ΠΡΟΤΆΣΕΙΣ ΤΟῦ ΓΕΝΙΚΟΫ ΕΊΣΑΓΓΕΛΈΑ GERHARD REISCHL
ΠΟΫ ΑΝΑΠΤΫΧΘΗΚΑΝ ΣΤΊΣ 29 'ΙΑΝΟΥΑΡΊΟΥ 1981 ( 1 )
Κύριε πρόεδρε,
κύριοι δικαστές,
Ὁ προσφεύγων στη δίκη, ἐπί τῆς ὁποίας θά λάβω σήμερα θέση, εἰσηλθε στην υπηρεσία της Ἐπιτροπῆς ὡς έκτακτος υπάλληλος μέ βαθμό Α 3 βάσει συμβάσεως ἡ ὁποία συνάφθηκε στίς 14 Ἰουλίου 1975 γιά δύο χρόνια καί ἡ ὁποία άρχισε νά παράγει τά ἀποτελέσματα τῆς ἀπό τίς 15 Αυγούστου 1975. Ό προσφεύγων χρησιμοποιήθηκε ἀρχικά στό Κέντρο Πυρηνικῶν Ἐρευνών της Ispra ὡς προϊστάμενος τοῦ τμήματος «Διοίκηση καί Προσωπικό». Ἀπό τίς 16 Μαρτίου 1977 κατεῖχε τή θέση τοῦ προϊσταμένου τοῦ τμήματος «Διοίκηση καί Υποδομή» στό Κέντρο Πυρηνικῶν Ἐρευνών τοῦ Petten. Ή ἀρχική σύμβαση εργασίας του ἀντικαταστάθηκε στίς 26 Μαΐου 1977 ἀπό σύμβαση ἀόριστου χρόνου, πού συνάφθηκε βάσει τοῦ άρθρου 2 στοιχείο δ σέ συνδυασμό μέ τό άρθρο 8 τοῦ καθεστώτος πού εφαρμόζεται ἐπί τοῦ λοιποῦ προσωπικού. Ή τελευταία αυτή σύμβαση άρχισε νά Ισχύει τήν 1η Νοεμβρίου 1976 καί πρόβλεπε στό άρθρο 5 τή δυνατότητα καταγγελίας σύμφωνα μέ τίς διατάξεις τῶν άρθρων 47-50 τοῦ καθεστώτος πού ἐφαρμόζεται ἐπί τοῦ λοιποῦ προσωπικοῦ, ὁπότε ίσχυε καί προθεσμία καταγγελίας ἀνάλογη μέ τό χρόνο υπηρεσίας — προθεσμία ἑνός μήνα γιά κάθε χρόνο υπηρεσίας — μέ κατώτατο ὅριο τους τρεις καί ἀνώτατο τους δέκα μῆνες. Ἐπειδή ὁ δωδεκαετής γιός του, ὁ όποιος ήταν σοβαρά άρρωστος ἀπό τήν καρδιά του, έπρεπε νά ὑποστεῖ στίς ΗΠΑ εγχείρηση, λόγω τῶν ἐπιπλοκών τῆς ὁποίας πέθανε μερικούς μῆνες ἀργότερα, ὁ προσφεύγων ἀποσπάστηκε ἀπό τίς 15 Φεβρουαρίου 1978 στην αντιπροσωπεία τῆς Ἐπιτροπής στήν Οὐάσιγκτον, γιά νά τοῦ δοθεί ἡ δυνατότητα νά βρίσκεται κοντά στό γιό του. Κατά τήν περίοδο αυτή — τόν Ἀπρίλιο 1978 — έπεσε θύμα επιθέσεως, ἐνῶ βρισκόταν στό δρόμο, καί τραυματίστηκε σοβαρά ἀπό σφαῖρες περιστρόφου. Ἀπό αυτό προέκυψε μόνιμη μερική ἀναπηρία, γιά τήν ὁποία τοῦ καταβλήθηκε ἀποζημίωση κατά τό άρθρο 73 τοῦ κανονισμοῦ υπηρεσιακῆς καταστάσεως — ή ἀποζημίωση υπολογίστηκε μέ βάση συντελεστή ἀρχικά 20 ο/ο, κατόπιν 27 %.
Στίς ἀρχές Σεπτεμβρίου 1978 ὁ προσφεύγων επανήλθε στά καθήκοντά του στό Petten. Ἀφού ἤδη κατά τή διάρκεια τοῦ έτους αὐτοῦ ὁ προσφεύγων εἶχε ἀρκετά υπομνήματα, πού ἐπέκριναν τόν τρόπο ἀσκήσεως των καθηκόντων του, ὁ γενικός διευθυντής τοῦ Κοινοῦ Κέντρου Ἐρευνῶν κατάγγειλε μέ επιστολή του τῆς 1ης Φεβρουαρίου 1979 τή σύμβαση ἐργασίας τοῦ προσφεύγοντος, ή λύση τῆς όποιας ὁρίστηκε γιά τίς 15 Μαΐου 1979. Ή λύση τῆς συμβάσεως επήλθε στίς 15 Αὐγούστου 1979, ἐπειδή ή προθεσμία καταγγελίας άρχισε λόγω ἀσθενείας τοῦ προσφεύγοντος νά τρέχει ἀργότερα, σύμφωνα μέ τό άρθρο 47 παράγραφος 2 στοιχείο α τοῦ καθεστώτος πού εφαρμόζεται ἐπί τοῦ λοιποῦ προσωπικοῦ.
