<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><JUDGMENT xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.55-20141201.xd"><BIB.JUDGMENT><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C‑145/15</NO.CASE><NO.CASE>C‑146/15</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62015CJ0145</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:187">EU:C:2016:187</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>8</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>8</PAGE.TOTAL><AUTHOR>CJ</AUTHOR></BIB.JUDGMENT><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P>ΑΠΟΦΑΣΗ της <DATE ISO="20160317">17.3.2016</DATE> – ΣΥΝΕΚΔΙΚΑΣΘΕΙΣΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ C-145/15 και C-146/15</P><P>RUIJSSENAARS κ.λπ.</P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Αποφαση του Δικαστηριου</HT> (όγδοο τμήμα)</P><P>της <DATE ISO="20160317">17ης Μαρτίου 2016</DATE><NOTE NUMBERING="STAR" TYPE="FOOTNOTE" NOTE.ID="E0001"><P>Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.</P></NOTE></P></TI></TITLE><INDEX><KEYWORD>Αεροπορικές μεταφορές</KEYWORD><KEYWORD>Κανονισμός (ΕΚ) 261/2004</KEYWORD><KEYWORD>Άρθρο 7</KEYWORD><KEYWORD>Αποζημίωση των επιβατών σε περίπτωση ματαίωσης ή καθυστέρησης πτήσης για περισσότερες από τρεις ώρες</KEYWORD><KEYWORD>Άρθρο 16</KEYWORD><KEYWORD>Εθνικοί φορείς αρμόδιοι για την εφαρμογή του κανονισμού</KEYWORD><KEYWORD>Διεθνής δικαιοδοσία</KEYWORD><KEYWORD>Λήψη μέτρων καταναγκασμού προκειμένου να υποχρεωθεί ο αερομεταφορέας να καταβάλει σε επιβάτη την οφειλόμενη αποζημίωση</KEYWORD></INDEX><JUDGMENT.INIT><P>Στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑145/15 και C‑146/15,</P><P>με αντικείμενο αιτήσεις προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Raad van State (Συμβούλιο της Επικρατείας, Κάτω Χώρες) με αποφάσεις της <DATE ISO="20150311">11ης Μαρτίου 2015</DATE>, οι οποίες περιήλθαν στο Δικαστήριο στις <DATE ISO="20150326">26 Μαρτίου 2015</DATE>, στο πλαίσιο των διαδικασιών</P></JUDGMENT.INIT><PARTIES><PLAINTIFS><P><HT TYPE="BOLD">K. Ruijssenaars,</HT></P><P><HT TYPE="BOLD">A. Jansen</HT> (C‑145/15),</P><P><HT TYPE="BOLD">J. H. Dees-Erf</HT> (C‑146/15),</P></PLAINTIFS><AGAINST>κατά</AGAINST><DEFENDANTS><P><HT TYPE="BOLD">Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,</HT></P></DEFENDANTS><PRESENCE><PRESENCE.INIT>παρισταμένων των:</PRESENCE.INIT><P><HT TYPE="BOLD">Royal Air Maroc SA</HT> (C‑145/15),</P><P><HT TYPE="BOLD">Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV</HT> (C‑146/15),</P></PRESENCE></PARTIES><PREAMBLE><PREAMBLE.INIT><P>ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα),</P><P>συγκείμενο από τους D. Šváby (εισηγητή), πρόεδρο τμήματος, J. Malenovský και M. Safjan, δικαστές,</P><P>γενικός εισαγγελέας: Y. Bot</P><P>γραμματέας: A. Calot Escobar</P></PREAMBLE.INIT><GR.CONSID><CONSID><P>λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:</P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>οι K. Ruijssenaars, A. Jansen και J. H. Dees-Erf, εκπροσωπούμενοι από τον M. Hoorntje, jurist, και τον F. de Bray, advocaat,</P></ITEM><?PAGE NO="2"?><ITEM><P>η Ολλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις M. Gijzen και K. Bulterman,</P></ITEM><ITEM><P>η Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV, εκπροσωπούμενη από τους P. Eijsvoogel και P. J. F. Huizing, advocate,</P></ITEM><ITEM><P>η Γερμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον T. Henze και την J. Kemper,</P></ITEM><ITEM><P>η Φινλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον J. Heliskoski,</P></ITEM><ITEM><P>η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον F. Wilman και την N. Yerrell,</P></ITEM></LIST></CONSID></GR.CONSID><GR.VISA><VISA>αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της <DATE ISO="20160114">14ης Ιανουαρίου 