I.

Introduzzjoni

1.

Meta l-Kunsill tal-Unjoni Ewropea jiddeċiedi dwar miżuri restrittivi li jinkludu miżuri ta’ ffriżar ta’ fondi, il-persuna suġġetta għal tali ffriżar tal-fondi tagħha xorta tista’ teżerċita d-drittijiet tal-vot u ta’ sehem fil-laqgħat tad-detenturi ta’ ċertifikati ta’ azzjonijiet, meta hija tkun id-detentriċi ta’ dawn iċ-ċertifikati?

2.

Sabiex tagħti tweġiba għal din il-mistoqsija, il-Qorti tal-Ġustizzja ser ikollha tinterpreta, f’dan il-każ, ir-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 269/2014 tas‑17 ta’ Marzu 2014 dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukrajna  ( 2 ), kif emendat bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2024/1493 tas‑27 ta’ Mejju 2024  ( 3 ), li, bħal diversi regolamenti oħra li jikkonċernaw kunflitti jew theddid oħra, stabbilixxa ffriżar tal-assi fir-rigward ta’ ċerti persuni fiżiċi jew ġuridiċi.

3.

Ser nipproponi lill-Qorti tal-Ġustizzja tinterpreta l-iffriżar ta’ fondi, meta dan jikkonċerna ċertifikati ta’ azzjonijiet, bħala li jimplika l-iffriżar tad-drittijiet tal-vot u ta’ sehem fil-laqgħat.

II.

Id-dritt tal-Unjoni

4.

Il-premessa 2 tad-Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2024/1843 tat‑28 ta’ Ġunju 2024 li temenda d-Deċiżjoni 2014/145/PESK dwar miżuri restrittivi fir-rigward ta’ azzjonijiet li jipperikolaw jew jheddu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukrajna  ( 4 ), tiddikjara:

5.

L-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 269/2014 jipprevedi:

6.

L-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament jipprovdi:

7.

L-Artikolu 7(2)(b) tal-imsemmi regolament jipprovdi:

8.

L-Artikolu 9(1) tal-istess regolament jipprevedi:

9.

L-Artikolu 10(1) tar-Regolament Nru 269/2014 jipprovdi:

10.

L-Artikolu 14(4) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:

11.

L-Artikolu 15(1) tal-imsemmi regolament huwa fformulat kif ġej:

III.

Il-fatti tal-kawża u d-domandi preliminari

12.

Wara diffikultajiet finanzjarji, grupp Kroat attiv fis-setturi tal-kummerċ bl-imnut, tal-produzzjoni tal-ikel u tal-agrikoltura kien is-suġġett ta’ ristrutturazzjoni matul l‑2018. Fit-tmiem tagħha, inħolqot struttura ta’ holding, Fortenova Group STAK Stichting (iktar ’il quddiem “STAK”) fil-Pajjiżi l-Baxxi. Hija għandha b’mod fiduċjarju l-azzjonijiet ta’ kumpannija oħra, Fortenova GroupTopCo BV, li fir-rigward tagħha hija teżerċita d-drittijiet tal-vot u li fir-rigward tagħhom hija ħarġet ċertifikati ta’ azzjonijiet. Din l-aħħar kumpannija żżomm indirettament il-grupp tal-ikel li kien is-suġġett ta’ din ir-ristrutturazzjoni.

13.

Fost id-detenturi ta’ ċertifikati ta’ azzjonijiet maħruġa minn STAK jinsabu SBK Art LLC (iktar ’il quddiem “SBK”) b’41.82 % u VTB Bank (Europe) SE b’7.27 %. Dawn iż-żewġ kumpanniji huma suġġetti għal miżuri restrittivi skont ir-Regolament Nru 269/2014.

14.

