Voorlopige editie

ARREST VAN HET GERECHT (Derde kamer)

15 juli 2026 (*)

„ Niet-contractuele aansprakelijkheid van de Unie – ELGF en Elfpo – Arrest houdende nietigverklaring van een besluit van de Commissie tot onttrekking aan Uniefinanciering van bepaalde uitgaven van de lidstaten in het kader van het ELGF en het Elfpo – Terugbetaling door de Commissie van het ten onterechte geïnde bedrag – Weigering van de Commissie om rente over het te veel betaalde uit te keren – Verplichting rente uit te keren – Forfaitaire vergoeding voor het gemis van het genot van het onverschuldigd aan de Commissie betaalde bedrag – Artikel 266 VWEU – Voldoende gekwalificeerde schending van een rechtsregel die particulieren rechten toekent ”

In zaak T‑661/24,

Tsjechische Republiek, vertegenwoordigd door J. Vláčil, J. Očková en J. Benešová als gemachtigden,

verzoekende partij,

tegen

Europese Commissie, vertegenwoordigd door P. Rossi, J. Hradil en M. Salyková als gemachtigden,

verwerende partij,

wijst

HET GERECHT (Derde kamer),

samengesteld als volgt: K. Kowalik-Bańczyk, president, H. Cassagnabère en T. Pavelin (rapporteur), rechters,

griffier: J. Čuboň, administrateur,

gezien de stukken,

na de terechtzitting op 5 februari 2026,

het navolgende

Arrest

1        Met haar beroep krachtens artikel 268 VWEU vordert de Tsjechische Republiek in essentie vergoeding van de schade die zij stelt te hebben geleden doordat de Europese Commissie niet de rente heeft betaald die volgens haar verschuldigd was na de nietigverklaring, bij arrest van 19 december 2019, Tsjechië/Commissie (T‑509/18, EU:T:2019:876), van uitvoeringsbesluit (EU) 2018/873 van de Commissie van 13 juni 2018 tot onttrekking aan financiering door de Europese Unie van bepaalde uitgaven die de lidstaten hebben verricht in het kader van het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF) en het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) (PB 2018, L 152, blz. 29), voor zover daarbij aan de Tsjechische Republiek een financiële correctie in het kader van het Elfpo werd opgelegd.

 Voorgeschiedenis van het geding

2        Op 13 juni 2018 heeft de Commissie uitvoeringsbesluit 2018/873 vastgesteld. In dat besluit heeft zij geoordeeld dat bepaalde uitgaven die de Tsjechische Republiek in het kader van het Elfpo had verricht in strijd waren met het Unierecht en wegens een vastgestelde tekortkoming in het nationale beheers- en controlesysteem niet uit het Elfpo konden worden gefinancierd. Bijgevolg heeft zij een forfaitaire financiële correctie van 5 % toegepast ten bedrage van 151 116,65 EUR (hierna: „bestreden financiële correctie”).

3        Op 10 augustus 2018 heeft de Commissie uitvoeringsbesluit 2018/873 ten uitvoer gelegd door de uit hoofde van financiële correcties terug te vorderen bedragen in mindering te brengen op de uitkering van de tussentijdse betaling voor het tweede kwartaal van 2018.

4        Bij arrest van 19 december 2019, Tsjechië/Commissie (T‑509/18, EU:T:2019:876), heeft het Gerecht het door de Tsjechische Republiek tegen uitvoeringsbesluit 2018/873 ingestelde beroep toegewezen en dat besluit nietig verklaard voor zover daarbij de betalingen die de Tsjechische Republiek in 2016 in het kader van het Elfpo had verricht, ten bedrage van 151 116,65 EUR aan Uniefinanciering waren onttrokken.

5        Op 16 juni 2020 heeft de Commissie uitvoeringsbesluit (EU) 2020/859 van tot onttrekking aan financiering door de Europese Unie van bepaalde uitgaven die de lidstaten hebben verricht in het kader van het ELGF en het Elfpo (PB 2020, L 195, blz. 59) vastgesteld. Bij dat besluit heeft zij, ter uitvoering van het arrest van 19 december 2019, Tsjechië/Commissie (T‑509/18, EU:T:2019:876), de terugbetaling gelast van een bedrag van 151 116,65 EUR, zonder daarbij betaling van rente toe te kennen.

6        Op 27 oktober 2020 heeft de Commissie het bedrag van 151 116,65 EUR aan de Tsjechische Republiek terugbetaald.

7        Bij brief van 26 november 2024 heeft de Tsjechische Republiek de Commissie verzocht om rente uit te keren voor de periode van 10 augustus 2018, de datum waarop de bestreden financiële correctie is uitgevoerd, tot en met 27 oktober 2020, de datum waarop de Commissie de bedragen waarop die financiële correctie betrekking had, heeft terugbetaald. De door de Tsjechische Republiek gevorderde rente bedroeg minstens 11 722,93 EUR en was berekend door op het door de Commissie terugbetaalde bedrag van 151 116,65 EUR een rentevoet van 3,5 % toe te passen. De gevraagde rentevoet kwam overeen met de rentevoet die de Europese Centrale Bank (ECB) tussen 10 augustus 2018 en 27 oktober 2020 voor haar basisherfinancieringstransacties hanteerde, vermeerderd met 3,5 procentpunten.

