéile, ‘na gníomhartha coinneála atá faoi chonspóid’), a chur ar neamhní, a mhéid a bhaineann na gníomhartha sin (le chéile, ‘na gníomhartha atá faoi chonspóid’) leo.

3.        Liostaíodh Aven agus Fridman ar liostaí na ndaoine nach mór a sócmhainní a reo ar bhonn dhá chritéar in Airteagal 2(1) de Chinneadh 2014/145/CBES ón gComhairle an 17 Márta 2014 a bhaineann le bearta sriantacha i ndáil le gníomhaíochtaí lena mbaintear an bonn d’iomláine chríochach, de cheannasacht agus de neamhspleáchas na hÚcráine nó ar bagairt iad na gníomhaíochtaí sin ar an méid sin (IO 2014 L 78, lch. 16), arna leasú le Cinneadh (CBES) 2022/329 ón gComhairle an 25 Feabhra 2022 (IO 2022 L 50, lch. 1). Liostaigh an Chomhairle, go bunúsach, Aven agus Fridman ar an bhforas gur mheas sí go raibh siad ag ‘tacú le’ gníomhaíochtaí nó beartais a bhaineann an bonn d’iomláine chríochach, de cheannasacht agus de neamhspleáchas na hÚcráine agus dá cobhsaíocht agus dá slándáil, nó ar bagairt iad na gníomhaíochtaí nó na beartais sin ar an méid sin, nó go raibh siad i mbun gníomhaíochtaí nó beartais den sórt sin ‘a chur chun feidhme’ [Airteagal 2(1)(a) de Chinneadh 2014/145, arna leasú, ‘critéar (a)’] agus go raibh siad ‘ag tacú le lucht déanta cinntí na Rúise, ar bhonn ábhartha nó airgeadais, lucht atá freagrach as ionghabháil na Crimé agus as díchobhsú na hÚcráine’ nó go bhfuil siad ag baint ‘tairbhe as an lucht sin’ [Airteagal 2(1)(d) de Chinneadh 2014/145, arna leasú (‘critéar (d)’].

I.      Cúlra na díospóide agus na breithiúnais atá faoi achomharc

4.        Maidir le cúlra na díospóide, tagraím do mhíreanna 2 go 14 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle agus do mhíreanna 2 go 14 den bhreithiúnas in Fridman v an Chomhairle.

5.        Ina chaingean os comhair na Cúirte Ginearálta, mhaígh Aven dhá shaincheist dlí, an chéad cheann lenar líomhnaíodh earráidí measúnaithe de chuid na Comhairle a thug uirthi é a liostú agus a choinneáil go mícheart ar na liostaí atá faoi chonspóid agus an dara ceann, a bhí dírithe i gcoinne na ngníomhartha coinneála, lenar líomhnaíodh sárú ar an oibleagáid athbhreithniú tréimhsiúil a dhéanamh ar a staid agus ar an oibleagáid cúiseanna a lua. Rinne an Chúirt Ghinearálta an scrúdú ar fhiúntas liostú agus choinneáil Aven ar na liostaí sin de bhun chritéir (a) agus (d) agus í ag féachaint, go háirithe, do chineál earráideach líomhainte an mheasúnaithe ar na fíorais arna dhéanamh ag an gComhairle. (8) Ag deireadh a hanailíse, tháinig sí ar an gconclúid nár tacaíodh go leordhóthanach, le dlí, leis na gníomhartha faoi chonspóid os a comhair agus nach raibh údar le coinneáil Aven ar na liostaí dá bhrí sin. (9) Mar thoradh air sin, sheas an Chúirt Ghinearálta leis an gcéad saincheist dlí agus chuir sí na gníomhartha atá faoi chonspóid ar neamhní a mhéid a bhain siad le Aven.

6.        Maidir le Fridman, mhaígh sé an dá shaincheist dlí chéanna os comhair na Cúirte Ginearálta, nár scrúdaigh ach an chéad cheann lenar líomhnaíodh earráidí measúnaithe. Agus anailís á déanamh ar chineál earráideach líomhainte mheasúnú na Comhairle ar na fíorais, tháinig an Chúirt Ghinearálta ar an gconclúid nár tacaíodh go leordhóthanach, le dlí, le haon cheann de na cúiseanna a leagadh amach sna gníomhartha atá faoi chonspóid agus nach raibh údar le Fridman a liostú agus a choinneáil ar na liostaí atá faoi chonspóid. (10) Mar thoradh air sin, sheas an Chúirt Ghinearálta leis an gcéad saincheist dlí agus chuir sí na gníomhartha atá faoi chonspóid ar neamhní a mhéid a bhain siad le Fridman.

II.    Nós imeachta os comhair na Cúirte Breithiúnais agus argóintí na bpáirtithe

7.        I gcás Cás C‑440/24 P, maíonn Poblacht na Laitvia gur cheart don Chúirt Bhreithiúnais an breithiúnas in Aven v an Chomhairle a chur ar neamhní agus a ordú do gach páirtí a gcostais féin a íoc. Maíonn Aven gur cheart don Chúirt Bhreithiúnais, go príomhúil, an t‑achomharc a dhíbhe toisc é a bheith do-ghlactha go follasach i bpáirt, agus gan bunús go follasach i bpáirt; mar mhalairt air sin, an t‑achomharc a dhíbhe agus, in aon chás, a ordú do Phoblacht na Laitvia na costais a íoc.

8.        I gcás Cás C‑441/24 P, maíonn Poblacht na Laitvia gur cheart don Chúirt Bhreithiúnais an breithiúnas in Fridman v an Chomhairle a chur ar neamhní agus a ordú do gach páirtí a gcostais féin a íoc. Maíonn Fridman gur cheart don Chúirt Bhreithiúnais, go príomhúil, an t‑achomharc a dhíbhe toisc é a bheith do-ghlactha go follasach i bpáirt, agus gan bunús go follasach i bpáirt; mar mhalairt air sin, an t‑achomharc a dhíbhe agus, in aon chás, a ordú do Phoblacht na Laitvia na costais a íoc.

9.        Le cinntí ó Uachtarán na Cúirte Breithiúnais an 29 Deireadh Fómhair 2024 agus an 6 Samhain 2024, ceadaíodh do Phoblacht na hEastóine agus do Phoblacht na Liotuáine idiragairt a dhéanamh sna himeachtaí mar thaca leis an ordú atá á lorg ag Poblacht na Laitvia sna cásanna sin, a rinneadh a uamadh ina dhiaidh sin chun críocha an nós imeachta ó bhéal agus an bhreithiúnais. (11)

III. Na hachomhairc

10.      I ngach ceann den dá achomharc, maíonn Poblacht na Laitvia ceithre shaincheist dlí chosúla.

11.      Líomhnaítear leis an gcéad cheann go ndearnadh neamhaird ar an gcásdlí a d’eascair as an mbreithiúnas in Kadi; (12) líomhnaítear leis an dara ceann go ndearnadh saobhadh ar an bhfianaise a thug an Chomhairle; líomhnaítear leis an tríú ceann go bhfuil earráid dlí ann agus critéar (d) á chur i bhfeidhm; agus líomhnaítear leis an gceathrú ceann earráid dlí a mhéid nár aicmigh an Chúirt Ghinearálta an easpa fanacht amach mar thacú, de réir bhrí chritéar (a).

A.      Réamhbharúlacha

12.      Is mian liom dhá shraith réamhbhreithnithe a chur in iúl roimh anailís a dhéanamh ar na hachomhairc seo.

1.      Déine an athbhreithnithe bhreithiúnaigh agus an creat anailíseach

13.      D’fhéadfaí achoimre a dhéanamh ar na saincheisteanna dlí éagsúla arna maíomh sa chaingean seo i gceist amháin: an cheist i leith chaighdeán an athbhreithnithe bhreithiúnaigh atá le feidhmiú ag Cúirteanna an Aontais maidir le dlíthiúlacht na mbeart sriantach arna nglacadh ag an gComhairle. Ní cheist nua í seo. Bítear ag coinne leis go mbainfidh Cúirteanna an Aontais cothromaíocht atá íogair, ach cothrom ar deireadh, amach idir prionsabail agus noirm dhlíthiúla atá éagsúil agus a d’fhéadfadh a bheith ag teacht salach ar a chéile.

14.      Is é atá ar dá thaobh na scálaí, ar thaobh amháin, cumhacht na Comhairle chun bearta sriantacha a ghlacadh agus, ar an taobh eile, cearta na ndaoine a ndéanann na bearta sin difear dóibh a chosaint.

15.      Ní féidir neamhaird a dhéanamh de freisin go bhfuil na hachomhairc sin i gcomhthéacs an ionraidh ar an Úcráin, sárú follasach ar an dlí idirnáisiúnta agus ar Chairt na Náisiún Aontaithe, (13) agus atá ar ceann de na bagairtí is tromchúisí ar shlándáil na hEorpa agus ar an ord idirnáisiúnta ó tháinig deireadh leis an Dara Cogadh Domhanda. Is cúis imní é sin atá ar fud argóintí Phoblacht na Laitvia.

16.      Aithníodh cheana féin a thábhachtaí atá na cuspóirí atá á saothrú ag an gComhairle, atá mar chuid den chuspóir níos leithne an tsíocháin agus an tslándáil idirnáisiúnta a chothabháil, i gcomhréir le cuspóirí ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais a leagtar amach in Airteagal 21 CAE, agus an méadú de réir a chéile ar bhearta sriantacha, ag brath ar a n‑éifeachtacht, arna nglacadh ag an gComhairle mar fhreagairt ar ghníomhaíochtaí Chónaidhm na Rúise i ndíchobhsú na hÚcráine. (14) Tá na córais beart sriantach a eascraíonn as na gníomhartha atá faoi chonspóid beartaithe chun an brú is mó is féidir a chur ar Chónaidhm na Rúise trí chostas a gníomhaíochtaí atá dírithe ar an mbonn a bhaint d’iomláine chríochach, de cheannasacht agus de neamhspleáchas na hÚcráine a mhéadú.

17.      Níl aon amhras ann faoi lánrogha leathan na Comhairle chun cinneadh a dhéanamh maidir le hoiriúnacht na mbeart sriantach agus na coinníollacha dóibh a shainiú. Ba mhaith liom a lua freisin go síneann an lánrogha sin chun leibhéal déine na mbeart sin agus a gcineál gan teorainn, sa chleachtas, a chumhdach, d’fhonn a chinneadh an bhféadfadh siad deireadh a chur le sárú tromchúiseach ar an dlí idirnáisiúnta ag Cónaidhm na Rúise.

18.      Ní féidir le lánrogha den sórt sin, áfach, an Chomhairle a shaoradh ón oibleagáid dea-bhunús na gcúiseanna atá le liostú agus coinneáil na ndaoine atá ina n‑ábhar do bhearta sriantacha ar an liosta, is é sin le rá, cinntí aonair a dhéanann dochar suntasach dóibh, a áirithiú agus a léiriú. (15)

19.      Chuige sin, tugaim faoi deara gur chuir an Chúirt Ghinearálta réamhbhreithnithe in iúl lena léirítear go hiomlán an creat anailíseach a d’fhorbair an Chúirt Bhreithiúnais ina cásdlí roimh anailís a dhéanamh ar fhiúntas liostú agus choinneáil Aven agus Fridman ar na liostaí de bhun chritéir (a) agus (d).

20.      Thug an Chúirt Bhreithiúnais chun cuimhne le déanaí, ar thaobh amháin, ‘mar chuid den athbhreithniú ar dhlíthiúlacht na gcúiseanna is bonn leis an gcinneadh ainm duine a chur nó a choinneáil ar liosta na ndaoine atá faoi réir bearta sriantacha, go gceanglaítear le héifeachtacht an athbhreithnithe bhreithiúnaigh a ráthaítear le hAirteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, go háirithe, go n‑áiritheoidh Cúirteanna an Aontais Eorpaigh go ndéanfar an cinneadh sin, a dhéanann difear don duine aonair lena mbaineann, ar bhonn fíorasach sách láidir. Is éard atá i gceist leis sin fíorú a dhéanamh ar na líomhaintí fíorasacha san achoimre ar na cúiseanna atá mar bhonn leis an gcinneadh sin, agus mar thoradh air sin nach féidir an t‑athbhreithniú breithiúnach a theorannú do mheasúnú ar an gcóngar ar na cúiseanna ar a bhfuiltear ag brath, ach ní mór baint a bheith aige leis an gceist an bhfuil na cúiseanna sin, nó, ar a laghad, ceann de na cúiseanna sin, a mheastar a bheith leordhóthanach ann féin chun tacú leis an gcinneadh sin, cuí-réasúnaithe’. (16)

21.      Ar an taobh eile, d’athdhearbhaigh sí ‘[nach] mór breithmheas den sórt sin a dhéanamh trí scrúdú a dhéanamh ar an bhfianaise ní ina haonar ach sa chomhthéacs ina n‑oireann sí, agus comhlíonann an Chomhairle an dualgas cruthúnais atá uirthi má chuireann sí fianaise sách sonrach, beacht agus comhsheasmhach faoi bhráid Chúirteanna an Aontais Eorpaigh chun a shuíomh go bhfuil nasc leordhóthanach idir an duine atá faoi réir beart lena ndéantar a chistí a reo agus an córas atá á chomhrac [...]. Ina theannta sin, tá sé de chúram ar údarás inniúil an Aontais a shuíomh, i gcás agóide, go bhfuil bunús maith leis na cúiseanna a bhfuiltear ag brath orthu i gcoinne an duine lena mbaineann, agus ní faoi chúram an duine sin fianaise dhiúltach a thabhairt ar aird, nach bhfuil bunús maith leis na cúiseanna sin. Cé nach bhfuil aon cheanglas ar an údarás sin an fhaisnéis agus an fhianaise go léir is bonn leis na cúiseanna a líomhnaítear a thabhairt ar aird os comhair Chúirteanna an Aontais Eorpaigh, is gá, áfach, go dtacódh an fhaisnéis nó an fhianaise a tugadh ar aird leis na cúiseanna a bhfuiltear ag brath orthu i gcoinne an duine lena mbaineann’. (17)

22.      Is léir freisin ó chásdlí na Cúirte Breithiúnais, agus athbhreithniú á dhéanamh acu ar bhearta sriantacha, nach mór do Chúirteanna an Aontais, i gcomhréir leis na cumhachtaí a thugtar dóibh leis na Conarthaí, athbhreithniú iomlán ar dhlíthiúlacht ghníomhartha an Aontais a áirithiú i bprionsabal, a bhfuil feidhm aige freisin maidir leis an athbhreithniú ar ghníomhartha lena dtugtar bearta sriantacha isteach. (18)

23.      Dá bhrí sin, agus an creat anailíseach sin á choinneáil i gcuimhne, ní mór scrúdú a dhéanamh ar na hachomhairc seo.

2.      Na critéir maidir le liostú

24.      Ba cheart ina dhiaidh sin filleadh go gairid ar na critéir a d’úsáid an Chomhairle chun ainmneacha Aven agus Fridman a chur agus a choinneáil ar liostaí na ndaoine a bhfuil a sócmhainní le reo.

