W uwagach na piśmie Komisja uważa, że skarżący w postępowaniu głównym nie złożył w Republice Federalnej Niemiec wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Komisja podnosi, że pełnomocnik zainteresowanego w piśmie do władz niderlandzkich powołuje się na pismo z dnia 4 lipca 2016 r. otrzymane z Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (niemieckiego federalnego urzędu ds. migracji i uchodźców […]), w którym wskazano, że pobierane są odciski palców wszystkich cudzoziemców przedostających się do Niemiec i że wszystkie one są rejestrowane w ramach kategorii 1 systemu Eurodac – czyli osób ubiegających się o azyl, w odróżnieniu od kategorii osób zatrzymanych w związku z nielegalnym przekroczeniem granicy zewnętrznej – bez względu na to, czy wniosek o udzielenie azylu został faktycznie złożony. Ten sposób rejestracji miał jednocześnie taki skutek, że władze niemieckie, podobnie jak w rozpatrywanym przypadku, odrzucały wnioski służb niderlandzkich na tej podstawie, iż żaden wniosek o udzielenie azylu nie został złożony (zob. pkt 8 tych uwag).

Według Komisji w dniu 7 kwietnia 2016 r. władze niemieckie odpowiedziały na [tamtą] chwilę odmownie, aby dotrzymać terminu na udzielenie odpowiedzi, przewidzianego w art. 25 ust. 1 rozporządzenia Dublin III. Udzielenie odpowiedzi wymaga pogłębionej analizy w Niemczech, o której [władze niderlandzkie] zostaną poinformowane bez konieczności zwrócenia się o to (zob. pkt 5 tych uwag na piśmie).

Na rozprawie w dniu 16 stycznia 2018 r. pełnomocnik skarżącego w postępowaniu głównym w sprawie C‑47/17 potwierdził, że kara pieniężna powinna być rozumiana jako kwota płatna za każdy dzień zwłoki, także w przeszłości, i naliczana do czasu wydania decyzji przez organ administracyjny.

Choć z akt sprawy wydaje się wynikać, że skarżący w postępowaniu głównym nie złożył wniosku o udzielenie azylu we Włoszech, co oznacza, że chodziłoby tu o przejęcie (a nie wtórne przejęcie), zawiadomienie władz włoskich o akceptacji przekazania odnosi się do art. 18 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Dublin III. Zauważam jednocześnie, że według Komisji w dniu 8 kwietnia 2016 r. pełnomocnik zainteresowanego podniósł, że Włochy stały się państwem odpowiedzialnym nie w dniu 26 stycznia 2016 r., lecz w dniu 1 września 2015 r. Sześciomiesięczny termin na przekazanie, określony w art. 29 rozporządzenia Dublin III, zatem już upłynął (zob. pkt 23 przedstawionych przez Komisję uwag na piśmie).

Z motywu 4 rozporządzenia Dublin III wynika, że wspólny europejski system azylowy powinien opierać się na precyzyjnej i sprawnej metodzie ustalania, które państwo członkowskie jest odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku o udzielenie azylu. Zgodnie z motywem 5 tego rozporządzenia [m]etoda taka powinna być oparta na kryteriach obiektywnych i sprawiedliwych, zarówno dla państw członkowskich, jak i dla zainteresowanych osób. W szczególności powinna ona umożliwiać szybkie ustalenie odpowiedzialnego państwa członkowskiego, tak by zagwarantować skuteczny dostęp do procedur udzielania ochrony międzynarodowej i nie powinna zagrażać celowi, jakim jest szybkie rozpatrywanie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej.