 Conclusies van partijen

8        De Tsjechische Republiek verzoekt het Gerecht:

–        de Commissie te veroordelen tot betaling van een schadevergoeding van 11 722,93 EUR voor de schade die zij stelt te hebben geleden doordat de Commissie heeft geweigerd om haar rente uit te keren over het bedrag van 151 116,65 EUR, voor de periode van 10 augustus 2018 tot en met 27 oktober 2020;

–        de Europese Commissie te veroordelen tot uitkering van vertragingsrente over deze schadevergoeding vanaf de datum van uitspraak van het arrest tot op de datum van volledige betaling ervan, tegen de door de Europese Centrale Bank op haar basisherfinancieringstransacties toegepaste rentevoet, vermeerderd met 3,5 procentpunten;

–        de Commissie te verwijzen in de kosten.

9        De Commissie verzoekt het Gerecht:

–        het beroep te verwerpen;

–        subsidiair, indien het Gerecht zou oordelen dat in casu is voldaan aan de voorwaarden voor niet-contractuele aansprakelijkheid, de compensatierentevoet toe te passen die is opgenomen in artikel 109 van verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (PB 2018, L 193, blz. 1);

–        de Tsjechische Republiek in de kosten te verwijzen.

 In rechte

 Vervulling van de voorwaarden voor niet-contractuele aansprakelijkheid

10      Ter ondersteuning van haar schadevordering beroept de Tsjechische Republiek zich in essentie op het arrest van 11 juni 2024, Commissie/Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488). Zij voert aan dat artikel 266, eerste alinea, VWEU vereist dat, na de nietigverklaring van een besluit van de Commissie waarbij in het kader van het Elfpo een financiële correctie is opgelegd, de terugbetaling van het gecorrigeerde bedrag gepaard gaat met de uitkering van rente. Volgens de Tsjechische Republiek vormt de uitkering van rente een maatregel die nodig is voor de uitvoering van het arrest houdende nietigverklaring van een besluit betreffende een financiële correctie. Deze maatregel heeft als doel het gemis van het genot van de bedragen waarop de financiële correctie betrekking heeft, forfaitair te vergoeden. Zij stelt dat rente verschuldigd is over de gehele periode die loopt vanaf de datum van de onverschuldigde betaling tot de datum van terugbetaling van die bedragen aan de lidstaat.

11      De Tsjechische Republiek betoogt dat de weigering van de Commissie om deze rente uit te keren een voldoende gekwalificeerde schending oplevert van artikel 266, eerste alinea, VWEU, die de niet-contractuele aansprakelijkheid van de Unie kan doen intreden.

12      In antwoord op de argumenten van de Commissie betoogt de Tsjechische Republiek hoofdzakelijk dat een besluit waarbij een financiële correctie wordt opgelegd, de lidstaat het genot ontneemt van de bedragen waarop die correctie betrekking heeft. Zij voegt daaraan toe dat de financiering van de uitgaven die als gevolg van een dergelijke financiële correctie zijn uitgesloten, moet worden gecompenseerd uit de eigen begroting van de lidstaat.

13      In het bijzonder stelt de Tsjechische Republiek dat het onjuist is om te oordelen dat de bedragen die de Commissie als voorfinanciering ter beschikking had gesteld, konden compenseren dat de bedragen die naar aanleiding van een besluit waarbij een financiële correctie werd opgelegd aan de Commissie waren terugbetaald, niet beschikbaar waren. Zij benadrukt in dit verband dat een financiële correctie juist tot doel heeft om bepaalde uitgaven aan Uniefinanciering te onttrekken. Zolang een besluit van de Commissie waarbij een dergelijke financiële correctie wordt opgelegd, niet nietig is verklaard, kan de lidstaat derhalve geen Uniefinanciering aanwenden voor de financiering van de uitgesloten uitgave.

14      De Tsjechische Republiek voegt hieraan toe dat, wanneer de Commissie besluit bepaalde bedragen aan Uniefinanciering te onttrekken, de lidstaat in de praktijk verplicht is dit tekort uit zijn eigen begroting te dekken. Zij preciseert dat in casu de onttrokken bedragen reeds aan de landbouwers waren betaald en niet door de betrokken begunstigden moesten worden terugbetaald.

15      Bovendien meent de Tsjechische Republiek dat het niet relevant is dat een besluit inzake een financiële correctie onder het gedeeld beheer tussen de Commissie en de lidstaat valt. Rente kan worden uitgekeerd, aangezien het besluit om financiële correcties toe te passen een gezagshandeling van de Commissie vormt waarmee zij bevoegd is om de lidstaat te dwingen bepaalde middelen terug te betalen.

16      De Tsjechische Republiek preciseert dat ook is voldaan aan de voorwaarden inzake het bestaan van schade en oorzakelijk verband. Zij betoogt dat de geleden schade bestaat in de niet-uitkering van rente over de gehele periode vanaf de datum van betaling van het ten onrechte geïnde bedrag tot de datum van terugbetaling ervan.

17      De Commissie betwist de argumenten van de Tsjechische Republiek.

 Opmerkingen vooraf

18      In het in de Verdragen neergelegde stelsel van rechterlijke toetsing kan aan de uit artikel 266, eerste alinea, VWEU voortvloeiende verplichting uitvoering worden gegeven door middel van een beroep tot nietigverklaring als bedoeld in artikel 263 VWEU of door middel van een beroep wegens nalaten als bedoeld in artikel 265 VWEU, waarbij de justitiabele bij de Unierechter tevens een beroep wegens niet-contractuele aansprakelijkheid kan instellen krachtens artikel 268 en artikel 340, tweede alinea, VWEU (zie beschikking van 22 december 2022, British Airways/Commissie, T‑480/21, niet gepubliceerd, EU:T:2022:863, punt 37 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

19      Artikel 340 VWEU bepaalt in de tweede alinea dat de Unie inzake de niet-contractuele aansprakelijkheid overeenkomstig de algemene beginselen welke de rechtsstelsels van de lidstaten gemeen hebben, de schade moet vergoeden die door haar instellingen of door haar personeelsleden in de uitoefening van hun functies is veroorzaakt.

