Voorlopige editie
CONCLUSIE VAN ADVOCAAT-GENERAAL
D. SPIELMANN
van 25 september 2025 (1)
Zaak C‑474/24
AR,
YT,
DI,
RN
in tegenwoordigheid van:
Österreichische Datenschutzbehörde,
Nationale Anti-Doping Agentur Austria GmbH (NADA Austria),
Österreichische Anti-Doping Rechtskommission (ÖADR)
[verzoek van het Bundesverwaltungsgericht (federale bestuursrechter in eerste aanleg, Oostenrijk) om een prejudiciële beslissing]
„ Prejudiciële verwijzing – Bescherming van persoonsgegevens – Verordening (EU) 2016/679 – Artikelen 2, 5, 6, 9 en 10 – Werkingssfeer – Begrip ‚gegevens over gezondheid’ – Begrip ‚persoonsgegevens betreffende strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten’ – Strijd tegen doping in de sport – Online publicatie van de naam van de persoon die de antidopingregels heeft overtreden, de duur van zijn uitsluiting van sportwedstrijden en de redenen voor deze uitsluiting – Belangenafweging – Evenredigheid – Artikelen 77 tot en met 79 – Rechtswegen – Effectieve rechterlijke bescherming ”
Inhoud
Inleiding
Toepasselijke bepalingen
Unierecht
Oostenrijks recht
Hoofdgeding, prejudiciële vragen en procedure bij het Hof
Analyse
Eerste vraag
Restrictieve uitlegging van de uitzondering van artikel 2, lid 2, onder a), AVG
„Antidopingactiviteiten” zijn niet vrijgesteld van de toepassing van de AVG ...
– ... ook al vallen zij onder de bevoegdheid van de lidstaten
– ... en ook al vormen zij geen economische activiteit
Conclusie met betrekking tot de eerste vraag
Tweede vraag
Ruime uitlegging van het begrip „gegevens over gezondheid”
Toepassing in het onderhavige geval
Conclusie met betrekking tot de tweede vraag
Vijfde vraag
Belang van het „strafrechtelijke” karakter van de veroordelingen en inbreuken in de zin van artikel 10 AVG
Analyse van het al dan niet „strafrechtelijke” karakter, in de zin van artikel 10 AVG, van veroordelingen en inbreuken op het gebied van antidoping
– Juridische kwalificatie van de inbreuk naar nationaal recht
– Aard van de inbreuk
– Zwaarte van de sanctie
Conclusie met betrekking tot de vijfde vraag
Zesde vraag
Derde en vierde vraag
Evenredigheid van de betreffende bekendmaking
– Opmerkingen vooraf en samenvatting van de beginselen
– Geschiktheid van de bekendmaking om de beoogde doelstellingen te verwezenlijken
– Noodzaak van de bekendmaking in het licht van de beoogde doelstellingen
– Evenredigheid in strikte zin, te weten de afweging van de betrokken belangen
Tijdstip van de afweging
Conclusie met betrekking tot de derde en de vierde vraag
Zevende vraag
Is een klacht bij de toezichthoudende autoriteit van vóór de gegevensverwerking ontvankelijk?
Wordt de klacht bij de toezichthoudende autoriteit nadien ontvankelijk?
Conclusie met betrekking tot de zevende vraag
Conclusie
Inleiding
1. Sportregelgeving bevindt zich op het snijvlak van verschillende rechtsbronnen. Dit wordt geïllustreerd door de antidopingregelgeving, die het resultaat is van een gezamenlijk normatief project van de private en de publieke sector. Met name de Wereldantidopingcode (WADC), die is aangenomen in toepassing van de statuten van het Wereldantidopingagentschap (WADA), is een privaat instrument dat de ondertekenende staten via het Internationaal Verdrag tegen doping in de sport van de Verenigde Naties(2) hebben toegezegd te zullen naleven. Deze regelgeving, ontworpen om het beleid, de regels en voorschriften van sportorganisaties en overheden inzake antidoping in de hele wereld te harmoniseren, vormt een zeer specifiek transnationaal sectoraal rechtssysteem.(3)
2. Het Hof heeft zich reeds gebogen over de verenigbaarheid van sportregelgeving met het Unierecht, met name vanuit het oogpunt van het vrij verrichten van diensten of van de mededinging.(4)
3. De onderhavige zaak biedt het Hof voor het eerst(5) de gelegenheid om bepaalde aspecten van de antidopingregelgeving te onderzoeken in het licht van de vereisten in verband met de bescherming van persoonsgegevens. Daarbij gaat het om het verzoenen van enerzijds de vereisten van ethische sportbeoefening, die in casu tot uiting zouden komen in de nominatieve online publicatie van de sancties die aan sporters worden opgelegd wanneer zij de antidopingregels overtreden, en anderzijds de bescherming van de persoonsgegevens van die sporters die voortvloeit uit verordening (EU) 2016/679(6) (hierna: „AVG”).
4. Nu de WADC wordt herzien(7), zou de draagwijdte van het te wijzen arrest verder kunnen reiken dan de grenzen van Europa.
Toepasselijke bepalingen
Unierecht
5. Artikel 16 VWEU bepaalt in lid 1 dat eenieder recht heeft op bescherming van zijn persoonsgegevens. Lid 2 bepaalt dat „[h]et Europees Parlement en de Raad [...] volgens de gewone wetgevingsprocedure de voorschriften [vaststellen] betreffende de bescherming van natuurlijke personen ten aanzien van de verwerking van persoonsgegevens door de instellingen, organen en instanties van de Unie, alsook door de lidstaten, bij de uitoefening van activiteiten die binnen het toepassingsgebied van het recht van de Unie vallen, alsmede de voorschriften betreffende het vrij verkeer van die gegevens. Op de naleving van deze voorschriften wordt toezicht uitgeoefend door onafhankelijke autoriteiten.”
6. Artikel 165 VWEU bepaalt in lid 2 dat het optreden van de Unie er met name op gericht is „de Europese dimensie van de sport te ontwikkelen, door de eerlijkheid en de openheid van sportcompetities en de samenwerking tussen de verantwoordelijke sportorganisaties te bevorderen, en door de fysieke en morele integriteit van sportlieden, met name jonge sporters, te beschermen”. Daartoe bepaalt lid 4 dat „de Raad, op voorstel van de Commissie, aanbevelingen [aanneemt]”.
7. Overweging 35 AVG bepaalt dat „[p]ersoonsgegevens over gezondheid [...] alle gegevens [dienen] te omvatten die betrekking hebben op de gezondheidstoestand van een betrokkene en die informatie geven over de lichamelijke of geestelijke gezondheidstoestand van de betrokkene in het verleden, het heden en de toekomst. Dit omvat informatie over de natuurlijke persoon die is verzameld in het kader van de registratie voor gezondheidszorgdiensten [...] aan die natuurlijke persoon; een aan een natuurlijke persoon toegekend cijfer, symbool of kenmerk dat als unieke identificatie van die natuurlijke persoon geldt voor gezondheidsdoeleinden; informatie die voortkomt uit het testen of onderzoeken van een lichaamsdeel of lichaamseigen stof, met inbegrip van genetische gegevens en biologische monsters; en informatie over bijvoorbeeld ziekte, handicap, ziekterisico, medische voorgeschiedenis, klinische behandeling of de fysiologische of biomedische staat van de betrokkene, ongeacht de bron, zoals bijvoorbeeld een arts of een andere gezondheidswerker, een ziekenhuis, een medisch hulpmiddel of een in-vitrodiagnostiek.”
8. Artikel 2 AVG, met als opschrift „Materieel toepassingsgebied”, bepaalt in lid 1 dat „[d]eze verordening [...] van toepassing [is] op de geheel of gedeeltelijk geautomatiseerde verwerking, alsmede op de verwerking van persoonsgegevens die in een bestand zijn opgenomen of die bestemd zijn om daarin te worden opgenomen”. Uit artikel 2, lid 2, onder a), AVG volgt dat die verordening niet van toepassing is op de verwerking van persoonsgegevens „in het kader van activiteiten die buiten de werkingssfeer van het Unierecht vallen”.
9. Artikel 4 AVG, met als opschrift „Definities”, bepaalt in punt 15 dat voor de toepassing van deze verordening onder „gegevens over gezondheid” wordt verstaan: „persoonsgegevens die verband houden met de fysieke of mentale gezondheid van een natuurlijke persoon, waaronder gegevens over verleende gezondheidsdiensten waarmee informatie over zijn gezondheidstoestand wordt gegeven”.
10. Artikel 5 van die verordening, met als opschrift „Beginselen inzake verwerking van persoonsgegevens”, luidt als volgt:
„1. Persoonsgegevens moeten:
a) worden verwerkt op een wijze die ten aanzien van de betrokkene rechtmatig, behoorlijk en transparant is (‚rechtmatigheid, behoorlijkheid en transparantie’);
[...]
c) toereikend zijn, ter zake dienend en beperkt tot wat noodzakelijk is voor de doeleinden waarvoor zij worden verwerkt (‚minimale gegevensverwerking’);
[...]”
11. Artikel 6 van die verordening, met als opschrift „Rechtmatigheid van de verwerking”, bepaalt het volgende:
„1. De verwerking is alleen rechtmatig indien en voor zover aan ten minste een van de onderstaande voorwaarden is voldaan:
[...]
c) de verwerking is noodzakelijk om te voldoen aan een wettelijke verplichting die op de verwerkingsverantwoordelijke rust;
[...]
e) de verwerking is noodzakelijk voor de vervulling van een taak van algemeen belang of van een taak in het kader van de uitoefening van het openbaar gezag dat aan de verwerkingsverantwoordelijke is opgedragen;
[...]
3. De rechtsgrond voor de in lid 1, punten c) en e), bedoelde verwerking moet worden vastgesteld bij:
a) Unierecht; of
b) lidstatelijk recht dat op de verwerkingsverantwoordelijke van toepassing is.
Het doel van de verwerking wordt in die rechtsgrond vastgesteld of is met betrekking tot de in lid 1, punt e), bedoelde verwerking noodzakelijk voor de vervulling van een taak van algemeen belang of voor de uitoefening van het openbaar gezag dat aan de verwerkingsverantwoordelijke is verleend. Die rechtsgrond kan specifieke bepalingen bevatten om de toepassing van de regels van deze verordening aan te passen, met inbegrip van de algemene voorwaarden inzake de rechtmatigheid van verwerking door de verwerkingsverantwoordelijke; de types verwerkte gegevens; de betrokkenen; de entiteiten waaraan en de doeleinden waarvoor de persoonsgegevens mogen worden verstrekt; de doelbinding; de opslagperioden; en de verwerkingsactiviteiten en ‑procedures, waaronder maatregelen om te zorgen voor een rechtmatige en behoorlijke verwerking, zoals die voor andere specifieke verwerkingssituaties als bedoeld in hoofdstuk IX. Het Unierecht of het lidstatelijke recht moet beantwoorden aan een doelstelling van algemeen belang en moet evenredig zijn met het nagestreefde gerechtvaardigde doel.
[...]”
12. Artikel 9, lid 1, AVG, met als opschrift „Verwerking van bijzondere categorieën van persoonsgegevens”, verbiedt met name de verwerking van persoonsgegevens over gezondheid. Uit artikel 9, lid 2, onder g), van die verordening volgt dat lid 1 niet van toepassing is indien „de verwerking [...] noodzakelijk [is] om redenen van zwaarwegend algemeen belang, op grond van Unierecht of lidstatelijk recht, waarbij de evenredigheid met het nagestreefde doel wordt gewaarborgd, de wezenlijke inhoud van het recht op bescherming van persoonsgegevens wordt geëerbiedigd en passende en specifieke maatregelen worden getroffen ter bescherming van de grondrechten en de fundamentele belangen van de betrokkene”.
13. Artikel 10 AVG, met als opschrift „Verwerking van persoonsgegevens betreffende strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten”, bepaalt dat „[p]ersoonsgegevens betreffende strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten [...] alleen [mogen] worden verwerkt onder toezicht van de overheid of indien de verwerking is toegestaan bij Unierechtelijke of lidstaatrechtelijke bepalingen die passende waarborgen voor de rechten en vrijheden van de betrokkenen bieden. Omvattende registers van strafrechtelijke veroordelingen mogen alleen worden bijgehouden onder toezicht van de overheid.”
14. Artikel 77 AVG, met als opschrift „Recht om klacht in te dienen bij een toezichthoudende autoriteit”, bepaalt in lid 1:
„Onverminderd andere mogelijkheden van administratief beroep of een voorziening in rechte, heeft iedere betrokkene het recht een klacht in te dienen bij een toezichthoudende autoriteit, met name in de lidstaat waar hij gewoonlijk verblijft, hij zijn werkplek heeft of waar de beweerde inbreuk is begaan, indien hij van mening is dat de verwerking van hem betreffende persoonsgegevens inbreuk maakt op deze verordening.”
15. Artikel 78 AVG, met als opschrift „Recht om een doeltreffende voorziening in rechte in te stellen tegen een toezichthoudende autoriteit”, bepaalt in lid 1:
„Onverminderd andere mogelijkheden van administratief of buitengerechtelijk beroep, heeft iedere natuurlijke persoon of rechtspersoon het recht om tegen een hem betreffend juridisch bindend besluit van een toezichthoudende autoriteit een doeltreffende voorziening in rechte in te stellen.”
Oostenrijks recht
16. Uit § 5, lid 5, van het Anti-Doping-Bundesgesetz 2021 (federale antidopingwet 2021) van 23 december 2020 (BGBl. I, 152/2020; hierna: „ADBG”) volgt dat de Nationale Anti-Doping Agentur Austria GmbH (onafhankelijk antidopingagentschap, Oostenrijk; hierna: „NADA”) een vennootschap van openbaar nut met beperkte aansprakelijkheid is die de functies van een onafhankelijk orgaan voor dopingcontrole vervult en verantwoordelijk is voor de verwerking van persoonsgegevens.
17. Overeenkomstig § 5, lid 6, punt 4, ADBG informeert NADA de Bundes-Sportorganisation (federale sportbond, Oostenrijk), sportorganisaties, sporters, andere personen en wedstrijdorganisatoren en stelt NADA bepaalde informatie kosteloos ter beschikking van het grote publiek, namelijk „de aan NADA ter kennis gekomen voorlopige maatregelen (bijvoorbeeld schorsingen) en uitsluitingen van sporters en andere personen en de opheffing daarvan, met vermelding van de namen van de betrokkenen, de duur en de redenen hiervoor, zonder dat daaruit bijzondere categorieën van persoonsgegevens, met name gezondheidsgegevens, van de betrokkenen kunnen worden afgeleid. In het geval van bijzonder kwetsbare personen en recreatieve sporters kan deze informatie achterwege blijven [...]”.
18. § 6, lid 2, ADBG bepaalt onder meer dat NADA de beveiliging van persoonsgegevens en bijzondere categorieën persoonsgegevens moet waarborgen, overeenkomstig de artikelen 32 tot en met 34 AVG. Deze bepaling stelt dat „[d]e noodzaak van gegevensverwerking [voortvloeit] uit de doeltreffende toepassing van de antidopingregels van de [WADC] en het bepaalde in deze federale wet, voor zover de betrokkenen zich er contractueel toe hebben verbonden de WADC na te leven”. Bovendien mogen „[b]ijzondere categorieën persoonsgegevens, met name gezondheidsgegevens, [...] alleen worden verwerkt voor zover dat absoluut noodzakelijk is op grond van de antidopingbepalingen van deze federale wet of de WADC”.
19. De Österreichische Anti-Doping Rechtskommission (juridische antidopingcommissie, Oostenrijk; hierna: „ÖADR”) is een openbare commissie, onafhankelijk van overheidsinstanties, particulieren en NADA, die overeenkomstig § 7, lid 1, ADBG „tuchtprocedures [voert] voor de bevoegde respectieve federale sportfederatie in overeenstemming met de toepasselijke antidopingregels van de betrokken internationale sportfederatie (antidopingprocedures)”.
20. Krachtens § 21, lid 3, ADBG is de ÖADR „verplicht om de Bundes-Sportorganisation [federale sportbond, Oostenrijk], sportorganisaties, sporters, andere personen, wedstrijdorganisatoren en het grote publiek uiterlijk twintig dagen nadat de beslissing onherroepelijk is geworden te informeren over opgelegde voorlopige maatregelen (zoals schorsingen) en beslissingen in antidopingprocedures, met vermelding van de naam van de betrokken persoon alsook de duur van en de redenen voor de uitsluiting, zonder dat daaruit gegevens over de gezondheid van de betrokkene kunnen worden afgeleid. In het geval van bijzonder kwetsbare personen, recreatieve sporters en personen die in belangrijke mate tot de opsporing van mogelijke overtredingen van de antidopingregels hebben bijgedragen door informatie of andere aanwijzingen te verstrekken, kan deze informatie achterwege blijven. Openbaarmaking in het geval van recreatieve sporters geschiedt om redenen van volksgezondheid indien een overtreding van de antidopingregels als bedoeld in § 1, lid 2, punten 3 en 9 tot en met 11, is vastgesteld.”
21. Uit § 23, lid 14, ADBG volgt in wezen dat dezelfde verplichtingen gelden voor de Unabhängige Schiedskommission (onafhankelijke arbitragecommissie, Oostenrijk; hierna: „USK”).
Hoofdgeding, prejudiciële vragen en procedure bij het Hof
22. In het kader van antidopingprocedures zijn tegen de sporters AR, YT, DI en RN (hierna: „verzoekers”) schorsingsbeslissingen genomen (voor een bepaalde periode of levenslang, afhankelijk van het geval), hetzij door de ÖADR, die bevoegd is om antidopingprocedures te voeren, hetzij door de USK, die bevoegd is om de beslissingen van de ÖADR te herzien.
23. Krachtens de Oostenrijkse antidopingwetgeving worden schorsingen waartoe de ÖADR of USK hebben besloten door NADA bekendgemaakt via een lijst op zijn website. Deze lijst bevat, voor de duur van de schorsing, de voor‑ en achternaam van de betrokken sporter, de beoefende sport, de gepleegde overtreding van antidopingregels, de opgelegde sanctie en de aanvang en het einde van de sanctie. De ÖADR maakt deze gegevens ook bekend in een persbericht op de eigen website, samen met de eventueel betrokken verboden stoffen.
24. Op 14 en 15 oktober 2021 hebben verzoekers de ÖADR en NADA verzocht om de vermelding van hun respectieve namen en sportdisciplines te verwijderen. De ÖADR en NADA hebben geen gehoor gegeven aan die verzoeken.
25. Op 22 oktober 2021 hebben verzoekers bij de Österreichische Datenschutzbehörde (Oostenrijkse gegevensbeschermingsautoriteit; hierna: „Oostenrijkse gegevensbeschermingsautoriteit”) een klacht ingediend op grond van artikel 77, lid 1, AVG strekkende tot vaststelling van een schending van het recht op gegevenswissing en gegevensbeperking en tot het gelasten van de ÖADR en NADA om de vermelding van hun namen en de beoefende sporten op die websites te verwijderen. Zij hebben ook aangevoerd dat het om een bijzondere categorie persoonsgegevens gaat en om de verwerking van persoonsgegevens betreffende strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten in de zin van respectievelijk artikel 9 en artikel 10 AVG. De ongedifferentieerde publicatieregeling waarin het Oostenrijkse recht voorziet, is volgens hen onverenigbaar met artikel 6, lid 3, AVG en is noodzakelijk noch evenredig.
26. Op 26 november 2021 heeft de Oostenrijkse gegevensbeschermingsautoriteit die klacht ongegrond verklaard. Wat in het bijzonder YT betreft, werd haar klacht afgewezen wegens gebrek aan procesbelang, op grond dat haar gegevens nog niet waren gepubliceerd.
27. Verzoekers hebben vervolgens op grond van artikel 78, lid 1, AVG beroep ingesteld bij het Bundesverwaltungsgericht (federale bestuursrechter in eerste aanleg, Oostenrijk), de verwijzende rechter. In dat verband heeft NADA, de eerste verweerder in het hoofdgeding, aangevoerd dat de bekendmaking van de persoonsgegevens op zijn website in de zin van artikel 6, lid 1, onder c) en e), AVG noodzakelijk was om te voldoen aan een wettelijke verplichting en om een taak van algemeen belang te vervullen.
28. De verwijzende rechter heeft de behandeling van het hoofdgeding geschorst omdat de USK een verzoek om een prejudiciële beslissing had ingediend in de zaak NADA e.a.(8). Nadat dat verzoek bij arrest van 7 mei 2024 niet-ontvankelijk was verklaard(9), werd de nationale procedure voor de verwijzende rechter hervat.
29. Tegen deze achtergrond heeft het Bundesverwaltungsgericht de behandeling van de zaak geschorst en het Hof verzocht om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:
„1) Vallen verwerkingen van gegevens van personen, waardoor hun naam, de beoefende sport, de gepleegde overtreding van antidopingregels, de [opgelegde] sanctie alsmede de aanvang en het einde daarvan bekend worden gemaakt in de vorm van een vermelding in een tabel op het algemeen toegankelijke deel van de website op https://www.nada.at/de/recht/suspendierungen-sperren van [NADA], alsmede in algemeen toegankelijke persmededelingen van de [ÖADR] op https://www.oeadr.at, binnen het toepassingsgebied van het recht van de Unie in de zin van artikel 16, lid 2, eerste volzin, VWEU, zodat de [AVG] op een dergelijke verwerking van persoonsgegevens toepasselijk is?
Indien de eerste prejudiciële vraag bevestigend wordt beantwoord:
2) Is de informatie dat een bepaalde persoon een bepaalde overtreding van de antidopingregels heeft begaan en wegens deze overtreding is uitgesloten van deelname aan (nationale en internationale) wedstrijden een ‚gegeven over gezondheid’ in de zin van artikel 9 AVG?