Il-Bord tad-Diretturi ta’ STAK sejjaħ lid-detenturi ta’ ċertifikati ta’ azzjonijiet għal laqgħa tad-detenturi ta’ ċertifikati ta’ azzjonijiet (iktar’ il quddiem il-“laqgħa”). Din il-laqgħa kellha tinżamm fit‑18 ta’ Awwissu 2022 b’bidla fil-governanza tal-kumpannija bħala aġenda, b’mod partikolari biż-żieda tal-kworum għal 70 % taċ-ċertifikati, filwaqt li kellha tiġi prevista eċċezzjoni li tikkonsisti fl-assenza ta’ kworum fil-każ fejn mill-inqas 35 % taċ-ċertifikati jinżammu minn partijiet issanzjonati. Il-Bord tad-Diretturi ppreċiża li d-detenturi ta’ ċertifikati ta’ azzjonijiet issanzjonati huma mċaħħda mill-eżerċizzju tad-drittijiet tagħhom marbuta ma’ dawn iċ-ċertifikati, fosthom id-dritt tal-vot, u li d-drittijiet tal-vot korrispondenti ser jiġu injorati.

15.

Fis‑6 ta’ Settembru 2022, il-voorzieningenrechter (l-Imħallef għal miżuri provviżorji) tar-rechtbank Amsterdam (il-Qorti Distrettwali ta’ Amsterdam, il-Pajjiżi l-Baxxi), adit minn SBK, li talbet it-teħid inkunsiderazzjoni tad-drittijiet tal-vot taħha għal dawn ir-riżoluzzjonijiet dwar il-governanza, laqa’ din it-talba billi qies li l-vot dwar il-governanza ma jippreġudikax l-għan tas-sanzjonijiet peress li ma jistax iwassal għal fluss ta’ fondi jew ta’ riżorsi lejn ir-Russja.

16.

Fid‑29 ta’ Diċembru 2022, il-Gerechtshof Amsterdam (il-Qorti tal-Appell ta’ Amsterdam, il-Pajjiżi l-Baxxi) annullat dik is-sentenza u ċaħdet it-talbiet ta’ SBK minħabba li kemm il-linji gwida tal-Kummissjoni Ewropea kif ukoll il-linji gwida tal-awtorità kompetenti tal-Pajjiżi l-Baxxi ppreċiżaw li l-azzjonisti li l-azzjonijiet tagħhom huma ffriżati ma jistgħux jibqgħu jeżerċitaw id-dritt tal-vot tagħhom. Dik il-qorti żiedet li din l-interpretazzjoni kienet konformi mal-prinċipju li s-sanzjonijiet għandu jkollhom effett massimu u jkunu ċari u prevedibbli. L-imsemmija qorti ddeduċiet minn dan li r-rifjut ta’ STAK li tammetti lil SBK għal-laqgħat u li tara li jiġu eżerċitati d-drittijiet tal-vot ta’ din tal-aħħar huwa konformi mal-obbligu tagħha li tosserva s-sistema tas-sanzjonijiet.

17.

L-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi), li hija l-qorti tar-rinviju, tfakkar li l-kunċett ta’ “iffriżar ta’ fondi”, u b’mod partikolari taċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet, iddefinit fl-Artikolu 1(f) tar-Regolament Nru 269/2014, għandu jkun interpretat b’mod uniformi u awtonomu. Hija tindika li jeżistu argumenti favur interpretazzjoni wiesgħa ta’ dan il-kunċett, li timplika l-projbizzjoni tal-eżerċizzju tad-drittijiet ta’ sehem fil-laqgħat u d-drittijiet tal-vot marbuta maċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet. Għalhekk, l-impatt tal-miżuri ta’ sanzjoni għandu jkun l-iktar sinjifikattiv possibbli, konformement mal-aħjar prattiki tal-Unjoni u mal-pożizzjoni meħuda mill-Kummissjoni fil-mistoqsijiet frekwenti tagħha, anki jekk dawn tal-aħħar ma għandhomx saħħa vinkolanti. Madankollu, il-qorti tar-rinviju tirrileva li argumenti oħra jwasslu sabiex tiġi adottata interpretazzjoni kuntrarja peress li l-inkonvenjenzi kkawżati mill-miżuri ta’ sanzjoni ma għandhomx ikunu sproporzjonati meta mqabbla mal-għanijiet li għandhom jintlaħqu. F’dan il-każ, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni n-natura u l-kontenut tad-deċiżjoni inkluża fl-aġenda, l-intenzjoni tal-vot tad-detentur taċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet iffriżati u l-konsegwenzi ta’ din id-deċiżjoni fuq l-imsemmija ċertifikati. Din l-interpretazzjoni tista’ tkun ibbażata fuq waħda mit-tweġibiet mogħtija mill-Kummissjoni fil-mistoqsijiet frekwenti tagħha peress li din tindika li l-persuni ssanzjonati huma pprojbiti milli jeżerċitaw id-drittijiet tal-vot li jistgħu jwasslu għal bidla fir-rigward ta’ dawn l-azzjonijiet (jiġifieri fil-volum tagħhom, fl-ammont tagħhom, fil-post tagħhom, fis-sjieda tagħhom, fil-pussess tagħhom, fin-natura tagħhom, fid-destinazzjoni tagħhom, eċċ.) u li dawn id-drittijiet għandhom jiġu preklużi milli jintużaw sabiex jinkisbu fondi, oġġetti jew servizzi bi kwalunkwe mod.