2016</DATE>,</VISA></GR.VISA><PREAMBLE.FINAL>εκδίδει την ακόλουθη</PREAMBLE.FINAL></PREAMBLE><CONTENTS.JUDGMENT><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Απόφαση</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1</NO.P><TXT>Οι αιτήσεις προδικαστικής απόφασης αφορούν την ερμηνεία του άρθρου 16 του κανονισμού (ΕΚ) 261/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της <DATE ISO="20040211">11ης Φεβρουαρίου 2004</DATE>, για τη θέσπιση κοινών κανόνων αποζημίωσης των επιβατών αεροπορικών μεταφορών και παροχής βοήθειας σε αυτούς σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης και ματαίωσης ή μεγάλης καθυστέρησης της πτήσης και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) 295/91 (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="046" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2004">ΕΕ L 46, σ. 1</REF.DOC.OJ>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2</NO.P><TXT>Οι αιτήσεις αυτές υποβλήθηκαν στο πλαίσιο δύο διαφορών μεταξύ, αφενός, ως προς την πρώτη διαφορά, των Κ. Ruijssenaars και Α. Jansen και, ως προς τη δεύτερη διαφορά, της J. H. Dees-Erf, και, αφετέρου, του Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu (Υφυπουργός Υποδομών και Περιβάλλοντος, στο εξής: υφυπουργός) σχετικά με την άρνηση του τελευταίου να λάβει μέτρα καταναγκασμού κατά, αντιστοίχως, της Royal Air Maroc SA (στο εξής: Royal Air Maroc) και της Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV (στο εξής: KLM) προκειμένου να υποχρεωθούν οι εταιρίες αυτές να καταβάλουν στους ανωτέρω την αποζημίωση που προβλέπει το άρθρο 7 του κανονισμού 261/2004 λόγω της καθυστέρησης των πτήσεών τους για περισσότερες από τρεις ώρες.</TXT></NP.ECR><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Το νομικό πλαίσιο</HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P><HT TYPE="ITALIC">Το δίκαιο της Ένωσης</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3</NO.P><TXT>Οι αιτιολογικές σκέψεις 1, 21 και 22 του κανονισμού 261/2004 έχουν ως εξής:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><CONSID><NP><NO.P><QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0001" ID="QS0001"/>(1)</NO.P><TXT>Η ανάληψη δράσης από την Κοινότητα στο πεδίο των αερομεταφορών θα πρέπει να αποβλέπει, μεταξύ άλλων, στην εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας του επιβατικού κοινού. Θα πρέπει εξάλλου να ληφθούν πλήρως υπόψη οι απαιτήσεις προστασίας των καταναλωτών.</TXT></NP></CONSID><P>[...]</P><CONSID><NP><NO.P>(21)</NO.P><TXT>Τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν κανόνες επιβολής κυρώσεων για την παράβαση του παρόντος κανονισμού και να εξασφαλίζουν την εφαρμογή τους. Οι κυρώσεις αυτές πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές.</TXT></NP></CONSID><?PAGE NO="3"?><CONSID><NP><NO.P>(22)</NO.P><TXT>Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν και να εποπτεύουν τη γενική συμμόρφωση των αερομεταφορέων τους με τον παρόντα κανονισμό και να ορίσουν κατάλληλο φορέα για την άσκηση των εκτελεστικών καθηκόντων. Η εποπτεία δεν θα πρέπει να επηρεάζει τα δικαιώματα επιβατών και αερομεταφορέων να προσφεύγουν στα δικαστήρια σύμφωνα με τις διαδικασίες του εθνικού δικαίου.<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="00BB" ID="QE0001"/></TXT></NP></CONSID></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4</NO.P><TXT>Το άρθρο 5, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού ορίζει τα εξής:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="005.