Κατά τῆς καταγγελίας αυτής ὁ προσφεύγων υπέβαλε ένσταση στίς 27 Ἀπριλίου 1979. Ή ένσταση αυτή ἀπορρίφθηκε μέ ἀπόφαση τῆς 17ης Όκτωβρίου 1979, ή ὁποία κοινοποιήθηκε στόν προσφεύγοντα στίς 25 Όκτωβρίου 1979.
Μετά ἀπό αυτά ὁ προσφεύγων προσέφυγε στίς 16 Ἰανουαρίου 1980 στό Δικαστήριο. Τά αιτήματα του πρός τό Δικαστήριο, ὅπως διατυπώθηκαν τελικά στην ἀπάντηση, έχουν ὡς έξῆς:
|
1. |
νά κηρυχθεί άκυρη ἡ καταγγελία πού περιέχεται στην επιστολή τοῦ γενικοῦ διευθυντή τοῦ Κοινού Κέντρου Ἐρευνών τῆς 1ης Φεβρουαρίου 1979, |
|
2. |
ὡς επικουρικό αἴτημα: νά ἀνασταλεί ἡ εκτέλεση τῆς ἀπολύσεως, μέχρις ὅτου τό Συμβούλιο τῶν υπουργών ἀποφανθεῖ ἐπί προτάσεως τῆς Ἐπιτροπής περί συμπληρώσεως τοῦ καθεστώτος πού ἐφαρμόζεται ἐπί τοῦ λοιποῦ προσωπικοῦ (ὅσον άφορᾶ τήν προστασία τῶν ἀπολυόμενων έκτακτων ὑπαλλήλων έναντι τῶν κινδύνων τῆς ἀνεργίας, τῶν ἀσθενειών καί τῆς ἀναπηρίας) ἡ τουλάχιστον μέχρις ὅτου ή κάλυψη τοῦ προσφεύγοντος έναντι τῶν κινδύνων αυτών ρυθμιστεί ἀπό τήν καθ' ἧς, πράγμα πού σημαίνει ὅτι ἡ σύμβαση τοῦ προσφεύγοντος ἀρχίζει πάλι νά ισχύει ἀπό τίς 15 Αὐγούστου 1979, |
|
3. |
ὡς ἐπικουρικότερο αίτημα: νά καταδικαστεί ἡ καθ' ἧς νά λάβει ὅλα τά ἀναγκαία μέτρα, ώστε ἡ κοινωνική προστασία τοῦ προσφεύγοντος μετά τή λήξη τῆς σχέσεως εργασίας του νά είναι ἴδια μέ τήν προστασία πού προβλέπεται γιά τους έκτακτους υπαλλήλους στην πρόταση τῆς καθ' ἧς περί τροποποιήσεως τοῦ καθεστώτος πού εφαρμόζεται ἐπί τοῦ λοιποῦ προσωπικοῦ, ἡ τουλάχιστον νά καταδικαστεί ἡ καθ' ἧς νά λάβει τά ἀναγκαία μέτρα, ώστε ἡ κοινωνική προστασία τοῦ προσφεύγοντος μετά τήν ἀνωτέρω ημερομηνία νά εἶναι ἴδια μέ τήν προστασία πού θά προβλέπεται στόν κανονισμό τοῦ Συμβουλίου πού θά εκδοθεί κατόπιν τῆς προτάσεως τῆς καθ' ἧς, |
|
4. |
ὡς τελείως επικουρικό αίτημα νά ἀναγνωριστεί ὅτι ἡ προθεσμία καταγγελίας έναντι τοῦ προσφεύγοντος ήταν δέκα μήνες καί επομένως νά καταδικαστεί ἡ καθ' ἧς νά καταβάλει στόν προσφεύγοντα ἀποζημίωση ἴση μέ τίς ἀποδοχές ἑξήμισι μηνών, καθώς καί τόκους υπερημερίας πρός 8 % τό χρόνο ἀπό τίς 15 Αυγούστου 1979, |
|
5. |
ὁπωσδήποτε πάντως: νά ἀκυρωθεί ἡ ἀπόφαση περί ἀπορρίψεως τῆς ἐνστάσεως πού ὑπέβαλε ὁ προσφεύγων στίς 27 Ἀπριλίου 1979. |
Ή Ἐπιτροπή ζητᾶ τήν ἀπόρριψη τῆς προσφυγής.