20      Volgens vaste rechtspraak is de niet-contractuele aansprakelijkheid van de Unie afhankelijk van de vervulling van drie voorwaarden, te weten dat er sprake is van een voldoende gekwalificeerde schending van een rechtsregel die ertoe strekt aan particulieren rechten toe te kennen, dat er werkelijke schade is geleden en dat er een oorzakelijk verband bestaat tussen de schending van de op de auteur van de handeling rustende verplichting en de door de benadeelde personen geleden schade (zie arrest van 10 september 2019, HTTS/Raad, C‑123/18 P, EU:C:2019:694, punt 32 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

21      Het beroep moet derhalve in zijn geheel worden verworpen wanneer aan een van de in punt 20 hierboven vermelde voorwaarden niet is voldaan, zonder dat de overige voorwaarden voor de niet-contractuele aansprakelijkheid van de Unie moeten worden onderzocht. Bovendien is de Unierechter niet verplicht deze voorwaarden in een bepaalde volgorde te onderzoeken (zie arrest van 5 september 2019, Europese Unie/Guardian Europe en Guardian Europe/Europese Unie, C‑447/17 P en C‑479/17 P, EU:C:2019:672, punt 148 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

 Bestaan van een voldoende gekwalificeerde schending

22      Uit artikel 266, eerste alinea, VWEU blijkt dat de instelling waarvan een handeling nietig is verklaard, de maatregelen moet nemen die nodig zijn ter uitvoering van het arrest waarbij die handeling ex tunc nietig is verklaard (arrest van 11 juni 2024, Commissie/Deutsche Telekom, C‑221/22 P, EU:C:2024:488, punt 51).

23      De verplichting krachtens artikel 266, eerste alinea, VWEU om de maatregelen te nemen die nodig zijn om de gevolgen van de vastgestelde onwettigheden weg te nemen, kan in het geval van een reeds uitgevoerde handeling inhouden dat de verzoekende partij in de situatie wordt gebracht waarin zij zich vóór die handeling bevond (arrest van 10 oktober 2001, Corus UK/Commissie, T‑171/99, EU:T:2001:249, punt 50).

24      Zoals blijkt uit punt 52 van het arrest van 11 juni 2024, Commissie/Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488) en de aldaar aangehaalde rechtspraak, vormt de betaling van rente een maatregel in de zin van artikel 266, eerste alinea, VWEU ter uitvoering van een nietigverklaringsarrest, die door de Commissie moet worden aangenomen voor zover zij beoogt het gemis van het genot van een schuldvordering forfaitair te vergoeden.

25      Bovendien moet, wanneer een nationale autoriteit of een instelling, een orgaan of een instantie van de Unie in strijd met het Unierecht bedragen int, dat bedrag worden terugbetaald en moet de terugbetaling worden vermeerderd met rente voor de gehele periode vanaf de betaling van die bedragen tot de datum van terugbetaling. Dit vormt de uitdrukking van een algemeen beginsel van teruggave van hetgeen onverschuldigd is betaald (arrest van 11 juni 2024, Commissie/Deutsche Telekom, C‑221/22 P, EU:C:2024:488, punt 56).

26      Zoals voortvloeit uit punt 62 van het arrest van 11 juni 2024, Commissie/Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488), en in essentie uit de punten 103 en 104 van het arrest van 20 januari 2021, Commissie/Printeos (C‑301/19 P, EU:C:2021:39), beschikken instellingen, organen of instanties van de Unie die krachtens artikel 266, eerste alinea, VWEU verplicht zijn om een bepaald bedrag terug te betalen en daarnaast ook rente uit te keren, over geen enkele beoordelingsmarge met betrekking tot de vraag of die rente moet worden uitgekeerd, zodat de enkele inbreuk op het Unierecht, bestaande in de weigering om de rente uit te keren, voldoende is om aan te tonen dat er sprake is van een voldoende gekwalificeerde schending van dat recht die tot niet-contractuele aansprakelijkheid van de Unie kan leiden.

27      Ten slotte is de rente die krachtens artikel 266, eerste alinea, VWEU moet worden betaald om het gemis van het genot te vergoeden „forfaitair”: de instelling, het orgaan of de instantie van de Unie kan zich niet aan deze verplichting onttrekken door te stellen dat de verzoekende partij de schade niet genoegzaam heeft aangetoond (arrest van 11 juni 2024, Commissie/Deutsche Telekom, C‑221/22 P, EU:C:2024:488, punt 62).

28      In casu heeft het Gerecht bij arrest van 19 december 2019, Tsjechië/Commissie (T‑509/18, EU:T:2019:876), uitvoeringsbesluit 2018/873 nietig verklaard, waarmee de Commissie overeenkomstig artikel 52, lid 1, van verordening (EU) nr. 1306/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 inzake de financiering, het beheer en de monitoring van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en tot intrekking van verordeningen (EEG) nr. 352/78, (EG) nr. 165/94, (EG) nr. 2799/98, (EG) nr. 814/2000, (EG) nr. 1290/2005 en (EG) nr. 485/2008 van de Raad (PB 2013, L 347, blz. 549) de bestreden financiële correctie had opgelegd, waarbij 151 116,65 EUR aan Elfpo-financiering aan de Tsjechische Republiek werd onttrokken.

29      Eerst moet de regeling worden onderzocht die van toepassing is op een krachtens artikel 52, lid 1, van verordening nr. 1306/2013 opgelegde financiële correctie, alvorens te beoordelen of de Commissie na de nietigverklaring van het besluit waarbij de bestreden financiële correctie is opgelegd, verplicht was rente aan de Tsjechische Republiek uit te keren.