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0002" ID="QS0002"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>Σε περίπτωση ματαίωσης μιας πτήσης, οι επιβάτες δικαιούνται:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>γ)</NO.P><TXT>αποζημίωση από τον πραγματικό αερομεταφορέα σύμφωνα με το άρθρο 7, εκτός αν:</TXT><P><LIST TYPE="roman"><ITEM><NP><NO.P>i)</NO.P><TXT>έχουν πληροφορηθεί τη ματαίωση δύο εβδομάδες τουλάχιστον πριν από την προγραμματισμένη ώρα αναχώρησης, ή</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>ii)</NO.P><TXT>έχουν πληροφορηθεί τη ματαίωση μία έως δύο εβδομάδες πριν από την προγραμματισμένη ώρα αναχώρησης και τους προσφέρεται μεταφορά με εναλλακτική πτήση, που τους επιτρέπει να φύγουν όχι περισσότερο από δύο ώρες νωρίτερα από την προγραμματισμένη ώρα αναχώρησης και να φτάσουν στον τελικό τους προορισμό λιγότερο από τέσσερις ώρες μετά την προγραμματισμένη ώρα άφιξης, ή</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>iii)</NO.P><TXT>έχουν πληροφορηθεί τη ματαίωση λιγότερο από επτά ημέρες πριν από την προγραμματισμένη ώρα αναχώρησης και τους προσφέρεται μεταφορά με άλλη πτήση, που τους επιτρέπει να φύγουν όχι περισσότερο από μία ώρα νωρίτερα από την προγραμματισμένη ώρα αναχώρησης και να φτάσουν στον τελικό τους προορισμό λιγότερο από δύο ώρες μετά την προγραμματισμένη ώρα άφιξης.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></NP></ITEM></LIST></ALINEA><ALINEA>[...]<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="00BB" ID="QE0002"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5</NO.P><TXT>Το άρθρο 7, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού, το οποίο τιτλοφορείται <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0003" ID="QS0003"/>Δικαίωμα αποζημίωσης<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="00BB" ID="QE0003"/>, έχει ως κατωτέρω:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="007.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0004" ID="QS0004"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>Όταν γίνεται παραπομπή στο παρόν άρθρο, ο επιβάτης λαμβάνει αποζημίωση ύψους:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>α)</NO.P><TXT>250 ευρώ για όλες τις πτήσεις έως και <FT TYPE="NUMBER">1500</FT> χιλιομέτρων·</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>β)</NO.P><TXT>400 ευρώ για όλες τις ενδοκοινοτικές πτήσεις άνω των <FT TYPE="NUMBER">1500</FT> χιλιομέτρων και όλες τις άλλες πτήσεις μεταξύ <FT TYPE="NUMBER">1500</FT> και <FT TYPE="NUMBER">3500</FT> χιλιομέτρων·</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>γ)</NO.P><TXT>600 ευρώ για όλες τις πτήσεις που δεν εμπίπτουν στα στοιχεία αʹ ή βʹ.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA><ALINEA>[...]<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="00BB" ID="QE0004"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6</NO.P><TXT>Το άρθρο 16 του ίδιου αυτού κανονισμού, το οποίο τιτλοφορείται <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0005" ID="QS0005"/>Παραβάσεις<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="00BB" ID="QE0005"/>, προβλέπει τα ακόλουθα:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="016.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0006" ID="QS0006"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Κάθε κράτος μέλος ορίζει τον φορέα που είναι αρμόδιος για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού όσον αφορά τις πτήσεις που αναχωρούν από αερολιμένες που βρίσκονται στο έδαφός του και για τις πτήσεις από τρίτες χώρες προς αερολιμένες σε αυτό το έδαφος. Όπου αρμόζει, ο φορέας αυτός λαμβάνει τα μέτρα που είναι αναγκαία για να καταστούν σεβαστά τα δικαιώματα των επιβατών. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή για το φορέα που ορίζεται κατ’ εφαρμογή της παρούσας παραγράφου.</ALINEA></PARAG><?PAGE NO="4"?><PARAG IDENTIFIER="016.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Με την επιφύλαξη του άρθρου 12, κάθε επιβάτης μπορεί να υποβάλλει καταγγελία σε οιοδήποτε φορέα έχει ορισθεί κατ’ εφαρμογή της παραγράφου 1, ή σε οιοδήποτε αρμόδιο φορέα έχει ορίσει ένα κράτος μέλος, σχετικά με τυχόν παράβαση του παρόντος κανονισμού σε οποιοδήποτε αερολιμένα του εδάφους κράτους μέλους ή σχετικά με οιαδήποτε πτήση από τρίτη χώρα προς αερολιμένα του εδάφους κράτους μέλους.