18.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, peress li qieset li jeżisti dubju raġonevoli dwar l-interpretazzjoni li għandha tingħata, l-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domandi segwenti lil-Qorti tal-Ġustizzja:

19.

SBK, STAK, il-Gvern Olandiż, Kroat u Awstrijak kif ukoll il-Kummissjoni ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub. Dawn il-partijiet u l-partijiet ikkonċernati, bl-eċċezzjoni tal-Gvern Awstrijak, ippreżentaw l-osservazzjonijiet orali tagħhom waqt is-seduta li nżammet fil‑11 ta’ Ġunju 2025.

IV.

Analiżi

20.

Iż-żewġ domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju jistgħu jiġu ttrattati flimkien, peress li, fir-realtà, il-Qorti tal-Ġustizzja hija mistoqsija dwar jekk l-iffriżar ta’ fondi, kif iddefinit fl-Artikolu 1(f) tar-Regolament Nru 269/2014, jimplikax, fir-rigward taċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet li jappartjenu lil persuna ġuridika suġġetta għal tali miżura skont l-Artikolu 2(1) ta’ dan ir-regolament, il-projbizzjoni li jiġu eżerċitati d-drittijiet tal-vot u ta’ sehem fil-laqgħat u, jekk ikun il-każ, jekk din il-projbizzjoni hijiex totali jew għandhiex tieħu inkunsiderazzjoni n-natura tar-riżoluzzjonijiet suġġetti għal vot.

21.

Għandu jingħad li, f’dan il-każ, ma humiex ikkontestati l-inklużjoni ta’ SBK fil-lista tal-persuni ssanzjonati u l-fatt li ċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet tagħha huma ffriżati. F’dan ir-rigward, nixtieq nippreċiża li ċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet huma simili għal azzjonijiet u li, bħala tali, jikkostitwixxu fondi skont id-definizzjoni prevista fl-Artikolu 1(g)(iii) tar-Regolament Nru 269/2014 li jsemmi l-azzjonijiet u ċ-ċertifikati li jirrappreżentaw titoli trasferibbli. B’kuntrast ma’ dan, hija diskussa l-portata tal-iffriżar ta’ dawn iċ-ċertifikati fuq id-drittijiet tal-vot u ta’ sehem fil-laqgħat marbuta magħhom.

22.

Peress li l-iffriżar ta’ fondi huwa kunċett tad-dritt tal-Unjoni, iddefinit, b’mod partikolari, fl-Artikolu 1(f) tar-Regolament Nru 269/2014, dan għandu jiġi interpretat b’mod uniformi u awtonomu. Għal dan l-għan, skont ġurisprudenza stabbilita, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem ta’ din id-dispożizzjoni, iżda wkoll il-kuntest tagħha, l-għanijiet li jridu jintlaħqu mil-leġiżlazzjoni li tifforma parti minnha u, jekk ikun il-każ, l-oriġini tagħha  ( 5 ).

23.

Huwa minnu li jeżistu differenzi żgħar bejn il-verżjonijiet lingwistiċi tar-Regolament Nru 269/2014, iżda dawn ma jidhirlix li huma suffiċjenti sabiex jikkontestaw il-komprensjoni u l-interpretazzjoni tat-test ta’ dan ir-regolament.

24.