25.      Tá na critéir sin sainithe ag an gComhairle, a bhain úsáid chuige sin as an gcumhacht breithmheasa leathan a thugtar di ina leith sin (19) agus nach bhfuil aon díospóid ann ina leith sa chás seo. Ba é Cinneadh 2022/329 lenar leasaíodh na critéir maidir le liostú, i gcomhthéacs ina bhfuil géarghá le bearta sriantacha breise a ghlacadh i bhfianaise thromchúis na staide. (20)

26.      Dhiúltaigh an Chúirt Ghinearálta go sainráite don fhéidearthacht go bhféadfadh an liostú agus an choinneáil sin – i leith Aven agus Fridman araon – a bheith bunaithe ar chritéir eile, (21) mar a thug an Chomhairle le tuiscint le linn an nós imeachta os comhair na Cúirte Ginearálta. Ní chaitear amhras ar an gconclúid sin sna hachomhairc seo. Ní mór a mheas dá bhrí sin gurb iad (a) agus (d) na haon chritéar atá ábhartha don anailís.

27.      Is léir mar sin ó chritéar (a) nach mór cistí agus acmhainní eacnamaíocha (22) daoine nádúrtha ‘atá freagrach as tacú’ le gníomhaíochtaí nó beartais lena mbaintear an bonn d’iomláine chríochach, de cheannasacht agus de neamhspleáchas na hÚcráine, nó den cobhsaíocht nó den tslándáil san Úcráin, nó ar bagairt iad na gníomhaíochtaí nó na beartais sin ar an méid sin, nó as na gníomhaíochtaí nó beartais sin ‘a chur chun feidhme’, a reo.

28.      Is é is aidhm do chritéar (d), inter alia, cistí daoine nádúrtha a reo ós rud é go dtugann siad tacú ar bhonn ábhartha nó airgeadais do lucht déanta cinntí na Rúise atá freagrach as ionghabháil na Crimé nó as díchobhsú na hÚcráine, nó ós rud é go mbaineann siad tairbhe as an lucht sin.

29.      Níl aon sainmhíniú sna gníomhartha sin ar na coincheapa ‘tacú’, ‘ábhartha nó airgeadais’, ‘lucht déanta cinntí na Rúise’ ná ar a bhfuil le tuiscint ón téarma ‘a bhaineann tairbhe’. Níl tuilleadh faisnéise iontu maidir leis an modh cruthúnais.(23)

30.      Is léir ó mhír 41 de na breithiúnais atá faoi achomharc gur chinn an Chúirt Ghinearálta go dtugtar le tuiscint le critéar (a) ‘go bhfuil sé bunaithe gurb ann do nasc díreach nó indíreach idir gníomhaíochtaí nó gníomhaíochtaí an duine [...] lena mbaineann agus an staid san Úcráin ba chúis le glacadh na mbeart sriantach atá i gceist [...] Ní mór gur thacaigh na daoine sin, trína n‑iompar, le daoine a bhí freagrach as gníomhaíochtaí nó beartais a bhaineann an bonn d’iomláine chríochach, de cheannasacht agus de neamhspleáchas na hÚcráine nó ar bagairt iad na gníomhaíochtaí nó na beartais sin ar an méid sin’.

31.      Is léir ó mhír 42 de na breithiúnais sin gur chinn an Chúirt Ghinearálta go dtagraíonn critéar (d) ‘ar bhealach spriocdhírithe agus roghnaitheach do dhaoine nádúrtha [...], fiú mura bhfuil aon bhaint acu, mar sin, le hionghabháil na Crimé ná le díchobhsú na hÚcráine, atá ag tacú ar bhonn ábhartha nó airgeadais le lucht déanta cinntí na Rúise atá freagrach astu’. Is éard atá i gcritéar (d), dar leis an gCúirt Ghinearálta, dhá ghné, eadhon a bheith ag tacú ar bhonn ábhartha nó airgeadais le lucht déanta cinntí na Rúise atá freagrach as an ionghabháil nó as an díchobhsú sin agus an fíoras go mbaintear tairbhe as an lucht sin. Níl an dá chritéar sin carnach agus, maidir le tairbhe, is leor go mbainfeadh an duine lena mbaineann tairbhe as lucht déanta cinntí na Rúise gan é a bheith riachtanach nasc a bhunú idir na tairbhí a mbaineann na daoine nó na heintitis liostaithe leas astu agus ionghabháil na Crimé nó díchobhsú na hÚcráine.

B.      An chéad saincheist dlí i gCásanna C‑440/24 P agus C‑441/24 P, lena líomhnaítear earráid dlí a mhéid a rinne an Chúirt Ghinearálta neamhaird ar an gcásdlí a d’eascair as an mbreithiúnas in Kadi

1.      Achoimre ar argóintí na bpáirtithe

32.      Rinne Poblacht na Laitvia, le tacaíocht ó Phoblacht na hEastóine agus ó Phoblacht na Liotuáine, sraith barúlacha ginearálta a chur in iúl maidir leis an ngá atá le cásdlí aonfhoirmeach a bhunú agus comhthéacs níos leithne réimeas na Rúise agus a thionchar a chur san áireamh roimh a hargóintí. Ba cheart measúnú den sórt sin a dhéanamh agus aird á tabhairt ar na ceanglais a eascraíonn as Airteagal 3(1) agus (5) agus as Airteagal 21(1) agus (2)(a) agus (c) CAE.

33.      Maítear gur chuir an Chúirt Ghinearálta an cásdlí dá dtagraítear i mír 31 de na breithiúnais atá faoi achomharc i bhfeidhm go mícheart, arb é a bhí ann scrúdú aonair agus indibhidiúil a dhéanamh ar an bhfianaise a thug an Chomhairle ar aird, cé gur cheart an scrúdú sin a fhorlíonadh le hanailís chomhpháirteach fhoriomlán ag féachaint don chomhthéacs ina raibh an fhianaise sin.

34.      Dá bhrí sin, áitíonn Poblacht na Laitvia gur cheart an t‑athbhreithniú breithiúnach ar na bearta sriantacha a dhéanamh i dtrí chéim. Ar dtús, bhí sé de cheart ag an gCúirt Ghinearálta scrúdú a dhéanamh ar thug ceann de na cúiseanna ar a raibh an Chomhairle ag brath údar, inti féin, leis an liostú. Mura bhféadfadh aon cheann de na cúiseanna údar a thabhairt ina aonair leis an liostú, bhí sé de cheart ag an gCúirt Ghinearálta an fhianaise a scrúdú le chéile. Bhí sé de cheart aici, ansin, dul ar iontaoibh faisnéise atá lasmuigh de theorainneacha na fianaise arna cur ar fáil ar gné riachtanach í den mheasúnú ar dhlíthiúlacht na mbeart sriantach. Maítear gur uirlis é an comhthéacs seachtrach atá ar fáil don Chúirt Ghinearálta chun a chur ar a cumas measúnú a dhéanamh ar fhianaise i gcás nach féidir í a dhealú ó chás ar leith (24) agus i gcás ina mbíonn deacrachtaí ag an gComhairle chun fianaise a bhailiú, mar is amhlaidh i gcomhthéacs na Rúise. Ba cheart measúnú a dhéanamh ar fhianaise go bhfuil duine gar do rialtas agus ar a stádas mar ‘olagarc’ i réimeas forlámhach i bhfianaise an chomhthéacs shonraigh sin, lena n‑áirítear ceansú an phobail gnó chun tacú le beartais réimis fhorlámhaigh. Maítear nár chuir an Chúirt Ghinearálta faisnéis san áireamh lena soiléirítear an comhthéacs sin arna soláthar le hathfhreagra na Comhairle os comhair na Cúirte Ginearálta. Luann Poblacht na Laitvia, go háirithe, alt preasa ó 2012, tuarascáil ó Institiúid Bhanc na Fionlainne um Gheilleagair atá ag Teacht Chun Cinn agus ráiteas ó Aven maidir le timpeallacht eacnamaíoch na Rúise agus rannpháirtíocht lucht déanta cinntí ina dul chun cinn. Ar deireadh, de réir analaí leis an mbreithiúnas in an Comhairle v Bamba, (25) bhí sé de cheart ag an gCúirt Ghinearálta teacht ar an gconclúid, ag féachaint don chomhthéacs a thacaíonn leis an nasc doscartha idir timpeallacht eacnamaíoch na Rúise agus na ceannairí polaitiúla, gur leor na cúiseanna atá leis na gníomhartha atá faoi chonspóid.

35.      Mar réamhphointe, molann Aven agus Fridman go mbainfeadh an Chúirt Bhreithiúnais úsáid as Airteagal 181 de na Rialacha Nós Imeachta. Ina theannta sin, áitíonn siad, go príomhúil, nach bhfuil na hargóintí a chuir Poblacht na Laitvia in iúl i gcomhthéacs na chéad saincheiste dlí dá hachomharc soiléir agus maíonn siad go bhfuil siad do-ghlactha. Mar mhalairt air sin, measann siad go n‑iarrtar le hargóintí an achomharcóra ar an gCúirt Ghinearálta a cúiseanna féin a chur in áit cúiseanna údar an ghnímh atá faoi chonspóid, rud nach gceadaítear leis an gcásdlí. (26) Ba cheart nach ndéanfaí measúnú ar chúiseanna na Comhairle ach ar bhonn gnéithe ar ar bhraith an Chomhairle tráth a ghlac sí a cinneadh. (27) Maíonn Aven agus Fridman nach bhféadfadh leis an gCúirt Ghinearálta dul níos faide ná bunachar doiciméadach na Comhairle chun feidhmiú réimeas na Rúise a chur san áireamh. In aon chás, fiú dá mbeadh ar an gCúirt Ghinearálta anailís den sórt sin a dhéanamh, ní bheadh aon athrú ar an gconclúid.

2.      Anailís

36.      Ar dtús, ní mór a chur in iúl, murab ionann agus an méid a d’áitigh Aven agus Fridman, nach cosúil go bhfuil na hachomhairc seo do-ghlactha go follasach nó gan bunús go follasach, agus nach féidir déileáil leo trí ordú arna ghlacadh ar bhonn Airteagal 181 de na Rialacha Nós Imeachta.

37.      Ní mór diúltú freisin don ghearán lena líomhnaítear go bhfuil an chéad saincheist dlí do-ghlactha. Mar a tharlaíonn, murab ionann agus an méid a mhaíonn Aven agus Fridman, tá argóintí an achomharcóra go hiomlán soiléir agus sothuigthe, mar a léirítear, thairis sin, leis an bhfíoras gur éirigh le Aven agus Fridman seasamh a ghlacadh maidir le substaint na saincheiste dlí sin chun teacht ar an gconclúid go raibh sí gan bhunús.

38.      Maidir leis an scrúdú ar shubstaint na chéad saincheiste dlí, féachann Poblacht na Laitvia le hagóid a dhéanamh, go ginearálta, i gcoinne na caoi ina ndearna an Chúirt Ghinearálta a hanailís. Cáineann sí í as na cúiseanna le liostú agus an fhianaise a líomhnaítear a bheith ag tacú leo a chur ar leithligh, nuair ba cheart di anailís chomhpháirteach agus fhoriomlán a dhéanamh ar na cúiseanna agus ar an bhfianaise sin ag féachaint don chomhthéacs a bhaineann leo. Sa chaoi sin, tá dlúthnasc idir an chéad saincheist dlí agus an dara saincheist dlí a mhaígh sí.

39.      Molaim go ndéanfaí argóintí Phoblacht na Laitvia maidir leis an gcéad saincheist dlí sin a ghrúpáil in dhá cheist: ar an gcéad dul síos, an cheist maidir leis na cuspóirí a shaothraítear leis na bearta sriantacha a chur san áireamh; ar an dara dul síos, an gearán lena líomhnaítear sárú ar an gcásdlí in Kadi mar gheall ar scrúdú ar leithligh ar an bhfianaise agus mainneachtain an comhthéacs seachtrach a chur san áireamh.

40.      Ar an gcéad dul síos, maidir le hargóint Phoblacht na Laitvia nach mór measúnú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht na mbeart sriantach agus aird á tabhairt ar na ceanglais a eascraíonn as Airteagail 3 agus 21 CAE, ní hé atá i gceist leis seo tábhacht na mbeart sriantach chun cuspóirí agus gníomhaíochtaí an Aontais a bhaint amach ar an leibhéal idirnáisiúnta a shéanadh. Mar sin féin, ba mhaith liom a chur in iúl go gcomhlíonann déine an athbhreithnithe bhreithiúnaigh arna dhéanamh ag Cúirteanna an Aontais, mar a shainítear i gcásdlí na Cúirte Breithiúnais, príomhcheanglas reachtach freisin ós rud é go leanann sé as Airteagal 47 den Chairt um Chearta Bunúsacha. Is é sin le rá, fiú nuair a agraítear Airteagail 3 agus 21 CAE, maireann éifeachtacht iomlán an athbhreithnithe bhreithiúnaigh.

41.      Thairis sin, ní mór a thabhairt chun cuimhne gurb é cuspóir an athbhreithnithe bhreithiúnaigh sin a áirithiú go bhfuil a hoibleagáidí comhlíonta ag an gComhairle. Chuige sin, tugaim chun cuimhne go gceanglaítear uirthi, agus bearta sriantacha á nglacadh, cearta bunúsacha a urramú, (28) lena n‑áirítear an ceart chun dea-riaracháin, óna dtagann an ceart atá ag gach duine go ndéileálfar lena ghnóthaí go neamhchlaonta agus go cothrom. (29)

42.      Ar an dara dul síos, maidir le hoibleagáidí na Cúirte Ginearálta agus rialú á thabhairt aici maidir le dea-bhunús na gcúiseanna le duine a liostú nó a choinneáil ar liosta na ndaoine a bhfuil a sócmhainní le reo, tugaim chun cuimhne gur faoin gCúirt Ghinearálta atá sé a áirithiú go ndéanfar na cinntí maidir le liostú nó coinneáil ar bhonn fíorasach sách láidir. Ní mór na fíorais a líomhnaítear sa ráiteas ar chúiseanna a fhíorú agus ní féidir brath ar mheasúnú ar a n‑inchreidteacht theibí amháin. Ní mór don fhaisnéis agus don fhianaise arna gcur in iúl ag an gComhairle a bheith in ann bunús a thabhairt le ceann amháin ar a laghad de na cúiseanna le liostú agus ní mór do Chúirteanna an Aontais a gcruinneas ábhartha a fhíorú agus a luach cruthúnais a mheas de réir imthosca an cháis agus i bhfianaise na mbarúlacha arna gcur isteach ag an duine lena mbaineann.

43.      Thairis sin, is féidir an measúnú ar dhlíthiúlacht na gcúiseanna le liostú a dhéanamh freisin trí scrúdú a dhéanamh ar an bhfianaise ní ina haonar ach sa chomhthéacs ina bhfuil sí, agus comhlíonann an Chomhairle an dualgas cruthúnais atá uirthi má chuireann sí fianaise sách sonrach, beacht agus comhsheasmhach faoi bhráid Chúirteanna an Aontais chun a shuíomh go bhfuil nasc leordhóthanach idir an duine atá faoi réir beart lena ndéantar a chistí a reo agus an réimeas atá á chomhrac. (30) Mar sin, ceadaítear le dul i muinín an chomhthéacs don Chomhairle an t‑ualach cruthúnais a chomhlíonadh i gcásanna ina bhfuil sé deacair rochtain a fháil ar fhaisnéis, amhail, mar shampla, sa bhreithiúnas in Anbouba v an Chomhairle. (31)

44.      Gan amhras, is féidir an comhthéacs a úsáid chun measúnú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht na gcritéar maidir le liostú (32) ach freisin ar dhea-bhunús na gcúiseanna le liostú. Ar an taobh eile, cé go bhféadfadh an comhthéacs cúis nó fianaise a shaibhriú i gcónaí, ní féidir é a chur ina n‑ionad riamh.