Ὡς πρός τους ισχυρισμούς τῶν διαδίκων λαμβάνω θέση ὡς έξῆς:
|
1. |
Εἶναι ἀναμφισβήτητο ὅτι ἡ σύμβαση εργασίας τοῦ προσφεύγοντος καταγγέλθηκε, επειδή ὁ προϊστάμενός του εἶχε καταλήξει στό συμπέρασμα ὅτι τά επαγγελματικά προσόντα τοῦ προσφεύγοντος δέν επαρκούσαν γιά τήν άσκηση τῶν καθηκόντων πού τοῦ εἶχαν ἀνατεθεί. Ό προσφεύγων κατ' ἀρχάς θεωρεί την κρίση αύτη ὡς εσφαλμένη. Ἐπειδή ἡ Ἐπιτροπή — πού εἶχε τό βάρος ἀποδείξεως σχετικά — δέν προσκόμισε τίς ἀνάλογες ἀποδείξεις, ἡ πράξη καταγγελίας είναι ἀνυπόστατη. Σέ καμιά περίπτωση δέν ἀρκεῖ τό κρίσιμο υπόμνημα πού συνέταξε ὁ προϊστάμενός του τόν Ἰανουάριο 1978 καί στό όποιο προφανῶς δόθηκε ιδιαίτερο βάρος. Ό ἴδιος ὁ προσφεύγων, σέ ένα ἀπαντητικό υπόμνημα τό Φεβρουάριο 1978, ἀνασκεύασε λεπτομερειακά τίς κατηγορίες πού τοῦ προσάπτονταν, χωρίς τό υπόμνημα αυτό νά ἀπορριφθεί ποτέ. Ἐπιπλέον, τό ἀνωτέρω υπόμνημα καταρτίστηκε ἕνα χρόνο πρίν ἀπό τήν καταγγελία, ἐνῶ στή συνέχεια δόθηκε στόν προσφεύγοντα ἀκόμα μιά ευκαιρία νά δείξει τίς ικανότητες του. Αυτό συνάγεται ἀπό τήν τελευταία πρόταση τοῦ υπομνήματος, πού ἔχει ὡς έξης: «Par conséquent, je vous prie avec instance de prendre la division en main et de vous occuper d'une façon efficace des problèmes réels » («κατά συνέπεια, σος παρακαλώ θερμά νά ἀναλάβετε ενεργά τή διεύθυνση τοῦ τμήματος καί νά ἀσχοληθείτε ἀποτελεσματικά μέ τά πραγματικά προβλήματα»). Ἑπομένως δέν μπορεί νά γίνει επίκληση τοῦ υπομνήματος αὐτοῦ γιά νά δικαιολογηθεί ἡ ἀπόλυση ἀντίθετα έπρεπε νά ἀποδειχτεί ὅτι οἱ υπηρεσίες τοῦ προσφεύγοντος δέν ήταν ικανοποιητικές ούτε μεταγενέστερα. Ἀπό τήν άποψη αυτή δέν ἀρκεῖ ούτε τό υπόμνημα τῆς 5ης Όκτωβρίου 1978, ἀφοῦ δέν περιέχει περαιτέρω διευκρινήσεις. Ἐξάλλου, τότε ὁ προσφεύγων εἶχε γυρίσει ἀπό τίς ΗΠΑ μόλις πρίν ἀπό ἕνα μήνα, πού δέν μπορεί νά θεωρηθεί ὡς επαρκής περίοδος δοκιμασίας. Τέλος ὁ προσφεύγων επικρίνει τό υπόμνημα τοῦ Ἰανουαρίου 1978 καί ἀπό τήν άποψη τῆς συνέπειας. Ἀν καί τοῦ προσαπτόταν έλλειψη κύρους, δέν πρέπει νά παραβλεφθεί τό γεγονός ὅτι ὁ ἴδιος ὁ προϊστάμενός του εἶχε συμβάλει σημαντικά σ᾽ αυτό, ἀγνοώντας συχνά τόν προσφεύγοντα καί ερχόμενος σέ επαφή ἀπευθείας μέ τους υφισταμένους του. Ἀν ἀφ᾽ έτερου γίνεται λόγος στό υπόμνημα γιά έλλειψη διοικητικῶν ικανοτήτων τοῦ προσφεύγοντος, πρέπει νά τεθεῖ τό ερώτημα γιατί ἡ αρμόδια γιά τους διορισμούς ἀρχή δέ φρόντισε — ὁπως θά ἀπαιτούσε τό καθήκον ἀρωγής πού εἶχε — γιά τή συμμετοχή τοῦ προσφεύγοντος σέ ἀνάλογα τμήματα επιμορφώσεως.
|
|
2. |
Ό προσφεύγων ἰσχυρίζεται επίσης — χωρίς βέβαια νά τό επαναλάβει στό δεύτερο υπόμνημα του — ὅτι θά έπρεπε, ἀφοῦ ή υπαλληλική σχέση λύθηκε λόγω επαγγελματικής ανεπάρκειας, νά ληφθεί υπόψη τό άρθρο 51 τοῦ κανονισμοῦ υπηρεσιακής καταστάσεως, τό όποιο ὁρίζει ὅτι οἱ λόγοι τῆς λύσεως πρέπει νά γνωστοποιούνται καί νά δίνεται ἡ ευκαιρία υποβολής ὁποιασδήποτε παρατηρήσεως. Ἐκτός αυτού ἡ ἀπόφαση περί καταγγελίας έπρεπε νά εκδοθεί σύμφωνα μέ τήν πειθαρχική διαδικασία πού καθορίζεται στό παράρτημα ΙΧ τοῦ κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως, συγκεκριμένα μέ παρέμβαση τοῦ πειθαρχικού συμβουλίου. Αυτό τουλάχιστον θά έπρεπε νά εἶχε γίνει, ἐπειδή τό υπηρεσιακό καθεστώς τοῦ ἄρθρου 2 στοιχείο δ τοῦ καθεστῶτος πού εφαρμόζεται ἐπί τοῦ λοιπού προσωπικοῦ ἀντικατέστησε καθεστώς πού ρυθμιζόταν ἀπό τόν κανονισμό υπηρεσιακής καταστάσεως καί επειδή οἱ έκτακτοι αυτοί υπάλληλοι ἀσκοῦν κατά μεγάλο μέρος — αυτό ἰσχύει τουλάχιστον γιά τόν προσφεύγοντα — τά ίδια καθήκοντα, ὅπως καί οἱ μόνιμοι υπάλληλοι τῆς Κοινότητας, γιά ἀόριστο χρόνο. Είμαι ἐν τούτοις τῆς γνώμης, ὅπως καί ή Ἐπιτροπή, ὅτι δέν μπορούμε νά συμφωνήσουμε