3) Staat de AVG – met name gelet op artikel 6, lid 3, tweede alinea, ervan – in de weg aan een nationale regeling die voorziet in de bekendmaking van de naam van de door de beslissing van de ÖADR of de onafhankelijke arbitragecommissie geraakte personen, de duur van de schorsing en de redenen daarvoor, zonder dat daaruit gezondheidsgegevens van de betrokkene kunnen worden afgeleid? Speelt het daarbij een rol dat bekendmaking van deze informatie aan het grote publiek volgens de nationale regeling alleen achterwege kan blijven wanneer het bij de betrokkenen gaat om een recreatieve sporter, een minderjarige of een persoon die door informatie of andere aanwijzingen te verstrekken in belangrijke mate tot de opsporing van mogelijke overtredingen van de antidopingregels heeft bijgedragen?
4) Vereist de AVG – met name gelet op de beginselen van artikel 5, lid 1, onder a) en c), AVG – dat vóór de bekendmaking in elk geval een afweging wordt gemaakt tussen de persoonlijke belangen van de betrokkenen die door een bekendmaking worden geraakt enerzijds en het belang van het grote publiek bij de informatie betreffende de door een sporter gepleegde overtreding van de antidopingregels anderzijds?
5) Vormt de informatie dat een bepaalde persoon een bepaalde overtreding van de antidopingregels heeft begaan en op grond daarvan is uitgesloten van deelname aan (nationale en internationale) wedstrijden, een verwerking van persoonsgegevens betreffende strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten in de zin van artikel 10 AVG?
6) Indien de vijfde prejudiciële vraag bevestigend wordt beantwoord:
Moeten de activiteiten respectievelijk besluiten van de overheid waaraan overeenkomstig artikel 10 AVG het toezicht op de verwerking van persoonsgegevens betreffende strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten of daarmee verband houdende veiligheidsmaatregelen is opgedragen, door een rechter kunnen worden getoetst?
7) Is een klacht overeenkomstig artikel 77 AVG betreffende een aangevoerde inbreuk in het licht van artikel 17 AVG, waarbij er op het tijdstip van de indiening van de klacht bij de toezichthoudende autoriteit en van het besluit door de toezichthoudende autoriteit nog geen sprake was van verwerking van persoonsgegevens van de betrokkene maar de verwerking in de loop van de procedure voor de rechter in tweede aanleg heeft plaatsgevonden, ontvankelijk respectievelijk wordt deze nadien ontvankelijk wanneer er reeds bij de indiening van de klacht concrete aanwijzingen bestaan dat een verwerking van persoonsgegevens door de verwerkingsverantwoordelijke op handen is dan wel in de nabije toekomst zal plaatsvinden?”
30. Verzoekers in het hoofdgeding, NADA, de Oostenrijkse gegevensbeschermingsautoriteit, de Commissie en de Oostenrijkse, Letse, Nederlandse, Poolse en Finse regering hebben schriftelijke opmerkingen ingediend. Verzoekers in het hoofdgeding, NADA, de Commissie en de Oostenrijkse, Letse en Finse regering hebben eveneens mondelinge opmerkingen gemaakt tijdens de openbare terechtzitting van 13 mei 2025.
Analyse
31. Na onderzoek van de eerste prejudiciële vraag over de toepasselijkheid van de AVG, zal ik de tweede, de vijfde en de zesde vraag behandelen, die betrekking hebben op bepaalde specifieke gegevens, voordat ik inga op de vraag over het evenredigheidsbeginsel (derde en vierde prejudiciële vraag). Tot slot zal ik de zevende vraag onderzoeken, die meer procedureel van aard is.
Eerste vraag
32. Met zijn eerste vraag wenst de verwijzende rechter in essentie te vernemen of de uitvoering van de antidopingwetgeving al dan niet een „activiteit” vormt die binnen het „toepassingsgebied van het recht van de Unie” valt in de zin van artikel 16, lid 2, eerste volzin, VWEU.
33. Het antwoord op deze vraag is van groot belang, aangezien de AVG, indien dit niet het geval is, niet van toepassing zou zijn op het hoofdgeding. Artikel 2, lid 2, onder a), AVG, dat is vastgesteld op basis van artikel 16 VWEU, sluit de verwerking van persoonsgegevens in het kader van activiteiten „die buiten de werkingssfeer van het Unierecht vallen” immers uit van haar werkingssfeer.
34. Vooraf wil ik erop wijzen dat de in artikel 2, lid 2, onder d), AVG bedoelde uitzondering, ook al wordt deze niet vermeld door de verwijzende rechter, bepaalt dat die verordening niet van toepassing is op de verwerking van persoonsgegevens „door de bevoegde autoriteiten met het oog op de voorkoming, het onderzoek, de opsporing en de vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van straffen”. Deze uitzondering wordt verklaard door het feit dat de verwerking van persoonsgegevens voor dergelijke doeleinden door de „bevoegde autoriteiten” wordt geregeld door een specifiekere Uniehandeling, namelijk richtlijn (EU) 2016/680(10), die op dezelfde dag als de AVG is vastgesteld. In dit stadium kan niet worden uitgesloten dat in het onderhavige geval aan het materiële criterium van deze uitzondering wordt voldaan. De vraag of de verwerking van de betrokken gegevens in het onderhavige geval wordt uitgevoerd voor de in artikel 2, lid 2, onder d), AVG bedoelde doeleinden, brengt ons namelijk tot het voorwerp van de vijfde prejudiciële vraag (met betrekking tot artikel 10 AVG), betreffende het al dan niet strafrechtelijke karakter van de veroordelingen en strafbare feiten die het voorwerp uitmaken van de betrokken gegevensverwerking. Het organieke criterium voor de uitzondering in artikel 2, lid 2, onder d), AVG werd echter niet aan de orde gesteld: vormen NADA en de ÖADR „bevoegde autoriteiten” in de zin van artikel 3, lid 7, van richtlijn 2016/680? Zo nee, dan is de AVG van toepassing, wat mijn werkhypothese zal zijn voor de rest van de analyse. Als dat daarentegen wel het geval is, en ervan uitgaande dat ook aan het materiële criterium is voldaan, rijst de vraag of richtlijn 2016/680 van toepassing is in plaats van de AVG, hetgeen de verwijzende rechter dient na te gaan.
35. Dat gezegd hebbende, stel ik vast dat in casu niet wordt betwist dat de betrokken verwerking van persoonsgegevens door de Oostenrijkse antidopingautoriteiten – bestaande in de publicatie op het internet van de namen van de betrokken sporters, de beoefende sportdiscipline, de gepleegde overtreding van antidopingregels, de opgelegde sanctie en de aanvang en het einde van die sanctie – overeenstemt met het soort verwerking waarop de AVG krachtens artikel 2, lid 1, ervan van toepassing is, namelijk een geheel of gedeeltelijk geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens.(11)
36. De meer omstreden vraag is of deze verwerking binnen de werkingssfeer van de uitzondering van artikel 2, lid 2, onder a), AVG valt.
37. In het kader van mijn analyse zal ik eerst herinneren aan het beginsel dat de uitzondering van artikel 2, lid 2, onder a), AVG restrictief moet worden uitgelegd, en daar vervolgens de gevolgen uit trekken voor antidopingactiviteiten in het licht van de argumenten van NADA.
Restrictieve uitlegging van de uitzondering van artikel 2, lid 2, onder a), AVG
38. Volgens vaste rechtspraak moet de uitzondering van artikel 2, lid 2, onder a), AVG restrictief worden uitgelegd, aangezien zij de door de AVG vastgestelde regeling voor de bescherming van persoonsgegevens buiten toepassing laat en dus afwijkt van de beschermingsdoelstelling ervan.(12)
39. Zoals in wezen aangegeven in de overwegingen 6 tot en met 12 van de AVG, vereisen snelle technologische ontwikkelingen, globalisering en de mate waarin persoonsgegevens worden verzameld en gedeeld namelijk een krachtig en coherent kader voor gegevensbescherming in de Unie, dat een hoog niveau van bescherming van de rechten en vrijheden van natuurlijke personen op het vlak van de verwerking van deze gegevens garandeert dat in alle lidstaten gelijkwaardig is en dat wordt ondersteund door strenge handhaving, zodat het vertrouwen ontstaat dat nodig is om de digitale economie zich in de hele interne markt te laten ontwikkelen.
40. Vanuit dat oogpunt is de materiële werkingssfeer van de AVG, zoals vastgelegd in artikel 2 ervan, dus noodzakelijkerwijs ruim en zijn de uitzonderingen waarin de AVG voorziet onderworpen aan een strikte uitlegging. Het Hof heeft aldus geoordeeld dat artikel 2, lid 2, onder a), AVG, gelezen in het licht van overweging 16 ervan, alleen gericht is op de uitsluiting van de verwerking van persoonsgegevens in het kader van activiteiten die ertoe strekken de nationale veiligheid te beschermen of in het kader van activiteiten die in dezelfde categorie kunnen worden ondergebracht.
41. Tot activiteiten ter bescherming van de nationale veiligheid behoren met name activiteiten die tot doel hebben de essentiële functies van de staat en de fundamentele belangen van de samenleving te beschermen.(13)
42. Daarentegen zijn het niet de personen als zodanig die van de toepassing van de AVG zijn vrijgesteld, maar alleen hun betrokken activiteiten.(14) Het enkele feit dat het een specifieke activiteit van de staat of een overheidsdienst betreft, volstaat niet opdat deze uitzondering automatisch op die activiteit van toepassing zou zijn.(15) Het is evenmin voldoende dat de auteur van de verwerking activiteiten verricht die verband houden met de nationale veiligheid, aangezien alleen de bij de betreffende verwerking betrokken activiteit relevant is.(16) Het is evenmin voldoende dat, in het kader van een doorgifte van gegevens voor commerciële doeleinden van een lidstaat naar een derde land, de betrokken gegevens tijdens of na die doorgifte door de autoriteiten van het betrokken derde land kunnen worden verwerkt ten behoeve van de openbare veiligheid, defensie en de veiligheid van de staat.(17)
43. In casu bepaalt § 1, lid 1, ADBG, zoals de Oostenrijkse regering heeft aangevoerd, dat „doping, omdat het de sportieve prestaties beïnvloedt, in strijd is met het beginsel van eerlijkheid in sportwedstrijden en met de werkelijke intrinsieke waarde van sport (fair play), en bovendien risico’s voor de gezondheid inhoudt”.
44. Bijgevolg kan niet worden volgehouden dat de bekendmaking van persoonsgegevens door NADA en de ÖADR een verwerking van gegevens vormt in het kader van een activiteit, in dit geval de strijd tegen doping, die verband houdt met de nationale veiligheid of kan worden ondergebracht in die in artikel 2, lid 2, onder a), AVG bedoelde categorie.
45. Daarom moet tot de conclusie worden gekomen dat de uitzondering op basis van die bepaling van de AVG niet van toepassing is op de in casu aan de orde zijnde gegevensverwerking.
46. De argumenten van NADA, die zijn gebaseerd op het feit dat antidopingactiviteiten onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen en op het feit dat die activiteiten geen economische activiteit vormen, kunnen deze vaststelling niet ontkrachten, zoals ik nu zal trachten aan te tonen.
„Antidopingactiviteiten” zijn niet vrijgesteld van de toepassing van de AVG ...
– ... ook al vallen zij onder de bevoegdheid van de lidstaten
47. Ten eerste betoogt NADA dat het antidopingbeleid een gebied is dat op grond van de in het Unierecht neergelegde bevoegdheidsverdeling tot de bevoegdheid van de lidstaten blijft behoren, niettegenstaande de ondersteunende bevoegdheid op sportgebied waarin artikel 165 VWEU voorziet.
48. Het feit dat de verwerking van persoonsgegevens plaatsvindt in het kader van een activiteit die onder de bevoegdheid van de lidstaten valt, is op zich echter niet relevant om deze verwerking op grond van artikel 2, lid 2, onder a), AVG uit te sluiten van de werkingssfeer van die verordening, aangezien die verwerking niet valt onder een activiteit ter bescherming van de nationale veiligheid of een activiteit die in diezelfde categorie kan worden ondergebracht.(18)
49. Het uitsluiten van de werkingssfeer van de AVG van een verwerking die wordt uitgevoerd in het kader van een activiteit, enkel op grond van het feit dat die activiteit onder de bevoegdheid van de lidstaten valt, zou naar mijn mening in strijd zijn met zowel de tekst als de context en de doelstellingen van die verordening.
50. Wanneer in de tekst van artikel 2, lid 2, onder a), AVG wordt verwezen naar het begrip „activiteiten die buiten de werkingssfeer van het Unierecht vallen” wordt namelijk niet gedoeld op een bevoegdheidslogica, maar op een materiële logica voor de afbakening van de werkingssfeer door de wetgever, in de AVG zelf, waarin artikel 16, lid 2, VWEU voorziet. Deze bepaling vormt en delegeert aan de Unie een wetgevende bevoegdheid voor de bescherming en het vrije verkeer van persoonsgegevens en stelt daartoe een specifieke werkingssfeer vast.(19) Bovendien gaat het begrip „toepassingsgebied van het recht van de Unie” in de specifieke context van de bescherming van persoonsgegevens, met name gelet op het autonome karakter van vraagstukken inzake de verwerking van persoonsgegevens, die een eigen en specifiek wetgevend optreden hebben vereist, verder dan de gevallen van „het recht van de Unie ten uitvoer brengen” in de zin van artikel 51 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”).(20) Ten slotte heeft „het recht van de Unie invloed op vele gebieden die onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen”.(21) Dit geldt in het bijzonder voor de AVG, waarvan de werkingssfeer, die sectoroverschrijdend is, noodzakelijkerwijs breed is gezien de doelstellingen ervan, zoals uiteengezet in punt 39 van de onderhavige conclusie.
51. Bijgevolg kan, zelfs als „antidopingactiviteiten” niet worden geregeld door een handeling van Unierecht en onder de bevoegdheid van de lidstaten vallen, daaruit niet worden afgeleid dat de verwerking die in het kader van die antidopingactiviteiten wordt verricht, niet valt binnen de „werkingssfeer van het Unierecht” in de zin van artikel 2, lid 2, onder a), AVG, zoals uitgelegd door het Hof in de specifieke context van de AVG.
52. Bovendien is sport sinds het Verdrag van Lissabon een ondersteunende bevoegdheid van de Unie.(22) Zo bepaalt artikel 165, lid 2, VWEU dat „[h]et optreden van de Unie [...] erop gericht [is] [...] de Europese dimensie van de sport te ontwikkelen, door de eerlijkheid en de openheid van sportcompetities en de samenwerking tussen de verantwoordelijke sportorganisaties te bevorderen, en door de fysieke en morele integriteit van sportlieden, met name jonge sporters, te beschermen”. Deze termen verwijzen met name naar antidopingbeleid. Die ondersteunende bevoegdheid geeft de Unie weliswaar niet de bevoegdheid om sportwetgeving uit te vaardigen, maar ook al is de activiteit van de Unie niet regelgevend, zij bestaat wel en stelt haar in staat om rechtshandelingen vast te stellen teneinde overeenkomstig artikel 6 VWEU het optreden van de lidstaten te ondersteunen, te coördineren of aan te vullen.(23) Bijgevolg betekent het „sportieve” karakter van de antidopingregels niet dat de uitvoering ervan kan worden beschouwd als een activiteit die buiten de werkingssfeer van het Unierecht valt in de zin van artikel 2, lid 2, onder a), AVG.
– ... en ook al vormen zij geen economische activiteit
53. Ten tweede betoogt NADA dat sportbeoefening slechts binnen de werkingssfeer van het Unierecht valt voor zover het een economische activiteit vormt. De betrokken antidopingregels zijn gebaseerd op zuiver sportieve overwegingen, zodat de verwerking van de betrokken gegevens in casu geen verband houdt met een economische activiteit en derhalve niet binnen de werkingssfeer van het Unierecht valt.
54. Dit argument, gebaseerd op de vermeende „scheidbaarheid” van de antidopingregels, overtuigt mij evenmin.
55. De verklaring dat „sportbeoefening slechts onder het Gemeenschapsrecht valt in zoverre zij een economische activiteit in de zin van artikel 2 van het [EG‑Verdrag] vormt”, voert ons immers terug naar het arrest van 12 december 1974, Walrave en Koch(24). Sindsdien heeft de Unie haar bevoegdheid op het gebied van gegevensbescherming echter uitgeoefend op basis van artikel 16 VWEU. De lidstaten wilden de Uniewetgeving inzake de bescherming van persoonsgegevens dus ook toepassen op niet-economische gebieden, zoals blijkt uit de tekst, de context en de doelstellingen van de AVG.
56. Om te beginnen bepaalt de tekst van artikel 2, lid 2, onder a), AVG de materiële werkingssfeer van die verordening door te verwijzen naar het begrip „activiteiten” en niet naar „economische activiteiten” die binnen of buiten de werkingssfeer van het Unierecht vallen.
57. Vervolgens wordt deze tekstuele benadering bevestigd door de context van de AVG, en met name door de bepalingen over de doorgifte van persoonsgegevens aan derde landen of internationale organisaties (hoofdstuk V AVG). Als niet aan de voorwaarden voor een dergelijke doorgifte wordt voldaan, kan doorgifte namelijk toch worden toegestaan op grond van afwijkingen in het geval van specifieke situaties, die zijn opgenomen in artikel 49 AVG. Overweging 112 van de AVG vermeldt echter uitdrukkelijk dat de afwijkingen voor deze specifieke situaties „met name [dienen] te gelden voor gegevensdoorgiften die nodig zijn op grond van gewichtige redenen van algemeen belang, zoals internationale gegevensuitwisselingen [...] met het oog op de terugdringing en/of uitbanning van doping in de sport”. Zoals de Finse regering heeft opgemerkt, blijkt uit deze overweging dat de Uniewetgever niet van mening was dat het verwerken van persoonsgegevens voor dopingcontroledoeleinden, hoewel dit betrekking heeft op een niet-economische activiteit, buiten de werkingssfeer van die verordening viel.
58. Tot slot lijkt het criterium op basis van een economische activiteit die verband houdt met het Unierecht mij evenmin relevant in het licht van de met de AVG nagestreefde doelstellingen. Een dergelijk criterium zou namelijk betekenen dat de werkingssfeer van de AVG van geval tot geval moet worden bepaald, afhankelijk van de vraag of de gegevensverwerking in kwestie al dan niet verband houdt met specifieke Unierechtelijke bepalingen of met de vrijheden die de interne markt beheersen. Een dergelijke benadering, die zou variëren naargelang de concrete situatie, zou het risico inhouden dat de grenzen van de werkingssfeer van de verordening onzeker en vaag worden(25), hetgeen in strijd is met de voornaamste doelstellingen ervan, namelijk het waarborgen van een coherente en homogene toepassing van de beschermingsregels in de gehele Unie en het opheffen van belemmeringen voor het verkeer van persoonsgegevens binnen de Unie.
59. Overigens wens ik daaraan toe te voegen dat, in ieder geval voor professionele sporters, niet kan worden uitgesloten dat er sprake is van een verband tussen de antidopingregelgeving en hun beroepsactiviteit, en dus van een economisch aanknopingspunt met, met name, het vrije verkeer en het vrij verrichten van diensten in het bijzonder.(26) De opgelopen sancties kunnen namelijk aanzienlijke economische gevolgen hebben voor sporters, vanwege hun – soms levenslange – schorsing. Als voor het omlijnen van de werkingssfeer van de AVG zou worden uitgegaan van het bestaan van een dergelijk economisch aanknopingspunt, dan zou dat tot het onbevredigende resultaat leiden dat de AVG bijvoorbeeld wel van toepassing zou kunnen zijn op professionele sporters, maar niet op recreatieve sporters.(27) Een dergelijk verschil in behandeling, afhankelijk van de vraag of de activiteit al dan niet als economisch wordt beschouwd, is niet in overeenstemming met de AVG en haar doelstellingen op het gebied van de bescherming van persoonsgegevens.
Conclusie met betrekking tot de eerste vraag
60. In het licht van het voorgaande geef ik het Hof in overweging om op de eerste vraag te antwoorden dat artikel 16, lid 2, eerste volzin, VWEU en artikel 2, lid 2, onder a), AVG aldus moeten worden uitgelegd dat de verwerking van persoonsgegevens die krachtens de nationale antidopingregels bestaat in de publicatie van de namen van de betrokken sporters, de beoefende sportdiscipline, de gepleegde overtreding van de antidopingregels, de opgelegde sanctie en de aanvang en het einde van die sanctie, niet kan worden geacht te zijn verricht in het kader van „activiteiten die buiten de werkingssfeer van het Unierecht vallen” in de zin van artikel 2, lid 2, onder a), AVG.
Tweede vraag
61. Met zijn tweede vraag wenst de verwijzende rechter te vernemen of de publicatie van de betrokken persoonsgegevens betrekking heeft op „gegevens over gezondheid” in de zin van artikel 9 AVG.