45.      Sa bhreithiúnas in Anbouba v an Chomhairle, thagair na cúiseanna leis an duine lena mbaineann a liostú do roinnt comharthaí a bhain, inter alia, le cuid de na dualgais a bhí ag an duine lena mbaineann i ngeilleagar na Siria. Bhí na cúiseanna sin bunaithe ar fhíorais arna n‑aithint agus a bhí ábhartha tráth an liostaithe. Nuair a breathnaíodh orthu ina n‑aonar, ní raibh na fíorais sin ina léiriú ar thacú; nuair a cuireadh le chéile iad agus nuair a bhí siad bunaithe ar a gcomhthéacs, tháinig siad chun bheith ina gcarn de chomharthaí a bhí leordhóthanach nithiúil, beacht agus comhsheasmhach chun a shuí go raibh an duine sin ag tacú go heacnamaíoch le réimeas na Siria. (33)

46.      I mo thuairim, tá an deacracht go léir sna hachomhairc seo le fáil san fhíoras gur bhraith na cúiseanna le Aven agus Fridman a liostú agus an fhianaise a thacaíonn leo ar ghnéithe nach raibh in ann tacú a nochtadh de réir bhrí chritéir (a) nó (d) ná tairbhe de réir bhrí chritéar (d). I bhfocail eile, ag deireadh anailís na Cúirte Ginearálta sna breithiúnais atá faoi achomharc, ní raibh aon ní fágtha le soiléiriú leis an gcomhthéacs.

47.      Is é seo a leanas seasamh Phoblacht na Laitvia: ós rud é gur olagarcaí Rúiseacha iad Aven agus Fridman, ní fhéadfadh siad rath eacnamaíoch den sórt sin a bhaint amach ach amháin trí thacú le réimeas na Rúise i gcoitinne agus le Putin go háirithe – agus dá bhrí sin tairbhe a bhaint astu sin.

48.      Is dóichí ná a mhalairt go bhfuil an ráiteas seo ceart ó thaobh na bhfíoras de.

49.      Is amhlaidh fós go bhfuil caighdeán Eorpach na cosanta breithiúnaí níos déine agus, cé nach mór an t‑athbhreithniú a bheith iomlán, nach mór dó ábhar na gcritéar maidir le liostú a chur san áireamh agus a áirithiú go gcomhfhreagraíonn na cúiseanna le liostú don fhianaise a thacaíonn leo agus don chritéar féin. Ní féidir an t‑athbhreithniú iomlán a chur ag réiteach le bunú toimhde trí chomhthéacs a úsáid.

50.      Ní féidir le léiriú ar an bhfianaise i bhfianaise an chomhthéacs a bheith chomh cuiditheach sin go ndéanfadh sé an tástáil féin a shaobhadh.

51.      Thairis sin, ní fhéadfadh na gnéithe den chomhthéacs arna maíomh ag Poblacht na Laitvia, lena ndéantar athrá i bpáirt orthu siúd arna líomhain in athfhreagra na Comhairle os comhair na Cúirte Ginearálta, a cheilt nár tuairiscíodh an comhthéacs sin sna gníomhartha atá faoi chonspóid. (34) Ceanglaíodh ar an gComhairle dá bhrí sin cúiseanna beachta agus nithiúla – i gcás inarb iomchuí, carn comharthaí nithiúla, beachta agus comhsheasmhacha – a mhaíomh, a bhaineann le fíorais a d’fhéadfadh iompar amhail an t‑iompar dá dtagraítear le critéir (a) agus (d) a aicmiú, mar a thug mé chun cuimhne iad ag tús na hanailíse.

52.      I mo thuairim, bhí an Chúirt Ghinearálta ceart a mheas, dá bhrí sin, go raibh na cúiseanna éagsúla a leagtar amach i mír 44 de na breithiúnais atá faoi achomharc, cinnte, in ann cineál gaireachta a bhunú le Putin nó lena lucht coimhdeachta, ach níor léirigh siad gur thacaigh Aven agus Fridman le gníomhaíochtaí nó beartais lena mbaintear an bonn den Úcráin, de réir bhrí chritéar (a), ná gur bhain siad tairbhe as an lucht déanta cinntí sin de réir bhrí chritéar (d). (35)

53.      A mhéid atá na critéir a nglactar leo de chineál ginearálta agus nach bhfuil aon sainmhíniú sna forálacha lena mbunaítear iad ar a bhfuil i gceist le ‘tacú’ le gníomhaíochtaí nó beartais a bhaineann an bonn d’iomláine chríochach, de cheannasacht agus de neamhspleáchas na hÚcráine nó ar bagairt iad ar an méid sin, trí ‘t[h]acú le lucht déanta cinntí na Rúise, ar bhonn ábhartha nó airgeadais, lucht atá freagrach as ionghabháil na Crimé agus as díchobhsú na hÚcráine’ nó a mhéid a bhfuil i gceist leis an bhfrása ‘a bhaineann tairbhe’ as an lucht déanta cinntí sin, ná conas na gnéithe sin a chruthú, i mo thuairim, níl aon chúis ann imeacht ón líne chásdlí ar dá réir a ceanglaíodh i gcónaí, leis an measúnú ar dhea-bhunús duine a chur ar liosta na ndaoine agus na n‑eintiteas atá faoi réir na mbeart sriantach, go gcruthófaí gur thacaigh an duine lena mbaineann go heacnamaíoch don réimeas sin nó gur bhain sé tairbhe as. (36) Go deimhin, ní eascraíonn sé as foclaíocht chritéir (a) agus (d) gurb ann do thoimhde gur tacaíodh le réimeas na Rúise, ná gur baineadh tairbhe as lucht déanta cinntí na Rúise, mar gheall ar stádas Aven agus Fridman i ngeilleagar na Rúise amháin. (37)

54.      Maidir leis an argóint gur athbhreithniú trí chéim é an t‑athbhreithniú breithiúnach ar bhearta sriantacha amhail na cinn a ndéanann an t‑achomharcóir cur síos orthu, ní mór a thabhairt faoi deara nach bhfaigheann an argóint sin aon tacaíocht i gcásdlí na Cúirte Breithiúnais.

55.      Go háirithe, maidir leis an dearbhú, cé gur féidir le haon cheann de na cúiseanna a ghlactar ina n‑aonair údar a thabhairt leis an liostú, gur faoin gCúirt Ghinearálta atá sé scrúdú a dhéanamh ar an bhfianaise go léir, feictear dom go bhfuil sé deacair teacht ar réiteach leis an bprionsabal, a athdhearbhaíodh arís agus arís eile, ar dá réir má mheasann Cúirteanna an Aontais, ar a laghad, go bhfuil ceann de na cúiseanna a luaitear beacht agus nithiúil go leor, go bhfuil bunús léi agus gur bonn leordhóthanach inti féin í chun tacú leis an gcinneadh sin, nach bhféadfadh an fíoras nach bhfuil na cúiseanna eile beacht ná nithiúil go leor údar a thabhairt leis an gcinneadh sin a chur ar neamhní. (38) Cé gur leor cúis amháin, is gá go mbeidh cúis amháin ar a laghad bunaithe. I gcás nach bhfuil bunús le haon cheann de na cúiseanna, ní féidir le conclúid anailíse lenar measadh le chéile iad a bheith difriúil.

56.      Maidir leis an argóint atá bunaithe ar an mbreithiúnas in National Iranian Oil Company v an Chomhairle, (39) níl sí áititheach. Féachann Poblacht na Laitvia leis an argóint gur aithin an Chúirt Bhreithiúnais, i mír 78 den bhreithiúnas sin, gur uirlis é an comhthéacs ‘seachtrach’, mar a thugtar air, atá ar fáil don Chúirt Ghinearálta chun a chur ar a cumas measúnú a dhéanamh ar an bhfianaise i gcás nach féidir í a dhealú ó chás ar leith agus i gcás ina bhfuil deacrachtaí ag an gComhairle fianaise a bhailiú, mar is amhlaidh i gcomhthéacs na Rúise.

57.      Ar an gcéad dul síos, i mír 78 den bhreithiúnas in National Iranian Oil Company v an Chomhairle, cé go n‑aithníonn an Chúirt Bhreithiúnais go bhféadfaí an comhthéacs a úsáid chun cinntí arna nglacadh i réimse an chomhbheartais eachtraigh agus slándála a léiriú, is é sin i gcomhthéacs an scrúdaithe ar dhlíthiúlacht na gcritéar maidir le liostú, agus ní i gcomhthéacs na fianaise atá ceaptha chun tacú leis na cúiseanna le liostú. Ar an dara dul síos, ní léir ó na breithiúnais atá faoi achomharc go raibh sé beartaithe ag an gComhairle brath ar dheacrachtaí maidir le fianaise a fháil. (40)

58.      Maidir leis an argóint gur cheart don Chúirt Ghinearálta an comhthéacs seachtrach a bhaineann leis na bearta sriantacha i gcoinne Aven agus Fridman a chur san áireamh agus gur cheart an fhaisnéis a chuir an Chomhairle ar fáil ina hathfhreagra os comhair na Cúirte Ginearálta a chur san áireamh mar fhianaise lena bhféadfaí a léiriú, ag féachaint don chomhthéacs, gur leor an ráiteas ar na cúiseanna leis na gníomhartha atá faoi chonspóid, eascraíonn sí, go follasach, as mearbhall idir, ar thaobh amháin, an t‑athbhreithniú ar chomhlíonadh na hoibleagáide cúiseanna a lua agus, ar an taobh eile, scrúdú ar dhea-bhunús an liostaithe, lena n‑éilítear a fhíorú ar bunaíodh an fhianaise arna hagairt ag an gComhairle chun críocha an liostaithe agus an bhfuil sí in ann údar a thabhairt le glacadh na mbeart sin. (41) Níor bhain an t‑athbhreithniú a rinne an Chúirt Ghinearálta sa dá bhreithiúnas atá faoi achomharc ach leis an scrúdú sin amháin.

59.      Ar na cúiseanna thuasluaite go léir, molaim go ndiúltófaí don chéad saincheist dlí toisc í a bheith gan bhunús.

C.      An dara saincheist dlí i gCásanna C‑440/24 P agus C‑441/24 P, lena líomhnaítear saobhadh ar an bhfianaise a chuir an Chomhairle in iúl

1.      Achoimre ar argóintí na bpáirtithe

60.      Lena dara saincheist dlí, a mheasann sí a bheith nasctha go dlúth leis an gcéad cheann, áitíonn Poblacht na Laitvia, le tacaíocht ó na hidiragraithe, go bunúsach, gur shaobh an Chúirt Ghinearálta an fhianaise a thug an Chomhairle ar aird trí mhainneachtain í a scrúdú ina comhthéacs.

61.      Maidir le mír 74 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle, maítear go bhfuil an léiriú ar mhíreanna fianaise Uimh. 3 agus 7 ag teacht salach ar an gcuspóir atá á shaothrú leis na bearta arna nglacadh ag an gComhairle agus nach mbaineann sé le hábhar cé acu a glacadh nó nár glacadh smachtbhannaí Meiriceánacha ar deireadh chun luach cruthúnais na fianaise a chuir an Chomhairle ar aghaidh a chinneadh, fianaise a d’fhéach le béim a leagan ar an dlúthchaidreamh idir Aven agus Putin agus ar an bhfíoras gur tháinig Aven chun bheith ina chuid dhílis de réimeas na Rúise.

62.      A mhéid a bhaineann le míreanna fianaise Uimh. 4 agus 12, maítear go ndearna an Chúirt Ghinearálta léamh meicniúil ar na fíorais cé gur léirigh an coimisiún fiosrúcháin ar a dtugtar ‘Salié’ agus brústocaireacht Putin ar son Alfa Bank, ceann de phríomhbhainc phríobháideacha na Rúise, na caidrimh dhlútha, sheanbhunaithe agus shonracha idir Aven agus réimeas na Rúise chomh maith le tacú cómhalartach agus doscartha.

63.      Léiríonn míreanna fianaise Uimh. 10 agus 11 arís an ghaireacht idir Aven agus Putin, ós rud é go raibh baint ag iníon Putin leis.

64.      Maidir le míreanna fianaise Uimh. 2 agus 3, léirítear leo rannpháirtíocht Aven in iarrachtaí na Creimile chun deireadh a chur le smachtbhannaí an Iarthair agus rannpháirtíocht Aven i roinnt plé le Rialtas na Rúise.

65.      Is léir ón bhfianaise sin go léir nach ngníomhaíonn Aven go neamhspleách ar Rialtas na Rúise ach, os a choinne sin, go bhfuil sé mar chuid de réimeas na Rúise a bhfuil dlúthbhaint aige leis agus nach féidir leis ach a bheith ar an eolas faoi bheartais, claonadh agus tosaíochtaí an réimis sin agus é ag gníomhú go líomhainte mar theachta dó. Léiríonn na freagrachtaí agus na cúraimí arna sannadh do Aven an méid sin.

66.      Maidir le míreanna fianaise Uimh. 8 agus 9, maítear go gcuirfeadh scrúdú ar an bhfianaise sin ina comhthéacs ar chumas na Cúirte Ginearálta a chinneadh nach é a bhí i gceist leigheas dlí a fheidhmiú arna ráthú go bunreachtúil amháin, ag féachaint do chreimeadh an smachta reachta agus neamhspleáchas an Ard-Ionchúisitheora agus comhchruinniú na gcumhachtaí i lámha Uachtarán na Rúise. Is cosúil go ndeachthas i bhfeidhm ar an gCúirt Ghinearálta le luach cruthúnais tuairime dlíthiúla lena ndéantar measúnú ar an litir a sheol Aven chuig Uachtarán na Rúise gan na coinníollacha faoina bhfuarthas an tuairim sin a chur san áireamh.

67.      Maidir leis an mbreithiúnas in Fridman v an Chomhairle, measann Poblacht na Laitvia gur dhiúltaigh an Chúirt Ghinearálta go mícheart do luach cruthúnais mhír fianaise Uimh. 7, lena mbunaítear, áfach, brústocaireacht Putin ar son Alfa Group na Tuirce a chúitíonn dílseacht Alfa Group – ilchuideachta arna cruthú in 1989 lena n‑áirítear Alfa Bank – do réimeas na Rúise. Léiríonn brústocaireacht den sórt sin go soiléir na caidrimh dhlútha, sheanbhunaithe agus shonracha idir Fridman agus réimeas na Rúise. Murab ionann agus an méid a chinn an Chúirt Ghinearálta i mír 49 den bhreithiúnas in Fridman v an Chomhairle, ba cheart an foras maidir le tacú polaitiúil in 2005 a chur san áireamh chun údar a thabhairt le liostú Fridman.