–       Regeling die van toepassing is op een krachtens artikel 52, lid 1, van verordening nr. 1306/2013 opgelegde financiële correctie

30      Ten eerste moet worden opgemerkt dat het Elfpo overeenkomstig artikel 3, lid 2, van verordening nr. 1306/2013 onder de algemene Uniebegroting valt. Zoals bepaald in artikel 5 van deze verordening, financiert het Elfpo de financiële bijdrage van de Unie aan programma’s voor plattelandsontwikkeling die worden ten uitvoer gelegd overeenkomstig het Unierecht inzake steun voor plattelandsontwikkeling.

31      Ten tweede moet worden benadrukt dat het Elfpo overeenkomstig artikel 5 van verordening nr. 1306/2013 en artikel 4, lid 7, van verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij en algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds, het Cohesiefonds en het Europees Fonds voor maritieme zaken en visserij, en tot intrekking van verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad (PB 2013, L 347, blz. 320), wordt uitgevoerd in gedeeld beheer tussen de lidstaten en de Unie. Overeenkomstig artikel 317 VWEU voert de Commissie in het kader van gedeeld beheer de begroting uit in samenwerking met de lidstaten, onder haar eigen verantwoordelijkheid en binnen de grenzen van de toegekende kredieten. De lidstaten werken samen met de Commissie om te verzekeren dat de toegekende kredieten volgens het beginsel van goed financieel beheer worden gebruikt.

32      Artikel 63, lid 1, van verordening 2018/1046 preciseert hieromtrent dat wanneer de Commissie de begroting in gedeeld beheer uitvoert, de taken met betrekking tot de uitvoering van de begroting aan de lidstaten worden gedelegeerd.

33      Zoals blijkt uit de artikelen 6 tot en met 10 van verordening (EU) nr. 1305/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 inzake steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) en tot intrekking van verordening (EG) nr. 1698/2005 van de Raad (PB 2013, L 347, blz. 487), voeren de lidstaten de begroting van het Elfpo uit in het kader van plattelandsontwikkelingsprogramma’s die door elke lidstaat ter goedkeuring aan de Commissie worden voorgelegd.

34      Bij de uitvoering van deze programma’s voor plattelandsontwikkeling beheren de lidstaten, overeenkomstig artikel 49 van verordening nr. 1305/2013, de selectie van de concrete acties die uit het Elfpo worden gefinancierd. Artikel 7 van verordening nr. 1306/2013 bepaalt daarnaast dat de lidstaten de Elfpo-uitgaven, met inbegrip van de betaling van die uitgaven, beheren en controleren. Zoals meer bepaald blijkt uit artikel 7, lid 1, van verordening nr. 1306/2013, artikel 36, leden 1 en 2, van die verordening en artikel 22 van uitvoeringsverordening (EU) nr. 908/2014 van de Commissie van 6 augustus 2014 houdende uitvoeringsbepalingen van verordening nr. 1306/2013, wat betreft betaalorganen en andere instanties, financieel beheer, goedkeuring van de rekeningen, voorschriften inzake controles, zekerheden en transparantie (PB 2014, L 255, blz. 59), betalen de lidstaten de begunstigden uit, waarna de Commissie de betrokken uitgaven per kwartaal aan de lidstaten vergoedt op basis van een uitgavendeclaratie.

35      Ten slotte moet worden benadrukt dat overeenkomstig artikel 34 van verordening nr. 1306/2013 de kredieten die nodig zijn voor de financiering van de Elfpo-uitgaven ter beschikking van de lidstaten worden gesteld in de vorm van voorfinanciering, tussentijdse betalingen en een saldobetaling.

36      Om te beginnen keert de Commissie overeenkomstig artikel 35, lid 1, van verordening nr. 1306/2013 en artikel 81, lid 1, van verordening nr. 1303/2013 na de goedkeuring van een programma voor plattelandsontwikkeling de initiële voorfinanciering voor de gehele programmaperiode uit. Overeenkomstig artikel 35, lid 3, van verordening nr. 1306/2013 worden de renteopbrengsten van de voorfinanciering voor het betrokken programma voor plattelandsontwikkeling bestemd en in mindering gebracht op het bedrag aan overheidsuitgaven dat bij de beëindiging van het programma in de einddeclaratie van de uitgaven is vermeld. Bovendien wordt overeenkomstig artikel 35, lid 4, van verordening nr. 1306/2013 het totale als voorfinanciering uitgekeerde bedrag vóór de afsluiting van het programma voor plattelandsontwikkeling behandeld in het kader van de goedkeuring van de rekeningen.

37      Artikel 81, lid 2, van verordening nr. 1303/2013 preciseert dat de initiële voorfinanciering uitsluitend wordt gebruikt voor betalingen aan begunstigden ter uitvoering van het programma. Zij wordt onverwijld aan de hiervoor verantwoordelijke instantie ter beschikking gesteld.

38      Zoals blijkt uit overweging 70 van verordening nr. 1303/2013 en overweging 25 van verordening nr. 1306/2013, wordt de voorfinanciering net aan de lidstaten uitgekeerd opdat zij vanaf het begin van de implementatie van het plattelandsontwikkelingsprogramma over de Uniemiddelen kunnen beschikken. Het systeem van voorfinanciering moet ervoor zorgen dat de betalingen aan de begunstigden op correcte wijze kunnen worden verricht middels een gestage geldstroom.