Fil-fatt, id-dispożizzjoni li qiegħda tintalab l-interpretazzjoni tagħha hija, fir-realtà, dispożizzjoni li teżisti fl-istrumenti kollha ta’ miżuri restrittivi stabbiliti mill-Kunsill. Kull wieħed mir-regolamenti jinkludi definizzjoni tal-iffriżar ta’ fondi u l-eżami tal-evoluzzjoni tal-formulazzjoni tiegħu matul iż-żmien jagħti tagħlim prezzjuż għall-finijiet tal-interpretazzjoni tiegħu.

25.

B’hekk, fil-formulazzjoni inizjali tal‑2001 u użata fi ħdax-il regolament sal‑2011  ( 6 ), l-iffriżar ta’ fondi huwa ddefinit, essenzjalment, bħala kull azzjoni intiża sabiex tipprekludi kull moviment, trasferiment, bidla, użu jew manipulazzjoni ta’ fondi li jkollhom bħala konsegwenza bidla fil-volum tagħhom, fl-ammont tagħhom, fil-lokalizzazzjoni tagħhom, fis-sjieda tagħhom, fil-pussess tagħhom, fin-natura tagħhom, fid-destinazzjoni tagħhom jew f’kull bidla oħra li tista’ tippermetti l-użu tagħhom, b’mod partikolari l-ġestjoni ta’ portafolli.

26.

Madankollu, f’erba’ regolamenti oħra adottati bejn l‑2008 u l‑2014  ( 7 ), il-formulazzjoni adottata tikkorrispondi, essenzjalment, għal dik li l-interpretazzjoni tagħha hija mitluba mill-Qorti tal-Ġustizzja, jiġifieri kull azzjoni intiża sabiex tipprekludi kull moviment, trasferiment, bidla, użu, manipulazzjoni ta’ fondi jew aċċess għalihom li jkollhom bħala konsegwenza bidla fil-volum tagħhom, fl-ammont tagħhom, fil-lokalizzazzjoni tagħhom, fis-sjieda tagħhom, fil-pussess tagħhom, fin-natura tagħhom, fid-destinazzjoni tagħhom jew f’kull bidla oħra li tista’ tippermetti l-użu tagħhom, b’mod partikolari l-ġestjoni ta’ portafolli.

27.

Fl-aħħar nett, f’żewġ regolamenti tal‑2012 u tal‑2016  ( 8 ), il-Kunsill irrikorra, essenzjalment, għad-definizzjoni li ġejja: kull azzjoni intiża sabiex tipprekludi kull moviment, trasferiment, bidla, użu jew manipulazzjoni ta’ fondi, jew aċċess għalihom, li jkollhom bħala konsegwenza bidla fil-volum tagħhom, fl-ammont tagħhom, fil-lokalizzazzjoni tagħhom, fis-sjieda tagħhom, fil-pussess tagħhom, fin-natura tagħhom, fid-destinazzjoni tagħhom jew f’kull bidla oħra li tista’ tippermetti l-użu tagħhom, b’mod partikolari l-ġestjoni ta’ portafolli.

28.

Għandu jiġi kkonstatat li, f’dawn il-formulazzjonijiet kollha, l-uniċi differenzi sostanzjali jirrigwardaw l-espressjonijiet “użu jew manipulazzjoni ta’ fondi”, “użu, aċċess għal fondi, jew il-manipulazzjoni tagħhom”, “użu jew manipulazzjoni ta’ fondi, jew aċċess” għalihom. Fi ħdanhom, ġiet miżjuda biss il-kelma “aċċess” u l-konġunzjoni “jew” ġiet imċaqilqa jew miżjuda.

29.

Inżid li l-eżami tal-verżjoni bl-Ingliż tar-regolamenti ċċitati fin-noti ta’ qiegħ il-paġna 6, 7 u 8 ta’ dawn il-konklużjonijiet juri li l-espressjoni “access to” hija preżenti fid-definizzjoni tal-iffriżar ta’ fondi ta’ dawn ir-regolamenti kollha, bl-eċċezzjoni ta’ tlieta  ( 9 ). B’hekk, f’ċertu numru mill-imsemmija regolamenti bil-Franċiż, din l-espressjoni “access to” ma ġietx tradotta. Barra minn hekk, il-verżjoni bil-Franċiż tar-Regolament 2016/44 issemmi “modification, utilisation ou manipulation de fonds, ou tout accès”, filwaqt li l-verżjoni bl-Ingliż tipprovdi “alteration or use of, access to, or dealing with”.