68.      Ós rud é go mbaineann míreanna fianaise Uimh. 1 agus 2 le stádas Fridman mar scairshealbhóir billiúnaí Alfa Bank, maítear gur ndearna an Chúirt Ghinearálta neamhaird arís ar an gcomhthéacs níos leithne a bhí uirthi a chur san áireamh, (42) cé go mbunófaí leis an bhfianaise sin stádas Fridman i ngeilleagar na Rúise.

69.      Léirítear gaireacht Fridman d’Uachtarán na Rúise le míreanna fianaise Uimh. 5 agus 6 a thuilleadh.

70.      Léirítear go soiléir le mír fianaise Uimh. 2 gur ghlac Fridman páirt in iarrachtaí na Creimile chun deireadh a chur le smachtbhannaí an Iarthair. Maítear go mbunaítear nach bhfuil Fridman ag gníomhú go neamhspleách ar Rialtas na Rúise ach, os a choinne sin, go ngníomhaíonn sé mar chuid de réimeas na Rúise a bhfuil dlúthbhaint aige leis. Ní fhéadfadh sé gan bheith feasach ar bheartais, claonadh agus tosaíochtaí an réimis sin agus é ag gníomhú mar a theachta. Tacaíonn na freagrachtaí agus na cúraimí arna sannadh do Fridman leis na dlúthchaidrimh dhoscartha idir Putin agus Fridman.

71.      I ndeireadh na dála, maítear gur cuireadh an scrúdú ar iomláine na fianaise ó bhail ós rud é nár mheas an Chúirt Ghinearálta í ach amháin trí phriosma arna athrú ó bhonn.

72.      Áitíonn Aven agus Fridman, go príomhúil, go bhfuil an dara saincheist dlí sin do-ghlactha agus, mar mhalairt air sin, go bhfuil sí gan bunús go follasach.

2.      Anailís

73.      Ba cheart cásdlí arís agus arís eile na Cúirte Breithiúnais a thabhairt chun cuimhne, ar dá réir, i gcomhréir le hAirteagal 256(1) CFAE agus an chéad mhír d’Airteagal 58 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, gur ar phointí dlí amháin atá an t‑achomharc. Tá dlínse eisiach ag an gCúirt Ghinearálta, ar an gcéad dul síos, chun teacht ar na fíorais seachas i gcás inar léir míchruinneas substainteach ina cinntí mar gheall ar na doiciméid a cuireadh faoina bráid agus, ar an dara dul síos, chun measúnú a dhéanamh ar na fíorais sin agus an fhianaise sin. Dá bhrí sin, ní hionann measúnú ar na fíorais sin agus ar an bhfianaise sin, ach amháin i gcás ina saobhtar iad, agus saincheist dlí a d’fhéadfadh a bheith faoi réir athbhreithniú ag an gCúirt Bhreithiúnais ar achomharc. Thairis sin, i gcás ina líomhnaíonn achomharcóir go ndearna an Chúirt Ghinearálta saobhadh ar na fíorais nó ar an bhfianaise, ní mór dó an fhianaise a líomhnaítear a bheith saofa ag an gCúirt Ghinearálta a chur in iúl go beacht agus na hearráidí breithmheasa ba chúis leis an saobhadh sin, dar leis, a léiriú. Ar deireadh, ní mór a léiriú go soiléir le saobhadh go bhfuil an measúnú ar an bhfianaise atá ann cheana mícheart, gan aon ghá measúnú nua a dhéanamh ar na fíorais agus ar an bhfianaise. (43)

74.      Murab ionann agus an méid a mhaíonn Aven agus Fridman, tá an dara saincheist dlí inghlactha ós rud é go gcomhlíonann argóintí Phoblacht na Laitvia na ceanglais atá díreach tugtha chun cuimhne agam, mar gheall go maíonn sí, ar bhealach beacht agus mionsonraithe, go bhfuil sraith iomlán fianaise saofa toisc nár chuir an Chúirt Ghinearálta an comhthéacs ina bhfuil sí san áireamh.

(a)    Saobhadh líomhainte ar an bhfianaise a bhaineann le Aven

75.      Maidir leis na míreanna fianaise a eascraíonn as Uimh. 3 agus 7, scrúdaigh an Chúirt Ghinearálta an foras go raibh agallamh ag Aven le Putin in 2016 lena líomhnaítear gur tugadh rabhadh dó go bhféadfadh na Stáit Aontaithe smachtbhannaí breise a ghlacadh ina choinne nó i gcoinne Alfa Bank. Mheas an Chúirt Ghinearálta mar sin go raibh an fhianaise sin beartaithe chun a bhunú gur bhain Aven tairbhe as lucht déanta cinntí na Rúise de réir bhrí chritéar (d). (44) Chinn an Chúirt Ghinearálta, áfach, i mír 74 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle, cé nár chuir Aven in aghaidh na bhfíoras, nár léir ón gcomhad fianaise gur glacadh na smachtbhannaí breise na Stát Aontaithe ar deireadh.

76.      Níor measadh go bhféadfaí an tairbhe a bhunú dá nochtfaí go simplí féidearthacht, gan an tairbhe a bhaint amach go hiarbhír, agus dá gcuirfí an comhthéacs san áireamh, ní athrófaí an chonclúid sin. Níl foclaíocht chritéar (d) de chineál chun féidearthacht shimplí gurb ann do thairbhe a chumhdach. Ní mór a mheas nach bhfuil an chonclúid ar a tháinig an Chúirt Ghinearálta i mír 74 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle mícheart go follasach agus, dá bhrí sin, nach saobhadh í.

77.      Mar a áitíonn Poblacht na Laitvia, is fíor gur féidir a áitiú gur gá, chun go mbeidh na bearta sriantacha níos éifeachtaí agus go mbainfear amach na cuspóirí atá á saothrú acu níos tapúla, a bheith in ann daoine a liostú lena n‑áirítear i gcásanna den sórt sin. Is faoin gComhairle atá sé, áfach, an critéar a cheapadh chuige sin.

78.      Maidir leis na míreanna fianaise a eascraíonn as Uimh. 4 agus 12, cáineann Poblacht na Laitvia an Chúirt Ghinearálta as léamh meicniúil a dhéanamh ar na fíorais. Is deacair dom a thuiscint conas a d’fhéadfadh léamh meicniúil ar na fíorais – is é sin le rá, róghar do na fíorais – a bheith mícheart go follasach.

79.      In aon chás agus ar an gcéad dul síos, maidir leis an bhforas lena líomhnaítear gur chúitigh Putin Alfa Group, dá bhfuil Aven ina scairshealbhóir tábhachtach, as a dhílseacht trí thacaíocht pholaitiúil a thabhairt, in 2005, do phleananna infheistíochta an ghrúpa sa Tuirc, chinn an Chúirt Ghinearálta go raibh sé beartaithe leis an bhforas sin a shuí gur bhain Aven tairbhe as lucht déanta cinntí na Rúise de réir bhrí chritéar (d). Chinn an Chúirt Ghinearálta nár mhór gur thosaigh lucht déanta cinntí na Rúise atá taobh thiar de na tairbhí dá dtagraítear sa chritéar sin de bheith ag ullmhú ionghabháil na Crimé agus díchobhsú na hÚcráine chun a mheas nach bhféadfadh tairbhithe na dtairbhí sin gan bheith ar an eolas faoi rannpháirtíocht an lucht déanta cinntí sin san ullmhúchán sin. Ós rud é gur cuireadh na beartais agus na gníomhaíochtaí sin chun feidhme ó dheireadh mhí Feabhra 2014, chinn an Chúirt Ghinearálta nach bhféadfaí an foras maidir leis an tacaíocht pholaitiúil a fuarthas in 2005 a chur san áireamh. Ceist dlí is ábhar don tríú saincheist dlí, a dtagraím don anailís uirthi, is ea an cheist an bhfuil bunús maith le measúnú na Cúirte Ginearálta a eascraíonn as mír 48 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle. A mhéid a bhaineann leis an gcuid eile den mheasúnú ar mhír fianaise Uimh. 12, níor nochtadh aon saobhadh mar gheall ar mhainneachtain an comhthéacs a chur san áireamh.

80.      Ar an dara dul síos, chinn an Chúirt Ghinearálta freisin go raibh an foras lenar líomhnaíodh gur chuidigh Aven le Putin i gcomhthéacs choimisiún fiosrúcháin Salié beartaithe chun tacú ar bhonn ábhartha nó airgeadais a bhunú do lucht déanta cinntí na Rúise de réir bhrí chritéar (d).

81.      Ag tabhairt dá haire go ndeachaigh na fíorais siar go 1991 agus 1992, dhiúltaigh an Chúirt Ghinearálta don fhoras agus í ag meas gur bhain sé le tréimhse rófhada ón tréimhse inar liostaíodh agus coinníodh Aven ar an liosta chun é a chur san áireamh, go háirithe ós rud é, ar an dáta sin, nach raibh tús curtha leis na hullmhúcháin d’ionghabháil na Crimé ná do dhíchobhsú na hÚcráine. Ní fhéadfadh cur san áireamh an chomhthéacs conclúid den sórt sin a athrú.

82.      Faoi réir scrúdú a dhéanamh ar an tríú saincheist dlí, ní mór teacht ar an gconclúid nach ann do shaobhadh ar mhíreanna fianaise Uimh. 4 agus 12.

83.      Maidir leis na míreanna fianaise a eascraíonn as Uimh. 8 agus 9, ba cheart a thabhairt faoi deara ag an tús nár bhain anailís na Cúirte Ginearálta le fianaise Uimh. 9. (45)

84.      Maidir leis an bhforas lena líomhnaítear gur scríobh Aven litir chuig Putin ina ndearnadh gearán faoi chinneadh ó Chúirt Eadrána Mhoscó a eisíodh i gcomhthéacs nós imeachta a bhain le leasanna a chuideachta agus gur thug Putin treoir d’Ionchúisitheoir Ginearálta na Rúise an cás sin a imscrúdú, chinn an Chúirt Ghinearálta gur fhéach sé lena shuí gur bhain Aven tairbhe as lucht déanta cinntí na Rúise, de réir bhrí chritéar (d). (46)

85.      Is éard atá i mír fianaise Uimh. 8 alt arna fhoilsiú ar shuíomh gréasáin in 2019, a gcuirtear síos ar an méid atá scríofa ann i mír 62 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle. Is léir ón mír ina dhiaidh sin den bhreithiúnas sin nach ndéanann Aven an fhaisnéis sin a chonspóid.

86.      Mar sin féin, níor mheas an Chúirt Ghinearálta go raibh fianaise den sórt sin in ann tairbhe a shaintréithriú, de réir bhrí chritéar (d), ós rud é go bhforáiltear don fhéidearthacht dul i dteagmháil le hUachtarán na Rúise sna himthosca sin agus chun na críche sin leis an mBunreacht agus nár suíodh le mír fianaise Uimh. 8 go raibh tairbhe ar leith faighte ag Aven ón bpróiseas sin.

87.      B’fhéidir gur cosúil go bhfuil sé saonta a mheas nach bhfuil a thuilleadh i gceist leis na fíorais arna dtuairisciú le mír fianaise Uimh. 8 ná leigheas dlí a fheidhmiú, nuair nach bhfuil an smacht reachta i bhfeidhm i gCónaidhm na Rúise a thuilleadh. Tuigim go hiomlán cad atá Poblacht na Laitvia ag iarraidh a chosaint ina hargóintí. Mar sin féin, i mo thuairim, fágann sé sin go bhfuil teip na Comhairle níos follasaí fós. Ba faoin gComhairle a bhí sé an foras a threisiú trí úsáid a bhaint as gnéithe lena bhféadfaí easpa scaradh na gcumhachtaí, easpa neamhspleáchas breithiúnach nó creimeadh an smachta reachta a léiriú, rud a d’fhéadfadh a bheith bainte amach aige go héasca, is dócha, i bhfocail an iarratasóra.

88.      Dá bhrí sin, ní cosúil gur saobhadh é measúnú na Cúirte Ginearálta ar mhír fianaise Uimh. 8.

89.      Ar deireadh, maidir le luach cruthúnais na tuairime dlíthiúla a thug Aven ar aird, ní mór a thabhairt faoi deara go ndéanann Poblacht na Laitvia mír 66 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle a léamh go mícheart, ós rud é go leanann sé go simplí ón méid sin nach mbaintear leis an imthoisc gur chuir páirtí doiciméad ar fáil chun críocha a chosanta a luach cruthúnais uile uaidh. Dá gcinnfí ar bhealach eile laghdófaí go mór na modhanna cosanta atá ag na daoine lena mbaineann. Is cosúil go bhfuil luach cruthúnais coibhneasta ag doiciméad den sórt sin, rud a d’admhaigh an Chúirt Ghinearálta go hiomlán. In aon chás, níor chinn an Chúirt Ghinearálta ar bhonn na tuairime sin amháin nach raibh bunús leis an bhforas. Mheas an Chúirt Ghinearálta nár leor na fíorais a shuigh an Chomhairle chun a léiriú gurbh ionann iarraidh Aven agus na hiarmhairtí a d’eascair aisti agus tairbhe níos mó ná gnáthleigheas a fheidhmiú, ní hamháin mar gheall ar an tuairim dhlíthiúil a tugadh, ach freisin mar gheall ar an bhfaisnéis atá ar fáil ar shuíomh gréasáin Uachtaránacht na Rúise. (47) Bhí fianaise ar a mhalairt de mhír fianaise Uimh. 8 ann, arb é sin prionsabal féin na gceart cosanta, ach níor saobhadh í.

90.      Maidir le míreanna fianaise Uimh. 10 agus 11, d’fhéach an fhianaise sin le bunús a thabhairt leis an bhforas go raibh naisc idir Alfa Group agus Putin trí iníon Putin. (48)

91.      Is léir ón bhfianaise sin gur eagraigh an iníon is sine de chuid Putin tionscadal carthanais faoi stiúir an ionaid taighde ina raibh sí ina hiarrthóir dochtúireachta agus a raibh sé d’aidhm aige cabhrú le leanaí breoite. Ba é Alfa Bank a mhaoinigh an tionscadal. (49)

92.      Níor shaobh an Chúirt Ghinearálta na gnéithe sin nuair a chinn sí nár leor iad chun gníomh tacaithe ar bhonn ábhartha nó airgeadais a bhunú, ná tairbhe arna fáil ag Aven i gcomhthéacs a chaidrimh le Putin de réir bhrí chritéar (d), (50) ná chun tacú a bhunú de réir bhrí chritéar (a), (51) ós rud é nach bhféadfadh aon chaidreamh a d’fhéadfadh a bheith ann le hiníon Putin, sa chás is fearr, ach bunús a thabhairt le gaireacht áirithe idir Aven agus Putin. Mar sin féin, ní leanann sé ó chritéar (a) ná ó chritéar (d) gurb ionann gaireacht do lucht déanta cinntí na Rúise agus foras le liostú.

93.      Maidir le míreanna fianaise Uimh. 2 agus 3, (52) áitíonn Poblacht na Laitvia, go bunúsach, go léiríonn an fhianaise sin nach ngníomhaíonn Aven go neamhspleách ar Rialtas na Rúise, ar cuid de é, toisc go bhfuil baint dhoscartha aige leis.