Ruime uitlegging van het begrip „gegevens over gezondheid”
62. De in deze vraag aan de orde zijnde kwestie is dat artikel 9 AVG voorziet in een bijzonder beschermende wettelijke regeling voor categorieën van persoonsgegevens die als „gevoelig” worden aangeduid, waartoe ook „gegevens over gezondheid” (of „gezondheidsgegevens”) behoren. Deze gegevens, die worden beschouwd als essentieel voor de privacy van mensen, vereisen als zodanig een hoge mate van bescherming vanwege de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, het beroepsgeheim en de wetgeving inzake de bescherming van persoonsgegevens.(28) De verwerking ervan is daarom verboden op grond van artikel 9, lid 1, AVG, tenzij een van de afwijkingen van lid 2 van toepassing is. Dit wordt weerspiegeld in overweging 51 AVG, betreffende gevoelige gegevens, volgens welke deze specifieke bescherming gerechtvaardigd is „aangezien de context van de verwerking ervan significante risico’s kan meebrengen voor de grondrechten en de fundamentele vrijheden”. Volgens overweging 54 AVG mogen gegevens die om redenen van algemeen belang worden verwerkt, niet „door derden zoals werkgevers, of verzekeringsmaatschappijen en banken voor andere doeleinden” worden verwerkt.(29) De noodzaak van gegevensbescherming is bovendien toegenomen door de informatisering van zorgstructuren en de digitalisering van gegevensdragers en gegevensstromen.(30)
63. Daaraan moet worden toegevoegd dat het in artikel 9, lid 1, AVG neergelegde verbod op de verwerking van gezondheidsgegevens losstaat van de vraag of de informatie die bij de betrokken verwerking aan het licht komt al dan niet juist is en of de verwerkingsverantwoordelijke het doel nastreeft om informatie te verkrijgen die onder een van de in die bepaling bedoelde bijzondere categorieën valt.(31) Hieruit moet worden afgeleid dat het doel van de verwerkingsverantwoordelijke, en met name het feit dat de verwerking noodzakelijk is op grond van een wettelijke verplichting of in het algemeen belang, weliswaar een relevant element vormt in het kader van de mogelijke toepassing van een van de in artikel 9, lid 2, AVG genoemde tien afwijkingen, maar geen element is waarmee rekening moet worden gehouden in het stadium van de kwalificatie als „gezondheidsgegevens”(32).
64. Overeenkomstig artikel 4, punt 15, AVG, gelezen in samenhang met overweging 35 van die verordening, omvatten dergelijke gegevens alle persoonsgegevens die verband houden met de fysieke of mentale gezondheid van een natuurlijke persoon en waarmee informatie wordt gegeven over zijn gezondheidstoestand(33) in het verleden, het heden en de toekomst.
65. Het Hof heeft reeds geoordeeld dat, gelet op het doel van de AVG, het begrip „gegevens over gezondheid” in artikel 9, lid 1, van die verordening ruim moet worden uitgelegd.(34) Op grond van de contextuele en teleologische uitlegging van artikel 4, punt 15, en artikel 9 AVG is het, om als gegevens over gezondheid te worden aangemerkt, voldoende dat de betrokken gegevens, zelfs indirect, door het leggen van beredeneerde verbanden of door deductie informatie over de gezondheidstoestand van de betrokkene kunnen onthullen.(35)
66. In die context heb ik de indruk dat er in grote lijnen twee categorieën gezondheidsgegevens kunnen worden onderscheiden.
67. Ten eerste kunnen gegevens die in een medische context worden gegenereerd naar mijn mening „naar hun aard”(36) worden beschouwd als „objectieve”(37) gezondheidsgegevens, die, zoals uiteengezet in overweging 35 AVG, informatie bieden over bijvoorbeeld een lichamelijke of geestelijke ziekte, een handicap, een ziekterisico, een medische voorgeschiedenis of een klinische behandeling. Deze gegevens staan doorgaans in het medisch dossier van de betrokkene.(38) Ook gegevens die weliswaar niet medisch zijn, maar worden verzameld om in het medisch dossier te worden opgenomen, zoals administratieve gegevens die in dat dossier moeten worden opgenomen, vallen in dit verband overeenkomstig overweging 35 AVG onder „gezondheidsgegevens”. Het gaat hierbij om gegevens die geacht worden verband te houden met de gezondheid en waarmee informatie over de gezondheidstoestand van de betrokkene wordt gegeven.
68. In dat verband is het begrip „ziekterisico”, zoals vermeld in overweging 35 AVG, zonder meer van belang. Zoals blijkt uit de werkzaamheden van de werkgroep „Artikel 29”, gaat het hier ook om gegevens over de mogelijke toekomstige gezondheidstoestand van een betrokkene. Er wordt dus rekening gehouden met het „wetenschappelijk bewezen of algemeen aanvaarde” toekomstige ziekterisico, waarbij als voorbeelden overmatig alcohol‑ of tabaksgebruik en drugsgebruik worden genoemd.(39)
69. Ten tweede kan een gegeven, buiten de medische context, betrekking hebben op de gezondheid, met name indien het gegeven in kwestie, zelfs indirect, informatie kan onthullen over de vroegere, huidige of toekomstige lichamelijke of geestelijke gezondheidstoestand van een natuurlijke persoon.(40) Dit is de „grijze zone”(41) van het begrip „gezondheidsgegevens”, die de vraag oproept in hoeverre het indirecte verband met de gezondheid ertoe kan leiden dat gegevens als zodanig worden aangemerkt. Het doorslaggevende element is hier of het mogelijk is om op basis van de betrokken gegevens conclusies te trekken over de gezondheidstoestand van de betrokken persoon, of het nu gaat om een pathologische of fysiologische toestand, ongeacht de betrouwbaarheid van deze conclusies. In dat verband kan rekening worden gehouden met contextuele elementen(42), alsook met het verband tussen de betrokken informatie en de mogelijkheid om daaruit een aspect van de gezondheid van een persoon af te leiden(43).
70. Zo heeft de werkgroep „Artikel 29” informatie over iemands lidmaatschap van groepen met een gezondheidsgerelateerd doel, zoals „Weight Watchers” of „Anonieme Alcoholisten”, als gezondheidsgegevens beschouwd.(44) Bovendien kunnen ruwe gegevens die afkomstig zijn van een „zelfmeting” (bijvoorbeeld het gewicht of de door een smartwatch geregistreerde bloeddruk) en die op zich geen gezondheidsgegevens zijn, in combinatie met andere informatie conclusies mogelijk maken over de gezondheid van de betrokken persoon. De werkgroep „Artikel 29” geeft in dat verband aan dat dit per geval moet worden beoordeeld: een app die gedurende enkele dagen het aantal gezette stappen bijhoudt en opslaat en deze gegevens na een week verwijdert, verwerkt mogelijk geen „gezondheidsgegevens”. Een app die meerdere jaren aan volledige kwantitatieve gegevens van een persoon combineert (bijvoorbeeld het bijhouden van slaap‑ en bewegingsgewoonten, gedetailleerde gegevens over voeding, gewicht, body mass index, bloeddruk en andere vitale statistieken, evenals een stemmingsdagboek) wordt echter geacht gezondheidsgegevens te verwerken. In dat geval worden niet alleen de conclusies en gevolgtrekkingen, maar ook de ruwe gegevens beschouwd als gezondheidsgegevens.(45)
Toepassing in het onderhavige geval
71. In het hoofdgeding bepaalt de betrokken regeling dat naast de vermelding van de namen van de betrokken sporters en de duur van hun schorsing, ook de redenen voor die schorsing worden bekendgemaakt door te verwijzen naar de categorie van de vastgestelde overtreding(en). Wanneer de overtreding betrekking heeft op een verboden stof of methode, wordt deze stof of methode ook vermeld in het bericht op de website van de ÖADR.(46)
72. Allereerst moet worden opgemerkt dat openbaar gemaakte overtredingen van antidopingregels in verschillende categorieën worden onderverdeeld.(47)
73. Ik ben, net als de Oostenrijkse gegevensbeschermingsautoriteit, van mening dat alleen de in de categorieën 2.1 en 2.2 genoemde overtredingen moeten worden beoordeeld in het licht van het begrip „gezondheidsgegevens”. De andere overtredingen hebben namelijk betrekking op inbreukmakend gedrag dat naar mijn mening op zich geen informatie over de gezondheidstoestand van de betrokkene kan onthullen, zelfs niet indirect. Zo onthult de informatie dat een sporter zijn whereabouts-verplichtingen niet is nagekomen (overtreding van categorie 2.4) of heeft gehandeld in verboden stoffen (overtreding van categorie 2.7) geen informatie over zijn gezondheidstoestand.
74. Vervolgens moet worden opgemerkt dat de vaststelling van overtredingen van categorie 2.1 en 2.2 antidopingcontroles van de betrokken sporter en de analyse van monsters om verboden stoffen en methoden op te sporen impliceert. Deze analyses worden uitgevoerd door geaccrediteerde professionals(48) en dus in een quasi-medische of zelfs medische context. De vaststelling van dergelijke overtredingen brengt ons dus terug bij het begrip „informatie die voortkomt uit het testen of onderzoeken van een lichaamsdeel of lichaamseigen stof” zoals bedoeld in overweging 35 van de AVG. Dergelijke gegevens zouden dan ook als gezondheidsgegevens naar hun aard kunnen worden beschouwd.
75. In dit verband wordt de test weliswaar uitgevoerd om sportprestatieverhogende dopingmiddelen op te sporen en dient de gegevensverwerking die bestaat in de openbaarmaking van de betrokken informatie een repressief doel ten aanzien van de betrokken sporter, alsmede een afschrikkend doel, maar er zij aan herinnerd dat het beoogde doel niet relevant is voor de kwalificatie van de betrokken gegevens(49).
76. Ook het feit dat dopingmiddelen geen geneesmiddelen zijn, komt mij niet overtuigend voor. Het begrip „gezondheidsgegevens” omvat namelijk niet alleen medische gegevens voor therapeutische doeleinden. Overigens zijn sommige geneesmiddelen schadelijk voor de gezondheid als zij verkeerd worden gebruikt. Voorts is de strijd tegen doping weliswaar gericht op het bevorderen van eerlijkheid en gelijkheid onder sporters, maar houdt zij ook verband met de gezondheid.(50) Veel stoffen of methoden zijn namelijk verboden vanwege hun schadelijke effecten voor de gezondheid, ook al varieert dat effect naargelang het product, de ingenomen hoeveelheid of de lichaamsbouw van de betrokken persoon.(51)
77. Om de betrokken gegevens te kwalificeren, kan naar mijn mening, ongeacht het feit dat het door de sporter nagestreefde doel bestaat in het verbeteren van zijn prestaties, niet worden voorbijgegaan aan de effecten van de inname van een verboden stof op de gezondheid van de sporter, of die effecten zich in het heden of in de toekomst voordoen.
78. Ten slotte ben ik van mening dat het feit dat de naam van de verboden stof die in het lichaam is aangetroffen door de ÖADR online wordt gepubliceerd, het publiek kan informeren over de risico’s die de inname ervan kan hebben voor de gezondheid van de betrokken sporter.
79. Het is waar dat de loutere vermelding van de naam van de verboden stof die in het lichaam aanwezig is op zich onvoldoende kan worden geacht om informatie te onthullen over de gezondheidstoestand, zelfs in de toekomst, van de betrokken sporter. De inhoud van de informatie zelf zou in dat verband als te beknopt kunnen worden beschouwd en het verband met de gezondheidstoestand als te indirect, of zelfs te hypothetisch, om als „gezondheidsgegeven” in de zin van de AVG te worden aangemerkt. Het kan echter niet worden uitgesloten dat die informatie, in combinatie met andere elementen, zelfs indirect, door het leggen van beredeneerde verbanden of door deductie, informatie over de gezondheidstoestand, zelfs de toekomstige gezondheidstoestand, van de betrokken persoon kan onthullen.
80. Ik ben derhalve van mening dat de vermelding van de naam van de stof in kwestie (of de categorie waartoe deze behoort) informatie verschaft die, ook al is die niet erg gedetailleerd, toch indirect inzicht geeft in de gezondheidstoestand van de betrokken persoon. In de specifieke context van de AVG vormt een dergelijke vermelding, onder bepaalde omstandigheden die de verwijzende rechter dient na te gaan, een „gegeven over gezondheid” in de zin van artikel 4, punt 15, en artikel 9, lid 1, AVG, gelezen in samenhang met overweging 35 van die verordening.
81. Ik ben daarentegen van mening dat dat niet het geval zou zijn als de verboden stof in kwestie (of de categorie waartoe deze behoort) niet wordt vermeld. In dat geval zou het namelijk onmogelijk zijn om een verband te leggen tussen de vaststelling van een overtreding vanwege de aanwezigheid van een verboden stof in het lichaam en de informatie over de gezondheidstoestand van de betrokkene, zelfs „door het leggen van beredeneerde verbanden of door deductie”. Dat verband zou naar mijn mening te indirect zijn om de openbaar gemaakte informatie onder de categorie „gegevens over gezondheid” van de AVG te laten vallen.
Conclusie met betrekking tot de tweede vraag
82. Ik geef het Hof derhalve in overweging te oordelen dat artikel 9, lid 1, AVG aldus moet worden uitgelegd dat het bekendmaken van de naam van de betrokken sporter, de duur van zijn schorsing en de redenen voor die schorsing geen verwerking van gegevens over gezondheid in de zin van die bepaling vormt, tenzij die redenen de naam vermelden van de verboden stof(fen) die in het lichaam van de betrokken sporter is/zijn aangetroffen, aangezien de vermelding van die stof(fen) direct of indirect informatie over de gezondheidstoestand, waaronder de toekomstige gezondheidstoestand, van de betrokken sporter kan onthullen, hetgeen de verwijzende rechter dient na te gaan.
Vijfde vraag
83. De verwijzende rechter vraagt in essentie of de betrokken publicatie een verwerking van persoonsgegevens betreffende strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten in de zin van artikel 10 AVG vormt. Hij wijst er in dat verband op dat de sancties in het hoofdgeding bestaan uit de intrekking van titels en onderscheidingen, alsmede een schorsing van meerdere jaren of een levenslang verbod op deelname aan alle (nationale en internationale) wedstrijden. De verwijzende rechter wijst er bovendien op dat sportorganisaties op grond van § 24, lid 4, ADBG geen personen mogen „inzetten” die op grond van de antidopingwetgeving zijn geschorst en hen dus niet tegen betaling mogen tewerkstellen.
84. Alvorens de aard van de veroordelingen en inbreuken op het gebied van antidoping te analyseren, wil ik wijzen op het belang van een strafrechtelijke kwalificatie in het kader van artikel 10 AVG.
Belang van het „strafrechtelijke” karakter van de veroordelingen en inbreuken in de zin van artikel 10 AVG
85. Opgemerkt dient te worden dat de Uniewetgever de verwerking van persoonsgegevens betreffende strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten niet verbiedt maar deze wel aan strenger toezicht onderwerpt, aangezien dit een aanzienlijke invloed kan hebben op het leven van de betrokkenen, met name wat betreft reputatieschade of discriminatie op andere gebieden. Een dergelijke verwerking mag aldus alleen plaatsvinden „onder toezicht van de overheid” of indien de wetgeving die die gegevensverwerking toestaat, voorziet in „passende waarborgen voor de rechten en vrijheden van de betrokkenen”.(52) Artikel 10 AVG beperkt deze verhoogde bescherming tot het strafrechtelijke gebied, waarbij de term „strafrechtelijk” ziet op zowel „veroordelingen” als op „strafbare feiten”.(53)
86. Het bijhouden van registers van strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten door particuliere instanties(54), bijvoorbeeld in het kader van de bestrijding van witwassen of in het kader van de werkzaamheden van forensische laboratoria(55), kan dus onder artikel 10 AVG vallen. Een ander voorbeeld is de verwerking van persoonsgegevens door autoverhuurbedrijven die een bestuurder identificeren en aanwijzen die de verkeersregels zou hebben overtreden.
87. In casu is de vraag dus of het door NADA en de ÖADR online geplaatste „sportstrafregister” een „register” van strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten vormt dat onder de werkingssfeer van artikel 10 AVG valt en dus een verhoogde bescherming vereist.
Analyse van het al dan niet „strafrechtelijke” karakter, in de zin van artikel 10 AVG, van veroordelingen en inbreuken op het gebied van antidoping
88. Volgens de rechtspraak van het Hof moet het begrip „strafbaar feit”, dat beslissend is om te bepalen of artikel 10 AVG van toepassing is op de verwerking van persoonsgegevens, in de gehele Unie autonoom en uniform worden uitgelegd, waarbij rekening dient te worden gehouden met het doel van die bepaling en de context ervan, zonder dat de door de betrokken lidstaat aan die strafbare feiten gegeven kwalificatie in dat opzicht beslissend is, aangezien die kwalificatie van land tot land kan verschillen.
89. De drie door het Hof vastgestelde „Engel-criteria”(56), namelijk de juridische kwalificatie van de inbreuk naar nationaal recht, de aard van de inbreuk en de zwaarte van de sanctie die aan de betrokkene kan worden opgelegd, zijn dus relevant voor de beoordeling van het strafrechtelijke karakter van een inbreuk.
90. Hoewel het aan de verwijzende rechter staat om in het licht van die criteria te beoordelen of de in het hoofdgeding aan de orde zijnde veroordelingen en inbreuken een strafrechtelijk karakter hebben in de zin van artikel 10 AVG, kan het Hof in zijn uitspraak op een verzoek om een prejudiciële beslissing niettemin preciseringen geven om die rechter bij zijn beoordeling te leiden.(57)
91. Derhalve zal ik de betrokken inbreuken en veroordelingen aan de hand van die drie criteria onderzoeken.
– Juridische kwalificatie van de inbreuk naar nationaal recht
92. Uit het verzoek om een prejudiciële beslissing blijkt dat de ÖADR naar Oostenrijks recht tuchtprocedures voert voor de bevoegde sportfederatie. Ook heeft de Oostenrijkse regering tijdens de terechtzitting benadrukt dat de antidopingregelgeving een sui‑generiskarakter heeft, aangezien inbreuken op het gebied van antidoping schendingen zijn van de regels van de betrokken sportfederaties, waar de sporters zich toe verbinden(58), en geen schendingen van de wet.
93. De kwalificatie in het nationale recht van inbreuken op het gebied van antidoping gaat dus niet in de richting van een „strafrechtelijke” kwalificatie in de zin van artikel 10 AVG.
94. De reikwijdte van dit eerste Engel-criterium moet echter worden gerelativeerd, aangezien zelfs voor inbreuken die naar nationaal recht niet als strafbare feiten worden gekwalificeerd, een dergelijk karakter niettemin kan voortvloeien uit de aard zelf van de inbreuk in kwestie en uit de zwaarte van de sancties die daarvoor kunnen worden opgelegd.(59) Dat geldt met name voor de antidopingregelgeving, aangezien bij het opgezette transnationale systeem verschillende internationale en nationale(60) actoren betrokken zijn en de lidstaten de WADC op verschillende manieren in hun respectieve rechtsstelsels hebben geïntegreerd. De tenuitvoerlegging van de antidopingregelgeving verschilt dus noodzakelijkerwijs van lidstaat tot lidstaat, afhankelijk van de verschillende modellen van staatsorganisaties, al lijkt het erop dat de NADO’s in de meeste lidstaten geen strafrechtelijke bevoegdheden op dit gebied hebben.(61)
95. Derhalve dienen de twee andere Engel-criteria te worden onderzocht.
– Aard van de inbreuk
96. Dit tweede criterium vereist dat wordt nagegaan of met de sanctie die op de betrokken inbreuk staat, met name een repressief doel wordt nagestreefd, zonder dat de enkele omstandigheid dat met deze sanctie tevens een preventief doel wordt nagestreefd, ertoe leidt dat zij niet wordt gekwalificeerd als een „strafrechtelijke sanctie”. Het ligt namelijk in de aard zelf van strafrechtelijke sancties besloten dat zij zowel strekken tot repressie als tot preventie van ongeoorloofde gedragingen. Herstelt een maatregel enkel de door de inbreuk in kwestie veroorzaakte schade, dan is hij daarentegen niet strafrechtelijk van aard.(62)
97. Uit het verzoek om een prejudiciële beslissing blijkt dat er twee categorieën sancties zijn voor inbreuken op het gebied van antidoping.
98. Ten eerste is er de intrekking van titels en onderscheidingen, waarbij de prijzen worden teruggevorderd om ze toe te kennen aan de sporters die daar recht op zouden hebben gehad als de bestrafte sporter niet aan de wedstrijd had deelgenomen. Een dergelijke sanctie lijkt een reactie te zijn op de schending van de „spelregels” (de „lex sportiva”) en kan worden beschouwd als een maatregel die in wezen tot doel heeft de eerlijkheid van de wedstrijden te herstellen(63), ook al doet dit niets af aan het bestraffende karakter ervan voor de betrokken sporter.
99. Ten tweede is er de schorsing van deelname aan sportwedstrijden, die enkele maanden of meerdere jaren kan duren of zelfs, zoals in het geval van een van de verzoekers in het hoofdgeding, kan leiden tot een levenslang verbod op deelname aan alle wedstrijden. Deze schorsing kan zeker worden gezien als de wens om de overtredende sporter te „bannen” teneinde hem uit de sportgemeenschap te verwijderen of uit te sluiten en zo de integriteit van die gemeenschap te behouden. De schorsing is echter ook bedoeld om de sporter die de antidopingregels heeft overtreden waartoe zich hij had verbonden te straffen, en om andere sporters te ontmoedigen hetzelfde te doen.
100. Het primaire doel van deze antidopingsancties, althans van de schorsing van wedstrijden, lijkt dus niet te zijn om de schade te vergoeden die derden door de inbreuk hebben geleden, maar wel om het gedrag van de betrokken sporter te bestraffen, wat in de richting gaat van een strafrechtelijke veroordeling.(64) In dat verband heeft de antidopingregelgeving, ook al vormt deze geen corpus van strafrecht, een repressieve functie.(65)
101. Een kwalificatie als „strafrechtelijk” op grond van dit tweede Engel-criterium zou echter aanleiding kunnen geven tot twee soorten bedenkingen.