39      Vervolgens worden overeenkomstig artikel 36 van verordening nr. 1306/2013 per kwartaal tussentijdse betalingen verricht ter vergoeding van de uitgaven die de betaalorganen van de lidstaten in het kader van het Elfpo daadwerkelijk hebben gedaan.

40      Ten slotte bepaalt artikel 37 van verordening nr. 1306/2013 dat het saldo wordt betaald bij de afsluiting van het programma.

41      Ten derde bepaalt artikel 52, lid 1, van verordening nr. 1306/2013 dat de Commissie, indien er Elfpo-uitgaven zijn gedaan die niet in overeenstemming waren met het Unierecht, financiële correcties doorvoert door uitvoeringshandelingen vast te stellen met daarin de bedragen die aan Uniefinanciering worden onttrokken. Overeenkomstig artikel 85, lid 1, van verordening nr. 1303/2013 trekt de Commissie bij een dergelijke financiële correctie de bijdrage van de Unie aan een programma voor plattelandsontwikkeling geheel of gedeeltelijk in en vordert zij de bedragen van de lidstaat terug, om uitgaven die in strijd met het toepasselijke recht zijn verricht uit te sluiten van Uniefinanciering.

42      Wanneer een besluit tot oplegging van een financiële correctie krachtens artikel 52 van verordening nr. 1306/2013 wordt vastgesteld, brengt de Commissie overeenkomstig artikel 34, lid 8, tweede alinea, van verordening nr. 908/2014 de van Uniefinanciering uit te sluiten bedragen in mindering op de betaling waarvoor de lidstaat na de vaststelling van dat besluit een uitgavendeclaratie heeft ingediend.

43      Voorts moet ook worden opgemerkt dat de lidstaten volgens artikel 54 van verordening nr. 1306/2013, behoudens de afwijkingen waarin dat artikel voorziet, verplicht zijn om onverschuldigde betalingen die verband houden met onregelmatigheden of nalatigheden bij de begunstigden terug te vorderen. Overeenkomstig artikel 56 van deze verordening worden de aan Uniefinanciering onttrokken Elfpo-bedragen en de teruggevorderde bedragen, alsmede de daarover verschuldigde rente, opnieuw toegewezen aan het betrokken programma. De lidstaten mogen de ingetrokken of terugbetaalde Uniemiddelen echter alleen aanwenden voor concrete acties in het kader van hetzelfde programma voor plattelandsontwikkeling, met dien verstande dat deze geldmiddelen niet opnieuw mogen worden bestemd voor concrete acties waarvoor een financiële correctie heeft plaatsgevonden. Bedragen die na de afsluiting van een programma voor plattelandsontwikkeling alsnog worden teruggevorderd, worden door de lidstaten teruggestort in de Uniebegroting.

–       Verplichting om bij de terugbetaling van een financiële correctie rente uit te keren

44      In het licht van de in de punten 30 tot en met 43 hierboven uiteengezette regeling moet worden onderzocht of, zoals de Tsjechische Republiek betoogt, de automatische en onvoorwaardelijke verplichting tot betaling van rente op grond van artikel 266, eerste alinea, VWEU, zoals die voortvloeit uit de in de punten 23 tot en met 27 hierboven uiteengezette rechtspraak, ook voor de Commissie geldt in het specifieke geval van nietigverklaring van een besluit waarbij een financiële correctie uit hoofde van het Elfpo wordt opgelegd.

45      In de eerste plaats moet worden opgemerkt dat de verplichting tot betaling van rente, zoals die is ontwikkeld in de rechtspraak die hierboven in de punten 23 tot en met 27 is uiteengezet, en met name in het arrest van 11 juni 2024, Commissie/Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488), is ontwikkeld in een andere context dan die van de onderhavige zaak, aangezien daar ten onrechte een bedrag bij een justitiabele was geïnd. Zoals blijkt uit de punten 53 tot en met 56 van het arrest van 11 juni 2024, Commissie/Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488), heeft de in de rechtspraak ontwikkelde verplichting om het terug te betalen bedrag met rente uit te keren immers betrekking op de situatie van een „justitiabele” die ten onrechte een bedrag uit hoofde van een geldboete, een sanctie, een dwangsom, een belasting, een heffing of een andere betaling aan een instelling van de Unie of de autoriteiten van een lidstaat heeft voldaan. Deze overwegingen hebben dus betrekking op het recht van een justitiabele op betaling van rente ter vergoeding van de niet-beschikbaarheid van een bedrag dat de administratie ten onrechte heeft ontvangen.

46      Zoals volgt uit de overwegingen in de punten 30 tot en met 34 hierboven, wordt de uitvoering van de aan het Elfpo toegewezen Uniebegroting en de implementatie van dit Uniefonds in het kader van gedeeld beheer gedelegeerd aan de lidstaten, die dus niet kunnen worden gelijkgesteld met justitiabelen.

47      Bovendien zijn de lidstaten, zoals blijkt uit de overwegingen in de punten 30 tot en met 34 hierboven, niet de begunstigden van de Elfpo-uitgaven. De lidstaten zijn op grond van het gedeeld beheer namelijk verantwoordelijk voor het beheer en de uitvoering van de Uniefondsen. Zoals de Commissie terecht opmerkt, verricht een lidstaat, wanneer hij in het kader van een financiële correctie bedragen moet terugbetalen, een terugbetaling van Uniefondsen die hem in het kader van het beheer van het Elfpo ter beschikking zijn gesteld.