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="016.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>Οι κυρώσεις που προβλέπουν τα κράτη μέλη για τις παραβάσεις του παρόντος κανονισμού πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές.<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="00BB" ID="QE0006"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P><HT TYPE="ITALIC">Το ολλανδικό δίκαιο</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7</NO.P><TXT>Η εκτέλεση του άρθρου 16 του κανονισμού 261/2004 εξασφαλίζεται, μεταξύ άλλων, από τις ακόλουθες διατάξεις του Wet luchtvaart (νόμος περί αεροπλοΐας), της <DATE ISO="19920618">18ης Ιουνίου 1992</DATE> (<HT TYPE="ITALIC">Stb</HT>. 1992, αριθ. 368), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών των κύριων δικών (στο εξής: νόμος περί αεροπλοΐας).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8</NO.P><TXT>Δυνάμει του άρθρου 11.15, πρώτο εδάφιο, στοιχείο b, σημείο 1°, του νόμου περί αεροπλοΐας, ο υφυπουργός, ο οποίος ορίζεται ως αρμόδιος φορέας για την εφαρμογή του κανονισμού 261/2004, έχει εξουσία, με την επιβολή μέτρων διοικητικού καταναγκασμού, να υποχρεώνει τους παραβάτες να συμμορφώνονται με τις διατάξεις που περιέχονται στον κανονισμό 261/2004 ή θεσπίζονται δυνάμει αυτού.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9</NO.P><TXT>Κατά το αιτούν δικαστήριο, το οποίο παραπέμπει στις προπαρασκευαστικές εργασίες του νόμου περί αεροπλοΐας, μολονότι ο νόμος αυτός παρέχει στον υφυπουργό γενική αρμοδιότητα να λαμβάνει μέτρα καταναγκασμού σε περίπτωση παράβασης του κανονισμού 261/2004, ιδιαιτέρως όταν από τη μελέτη του φακέλου προκύπτει ότι ο αερομεταφορέας αρνείται συστηματικά να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που υπέχει βάσει του κανονισμού αυτού, εντούτοις δεν παρέχει στον υφυπουργό την αρμοδιότητα να λαμβάνει μέτρα καταναγκασμού κατόπιν αίτησης επιβάτη σε κάθε μεμονωμένη περίπτωση που ο αερομεταφορέας απορρίπτει αίτηση αποζημίωσης υποβαλλόμενη βάσει του άρθρου 5, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, και του άρθρου 7 του κανονισμού 261/2004.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Οι διαφορές της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα</HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P><HT TYPE="ITALIC">Η υπόθεση C-145/15</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10</NO.P><TXT>Μετά τη ματαίωση της προγραμματισμένης για τις <DATE ISO="20110408">8 Απριλίου 2011</DATE> πτήσης τους από το Άμστερνταμ (Κάτω Χώρες) με προορισμό την Καζαμπλάνκα (Μαρόκο), οι Κ. Ruijssenaars και Α. Jansen ζήτησαν από τη Royal Air Maroc να τους καταβάλει την αποζημίωση που προβλέπει το άρθρο 7 του κανονισμού 261/2004.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11</NO.P><TXT>Κατόπιν άρνησης του εν λόγω αερομεταφορέα, οι ανωτέρω ζήτησαν από τον υφυπουργό, με επιστολή της <DATE ISO="20120504">4ης Μαΐου 2012</DATE>, να λάβει μέτρα καταναγκασμού προκειμένου να υποχρεώσει τη Royal Air Maroc να άρει την παράβαση του άρθρου 5, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού 261/2004 και να τους καταβάλει την αποζημίωση που προβλέπει το άρθρο 7 του κανονισμού αυτού.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12</NO.P><TXT>Με απόφαση της <DATE ISO="20120507">7ης Μαΐου 2012</DATE>, ο υφυπουργός απέρριψε την αίτηση των Κ. Ruijssenaars και Α. Jansen. Με απόφαση της <DATE ISO="20121003">3ης Οκτωβρίου 2012</DATE>, ο υφυπουργός κήρυξε αβάσιμη τη διοικητική ένσταση που υπέβαλαν οι ανωτέρω κατά της απορριπτικής απόφασης.