102. Een eerste bedenking vloeit voort uit de vaststelling dat het EHRM tuchtprocedures eerder heeft benaderd vanuit de civielrechtelijke component van artikel 6 EVRM(66), behalve wanneer, bijvoorbeeld, vrijheidsbeneming wordt opgelegd en de sanctie voldoende zwaar is.(67)
103. Het EHRM is met name van mening dat artikel 6 EVRM in zijn civielrechtelijke component van toepassing is op „geschillen over de intrekking van het recht om een beroep uit te oefenen”(68), ook op sportgebied.(69)
104. Een beroepsverbod is dus niet vanzelfsprekend strafrechtelijk van aard, integendeel.
105. Ik ben echter van mening dat hieruit niet automatisch en absoluut kan worden afgeleid dat een tuchtsanctie die leidt tot schorsing van sportwedstrijden nooit een strafrechtelijk karakter kan hebben.
106. Een dergelijke benadering zou namelijk zuiver formeel zijn.
107. Bovendien zij erop gewezen dat de twee componenten van artikel 6 EVRM, civielrechtelijk en strafrechtelijk, elkaar niet noodzakelijkerwijs uitsluiten.(70)
108. Ten slotte moet in gedachten worden gehouden dat het EHRM het strafrechtelijke of civielrechtelijke karakter van de betrokken inbreuk onderzoekt in het licht van de bij dat hof aangevoerde grieven om te beoordelen of de waarborgen voor een eerlijk proces waarin artikel 6 EVRM voorziet van toepassing zijn in hun civielrechtelijke (lid 1) of strafrechtelijke (leden 1‑3) component.
109. In het kader van artikel 10 AVG moet daarentegen worden beoordeeld of de veroordeling of de inbreuk strafrechtelijk is teneinde te bepalen of de betrokken verwerking (in dit geval de publicatie) betrekking heeft op informatie die verhoogde bescherming verdient, hetgeen toezicht van een overheid impliceert. Daarnaast staat niets een ruimere uitlegging in de weg die een verhoogde bescherming van de betrokken rechten en vrijheden waarborgt.(71) Het is in deze context van artikel 10 AVG dat de verwijzende rechter dient te beoordelen of aan de Engel-criteria, en met name het tweede criterium betreffende de aard van de inbreuk, is voldaan.
110. Een tweede bedenking komt voort uit het feit dat inbreuken en veroordelingen op het gebied van antidoping alleen betrekking hebben op een bepaalde groep personen, namelijk sporters, net als tuchtsancties die over het algemeen tot doel hebben ervoor te zorgen dat de leden van een groep zich houden aan de voor die groep geldende gedragsregels.(72) Dergelijke bepalingen zijn bedoeld om de eer en de reputatie van het betrokken beroep te beschermen en het vertrouwen van het publiek in dat beroep te behouden.(73)
111. Een dergelijke vaststelling zou het mogelijk maken om de inbreuk als „tuchtrechtelijk” te kwalificeren in die zin dat het van toepassing is op een bepaald aantal personen op wie een specifieke regelgeving van toepassing is. In dat opzicht onderscheidt de onderhavige zaak zich van de zaak die aanleiding gaf tot het arrest Latvijas Republikas Saeima, waarin de toekenning van strafpunten voor verkeersovertredingen gebaseerd was op een tekst van algemene toepassing.(74)
112. Dat sluit echter niet uit dat er sprake is van een „strafbaar feit” in de zin van artikel 10 AVG. Als de beperktere reikwijdte van tuchtrechtelijke regelingen voldoende zou zijn om te voorkomen dat de inbreuk als „strafrechtelijk” wordt aangemerkt, zouden we namelijk opnieuw terugvallen op een zuiver formele benadering van het begrip. Een dergelijke benadering is moeilijk te rijmen met de rechtspraak, die in dit verband voorschrijft dat het repressieve of preventieve doel van de sanctie moet worden onderzocht om de aard van het strafbare feit te bepalen, in tegenstelling tot een louter herstelgericht doel.
113. Zoals eerder vermeld(75), hebben de in casu aan de orde zijnde veroordelingen op het gebied van antidoping echter niet tot doel om eventuele schade als gevolg van de betrokken inbreuken te herstellen (of niet uitsluitend, indien we rekening houden met de schade die aan de sportgemeenschap is toegebracht), maar hebben zij integendeel een repressief doel dat hun de kwalificatie van „strafrechtelijke” veroordeling – in de zin van dit tweede criterium zoals uitgelegd in de rechtspraak – kan verlenen, ongeacht het al dan niet algemene karakter van de toepasselijke tekst. Ik wijs er overigens op dat het Tribunal arbitral du sport (Hof van arbitrage voor Sport) in Zwitserland, een internationale instelling die arbitrage of bemiddeling in de sportwereld aanbiedt, zelf in voorkomend geval de „quasi-strafrechtelijke” aard van antidopingsancties erkent.(76)
114. Bovendien kunnen bepaalde inbreuken op het gebied van antidoping, zoals de handel in verboden stoffen, aanleiding geven tot sancties die zowel onder de antidopingregelgeving als onder de nationale strafwetgeving vallen. Het EHRM heeft weliswaar geoordeeld dat het feit dat handelingen die tot een tuchtsanctie kunnen leiden ook strafbare feiten vormen, niet voldoende is om te oordelen dat een persoon die volgens het tuchtrecht verantwoordelijk is, „beschuldigd” wordt van een strafbaar feit(77), maar naar mijn mening zou dit een element kunnen zijn waarmee rekening moet worden gehouden in het kader van het tweede Engel-criterium.
115. Ondanks de geuite bedenkingen ben ik in dit stadium dan ook van mening dat niet kan worden uitgesloten dat bepaalde inbreuken op het gebied van antidoping, gezien hun repressieve of preventieve karakter, als strafrechtelijk kunnen worden beschouwd in de zin van artikel 10 AVG.
– Zwaarte van de sanctie
116. Dit derde Engel‑criterium moet worden beoordeeld aan de hand van de maximumstraf die volgens de relevante bepalingen kan worden opgelegd.(78)
117. De zwaarte van de straf varieert echter naargelang de gepleegde inbreuk op het gebied van antidoping. Zo varieert bijvoorbeeld de duur van de opgelegde schorsing naargelang de betrokken inbreuk. Ook recidive en de intentie van de dader kunnen in dit verband een rol spelen.(79)
118. Uit het verzoek om een prejudiciële beslissing blijkt dat het in casu kan gaan om „een schorsing van meerdere jaren of een levenslang verbod op deelname aan alle (nationale en internationale) wedstrijden”, wat dus kan leiden tot een definitief verbod om het beroep van sporter uit te oefenen.
119. Het gaat hier weliswaar niet om een vrijheidsstraf, maar dat is niet doorslaggevend, aangezien „het geringe belang van de zaak niets afdoet aan het intrinsieke strafrechtelijke karakter van een inbreuk”.(80) Bovendien kan de carrière van de betrokkene als professioneel sporter, afhankelijk van de duur van de schorsing, ten einde komen, met name gelet op de leeftijd van de betrokken personen en het feit dat de carrière, met name in bepaalde sporten, relatief kort is.
120. Naast die mogelijk „levenslange” schorsing komt daar nog bij dat het in de praktijk onmogelijk is om weer een baan in de sportwereld te vinden, gezien het verbod om gedurende de gehele duur van de schorsing samen te werken met een geschorste persoon.
121. Naast de economische en financiële gevolgen voor de betrokken persoon komt daar nog eens de afkeuring door de samenleving en stigmatisering bij, zowel in het openbaar als in de privésfeer.
122. Daaruit volgt naar mijn mening dat een dergelijke sanctie zodanig zwaar is dat zij een effect kan hebben dat gelijkwaardig is aan een strafrechtelijke veroordeling in de zin van artikel 10 AVG, hetgeen echter door de verwijzende rechter in elk afzonderlijk geval dient te worden beoordeeld.
123. Bijgevolg ben ik van mening dat inbreuken en veroordelingen op het gebied van antidoping in beginsel als een tuchtrechtelijke aangelegenheid moeten worden beschouwd, behalve in gevallen waarin de veroordeling zo zwaar is dat zij onder het strafrecht valt. Een dergelijke beoordeling, die niet alleen op basis van de kwalificatie in het nationale recht in twijfel kan worden getrokken, sluit bovendien aan bij het repressieve en preventieve doel van de veroordeling, die de gepleegde inbreuk een strafrechtelijk karakter geeft. In deze context zou een levenslange schorsing van deelname aan alle wedstrijden naar mijn mening een sanctie kunnen vormen die een effect heeft dat gelijkwaardig is aan een strafrechtelijke sanctie, waardoor artikel 10 AVG van toepassing zou zijn.
124. Tot slot wil ik nog toevoegen dat het argument van NADA, dat waarschuwt voor de gevolgen die de toepassing van artikel 10 AVG zou hebben voor alle beroepsorganisaties bij de verwerking van gegevens betreffende tuchtrechtelijke strafbare feiten en veroordelingen, mij niet overtuigt. Het is namelijk niet de bedoeling om alle tuchtrechtelijke inbreuken en veroordelingen in algemene en abstracte zin „onder het strafrecht te brengen”. Uit bovenstaande analyse blijkt dat de beoordeling moet gebeuren op basis van de omstandigheden van elk afzonderlijk geval en met het oog op de uitlegging van artikel 10 AVG, dat bij het bestaan van een „register” van veroordelingen en inbreuken die onder de werkingssfeer ervan vallen, een verhoogde bescherming oplegt. Overigens kan de rechtsgrond voor de verwerking van gegevens betreffende dergelijke inbreuken en veroordelingen die als „strafrechtelijk” worden aangemerkt, ook worden gevonden in de wetgeving van de Unie of de lidstaten, die in „passende waarborgen” voorziet.
Conclusie met betrekking tot de vijfde vraag
125. Ik ben van mening dat op de vijfde vraag moet worden geantwoord dat artikel 10 AVG aldus moet worden uitgelegd dat het van toepassing kan zijn op de verwerking van persoonsgegevens betreffende veroordelingen of strafbare feiten waarin de nationale antidopingregelgeving voorziet, aangezien, ongeacht de kwalificatie van die strafbare feiten naar nationaal recht, de veroordelingen die daaruit voortvloeien een repressief doel dienen en zodanig zwaar zijn dat zij een effect hebben dat gelijkwaardig is aan een strafrechtelijke sanctie, hetgeen de verwijzende rechter dient na te gaan.
Zesde vraag
126. Voor het geval de vijfde vraag bevestigend wordt beantwoord, vraagt de verwijzende rechter of de activiteiten respectievelijk besluiten van de overheid waaraan overeenkomstig artikel 10 AVG het toezicht op de verwerking van persoonsgegevens betreffende strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten of daarmee verband houdende veiligheidsmaatregelen is opgedragen, door een rechter moeten kunnen worden getoetst.
127. Ten eerste moet worden opgemerkt dat het hierbij gaat om de „overheid” in de zin van artikel 10 AVG, die niet mag worden verward met de „toezichthoudende autoriteit” in de zin van artikel 51 AVG.(81) Ook moet eraan worden herinnerd dat de verwerking van persoonsgegevens betreffende strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten alleen mag plaatsvinden onder toezicht van de overheid, of indien de verwerking is toegestaan door het Unierecht of door het recht van een lidstaat dat passende waarborgen biedt voor de rechten en vrijheden van de betrokkenen.(82) Het antwoord op deze vraag moet dus in verband worden gebracht met de antwoorden op de derde en de vierde prejudiciële vraag, die verderop worden behandeld.(83)
128. Ten tweede moet worden opgemerkt dat de AVG geen definitie bevat van het begrip „overheid” of van „toezicht van de overheid” in de zin van artikel 10 van deze verordening. Het staat in dat verband aan de lidstaten om te bepalen welke instantie het toezicht van de „overheid” uitoefent in geval van verwerking van persoonsgegevens in de zin van artikel 10 AVG. Zoals de Commissie aangeeft, is het niet uitgesloten dat meerdere diensten als zodanig kunnen worden beschouwd en hoeft het niet noodzakelijkerwijs om de „verwerkingsverantwoordelijke” te gaan.
129. Ten derde is het waar dat artikel 10 AVG als zodanig niet voorziet in rechterlijke toetsing van de activiteiten of besluiten van deze „overheid”. Een contextuele uitlegging van die bepaling pleit echter wel voor een dergelijke toetsing indien de betrokkenen hun rechten willen doen gelden. Ik ben namelijk, net als verschillende belanghebbende partijen, van mening dat het toezicht op handelingen met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens, ook wanneer dit toezicht volgt op een besluit van een overheid in de zin van artikel 10 AVG, in overeenstemming moet zijn met artikel 79, lid 1, AVG, ook al verwijst de verwijzende rechter daar in zijn vraag niet naar. Op grond van deze bepaling heeft elke betrokkene, onverminderd andere mogelijkheden van administratief of buitengerechtelijk beroep, waaronder het recht uit hoofde van artikel 77 van die verordening om een klacht in te dienen bij een toezichthoudende autoriteit, het recht om een doeltreffende voorziening in rechte in te stellen indien hij van mening is dat zijn rechten uit hoofde van die verordening geschonden zijn ten gevolge van een verwerking van zijn persoonsgegevens die niet aan die verordening voldoet. Zoals de Finse regering overigens benadrukt, is het inherent aan de rechtsstaat dat er effectieve rechterlijke toetsing bestaat om de naleving van het Unierecht te verzekeren.
130. Ten vierde wordt een dergelijke uitlegging bevestigd door het doel van artikel 10 AVG, namelijk het waarborgen van een betere bescherming tegen verwerkingen die wegens de bijzondere gevoeligheid van de betreffende gegevens in zeer ernstige mate inbreuk kunnen maken op de grondrechten op eerbiediging van het privéleven en bescherming van persoonsgegevens.(84) Een uitlegging van artikel 10 AVG die a priori en op algemene wijze de activiteiten of besluiten van een overheid in de zin van die bepaling uitsluit van elke rechterlijke toetsing, zou in strijd zijn met die doelstellingen.
131. Tegen deze achtergrond en bij gebrek aan nadere precisering van de activiteiten of besluiten van de betrokken overheid, ben ik van mening dat op de zesde vraag moet worden geantwoord dat artikel 10 AVG, gelezen in het licht van artikel 79, lid 1, van die verordening, aldus moet worden uitgelegd dat de activiteiten of besluiten van een autoriteit waaraan op grond van die bepaling het toezicht op de verwerking van persoonsgegevens betreffende strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten of daarmee verband houdende veiligheidsmaatregelen is toevertrouwd, aan rechterlijke toetsing moeten kunnen worden onderworpen.
Derde en vierde vraag
132. In het kader van deze twee vragen, die samen kunnen worden behandeld, vraagt de verwijzende rechter in essentie, ten eerste, of artikel 5, lid 1, onder a) en c), en artikel 6, lid 3, tweede alinea, AVG aldus kunnen worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een door de nationale wetgeving aan nationale antidopingorganisaties opgelegde verplichting om de betrokken persoonsgegevens te publiceren, met name de naam van de sporters die wegens schending van de antidopingregelgeving zijn gestraft, de duur van de opgelegde schorsing en de redenen daarvoor.
133. Ten tweede vraagt de verwijzende rechter of de AVG vereist dat de verwerkingsverantwoordelijke vóór de bekendmaking per geval een belangenafweging verricht, of dat de door de wetgever voorgeschreven evenredigheidstoetsing voldoende is.
Evenredigheid van de betreffende bekendmaking
134. De nationale wetgever heeft in het ADBG voorzien in de kosteloze(85) bekendmaking van bepaalde gegevens (naam van de sporter, duur en redenen van de schorsing) ten behoeve van de federale sportbond, sportorganisaties, sporters, andere personen (begeleidend personeel), wedstrijdorganisatoren en het grote publiek, zonder dat er gezondheidsgegevens kunnen worden achterhaald. Er is ook bepaald dat de te publiceren informatie alleen voor het grote publiek mag worden weggelaten als de betrokken persoon een recreatieve sporter is, bijzonder kwetsbaar is (minderjarige) of een persoon is die door informatie of andere aanwijzingen te verstrekken in belangrijke mate tot de opsporing van mogelijke overtredingen van de antidopingregels heeft bijgedragen. Tenzij ik me vergis, zijn in dit geval noch de vermelding van de mogelijk betrokken verboden stof, noch de publicatie op het internet expliciet voorgeschreven door het ADBG.
135. In de praktijk hebben NADA en de ÖADR deze wetgeving ten uitvoer gelegd door middel van een voor professionele sporters bestemde publicatie op het internet, met vermelding van de mogelijk betrokken verboden stof wat de publicatie door de ÖADR betreft.
– Opmerkingen vooraf en samenvatting van de beginselen
136. Het doel van de AVG, zoals blijkt uit artikel 1 en de overwegingen 1 en 10 ervan, bestaat met name in het waarborgen van een hoog niveau van bescherming van de fundamentele vrijheden en de grondrechten van natuurlijke personen, in het bijzonder van hun in artikel 8, lid 1, van het Handvest en artikel 16, lid 1, VWEU erkende recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer in verband met de verwerking van persoonsgegevens, dat nauw verband houdt met het in artikel 7 van het Handvest erkende recht op eerbiediging van het privéleven.
137. In dat verband hebben de grondrechten op de eerbiediging van het privéleven en de bescherming van persoonsgegevens, die worden gewaarborgd in de artikelen 7 en 8 van het Handvest, geen absolute gelding. Beperkingen zijn dan ook mogelijk, mits deze – overeenkomstig artikel 52, lid 1, van het Handvest – bij wet worden gesteld en de wezenlijke inhoud van de grondrechten alsook het evenredigheidsbeginsel eerbiedigen.(86)
138. In casu wordt de publicatie van de persoonsgegevens van de betrokken sporters uitgevoerd op basis van een wettelijke verplichting die door de nationale wetgeving aan de verwerkingsverantwoordelijken wordt opgelegd.(87)
139. Deze gegevensverwerking kan derhalve worden beschouwd als vallend onder het geval bedoeld in artikel 6, lid 1, onder c), AVG, waarin wordt bepaald dat verwerking die noodzakelijk is om te voldoen aan een op de verwerkingsverantwoordelijke rustende wettelijke verplichting, rechtmatig is. Aangezien de strijd tegen doping kan worden beschouwd als de vervulling van een taak van algemeen belang(88), kan de betrokken verwerking ook vallen onder het in artikel 6, lid 1, onder e), AVG bedoelde geval. Het is echter niet nodig om te beslissen welke van deze voorwaarden voor rechtmatigheid in casu van toepassing is dan wel of beide van toepassing zijn.(89)
140. Artikel 6, lid 3, AVG bepaalt met betrekking tot deze twee gevallen van rechtmatige verwerking, bedoeld in artikel 6, lid 1, onder c) en e), AVG, dat de verwerking vastgesteld moet zijn bij Unierecht of bij het lidstatelijk recht dat op de verwerkingsverantwoordelijke van toepassing is, en dat die rechtsgrond moet beantwoorden aan een doelstelling van algemeen belang en evenredig moet zijn met het nagestreefde gerechtvaardigde doel.
141. Evenzo moet elke verwerking van persoonsgegevens in overeenstemming zijn met de beginselen van artikel 5, lid 1, AVG, en met name met de beginselen van rechtmatigheid en „minimale gegevensverwerking”, die respectievelijk in de punten a) en c) van die bepaling zijn opgenomen. Overeenkomstig het beginsel van minimale gegevensverwerking moeten persoonsgegevens toereikend en ter zake dienend zijn en beperkt blijven tot wat noodzakelijk is voor de doeleinden waarvoor zij worden verwerkt, hetgeen uitdrukking geeft aan het evenredigheidsbeginsel.(90)
142. De door de verwijzende rechter gestelde vragen brengen dus mee dat moet worden nagegaan of de nationale wetgeving, als rechtsgrond voor de betrokken verwerking, voldoet aan de vereisten die uit die bepalingen voortvloeien, namelijk dat zij beantwoordt aan een doelstelling van algemeen belang en evenredig is met het nagestreefde gerechtvaardigde doel.
143. In casu worden in het kader van de strijd tegen doping in de sport, wat ongetwijfeld een doelstelling van algemeen belang is, sancties opgelegd bij overtredingen van de antidopingregels. De bekendmaking van de betrokken persoonsgegevens aan het grote publiek komt daar bovenop, die twee eveneens gerechtvaardigde doelstellingen nastreeft, waarop belanghebbenden en de Oostenrijkse regering zich ter terechtzitting hebben beroepen. Ten eerste is het de bedoeling om sporters te ontmoedigen antidopingregels te overtreden en zo doping in de sport te voorkomen. Ten tweede is het de bedoeling om te voorkomen dat antidopingregels worden omzeild, door eenieder die de betrokken sporter zou kunnen sponsoren of in dienst zou kunnen nemen in kennis te stellen van zijn schorsing.(91)
144. Derhalve staat het aan de verwijzende rechter om na te gaan of de nationale regeling die in de betrokken verwerking voorziet, zoals deze door NADA en de ÖADR ten uitvoer wordt gelegd, geschikt is om bij te dragen tot de verwezenlijking van de door die regeling nagestreefde doelstellingen van algemeen belang en noodzakelijk en evenredig is ten opzichte van die doelstellingen, waarbij het Hof bevoegd is om die rechter de nodige uitleggingselementen te verstrekken.
– Geschiktheid van de bekendmaking om de beoogde doelstellingen te verwezenlijken
145. Het komt mij voor dat de publicatie van de betrokken gegevens zonder al te veel moeite kan worden beschouwd als geschikt om de twee beoogde doelstellingen te bereiken.
