KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 8.7.2024
COM(2024) 278 final
2024/0152(CNS)
Wniosek
DYREKTYWA RADY
zmieniająca dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do elektronicznego świadectwa zwolnienia z podatku od wartości dodanej
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 8.7.2024
COM(2024) 278 final
2024/0152(CNS)
Wniosek
DYREKTYWA RADY
zmieniająca dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do elektronicznego świadectwa zwolnienia z podatku od wartości dodanej
UZASADNIENIE
1.KONTEKST WNIOSKU
•Przyczyny i cele wniosku
Celem niniejszego wniosku jest zmiana dyrektywy Rady 2006/112/WE (dyrektywa VAT) 1 w celu wprowadzenia elektronicznego świadectwa zwolnienia potwierdzającego, że transakcja może być objęta szczególnym zwolnieniem na podstawie art. 151 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy.
Załącznik II do rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 2 (rozporządzenie wykonawcze w sprawie VAT) przewiduje, że świadectwo zwolnienia z podatku VAT lub podatku akcyzowego, które ma być przetwarzane w wersji papierowej, należy podpisać odręcznie. Aby umożliwić państwom członkowskim sprostanie rosnącym potrzebom epoki cyfrowej oraz zmniejszyć obciążenie administracyjne przedsiębiorstw, obecną wersję papierową należy zastąpić nowym świadectwem elektronicznym. Ponadto takie przejście na format elektroniczny pozwoli państwom członkowskim wywiązać się z obowiązków wynikających z przepisów UE 3 w zakresie wprowadzenia niezbędnych środków technicznych umożliwiających elektroniczne przetwarzanie dokumentów podpisanych elektronicznie przy korzystaniu z usług online świadczonych przez organ sektora publicznego lub w jego imieniu.
Inicjatywa ta ma również na celu dostosowanie do dziedziny podatków akcyzowych, w której procedury elektroniczne są już możliwe 4 .
Ma to umożliwić Komisji przyjęcie środków wykonawczych określających szczegóły techniczne i specyfikacje dotyczące obowiązującego elektronicznego formatu świadectwa oraz sposobu, w jaki ma być ono przetwarzane drogą elektroniczną. Odnośne akty wykonawcze należy przyjąć po konsultacji ze Stałym Komitetem Współpracy Administracyjnej ustanowionym na mocy art. 58 rozporządzenia Rady (UE) nr 904/2010 5 z zastosowaniem procedury sprawdzającej, o której mowa w art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011 6 .
Niniejszy wniosek jest wynikiem szczegółowej analizy wykonalności i kosztów wprowadzenia elektronicznego świadectwa zwolnienia, przeprowadzonej na wniosek państw członkowskich, które wycofały ten element z wcześniejszego wniosku Komisji z kwietnia 2021 r. 7 (wniosek w sprawie nabycia do celów nieodpłatnego przekazania) i zwróciły się o bardziej szczegółową analizę kwestii wdrażania przy przyjmowaniu odpowiednich zmian do dyrektywy VAT w lipcu 2021 r. 8
W wyniku szerokiego poparcia dla elektronicznej wersji świadectwa zwolnienia, wyrażonego na 36. posiedzeniu Grupy ds. Przyszłości Podatku VAT w grudniu 2021 r., grupa ekspertów SCAC 9 w maju 2022 r. upoważniła SCIT 10 do zbadania wykonalności i kosztów takiego projektu, a także aspektów jego realizacji. Na swoim 27. posiedzeniu w lutym 2023 r. 11 grupa ekspertów SCAC omówiła wyniki tego badania technicznego 12 .
Podczas 43. posiedzenia Grupy ds. Przyszłości Podatku VAT, które odbyło się w listopadzie 2023 r., osiągnięto porozumienie w sprawie zasady posiadania cyfrowego rozwiązania w odniesieniu do świadectwa zwolnienia, z preferowanym wariantem obejmującym elektroniczny formularz w formacie PDF, którego przetwarzanie jest w pełni elektroniczne. Zaletą tego rozwiązania technicznego jest bazowanie na już opracowanych normach, ponieważ opiera się ono na stosie technologicznym i technologiach otwartego oprogramowania DG TAXUD, co sprawia, że nadaje się ono do wdrożenia w centrach danych DG TAXUD. W ramach SCAC i SCIT będą kontynuowane dyskusje techniczne z państwami członkowskimi, w tym dalsza analiza szczegółów technicznych, co umożliwi również państwom członkowskim uzyskanie elementów niezbędnych do obliczenia ich kosztów.