μέ τόν προσφεύγοντα οὔτε καί στό σημείο αυτό καί ὅτι ἡ διαδικασία τῆς καταγγελίας δέν μπορεί νά κηρυχτεί ἐλαττωματική ούτε ἐν ὄψει τῶν διατάξεων αυτών. Ὁπωσδήποτε εἶναι ἀδιανόητη ἡ ἄμεση εφαρμογή τῶν ἀνωτέρω διατάξεων, πού σαφώς προορίζονται — ὅπως δείχνει καί τό γράμμα τους — γιά τους μόνιμους υπαλλήλους. Τό άρθρο 11 τοῦ καθεστώτος πού εφαρμόζεται ἐπό τοῦ λοιποῦ προσωπικού παραπέμπει μέν, σέ ὁρισμένα θέματα, στον κανονισμό υπηρεσιακής καταστάσεως τῶν υπαλλήλων. Τό άρθρο ὅμως 51 τοῦ κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως δέν ἀναφέρεται ἐδῶ, ὅπως δέν παραπέμπει καί τό άρθρο 49 τοῦ καθεστώτος τοῦ λοιποῦ προσωπικοῦ — σέ περίπτωση καταγγελίας γιά πειθαρχικούς λόγους — στή διαδικασία τοῦ παραρτήματος ΙΧ τοῦ κανονισμοῦ υπηρεσιακής καταστάσεως. Ἐξάλλου δέν μπορεί νά ἐξεταστεί ούτε ή περίπτωση ἀνάλογης εφαρμογής — κατ' επίκληση τῆς ἀρχής τῆς ἴσης μεταχειρίσεως. Πράγματι, δέν έχει σημασία ἄν ὁρισμένοι έκτακτοι ἡ επικουρικοί υπάλληλοι ἀσκοῦν παρόμοια καθήκοντα μέ μόνιμους υπαλλήλους. Τό κριτήριο έγκειται μάλλον στή σταθερότητα τῆς υπαλληλικής σχέσεως, πού ἰσχύει μόνο γιά τους μόνιμους υπαλλήλους καί ὄχι γιά τό λοιπό προσωπικό' ἡ διαφορετική αυτή κατάσταση επιτρέπει τή διαφορετική μεταχείριση κατά τή λήξη τῶν υπαλληλικών σχέσεων. Ὅσον άφορᾶ ὅμως τήν προκειμένη περίπτωση τό ζήτημα καί μόνο ἄν έγιναν σεβαστά τά δικαιώματα τοῦ προσφεύγοντος πρός υπεράσπιση, δηλαδή ἄν τηρήθηκε μιά ἀρχή πού έχει, σύμφωνα μέ τή νομολογία, τουλάχιστον ὅταν πρόκειται γιά βαριά προσβολή ἀτομικών συμφερόντων, γενική ἰσχύ, καί ἐδῶ δύσκολα ἀνευρίσκονται σημεία πού νά δίνουν λαβή σέ κριτική. Ήδη ἀπό τό τέλος 1977 — ἀρχές τοῦ 1978 επιστήθηκε ἡ προσοχή τοῦ προσφεύγοντος στό μή ικανοποιητικό επίπεδο τῆς ἀποδόσεως του (πρβλ. ιδίως τό υπόμνημα τοῦ Ἰανουαρίου 1978 πού εξετάσαμε ήδη λεπτομερειακά) καί τοῦ ἀπευθύνθηκαν επίσης ἀργότερα κατά τή διάρκεια τοῦ 1978 τά κρίσιμα υπομνήματα τῆς 5ης Όκτωβρίου καί τῆς 13ης Νοεμβρίου. Ἐπιπλέον ὁ προσφεύγων εἶχε τήν ευκαιρία νά εκθέσει τήν άποψη του κατά τά διάρκεια πολλών συνομιλιών μέ τούς προϊσταμένους του, ἀλλα καί σέ πολλά γραπτά υπομνήματα, γιά τά ὁποια έγινε ήδη λόγος. Εἶναι σαφές ἑπομένως ὅτι ενημερώθηκε ἀρκετά γιά τήν ἀνεπάρκεια πού τοῦ προσαπτόταν, ὅτι μπόρεσε νά υπερασπίσει τίς ἀπόψεις του καί ὅτι επομένως ἡ διαδικασία πού προηγήθηκε ἀπό τήν καταγγελία ἐξελίχτηκε κανονικά. |
|
3. |
Στόν τρίτο λόγο τῆς προσφυγής του, ὁ προσφεύγων επικαλείται τέλος ὁρισμένες γενικές ἀρχές, ὅπως τήν ἀρχή τῆς υποχρεώσεως ἀρωγής, τῆς επιείκειας καί τῆς κοινωνικής ἀσφαλίσεως, καί κάνει λόγο γιά υπηρεσιακό πταίσμα τῆς Ἐπιτροπῆς, καθώς καί γιά κατάχρηση τοῦ δικαιώματος καταγγελίας. Ό προσφεύγων πιστεύει — ἡ ἰδέα αυτή ἔχει εμφανιστεί ήδη καί σέ άλλο πλαίσιο — ὅτι ή λήξη τῆς υπαλληλικής σχέσεως λόγω υποτιθέμενης ελλείψεως διοικητικών ικανοτήτων πρέπει νά θεωρηθεί ἀπαράδεκτη, επειδή ἡ Ἐπιτροπή, παραβαίνοντας τήν υποχρέωση ἀρωγής πού είχε, παρέλειψε νά εγγράψει τόν προσφεύγοντα σέ ἕνα ειδικό τμήμα «διοικήσεως επιχειρήσεων». Ἐν πάση περιπτώσει ἡ προθεσμία καταγγελίας υπολογίστηκε πολύ σύντομη, ἀφοῦ ἀντιστοιχούσε μέ τήν ελάχιστη προθεσμία πού προβλέπεται στό άρθρο 47 τοῦ καθεστώτος γιά τό λοιπό προσωπικό. Τέλος ἡ καταγγελία μποροῦσε νά ἀσκηθεί ἡ τουλάχιστον νά καταστεί ἐνεργή μόνο μετά τή θέσπιση κάποιας ρυθμίσεως καί γιά τήν Κοινότητα πού νά εξασφαλίζει, μετά τή λήξη τῆς υπαλληλικής σχέσεως, προστασία έναντι τῶν κινδύνων τῆς ἀνεργίας, τῶν ἀσθενειών καί τῆς ἀναπηρίας. Ἡ Ἐπιτροπή πάντως ὄφειλε νά λάβει, στή συγκεκριμένη περίπτωση τοῦ προσφεύγοντος, μέτρα γιά νά τόν προστατεύσει ἀπό τους ἀνωτέρω κινδύνους.