146. Ten eerste wordt namelijk met de bekendmaking van de naam van de bestrafte sporter en de redenen voor en de duur van zijn schorsing het grote publiek ervan geïnformeerd dat doping niet ongestraft blijft en niet alleen gepaard gaat met sancties, maar ook met een nominatieve bekendmaking van de schorsingsmaatregel. Dit kan het publiek, en daarmee ook sporters, zowel professionele als recreatieve, aanmoedigen om zich aan de antidopingregels te houden en beantwoordt daarmee aan het doel van afschrikking en preventie.
147. Ten tweede maakt de bekendmaking van die schorsing het ook mogelijk om personen die de betrokken sporter in welke hoedanigheid dan ook in verband met de sport zouden willen tewerkstellen, ervan op de hoogte te brengen dat hij geschorst is en geen sportieve functies mag uitoefenen. Daarnaast vormt het samenwerken met een geschorste sporter ook een overtreding van de antidopingregelgeving.(92) Een dergelijke bekendmaking kan dus helpen voorkomen dat dergelijke overtredingen uit onwetendheid worden begaan.
148. Ik zie daarentegen niet in hoe de vermelding van de mogelijk betrokken verboden stof, waarin de nationale wetgeving niet voorziet maar die wel door de ÖADR wordt gepubliceerd, bijdraagt aan het bereiken van de beoogde doelstellingen. Noch het doel van afschrikking, noch dat van het voorkomen van omzeiling van de antidopingregels vereist namelijk dat de vastgestelde inbreuk zo gedetailleerd wordt beschreven.
– Noodzaak van de bekendmaking in het licht van de beoogde doelstellingen
149. Overeenkomstig overweging 39 van de AVG houdt het nagaan van de noodzaak van de betrokken verwerking in het licht van de beoogde doelstellingen in dat wordt nagegaan of er geen alternatieve maatregelen bestaan die minder inbreuk maken op het recht op eerbiediging van het privéleven en op bescherming van persoonsgegevens, zoals gewaarborgd in de artikelen 7 en 8 van het Handvest, maar die even doeltreffend zijn om het beoogde doel te bereiken.(93)
150. Ten eerste komt het mij voor dat de bekendmaking van de namen van de betrokken sporters aan het publiek niet in alle gevallen absoluut noodzakelijk is in verband met het doel van afschrikking.
151. Het is waar dat afschrikking des te doeltreffender is als, met name in het geval van een beroemde sporter, de sancties gepaard gaan met de bekendmaking van zijn naam. Topsporters die een zekere bekendheid genieten, hebben in dit verband een bijzondere verantwoordelijkheid, en de bekendmaking van hun naam kan dan ook des te relevanter zijn voor het beoogde doel.
152. Voor professionele sporters die niet onder de uitzonderingen van het ADBG vallen, voorziet de nationale wetgeving echter in een automatische nominatieve bekendmaking – waarvan de reikwijdte, gezien de online publicatie(94), onbeperkt is – zonder rekening te houden met de bijzondere omstandigheden van het individuele geval (bekendheid van de sporter, competitieniveau, recidive, intentie, enz.). Ik ben dan ook van mening dat die nationale bepalingen, gelet op hun algemene karakter, mogelijk verder gaan dan nodig is om doping door afschrikking te voorkomen.
153. Ten tweede brengt het doel om te voorkomen dat het verbod op samenwerking met een geschorste persoon wordt omzeild mee dat bekend moet zijn om welke sporter het gaat. Daarom is het noodzakelijk dat de naam van de geschorste persoon bekend wordt gemaakt. In dat verband blijkt uit het verzoek om een prejudiciële beslissing dat volgens § 1, lid 2, punt 8, ADBG het feit dat een sporter contact heeft met een lid van het begeleidend personeel op wie een verbod of een sanctie van toepassing is, een inbreuk op het gebied van antidoping kan vormen.
154. Dat gezegd hebbende, ben ik van mening dat de onbeperkte reikwijdte van de bekendmaking, gezien de plaatsing ervan op het internet, verder gaat dan wat noodzakelijk is.(95)
155. Het doel om omzeiling van de regels te voorkomen lijkt namelijk vooral van toepassing te zijn in de sportwereld(96) en gericht te zijn op personen die belast zijn met de handhaving van sancties of leidinggevenden van sportorganisaties of sportverenigingen. Een beperktere bekendmaking van de identiteit van de betrokken sporter lijkt in deze context een effectieve manier om het doel te bereiken, die minder inbreuk maakt op de bescherming van persoonsgegevens. NADA heeft tijdens de terechtzitting overigens toegelicht dat voor bepaalde categorieën sporters van een lager niveau de informatie over de schorsing via de federaties kan worden verstrekt.
156. Wat economische actoren of werkgevers buiten de sportwereld betreft, zou een beperktere bekendmaking hen niet in staat stellen te weten dat de betrokken sporter geschorst is en dat het hun verboden is om met hem samen te werken. Als een dergelijke niet-geïnformeerde persoon echter zou worden verweten dat hij samenwerkt met een geschorste persoon (sporter of andere persoon), komt het mij voor dat de regels inzake de bewijslast in dit geval zouden toelaten om na te gaan of deze „samenwerking” al dan niet bewust en opzettelijk was.(97) Omgekeerd meen ik dat online publicatie van de schorsing, in combinatie met de naam van de geschorste persoon, er uiteindelijk toe leidt dat iedereen zelf verantwoordelijk is om na te gaan of de persoon met wie hij een contract sluit of samenwerkt al dan niet geschorst is. Deze algemene verdenking, die het gevolg is van de online publicatie van het „sportstrafregister”, gaat volgens mij verder dan het beoogde doel.
157. Ik voeg hieraan toe dat de keuze voor een online publicatie door NADA en de ÖADR het recht op eerbiediging van het privéleven nog meer schaadt, vooral gezien het wereldwijde bereik ervan.(98) Dat is ook de mening van de werkgroep „Artikel 29”, die wijst op het risico van gebruik voor andere doeleinden of verdere, nog ingrijpendere verwerkingen van de online gepubliceerde gegevens.(99)
158. Naar mijn mening zou een nominatieve publicatie die beperkt blijft tot de relevante instanties en sportfederaties, bijvoorbeeld in combinatie met een gepseudonimiseerde publicatie op het internet, het mogelijk maken om beide doelstellingen te bereiken op een manier die minder inbreuk maakt op de bescherming van persoonsgegevens en meer in overeenstemming is met het beginsel van minimale gegevensverwerking.
159. Ik voeg daaraan toe dat het door NADA aangevoerde argument, dat is gebaseerd op een vergelijking met de publicatie van sancties in het kader van andere beroepen, zoals advocaten of beroepen in de gezondheidszorg, mij niet overtuigt. Zoals de Nederlandse regering in dat verband heeft aangegeven, lijkt de publicatie van de namen van geschorste advocaten of artsen namelijk noodzakelijk omdat iedereen een justitiabele of een patiënt kan zijn, terwijl het in het kader van doping voldoende is dat de naam van de betrokken sporter bekend is in de sportwereld bij de betrokken sportfederaties, behalve in bijzondere gevallen die per geval moeten worden beoordeeld.
160. Bijgevolg heb ik ernstige twijfels over de noodzaak van de betrokken verwerking in het licht van de beoogde doelstellingen.
– Evenredigheid in strikte zin, te weten de afweging van de betrokken belangen
161. Om de evenredigheid van de betrokken verwerking te beoordelen, moeten de verschillende betrokken rechten, vrijheden en belangen tegen elkaar worden afgewogen. Een doelstelling van algemeen belang kan immers niet worden nagestreefd zonder in aanmerking te nemen dat deze doelstelling moet worden verzoend met de betrokken grondrechten, wat in dit geval inhoudt dat een zorgvuldige afweging moet worden gemaakt tussen enerzijds de beoogde doelstelling van algemeen belang en anderzijds de rechten van de persoon wiens persoonsgegevens worden bekendgemaakt.(100)
162. Ik voeg daaraan toe dat in het kader van die analyse rekening moet worden gehouden met de antwoorden die het Hof zal geven op de tweede prejudiciële vraag, betreffende het bestaan van gezondheidsgegevens in de zin van artikel 9 AVG, en op de vijfde prejudiciële vraag, over onder artikel 10 AVG vallende gegevens betreffende strafrechtelijke veroordelingen of strafbare feiten. De naleving van het beginsel van „minimale verwerking” van gevoelige gegevens in de zin van artikel 9 AVG staat immers niet in de weg aan het openbaar maken van persoonsgegevens wanneer die openbaarmaking noodzakelijk en evenredig is.(101) Hetzelfde geldt wanneer de betrokken gegevens onder artikel 10 AVG vallen, mits de wetgeving die deze openbaarmaking toestaat, passende waarborgen biedt voor de rechten en vrijheden van de betrokkenen.(102) Wat gegevens betreft die onder die twee bepalingen vallen, wegen de belangen van de betrokkenen echter bijzonder zwaar bij de afweging van de betrokken belangen.(103)
163. In casu vormt de betrokken verwerking, die de online publicatie van de identiteit van de betrokken sporter omvat, een ingrijpende inbreuk op de grondrechten op eerbiediging van het privéleven en bescherming van persoonsgegevens en kan deze leiden tot afkeuring door de samenleving en stigmatisering van de betrokken persoon. Dat is hier trouwens het beoogde effect van de „digitale schandpaal”.
164. De ernst van die inbreuk moet dus worden afgewogen tegen het belang van de met de publicatie nagestreefde doelstellingen.
165. Ik merk op dat de vraag van de verwijzende rechter betrekking heeft op de door het ADBG voorgeschreven bekendmaking, zoals ten uitvoer gelegd door NADA en de ÖADR, voor professionele sporters die niet onder de opgenomen uitzonderingen vallen (die gelden voor recreatieve sporters, kwetsbare personen en klokkenluiders). Ten aanzien van professionele sporters bestaat de bekendmaking uit een nominatieve publicatie met zowel een onbeperkte reikwijdte, aangezien deze via het internet aan het grote publiek wordt verspreid, als soms een onbeperkte duur in het geval van levenslange schorsingen (zoals voor een van de verzoekers in het hoofdgeding), die systematisch en automatisch plaatsvindt, en waarbij op grond van het ADBG geen individuele beoordeling naargelang de omstandigheden plaatsvindt.
166. Met alle voorzichtigheid die deze dimensie van de evenredigheidstoetsing altijd vereist(104), ben ik geneigd te denken dat de combinatie van die verschillende elementen (de nominatieve, onbeperkte, systematische en automatische aard van de publicatie) in bepaalde omstandigheden kan leiden tot een inbreuk op het recht van de betrokken personen op bescherming van persoonsgegevens, die niet voldoet aan de eisen van een zorgvuldige afweging van de verschillende betrokken belangen.
167. Bijvoorbeeld in het geval van een lange(105) of zelfs levenslange schorsing van een onbekende sporter wiens professionele sportcarrière al enige tijd voorbij is, zou kunnen worden gesteld dat de rechtmatige publicatie van zijn persoonsgegevens na verloop van tijd onevenredig wordt ten opzichte van de beoogde doeleinden.
168. NADA stelt dat er geen onderscheid mag worden gemaakt op basis van de ernst of de herhaaldelijkheid van de gepleegde overtredingen, omdat deze in aanmerking wordt genomen bij het opleggen van de sanctie en geen invloed heeft op de publicatie, die ongeacht de omstandigheden moet plaatsvinden. Dat argument overtuigt mij niet. De publicatie beantwoordt namelijk aan doelstellingen die, hoewel zij deel uitmaken van de strijd tegen doping, specifiek zijn en een afweging van de betrokken belangen vereisen, waarbij rekening kan worden gehouden met de eisen van de AVG, die niet in aanmerking worden genomen in het stadium van de dopingbestraffing.
169. Ik ben dan ook van mening dat een verplichting tot bekendmaking van persoonsgegevens, zoals die welke voortvloeit uit het ADBG en ten uitvoer wordt gelegd door de ÖADR en NADA, alleen toelaatbaar is voor zover die, gelet op de beoogde doelstellingen van afschrikking en het voorkomen van omzeiling van de antidopingregels, evenredig blijft, met name wat betreft de reikwijdte en de duur van de publicatie, rekening houdend met de specifieke omstandigheden van het geval, hetgeen door de verwijzende rechter dient te worden nagegaan.
Tijdstip van de afweging
170. De verwijzende rechter vraagt of de AVG vereist dat de verwerkingsverantwoordelijke vóór de bekendmaking per geval een belangenafweging verricht, of dat de door de wetgever voorgeschreven evenredigheidstoetsing voldoende is.
171. In casu heeft de wetgever vooraf gedefinieerde situaties in overweging genomen, los van de specifieke omstandigheden van elk individueel geval, door te verwijzen naar de elementen van de publicatie, zij het onder voorbehoud van bepaalde uitzonderingen. Zodoende heeft hij de bekendmaking reeds in een kader geplaatst en een zekere afweging gemaakt tussen enerzijds het belang van de sporters wier persoonsgegevens worden bekendgemaakt en anderzijds de belangen in verband met de strijd tegen doping.
172. Ik merk echter op dat, als door de nationale wetgever aangewezen verwerkingsverantwoordelijken, de betrokken nationale antidopingorganisaties (in dit geval NADA en de ÖADR) op grond van artikel 5, lid 2, AVG belast blijven met de uitvoering van de verwerking en verantwoordelijk („accountable”) blijven voor de naleving van de beginselen van rechtmatigheid en evenredigheid door die verwerking, alsmede voor de naleving van het beginsel van minimale gegevensverwerking. Zij moeten bovendien kunnen aantonen dat aan lid 1 van dat artikel is voldaan.
173. Krachtens artikel 24, lid 1, en artikel 25, lid 1, AVG moeten zij ook passende technische en organisatorische maatregelen (zoals pseudonimisering) treffen, zowel bij de bepaling van de verwerkingsmiddelen als bij de verwerking zelf. Die maatregelen, die moeten worden geëvalueerd en indien nodig geactualiseerd, hebben tot doel om de gegevensbeschermingsbeginselen op een doeltreffende manier uit te voeren en in de verwerking de nodige waarborgen in te bouwen ter naleving van de voorschriften van de AVG en ter bescherming van de rechten van de betrokkenen.(106)
174. Ik merk overigens op dat, hoewel de wetgever in casu de doeleinden van de verwerking en gedeeltelijk ook de middelen voor die verwerking heeft bepaald, het NADA en de ÖADR zijn die, als verwerkingsverantwoordelijken die belast zijn met de uitvoering van de verwerking, hebben gekozen voor online publicatie, waarbij de ÖADR ook heeft gekozen voor publicatie van de naam van de eventueel betrokken verboden stof.
175. In die context lijkt het antwoord op de gestelde vraag mij verband te houden met de inhoud en de mate van precisie van de nationale wetgeving die van toepassing is op de verwerkingsverantwoordelijke. Het feit dat de nationale wetgever het beginsel van bekendmaking heeft vastgelegd, ontslaat de verwerkingsverantwoordelijke naar mijn mening niet van zijn verantwoordelijkheid om te voldoen aan de vereisten van de AVG en om de bescherming van de rechten van de betrokkenen te waarborgen. Dat kan betekenen dat hij bij de toepassing van de nationale wetgeving rekening moet houden met de specifieke omstandigheden van de zaak.(107) Ik merk overigens op dat hij die afweging per geval in casu moet verrichten voor de publicatie van gegevens over geschorste sporters die onder de in het ADBG genoemde uitzonderingen vallen.
176. Ik ben dan ook van mening dat de bovengenoemde bepalingen van de AVG, hoewel zij dat niet in alle gevallen voorschrijven, kunnen inhouden dat de verwerkingsverantwoordelijke per geval een belangenafweging moet maken, met name bij het bepalen van de middelen voor de verwerking, dus ook vóór de publicatie. In dat verband kan rekening worden gehouden met elementen in verband met de aard, de reikwijdte, de context en de doeleinden van de verwerking, alsook met de risico’s – waarvan de waarschijnlijkheid en de ernst kunnen variëren – voor de rechten en vrijheden van de betrokken personen.
177. Noch het argument dat een dergelijke beoordelingsmarge van de verwerkingsverantwoordelijke zou kunnen leiden tot discriminatie tussen sporters die zich in vergelijkbare situaties bevinden, noch het risico van willekeur, misbruik of zelfs corruptie, zoals met name door de Commissie en NADA wordt aangevoerd, kan rechtvaardigen dat wordt afgezien van een dergelijke afweging per geval, die bedoeld is om persoonsgegevens in overeenstemming met de AVG te verwerken. Een dergelijke afweging kan namelijk juist discriminatie voorkomen die zou kunnen voortvloeien uit de toepassing van een identieke behandeling op verschillende situaties.
178. Daaruit volgt naar mijn mening dat de artikelen 5 en 6 AVG, gelezen in het licht van alle verplichtingen en verantwoordelijkheden die op de verwerkingsverantwoordelijke rusten, aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich er niet tegen verzetten dat de verwerkingsverantwoordelijke vóór de gegevensverwerking een afweging per geval van de betrokken belangen verricht, of dat zij zelfs, in bepaalde omstandigheden, een dergelijke afweging vereisen indien dat noodzakelijk is om de persoonsgegevens in overeenstemming met de AVG te verwerken.
Conclusie met betrekking tot de derde en de vierde vraag
179. Gelet op het bovenstaande geef ik het Hof in overweging om op de derde vraag te antwoorden dat artikel 5, lid 1, onder a) en c), en artikel 6, lid 3, tweede alinea, AVG aldus moeten worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een verplichting voor nationale antidopingorganisaties om persoonsgegevens te publiceren – zoals de naam van de sporters die zijn gestraft wegens overtreding van de antidopingregelgeving, de duur van de opgelegde schorsing en de redenen daarvoor (in het bijzonder de naam van de verboden stof) – wanneer, gelet op de specifieke omstandigheden van het geval, niet of niet meer aan het evenredigheidsvereiste wordt voldaan, met name wat betreft de reikwijdte en de duur van de publicatie, hetgeen de verwijzende rechter dient na te gaan.
180. Wat de vierde vraag betreft, geef ik het Hof in overweging om te oordelen dat de artikelen 5 en 6 AVG, gelezen in het licht van alle op de verwerkingsverantwoordelijke rustende verplichtingen en verantwoordelijkheden, aldus moeten worden uitgelegd dat zij vereisen dat de verwerkingsverantwoordelijke, vóór de verwerking van de gegevens, per geval een afweging maakt van de betrokken belangen indien dat noodzakelijk is om de persoonsgegevens in overeenstemming met de AVG te verwerken.
Zevende vraag
181. Om de zevende vraag te begrijpen, moet worden herinnerd aan de context waarin deze wordt gesteld. Verzoekster YT heeft, nog voordat haar persoonsgegevens op de websites van NADA en de ÖADR werden gepubliceerd, bij de Oostenrijkse gegevensbeschermingsautoriteit een klacht ingediend op grond van artikel 17 AVG, dat voorziet in het recht op gegevenswissing. Die autoriteit heeft de klacht van YT afgewezen, aangezien de betrokken gegevens nog niet waren gepubliceerd. De publicatie van die gegevens vond vervolgens plaats in de loop van de beroepsprocedure tegen de afwijzing van haar klacht door de Oostenrijkse gegevensbeschermingsautoriteit.
182. Met zijn zevende vraag vraagt de verwijzende rechter ten eerste of een klacht op grond van artikel 77 AVG betreffende een aangevoerde schending van het recht op gegevenswissing (artikel 17 AVG) ontvankelijk is wanneer de verwerking van de persoonsgegevens van de betrokkene nog niet had plaatsgevonden op het tijdstip waarop zij haar klacht bij de toezichthoudende autoriteit indiende, noch op het tijdstip waarop deze een besluit nam.
183. Ten tweede vraagt de verwijzende rechter of een dergelijke klacht nadien alsnog ontvankelijk wordt wanneer er reeds bij de indiening van de klacht concrete aanwijzingen bestonden dat een verwerking van persoonsgegevens door de verwerkingsverantwoordelijke aanstaande was dan wel in de nabije toekomst zou plaatsvinden.
Is een klacht bij de toezichthoudende autoriteit van vóór de gegevensverwerking ontvankelijk?
184. Artikel 77, lid 1, AVG bepaalt dat iedere betrokkene het recht heeft om een klacht in te dienen bij een toezichthoudende autoriteit „indien hij van mening is dat de verwerking van hem betreffende persoonsgegevens inbreuk maakt op deze verordening”.