94.      Ní chuireann argóint den sórt sin ina luí gurb ann do shaobhadh ar mhíreanna fianaise Uimh. 2 agus 3 ós rud é nach bhfuil an chúis le liostú Aven le fáil san fhíoras go mbaineann sé le Rialtas na Rúise ná fiú san fhíoras go bhfuil caidreamh chomh dlúth sin aige leis go bhfuil sé doscartha uaidh. Ba mhaith liom a chur in iúl gurb iad critéir (a) agus (d) amháin na critéir a scrúdaigh an Chúirt Ghinearálta in Aven v an Chomhairle, agus go bhfuil bunús dlí eile ag an gceangal. (53)

95.      Ina theannta sin, is léir ó mhír fianaise Uimh. 2 gur tionóladh an cruinniú in Washington DC in 2018, is é sin le rá, 4 bliana sular glacadh na gníomhartha tosaigh. I bhfianaise an fhaid ama idir an t‑imeacht sin agus céad liostú Aven, (54) ní fhéadfadh an fíoras sin amháin tacú le cineál reatha an iompair a ndearnadh gearán ina leith tráth an liostaithe. (55)

96.      Dá bhrí sin, ní mór teacht ar an gconclúid nach raibh aon saobhadh ann maidir leis an bhfianaise i gcoinne Aven.

(b)    Saobhadh líomhainte ar an bhfianaise a bhaineann le Fridman

97.      Maidir leis na gearáin lena líomhnaítear saobhadh ar mhíreanna fianaise Uimh. 7, 5 agus 6, tagraím, mutatis mutandis, don anailís a rinne mé ar an bhfianaise sin a mhéid a bhaineann sí le Aven.

98.      Maidir le míreanna fianaise Uimh. 1 agus 2, áitíonn Poblacht na Laitvia gur bunaíodh stádas Fridman mar scairshealbhóir billiúnaí. Maítear go ndearna an Chúirt Ghinearálta neamhaird, go háirithe i mír 53 den bhreithiúnas in Fridman v an Chomhairle, ar an gcomhthéacs óna leanann sé gur leor an stádas sin amháin chun tacú a bhunú do ghníomhaíochtaí polaitiúla de réir bhrí chritéar (a), nó chun tacú le lucht déanta cinntí na Rúise nó chun tairbhe a bhaint astu, de réir bhrí chritéar (d). Maítear go mbunaítear leis an bhfianaise sin stádas Fridman i ngeilleagar na Rúise agus a áit i réimeas na Rúise.

99.      Tá macalla na chéad saincheiste dlí, a dtagraím dá hanailís, le cloisteáil go soiléir sna hargóintí sin.

100. Leanann sé ó mhír 51 den bhreithiúnas in Fridman v an Chomhairle go léirítear le míreanna fianaise Uimh. 1 agus 2 gur scairshealbhóir tábhachtach de Alfa Group é Fridman, lena n‑áirítear Alfa Bank ina bhfuil Fridman ina scairshealbhóir freisin. Ainmnítear Fridman mar dhuine de na billiúnaithe sa ghrúpa agus mar dhuine de stiúrthóirí Alfa Group.

101. Ba é gan saobhadh a dhéanamh a bhain an Chúirt Ghinearálta de thátal ón bhfianaise sin gur bunaíodh léi gur scairshealbhóir tábhachtach de chuid Alfa Group (56) ba é Fridman agus níor shaobh sí í ach oiread nuair a chuir sí os comhair na gcritéar maidir le liostú í chun teacht ar an gconclúid nár ceadaíodh léi a bhunú gur thacaigh Fridman le gníomhartha nó beartais de réir bhrí chritéar (a), ná gur thug sé tacú ar bhonn ábhartha nó airgeadais do lucht déanta cinntí na Rúise nó gur bhain sé tairbhe astu sin de réir bhrí chritéar (d). (57) Mar a tharlaíonn, in éagmais gnéithe sna gníomhartha atá faoi chonspóid lenar féidir nasc a bhunú idir an áit a bhí ag fear gnó i ngeilleagar na Rúise agus láithreacht riachtanach tacaithe chun an áit sin a bhaint amach agus fanacht ann, ní chomhthacaítear leis na fíorais arna mbunú le míreanna fianaise Uimh. 1 agus 2 leis na forais le liostú agus is cosúil nach bhfuil nasc acu le critéir (a) agus (d) arb iad sin amháin a bhí mar chúis le liostú Fridman ar liosta na ndaoine nach mór a sócmhainní a reo.

102. Leanann sé ón anailís go léir roimhe seo nach mór diúltú don dara saincheist dlí ar an bhforas go bhfuil sí gan bhunús.

D.      An tríú saincheist dlí i gCásanna C‑440/24 P agus C‑441/24 P, lena líomhnaítear earráid dlí maidir le léiriú agus cur i bhfeidhm chritéar (d)

103. Roinneann Poblacht na Laitvia, le tacaíocht dá hargóintí ó Phoblacht na hEastóine agus ó Phoblacht na Liotuáine, an tríú saincheist dlí sin ina dhá chuid. Leis an gcéad chuid, cáintear an Chúirt Ghinearálta as a chinneadh nach bhféadfadh feidhm a bheith ag critéar (d) ach amháin má tá tús curtha cheana féin ag lucht déanta cinntí na Rúise leis na hullmhúcháin d’ionghabháil na Crimé nó do dhíchobhsú na hÚcráine. Líomhnaítear sa dara cuid earráid dlí a mhéid nár chuir an Chúirt Ghinearálta an nasc doscartha idir réimeas na Rúise agus olagarcaí san áireamh.

1.      An chéad chuid den tríú saincheist dlí

104. Áitíonn Poblacht na Laitvia, go bunúsach, gur ghlac an Chúirt Ghinearálta léiriú róchúng ar an mbreithiúnas in Rotenberg v an Chomhairle (58) atá ar neamhréir leis an gcásdlí maidir le measúnú a dhéanamh ar bhailíocht na bhforas le liostú. D’éileodh measúnú den sórt sin go ndéanfaí an fhianaise a mheas ina comhthéacs. Maítear go leanann sé, thairis sin, ón gcásdlí sin go gcomhlíonann an Chomhairle an t‑ualach cruthúnas atá uirthi má léiríonn sí carn comharthaí nithiúla, beachta agus comhsheasmhacha lenar féidir nasc leordhóthanach a bhunú idir na daoine dá dtagraítear an réimeas. (59) Mura cheart na míreanna fianaise a mheas ach ón tráth a thosaigh lucht déanta na gcinntí de bheith ag ullmhú ionradh na Crimé agus dhíchobhsú na hÚcráine, ní chuirfí comhthéacs na mbeart sriantach san áireamh. Maítear gur beartaíodh na gníomhaíochtaí agus na beartais dá dtagraítear i gcritéar (d) roimh 2014. Thairis sin, ní gá an breithiúnas in Rotenberg v an Chomhairle a chur i bhfeidhm i leith na mbeart arna nglacadh tar éis an 22 Feabhra 2022. Roimh ionradh na Rúise ar an Úcráin, ba é ‘tacaíocht ghníomhach’ an critéar ábhartha. Le Cinneadh 2022/329 leasaíodh an critéar agus ní thagraítear anois ach do thacú. Dá bhrí sin, baineann an cásdlí thuasluaite le critéar maidir le liostú ar leith.

105. Áitíonn Aven agus Fridman go bhfuil an chéad chuid sin do-ghlactha i bpáirt, ós rud é nár éiligh Poblacht na Laitvia riamh go dtí sin go raibh beartais agus gníomhaíochtaí na Rúise pleanáilte cheana féin roimh dheireadh mhí Feabhra 2014. Maidir leis an gcuid eile, áitíonn Aven agus Fridman nach bhfuil bunús ag an gcuid sin.

106. Ní mór diúltú don argóint lena líomhnaítear do-ghlacthacht na chéad choda sin, ós rud é gur chinn an Chúirt Bhreithiúnais arís agus arís eile go bhfuil achomharcóir in ann achomharc a dhéanamh trí shaincheisteanna dlí a agairt a eascraíonn as an mbreithiúnas atá faoi achomharc agus atá beartaithe chun a bhunús, sa dlí, a cháineadh. (60) Is féidir a mheas dá bhrí sin go bhfuil cáineadh an achomharcóra dírithe ar an léiriú a chonspóid, arna dhéanamh ag an gCúirt Ghinearálta, ar an mbreithiúnas in Rotenberg v an Chomhairle chun raon feidhme chritéar (d) a chinneadh.

107. Maidir leis an tsubstaint, i mír 48 de na breithiúnais atá faoi achomharc, chinn an Chúirt Ghinearálta, d’fhonn critéar (d) a chur i bhfeidhm, nár mhór gur chuir lucht déanta cinntí na Rúise atá taobh thiar de na tairbhí a mbaineann na ndaoine lena mbaineann leas astu tús, ar a laghad, leis na hullmhúcháin d’ionghabháil na Crimé agus do dhíchobhsú oirthear na hÚcráine. Chinn an Chúirt Ghinearálta nach raibh sé ach ón tráth a chuir an lucht déanta cinntí tús leis an ullmhúchán sin go raibh tairbhithe na dtairbhí sin ar an eolas faoi rannpháirtíocht an lucht déanta cinntí sin agus go bhféadfadh siad a bheith ag coinne leis go ndíreofaí bearta sriantacha ar a n‑acmhainní chun cosc a chur orthu tacú leis an lucht sin. Agus í ag brath ar an mbreithiúnas in Rotenberg v an Chomhairle, ar dá réir a cuireadh na beartais agus na gníomhaíochtaí lena mbaineann chun feidhme ó dheireadh mhí Feabhra 2014, bhain an Chúirt Ghinearálta de thátal as sin nach bhféadfaí an foras lena líomhnaítear tacaíocht pholaitiúil a thug Putin in 2005, fiú dá mbunófaí í, a chur san áireamh chun údar a thabhairt le liostú Aven agus Fridman ar na liostaí atá i gceist. (61)

108. Is léir ó fhoclaíocht chritéar (d) go bhfuil sé dírithe inter alia ar dhaoine nádúrtha ‘atá ag tacú le lucht déanta cinntí na Rúise, ar bhonn ábhartha nó airgeadais, lucht atá freagrach as ionghabháil na Crimé agus as díchobhsú na hÚcráine’ nó daoine ‘a bhaineann tairbhe as an lucht sin’. Mar a chinn an Chúirt Ghinearálta i mír 42 de na breithiúnais atá faoi achomharc, ‘[b]aineann an critéar sin ar bhealach spriocdhírithe agus roghnaitheach le daoine nádúrtha [...] fiú mura bhfuil aon bhaint acu, mar sin, le hionghabháil na Crimé ná le díchobhsú na hÚcráine’ a thacaíonn sa chaoi sin nó a bhaineann tairbhe den sórt sin as an lucht déanta cinntí sin, agus níl an dá ghné sin carnach. Chinn an Chúirt Ghinearálta freisin, agus an ceart aici, leis an gcritéar sin ‘nach gceanglaítear ar dhaoine [...] tairbhe phearsanta a bhaint as ionghabháil na Crimé ná as díchobhsú na hÚcráine’, (62) ach gur leor go mbainfidh siad tairbhe as ceann de lucht déanta cinntí na Rúise atá freagrach as na himeachtaí sin gan gá a bheith le nasc a bhunú idir na tairbhí agus na himeachtaí sin.

109. Is cosúil go bhfuil sainmhíniú na Cúirte Ginearálta ar chritéar (d) ceart.

110. Leanann sé ó fhoclaíocht chritéar (d) nach mór an tacú ábhartha agus airgeadais a bheith tugtha do lucht déanta cinntí na Rúise atá freagrach as ionghabháil na Crimé nó as díchobhsú na hÚcráine. Ní mór go bhfuarthas an tairbhe ón lucht déanta cinntí céanna sin. Chun gur féidir an lucht déanta cinntí sin – thairis sin, nár sainaithníodh – a mheas mar bheith freagrach, is gá, go héifeachtach, gur tharla an t‑imeacht as a bhfuil siad freagrach.

111. Agus í ag brath ar an mbreithiúnas in Rotenberg v an Chomhairle, chinn an Chúirt Ghinearálta gur cuireadh na ‘gníomhaíochtaí nó beartais’ a chumhdaítear le critéar (d) chun feidhme ó dheireadh mhí Feabhra 2014, (63) gan rialú a thabhairt ar an dáta óna bhféadfaí a mheas go raibh ionghabháil na Crimé agus díchobhsú na hÚcráine ullmhaithe ag lucht déanta cinntí na Rúise. Mar sin féin, ós rud é gur mheas sí nach raibh na gnéithe a bhaineann le coimisiún fiosrúcháin Salié (maidir le Aven) ná na gnéithe a bhaineann leis an tacaíocht pholaitiúil a thug Putin in 2005 d’infheistíochtaí Alfa Group thar lear (maidir le Aven agus Fridman) in ann bunús a thabhairt le liostú Aven agus Fridman de bhun an chritéir sin ós rud é gur tharla siad ar dháta nár tionscnaíodh ullmhú ionghabháil na Crimé ná díchobhsú na hÚcráine, caithfidh gur lonnaigh an Chúirt Ghinearálta an tús a cuireadh le hullmhú d’ionghabháil na Crimé agus do dhíchobhsú na hÚcráine ar dháta tar éis 2005.

112. Gan é a bheith riachtanach, i mo thuairim, don Chúirt Bhreithiúnais rialú a thabhairt ar dháta beacht ullmhúcháin na n‑imeachtaí sin, ba cheart an méid seo a leanas a thabhairt ar aird.

113. Chinn an Chúirt cheana féin go bhféadfaidh ‘an [Ch]omhairle faisnéis nó fianaise a bhaineann le himthosca roimh dháta glactha an ghnímh lena bhforchuirtear nó lena gcoimeádtar bearta sriantacha a chur san áireamh, d’fhonn a mheas an gcomhlíonann duine critéar liostaithe amhail critéar (a) nó critéar (d), a mhéid a thacaíonn an fhaisnéis nó an fhianaise sin leis na cúiseanna atá leis an ngníomh sin agus a rannchuidíonn sí lena shuíomh, d’ainneoin imeacht ama agus na himthosca ábhartha go léir a bhaineann go sonrach le gach cás á gcur san áireamh, go gcomhlíonann an duine lena mbaineann an critéar liostaithe atá i gceist [...]. Ní féidir a eisiamh ach go háirithe go bhféadfar faisnéis agus fianaise den sórt sin a chur san áireamh chun a shuí, i ndáil leis an gcritéar clárúcháin lena mbaineann, idir, ar thaobh amháin, staid an duine lena mbaineann roimhe sin agus, ar an taobh eile, a staid reatha’. (64)

114. Dá bhrí sin, féadfar an carn comharthaí atá leordhóthanach nithiúil, beacht agus comhsheasmhach chun nasc leordhóthanach a bhunú idir an duine atá faoi réir na mbeart lena reoitear a chistí agus an réimeas atá á chomhrac ar a bhféadfaidh an Chomhairle brath, cinnte, a bheith bunaithe ar fhianaise a bhí ann roimh dháta glactha na mbeart um liostú, ar choinníoll, in aon chás, go mbunaítear leanúnachas freisin idir an fhianaise sin agus an staid ar dháta an liostaithe.