48      Gelet op deze elementen moet dus worden vastgesteld dat, anders dan de Tsjechische Republiek stelt, de situatie in het onderhavige geval verschilt van de situaties als bedoeld in de punten 53 tot en met 56 van het arrest van 11 juni 2024, Commissie/Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488). De daarin uiteengezette overwegingen houden geen rekening met de aard van de betrekkingen tussen de lidstaten en de Commissie, noch met de specifieke kenmerken van gedeeld beheer, noch met het feit dat de lidstaten de Uniefondsen in gedelegeerd beheer ter beschikking stellen. Deze overwegingen zijn dus niet rechtstreeks van toepassing op de nietigverklaring van een besluit waarbij een lidstaat een financiële correctie wordt opgelegd.

49      In de tweede plaats moet worden opgemerkt dat het automatische en onvoorwaardelijke karakter van de verplichting tot uitkering van rente, zoals ontwikkeld in de rechtspraak die in de punten 24 tot en met 27 hierboven is uiteengezet, impliciet maar noodzakelijkerwijs berust op de premisse dat de adressaat van een besluit waarbij een betaling aan een instelling wordt opgelegd, na de nietigverklaring van dat besluit reële en zekere schade lijdt doordat hij het genot van het hem terug te betalen bedrag heeft moeten missen.

50      Zoals blijkt uit de overwegingen in de punten 35 tot en met 43 hierboven, maakt een financiële correctie zoals de in het geding zijnde financiële correctie deel uit van een complex geheel van geldstromen dat zich over de gehele duur van de uitvoering van het programma voor plattelandsontwikkeling uitstrekt. Anders dan in de situaties bedoeld in de punten 52, 55 en 56 van het arrest van 11 juni 2024, Commissie/Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488), is het in deze context niet zeker dat de nietigverklaring van een besluit waarbij een financiële correctie wordt opgelegd, automatisch tot gevolg heeft dat de lidstaat het genot wordt ontzegd van het bedrag waarop de financiële correctie betrekking heeft.

51      Ten eerste beschikken de lidstaten, zoals blijkt uit de punten 35 en 38 hierboven, over voorfinanciering voor de uitvoering van Elfpo-uitgaven, met inbegrip van de uitgaven waarop vervolgens een financiële correctie wordt toegepast. Bijgevolg hoeven de lidstaten in beginsel geen eigen financiële middelen aan te spreken voor Elfpo-uitgaven.

52      Zoals de Commissie in haar schriftelijke stukken heeft uiteengezet, stelt de terbeschikkingstelling aan de lidstaat van aanvullende kredieten hem immers in staat om via tussentijdse betalingen de kasmiddelen waarover hij aanvankelijk beschikte uit hoofde van het als voorfinanciering betaalde bedrag opnieuw aan te vullen. Hierdoor wordt het oorspronkelijk uit hoofde van de voorfinanciering betaalde bedrag beschikbaar voor de financiering, met behulp van de door de Unie ter beschikking gestelde middelen, van nieuwe Elfpo-uitgaven van de lidstaat, zonder dat deze in beginsel daadwerkelijk zijn eigen financiële middelen hoeft aan te spreken.

53      Ten tweede heeft een financiële correctie niet noodzakelijkerwijs tot gevolg dat de lidstaat de Commissie rechtstreeks uit zijn nationale middelen moet betalen. Zoals in punt 42 hierboven is uiteengezet, wordt het bedrag van de financiële correctie overeenkomstig artikel 34, lid 8, tweede alinea, van verordening nr. 908/2014 immers in mindering gebracht op de tussentijdse betalingen of saldobetalingen die de Commissie verricht ter vergoeding van andere uitgaven die de lidstaat in het kader van het programma voor plattelandsontwikkeling heeft gedaan.

54      Wanneer het bedrag van een financiële correctie in mindering wordt gebracht op het bedrag van een tussentijdse betaling, wordt het kasfonds, dat aanvankelijk bestond uit de voorfinanciering en dat daadwerkelijk ter beschikking van de lidstaat staat om toekomstige Elfpo-uitgaven te financieren, dus verminderd met het bedrag van die correctie.

55      In dit verband moet worden opgemerkt dat de loutere vermindering van het bedrag van de voorfinanciering dat daadwerkelijk beschikbaar is voor de financiering van Elfpo-uitgaven, als zodanig niet kan worden gelijkgesteld met de situatie waarin de lidstaat het genot van een deel van zijn nationale middelen wordt ontzegd.

56      Zoals de Commissie en de Tsjechische Republiek ter terechtzitting hebben bevestigd, volgt immers uit artikel 35, lid 3, van verordening nr. 1306/2013 dat het als voorfinanciering betaalde bedrag niet als doel heeft om rente te genereren ten gunste van de lidstaten. Verder wordt het als voorfinanciering betaalde bedrag overeenkomstig artikel 35, lid 4, van verordening nr. 1306/2013 hoe dan ook vóór de afsluiting van het plattelandsontwikkelingsprogramma goedgekeurd. Deze goedkeuringsprocedure bestaat erin dat de door de lidstaat gedeclareerde uitgaven worden verrekend met het bedrag dat als voorfinanciering ter beschikking is gesteld, in plaats van dat een bedrag wordt terugbetaald door middel van een tussentijdse betaling of een saldobetaling. Pas bij de afsluiting van het programma vordert de Commissie het saldo van de voorfinanciering van de lidstaat terug indien het als voorfinanciering betaalde bedrag niet is opgebruikt.

57      Ten derde moeten de lidstaten, zoals in punt 43 hierboven is uiteengezet, in beginsel onverschuldigde betalingen van de begunstigden terugvorderen die verband houden met onregelmatigheden of nalatigheden die aan die begunstigden kunnen worden toegeschreven. Wanneer de bedragen waarop een door de Commissie aan een lidstaat opgelegde financiële correctie betrekking heeft, door de lidstaat van de begunstigde worden teruggevorderd, mag de oplegging van de financiële correctie in geen geval tot gevolg hebben dat de lidstaat het genot van een deel van zijn nationale financiële middelen wordt ontzegd.