185. Overeenkomstig vaste rechtspraak van het Hof zal ik bij de uitlegging van deze bepaling niet alleen rekening houden met de bewoordingen van de bepaling, maar ook met de context ervan en met de doelstellingen die worden nagestreefd met de regeling waarvan zij deel uitmaakt.(108)
186. Ten eerste legt artikel 77 AVG geen termijn op voor het indienen van een klacht met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens. In gevallen waarin de verwerking heeft plaatsgevonden en vervolgens wordt betwist, geldt dat hoe eerder de klacht wordt ingediend, hoe sneller het toezicht door de autoriteit kan plaatsvinden en hoe eerder de bescherming van de betrokkene kan worden gewaarborgd.(109) Daarentegen vermeldt de tekst van artikel 77, lid 1, AVG niet het geval waarin de verwerking nog niet heeft plaatsgevonden. Ik wijs er in dat verband op dat in die bepaling het woord „maakt” in de tegenwoordige tijd wordt gebruikt, wat lijkt te impliceren dat de verwerking al moet hebben plaatsgevonden, al wordt het geval van een toekomstige verwerking als zodanig niet uitgesloten.(110)
187. Ten tweede moeten, als contextuele elementen, de taken en bevoegdheden van de toezichthoudende autoriteiten worden besproken. Elke toezichthoudende autoriteit is krachtens artikel 57, lid 1, onder f), AVG verplicht om de klachten van betrokkenen te behandelen, de inhoud van de klacht te onderzoeken in de mate waarin dat gepast is en de klager binnen een redelijke termijn in kennis te stellen van de vooruitgang en het resultaat van het onderzoek. De toezichthoudende autoriteit moet een dergelijke klacht dus „met de nodige voortvarendheid en zorgvuldigheid” behandelen.(111)
188. Bovendien verleent artikel 58, lid 1, AVG elke toezichthoudende autoriteit aanzienlijke onderzoeksbevoegdheden om ingediende klachten te behandelen. Wanneer een dergelijke autoriteit na afloop van haar onderzoek vaststelt dat er bepalingen van die verordening zijn geschonden, is zij verplicht om op gepaste wijze te reageren teneinde de vastgestelde ontoereikendheid te verhelpen. Daartoe worden in artikel 58, lid 2, AVG de verschillende corrigerende maatregelen opgesomd die de toezichthoudende autoriteit kan nemen, waarbij zij over een beoordelingsmarge beschikt bij de keuze van de passende en noodzakelijke middelen.(112) Tot de bevoegdheden van de toezichthoudende autoriteit als bedoeld in artikel 58, lid 2, onder a), AVG behoort dat zij een verwerkingsverantwoordelijke kan waarschuwen dat met de voorgenomen verwerkingen waarschijnlijk inbreuk op de AVG wordt gemaakt, wat past in een benadering die kan worden omschreven als „conservatoir” ten aanzien van de rechten van de betrokkene.(113)
189. Al die vereisten en bevoegdheden van de toezichthoudende autoriteiten zijn bedoeld om de klachtenprocedure te versterken, teneinde deze te maken tot een mechanisme waarmee de rechten en belangen van betrokkenen doeltreffend kunnen worden beschermd, oftewel tot „een echte administratieve beroepsprocedure”.(114)
190. Als contextueel element moet ook worden opgemerkt dat, zoals de Commissie benadrukt, de verwerkingsverantwoordelijke aan bepaalde verplichtingen moet voldoen, en met name de betrokkene voorafgaand aan de verwerking moet informeren.(115)
191. Het komt mij dan ook voor dat een conservatoire of preventieve benadering van de toezichthoudende autoriteiten bij de behandeling van klachten in het kader van de AVG niet a priori kan worden uitgesloten.
192. Ten derde wordt deze uitlegging bevestigd door de doelstellingen die met die verordening worden nagestreefd. Uit overweging 10 daarvan blijkt namelijk dat zij tot doel heeft een hoog beschermingsniveau van natuurlijke personen op het vlak van de verwerking van persoonsgegevens binnen de Unie te waarborgen. In overweging 11 van die verordening wordt bovendien opgemerkt dat een doeltreffende bescherming van die gegevens een versterking van de rechten van de betrokkenen vereist.
193. Het beperken van de krachtens artikel 57, lid 1, onder f), AVG op toezichthoudende autoriteiten rustende verplichting om klachten te behandelen, door artikel 77, lid 1, van die verordening zo uit te leggen dat elke mogelijkheid om „anticiperend op een verwerking” een klacht in te dienen bij een toezichthoudende autoriteit, wordt uitgesloten, zou in strijd kunnen zijn met de doelstellingen van die verordening, met name die van het waarborgen van een hoog beschermingsniveau van natuurlijke personen op het vlak van verwerking van persoonsgegevens binnen de Unie.
194. Ik ben dan ook van mening dat, gelet op al deze overwegingen, niet kan worden uitgesloten dat een klacht op grond van artikel 77 AVG ontvankelijk kan zijn ondanks het feit dat de verwerking van de persoonsgegevens van de betrokkene nog niet heeft plaatsgevonden op het tijdstip waarop zijn klacht bij de toezichthoudende autoriteit wordt ingediend.
195. Ik meen echter, net als de Commissie en de Oostenrijkse regering, dat de aangevoerde inbreuk op de AVG daarvoor geschikt moet zijn en dat de betrokken verwerking, in casu de bekendmaking van persoonsgegevens, niet louter hypothetisch mag zijn.(116)
196. In casu is het Hof op grond van artikel 17 AVG een verzoek voorgelegd tot wissing van de betrokken gegevens, in welk verband de betrokken verzoekster in het hoofdgeding (YT) heeft aangegeven dat de bekendmaking van haar gegevens „vrijwel zeker aanstaande” was.
197. Een verzoek tot wissing van die gegevens (net als een verzoek tot rectificatie van gegevens) veronderstelt echter dat de betrokken verwerking, in dit geval de publicatie van gegevens, heeft plaatsgevonden. Het lijkt namelijk onmogelijk voor de verwerkingsverantwoordelijke om gevolg te geven aan een dergelijk verzoek en gegevens te wissen als deze nog niet zijn bekendgemaakt, tenzij het verzoek in werkelijkheid wordt uitgelegd als een verzoek om de publicatie van de gegevens te verhinderen(117) (en niet om ze te wissen), wat de verwijzende rechter dient te beoordelen.
198. Ik voeg daaraan toe dat een dergelijke uitlegging niet in strijd is met de doelstellingen om een hoge mate van bescherming van persoonsgegevens te garanderen, aangezien andere bepalingen van de AVG het mogelijk maken om gevolg te geven aan verzoeken met betrekking tot een toekomstige verwerking. Zoals de Oostenrijkse regering aangeeft, houdt artikel 79, lid 1, AVG, dat betrekking heeft op het recht om een doeltreffende voorziening in rechte in te stellen, immers in dat het nationale recht moet voorzien in rechtsmiddelen in geval van een op handen zijnde onrechtmatige inbreuk op de door de AVG verleende rechten. Dit omvat de in het Oostenrijkse recht opgenomen mogelijkheid om vóór de verwerking preventieve vorderingen tot staking in te stellen, of, indien de verwerking reeds is begonnen, de mogelijkheid om de Oostenrijkse autoriteit te verzoeken toe te zien op de beperking van die verwerking op grond van artikel 18 AVG.
199. Derhalve ben ik van mening dat niet kan worden uitgesloten dat een klacht op grond van artikel 77 AVG ontvankelijk kan zijn ondanks het feit dat de verwerking van de persoonsgegevens van de betrokkene nog niet heeft plaatsgevonden op het tijdstip waarop zijn klacht bij de toezichthoudende autoriteit wordt ingediend, mits die verwerking niet louter hypothetisch is. In de omstandigheden van het hoofdgeding is de klacht, die is gebaseerd op het recht op gegevenswissing van artikel 17 AVG, echter niet‑ontvankelijk, aangezien zij betrekking heeft op een verwerking (in dit geval de bekendmaking van de persoonsgegevens van de betrokkene) die, hoewel aanstaande, noch op het tijdstip van de indiening van de klacht van die persoon bij de toezichthoudende autoriteit, noch op het tijdstip van de vaststelling van het besluit van die autoriteit had plaatsgevonden.
Wordt de klacht bij de toezichthoudende autoriteit nadien ontvankelijk?
200. Ik merk op dat deze vraag betrekking heeft op de uitlegging van artikel 77 AVG, dat betrekking heeft op het recht om een klacht in te dienen bij de toezichthoudende autoriteit. Het lijkt er dus op dat de verwijzende rechter vraagt of een dergelijke niet‑ontvankelijk verklaarde klacht nadien bij de toezichthoudende autoriteit ontvankelijk zou kunnen worden als de betrokken verwerking (in dit geval de bekendmaking van de gegevens) plaatsvindt terwijl er een beroep tegen het besluit van die toezichthoudende autoriteit aanhangig is bij de beroepsrechter. Het komt mij voor dat het in dat verband aan de interne rechtsorde is om te bepalen of de beroepsrechter in een dergelijke situatie de kwestie zou kunnen of moeten terugverwijzen naar de toezichthoudende autoriteit voor heroverweging in het licht van de nieuwe feitelijke elementen, of dat het aan de betrokkene staat om opnieuw een klacht in te dienen, dan wel of de beroepsrechter zelf uitspraak kan doen over de aan hem voorgelegde situatie in het licht van nieuwe feitelijke elementen, in casu de bekendmaking van de gegevens. In dat verband moet ervoor worden gezorgd dat de doeltreffendheid van de bescherming van de door de AVG gewaarborgde rechten en de coherente en homogene toepassing van de bepalingen daarvan worden gewaarborgd.
201. Indien, in navolging van de Oostenrijkse regering, de vraag van de verwijzende rechter moet worden opgevat als een vraag over de ontvankelijkheid van een dergelijk beroep bij de rechter bij wie beroep is ingesteld, moet worden onderzocht wat de gevolgen zijn van een wijziging in de feitelijke situatie, namelijk de verwerking bestaande in de bekendmaking van persoonsgegevens, die heeft plaatsgevonden na het besluit van de toezichthoudende autoriteit en terwijl een op grond van artikel 78 AVG ingesteld beroep tegen dat besluit aanhangig is, in de veronderstelling dat er op het tijdstip van de klacht concrete aanwijzingen waren dat een verwerking van persoonsgegevens door de verwerkingsverantwoordelijke aanstaande was dan wel in de nabije toekomst zou plaatsvinden.
202. Opgemerkt dient te worden dat de Uniewetgever in het kader van de AVG is opgetreden om individuen die zich op schending van deze verordening beroepen verschillende beroepsmogelijkheden te bieden, met dien verstande dat elk van deze beroepsmogelijkheden moet kunnen worden aangewend „onverminderd” de andere beroepsmogelijkheden.(118)
203. Zo bepaalt artikel 78, lid 1, AVG dat, onverminderd andere mogelijkheden van administratief of buitengerechtelijk beroep, iedere natuurlijke persoon of rechtspersoon het recht heeft om tegen een hem betreffend juridisch bindend besluit van een toezichthoudende autoriteit een doeltreffende voorziening in rechte in te stellen. Daaruit volgt dat de rechterlijke instanties waarbij beroep is ingesteld tegen een besluit van een toezichthoudende autoriteit, volledige rechtsmacht dienen uit te oefenen, waaronder rechtsmacht om alle feitelijke en juridische vraagstukken in verband met het bij hen aanhangige geding te onderzoeken.(119) De rechterlijke toetsing van een besluit van een toezichthoudende autoriteit op een klacht moet dus, om „doeltreffend” te zijn zoals deze bepaling vereist, volledig zijn.(120) Bovendien garandeert artikel 79, lid 1, van die verordening elke betrokkene het recht om een doeltreffende voorziening in rechte in te stellen, „onverminderd andere mogelijkheden van administratief of buitengerechtelijk beroep, waaronder het recht uit hoofde van artikel 77 een klacht in te dienen bij een toezichthoudende autoriteit”.
204. Zoals reeds is vastgesteld, heeft de Uniewetgever met de vaststelling van de AVG niet willen overgaan tot een volledige harmonisatie van de in de artikelen 77 tot en met 79 van die verordening opgenomen rechtsmiddelen die openstaan wanneer er sprake is van inbreuk op de bepalingen van de AVG.(121) In het bijzonder bevat de AVG geen bijzondere bepalingen voor het geval dat er in dezelfde lidstaat met betrekking tot dezelfde verwerking van persoonsgegevens zowel een klacht wordt ingediend bij een toezichthoudende autoriteit als beroep in rechte wordt ingesteld.
205. Hoewel de Uniewetgever niet heeft willen overgaan tot een volledige harmonisatie in dat verband, heeft hij evenmin de mogelijkheid willen uitsluiten die in de vraag van de verwijzende rechter aan de orde wordt gesteld, namelijk dat een in omstandigheden zoals die van het hoofdgeding ingediende klacht achteraf ontvankelijk kan worden.
206. Bij gebreke van een Unieregeling ter zake is het krachtens het beginsel van procedurele autonomie van de lidstaten dus een aangelegenheid van elke lidstaat om de procedureregels vast te stellen voor de administratieve en gerechtelijke procedures die moeten zorgen voor een hoog niveau van bescherming van de rechten die justitiabelen ontlenen aan het Unierecht. In die context staat het aan de nationale rechter om erop toe te zien dat de doeltreffendheid van de bescherming van de door de AVG gewaarborgde rechten, de coherente en homogene toepassing van de bepalingen van die verordening, en het in artikel 47 van het Handvest bedoelde recht op een doeltreffende voorziening in rechte worden gewaarborgd.(122)
207. Het staat dus aan de verwijzende rechter om op basis van de nationale procedurevoorschriften vast te stellen hoe de beroepsmogelijkheden waarin de nationale regelgeving voorziet in elk individueel geval moeten worden uitgewerkt. In dat verband moet hij zich ervan vergewissen dat de concrete regels voor de benutting van beroepsmogelijkheden het recht op een doeltreffende voorziening in rechte niet onevenredig aantasten. De verwijzende rechter moet er ook op toezien dat eveneens de doeltreffendheid van de bescherming van de door de AVG gewaarborgde rechten wordt gewaarborgd en dat die regels in overeenstemming zijn met het doeltreffendheidsbeginsel en het gelijkwaardigheidsbeginsel.(123)
208. Aangezien de verwijzende rechter geen nadere informatie heeft verstrekt over de mogelijkheden die zijn nationale recht biedt, moet artikel 77, lid 1, AVG, gelezen in het licht van artikel 78, lid 1, van deze verordening naar mijn mening aldus worden uitgelegd dat het zich niet verzet tegen de ontvankelijkheid van een klacht die de toezichthoudende autoriteit eerder niet-ontvankelijk heeft verklaard wanneer de gegevensverwerking plaatsvindt terwijl het beroep betreffende dezelfde feiten bij de rechter aanhangig is. Het staat aan de interne rechtsorde om, met inachtneming van de beginselen van gelijkwaardigheid en doeltreffendheid, de voorwaarden vast te stellen voor een dergelijke ontvankelijkheid, zowel bij de toezichthoudende autoriteit als bij de rechter, zodat de doeltreffende bescherming van de door de AVG gewaarborgde rechten, de coherente en homogene toepassing van de bepalingen ervan en het recht op een doeltreffende voorziening in rechte worden gewaarborgd.
Conclusie met betrekking tot de zevende vraag
209. Gelet op al het voorgaande geef ik het Hof in overweging om op de zevende vraag te antwoorden dat artikel 77 AVG aldus moet worden uitgelegd dat een klacht op grond van artikel 17 van deze verordening (gestelde schending van het recht op gegevenswissing) niet-ontvankelijk is wanneer deze betrekking heeft op een verwerking van de persoonsgegevens van de betrokkene, bestaande in de bekendmaking van die gegevens, die – hoewel aanstaande – noch op het tijdstip van de indiening van de klacht van die persoon bij de toezichthoudende autoriteit, noch op het tijdstip van de vaststelling van het besluit van deze autoriteit had plaatsgevonden, onverminderd de eventuele ontvankelijkheid van een klacht met betrekking tot een verwerking van persoonsgegevens die niet louter hypothetisch is en waarvoor de toezichthoudende autoriteit preventieve of conservatoire maatregelen kan nemen.
210. Bovendien verzet artikel 77 AVG, gelezen in het licht van artikel 78, lid 1, daarvan, zich niet tegen de ontvankelijkheid van een klacht die de toezichthoudende autoriteit eerder niet-ontvankelijk heeft verklaard wanneer de gegevensverwerking plaatsvindt terwijl het beroep betreffende dezelfde feiten bij de rechter aanhangig is. Het staat aan de interne rechtsorde om, met inachtneming van de beginselen van gelijkwaardigheid en doeltreffendheid, de voorwaarden vast te stellen voor een dergelijke ontvankelijkheid, zowel bij de toezichthoudende autoriteit als bij de rechter, zodat de doeltreffende bescherming van de door de AVG gewaarborgde rechten, de coherente en homogene toepassing van de bepalingen ervan en het recht op een doeltreffende voorziening in rechte worden gewaarborgd.
Conclusie
211. Gelet op het voorgaande geef ik het Hof in overweging de prejudiciële vragen van het Bundesverwaltungsgericht (federale bestuursrechter in eerste aanleg, Oostenrijk) te beantwoorden als volgt:
„1) Artikel 16, lid 2, eerste volzin, VWEU en artikel 2, lid 2, onder a), van verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van richtlijn 95/46/EG
moeten aldus worden uitgelegd dat
de verwerking van persoonsgegevens die krachtens de nationale antidopingregels bestaat in de publicatie van de namen van de betrokken sporters, de beoefende sportdiscipline, de gepleegde overtreding van de antidopingregels, de opgelegde sanctie en de aanvang en het einde van die sanctie, niet kan worden geacht te zijn verricht in het kader van ‚activiteiten die buiten de werkingssfeer van het Unierecht vallen’ in de zin van artikel 2, lid 2, onder a), van verordening 2016/679.
2) Artikel 9, lid 1, van verordening 2016/679
moet aldus worden uitgelegd dat
het bekendmaken van de naam van de betrokken sporter, de duur van zijn schorsing en de redenen voor die schorsing geen verwerking van gegevens over gezondheid in de zin van die bepaling vormt, tenzij die redenen de naam vermelden van de verboden stof(fen) die in het lichaam van de betrokken sporter is/zijn aangetroffen, aangezien de vermelding van die stof(fen) direct of indirect informatie over de gezondheidstoestand, waaronder de toekomstige gezondheidstoestand, van de betrokken sporter kan onthullen, hetgeen de verwijzende rechter dient na te gaan.
3) Artikel 5, lid 1, onder a) en c), en artikel 6, lid 3, tweede alinea, van verordening 2016/679
moeten aldus worden uitgelegd dat
zij zich verzetten tegen een verplichting voor nationale antidopingorganisaties om persoonsgegevens te publiceren – zoals de naam van de sporters die zijn gestraft wegens overtreding van de antidopingregelgeving, de duur van de opgelegde schorsing en de redenen daarvoor (in het bijzonder de naam van de verboden stof) – wanneer, gelet op de specifieke omstandigheden van het geval, niet of niet meer aan het evenredigheidsvereiste wordt voldaan, met name wat betreft de reikwijdte en de duur van de publicatie, hetgeen de verwijzende rechter dient na te gaan.
4) Artikelen 5 en 6 van verordening 2016/679, gelezen in het licht van alle op de verwerkingsverantwoordelijke rustende verplichtingen en verantwoordelijkheden,
moeten aldus worden uitgelegd dat
zij vereisen dat de verwerkingsverantwoordelijke, vóór de verwerking van de gegevens, per geval een afweging maakt van de betrokken belangen indien dat noodzakelijk is om de persoonsgegevens in overeenstemming met verordening 2016/679 te verwerken.
5) Artikel 10 van verordening 2016/679
moet aldus worden uitgelegd dat
het van toepassing kan zijn op de verwerking van persoonsgegevens betreffende veroordelingen of strafbare feiten waarin de nationale antidopingregelgeving voorziet, aangezien, ongeacht de kwalificatie van die strafbare feiten naar nationaal recht, de veroordelingen die daaruit voortvloeien een repressief doel dienen en zodanig zwaar zijn dat zij een effect hebben dat gelijkwaardig is aan een strafrechtelijke sanctie, hetgeen de verwijzende rechter dient na te gaan.
6) Artikel 10 van verordening 2016/679, gelezen in het licht van artikel 79, lid 1, daarvan,
moet aldus worden uitgelegd dat
de activiteiten of besluiten van een autoriteit waaraan op grond van die bepaling het toezicht op de verwerking van persoonsgegevens betreffende strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten of daarmee verband houdende veiligheidsmaatregelen is toevertrouwd, aan rechterlijke toetsing moeten kunnen worden onderworpen.
7) Artikel 77 van verordening 2016/679
moet aldus worden uitgelegd dat
– een klacht op grond van artikel 17 van deze verordening (gestelde schending van het recht op gegevenswissing) niet-ontvankelijk is wanneer deze betrekking heeft op een verwerking van de persoonsgegevens van de betrokkene, bestaande in de bekendmaking van die gegevens, die – hoewel aanstaande – noch op het tijdstip van de indiening van de klacht van die persoon bij de toezichthoudende autoriteit, noch op het tijdstip van de vaststelling van het besluit van die autoriteit had plaatsgevonden, onverminderd de eventuele ontvankelijkheid van een klacht met betrekking tot een verwerking van persoonsgegevens die niet louter hypothetisch is en waarvoor de toezichthoudende autoriteit preventieve of conservatoire maatregelen kan nemen;
– het zich, gelezen in het licht van artikel 78, lid 1, van verordening 2016/679, niet verzet tegen de ontvankelijkheid van een klacht die de toezichthoudende autoriteit eerder niet-ontvankelijk heeft verklaard, wanneer de gegevensverwerking plaatsvindt terwijl het beroep betreffende dezelfde feiten bij de rechter aanhangig is. Het staat aan de interne rechtsorde om, met inachtneming van de beginselen van gelijkwaardigheid en doeltreffendheid, de voorwaarden vast te stellen voor een dergelijke ontvankelijkheid, zowel bij de toezichthoudende autoriteit als bij de rechter, zodat de doeltreffende bescherming van de door verordening 2016/679 gewaarborgde rechten, de coherente en homogene toepassing van de bepalingen ervan en het recht op een doeltreffende voorziening in rechte worden gewaarborgd.”
1 Oorspronkelijke taal: Frans.
2 Ondertekend te Parijs op 19 oktober 2005 en in werking getreden op 1 februari 2007.
3 Zie over de interactie van de verschillende normatieve lagen Rigaux, F., „Les situations juridiques individuelles dans un système de relativité générale – Cours général de droit international privé”, Recueil des cours de l’Académie de droit international de La Haye, deel 213, 1989, met name blz. 67 en 68. Zie meer in het bijzonder over antidopingregelgeving Diakité, A., La mise en oeuvre du Code mondial antidopage par les États, Bruylant, Brussel, 2023, punten 127 e.v.