115. Ba mhaith liom a rá freisin, mar a thug an Chúirt Ghinearálta faoi deara i ndáil le critéar (a), (65) go dtugtar le tuiscint le critéar (d), mar gheall ar úsáid na haimsire láithrí, nach mór tacú ar bhonn ábhartha nó airgeadais le lucht déanta cinntí na Rúise atá freagrach ar an dáta liostaithe agus coinneála. Is amhlaidh atá maidir leis an tairbhe a fhaightear.

116. Mar sin, fiú más rud é gur cheart a mheas go ndearnadh an tacaíocht pholaitiúil a thug Putin in 2005 do Alfa Group maidir lena infheistíochtaí thar lear tráth a cuireadh tús leis na hullmhúcháin d’ionghabháil na Crimé agus do dhíchobhsú na hÚcráine, is amhlaidh fós gur cheart don Chomhairle a shuí, in ainneoin imeacht ama, gur lean Aven agus Fridman de thairbhe a bhaint aisti, de réir bhrí chritéar (d), tráth a liostaithe agus a gcoinneála ar an liosta.

117. Dá bhrí sin, i mo thuairim, tá an chéad chuid sin den tríú saincheist dlí neamhéifeachtach.

2.      An dara cuid den tríú saincheist dlí

118. Leis an dara cuid den tsaincheist dlí seo, áitíonn Poblacht na Laitvia, go bunúsach, go ndearna an Chúirt Ghinearálta léiriú róchúng ar an nath ‘a bhaineann tairbhe’ a eascraíonn as critéar (d). Bheadh gaireacht le lucht déanta cinntí na Rúise ina tairbhe cheana féin i gcomhthéacs na Rúise mar gheall ar an nasc doscartha idir rialtas na Rúise agus scothaicme na Rúise. Is dhá chomhartha den staid sin iad timpeallacht eacnamaíoch na Rúise agus na samplaí de chomhar idir Aven agus Fridman agus Putin. Leag an Chomhairle béim ar dhoscarthacht thimpeallacht eacnamaíoch na Rúise ó na ceannairí polaitiúla i míreanna 89 agus 91 dá ráiteas cosanta os comhair na Cúirte Ginearálta agus i míreanna 14 agus 16 dá hathfhreagra os comhair na Cúirte Ginearálta. Léiríonn na míreanna fianaise arna scrúdú mar aon leis an bhfaisnéis arna baint ón gcomhthéacs go bhfuil nasc doscartha ann idir Aven agus Fridman agus lucht déanta cinntí na Rúise. Léirítear agus aithnítear an ghaireacht sin, go háirithe i mír 45 de na breithiúnais atá faoi achomharc. Tugtar tuilleadh tacaíochta di trí ghníomhaíochtaí arna ndéanamh ar feadh tréimhse fhada a bhfuil sé d’éifeacht acu tacú le Putin nó dul chun tairbhe dó, mar a léirítear le míreanna fianaise Uimh. 3, 4, 10 agus 11 a bhaineann le Aven agus Uimh. 2, 5 agus 6 a bhaineann le Fridman. Maítear gur cuireadh le gníomhaíocht thacúil Aven agus Fridman i dtaobh Putin ar a gcumas cóir fhabhrach a fháil. Fiú má thagann míreanna fianaise Uimh. 12 maidir le Aven agus Uimh. 7 maidir le Fridman faoi thréimhse ama neamhábhartha, cuireann siad staid a gcaidrimh le lucht déanta cinntí na Rúise, a ngaireacht leo agus na tairbhí a bhaineann siad astu in iúl. Maítear gur ceadaíodh leis an ngaireacht fhada arna gcoinneáil ar bun tacaíocht infheistíochta a fháil, cúnamh le nósanna imeachta a bhí ar bun agus comhairle agus faisnéis ó Putin.

119. Ó thaobh Aven agus Fridman de, measann siad, i mír 84 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle agus i mír 66 den bhreithiúnas in Fridman v an Chomhairle, nár chinn an Chúirt Ghinearálta go raibh líomhain maidir le critéar (d) gan bhunús, ach amháin tar éis di diúltú d’fhiúntas na líomhna céanna sin i bhfianaise chritéar (a). Maidir leis an gcuid eile, ní dhéantar aon cháineadh dlí leis an gcuid sin agus ní dhéanann sí ach iarracht a cheangal ar an gCúirt Bhreithiúnais scrúdú nua a dhéanamh ar na fíorais.

120. A mhéid atá sé ar intinn ag Poblacht na Laitvia filleadh ar an measúnú ar mhíreanna fianaise Uimh. 3, 4, 10, 11 agus 12 maidir le Aven agus Uimh. 2, 5, 6 agus 7 maidir le Fridman, tagraím don anailís ar an dara saincheist dlí.

121. Maidir leis an méid atá fágtha, tugaim chun cuimhne go mbunaítear le critéar (d) foras le haghaidh liostú mar gheall ar thairbhe nach mór don duine lena mbaineann a bhaint as lucht déanta cinntí na Rúise agus nach mór bunús a thabhairt lena chineál nithiúil. Is é argóint an achomharcóra nach mór a mheas go dtugann an fhianaise lena mbunaítear gaireacht Aven agus Fridman leis an lucht déanta cinntí sin bunús leis le tairbhe de réir bhrí chritéar (d). I ndáil leis sin, ba mhaith liom a chur in iúl nach léir ó fhoclaíocht chritéar (d) gur foras le liostú í gaireacht. Ní léir sin ach oiread ón timpeallacht reachtach láithreach a bhaineann leis an bhforáil lena leagtar síos an critéar sin.

122. Ós rud é go gcuirtear critéar (d) i bhfocail ar bhealach ginearálta agus nach bhfuil tuilleadh sonraí ann maidir le modhanna cruthúnais na fianaise sin, éilítear i gcónaí leis an measúnú ar fhiúntas duine a liostú ar liosta na ndaoine atá faoi réir bearta sriantacha cruthúnas ar mhíreanna fianaise a léiríonn gur bhain an duine a bhfuiltear ag díriú air tairbhe as lucht déanta cinntí na Rúise. (66)

123. Murab ionann agus an méid a mhaíonn Poblacht na Laitvia, níl aon toimhde ann, i bhfoclaíocht an chritéir sin, go mbaineann tairbhí go riachtanach de réir bhrí chritéar (d) le gaireacht do lucht déanta cinntí na Rúise. Féachann argóintí Phoblacht na Laitvia lena chur ina luí go bhfuil an nasc idir Rialtas na Rúise agus scothaicme eacnamaíoch na Rúise a d’fhéadfadh a bheith á choinneáil ar bun leis an réimeas ag daoine a bhfuil seasamh príomhúil eacnamaíoch acu sa Rúis doscartha. (67) Ach níor bhain an dualgas cruthúnais ar an gComhairle leis an nasc doscartha sin. Ba faoin gComhairle a bhí sé fianaise a thabhairt ar aird, arna taifeadadh i dtréimhse ama ábhartha, a d’fhéadfadh a léiriú go bhfuair Aven agus Fridman tairbhe aonair ó lucht déanta cinntí na Rúise.

124. Mar sin féin, cuirtear i láthair i mír 89 de ráiteas cosanta na Comhairle os comhair na Cúirte Ginearálta in Aven v an Chomhairle (68) ábhar na míre arb ionann í agus mír fianaise Uimh. 1 i roinn den chosaint sin atá dírithe ar chreidiúnacht agus ar iontaofacht na fianaise. Is léir ó mhír 21 de na breithiúnais atá faoi achomharc go mbunaítear leis an mír sin rialú Alfa Group ag Aven agus Fridman agus an fíoras go bhfuil siad á n‑ionchúiseamh i leith líomhaintí maidir le héilliú agus iompar neamhdhleathach. Ní chonspóidtear an cur i láthair sin ar mhír Uimh. 1 leis an achomharc. Dá réir sin, ní cosúil gurb ionann rialú Alfa Group ná na líomhaintí maidir le héilliú nó iompar neamhdhleathach agus tairbhe a bhaintear as lucht déanta cinntí na Rúise de réir bhrí chritéar (d).

125. Maidir le mír 91 de ráiteas cosanta na Comhairle os comhair na Cúirte Ginearálta i gCás Aven v an Chomhairle, (69) tagraíonn sí d’Iarscríbhinn A.23 a ghabhann le hiarratas Aven os comhair na Cúirte Ginearálta agus d’Iarscríbhinn B.13 a ghabhann le ráiteas cosanta na Comhairle os comhair na Cúirte Ginearálta sa chás sin (70) ina dtuairiscítear cumhacht eacnamaíoch, nó pholaitiúil fiú Aven agus Fridman, trí ráitis atá ginearálta arís agus nach mbaineann le tréimhse atá gar do thréimhse an liostaithe.

126. Maidir le míreanna 14 agus 16 d’athfhreagra na Comhairle os comhair na Cúirte Ginearálta in Aven v an Chomhairle agus Fridman v an Chomhairle, leagann siad amach cúrsaí ginearálta maidir leis na naisc atá ann idir an Chreimil agus na holagarcaí Rúiseacha nach ndeir, fiú má leagann Aven amach iad, (71) aon ní faoi chineál nithiúil agus aonair a thairbhe. Ní mór an chonclúid chéanna a bhaint as mír 16 de na pléadálacha sin.

127. Leanann sé ón méid roimhe seo nach ndearna an Chúirt Ghinearálta earráid dlí nuair a chinn sí go bhféadfadh cúiseanna áirithe a bheith in ann gaireacht a bhunú idir Aven agus Fridman agus lucht déanta cinntí na Rúise – nach ndéantar a chonspóid uaireanta fiú – gan bheith in ann a léiriú gur bhain siad tairbhe as lucht sin na Rúise, de réir bhrí chritéar (d).

128. Dá gcinnfí ar bhealach eile, is é sin le rá dá mba ghá go n‑eascródh an tairbhe ó sheasamh an duine i ngeilleagar na Rúise gan aon léiriú breise, d’fhéadfaí an difríocht atá fágtha idir critéar (d) agus critéar (g) a cheistiú. (72)

129. Maidir leis an doscarthacht a agraítear, dealraíonn sé dom freisin go dtagraíonn sí do chritéar eile, ar dhiúltaigh an Chúirt Ghinearálta dó sna breithiúnais atá faoi achomharc gan agóid a bheith déanta ina choinne sin i gcomhthéacs na n‑achomharc. (73)

130. Molaim, dá bhrí sin, go gcinnfeadh an Chúirt go bhfuil an dara cuid den tsaincheist dlí sin gan bhunús agus, dá bhrí sin, go gcinnfeadh sí go bhfuil an tríú saincheist dlí gan bhunús.

E.      An ceathrú saincheist dlí i gCásanna C‑440/24 P agus C‑441/24 P, lena líomhnaítear earráid dlí a mhéid nár scrúdaigh an Chúirt Ghinearálta an t‑éileamh maidir le heaspa fanacht amach ina chomhthéacs

131. Áitíonn Poblacht na Laitvia, le tacaíocht ó Phoblacht na hEastóine agus ó Phoblacht na Liotuáine, go bunúsach, go ndearna an Chúirt Ghinearálta léiriú mícheart ar an gcásdlí dá dtagraítear i mír 82 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle agus i mír 64 den bhreithiúnas in Fridman v an Chomhairle (74) ós rud é nár scrúdaigh sí éileamh na Comhairle nár fhan Aven agus Fridman amach ó réimeas na Rúise i gcomhthéacs na míreanna fianaise eile. Is modh amháin é chun infheidhmeacht na mbeart sriantach a theorannú atá ag duine atá faoi réir na mbeart sin fanacht amach ó réimeas na Rúise. Tugann éifeacht an fhanachta amach údar le tuiscint dhocht air, is é sin le rá, deireadh a chur le haon tacú nó comhar leis an réimeas ar a ndírítear mar gheall ar rogha an duine a bhfuil na bearta sriantacha dírithe air agus a bhfuil a n‑iarmhairtí do-aisiompaithe go luath amach anseo. Cé go n‑aithníonn Poblacht na Laitvia nach féidir le heaspa fanacht amach, inti féin, údar a thabhairt le bearta sriantacha a fhorchur, déantar idirdhealú i gcásdlí na Cúirte Ginearálta idir cásanna ar leith. Léiríonn an fhianaise a chuir an Chomhairle ar fáil go bhfuil nasc chomh dlúth sin idir Aven agus Fridman agus an réimeas go mbeadh sé dodhéanta deireadh a chur leis na bearta sriantacha in éagmais fanacht amach ón réimeas sin. Dá bhrí sin, ní dhearna an Chúirt Ghinearálta measúnú ar an bhfíoras nár fhan Aven agus Fridman amach ó réimeas na Rúise i gcás ar leith daoine a bhfuil stádas speisialta acu laistigh den réimeas sin agus i gcomhthéacs an naisc dhoscartha idir réimis pholaitiúla agus eacnamaíocha na Rúise. Ní féidir ach a mheas go dtacaíonn neamhghníomhú na ndaoine sin leis an réimeas. Cuireann Poblacht na Laitvia in iúl freisin gur gné le cur san áireamh freisin í rannpháirtíocht Aven i gcruinniú olagarcaí i ndiaidh ionradh na hÚcráine, a thionóil Putin an 24 Feabhra 2022. Iarrann Poblacht na Laitvia ar Chúirteanna an Aontais tuiscint a fháil ar mhéid an dúshláin i bhfianaise na staide geopholaitiúla atá ann faoi láthair agus a thabhairt faoi deara nach iomchuí don dúshlán sin measúnú a dhéanamh ar an staid go foirmiúil amháin agus ar leithligh óna comhthéacs.

132. Tar éis a mheabhrú go raibh siad i measc líon beag daoine gnó Rúiseacha a ghlac seasamh poiblí i gcoinne an chogaidh, áitíonn Aven agus Fridman, ar an gcéad dul síos, nach bhforchuirtear leis an mbreithiúnas dá dtagraítear i mír 82 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle agus i mír 64 den bhreithiúnas in Fridman v an Chomhairle aon oibleagáid chun scrúdú a dhéanamh ar argóint na Comhairle nár fhan siad amach ó réimeas na Rúise. Is léir ó na míreanna sin gur scrúdaigh an Chúirt Ghinearálta argóint na Comhairle mar sin féin chun teacht ar an gconclúid nach bhféadfaí an mhainneachtain líomhainte seasamh a ghlacadh i gcoinne an ionraidh ar an Úcráin a mheas mar ghníomh tacaithe de réir bhrí chritéar (a). Ar aon chuma, measann Aven agus Fridman go bhfuil an tsaincheist dlí sin iomarcach ós rud é nach féidir le cáineadh na Comhairle a dtugtar aghaidh air i míreanna 82 agus 64 de na breithiúnais atá faoi achomharc amhras a chaitheamh ar mheasúnú na Cúirte Ginearálta ar an bhfianaise a bhaineann lena rannpháirtíocht i dtoscaireacht a cuireadh chuig Washington. Ós rud é nach bhfuil sa chuid eile den tsaincheist dlí ach cuireadh nua don Chúirt Bhreithiúnais scrúdú nua a dhéanamh ar na fíorais, áitíonn Aven agus Fridman gur cheart diúltú don tsaincheist dlí sin mar bheith do-ghlactha i bpáirt agus gan bhunús go follasach.