«Ἀρθρο 28α: Ὀ πρώην έκτακτος υπάλληλος, ο όποιος μετά τή λήξη τῆς συμβάσεως του συγκεντρώνει τίς προϋποθέσεις χορηγήσεως τοῦ επιδόματος ἀνεργίας ἤ θά τίς συγκέντρωνε, ἄν δέν ήταν ἀνίκανος πρός ἐργασία, καλύπτεται έναντι τῶν κινδύνων ἀσθένειας καί τῆς μητρότητας σύμφωνα μέ τό υποχρεωτικό σύστημα κοινωνικής ἀσφαλίσεως τῆς χώρας τῆς Κοινότητας, στην ὁποία ἀποκτᾶ τήν κατοικία του. Οι παροχές πού εξασφαλίζονται εἶναι οἱ ἀκόλουθες:
Ἀν ὁ πρώην έκτακτος υπάλληλος δικαιούται τίς παροχές πού προβλέπονται στή δεύτερη περίπτωση τῆς προηγούμενης παραγράφου, οἱ παροχές αυτές χορηγοῦνται καί στά συντηρούμενα πρόσωπα. Οἱ μέθοδοι έλέγχου, καταβολής καί επιστροφής εἶναι ἀνάλογες μέ τίς μεθόδους πού καθορίζονται στό άρθρο 286 εδάφιο 2.» «Ἀρθρο 286: Γιά τήν κάλυψη τοῦ κινδύνου ἀνεργίας, ὁ πρώην έκτακτος υπάλληλος δικαιούται τίς παροχές τοῦ υποχρεωτικού συστήματος ἀσφαλίσεως έναντι ἀνεργίας στή χώρα τῆς Κοινότητας, στην ὁποία ἀποκτᾶ τήν κατοικία του. 'Υπόκειται στίς μεθόδους έλεγχου καί πληρωμής τοῦ συστήματος ἀσφαλίσεως αυτού, στό όποιο τό όργανο καταβάλλει τό ποσό τῶν παροχών πού χορηγήθηκαν στόν ενδιαφερόμενο.» Πρέπει κατ' ἀρχήν ἐδῶ νά ἀναγνωρίσουμε ὅτι ὅσα εκθέτει ὁ προσφεύγων σχετικά μέ τήν ἀποζημίωση τοῦ ἄρθρου 73 τοῦ κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως καί μέ τήν ουσία τοῦ ἐπιδόματος ἀποχωρήσεως εἶναι ὀρθά. Κατά τά λοιπά πρέπει νά διακρίνουμε τά ἀκόλουθα σημεία:
Ἀπό την άποψη αύτη, εἶναι βασικό νά ἀναγνωριστεί ὅτι ἡ καταδίκη αύτη θά ήταν δυνατή καί χωρίς ρητό αίτημα ad hoc. Κατ' ἀρχήν δηλαδή μπορεῖ νά θεωρηθεῖ ὅτι σχετικό αἴτημα περιέχεται σιωπηρά ήδη στά αιτήματα πού διατυπώθηκαν ρητά. Ἐπιπλέον πρέπει νά υπενθυμιστεί ὅτι τό Δικαστήριο επανειλημμένα τόνισε καί ἐφάρμοσε τήν ἀρχή ὅτι σέ περιπτώσεις διαφορών περιουσιακού χαρακτήρα, στίς όποιες ἀπονέμεται στό Δικαστήριο εξουσία ἀπεριόριστου έλεγχου τῆς διακριτικῆς ευχέρειας τῶν ὀργάνων, μπορεί νά χορηγηθεί ἀποζημίωση καί αυτεπαγγέλτως. Παραπέμπω σχετικά πχ. στην ἀπόφαση στην υπόθεση 23/69 (Anneliese Fiehn κατά Ἐπιτροπῆς, ἀπόφαση τῆς 9ης Ἰουλίου 1970, Slg. 1970, σ. 547, 560) ἡ στην ἀπόφαση στην υπόθεση 24/79 (Dominique Noëlle Oberthur κατά Ἐπιτροπής, ἀπόφαση τῆς 5ης Ἰουνίου 1980). Ὅσον ἀφορᾶ τό κεντρικό πρόβλημα πού μᾶς ενδιαφέρει ἐδῶ — τό ζήτημα δηλαδή ἄν ὁρισμένη κοινωνική προστασία μετά ἀπό τή λήξη μή σταθερών υπαλληλικών σχέσεων, σάν αυτή πού ἔχει κατά νοῦ ὁ προσφεύγων, πρέπει νά θεωρηθεί ὡς ἀπαραίτητος ὅρος — τά σχετικά επιχειρήματα τοῦ προσφεύγοντος δέ φαίνεται ούτε νά βοηθούν ούτε νά πείθουν Ιδιαίτερα. Αυτό ἰσχύει γιά τήν ἀναφορά του στή γενικότατη ἀρχή τῆς ἐπιείκειας, γιά τήν ὁποία δέν ἀποδείχτηκε ὅτι παίζει κανένα ρόλο, ειδικά στόν τομέα πού μᾶς ἀπασχολεί ἐδῶ. Τό ἴδιο ἰσχύει καί γιά τή γενική ἀρχή τῆς υποχρεώσεως ἀρωγής, ἡ ὁποία, ἀκόμη καί ἄν προχωρήσουμε