4 Zie bijvoorbeeld arresten van 12 december 1974, Walrave en Koch (36/74, EU:C:1974:140), en 21 december 2023, European Superleague Company (C‑333/21, EU:C:2023:1011; hierna: „arrest European Superleague Company”).
5 De eerste NADA-zaak werd namelijk niet-ontvankelijk verklaard bij arrest van 7 mei 2024, NADA e.a. (C‑115/22, EU:C:2024:384). Zie echter de conclusie van advocaat-generaal Ćapeta in dezelfde zaak (C‑115/22, EU:C:2023:676).
6 Verordening van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van richtlijn 95/46/EG (algemene verordening gegevensbescherming) (PB 2016, L 119, blz. 1).
7 Met betrekking tot de aanneming van een nieuwe code, gepland voor 2027 (zie de website van het WADA, beschikbaar via https://www.wada-ama.org/en/what-we-do/world-anti-doping-code/code-review), zie aanbeveling 1/2025, aangenomen op 11 februari 2025 door het Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB), gepubliceerd op de website van het EDPB, beschikbaar via: https://www.edpb.europa.eu/system/files/2025‑08/edpb_recommendations_202501_wada_2027_world_anti-doping_code_nl.pdf.
8 Zaak C‑115/22 (PB 2022, C 207, blz. 15‑16).
9 Arrest NADA e.a. (C‑115/22, EU:C:2024:384).
10 Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door bevoegde autoriteiten met het oog op de voorkoming, het onderzoek, de opsporing en de vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van straffen, en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van kaderbesluit 2008/977/JBZ van de Raad (PB 2016, L 119, blz. 89).
11 Zie arrest van 6 november 2003, Lindqvist (C‑101/01, EU:C:2003:596, punten 25 en 26; hierna: „arrest Lindqvist”).
12 Zie in die zin arresten van 22 juni 2021, Latvijas Republikas Saeima (Strafpunten) (C‑439/19, EU:C:2021:504, punt 62 en aldaar aangehaalde rechtspraak; hierna: „arrest Latvijas Republikas Saeima”); 20 oktober 2022, Koalitsia „Demokratichna Bulgaria – Obedinenie” (C‑306/21, EU:C:2022:813, punt 35), en 16 januari 2024, Österreichische Datenschutzbehörde (C‑33/22, EU:C:2024:46, punt 37; hierna: „arrest Österreichische Datenschutzbehörde”).
13 Zie arrest Latvijas Republikas Saeima (punten 66 en 67). Zie mutatis mutandis ook, in het kader van richtlijn 2002/58/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 juli 2002 betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie, bekend als de „richtlijn betreffende privacy en elektronische communicatie” (PB 2002, L 201, blz. 37), arresten van 6 oktober 2020, La Quadrature du Net e.a. (C‑511/18, C‑512/18 en C‑520/18, EU:C:2020:791, punt 135), en 5 april 2022, Commissioner of An Garda Síochána e.a. (C‑140/20, EU:C:2022:258, punt 61), waarin wordt verwezen naar de „activiteiten die de fundamentele constitutionele, politieke, economische of sociale structuren van een land ernstig kunnen destabiliseren en, met name, een rechtstreekse bedreiging kunnen vormen voor de samenleving, de bevolking of de staat als zodanig, zoals terroristische activiteiten”.
14 Zie arrest Österreichische Datenschutzbehörde (punt 41) en de conclusie van advocaat-generaal Szpunar in die zaak (C‑33/22, EU:C:2023:397, punt 84).
15 Zie arrest van 9 juli 2020, Land Hessen (C‑272/19, EU:C:2020:535): deze zaak had betrekking op de activiteiten van zowel politieke als bestuurlijke aard van de commissie verzoekschriften van de Hessischer Landtag (parlement van de deelstaat Hessen, Duitsland) die van publieke aard en specifiek voor die deelstaat waren, aangezien die commissie indirect bijdroeg tot de parlementaire activiteit.
16 Zie arrest Österreichische Datenschutzbehörde (punt 51).
17 Zie arrest van 16 juli 2020, Facebook Ireland en Schrems (C‑311/18, EU:C:2020:559, punt 88).
18 Zie arrest van 30 april 2025, Inspektorat kam Visshia sadeben savet (C‑313/23, C‑316/23 en C‑332/23, EU:C:2025:303, punt 104).
19 Zoals advocaat-generaal Szpunar het heeft verwoord in zijn conclusie in de zaak Österreichische Datenschutzbehörde (C‑33/22, EU:C:2023:397, punt 68).
20 Zie de conclusie van advocaat-generaal Szpunar in de zaak Latvijas Republikas Saeima (Strafpunten) (C‑439/19, EU:C:2020:1054, punten 50‑59) en in de zaak Österreichische Datenschutzbehörde (C‑33/22, EU:C:2023:397, punt 78).
21 Zie Lenaerts, K., „L’encadrement par le droit de l’Union européenne des compétences des États membres”, in Chemins d’Europe: mélanges en l’honneur de Jean-Paul Jacqué, Dalloz, Parijs, 2010, blz. 424, punt 7. Zie ook Cariat, N., en Dermine, P., „La détermination de l’applicabilité du droit de l’Union européenne à une situation particulière”, in Le droit de l’Union européenne et le juge belge / Het recht van de Europese Unie en de Belgische rechter, Bruylant, Brussel, 2015, blz. 85‑114, en Azoulai, L., „La formule des compétences retenues des États membres devant la Cour de justice de l’Union européenne”, in Objectifs et compétences dans l’Union européenne, Bruylant, Brussel, 2012, blz. 341‑368, in het bijzonder blz. 343.
22 Zie in dat verband arrest European Superleague Company (punt 99) en het arrest van 21 december 2023, Royal Antwerp Football Club (C‑680/21, EU:C:2023:1010, punt 67). Zie ook de conclusie van advocaat-generaal Emiliou in de zaak RRC Sports (C‑209/23, EU:C:2025:362, punten 22‑28).
23 Zie arrest European Superleague Company (punt 99). Zie bijvoorbeeld de resolutie van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, over het werkplan van de Europese Unie voor sport (1 juli 2024 – 31 december 2027) (PB 2024, C 3527, blz. 1).
24 36/74, EU:C:1974:140, punt 4. Zie ook arrest van 15 december 1995, Bosman (C‑415/93, EU:C:1995:463, punt 73). Zie voor een geactualiseerde formulering het arrest van 4 oktober 2024, FIFA (C‑650/22, EU:C:2024:824, punt 75 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
25 Zie mutatis mutandis arresten van 20 mei 2003, Österreichischer Rundfunk e.a. (C‑465/00, C‑138/01 en C‑139/01, EU:C:2003:294, punt 42), en Lindqvist (punten 40 e.v.).
26 Zie arrest van 18 juli 2006, Meca-Medina en Majcen/Commissie (C‑519/04 P, EU:C:2006:492, punt 47; hierna: „arrest Meca-Medina en Majcen/Commissie”). Voor recreatieve sporters kan het Unierecht ook van toepassing zijn via het burgerschap [zie arrest van 13 juni 2019, TopFit en Biffi (C‑22/18, EU:C:2019:497)].
27 Bovendien heeft dit begrip niet noodzakelijkerwijs dezelfde betekenis in alle lidstaten, zodat de werkingssfeer van de AVG in geval van uiteenlopende uitleggingen zou afhangen van het nationale recht.
28 Zie echter over de verschillen in aard, omvang en regelingen tussen het recht op eerbiediging van het privéleven en de bescherming van persoonsgegevens Tambou, O., „Chapitre 1. Droit autonome du droit au respect de la vie privée”, in Manuel de droit européen de la protection des données à caractère personnel, Bruylant, Brussel, 2020 (1e ed.), blz. 21 e.v. Zie met betrekking tot artikel 8 van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, ondertekend in Rome op 4 november 1950 (hierna: „EVRM”) met name arrest van 5 oktober 1994, X/Commissie (C‑404/92 P, EU:C:1994:361, punt 23), en EHRM, 25 februari 1997, Z tegen Finland (CE:ECHR:1997:0225JUD002200993, § 95).
29 Dit ziet bijvoorbeeld op het risico op discriminatie. Een slechte gezondheidstoestand kan bijvoorbeeld leiden tot discriminatie bij de toegang tot werk, verzekeringen of kredieten.
30 Hoewel niet direct aan de orde in de onderhavige zaak, kunnen gegevens over gezondheid in verband met verbonden toepassingen en apparaten helpen bij het bepalen van de grenzen van het begrip „gezondheidsgegevens”. Zo roepen „welzijnsgegevens” of „zelfmetingen” (met betrekking tot hartslag, slaapperioden, eetgewoonten, winkelgewoonten vervat in supermarktkaarten, enz.) vragen op over of dit al dan niet „gezondheidsgegevens” zijn. Het aantal dagelijkse stappen is bijvoorbeeld op zich geen gezondheidsgegeven, maar kan dat wel worden als dit ruwe gegeven wordt gecombineerd met andere gegevens en er een conclusie kan worden getrokken over iemands gezondheidstoestand of gezondheidsrisico (zie in dat verband de bijlage met als opschrift „Health data in apps and devices” bij de brief van de werkgroep „Artikel 29” aan de Commissie, DG Connect over mHealth, van 5 februari 2015, blz. 2, beschikbaar via: https://ec.europa.eu/justice/article-29/documentation/other-document/files/2015/20150205_letter_art29wp_ec_health_data_after_plenary_annex_en.pdf).
Zie over het Internet of Things (IoT) onder andere Casarosa, F., en Gennari, F., „Data Sharing in the Internet of Medical Things – Between the Data Act and the EHDS”, European Journal of Risk Regulation, Cambridge University Press, Cambridge, 2025, blz. 1‑23; zie ook Yaşar, B., „I can feel your heartbeat: E-health evidence in criminal investigations”, Shaping Utopia through law: How the law does (not) provide an answer to societal challenges, Intersentia, Brussel, 2023 (1e ed.), blz. 43‑68, in het bijzonder blz. 57, punt 4.2.1.
31 Zie arresten van 4 oktober 2024, Schrems (Mededeling van gegevens aan het grote publiek) (C‑446/21, EU:C:2024:834, punt 73 en aldaar aangehaalde rechtspraak), en 4 oktober 2024, Lindenapotheke (C‑21/23, EU:C:2024:846, punt 87; hierna: „arrest Lindenapotheke”).
32 Zie in die zin arrest Lindenapotheke (punt 92). In casu zouden met name de afwijkingen van artikel 9, lid 2, onder g) en i), AVG relevant zijn, waarin wordt bepaald dat de verwerking van gevoelige gegevens mogelijk is indien dit „noodzakelijk [is] om redenen van zwaarwegend algemeen belang” of „om redenen van algemeen belang op het gebied van de volksgezondheid”, mits het evenredigheidsbeginsel in acht wordt genomen.
33 Artikel 6 van het „gemoderniseerde Verdrag” tot bescherming van personen met betrekking tot de geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens van de Raad van Europa (bekend als het „Verdrag 108+”) van 18 mei 2018 gebruikt deze term ook en verwijst, onder de bijzondere categorieën van gegevens, naar „persoonsgegevens waarmee informatie wordt gegeven over [...] de gezondheid”.
34 Zie arresten Lindqvist (punt 50) en Lindenapotheke (punt 81).
35 Zie arrest van 1 augustus 2022, Vyriausioji tarnybinės etikos komisija (C‑184/20, EU:C:2022:601, punten 123‑127; hierna: „arrest Vyriausioji tarnybinės etikos komisija”), en arrest Lindenapotheke (punt 83). Deze ruime benadering van de definitie zou kunnen voortkomen uit de wens om „de mogelijke gevolgen van nieuwe big data-technologieën tegen te gaan, die veel kennis over iemands gezondheid zouden kunnen verkrijgen door gegevens te verwerken die enkel iets over zijn gezondheidstoestand onthullen” (vrije vertaling) [zie Verhenneman, G., „Chapter III. – Understanding the Subject of Protection”, in The Patient, Data Protection and Changing Healthcare Models, Intersentia, Brussel, 2021 (1e ed.), blz. 97 e.v., in het bijzonder blz. 109].
36 Zie Maisnier-Broché, L., „Fasc. 945: Données de santé à caractère personnel. – Régime général”, JurisClasseur Communication, 2019.
37 Zie Herveg, J., en Van Gyseghem, J.‑M., „Titre 16 – L’impact du Règlement général sur la protection des données dans le secteur de la santé”, in Le règlement général sur la protection des données (RGPD/GDPR), Larcier, Brussel, 2018 (1e ed.), blz. 722.
38 Zie naar analogie het werkdocument over de verwerking van persoonsgegevens over de gezondheid in elektronische medische dossiers (werkgroep „Artikel 29”, van 15 februari 2007, WP 131, punt II.2), beschikbaar via: https://ec.europa.eu/justice/article-29/documentation/opinion-recommendation/files/2007/wp131_nl.pdf.
39 Zie de bijlage met als opschrift „Health data in apps and devices” bij de brief van de werkgroep „Artikel 29” aan de Commissie, DG Connect over mHealth, van 5 februari 2015, blz. 2, beschikbaar via: https://ec.europa.eu/justice/article-29/documentation/other-document/files/2015/20150205_letter_art29wp_ec_health_data_after_plenary_annex_en.pdf.
40 Zie met name de door de EDPB op 21 april 2020 vastgestelde richtsnoeren 3/2020 inzake de verwerking van gezondheidsgegevens voor wetenschappelijk onderzoek in het kader van de COVID‑19-uitbraak, punt 3.1, beschikbaar vi: https://www.edpb.europa.eu/sites/default/files/files/file1/edpb_guidelines_202003_healthdatascientificresearchcovid19_nl.pdf.
41 Schäfke-Zell, W., „Revisiting the definition of health data in the age of digitalized health care”, International Data Privacy Law, Oxford University Press, Oxford, deel 12, nr. 1, 2022, blz. 33‑43.
42 Zie de conclusie van advocaat-generaal Szpunar in de zaak Lindenapotheke (C‑21/23, EU:C:2024:354, punt 47).
43 Zie de bijlage met als opschrift „Health data in apps and devices” bij de brief van de werkgroep „Artikel 29” aan de Commissie, DG Connect over mHealth, van 5 februari 2015, blz. 2, beschikbaar via: https://ec.europa.eu/justice/article-29/documentation/other-document/files/2015/20150205_letter_art29wp_ec_health_data_after_plenary_annex_en.pdf. Zie met betrekking tot deze kwestie ook Verhenneman, G., „Chapitre III. – Understanding the Subject of Protection”, in The Patient, Data Protection and Changing Healthcare Models, Intersentia, Brussel, 2021 (1e ed.), blz. 97 e.v. Opgemerkt zij dat zelfs een onzeker verband in aanmerking kan worden genomen [zie Mascret, C., „Arrêt ‚Lindenapotheke’: vers une protection renforcée des données de santé et une ouverture des voies de recours en matière de protection des données (CJUE, 4 octobre 2024, C‑21/23)”, Journal de droit européen, 2025/1, blz. 17‑20].
44 Zie de bijlage met als opschrift „Health data in apps and devices” bij de brief van de werkgroep „Artikel 29” aan de Commissie, DG Connect over mHealth, van 5 februari 2015, blz. 2, beschikbaar via: https://ec.europa.eu/justice/article-29/documentation/other-document/files/2015/20150205_letter_art29wp_ec_health_data_after_plenary_annex_en.pdf. Zie met betrekking tot het onderscheid tussen consumptiegewoonten en verslaving ook Borges, G., „Der Mann mit der Brille und die DSGVO – Der Begriff des Gesundheitsdatums”, Rechtswissenschaft, deel 14, nr. 2, 2023, in het bijzonder blz. 172 en 173.
45 Zie in dat verband de bijlage met als opschrift „Health data in apps and devices” bij de brief van de werkgroep „Artikel 29” aan de Commissie, DG Connect over mHealth, van 5 februari 2015, blz. 2 en voetnoot 5, beschikbaar via: https://ec.europa.eu/justice/article-29/documentation/other-document/files/2015/20150205_letter_art29wp_ec_health_data_after_plenary_annex_en.pdf. Ook winkelgedrag in supermarkten vormt op zich geen gezondheidsgegeven, maar kan dat wel worden als het wordt gecombineerd en geanalyseerd om aandoeningen zoals obesitas of diabetes bij te houden.
46 De bepaling dat de bekendmaking plaatsvindt „zonder dat daaruit gezondheidsgegevens van de betrokkene kunnen worden afgeleid” volstaat niet om de relevantie van de hier gestelde vraag terzijde te schuiven. Die opmerking komt mij namelijk voor als een verwijzing naar gevallen waarin een vergunning voor therapeutisch gebruik wordt verleend (waardoor een sporter met een medische aandoening onder bepaalde voorwaarden een verboden stof of methode mag gebruiken zonder dat die informatie openbaar wordt gemaakt en zonder dat hij een overtreding begaat) of naar details over testresultaten, die hier niet aan de orde zijn.
47 De lijst van deze categorieën overtredingen, genummerd van 2.1 tot 2.11, is onder meer te vinden op de website van NADA en in de WADC. Samengevat komen overtredingen die vallen onder categorie 2.1 overeen met de aanwezigheid van een verboden stof, afbraakproducten of markers daarvan in een monster dat door een sporter is afgegeven; 2.2 het gebruik of de poging tot gebruik door een sporter van een verboden stof of een verboden methode; 2.3 het zich onttrekken aan het afnemen van een monster, het weigeren van het afnemen van een monster of het niet onderwerpen aan het afnemen van een monster door een sporter; 2.4 het niet nakomen van de whereabouts-verplichtingen door een sporter; 2.5 het vervalsen of poging tot vervalsing van enig onderdeel van de dopingcontrole door een sporter of een andere persoon; 2.6 het bezit van een verboden stof of een verboden methode door een sporter of een lid van het begeleidend personeel van een sporter; 2.7 het handelen in of poging tot handelen in een verboden stof of een verboden methode door een sporter of een andere persoon; 2.8 het toedienen of poging tot toedienen door een sporter of een andere persoon aan een sporter binnen of buiten wedstrijdverband van een verboden stof of methode; 2.9 medeplichtigheid of poging tot medeplichtigheid door een sporter of een andere persoon; 2.10 verboden samenwerking door een sporter of een andere persoon, en 2.11 handelingen door een sporter of een andere persoon om meldingen aan de autoriteiten te ontmoedigen of vergeldingsmaatregelen tegen dergelijke meldingen.
48 Artikel 6.1 WADC voorziet in het gebruik van geaccrediteerde of goedgekeurde laboratoria.
49 Zie punt 63 van deze conclusie.
50 Naast artikel 165 VWEU en talrijke internationale teksten, zie EHRM, 18 januari 2018, Fédération Nationale des Associations et Syndicats de Sportifs (FNASS) e.a. tegen Frankrijk (CE:ECHR:2018:0118JUD004815111, § 165), en arrest Meca-Medina en Majcen/Commissie (punt 43).
51 Zie in dat verband artikel 4.3 WADC betreffende de criteria voor het opnemen van stoffen en methoden in de lijst van verboden middelen en methoden, die met name betrekking hebben op medisch of wetenschappelijk bewijs waaruit blijkt dat „het gebruik van de stof of methode een bewezen of potentieel risico voor de gezondheid van de sporter vormt”. Zie ook, bij wijze van voorbeeld, de gezondheidseffecten van stoffen die verboden zijn in de sport, zoals vermeld in „Vidal”, een informatiebron over gezondheidsproducten waarvan de database is goedgekeurd door de Franse Haute Autorité de Santé (hoge zorgautoriteit) („Les substances interdites dans la pratique sportive”, VIDAL, beschikbaar via: https://www.vidal.fr/sante/sport/sport-medicaments/sport-dopage-substances-interdites/tous-sports.html).
52 Zie arrest Latvijas Republikas Saeima (punt 100) en arrest van 7 maart 2024, Endemol Shine Finland (C‑740/22, EU:C:2024:216, punt 49). Zie naar analogie overeenkomstig artikel 8, lid 5, van richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (PB 1995, L 281, blz. 31) arrest van 24 september 2019, GC e.a. (Verwijdering van links naar gevoelige gegevens) (C‑136/17, EU:C:2019:773).
53 Zie arrest Latvijas Republikas Saeima (punten 77‑79), waarin dienaangaande de conclusie van advocaat-generaal Szpunar in de zaak Latvijas Republikas Saeima (Strafpunten) (C‑439/19, EU:C:2020:1054, punten 74‑78) wordt gevolgd.
54 Opgemerkt dient te worden dat de verwerking van persoonsgegevens voor deze doeleinden door de „bevoegde autoriteiten” in de zin van richtlijn 2016/680 valt onder deze richtlijn als lex specialis (zie punt 34 van deze conclusie) en niet onder de AVG als lex generalis. Wanneer de verwerking echter wordt uitgevoerd door particuliere instanties (of door bevoegde autoriteiten, maar voor andere doeleinden dan die welke in richtlijn 2016/680 zijn uiteengezet), kan de AVG, en met name artikel 10 ervan, van toepassing zijn.
55 Zie overweging 19 van de AVG.
56 Criteria die zo worden genoemd naar het arrest waarin het Europees Hof voor de Rechten van de Mens ze voor het eerst heeft geformuleerd: EHRM, 8 juni 1976, Engel tegen Nederland (CE:ECHR:1976:0608JUD000510071, § 82). Deze criteria zijn door het Hof met name overgenomen in het arrest van 5 juni 2012, Bonda (C‑489/10, EU:C:2012:319, punten 37 e.v.). Zie ook arrest Latvijas Republikas Saeima (punten 85 en 87 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
57 Zie arresten van 20 maart 2018, Menci (C‑524/15, EU:C:2018:197, punt 27), en 14 september 2023, Volkswagen Group Italia en Volkswagen Aktiengesellschaft (C‑27/22, EU:C:2023:663, punt 46).