Ze względu na dużą liczbę projektów informatycznych, jaką obecnie realizują państwa członkowskie, będą one mogły nadal stosować papierową wersję świadectwa zwolnienia w okresie przejściowym do dnia 30 czerwca 2030 r. Aby w jak największym stopniu ułatwić państwom członkowskim przejście na procedurę elektroniczną, opcja ta powinna być elastyczna i dostępna w odniesieniu do poszczególnych transakcji.
Aby zapewnić pewność prawa i uprościć procedury administracyjne oraz uniknąć dodatkowych kosztów wdrożenia technologii informatycznych przy stosowaniu elektronicznego świadectwa zwolnienia nie będzie dokonywane rozróżnienie między transakcjami krajowymi i transgranicznymi. Elektroniczne świadectwo zwolnienia będzie również stosowane, jeżeli zwolnienie zostanie przyznane w postaci zwrotu VAT zgodnie z art. 151 ust. 2 dyrektywy VAT.
Ponadto w niniejszym wniosku dodano nowy przepis wyjaśniający, że w przypadkach, gdy warunki zwolnienia nie są spełnione lub przestają mieć zastosowanie, kwalifikujący się podmiot lub kwalifikująca się osoba fizyczna, które wydały świadectwo, są zobowiązane do zapłaty należnego VAT. W takich przypadkach podatnik znalazłby się w niekorzystnej sytuacji ze względu na żądanie dodatkowej zapłaty VAT, ponieważ zazwyczaj jedynie kwalifikujący się podmiot lub kwalifikująca się osoba fizyczna mają wiedzę na temat spełnienia warunków zwolnienia. Takie doprecyzowanie jest również konieczne, aby uniknąć braku pewności prawa. Aby uniknąć niepotrzebnych obciążeń w tych wyjątkowych przypadkach, państwa członkowskie mogą podjąć niezbędne środki w celu umożliwienia kwalifikującym się podmiotom lub osobom fizycznym zapłaty należnego podatku VAT bez konieczności pełnej rejestracji do celów VAT.
Klauzula automatycznego zatwierdzania przewidziana w art. 51 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego w sprawie VAT zostanie utrzymana w odniesieniu do nowej procedury elektronicznej. W rezultacie, w przypadku towarów lub usług na użytek służbowy państwa członkowskie mogą zwolnić kwalifikujący się podmiot lub kwalifikującą się osobę fizyczną z wymogu elektronicznego podpisania świadectwa zwolnienia przez przyjmujące państwo członkowskie, na warunkach, jakie mogą określić. Zwolnienie takie można cofnąć w przypadku wystąpienia nadużyć.
Państwa członkowskie będą musiały stosować te nowe zasady od dnia 1 lipca 2026 r., co da im wystarczająco dużo czasu na wdrożenie nowego elektronicznego świadectwa zwolnienia z VAT oraz związanej z nim procedury.
•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki
Wniosek umożliwia przejście na elektroniczny format świadectwa zwolnienia, co stanowi kolejny krok po dostosowaniu tego świadectwa w 2022 r. 13 , odzwierciedlającym rozszerzenie zakresu zwolnień na podstawie art. 151 ust. 1 dyrektywy VAT, tak aby obejmował on działania Unii w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO) 14 oraz środki Unii w odpowiedzi na pandemię COVID-19 15 .
•Spójność z innymi politykami Unii
Wprowadzenie elektronicznego świadectwa zwolnienia z VAT jest zgodne z inicjatywami podejmowanymi w ramach unijnej polityki cyfryzacji, takimi jak Deklaracja berlińska w sprawie społeczeństwa cyfrowego i administracji cyfrowej opartej na wartościach 16 , i pomoże państwom członkowskim w wyposażeniu administracji podatkowych w narzędzia umożliwiające spełnianie wymogów dotyczących stosowania zaawansowanych podpisów elektronicznych określonych w przepisach UE 17 .