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13</NO.P><TXT>Κατόπιν τούτου, οι Κ. Ruijssenaars και Α. Jansen άσκησαν προσφυγή κατά της τελευταίας αυτής απόφασης ενώπιον του Rechtbank Oost-Brabant (πρωτοδικείο του Oost-Brabant), η οποία απορρίφθηκε από το εν λόγω δικαστήριο με απόφαση της <DATE ISO="20130528">28ης Μαΐου 2013</DATE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="5"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14</NO.P><TXT>Οι Κ. Ruijssenaars και Α. Jansen άσκησαν αίτηση αναίρεσης κατά της απόφασης αυτής ενώπιον του Raad van State (Συμβούλιο της Επικρατείας).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15</NO.P><TXT>Στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, το αιτούν δικαστήριο εκφράζει αμφιβολίες ως προς την αρμοδιότητα του υφυπουργού να λάβει τα μέτρα καταναγκασμού που ζητούν οι αναιρεσείοντες. Το δικαστήριο αυτό εκτιμά ότι, μολονότι δεν αμφισβητείται ότι ο υφυπουργός έχει αρμοδιότητα να λαμβάνει μέτρα καταναγκασμού κατά αερομεταφορέων που αρνούνται συστηματικά να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τις οποίες υπέχουν από τον κανονισμό 261/2004, τούτο δεν ισχύει για τα μέτρα καταναγκασμού που επιβάλλονται κατόπιν αίτησης των επιβατών σε κάθε ατομική περίπτωση παράβασης του άρθρου 5, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, και του άρθρου 7 του κανονισμού 261/2004.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16</NO.P><TXT>Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι, καθόσον η σχέση μεταξύ αερομεταφορέα και επιβάτη είναι αστικής φύσεως, σε περίπτωση άρνησης του αερομεταφορέα να καταβάλει αποζημίωση στον επιβάτη, η αξίωση αποζημίωσης προβάλλεται με την άσκηση αγωγής ενώπιον των πολιτικών δικαστηρίων. Επιπλέον, κατά την άποψη του αιτούντος δικαστηρίου, η ανάθεση της αρμοδιότητας επιβολής ατομικών μέτρων καταναγκασμού στον υφυπουργό, οι αποφάσεις του οποίου ελέγχονται από τα διοικητικά δικαστήρια, ενέχει τον κίνδυνο υπονόμευσης της κατανομής των δικαστικών αρμοδιοτήτων στις Κάτω Χώρες σε περίπτωση παράλληλης διαδικασίας ενώπιον των πολιτικών δικαστηρίων.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17</NO.P><TXT>Εκτός αυτού, η αναρμοδιότητα του υφυπουργού να επιβάλει τα επίμαχα στην κύρια δίκη μέτρα επιβεβαιώνεται από τις κοινοβουλευτικές εργασίες του νόμου περί αεροπλοΐας, από τις οποίες προκύπτει ότι <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0007" ID="QS0007"/>η διοικητική αρχή δεν είναι αρμόδια να αξιώνει από τον αερομεταφορέα αποζημίωση στο όνομα των επιβατών<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="00BB" ID="QE0007"/>, καθώς και από το γεγονός ότι τα μέτρα καταναγκασμού που προβλέπει το ολλανδικό δίκαιο δεν είναι ικανά, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης του οικείου αερομεταφορέα προς αυτά, να διασφαλίσουν το δικαίωμα αποζημίωσης των επιβατών.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18</NO.P><TXT>Επιπλέον, το Raad van State επισημαίνει ότι οι κρίσιμες για την οικεία υπόθεση διατάξεις του κανονισμού 261/2004 έχουν άμεση εφαρμογή και ότι, ως εκ τούτου, μπορεί να γίνει επίκλησή τους ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων σε διαφορά μεταξύ ιδιωτών, ώστε να εξασφαλιστεί με τον τρόπο αυτό η αποτελεσματική δικαστική προστασία του επιβάτη.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19</NO.P><TXT>Στο πλαίσιο αυτό, το Raad van State (Συμβούλιο της Επικρατείας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0008" ID="QS0008"/>Υποχρεώνει το άρθρο 16 του κανονισμού 261/2004 [...] τις εθνικές αρχές να λαμβάνουν εκτελεστικά μέτρα που παρέχουν στον οριζόμενο κατά το άρθρο αυτό φορέα την εξουσία να λαμβάνει μέτρα διοικητικού καταναγκασμού χωριστά σε κάθε ατομική περίπτωση παράβασης των άρθρων 5, παράγραφος 1, αρχή και στοιχείο γʹ, και 7 του κανονισμού 261/2004, προκειμένου να μπορεί να εγγυάται χωριστά σε κάθε ατομική περίπτωση το δικαίωμα αποζημίωσης του