W istocie w swoim piśmie z dnia 16 października 2017 r. skierowanym do podmiotów wskazanych w art. 23 jego statutu Trybunał zadał tym podmiotom pytanie o podstawę prawną dodatkowej procedury ponownego rozpatrzenia wniosku, wprowadzonej w art. 5 ust. 2 rozporządzenia nr 1560/2003. Skarżący w postępowaniu głównym w sprawie C‑48/17 uważa, że rozporządzenie Dublin III nie daje Komisji żadnej kompetencji w zakresie wszczęcia procedury ponownego rozpatrzenia. Rząd niemiecki uważa, że choć rozporządzenie Dublin III nie zawiera żadnego wyraźnego upoważnienia do zastosowania procedury ponownego rozpatrzenia, to rozporządzenie nr 1560/2003 uściśla [w swoim motywie 1], że należy ustanowić szereg przepisów szczególnych w celu skutecznego stosowania rozporządzenia Dublin III. Celem jest m.in. ułatwienie przetwarzania takiego wniosku. Artykuł 5 rozporządzenia [nr 1560/2003], zawierający przepisy dotyczące przetwarzania wniosków w przypadku ich odrzucenia, także wynika z tego celu. Skarżący w postępowaniu głównym w sprawie C‑48/17 wskazał na rozprawie w dniu 16 stycznia 2018 r., że uważa, iż podstawą prawną rozpatrywanej procedury ponownego rozpatrzenia nie mógł być art. 29 ust. 4 rozporządzenia Dublin III. Na rozprawie Komisja podnosiła, że art. 17 ust. 3 rozporządzenia Dublin II (po części odpowiadający art. 21 ust. 3 rozporządzenia Dublin III) oraz art. 29 ust. 4 rozporządzenia Dublin III stanowią podstawę prawną dla art. 5 ust. 2 rozporządzenia nr 1560/2003. W tym względzie rząd niderlandzki przyłączył się do stanowiska Komisji.

Podobnie jak rozporządzenie Dublin II.

Tak jak w przeszłości rozporządzenia Dublin II. Zobacz podobnie motyw 1 rozporządzenia nr 1560/2003.

Uważam, zgodnie z art. 21 ust. 1 i art. 23 ust. 1 rozporządzenia Dublin III oraz wyrokiem z dnia 26 lipca 2017 r., Mengesteab (C‑670/16, EU:C:2017:587, pkt 67), że w związku z odmowną odpowiedzią państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek, wnioskujące państwo członkowskie może złożyć nowy wniosek o przejęcie lub wtórne przejęcie, pod warunkiem poszanowania wiążących terminów wskazanych w art. 21 i 23 rozporządzenia Dublin III. Idzie za tym możliwość równoległego istnienia, przynajmniej w teorii, wniosków o przejęcie lub wtórne przejęcie. Natomiast jeśli przedmiotowe terminy upłynęły, państwo członkowskie kierujące wniosek nie może już złożyć takiego samego wniosku. Odpowiedź Komisji na pisemne pytania Trybunału wskazuje, że procedura ponownego rozpatrzenia jest stosowana w znacznej liczbie przypadków (2903 wniosków w 2015 r., 8442 w 2016 r.) i w mniej więcej 1/3 przypadków kończy się akceptacją takiego wniosku (w przypadku 1019 wniosków przedstawionych w 2015 r. oraz w przypadku 2489 wniosków przedstawionych w 2016 r.).

Jak wskazuję w pkt 111 niniejszej opinii, państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia nr 1560/2003, jest odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, tylko jeżeli wyraźnie przyjmie tę odpowiedzialność w rozsądnym terminie.

W tym względzie brzmienie przepisu nie pozostawia wątpliwości, jeśli chodzi o użycie terminów wiążących: [t]a możliwość musi być wykorzystana w ciągu trzech tygodni od otrzymania odpowiedzi odmownej.

W pkt 53 swoich uwag Komisja podnosi, że [r]ozporządzenie Dublin III i rozporządzenie nr 1560/2003, przyjęte w celu jego wykonania, zawierają szereg jednoznacznie wiążących terminów, lecz te terminy nie regulują wszystkiego. Z tego właśnie względu nie można przyjąć interpretacji sprzecznej z jasnym tekstem. W przypadku art. 5 ust. 2 rozporządzenia [nr 1560/2003] mogą rzeczywiście zaistnieć sytuacje, w których organy państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek, muszą badać skomplikowane przypadki, związane na przykład z małoletnimi pozbawionymi opieki lub ewentualnymi członkami rodziny – w takich sytuacjach krótki i wiążący termin sprzeciwiałby się celowi, jakim jest należyte określenie odpowiedzialnego państwa członkowskiego. U podstaw jasno określonych terminów wskazanych w art. 5 ust. 2 rozporządzenia nr 1560/2003 leżą więc względy polityczne.