πέρα ἀπό τή διατύπωση τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ κανονισμοῦ υπηρεσιακῆς καταστάσεως, δέν ἔχει ποτέ μέχρι τώρα στό κοινοτικό δίκαιο συνδεθεί μέ τόσο εκτεταμένες συνέπειες στόν τομέα τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως, οὔτε ἀποδείχτηκε — όσον άφορᾶ τό εθνικό δίκαιο — τέτοια ἑρμηνεία. Τό ἴδιο ἰσχύει επίσης καί γιά τήν ἀρχή τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως, ὡς προς τήν ὁποία ὁ προσφεύγων περιορίστηκε νά επικαλεστεί τό γεγονός ὅτι σ' ὅλα τά Κράτη μέλη υπάρχει κοινωνική ἀσφάλιση καί ὅτι σκοπός τῆς Κοινότητας εἶναι νά φροντίζει γιά τήν κοινωνική πρόοδο καί τήν κοινωνική προστασία, ἐνῶ θά περίμενε κανείς ὅτι θά ἀποδείκνυε — μέ μιά εμπεριστατωμένη συγκριτική παρουσίαση τῶν δικαίων — ὅτι μιά κάποια κοινωνική προστασία μετά ἀπό τή λήξη μή σταθερών εργασιακών σχέσεων ἀποτελεί γενική ἀρχή τῶν έννομων τάξεων τῶν Κρατών μελών ή τουλάχιστον τῶν πιό προοδευτικών ἀπό αυτές. Ἀν ὅμως αυτό δέ ληφθεί υπόψη καί προσπαθήσουμε νά σχηματίσουμε οἱ ἴδιοι μιά εικόνα γιά τό ζήτημα αυτό, θά διαπιστώσουμε κατ' ἀρχήν ὅτι στό εργατικό δίκαιο τῶν Κρατῶν μελών δέν ἀνευρίσκεται ή ἀρχή ὅτι ὁ εργοδότης ὀφείλει νά φροντίζει γιά τήν προστασία έναντι ἀσθενειών καί ἀναπηρίας καί πέρα ἀπό τή διάρκεια της σχέσεως ἐργασίας. Αυτό ἀποτελεί γενικά θέμα τοῦ εργαζόμενου, έκτός ἀπό τίς περιπτώσεις στίς όποιες επεμβαίνει ἡ ἀσφάλιση έναντι ἀνεργίας ἡ ἡ κοινωνική ἀρωγή. Ἐν τούτοις, κάτι άλλο φαίνεται νά ἰσχύει γιά τήν ἀσφάλιση ἔναντι τοῦ κινδύνου τῆς ἀνεργίας. Κατ' ἀρχήν μέν δέν υπάρχει καμιά γενική ἀρχή στίς εθνικές έννομες τάξεις, σύμφωνα μέ τήν ὁποία πρέπει νά ἀσφαλίζεται κατ' αυτό τόν τρόπο ὅποιος ζητά εργασία καί ὅτι πρέπει νά ενισχύεται σέ περίπτωση ἀποτυχίας τῶν προσπαθειών του. Οἱ έννομες τάξεις ὅλων τῶν Κρατών μελών ὅμως προβλέπουν — σύμφωνα μέ τόν ευρωπαϊκό κώδικα κοινωνικής ἀσφαλίσεως τῆς 16ης Ἀπριλίου 1964 — ὅτι οἱ μισθωτοί εργαζόμενοι ἀσφαλίζονται κατ' αυτό τόν τρόπο καί ὅτι σέ περίπτωση λήξεως τῆς ἐργασιακῆς σχέσεως τους ἀπολαύουν ὑπό ὁρισμένες προϋποθέσεις προστασίας, πού τους εξασφαλίζει ένα Ικανοποιητικό εἰσόδημα γιά ορισμένο διάστημα. Αυτό ἰσχύει άλλωστε καί γιά τους απασχολούμενους στίς δημόσιες υπηρεσίες, ἐφ' ὅσον δέν υπάρχει σταθερότητα στην εργασιακή σχέση. Γι' αυτούς ισχύει στά Κράτη μέλη τῆς Κοινότητας ἐν μέρει τό γενικό σύστημα ἀσφαλίσεως έναντι τῆς ἀνεργίας ἤ τμήματα του ἡ πάντως κάποιο σύστημα πού έχει διαμορφωθεί ἀναλόγως. Ἀπό τά ἀνωτέρω ὁδηγούμαστε ἀναγκαστικά στην πρόβλεψη ἀνάλογου συστήματος γιά τό λοιπό προσωπικό τῶν Κοινοτήτων, καθ' ὅσον δέν υπάρχει διάρκεια στίς εργασιακές τους σχέσεις καί καθ' ὅσον μάλιστα τά εθνικά συστήματα — ἄν εξαιρεθεί ἡ καθαρά κοινωνική ἀρωγή, ή ὁποία δέ μᾶς ἐνδιαφέρει ἐδῶ, γιατί δέν ἔχει τήν ἴδια ἀξία — λόγω τῶν Ιδιαίτερων προϋποθέσεων