επιβάτη, λαμβανομένου υπόψη ότι το ολλανδικό δίκαιο παρέχει στους επιβάτες τη δυνατότητα προσφυγής ενώπιον των πολιτικών δικαστηρίων με αίτημα την προστασία των δικαιωμάτων που τους αναγνωρίζονται δυνάμει του δικαίου της Ένωσης, και ειδικότερα από τα άρθρα 5, παράγραφος 1, αρχή και στοιχείο γʹ, και 7 του κανονισμού 261/2004;<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="00BB" ID="QE0008"/></P></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P><HT TYPE="ITALIC">Η υπόθεση C-146/15</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20</NO.P><TXT>Κατόπιν 26ωρης καθυστέρησης της προγραμματισμένης για τις <DATE ISO="20091217">17 Δεκεμβρίου 2009</DATE> πτήσης της από το Curaçao (Ολλανδικές Αντίλλες) με προορισμό το Άμστερνταμ (Κάτω Χώρες), η J. H. Dees-Erf ζήτησε από την KLM να της καταβάλει την αποζημίωση που προβλέπει το άρθρο 7 του κανονισμού 261/2004.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="6"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21</NO.P><TXT>Κατόπιν άρνησης του εν λόγω αερομεταφορέα, η ανωτέρω ζήτησε από τον υφυπουργό, με επιστολή της <DATE ISO="20120201">1ης Φεβρουαρίου 2012</DATE>, να λάβει μέτρα καταναγκασμού προκειμένου να υποχρεώσει την KLM να άρει την παράβαση του άρθρου 5, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού 261/2004 και να της καταβάλει την αποζημίωση που προβλέπει το άρθρο 7 του κανονισμού αυτού.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22</NO.P><TXT>Με απόφαση της <DATE ISO="20120202">2ας Φεβρουαρίου 2012</DATE>, ο υφυπουργός απέρριψε την αίτηση της J. H. Dees-Erf. Με απόφαση της <DATE ISO="20120522">22ας Μαΐου 2012</DATE>, ο υφυπουργός κήρυξε αβάσιμη τη διοικητική ένσταση που υπέβαλε η ανωτέρω κατά της απορριπτικής απόφασης.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23</NO.P><TXT>Κατόπιν τούτου, η J. H. Dees-Erf άσκησε προσφυγή κατά της τελευταίας αυτής απόφασης ενώπιον του Rechtbank Den Haag (πρωτοδικείο Χάγης), η οποία απορρίφθηκε από το εν λόγω δικαστήριο με απόφαση της <DATE ISO="20130213">13ης Φεβρουαρίου 2013</DATE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24</NO.P><TXT>Η J. H. Dees-Erf άσκησε αίτηση αναίρεσης κατά της απόφασης αυτής ενώπιον του Raad van State.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25</NO.P><TXT>Για τους ίδιους λόγους με τους παρατιθέμενους στην απόφαση περί παραπομπής της υπόθεσης C-145/15, το Raad van State (Συμβούλιο της Επικρατείας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο προδικαστικό ερώτημα πανομοιότυπο με το διατυπωθέν στην υπόθεση εκείνη.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26</NO.P><TXT>Με απόφαση του Προέδρου του Δικαστηρίου της <DATE ISO="20150327">27ης Μαρτίου 2015</DATE>, οι υποθέσεις C‑145/15 και C‑146/15 ενώθηκαν προς διευκόλυνση της έγγραφης και της προφορικής διαδικασίας και προς έκδοση κοινής απόφασης.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Επί του προδικαστικού ερωτήματος</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27</NO.P><TXT>Με το ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να διευκρινιστεί αν το άρθρο 16 του κανονισμού 261/2004 έχει την έννοια ότι, στην περίπτωση κατά την οποία ο φορέας που ορίζεται από κάθε κράτος μέλος κατ’ εφαρμογήν της παραγράφου 1 του εν λόγω άρθρου επιλαμβάνεται ατομικής καταγγελίας επιβάτη κατόπιν άρνησης αερομεταφορέα να καταβάλει στον τελευταίο την προβλεπόμενη από το άρθρο 7, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού αποζημίωση, ο φορέας αυτός οφείλει να επιβάλει μέτρα καταναγκασμού στον οικείο αερομεταφορέα προκειμένου να τον υποχρεώσει να καταβάλει την αποζημίωση αυτή.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28</NO.P><TXT>Συναφώς, επισημαίνεται ότι το άρθρο 16 του κανονισμού 261/2004 προβλέπει, στην παράγραφο 1, ότι τα κράτη μέλη ορίζουν τον φορέα που είναι αρμόδιος για την εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού και ο οποίος, όπου αρμόζει, λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για να καταστούν σεβαστά τα δικαιώματα των επιβατών.