2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ
•Podstawa prawna
Podstawę prawną niniejszego wniosku stanowi art. 113 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Artykuł ten stanowi, że Rada, stanowiąc jednomyślnie zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą i po konsultacji z Parlamentem Europejskim oraz Komitetem Ekonomiczno-Społecznym, uchwala przepisy dotyczące harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do podatków pośrednich.
•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)
Zgodnie z zasadą pomocniczości, określoną w art. 5 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, Unia może podejmować działania tylko wówczas, gdy cele zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie i jeśli ze względu na rozmiary lub skutki proponowanych działań możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii. Obecnie obowiązująca dyrektywa VAT uniemożliwia państwom członkowskim wprowadzenie i stosowanie elektronicznego świadectwa zwolnienia z VAT.
•Proporcjonalność
Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności, ponieważ nie wykracza poza to, co jest konieczne, i jest proporcjonalny do zamierzonego celu. W ramach tej inicjatywy wprowadza się elektroniczne świadectwo zwolnienia potwierdzające, że transakcja może być objęta szczególnym zwolnieniem na podstawie art. 151 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy VAT. Biorąc pod uwagę zwiększone obciążenie administracyjne i brak elastyczności związany z procedurą zwolnienia opartą na dokumentach papierowych, proponowane środki doprowadzą do znacznych uproszczeń i oszczędności kosztów w perspektywie długoterminowej, a zatem są proporcjonalne do ich wpływu na budżet.
•Wybór instrumentu
Aby zmienić obecnie obowiązującą dyrektywę VAT, konieczne jest przyjęcie dyrektywy.
3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW
•Konsultacje z zainteresowanymi stronami
Nie przeprowadzono konsultacji z zainteresowanymi stronami ze względu na wysoce techniczny charakter tej inicjatywy i jej dostosowanie do działań na poziomie UE na rzecz wspierania interakcji cyfrowych w administracji.
•Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej
Komisja, w porozumieniu z państwami członkowskimi, przeprowadziła badanie techniczne w celu określenia możliwych rozwiązań informatycznych na potrzeby wprowadzenia elektronicznego świadectwa zwolnienia i związanej z nim procedury.
•Ocena skutków
Ze względu na techniczny charakter i bardzo wąski zakres niniejszej inicjatywy nie przeprowadzono odrębnej oceny skutków.
•Prawa podstawowe
Proponowane przejście na elektroniczną procedurę zwolnienia z VAT jest krokiem w kierunku ery cyfrowej i wzmacnia prawa obywateli w zakresie przetwarzania ich danych osobowych, chronionych na mocy art. 8 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i art. 16 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
4.WPŁYW NA BUDŻET
Wniosek przyczyni się do zlikwidowania obciążenia administracyjnego i kosztów związanych z przetwarzaniem papierowej wersji świadectwa zwolnienia z VAT. Większość kosztów wdrożenia i funkcjonowania rozwiązania cyfrowego, szacowanych na 2,9 mln EUR, pokryje Komisja, finansując je w pełni z programu FISCALIS w ramach puli środków finansowych przewidzianych w obecnych wieloletnich ramach finansowych. Szacuje się, że koszty ponoszone przez państwa członkowskie, związane głównie z zapewnieniem dostępu do centralnej aplikacji, będą niskie.
Nowe świadectwo elektroniczne nie będzie miało wpływu na zakres stosowanych zwolnień z VAT. W związku z tym nie wpłynie ono na budżet UE, ponieważ nie będzie miało wpływu na zasoby własne oparte na dochodzie narodowym brutto (DNB).
5.ELEMENTY FAKULTATYWNE
•Dokumenty wyjaśniające (w przypadku dyrektyw)
Wniosek nie wymaga sporządzenia dokumentów wyjaśniających dotyczących transpozycji do prawa krajowego.
•Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku
Art. 1 ma na celu zmianę dyrektywy VAT poprzez umożliwienie Komisji, w porozumieniu z państwami członkowskimi, przyjęcia środków wykonawczych przewidujących elektroniczne świadectwo potwierdzające, że transakcja może być objęta szczególnym zwolnieniem na podstawie art. 151 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy VAT, wydawane przez kwalifikujący się podmiot lub kwalifikującą się osobę fizyczną, na rzecz których dokonywana jest dostawa towarów lub świadczenie usług objętych zwolnieniem i które wraz z przyjmującym państwem członkowskim podpiszą to świadectwo za pomocą środków elektronicznych.
Niezbędne akty wykonawcze zawierają szczegóły techniczne i specyfikacje dotyczące elektronicznego formatu świadectwa i jego przetwarzania i są przyjmowane zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011, w którym to celu wykorzystuje się komitet ustanowiony na mocy art. 58 rozporządzenia Rady (UE) nr 904/2010.
Ze względu na dużą liczbę realizowanych projektów informatycznych państwa członkowskie mogą alternatywnie stosować papierową wersję świadectwa określoną w załączniku II do rozporządzenia wykonawczego w sprawie VAT w odniesieniu do transakcji przeprowadzonych do dnia 30 czerwca 2030 r.
Zważywszy że przedsiębiorstwa zazwyczaj nie mają dostępu do odpowiednich informacji, precyzuje się, że jeżeli warunki zwolnienia nie są spełnione lub przestają mieć zastosowanie, kwalifikujący się podmiot lub kwalifikująca się osoba fizyczna wydające świadectwo elektroniczne są zobowiązane do zapłaty VAT w państwie członkowskim, w którym jest on należny.
Aby państwa członkowskie miały wystarczająco dużo czasu na wdrożenie nowej procedury elektronicznej, nowe przepisy będą miały zastosowanie od dnia 1 lipca 2026 r.
2024/0152 (CNS)
Wniosek
DYREKTYWA RADY
zmieniająca dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do elektronicznego świadectwa zwolnienia z podatku od wartości dodanej
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 113,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego 18 ,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego 19 ,
stanowiąc zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Art. 51 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 20 stanowi, że świadectwo zwolnienia z podatku od wartości dodanej (VAT) lub podatku akcyzowego określone w załączniku II do tego rozporządzenia wykonawczego służy potwierdzeniu, że dostawa towarów lub świadczenie usług na rzecz kwalifikującego się podmiotu lub kwalifikującej się osoby fizycznej może być objęta zwolnieniem na podstawie art. 151 dyrektywy Rady 2006/112/WE 21 . Rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 282/2011 przewiduje, że świadectwo zwolnienia jest w formie papierowej i podpisuje się je ręcznie. Konieczna jest cyfryzacja procesu tworzenia i przedkładania świadectwa zwolnienia oraz zastąpienie dokumentu w formie papierowej dokumentem w formacie elektronicznym, aby zminimalizować biurokrację i obciążenie administracyjne oraz zmniejszyć koszty w perspektywie długoterminowej.
(2)Ze względu na dużą liczbę zasobochłonnych projektów informatycznych, w które zaangażowane są państwa członkowskie, oprócz tych, które są wymagane do przejścia na elektroniczne świadectwo zwolnienia, państwom członkowskim należy zapewnić elastyczność i wystarczająco dużo czasu na pełne przejście na nową procedurę elektroniczną. W tym celu należy zezwolić im na dalsze stosowanie formularza papierowego określonego w załączniku II do rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 w odniesieniu do transakcji przeprowadzanych w okresie przejściowym.