133. Ní mór diúltú don fhoras do-ghlacthachta a chuir Aven agus Fridman chun cinn ag an tús. Ní iarrann Poblacht na Laitvia ar an gCúirt Bhreithiúnais scrúdú nua a dhéanamh ar na fíorais. Baineann an ceathrú saincheist dlí leis an gceist dlí cé acu is féidir nó nach féidir an easpa fanacht amach a aicmiú mar ‘thacú’ agus athbhreithniú á dhéanamh ar fhiúntas liostú na ndaoine atá faoi réir bearta sriantacha de bhun chritéar (a). (75) Maidir le haicmiú dlíthiúil mainneachtana den sórt sin i bhfianaise chritéar (a), ní mór a mheas go bhfuil an tsaincheist dlí inghlactha.

134. Maidir leis an tsubstaint, is léir ó na breithiúnais atá faoi achomharc gur scrúdaigh an Chúirt Ghinearálta argóint na Comhairle nár ghlac Aven agus Fridman seasamh daingean i gcoinne an ionraidh ar an Úcráin i gcomhthéacs na hanailíse ar an bhforas ar an dá réir go raibh siad rannpháirteach in iarrachtaí na Creimile chun deireadh a chur le smachtbhannaí an Iarthair trí pháirt a ghlacadh i gcruinniú Atlantic Council i mBealtaine 2018. Tugaim chun cuimhne gur chinn an Chúirt Ghinearálta nach bhféadfadh an rannpháirtíocht sin a bheith ina tacú, (76) ar an dáta a glacadh na gníomhartha tosaigh, de chuid Aven agus Fridman do ghníomhaíochtaí agus do bheartais a bhaineann an bonn de cheannasacht na hÚcráine.

135. Thug an Chúirt Ghinearálta chun cuimhne go bhféadfadh easpa fanacht amach a bheith ina gné le cur san áireamh ‘chun tacú le bearta sriantacha a choinneáil ar bun’, (77) ar choinníoll nach ach ceann amháin de chomharthaí an chairn fianaise a bhí le hagairt ag an gComhairle í an easpa sin. Is cosúil go ndeimhnítear é sin le breithiúnas le déanaí na Cúirte Breithiúnais sa chás Timchenko v an Chomhairle. (78) Ag an gcéim seo d’anailís na Cúirte Ginearálta, ní cosúil gur tugadh bunús le haon cheann de na forais arna gcur in iúl. Dá bhrí sin, dá gcinnfí ar shlí eile seachas mar a chinn an Chúirt Ghinearálta i mír 82 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle agus i mír 64 den bhreithiúnas in Fridman v an Chomhairle, d’fhágfaí gurb ionann easpa fanacht amach agus iompar aonair atá comhionann le gníomh dearfach agus láithreach tacaithe. Mar sin féin, ní hé sin raon feidhme chritéar (a) agus aithníonn Poblacht na Laitvia é sin. (79)

136. Ní féidir é a bheith d’éifeacht ag argóint na Comhairle maidir le heaspa fanacht amach fad a chur le héifeachtaí an tacaithe líomhainte ó 2018 go dtí dáta an liostaithe.

137. Cé go dtuigim tiomantas an achomharcóra do bhaint amach na gcuspóirí a shaothraítear leis na bearta sriantacha ar a ndéanann sí athrá ag an bpointe seo, ní féidir le baint amach den sórt sin údar a thabhairt le heaspa fanacht amach ó réimis nó staideanna arna gcomhrac a bheith per se, go huathoibríoch, ciontach, nó in aon chás, a bheith ag léiriú tacú de réir bhrí chritéar (a), go háirithe ós rud é gurb iondúil go bhfuil cos ar bolg brúidiúil ar aon tuairim éagsúil ar cheann de thréithe na réimeas sin.

138. Thairis sin, i mo thuairim, ní bheadh bunús fíorasach nach bhfuil comhdhéanta ach d’easpa fanacht amach leordhóthanach láidir agus ní fhreagródh sé do na caighdeáin arna mbunú leis an gcásdlí. (80)

139. Ar deireadh, maidir le rannpháirtíocht Aven i gcruinniú an 24 Feabhra 2022 sa Chreimil, ní thagraítear di i bhforas na ngníomhartha atá faoi chonspóid. Mar mhír fianaise, d’fhéadfadh sí bunús a thabhairt leis an bhforas a bhaineann le stádas olagarc Aven (81) mar gheall ar a chóngaraí atá sé don Chreimil agus an claonpháirteachas idir na réimsí polaitiúla agus eacnamaíocha a léirítear leis sin, ach ba thacú é nár mhór a bhunú. Tugtar le tuiscint le rannpháirtíocht sa chruinniú sin freisin go raibh ceangal ag Aven le daoine faoi réir bearta sriantacha, ach chinn an Chúirt Ghinearálta gur léir ó ráiteas ar chúiseanna na ngníomhartha atá faoi chonspóid nár cinneadh liostú Aven agus Fridman ach ar bhonn chritéir (a) agus (d). (82) Go háirithe, is léir ó mhír 144 de ráiteas cosanta na Comhairle os comhair na Cúirte Ginearálta gur agair an Chomhairle rannpháirtíocht Aven i gcruinniú an 24 Feabhra 2022 go bunúsach chun cur in aghaidh shéanadh Aven lena ndearna sé iarracht é féin a chosaint as bheith páirteach sa ghrúpa de 50 olagarc.

140. Molaim, dá bhrí sin, diúltú don cheathrú saincheist dlí ar an bhforas go bhfuil sí gan bhunús.

F.      Ráitis deiridh

141. Is léir ón anailís a rinne mé ar na hachomhairc sna cásanna uamtha sin gur cheart iad a dhíbhe. Ní mór a mheas, dá bhrí sin, gur liostaíodh Aven agus Fridman, mar a chinn an Chúirt Ghinearálta, go míchuí ar liostaí na ndaoine atá faoi réir bearta sriantacha leis na gníomhartha a chonspóidtear.

142. Ní mór tosaíocht dhlí an Aontais, an chomhphobail dlí a bhunaigh sé agus luachanna an Aontais a chorpraíonn sé a athdhearbhú go géar nuair a bhuaileann spioraid ionsaitheacha ar ár ndoirse.

143. Ní mór a rá go soiléir nach bhfuil an méid a bhfuiltear ag coinne leis ón gComhairle ina chaighdeán iomarcach ná ina chruthúnas dodhéanta. (83) Tá anailís na Cúirte Ginearálta sna breithiúnais atá faoi achomharc i gcomhréir le gealltanas na Cúirte, ón mbreithiúnas in Kadi ar aghaidh, chun athbhreithniú iomlán a dhéanamh ar na bearta sriantacha agus cothromaíocht chóir a choinneáil. A luaithe a ghlactar cinntí aonair lena bhforchuirtear bearta sriantacha ar dhaoine, tagann scoilt i veinír pholaitiúil na mbeart sin chun go bhféadfar fórsa cosanta iomlán an duine aonair a chuirtear ar fáil le dlí an Aontais a chur chun feidhme. Agus ní féidir an fórsa sin athrú de réir thábhacht eacnamaíoch nó pholaitiúil na ndaoine lena mbaineann, nó fiú de réir a bhfuil i gceist. (84)

IV.    Costais

144. Faoi Airteagal 138(1) de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais, a bhfuil feidhm aige maidir leis an nós imeachta achomhairc de bhun Airteagal 184 de na Rialacha sin, ordófar don pháirtí caillteach na costais a íoc, má iarrtar iad i bpléadálacha an pháirtí a n‑éireoidh leis.

145. Ós rud é gur iarr Aven agus Fridman go n‑ordófaí do Phoblacht na Laitvia na costais a íoc, ordaítear do Phoblacht na Laitvia na costais a íoc i gCásanna Uamtha C‑440/24 P agus C‑441/24 P.

146. I gcomhréir le hAirteagal 140(1) de na Rialacha Nós Imeachta, atá infheidhme maidir leis an nós imeachta achomhairc freisin de bhun Airteagal 184 de na Rialacha sin, ordaítear do Phoblacht na hEastóine agus Poblacht na Liotuáine a gcostais féin a íoc.

V.      Conclúid

147. I bhfianaise na mbreithnithe thuas, molaim go rialóidh an Chúirt Bhreithiúnais mar seo a leanas:

1.      Diúltaítear do na hachomhairc.

2.      Ordaítear do Phoblacht na Laitvia na costais sna cásanna uamtha a íoc.

3.      Ordaítear do Phoblacht na hEastóine agus do Phoblacht na Liotuáine a gcostais féin a íoc.

1      Bunteanga: an Fhraincis.

2      Breithiúnas an 10 Aibreán 2024 (T‑301/22, ‘an breithiúnas in Aven v an Chomhairle’, EU:T:2024:214).

3      Breithiúnas an 10 Aibreán 2024 (T‑304/22, ‘an breithiúnas in Fridman v an Chomhairle’, EU:T:2024:215).

4      Cinneadh ón gComhairle an 28 Feabhra 2022 lena leasaítear Cinneadh 2014/145/CBES a bhaineann le bearta sriantacha i ndáil le gníomhaíochtaí lena mbaintear an bonn d’iomláine chríochach, de cheannasacht agus de neamhspleáchas na hÚcráine nó ar bagairt iad na gníomhaíochtaí sin ar an méid sin (IO 2022 L 59, lch. 1).

5      Rialachán Cur Chun Feidhme ón gComhairle an 28 Feabhra 2022 lena gcuirtear chun feidhme Rialachán (AE) Uimh. 269/2014 maidir le bearta sriantacha i ndáil le gníomhaíochtaí lena mbaintear an bonn d’iomláine chríochach, de cheannasacht agus de neamhspleáchas na hÚcráine nó ar bagairt iad na gníomhaíochtaí sin ar an méid sin (IO 2022 L 58, lch. 1).

6      Cinneadh ón gComhairle an 14 Meán Fómhair 2022 lena leasaítear Cinneadh 2014/145/CBES a bhaineann le bearta sriantacha i ndáil le gníomhaíochtaí lena mbaintear an bonn d’iomláine chríochach, de cheannasacht agus de neamhspleáchas na hÚcráine nó ar bagairt iad na gníomhaíochtaí sin ar an méid sin (IO 2022 L 239, lch. 149).

7      Rialachán Cur Chun Feidhme ón gComhairle an 14 Meán Fómhair 2022 lena gcuirtear chun feidhme Rialachán (AE) Uimh. 269/2014 maidir le bearta sriantacha i ndáil le gníomhaíochtaí lena mbaintear an bonn d’iomláine chríochach, de cheannasacht agus de neamhspleáchas na hÚcráine nó ar bagairt iad na gníomhaíochtaí sin ar an méid sin (IO 2022 L 239, lch. 1).

8      Féach mír 39 et seq. den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle.

9      Féach mír 87 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle.

10      Féach mír 69 den bhreithiúnas in Fridman v an Chomhairle.

11      I gcomhréir leis an gcinneadh ó Uachtarán na Cúirte Breithiúnais an 31 Eanáir 2025.

12      Breithiúnas an 18 Iúil 2013, an Coimisiún agus páirtithe eile v Kadi (C‑584/10 P, C‑593/10 P agus C‑595/10 P, ‘an breithiúnas in Kadi’, EU:C:2013:518).

13      Féach an Rún ó Chomhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe dar teideal ‘Ionsaí na hÚcráine’ an 1 Márta 2022 (A/ES-11/L.1).

14      Féach breithiúnas an 25 Meitheamh 2020, VTB Bank v an Chomhairle (C‑729/18 P, EU:C:2020:499, míreanna 59 agus 82).

15      Ina theannta sin, chinn an Chúirt Bhreithiúnais – i réimse atá an‑difriúil, cinnte – go gceanglaítear ‘fiú le hathbhreithniú breithiúnach de raon feidhme teoranta go mbeidh institiúidí an Aontais a ghlac an beart atá i gceist in ann a shuíomh os comhair na Cúirte Breithiúnais gur glacadh an gníomh trí fheidhmiú éifeachtach a gcumhachta breithmheasa, rud a chiallaíonn go gcaithfear tosca agus imthosca ábhartha uile an cháis a bhí an beart sin beartaithe le rialáil a chur san áireamh. Dá bhrí sin, ní mór do na hinstitiúidí sin, ar a laghad, a bheith in ann na fíorais bhunúsacha a chur in iúl agus a leagan amach ar bhealach soiléir agus dobhréagnaithe nár mhór a chur san áireamh mar bhonn do na bearta atá faoi chonspóid sa ghníomh sin agus ar a raibh feidhmiú a gcumhachta breithmheasa ag brath’ [breithiúnas an 3 Nollaig 2019, Poblacht na Seice v an Pharlaimint agus an Chomhairle (C‑482/17, EU:C:2019:1035, mír 81 agus an cásdlí dá dtagraítear)].

16      Breithiúnas an 1 Lúnasa 2025, Timchenko v an Chomhairle (C‑702/23 P, EU:C:2025:605, mír 38). Chuige sin, féach mír 30 de na breithiúnais atá faoi achomharc.

17      Breithiúnas an 1 Lúnasa 2022, Timchenko v an Chomhairle (Cás C‑702/23 P, EU:C:2025:605, mír 39 agus an cásdlí dá dtagraítear). Féach, chuige sin, míreanna 31 go 33 de na breithiúnais atá faoi achomharc.

18      Féach, le haghaidh athdhearbhú le déanaí, breithiúnas an 3 Iúil 2025, Grodno Azot agus Khimvolokno Plant v an Chomhairle (C‑326/24 P, EU:C:2025:522, mír 34 agus an cásdlí dá dtagraítear).

19      Féach, inter alia, breithiúnais an 1 Márta 2016, National Iranian Oil Company v an Chomhairle (C‑440/14 P, EU:C:2016:128, mír 77 agus an cásdlí dá dtagraítear), an 7 Aibreán 2016, Akhras v an Chomhairle (C‑193/15 P, EU:C:2016:219, mír 51 agus an cásdlí dá dtagraítear), agus an 17 Meán Fómhair 2020, Rosneft agus páirtithe eile v an Chomhairle (C‑732/18 P, EU:C:2020:727, míreanna 91 agus 105).

20      Féach aithrisí 8 go 11 de Chinneadh 2022/329. Maidir leis an gcomhthéacs práinne, féach freisin Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Medina sa chás Khudaverdyan v an Chomhairle (C‑704/23, EU:C:2025:410, mír 84).

21      Féach mír 27 den bhreithiúnas atá faoi achomharc.

22      Don chuid atá fágtha den anailís, ciallóidh ‘reo cistí’ reo cistí agus acmhainní eacnamaíocha.

23      Is cosúil gur cleachtas coiteann de chuid na Comhairle é sin sa réimse seo: féach, mar shampla, breithiúnas an 21 Aibreán 2015, Anbouba v an Chomhairle (C‑605/13 P, EU:C:2015:248, mír 42).