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29</NO.P><TXT>Από το γράμμα του άρθρου 16, παράγραφος 1, του κανονισμού 261/2004, σε συνδυασμό με την αιτιολογική σκέψη 22 του κανονισμού αυτού, συνάγεται υποχρέωση του εκεί μνημονευόμενου οργανισμού να μεριμνά για τη γενική εφαρμογή του κανονισμού αυτού.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30</NO.P><TXT>Δεδομένου ότι οι διατάξεις του εν λόγω άρθρου 16 αποτελούν ένα συνεκτικό σύνολο, το άρθρο 16, παράγραφοι 2 και 3, του κανονισμού 261/2004 πρέπει να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι διευκρινίζει τις διάφορες πτυχές που απορρέουν από το καθήκον με το οποίο είναι επιφορτισμένος ο φορέας της παραγράφου 1 του εν λόγω άρθρου.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31</NO.P><TXT>Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά τις καταγγελίες τις οποίες μπορεί να υποβάλει οποιοσδήποτε επιβάτης προς τον φορέα αυτό δυνάμει του άρθρου 16, παράγραφος 2, του κανονισμού 261/2004, οι καταγγελίες αυτές πρέπει να θεωρηθούν μάλλον ως αναφορές οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν<?PAGE NO="7"?> στην ορθή εφαρμογή του κανονισμού αυτού εν γένει, χωρίς να απαιτείται ενέργεια του εν λόγω φορέα μετά την υποβολή τέτοιων καταγγελιών ώστε να διασφαλιστεί το δικαίωμα αποζημίωσης κάθε επιβάτη χωριστά.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32</NO.P><TXT>Εν συνεχεία οι <QUOT.START CODE="00AB" REF.END="QE0009" ID="QS0009"/>κυρώσεις<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="00BB" ID="QE0009"/> του άρθρου 16, παράγραφος 3, του κανονισμού 261/2004, σε συνδυασμό με την αιτιολογική σκέψη 21 του κανονισμού αυτού, πρέπει να νοούνται ως μέτρα λαμβανόμενα λόγω των παραβάσεων τις οποίες εντοπίζει ο αρμόδιος φορέας στο πλαίσιο άσκησης της γενικής εποπτείας που προβλέπει το άρθρο 1 του εν λόγω άρθρου 16, και όχι ως μέτρα διοικητικού καταναγκασμού επιβαλλόμενα υποχρεωτικώς σε κάθε μεμονωμένη περίπτωση.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33</NO.P><TXT>Επομένως, η ως ανωτέρω περιγραφόμενη ερμηνεία του άρθρου 16, στο σύνολό του, του κανονισμού 261/2004 δεν είναι σε θέση να θίξει τους σκοπούς που επιδιώκει ο κανονισμός αυτός, και ειδικότερα τους αναφερόμενους στην αιτιολογική του σκέψη 1, οι οποίοι συνίστανται στην εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας του επιβατικού κοινού και στην πλήρη συνεκτίμηση των απαιτήσεων προστασίας των καταναλωτών εν γένει.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34</NO.P><TXT>Όπως επισήμανε και ο γενικός εισαγγελέας με το σημείο 39 των προτάσεών του, με την ερμηνεία αυτή του άρθρου 16 του κανονισμού 261/2004 αποφεύγεται το ενδεχόμενο, στο πλαίσιο εξέτασης της ίδιας ατομικής περίπτωσης, αποκλινουσών εκτιμήσεων, βλαπτικών για τα δικαιώματα των επιβατών αεροπορικών μεταφορών, μεταξύ, αφενός, των φορέων του άρθρου 16, παράγραφος 1, του κανονισμού 261/2004 οι οποίοι εξετάζουν τις ατομικές καταγγελίες που τους υποβάλλονται και, αφετέρου, των εθνικών δικαστηρίων τα οποία επιλαμβάνονται ατομικών προσφυγών με αντικείμενο την καταβολή της προβλεπόμενης στο άρθρο 7 του κανονισμού 261/2004 αποζημίωσης.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35</NO.P><TXT>Εκτός αυτού, η ανωτέρω ερμηνεία συνάδει και με τη διάρθρωση των καθηκόντων που ανατίθενται στους φορείς του άρθρου 16, παράγραφος 1, του κανονισμού 261/2004 και στα εθνικά δικαστήρια, όπως αυτή προκύπτει από τη δεύτερη περίοδο της αιτιολογικής σκέψης 22 του εν λόγω κανονισμού καθώς και από τη νομολογία του Δικαστηρίου (βλ., συναφώς, αποφάσεις <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>McDonagh</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑12/11</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:43">EU:C:2013:43</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0051">51</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>, καθώς και <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Sousa Rodríguez κ.