(3)Możliwe jest, że po wydaniu świadectwa zwolnienia podmiot lub osoba fizyczna kwalifikujące się do zwolnienia z tytułu swoich zakupów na podstawie art. 151 dyrektywy 2006/112/WE może się dowiedzieć, że warunki zwolnienia nie są spełnione lub przestały mieć zastosowanie. Takie informacje są zwykle znane jedynie temu podmiotowi lub tej osobie fizycznej, ponieważ ocena spełnienia tych warunków jest dokonywana na podstawie działalności podmiotu lub osoby fizycznej, na rzecz których dokonywane są dostawy i przez których te towary lub usługi mają być wykorzystywane. Aby zapewnić podatnikom pewność prawa i uniknąć nadmiernych obciążeń dla nich, konieczne jest sprecyzowanie, że w takich przypadkach należny VAT powinien zostać zapłacony przez kwalifikujący się podmiot lub kwalifikującą się osobę fizyczną, które wydały świadectwo zwolnienia. Państwa członkowskie powinny unikać niepotrzebnych obciążeń w takich wyjątkowych przypadkach, zezwalając na zapłatę VAT bez konieczności pełnej rejestracji VAT.
(4)Zachowując obecnie dostępną opcję wersji papierowej świadectwa, państwa członkowskie powinny mieć możliwość odstąpienia od wymogu podpisywania świadectwa elektronicznego przez przyjmujące państwo członkowskie, z zastrzeżeniem warunków, które mogą określić i które mogą zostać wycofane w przypadku nadużycia.
(5)W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania art. 151 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 22 .
(6)Należy zatem odpowiednio zmienić dyrektywę 2006/112/WE,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
W art. 151 dyrektywy 2006/112/WE dodaje się ust. 1a i 1b w brzmieniu:
„1a. Państwa członkowskie stosują świadectwo elektroniczne w celu potwierdzenia, że transakcja może być objęta zwolnieniem określonym w ust. 1 akapit pierwszy. Kwalifikujący się podmiot lub kwalifikująca się osoba fizyczna, na rzecz których dokonywana jest dostawa towarów lub świadczenie usług objętych zwolnieniem, wydaje świadectwo i wraz z przyjmującym państwem członkowskim podpisuje je za pomocą środków elektronicznych.
W przypadku towarów lub usług na użytek służbowy państwa członkowskie mogą zwolnić kwalifikujący się podmiot lub kwalifikującą się osobę fizyczną z wymogu podpisania świadectwa przez przyjmujące państwo członkowskie, na warunkach, jakie mogą określić. Zwolnienie takie można cofnąć w przypadku wystąpienia nadużyć. Państwa członkowskie powiadamiają Komisję o punkcie kontaktowym wyznaczonym w celu określenia organów odpowiedzialnych za podpisywanie świadectwa za pomocą środków elektronicznych oraz o zakresie, w jakim zwalniają one z tego wymogu. Komisja przekazuje pozostałym państwom członkowskim informacje otrzymane od państw członkowskich.
Na zasadzie odstępstwa od dwóch pierwszych akapitów państwa członkowskie mogą zdecydować się na stosowanie wersji papierowej świadectwa określonego w załączniku II do rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011* w odniesieniu do wszelkich transakcji dokonanych do dnia 30 czerwca 2030 r.
Komisja określa, w drodze aktów wykonawczych, szczegóły techniczne i specyfikacje dotyczące elektronicznego formatu świadectwa, o którym mowa w akapicie pierwszym, oraz jego przetwarzania. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011, a komitetem do tych celów jest komitet ustanowiony na mocy art. 58 rozporządzenia (UE) nr 904/2010.
1b. Bez uszczerbku dla ust. 3, jeżeli warunki zwolnienia określone w ust. 1 akapit pierwszy nie są spełnione lub przestają mieć zastosowanie, kwalifikujący się podmiot lub kwalifikująca się osoba fizyczna, które wydały i podpisały świadectwo, są zobowiązane do zapłaty VAT państwu członkowskiemu, w którym jest on należny”.
______________________
* Rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiające środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. L 77 z 23.3.2011, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg_impl/2011/282/oj).”.
Artykuł 2
1.Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania art. 1 niniejszej dyrektywy do dnia 30 czerwca 2026 r. Niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów.
Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez państwa członkowskie.
2.Państwa członkowskie przekazują Komisji tekst podstawowych przepisów prawa krajowego przyjętych w dziedzinie objętej art. 1 niniejszej dyrektywy.
Artykuł 3
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 4
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia r.
W imieniu Rady
Przewodniczący