58      Daar het niet zeker is welke gevolgen een financiële correctie heeft voor de nationale middelen van de lidstaat, kan uit het arrest van 11 juni 2024, Commissie/Deutsche Telekom (C‑221/22 P, EU:C:2024:488), dus niet worden afgeleid dat de Commissie een absolute en onvoorwaardelijke principiële verplichting heeft om, zoals in dat arrest is vastgesteld, automatisch rente te betalen ter uitvoering van een arrest waarbij een besluit tot oplegging van een financiële correctie uit hoofde van het Elfpo nietig wordt verklaard.

59      Aan deze conclusie wordt niet afgedaan door de argumenten van de Tsjechische Republiek.

60      Anders dan de Tsjechische Republiek betoogt, toont de omstandigheid dat de Commissie in individuele gevallen uit eigen beweging rente heeft uitgekeerd bij de terugbetaling van financiële correcties immers niet aan dat op haar krachtens artikel 266, eerste alinea, VWEU een dergelijke automatische en onvoorwaardelijke verplichting rust zodra er een besluit tot oplegging van een financiële correctie nietig wordt verklaard.

61      Bovendien volstaat, anders dan de Tsjechische Republiek betoogt, de omstandigheid dat een besluit waarbij een financiële correctie wordt toegepast, bindend is voor de betrokken lidstaat, niet om aan te nemen dat er bij de nietigverklaring van dat besluit rente verschuldigd is. Indien een dergelijk betoog zou worden aanvaard, zou immers voorbij worden gegaan aan het feit dat er krachtens artikel 266, eerste alinea, VWEU slechts rente verschuldigd is voor zover deze ertoe strekt het gemis van het genot van het terug te betalen bedrag te vergoeden.

–       Geen verplichting om in casu interest uit te keren

62      In casu betoogt de Tsjechische Republiek dat, aangezien de begunstigden reeds waren betaald en deze betalingen na de oplegging van de bestreden financiële correctie niet konden worden teruggevorderd, deze correctie ertoe heeft geleid dat de Tsjechische Republiek het genot van het overeenkomstige bedrag is ontzegd.

63      Ten eerste staat echter vast dat de voorfinanciering ten belope van 69 170 219,88 EUR in 2015 en 2016 ter beschikking van de Tsjechische Republiek is gesteld.

64      Zoals de Commissie opmerkt, werden de Elfpo-uitgaven bovendien telkens in de vorm van tussentijdse betalingen aan de Tsjechische Republiek terugbetaald. Daardoor werd het kasfonds dat aanvankelijk uit voorfinanciering bestond, telkens opnieuw aangevuld en kwam het weer beschikbaar voor de financiering van nieuwe Elfpo-uitgaven van deze lidstaat. De Tsjechische Republiek heeft derhalve niet aangetoond dat zij daadwerkelijk verplicht was deze uitgaven met haar eigen nationale middelen te financieren.

65      Ten tweede is de bestreden financiële correctie, zoals blijkt uit bijlage A.1 bij het verzoekschrift, in mindering gebracht op de tussentijdse betaling aan de Tsjechische Republiek voor de uitvoering van het plattelandsontwikkelingprogramma in het tweede kwartaal van 2018. De bestreden financiële correctie had dus niet tot gevolg dat de Tsjechische Republiek haar eigen financiële middelen moest aanspreken om de Commissie te betalen.

66      Ten derde moet worden benadrukt dat het door de Commissie aan de Tsjechische Republiek als voorfinanciering ter beschikking gestelde bedrag, verminderd met het bedrag van de bestreden financiële correctie, in beginsel beschikbaar was gebleven van 10 augustus 2018 tot en met 27 oktober 2020, de periode waarin deze financiële correctie werd uitgevoerd. In casu staat immers vast dat de in artikel 35, lid 4, van verordening nr. 1306/2013 bedoelde procedure ter goedkeuring van de voorfinanciering pas in 2023 is aangevat.

67      Ten vierde heeft de Tsjechische Republiek, ook in haar antwoorden op de vragen die het Gerecht in het kader van een maatregel tot organisatie van de procesgang heeft gesteld en ter terechtzitting, geen enkel element aangebracht waaruit kan worden afgeleid dat de voorfinanciering niet beschikbaar of ontoereikend was, noch enig ander element waaruit blijkt dat zij daadwerkelijk haar nationale middelen heeft moeten inzetten ter compensatie van de terugbetaling van de uitgaven die in het kader van de bestreden financiële correctie tijdelijk niet-subsidiabel waren verklaard.

68      Om te beginnen kan op basis van de bewijzen die de Tsjechische Republiek ter ondersteuning van haar verzoekschrift heeft overgelegd – te weten het verslag van de tussentijdse betaling voor het tweede kwartaal van 2018, het desbetreffende rekeningafschrift van het ministerie van Landbouw van 10 augustus 2018 en een rekeningafschrift van het ministerie van Landbouw van 27 oktober 2020 – niet worden aangetoond dat de Tsjechische Republiek daadwerkelijk nationale middelen heeft ingezet. In die documenten is er enkel sprake van de verrekening die de Commissie heeft verricht bij de tussentijdse betaling van het tweede kwartaal van 2018 en van de terugbetaling van het bedrag van de bestreden financiële correctie in 2020.