λπ.</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑83/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:652">EU:C:2011:652</NO.ECLI>, σκέψη <REF.NP.ECR REF="NP0044">44</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36</NO.P><TXT>Πάντως, λαμβανομένων υπόψη των ως άνω σκοπών καθώς και του περιθωρίου ελιγμών το οποίο διαθέτουν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο ανάθεσης των αρμοδιοτήτων που επιθυμούν να παράσχουν προς τους φορείς του άρθρου 16, παράγραφος 1, του κανονισμού 261/2004, και το οποίο υπενθύμισε ο γενικός εισαγγελέας με το σημείο 30 των προτάσεών του, τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα, ως αντιστάθμισμα για την ανεπαρκή προστασία των δικαιωμάτων των επιβατών αεροπορικών μεταφορών, να εξουσιοδοτούν τον φορέα του άρθρου 16, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού να λαμβάνει μέτρα κατόπιν υποβολής ατομικών καταγγελιών.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37</NO.P><TXT>Εν πάση περιπτώσει, όπως προκύπτει από τη σκέψη 18 της παρούσας απόφασης, στις υποθέσεις της κύριας δίκης, οι οικείες διατάξεις του κανονισμού 261/2004 έχουν άμεση εφαρμογή και, ως εκ τούτου, μπορεί να γίνει επίκλησή τους ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων σε διαφορά μεταξύ ιδιωτών ώστε να εξασφαλιστεί με τον τρόπο αυτό η αποτελεσματική δικαστική προστασία του επιβάτη.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38</NO.P><TXT>Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι το άρθρο 16 του κανονισμού 261/2004 έχει την έννοια ότι, στην περίπτωση κατά την οποία ο φορέας που ορίζεται από κάθε κράτος μέλος κατ’ εφαρμογήν της παραγράφου 1 του εν λόγω άρθρου επιλαμβάνεται ατομικής καταγγελίας επιβάτη κατόπιν άρνησης αερομεταφορέα να καταβάλει στον τελευταίο την προβλεπόμενη από το άρθρο 7, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού αποζημίωση, ο φορέας αυτός δεν οφείλει να επιβάλει μέτρα καταναγκασμού στον οικείο αερομεταφορέα προκειμένου να τον υποχρεώσει να καταβάλει την αποζημίωση αυτή.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="8"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Επί των δικαστικών εξόδων</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39</NO.P><TXT>Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><JURISDICTION><INTRO>Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (όγδοο τμήμα) αποφαίνεται:</INTRO><P><HT TYPE="BOLD">Το άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΚ) 261/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της <DATE ISO="20040211">11ης Φεβρουαρίου 2004</DATE>, για τη θέσπιση κοινών κανόνων αποζημίωσης των επιβατών αεροπορικών μεταφορών και παροχής βοήθειας σε αυτούς σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης και ματαίωσης ή μεγάλης καθυστέρησης της πτήσης και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) 295/91, έχει την έννοια ότι, στην περίπτωση κατά την οποία ο φορέας που ορίζεται από κάθε κράτος μέλος κατ’ εφαρμογήν της παραγράφου 1 του εν λόγω άρθρου επιλαμβάνεται ατομικής καταγγελίας επιβάτη κατόπιν άρνησης αερομεταφορέα να καταβάλει στον τελευταίο την προβλεπόμενη από το άρθρο 7, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού αποζημίωση, ο φορέας αυτός δεν οφείλει να επιβάλει μέτρα καταναγκασμού στον οικείο αερομεταφορέα προκειμένου να τον υποχρεώσει να καταβάλει την αποζημίωση αυτή.</HT></P></JURISDICTION></CONTENTS.JUDGMENT><SIGNATURE.CASE><SIGNATORY><P>(υπογραφές)</P></SIGNATORY></SIGNATURE.CASE></JUDGMENT>