24      Maíonn Poblacht na Laitvia breithiúnas an 1 Márta 2016, National Iranian Oil Company v an Chomhairle (C‑440/14 P, EU:C:2016:128, mír 78 agus an cásdlí dá dtagraítear).

25      Breithiúnas an 15 Samhain 2012, (C‑417/11 P, EU:C:2012:718, míreanna 59 go 62).

26      Braitheann Aven agus Fridman inter alia ar bhreithiúnais an 4 Meitheamh 2020, an Ungáir v an Coimisiún (C‑456/18 P, EU:C:2020:421, míreanna 70 go 73), agus an 6 Deireadh Fómhair 2021, World Duty Free Group agus an Spáinn v an Coimisiún (C‑51/19 P agus C‑64/19 P, EU:C:2021:793, mír 70).

27      Braitheann Aven agus Fridman ag an bpointe seo ar bhreithiúnas an 6 Meán Fómhair 2013, Bateni v an Chomhairle (T‑42/12 agus T‑181/12, EU:T:2013:409, míreanna 47 go 56).

28      Féach, inter alia, breithiúnais an 19 Nollaig 2018, Azarov v an Chomhairle (C‑530/17 P, EU:C:2018:1031, mír 27), an 11 Iúil 2019, Azarov v an Chomhairle (C‑416/18 P, EU:C:2019:602, mír 28), agus an 26 Meán Fómhair 2019, Klymenko v an Chomhairle (C‑11/18 P, EU:C:2019:786, mír 22).

29      Féach breithiúnas an 29 Samhain 2018, Bank Tejarat v an Chomhairle (C‑248/17 P, EU:C:2018:967, mír 85).

30      Breithiúnas an 1 Lúnasa 2022, Timchenko v an Chomhairle (C‑702/23 P, EU:C:2025:605, mír 39 agus an cásdlí dá dtagraítear).

31      Féach breithiúnas an 21 Aibreán 2015 (C‑605/13 P, EU:C:2015:248, mír 46).

32      Féach breithiúnas an 1 Márta 2016, National Iranian Oil Company v an Chomhairle (C‑440/14 P, EU:C:2016:128, mír 78).

33      Féach breithiúnas an 21 Aibreán 2015, Anbouba v an Chomhairle (C‑605/13, EU:C:2015:248, mír 51).

34      I gcomhthéacs córas beart sriantach eile, leagadh amach an comhthéacs i ngníomhartha na Comhairle chun ábhar an chritéir féin a mhíniú. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh an comhthéacs sin a bheith ina pharaiméadar atá ar fáil do Chúirteanna an Aontais. Chinn an Chúirt Bhreithiúnais ansin nár lean sé ón gcritéar sin, arna léamh i bhfianaise an chomhthéacs dá dtagraítear sa bheart, go raibh ar an gComhairle nasc a chruthú idir stádas an duine gnó a bhfuil tionchar aige agus réimeas na Siria: féach breithiúnas an 9 Iúil 2020, Haswani v an Chomhairle, (C‑241/19 P, EU:C:2020:545, mír 69).

35      Féach mír 45 den bhreithiúnas atá faoi achomharc.

36      Féach, de réir analaí, breithiúnas an 9 Iúil 2020, Haswani v an Chomhairle (C‑241/19 P, EU:C:2020:545, mír 62 agus an cásdlí dá dtagraítear).

37      Féach, de réir analaí, breithiúnas an 9 Iúil 2020, Haswani v an Chomhairle (C‑241/19 P, EU:C:2020:545, mír 63 agus an cásdlí dá dtagraítear).

38      Féach breithiúnas an 28 Samhain 2013, an Chomhairle v Manufacturing Support & Procurement Kala Naft (C‑348/12 P, EU:C:2013:776, mír 72).

39      Féach breithiúnas an 1 Márta 2016, National Iranian Oil Company v an Chomhairle (C‑440/14 P, EU:C:2016:128).

40      D’fhéadfadh na deacrachtaí sin, dá ndéanfaí iad a agairt, údar a thabhairt le hathrú áirithe ar an dualgas cruthúnais atá ar an gComhairle mar gheall ar an mullach ar a bhfuil na bearta sriantacha suite, go ginearálta, agus an cuardach leanúnach ar chothromaíocht áirithe idir, ar thaobh amháin, an tsíocháin agus an tslándáil idirnáisiúnta a chaomhnú agus, ar an taobh eile, cearta agus saoirsí bunúsacha daoine agus eintiteas liostaithe a chosaint [féach breithiúnas an 18 Iúil 2013, an Coimisiún agus páirtithe eile v Kadi (C‑584/10 P, C‑593/10 P agus C‑595/10 P, EU:C:2013:518, mír 131). Maidir le hinghlacthacht athraithe ar an dualgas cruthúnais, féach Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Bot i gCásanna Anbouba v an Chomhairle (C‑605/13 P agus C‑630/13 P, EU:C:2015:2, míreanna 204 et seq.). Is díol spéise é a thabhairt faoi deara, i ndáil leis sin, gur admhaigh an t‑iarratasóir féin go raibh ‘castacht ag baint le tabhairt na fianaise’ mar gheall ar an staid sa tSiria (féach mír 204 den Tuairim sin). Thairis sin, chuir an Chúirt Bhreithiúnais an staid sin san áireamh tráth a rinne sí measúnú ar chomhlíon an Chomhairle an dualgas cruthúnais a bhí uirthi (breithiúnas an 21 Aibreán 2015, Anbouba v an Chomhairle (C‑605/13 P, EU:C:2015:248, mír 52)).

41      Féach, go háirithe, breithiúnas an 15 Samhain 2012, an Chomhairle v Bamba (C‑417/11 P, EU:C:2012:718, mír 61). Is léir ón mbreithiúnas sin gur bhain an Chúirt úsáid as an gcomhthéacs a bhain leis na bearta sriantacha i gcoinne an duine lena mbaineann, mar a léirigh an Chomhairle san iarscríbhinn a ghabhann lena hachomharc, chun a mheas an leor an ráiteas ar chúiseanna de chuid na mbeart sin (féach breithiúnas an 15 Samhain 2012, an Chomhairle v Bamba (C‑417/11 P, EU:C:2012:718, mír 62)).

42      Ar bhonn an chásdlí a eascraíonn as breithiúnas an 20 Iúil 2017, Badica agus Kardiam v an Chomhairle (T‑619/15, EU:T:2017:532).

43      Féach, breithiúnais an 28 Aibreán 2022, Yieh United Steel v an Coimisiún (C‑79/20 P, EU:C:2022:305, míreanna 52 agus 53) agus an 13 Márta 2025, Shuvalov v an Chomhairle (C‑271/24 P, EU:C:2025:180, míreanna 33 agus 34).

44      Is cosúil gur lean an Chúirt Ghinearálta, sa chiall sin, an fhaisnéis a chuir an Chomhairle ar fáil, a bhunaigh í féin, ina cosaint os comhair na Cúirte Ginearálta, na critéir a chomhfhreagraíonn do gach foras.

45      Féach mír 21 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle.

46      Féach mír 61 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle.

47      Féach mír 63 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle.

48      Féach mír 58 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle.

49      Féach mír 57 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle.

50      Féach míreanna 58 agus 59 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle.

51      Féach mír 60 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle.

52      Féach míreanna 77 agus 72 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle faoi seach.

53      Féach mír 26 den Tuairim seo. Tagraítear don chritéar maidir le ceangal a bheith ann in Airteagal 2(1), in fine, de Chinneadh Uimh. 2014/145, arna leasú.

54      Féach, chuige sin, breithiúnas an 18 Iúil 2013, an Coimisiún agus páirtithe eile v Kadi (C‑584/10 P, C‑593/10 P agus C‑595/10 P, EU:C:2013:518, mír 156).

55      Féach, i gcodarsnacht leis sin, anailís na Cúirte Ginearálta ar an bhfianaise i gcoinne RT France i mbreithiúnas an 27 Iúil 2022, RT France v an Chomhairle (T‑125/22, EU:T:2022:483, míreanna 176 go 188).

56      Féach mír 52 den bhreithiúnas in Fridman v an Chomhairle.

57      Féach mír 53 den bhreithiúnas in Fridman v an Chomhairle.

58      Breithiúnas an 30 Samhain 2016 (T‑720/14, ‘an breithiúnas in Rotenberg v an Chomhairle’, EU:T:2016:689).

59      Maíonn an t‑achomharcóir ag an bpointe seo inter alia breithiúnais an 21 Aibreán 2015, Anbouba v an Chomhairle (C‑605/13 P, EU:C:2015:248, míreanna 50 go 52), agus an 21 Aibreán 2015, Anbouba v an Chomhairle (C‑630/13 P, EU:C:2015:247, míreanna 51 go 53).

60      Féach breithiúnas an 11 Meitheamh 2024, an Coimisiún v Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488, mír 29 agus an cásdlí dá dtagraítear).

61      Féach mír 49 den bhreithiúnas atá faoi achomharc.

62      Féach mír 42 den bhreithiúnas atá faoi achomharc.

63      Féach mír 48 den bhreithiúnas atá faoi achomharc. Agus tagairt á déanamh do ‘g[h]níomhaíochtaí nó beartais’, tagann an mhír seo faoi réimse foclóireach chritéar (a) níos mó ná réimse chritéar (d), a ndearnadh anailís air, áfach.

64      Féach breithiúnas an 13 Márta 2025, Shuvalov v an Chomhairle (C‑271/24 P, EU:C:2025:180, mír 40 agus an cásdlí dá dtagraítear).

65      Féach mír 80 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle agus mír 62 den bhreithiúnas in Fridman v an Chomhairle.

66      Féach, de réir analaí, breithiúnas an 9 Iúil 2020, Haswani v an Chomhairle (C‑241/19 P, EU:C:2020:545, mír 62 agus an cásdlí dá dtagraítear).

67      Féach, de réir analaí, breithiúnas an 9 Iúil 2020, Haswani v an Chomhairle (C‑241/19 P, EU:C:2020:545, mír 63).

68      Nó mír 87 de ráiteas cosanta na Comhairle os comhair na Cúirte Ginearálta sa bhreithiúnas in Fridman v an Chomhairle.

69      Nó mír 89 de ráiteas cosanta na Comhairle os comhair na Cúirte Ginearálta sa bhreithiúnas in Fridman v an Chomhairle.

70      Nó Iarscríbhinn A.23 a ghabhann le hiarratas Fridman os comhair na Cúirte Ginearálta agus Iarscríbhinn B.6 a ghabhann le ráiteas cosanta na Comhairle os comhair na Cúirte Ginearálta in Fridman v an Chomhairle.

71      De réir líomhaintí na Comhairle: féach mír 14 d’athfhreagra na Comhairle os comhair na Cúirte Ginearálta.

72      Mar mheabhrú, thagair critéar (g) do ‘p[h]ríomhdhaoine gnó, príomhdhaoine dlítheanacha, príomheintitis nó príomhchomhlachtaí a bhfuil baint acu le hearnálacha eacnamaíocha a sholáthraíonn foinse shuntasach ioncaim do Rialtas Chónaidhm na Rúise, rialtas atá freagrach as ionghabháil na Crimé agus as díchobhsú na hÚcráine’. Sonraítear an nasc arna bhunú ag an gComhairle idir príomhdhaoine gnó agus réimeas na Rúise i gCinneadh 2025/904 ón gComhairle an 13 Bealtaine 2025 lena leasaítear Cinneadh 2014/145/CBES (IO 2025 L 904, lch. 1) (féach inter alia aithrisí 1 agus 2 den chinneadh sin).

73      Féach mír 26 den Tuairim seo.

74      Eadhon, breithiúnas an 27 Aibreán 2022, Ilunga Luyoyo v an Chomhairle (T‑108/21, EU:T:2022:253).

75      Féach, sa chaoi chéanna, breithiúnas an 1 Lúnasa 2025, Timchenko v an Chomhairle (C‑702/23 P, EU:C:2025:605, mír 27), agus Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Medina sa chás sin (C‑702/23 P, EU:C:2025:273, mír 33).

76      Cruthaíonn an tagairt do chineál gníomhach an tacaithe, i mír 81 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle, le meascadh suas mí-ámharach ós rud é gur léir ó anailís stairiúil ar chritéar (a) go raibh tagairt den sórt sin scriosta nuair a glacadh na bearta sriantacha i gcoinne Aven. Ní thagraíonn mír 63 den bhreithiúnas in Fridman v an Chomhairle do chineál gníomhach an tacaithe.

77      Féach mír 82 den bhreithiúnas in Aven v an Chomhairle agus mír 64 den bhreithiúnas in Fridman v an Chomhairle. D’fhéadfaí an easpa fanacht amach a chur san áireamh freisin tráth an chéad liostaithe.

78      Breithiúnas an 1 Lúnasa 2025, Timchenko v an Chomhairle (C‑702/23 P, EU:C:2025:605, mír 36). Thairis sin, is amhlaidh an cás freisin i réimse na gcairtéal, i gcás nach bhfuil in easpa fanacht amach poiblí ó ghnóthas ach ‘ceann amháin de na gnéithe i measc cinn eile atá le cur san áireamh chun a shuí ar lean gnóthas de bheith rannpháirteach i sárú nó, ina mhalairt de chás, ar scoir sé de bheith ag déanamh amhlaidh’ (féach breithiúnas an 17 Meán Fómhair 2015, Total Marketing Services v an Coimisiún (C‑634/13 P, EU:C:2015:614, mír 23 agus an cásdlí dá dtagraítear)).

79      Féach mír 76 den achomharc i gCás C‑440/24 P agus mír 66 den achomharc i gCás C‑441/24 P.

80      Féach, go háirithe, breithiúnas an 19 Nollaig 2018, Azarov v an Chomhairle (C‑530/17 P, EU:C:2018:1031, mír 28).

81      Is é atá i gceist agam leis sin na réamhbhreithnithe sa ráiteas ar chúiseanna, is é sin le rá, na chéad cheithre abairt.

82      Féach mír 26 den Tuairim seo.

83      Tugaim faoi deara go ndearnadh na forais atá dírithe anois ar Aven agus ar Fridman a thabhairt cothrom le dáta go mór agus a fhorlíonadh le Rialachán (AE) 2025/527 ón gComhairle an 14 Márta 2025 lena gcuirtear chun feidhme Rialachán Uimh. 269/2014 (IO 2025 L 527, lch. 1).

84      Ní fhéadfainn níos fearr a rá ná an méid a chuir Lord Leggatt in iúl le déanaí, i ndlíchóras nach ionann é agus ár gceann, ina thuairim easaontach maidir le breithiúnas Chúirt Uachtarach na Ríochta Aontaithe in Shvidler v Secretary of State for Foreign, Commonwealth and Development Affairs [2025] UKSC 30 an 29 Iúil 2025): ‘[t]he courts are failing in their duty if they simply rubber-stamp assertions made by the executive to justify invading individual liberties without subjecting those assertions to critical scrutiny’ (Aistriúchán saor: ‘[t]eipfidh ar na cúirteanna ina ndualgas mura ndéanfaidh siad ach glacadh gan cheist le dearbhuithe arna ndéanamh ag an bhfeidhmeannas chun údar a thabhairt le hionradh a dhéanamh ar shaoirsí aonair gan na dearbhuithe sin a chur faoi réir grinnscrúdú criticiúil’).