58 Door lid te worden van sportorganisaties en deel te nemen aan sportevenementen en ‑wedstrijden verbinden professionele sporters zich ertoe (contractueel of door hun toestemming te geven) geen doping te gebruiken.
59 Zie arrest Latvijas Republikas Saeima (punt 88 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
60 Naast de internationale en nationale sportfederaties zijn er ook de bevoegde instanties die op nationaal niveau zijn aangewezen, waaronder de „nationale antidopingorganisaties” (hierna: „NADO’s”), die door elk land zijn aangewezen als de voornaamste autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor de antidopingprogramma’s op nationaal niveau en die zijn opgenomen op de website van het WADA (zie het NADO-programma, beschikbaar via: https://www.wada-ama.org/en/nado-program).
61 Zie directoraat-generaal Onderwijs, Jongerenzaken, Sport en Cultuur (Europese Commissie), Van der Sloot, B., Paun, M., Leenes, R., e.a., Anti-doping & Data Protection: An evaluation of the anti-doping laws and practices in the EU Member States in light of the General Data Protection Regulation, Bureau voor publicaties van de Europese Unie, 2017, in het bijzonder blz. 58, beschikbaar via: https://data.europa.eu/doi/10.2766/042641.
62 Zie arrest van 20 maart 2018, Garlsson Real Estate e.a. (C‑537/16, EU:C:2018:193, punt 33); arrest Latvijas Republikas Saeima (punt 89); arresten van 23 maart 2023, Dual Prod (C‑412/21, EU:C:2023:234, punt 30); 4 mei 2023, MV – 98 (C‑97/21, EU:C:2023:371, punt 42), en 14 september 2023, Vinal (C‑820/21, EU:C:2023:667, punt 50).
63 Zie Diakité, A., „Chapitre 2. La mise en œuvre des sanctions applicables aux athlètes à l’épreuve du respect des droits fondamentaux”, in La mise en œuvre du Code mondial antidopage par les États, Bruylant, Brussel, 2023, 1e ed., punt 1145, en Rouiller, C., „Avis de droit sur la compatibilité de l’article 10.2 du Code mondial antidopage avec les principes fondamentaux du droit national suisse ”, van 25 oktober 2005, blz. 20 e.v. (beschikbaar via: https://www.wada-ama.org/sites/default/files/resources/files/Compatibilit%C3 %A9_droit_suisse_Document_entier.pdf).
64 Zie in die zin de rechtspraak van het EHRM, dat rekening houdt met het doel (repressief of herstellend) van de opgelegde sanctie [EHRM, 23 november 2006, Jussila tegen Finland (CE:ECHR:2006:1123JUD007305301, § 38)].
65 Zie in die zin Diakité, A., „Chapitre 2. La mise en œuvre des sanctions applicables aux athlètes à l’épreuve du respect des droits fondamentaux”, in La mise en œuvre du Code mondial antidopage par les États, Bruylant, Brussel, 2023, 1e ed., blz. 501 e.v., in het bijzonder punt 1143.
66 Voor een overzicht van de rechtspraak op dit gebied, zie EHRM, 6 november 2018, Ramos Nunes de Carvalho e Sá tegen Portugal (CE:ECHR:2018:1106JUD005539113, § 123), en 5 maart 2020, Peleki tegen Griekenland (CE:ECHR:2020:0305JUD006929112, § 35). Zie in dat verband ook het advies over de Wereldantidopingcode (ontwerpcode 2021) van 13 oktober 2019 van de voormalige president van het EHRM, Costa, J.‑P., in het bijzonder blz. 5 e.v., beschikbaar via: https://www.wada-ama.org/sites/default/files/resources/files/avis_2019_code_mondial_13_octobre.pdf.
67 De overtredingen van het militaire tuchtrecht in de zaak Engel, waarbij de betrokkene voor een periode van enkele maanden werd overgeplaatst naar een disciplinaire eenheid, werden beschouwd als vallend onder de strafrechtelijke component van artikel 6 EVRM [EHRM, 8 juni 1976, Engel e.a. tegen Nederland (CE:ECHR: 1976:0608JUD000510071, § 85)].
68 Voor de toepassing van artikel 6 EVRM in zijn civilrechtelijke component op tuchtprocedures voor beroepsorganisaties waarin het recht om een beroep uit te oefenen rechtstreeks in het geding is, zie EHRM, 22 juli 2021, Reczkowicz tegen Polen (CE:ECHR:2021:0722JUD004344719, §§ 183‑185 en aldaar aangehaalde rechtspraak), met betrekking tot rechters en advocaten; EHRM, 23 juni 1981, Le Compte, Van Leuven en De Meyere tegen België (CE:ECHR:1981:0623JUD000687875, §§ 41‑51), met betrekking tot artsen; EHRM, 27 juni 1997, Philis tegen Griekenland (nr. 2) (CE:ECHR:1997:0627JUD001977392, § 45), betreffende een ingenieur, en EHRM, 5 maart 2020, Peleki tegen Griekenland (CE:ECHR:2020:0305JUD006929112, § 39), betreffende een notaris.
69 Zie EHRM, 2 oktober 2018, Mutu en Pechstein tegen Zwitserland (CE:ECHR:2018:1002JUD004057510); EHRM, 3 september 2019, Bakker tegen Zwitserland (CE:ECHR:2019:0903DEC000719807); EHRM, 28 januari 2020, Ali Rıza e.a. tegen Turkije (CE:ECHR:2020:0128JUD003022610, §§ 153‑161); EHRM, 18 mei 2021, Sedat Doğan tegen Turkije (CE:ECHR:2021:0518JUD004890914, § 20), en EHRM, 18 mei 2021, Naki en AMED Sportif Faaliyetler Kulübü Derneği tegen Turkije (CE:ECHR:2021:0518JUD004892416, § 20). Zie ook zeer recent EHRM, 10 juli 2025, Semenya tegen Zwitserland (CE:ECHR:2025:0710JUD001093421, in het bijzonder § 161).
70 Zie EHRM, 10 februari 1983, Albert en Le Compte tegen België (CE:ECHR:1983:0210JUD000729975, § 30 en aldaar aangehaalde rechtspraak); EHRM, 6 november 2018, Ramos Nunes de Carvalho e Sá tegen Portugal (CE:ECHR:2018:1106JUD005539113, § 121), en EHRM, 1 juni 2023, Grosam tegen Tsjechië (CE:ECHR:2023:0601JUD001975013, § 112).
71 Zie EHRM, 22 december 2020, Gestur Jónsson en Ragnar Halldór Hall tegen IJsland (CE:ECHR:2020:1222JUD006827314, § 93).
72 Omgekeerd is het feit dat een regel die een bepaalde inbreuk bestraft, op alle burgers van toepassing is, een aanwijzing voor het strafrechtelijke karakter van de sanctie [zie EHRM, 21 februari 1984, Öztürk tegen Duitsland (CE:ECHR:1984:0221JUD000854479, § 53)].
73 Zie EHRM, 6 november 2018, Ramos Nunes de Carvalho e Sá tegen Portugal (CE:ECHR:2018:1106JUD005539113, § 125).
74 De onderhavige zaak onderscheidt zich ook van de feiten in het arrest van 20 maart 2018, Garlsson Real Estate e.a. (C‑537/16, EU:C:2018:193), waarin de bestuurlijke boete voor een onrechtmatige gedraging bestaande in marktmanipulatie was gebaseerd op een algemene wettelijke tekst.
75 Zie punt 100 van deze conclusie.
76 Hof van arbitrage voor sport, 9 augustus 1999, nr. 98/222, B. tegen International Triathlon Union (ITU) (punt 43), beschikbaar via: https://jurisprudence.tas-cas.org/Shared%20Documents/222.pdf. Zie in die zin ook Soek, J., The strict liability principle and the human rights of the athletes in doping cases, T.M.C. Asser Press, Den Haag, 2006, in het bijzonder blz. 272, waar wordt gesteld dat zelfs als het door sportfederaties en ‑organisaties toegepaste tuchtrecht inzake antidoping op zich geen strafrecht is, het in bepaalde gevallen kan worden aangemerkt als een „strafsysteem” waarbinnen de beginselen van het strafrecht van toepassing zijn.
77 Zie EHRM, 5 maart 2020, Peleki tegen Griekenland (CE:ECHR:2020:0305JUD006929112, § 36 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
78 Zie arrest van 4 mei 2023, MV – 98 (C‑97/21, EU:C:2023:371, punt 46), en EHRM, 9 oktober 2003, Ezeh en Connors tegen Verenigd Koninkrijk (CE:ECHR:2003:1009JUD003966598, § 120).
79 Zie met betrekking tot de sanctieregeling artikel 10 WADC. Zie ook Soek, J., The strict liability principle and the human rights of the athletes in doping cases, T.M.C. Asser Press, Den Haag, 2006, in het bijzonder blz. 195 e.v.
80 Zie EHRM, 22 december 2020, Gestur Jónsson en Ragnar Halldór Hall tegen IJsland (CE:ECHR:2020:1222JUD006827314, § 78), betreffende fouten begaan door juristen tijdens een zitting.
81 In casu is de toezichthoudende autoriteit in de zin van deze bepaling de Oostenrijkse gegevensbeschermingsautoriteit.
82 Voor een zaak waarin de vraag rijst of het nationale recht inzake de voorwaarden voor toegang tot het strafregister al dan niet voldoende waarborgen biedt, zie de zaak Commissie/Hongarije (Waarden van de Unie) (C‑769/22, 2023/C 54/19) (PB 2023, C 54, blz. 16), die op het tijdstip van het opstellen van deze conclusie nog aanhangig was, en de conclusie van advocaat-generaal Ćapeta van 5 juni 2025 in die zaak (EU:C:2025:408, in het bijzonder punten 356‑359).
83 Zie punten 132‑180 van deze conclusie.
84 Zie arrest Latvijas Republikas Saeima (punten 74 en 75).
85 Zie § 5, lid 6, punt 4, ADBG.
86 Zie arrest Vyriausioji tarnybinės etikos komisija (punt 70 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
87 NADA en de ÖADR zijn overeenkomstig § 5, lid 6, punt 4, respectievelijk § 21, lid 3, ADBG verplicht om de betrokken informatie bekend te maken.
88 Dit punt staat hier niet ter discussie, en dat sprake is van een taak van algemeen belang lijdt naar mijn mening geen twijfel, gelet op het algemeen belang dat met de antidopingregelgeving wordt nagestreefd (zie arrest Meca-Medina en Majcen/Commissie, punt 43).
89 Dezelfde verwerking kan aan meerdere gerechtvaardigde verwerkingsdoeleinden beantwoorden [zie arrest van 3 april 2025, Ministerstvo zdravotnictví (Gegevens betreffende de vertegenwoordiger van een rechtspersoon) (C‑710/23, EU:C:2025:231, punt 42)] en één van deze gerechtvaardigde doeleinden volstaat [zie arrest Vyriausioji tarnybinės etikos komisija (punt 71), en arrest van 12 september 2024, HTB Neunte Immobilien Portfolio en Ökorenta Neue Energien Ökostabil IV (C‑17/22 en C‑18/22, EU:C:2024:738, punt 38)].
90 Zie arrest Latvijas Republikas Saeima (punt 98 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
91 Deze twee doelstellingen komen overigens overeen met die welke door het WADA zijn genoemd in het kader van de contacten met de werkgroep „Artikel 29” en die zijn overgenomen in het tweede advies 4/2009, aangenomen op 6 februari 2009, over de Internationale Standaard van het [WADA] voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en persoonsgegevens, aanverwante bepalingen van de WADA-code en andere privacyvraagstukken in de context van de bestrijding van doping in de sport door het WADA en (nationale) antidopingorganisaties (punt 3.6 over sancties) (hierna: „advies 4/2009”).
92 Volgens § 1, lid 2, punt 8, ADBG kan het een strafbaar feit op het gebied van antidoping vormen wanneer een sporter contact heeft met een lid van het begeleidend personeel op wie een verbod of sanctie van toepassing is.
93 Zie in die zin arrest Latvijas Republikas Saeima (punten 109 en 110).
94 Zie in dat verband arrest van 22 november 2022, Luxembourg Business Registers (C‑37/20 en C‑601/20, EU:C:2022:912, punt 42).
95 Zie in dat verband ook de voorbehouden van de werkgroep „Artikel 29” in advies 4/2009, punt 3.6.1. Het is ook interessant om op te merken dat, hoewel artikel 14.2.4 WADC in de versie van 2009 bepaalde dat de publicatie ten minste moest gebeuren door de vereiste informatie gedurende minstens één jaar op de website van de antidopingorganisatie te plaatsen, deze vereiste van online publicatie in latere versies van de WADC is verdwenen. Ik voeg hieraan toe dat in Duitsland de antidopingorganisatie de informatie publiceert in een intern gedrukt medium (zie de website van NADA Germany, beschikbaar via: https://www.nada.de/service/news/newsdetail/veroeffentlichung-von-sanktionsentscheidungen).
96 Volgens artikel 2.10 WADC en de bijbehorende toelichting in voetnoot 15 lijkt de bedoeling vooral te zijn dat sporters (en anderen) niet werken met „coaches, verzorgers, artsen of andere leden van het begeleidend personeel van een sporter die geschorst zijn wegens overtreding van de antidopingregels of die strafrechtelijk zijn veroordeeld of een tuchtsanctie hebben opgelopen in verband met doping. Deze bepaling verbiedt ook de samenwerking met andere sporters die tijdens een schorsingsperiode als coach of lid van het begeleidend personeel van een sporter optreden”.
97 Ik merk overigens op dat volgens de WADC, om een schending van het verbod op samenwerking met een geschorste persoon vast te stellen, de antidopingorganisatie moet aantonen dat de sporter of de andere persoon op de hoogte was van de gediskwalificeerde status van het lid van het begeleidend personeel van een sporter (artikel 2.10.2 WADC).
98 Zie arrest Vyriausioji tarnybinės etikos komisija (punt 102), waarin rekening wordt gehouden met het feit dat de online bekendmaking ertoe leidt dat de betrokken persoonsgegevens op het internet vrij toegankelijk worden gemaakt voor het grote publiek en dus voor een potentieel onbeperkt aantal personen. Het EHRM houdt ook rekening met het type medium dat wordt gebruikt voor de bekendmaking van persoonsgegevens, en de verspreiding op internet werd in dat verband als bijzonder riskant beschouwd [EHRM, 9 maart 2023, L.B. tegen Hongarije (CE:ECHR:2023:0309JUD003634516, § 121)].
99 Zie advies 4/2009 (punten 3.6.1 en 3.6.2 over sancties).
100 Zie in die zin arrest Vyriausioji tarnybinės etikos komisija (punt 98 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
101 Zie artikel 9, lid 2, onder g), AVG.
102 Zie arrest van 24 september 2019, GC e.a. (Verwijdering van links naar gevoelige gegevens) (C‑136/17, EU:C:2019:773, punt 73), en arrest Latvijas Republikas Saeima (punt 104).
103 Bij de evenredigheidstoets wordt met name rekening gehouden met het feit dat de gegevens als gevoelig worden beschouwd [zie arrest van 11 december 2019, Asociaţia de Proprietari bloc M5A-ScaraA (C‑708/18, EU:C:2019:1064, punt 57), en arrest Vyriausioji tarnybinės etikos komisija (punt 99)].
104 Zie de conclusie van advocaat-generaal Cruz Villalón in de gevoegde zaken Digital Rights Ireland e.a. (C‑293/12 en C‑594/12, EU:C:2013:845, punt 149) betreffende, in een andere juridische context, de evenredigheid van de bewaringstermijn van gegevens.
105 Zie in dat verband Dellaux, J., „La réglementation de la lutte contre le dopage à l’aune de la jurisprudence de la Cour européenne des droits de l’homme, ou quand la pratique sportive justifie des restrictions importantes au droit au respect de la vie privée”, Revue trimestrielle des droits de l’homme, Anthémis, nr. 116, 2018, in het bijzonder blz. 899 en 900.
106 Zie Delforges, A., „Titre 8 – Les obligations générales du responsable du traitement et la place du sous-traitant”, in Le règlement général sur la protection des données (RGPD/GDPR), Larcier, Brussel, 2018 (1e ed.), blz. 371‑406.
107 Zie in dat verband advies 4/2009 (punt 3.6 over sancties), waarin bijvoorbeeld wordt aanbevolen om met name rekening te houden met de ernst van de dopingovertreding, het aantal vastgestelde overtredingen, het niveau waarop de sporter uitkomt en de eventuele media-aandacht voor de zaak.
108 Zie arresten van 12 januari 2023, Nemzeti Adatvédelmi és Információszabadság Hatóság (C‑132/21, EU:C:2023:2, punt 32; hierna: „arrest Nemzeti Adatvédelmi és Információszabadság Hatóság”), en 9 januari 2025, Österreichische Datenschutzbehörde (Buitensporige verzoeken) (C‑416/23, EU:C:2025:3, punt 24).
109 Zie in die zin Spiecker gen. Döhmann, I., e.a., General Data Protection Regulation: Article-by-Article Commentary, Nomos – Beck – Hart, 2023, in het bijzonder blz. 1010‑1017.
110 Zoals de Oostenrijkse en de Finse regering benadrukken, staat in punt 47 van het arrest Lindenapotheke dat „hoofdstuk VIII AVG onder meer de rechtsmiddelen regelt waarmee de rechten van de betrokkene kunnen worden beschermd wanneer zijn persoonsgegevens beweerdelijk in strijd met de bepalingen van de verordening zijn verwerkt” (cursivering van mij). De term „onder meer” doet mij dit argument echter relativeren, temeer daar de kwestie van een verwerking die nog niet had plaatsgevonden in die zaak geenszins aan de orde was.
111 Zie arrest van 7 december 2023, SCHUFA Holding (Kwijtschelding van restschulden) (C‑26/22 en C‑64/22, EU:C:2023:958, punt 56 en aldaar aangehaalde rechtspraak; hierna: „arrest SCHUFA Holding”).
112 Zie arrest SCHUFA Holding (punt 68 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
113 Zie ook arrest van 4 september 2025, Quirin Privatbank (C‑655/23, EU:C:2025:655, punten 43‑50), betreffende de mogelijkheid om herhaling van een onrechtmatige verwerking van persoonsgegevens te voorkomen. Zie bovendien het verzoek om een prejudiciële beslissing van het Oberlandsgericht Wien (Oostenrijk) in de zaak CRIF (C‑40/25), dat op het tijdstip van het opstellen van de onderhavige conclusie nog in behandeling was, betreffende de mogelijkheid om van de verwerkingsverantwoordelijke te eisen dat hij zich onthoudt van elke nieuwe onrechtmatige doorgifte van persoonsgegevens.
114 Zie arrest SCHUFA Holding (punt 58) en arrest van 26 september 2024, Land Hessen (Verplichting van de gegevensbeschermingsautoriteit om op te treden) (C‑768/21, EU:C:2024:785, punt 35). Zie ook de conclusie van advocaat-generaal Pikamäe in de gevoegde zaken SCHUFA Holding (Kwijtschelding van restschulden) (C‑26/22 en C‑64/22, EU:C:2023:222, punt 40).
115 Zie in de vergelijkbare context van richtlijn 2016/680 arrest van 4 oktober 2024, Bezirkshauptmannschaft Landeck (Poging tot het verkrijgen van toegang tot op een mobiele telefoon opgeslagen persoonsgegevens) (C‑548/21, EU:C:2024:830, punten 69‑77), waarin het Hof heeft geoordeeld dat een poging tot verwerking reeds een verwerking van gegevens is.
116 Zie in die zin arrest van 11 juli 2024, Meta Platforms Ireland (Representatieve vordering) (C‑757/22, EU:C:2024:598, punt 44). Een klacht met betrekking tot de informatieverplichting van artikel 12 AVG of het recht van inzage van artikel 15 AVG zou bijvoorbeeld ontvankelijk zijn vóór het begin van de gegevensverwerking [zie in die zin arrest van 11 juli 2024, Meta Platforms Ireland (Representatieve vordering) (C‑757/22, EU:C:2024:598, punt 45)].
117 Het is denkbaar dat de klager in dat geval de toezichthoudende autoriteit kan verzoeken om de verwerkingsverantwoordelijke te waarschuwen of hem te verbieden de persoonsgegevens te publiceren, bijvoorbeeld op grond van de onrechtmatigheid van de verwerking. Indien de verwerking onrechtmatig is, kan de betrokkene zich op grond van artikel 17, lid 1, onder c), AVG tegen deze zonder prevalerende dwingende gerechtvaardigde gronden verrichte verwerking. Het lijkt er echter niet op dat deze veronderstellingen in casu van toepassing zijn.
118 Zie arrest Nemzeti Adatvédelmi és Információszabadság Hatóság (punt 34). Zie ook de conclusie van advocaat-generaal Richard de la Tour in de zaak Datenschutzbehörde (Verhouding tussen beroepsmogelijkheden) (C‑414/24, EU:C:2025:656, punt 46), met betrekking tot het verband tussen bestuurlijke bezwaren en gerechtelijke beroepen.
119 Zie arrest Nemzeti Adatvédelmi és Információszabadság Hatóság (punt 41).
120 Zie arrest SCHUFA Holding (punt 53).
121 Zie arresten Nemzeti Adatvédelmi és Információszabadság Hatóság (punt 37) en Lindenapotheke (punt 60).
122 Zie arrest Nemzeti Adatvédelmi és Információszabadság Hatóság (punten 45 en 57).
123 Zie arrest Nemzeti Adatvédelmi és Információszabadság Hatóság (punten 46, 48 en 51).