πού ισχύουν σχετικά (ἀπασχόληση σέ δημόσια θέση γιά ὁρισμένο χρονικό διάστημα, καταβολή εισφορῶν γιά τήν κοινωνική ἀσφάλιση ἡ ἰδιαίτερα γιά τήν ἀσφάλιση κατά τῆς ἀνεργίας) δέν καλύπτουν συνήθως τήν ἀνεργία τῶν πρώην ἔκτακτων ἡ επικουρικών υπαλλήλων των Κοινοτήτων. Τό γεγονός ὅτι δέν υπάρχει τέτοια προστασία γιά τους έκτακτους ή επικουρικούς υπαλλήλους τῶν Κοινοτήτων δέν μπορεί κατά τή γνώμη μου νά χαρακτηριστεί παρά μόνο ὡς ἀπαράδεκτο κενό. Ή κάλυψη τοῦ κενοῦ αυτού θά έπρεπε νά εἶχε γίνει τουλάχιστον ἀπό τό 1976, ὅταν οἱ συμβατικές υπαλληλικές σχέσεις επεκτάθηκαν σημαντικά καί σέ τομείς, ὅπού δέν εἶναι προφανής ἡ ἀναγκαιότητα αυτή — ὅπως στη διοίκηση. Ἀν εἶχε ἀναληφθεί κάτι τέτοιο εγκαίρως, θά εἶχε ὁπωσδήποτε καταστεί δυνατό νά βρεθεί, παρ' ὅλες τίς τεχνικές δυσκολίες, γιά τίς όποιες έγινε λόγος στην προφορική διαδικασία, μιά ικανοποιητική ρύθμιση. Τό ὅτι δέν έγινε μπορεί νά χαρακτηριστεί, ἐν ὄψει μάλιστα τοῦ επιπέδου τοῦ κοινωνικού δικαίου πού ισχύει σήμερα σέ ὅλα τά Κράτη μέλη, μόνο ὡς βαριά παράλειψη καί επομένως ὡς ὑπηρεσιακό πταίσμα τῶν ἁρμόδιων κοινοτικῶν ὀργάνων. Ἀπό τά ἀνωτέρω ἀπορρέουν τώρα οἱ ἀναγκαίες συνέπειες, μέ τή μορφή της χορηγήσεως τῶν κατάλληλων ἀποζημιώ- σεων, κατά τή ρύθμιση τῶν συγκεκριμένων περιπτώσεων πού παρουσιάζονται. Όσον άφορᾶ τόν υπολογισμό τῆς στην προκειμένη περίπτωση — ὅπως ἀκούσαμε, ὁ προσφεύγων εἶναι ἀκόμα άνεργος καί δέν εἶχε, σύμφωνα μέ τό βελγικό δίκαιο πού ισχύει στην περίπτωση του, τή δυνατότητα τῆς προαιρετικής ἀσφαλίσεως έναντι τοῦ κινδύνου τῆς ἀνεργίας — τό Δικαστήριο έχει ὁπωσδήποτε ὁρισμένη ευχέρεια εκτιμήσεως, ἡ ὁποία μπορεί νά στηριχτεί, ἄν γίνει δεκτό ὅτι μιά κοινοτική ρύθμιση θά εμπνεόταν ἀπό τίς γενικές ἀρχές τοῦ εθνικού δικαίου, σέ ὁρισμένα κριτήρια πού πρέπει νά συναχθούν ἀπό τίς ἀρχές αυτές. Εἶναι επίσης σημαντικό ἀπό τήν άποψη αύτη ὅτι ἡ χορήγηση τῶν παροχών εξαρτάται ἀπό ὁρισμένη διάρκεια τῆς ἐργασιακής σχέσεως ἡ ἀπό ὁρισμένη περίοδο ἀσφαλίσεως κατά τῆς ἀνεργίας. Τά χρονικά διαστήματα ὅμως πού πρέπει νά ληφθούν ἐδῶ υπόψη — κυμαίνονται ὡς πρός τόν ελάχιστο χρόνο εργασίας μέν ἀπό 75 μέχρι 600 ήμερες, ὡς πρός τό χρόνο κοινωνικής ἀσφαλίσεως δέ μεταξύ 26 εβδομάδων καί δύο ετών — επιτρέπουν χωρίς άλλο τή διαπίστωση ὅτι ὁ προσφεύγων δέν μπορεί νά μείνει χωρίς ἀποζημίωση μετά ἀπό τρισήμισι περίπου χρόνια υπηρεσίας στην Κοινότητα, έστω καί ἄν προηγουμένως ήταν ελεύθερος ἐπαγγελματίας. Εἶναι έξάλλου οὐσιώδες τό ὅτι οἱ έννομες τάξεις τῶν περισσότερων Κρατών μελών προβλέπουν ὅτι ὁ ἴδιος ὁ ἀσφαλισμένος καταβάλλει εισφορές, προβαίνει δηλαδή σέ δαπάνες γιά νά προστατευτεί ἀπό την ἀνεργία. Τέτοιες επιβαρύνσεις πρέπει νά ἀναμένεται ὅτι θά υπάρχουν καί στό πλαίσιο ενός μελλοντικοῦ κοινοτικοῦ συστήματος, πράγμα πού πρέπει επομένως νά ληφθεί υπόψη κατά τόν υπολογισμό της