69      Verder heeft de Tsjechische Republiek in de bijlagen E.1 en E.2 twee boekhoudkundige documenten overgelegd. Uit deze twee documenten blijkt dat het bedrag van de bestreden financiële correctie achtereenvolgens op de rekeningen van het Tsjechische ministerie van Landbouw is geboekt als „negatieve boeking met een vermindering van inkomsten” en vervolgens als „positieve boeking met een stijging van de inkomsten”. Uit boekhoudkundige opname van het bedrag van de bestreden financiële correctie in de rekeningen van het ministerie van Landbouw kan echter niet worden afgeleid dat die financiële correctie werd gefinancierd uit de nationale middelen van de Tsjechische Republiek. Uit deze boekhoudkundige verrichtingen alleen kan immers niet worden afgeleid dat de Tsjechische Republiek daadwerkelijk haar eigen middelen heeft moeten aanwenden ter compensatie van de tijdelijke vermindering van de beschikbare middelen als gevolg van de bestreden financiële correctie, die nadien nietig is verklaard.

70      De Tsjechische Republiek stelt overigens dat zij in de praktijk geen gebruik maakt van de voorfinanciering zodat zij verplicht is het bedrag van de financiële correctie met haar eigen nationale middelen te dekken. Vastgesteld moet echter worden dat, aangezien de voorfinancieringen waarover zij beschikte, bij gebreke van bewijs van het tegendeel, steeds volstonden om de Elfpo-uitgaven te dekken die zij in de relevante periode heeft verricht, het niet-gebruik van de voorfinanciering uitsluitend het gevolg was van een eigen keuze van de Tsjechische Republiek. Zij kan dan ook niet stellen dat zij het bedrag van de bestreden financiële correctie uit haar eigen nationale middelen heeft moeten bekostigen.

71      Aan de voorgaande vaststellingen wordt niet afgedaan door het argument van de Tsjechische Republiek dat artikel 85 van verordening nr. 1303/2013 en artikel 52 en artikel 81, lid 2, van verordening nr. 1306/2013 eraan in de weg staan dat de voorfinanciering wordt gebruikt om de bestreden financiële correctie te financieren.

72      Het gaat er immers niet om dat de bestreden financiële correctie rechtstreeks uit het als voorfinanciering ter beschikking gestelde bedrag wordt gefinancierd, maar wel dat de Tsjechische Republiek de vermindering van middelen die haar als gevolg van die financiële correctie ter beschikking stonden, niet daadwerkelijk met haar nationale middelen heeft moeten compenseren. Aangezien het bedrag van de bestreden financiële correctie lager was dan het saldo van de aan de Tsjechische Republiek ter beschikking gestelde voorfinanciering, heeft dit bedrag deze lidstaat niet de mogelijkheid ontnomen om het resterende bedrag van de voorfinanciering, dat beschikbaar was om andere Elfpo-uitgaven te financieren, te gebruiken. Bovendien heeft de Tsjechische Republiek, zoals blijkt uit punt 69 hierboven, niet aangetoond dat zij, in afwachting van de nietigverklaring en uiteindelijk de terugbetaling van de financiële correctie, haar eigen middelen heeft moeten aanspreken ter compensatie van die correctie. Anders dan de Tsjechische Republiek betoogt, nemen de in punt 71 hierboven bedoelde bepalingen bovendien niet weg dat de voorfinanciering aanvankelijk kon worden aangewend voor de financiering van de Elfpo-uitgaven voordat deze aan de bestreden financiële correctie werden onderworpen.

73      Gelet op een en ander en ondanks het feit dat de bedragen waarop de bestreden financiële correctie betrekking hadden, niet bij de begunstigden zijn teruggevorderd, kan niet worden vastgesteld dat de bestreden financiële correctie ertoe heeft geleid dat de Tsjechische Republiek haar nationale middelen daadwerkelijk heeft moeten aanspreken, en evenmin, a fortiori, dat deze lidstaat het genot van het met die correctie overeenkomende bedrag heeft moeten missen.

74      Bijgevolg vormde de betaling van rente geen uitvoeringsmaatregel die de Commissie naar aanleiding van het arrest van 19 december 2019, Tsjechië/Commissie (T‑509/18, EU:T:2019:876), diende te nemen overeenkomstig de verplichtingen die op haar rusten krachtens artikel 266, eerste alinea, VWEU.

75      In die omstandigheden heeft de Commissie, nu zij in het onderhavige geval niet verplicht was rente uit te keren, artikel 266, eerste alinea, VWEU niet voldoende gekwalificeerd geschonden door de terugbetaling van de bestreden financiële correctie niet van rente te voorzien. Een dergelijk schending kan dan ook niet leiden tot de niet-contractuele aansprakelijkheid van de Unie.

76      Bijgevolg is niet voldaan aan de eerste voorwaarde voor niet-contractuele aansprakelijkheid van de Unie, met name het bestaan van een voldoende gekwalificeerde schending van een rechtsregel die particulieren rechten toekent. Overeenkomstig de in punt 21 hierboven uiteengezette rechtspraak volstaat deze vaststelling op zich om de niet-contractuele aansprakelijkheid van de Unie uit te sluiten.

77      Dit beroep moet dan ook worden afgewezen.

 Kosten

78      Volgens artikel 134, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht wordt de in het ongelijk gestelde partij in de kosten verwezen, voor zover dit is gevorderd. Aangezien de Tsjechische Republiek in het ongelijk is gesteld, dient zij overeenkomstig de conclusies van de Commissie te worden verwezen in de kosten.


HET GERECHT (Derde kamer),

rechtdoende, verklaart:

1)      Het beroep wordt verworpen.

2)      De Tsjechische Republiek wordt verwezen in de kosten.

Kowalik-Bańczyk

Cassagnabère

Pavelin

Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 15 juli 2026.

ondertekeningen


*      Procestaal: Tsjechisch.