Według rządu niderlandzkiego termin ten jest jedynie wytyczną dla państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek. Według Komisji rozporządzenie nr 1560/2003 nie ma na celu narzucenia bezwzględnie wiążącego terminu, lecz ustanowienie kierunku, w którym należy podążać, o ile to możliwe. Chodzi więc o termin czysto instrukcyjny. Konfederacja Szwajcarska, która przedstawiła uwagi tylko w odniesieniu do pierwszego pytania prejudycjalnego, jest mniej zasadnicza, jako że uważa, iż [o]kreślenia zawarte w przepisie przemawiają za tym, że termin ustalony w art. 5 ust. 2 rozporządzenia [nr 1560/2003] jest po prostu terminem instrukcyjnym, a nie terminem zawitym. Tym samym wydaje się jasne, zwłaszcza w oparciu o niektóre wersje językowe art. 5 ust. 2 […], że obowiązek udzielenia odpowiedzi w terminie dwutygodniowym przez [państwo członkowskie], do którego skierowano wniosek, nie może być rozumiany w ten sposób, iż jego niedotrzymanie musi od razu pociągać za sobą konsekwencje prawne. Obowiązek dołożenia wszelkich starań wiąże się natomiast z pewną elastycznością, jeżeli chodzi o czas na odpowiedź na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, może tym samym w sposób ważny udzielić odpowiedzi na wniosek nawet po upływie terminu dwóch tygodni. Cel rozporządzenia Dublin III przemawia jednak za tym, aby termin przewidziany w art. 5 ust. 2 rozporządzenia […] nr 1560/2003 odczytywać jako podstawowy obowiązek, który należy wypełnić, a nie jedynie niewiele znaczące wskazanie czasu. Wyróżnienie moje.

Rząd Zjednoczonego Królestwa podnosi, że w przeciwieństwie do na przykład art. 22 i 25 rozporządzenia Dublin III, nie przewidziano żadnego automatycznego przekazania odpowiedzialności, na wypadek gdy państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, nie odpowie […] w terminie dwóch tygodni […] (zob. pkt 20 jego uwag). Według rządu węgierskiego [z]auważmy, że ani rozporządzenie [Dublin III] ani rozporządzenie nr 1560/2003 nie wiążą wprost żadnych konsekwencji prawnych z brakiem odpowiedzi na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy lub przekroczeniem przewidzianego na to dwutygodniowego terminu, a więc i żadnej konsekwencji, która miałaby wpływ na odpowiedzialność związaną z rozpatrzeniem wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (zob. pkt 18 jego uwag). W swojej odpowiedzi na pisemne pytania Trybunału rząd niemiecki uważa, że rozporządzenie Dublin III nie przewiduje żadnej konsekwencji prawnej w przypadku braku odpowiedzi na wniosek o ponowne rozpatrzenie wniosku o przejęcie lub wtórne przejęcie […]. [Z]auważamy, że w braku podstawy prawnej w rozporządzeniu Dublin III nieudzielenie odpowiedzi nie może prowadzić do przeniesienia odpowiedzialności.

Jak to wynika z samego brzmienia tego przepisu, a zwłaszcza z wyrażenia dołoży wszelkich starań.

Artykuł 5 ust. 2 rozporządzenia nr 1560/2003 stanowi, że państwo członkowskie, do którego kierowany jest wniosek, dołoży wszelkich starań, aby udzielić odpowiedzi w ciągu dwóch tygodni. W żadnym wypadku ta dodatkowa procedura nie przekracza ograniczeń w czasie, ustanowionych w art. 18 ust. 1 i 6 oraz art. 20 ust. 1 lit. b) rozporządzenia [Dublin II]. Wyróżnienie moje. Artykuł 18 ust. 1 i 6 oraz art. 20 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Dublin II odpowiadają art. 22 ust. 1 i 6 oraz art. 25 ust. 1 rozporządzenia Dublin III.