ἀποζημιώσεως. Τέλος σημασία επίσης έχει τό γεγονός ὅτι ή καταβολή τοῦ επιδόματος ἀνεργίας περιορίζεται σέ ὁρισμένα χρονικά διαστήματα — κυμαίνονται μεταξύ μισοῦ καί ἐνάμισι χρόνου, άλλα εἶναι στίς περισσότερες περιπτώσεις γύρω στον ένα χρόνο — καί ἀντιπροσωπεύει ἐν γένει ὁρισμένο ποσοστό τῶν προηγούμενων ἀποδοχῶν — στην Ὁμοσπονδιακή Δημοκρατία τῆς Γερμανίας γιά παράδειγμα 68 ο/ο τῆς προηγούμενης ἀμοιβής, στό Λουξεμβούργο 80 % τοῦ τελευταίου καθαρού μισθού μέ ὁρισμένα ἀνώτατα ὅρια, στή Δανία 90 % τοῦ τελευταίου εισοδήματος. Είναι αυτονόητο ὅτι πρέπει νά ληφθούν υπόψη καί οἱ συντελεστές αυτοί. Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω μπορεί νά θεωρηθεί ὅτι στην προκειμένη περίπτωση, στην ὁποία πρόκειται για πρώην έκτακτο υπάλληλο Α3 μέ σχετικά ψηλές ἀποδοχές, μιά ἀποζημίωση ἴση μέ τό 80 ο/ο περίπου τοῦ τελευταίου ετήσιου βασικού μισθού είναι ἡ ενδεικνυόμενη. Ἐν τούτοις διστάζω νά προτείνω ήδη ἀπό τώρα καταδίκη κατ' αυτή τήν ἔννοια. Προύποθεσή τῆς κυρίως είναι νά ήταν ὁ προσφεύγων πράγματι άνεργος μετά ἀπό τήν απόλυση του ἀπό τήν Κοινότητα. Ἀλλη προϋπόθεση εἶναι νά προσπάθησε, χωρίς ἀποτέλεσμα, νά βρεῖ άλλη εργασία στό σημείο αυτό πρέπει νά ληφθεί επίσης υπόψη τό γεγονός ὅτι πρίν ἀπό τήν ἀνάληψη καθηκόντων στην Κοινότητα ὁ προσφεύγων ἀσκούσε τό ελευθέριο επάγγελμα τοῦ συμβούλου επιχειρήσεων. Τά ζητήματα αυτά δέ διευκρινίστηκαν ἀκόμη επαρκώς στην προκειμένη διαδικασία. Τά ζητήματα αὐτά πρέπει νά διευκρινιστοῦν περισσότερο, ὁπότε ἴσως βρεθεί συμβιβαστική λύση, ἀφοῦ ἀναγνωριστεί κατ' ἀρχήν τό υπηρεσιακό πταίσμα. Γιά τό λόγο αυτό προτείνω ἡ ἀπόφαση πού θά εκδοθεί τώρα νά εἶναι ἐν μέρει ὁριστική καί ἐν μέρει προδικαστική. |
|
4. |
Κατά συνέπεια, προτείνω νά ἀναγνωριστεί ἀφ' ενός μέν ὅτι κανένα ἀπό τά αιτήματα πού διατύπωσε ὁ προσφεύγων δέν εἶναι βάσιμο, ἀφ' έτερου δέ νά ἀναγνωριστεῖ ὅτι υπάρχει πταίσμα τῆς υπηρεσίας, επειδή δέ θεσπίστηκε εγκαίρως στό κοινοτικό δίκαιο καμιά ρύθμιση γιά τήν προστασία έναντι τῶν κινδύνων της ἀνεργίας μετά ἀπό τή λήξη τῶν συμβατικών υπαλληλικῶν σχέσεων. Ἀπό τά ἀνωτέρω ὅμως μπορεί νά συναχθεί ἡ υποχρέωση καταβολῆς ἀποζημιώσεως ἴσης μέ τό 80 % τοῦ τελευταίου ετήσιου βασικοῦ μισθοῦ τοῦ προσφεύγοντος, μόνο ἄν ἀποδειχτεί ἀναμφισβήτητα ὅτι ὁ προσφεύγων ήταν άνεργος τουλάχιστον ἐπί ένα χρόνο μετά ἀπό τήν ἀπόλυση του καί ὅτι είχε προσπαθήσει χωρίς ἀποτέλεσμα νά βρει κατάλληλη εργασία. Στον προσφεύγοντα πρέπει νά ταχθεί προθεσμία, γιά νά παράσχει τίς ἀποδείξεις αυτές. Μετά ἀπό τήν προθεσμία αυτή οἱ διάδικοι πρέπει να ενημερώσουν τό Δικαστήριο σχετικά μέ τό ζήτημα σέ ποιό σημεῖο βρίσκεται ἡ διαφορά τους καί ἄν ενδεχομένως έχει επιτευχθεί συμβιβαστικός διακανονισμός. Τό Δικαστήριο μπορεί επομένως προσωρινά νά επιφυλαχθεί νά ἀποφασίσει ὡς πρός τά δικαστικά έξοδα. |
( 1 ) Μετάφραση ἀπό τά γερμανικά.