Komisja uważa, że terminy te nie mogą więc zostać przedłużone ani nie pozwalają na przeniesienie odpowiedzialności. Innymi słowy, oznacza to, że po odpowiedzi odmownej w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1560/2003 państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, może stać się odpowiedzialne, tylko gdy samo wyrazi na to zgodę. Tłumaczy się to tym, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest nowym wnioskiem o przejęcie. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązuje państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek, do ponownego zbadania sytuacji oraz sprawdzenia, czy podtrzymuje swoją odpowiedź odmowną. Nic więcej. Odmienna interpretacja byłaby skądinąd sprzeczna z hierarchią norm, gdyż zakładałaby odejście od rozporządzenia wykonawczego na rzecz rozporządzenia podstawowego. Wyróżnienie moje.

Sprawa C‑48/17.

Sprawa C‑47/17. W sprawach połączonych C‑47/17 i C‑48/17 sąd odsyłający zauważa, że art. 31 ust. 3 dyrektywy 2013/32 stanowi, iż państwa członkowskie zapewniają, aby procedura rozpatrywania wniosku została zakończona w ciągu sześciu miesięcy od złożenia wniosku. Nie byłoby zatem logiczne uznanie, że czas trwania ponownego rozpatrzenia zgodnie z art. 5 ust. 2 rozporządzenia [nr 1560/2003] wniosku o ustalenie państwa członkowskiego odpowiedzialnego za wniosek o udzielenie azylu może przekraczać termin wyznaczony na podjęcie decyzji w przedmiocie samego wniosku o udzielenia azylu, która powinna jeszcze zostać wydana po rozstrzygnięciu kwestii tego, które państwo członkowskie jest odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku. Sądzę, zgodnie z moimi uwagami poczynionymi w pkt 75 niniejszej opinii, że terminy przewidziane w dyrektywie 2013/32, a przede wszystkim w jej art. 31 ust. 3, są całkowicie odmienne o tych ustalonych w rozporządzeniu Dublin III, a w konsekwencji też od tych ustalonych w rozporządzeniu nr 1560/2003.

Istotnie, zgodnie z zasadą lojalnej współpracy wyrażonej w art. 4 ust. 3 TUE, państwa członkowskie powinny ułatwiać Unii wypełnianie jej zadań.

Według rządu Zjednoczonego Królestwa [n]ie jest możliwe określenie tego, co stanowi rozsądny czas, gdyż pojęcie to ze swej definicji jest ściśle powiązane z okolicznościami faktycznymi. To, co jest rozsądne, zależy od kontekstu (zob. pkt 22 jego uwag).

W sprawie C‑47/17 władze niemieckie nie odpowiedziały na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, skierowany przez sekretarza stanu w dniu 14 kwietnia 2016 r. Należy przypomnieć, że w sprawie C‑48/17 władze włoskie przyjęły w dniu 26 stycznia 2016 r. odpowiedzialność za zbadanie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej zainteresowanej osoby na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skierowanego przez sekretarza stanu w dniu 1 grudnia 2015 r., oraz pisma ponaglającego z dnia 18 stycznia 2016 r., czyli w terminie krótszym niż dwa miesiące od skierowania przedmiotowego wniosku.

Komisja zasygnalizowała tylko, że okolicznościami faktycznymi oraz czynnikami, które mogłyby mieć znaczenie dla tej oceny, są między innymi […] zakres dochodzenia i kroki konieczne do rozpatrzenia wniosku, jak i ewentualne przeciążenie pracą właściwych organów. Rząd niderlandzki uważa, że następujące okoliczności mogą między innymi stanowić istotne elementy dla odpowiedzi na pytanie, czy jakiś termin jest rozsądny: [1] zainteresowane organy państwa członkowskiego kierującego wniosek lub państwa członkowskiego, do którego taki wniosek skierowano, musiały dokonać wielu badań dotyczących zainteresowanej osoby; [2] zainteresowane organy państwa członkowskiego kierującego wniosek lub państwa członkowskiego, do którego taki wniosek skierowano, musiały kontaktować się wielokrotnie, na przykład w celu rozwiązania różnicy zdań; [3] zainteresowane władze państwa członkowskiego, do którego skierowano wniosek, musiały się skonfrontować ze znacznym obłożeniem pracą, na przykład z ogromnym napływem osób ubiegających się o azyl.

Zobacz pkt 113 niniejszej opinii.