30.

Għalhekk, jidhirli b’mod ċar li t-tieni parti tad-definizzjoni ta’ “ffriżar ta’ fondi”, li telenka l-bidliet wara tranżazzjonijiet fir-rigward tal-fondi li għandhom jiġu ffriżati, tapplika għal dawn it-tranżazzjonijiet kollha u mhux sempliċement għall-aċċess u għall-manipulazzjoni ta’ fondi. Fil-fatt, jidhirli li l-imperfezzjonijiet grammatikali u lingwistiċi jirriżultaw mill-urġenza li fiha dawn il-miżuri ta’ sanzjoni huma deċiżi sabiex jinżamm l-effett ta’ sorpriża fil-konfront tal-persuni kkonċernati.

31.

Għalhekk, il-formulazzjoni ta’ din id-definizzjoni tippermetti li ssir distinzjoni bejn, minn naħa, ċerti tranżazzjonijiet li għandhom jiġu preklużi (moviment, trasferiment, bidla, użu, aċċess għal fondi jew il-manipulazzjoni tagħhom) u, min-naħa l-oħra, il-konsegwenzi fuq il-fondi li jirriżultaw minn dawn it-tranżazzjonijiet (bidla fil-volum tagħhom, fl-ammont tagħhom, fil-lokalizzazzjoni tagħhom, fis-sjieda tagħhom, fil-pussess tagħhom, fin-natura tagħhom, fid-destinazzjoni tagħhom jew f’kull bidla oħra li tista’ tippermetti l-użu tagħhom, b’mod partikolari l-ġestjoni ta’ portafolli).

32.

L-iffriżar ta’ fondi jeħtieġ għalhekk li tiġi prekluża tranżazzjoni li jkollha konsegwenza fuq il-fondi. Dawn iż-żewġ kundizzjonijiet jippermettu li jiġi żgurat li l-iffriżar jirrigwarda tranżazzjonijiet li għandhom konsegwenzi fuq il-fondi ffriżati.

33.

Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li dan il-kunċett ta’ “iffriżar ta’ fondi”, f’waħda mill-formulazzjonijiet tiegħu  ( 10 ), huwa ddefinit b’mod wiesa’ ħafna  ( 11 ) u għandu jingħata interpretazzjoni wiesgħa  ( 12 ) peress li “[m]inn din id-definizzjoni jsegwi li l-iffriżar ta’ fondi huwa intiż li jillimita kemm jista’ jkun l-operazzjonijiet li jistgħu jitwettqu fuq fondi ffriżati, kif jixhdu n‑numru kbir ta’ sitwazzjonijiet imsemmija u l-użu tat-terminu ‘kwalunkwe’. Fir‑rigward tal-mezzi sabiex jintlaħaq l-għan li dawn l-operazzjonijiet jiġu limitati, dawn huma wkoll iddefiniti b’mod estensiv mil-leġiżlatur tal-Unjoni  ( 13 ).

34.

Fir-rigward tal-għanijiet tar-Regolament Nru 269/2014, inqis, bħall-Kummissjoni, li dawn jiġġustifikaw ukoll interpretazzjoni wiesgħa tal-kunċett ta’ “ffriżar ta’ fondi”.

35.

Fil-fatt, minn naħa, il-premessa 2 tad-Deċiżjoni 2024/1843 tistabbilixxi li l-miżuri restrittivi għandhom jiġu adottati sabiex tiddgħajjef il-kapaċità tal-Federazzjoni Russa li tkompli l-gwerra ta’ aggressjoni tagħha, b’mod partikolari permezz tat-tisħiħ tas-sanzjonijiet. Barra minn hekk, il-ġurisprudenza ppreċiżat li l-għan tal-miżuri restrittivi mfittxija huwa li tiżdied il-pressjoni fuq il-Federazzjoni Russa kif ukoll l-ispiża tal-azzjonijiet ta’ din tal-aħħar intiżi li jdgħajfu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukrajna  ( 14 ).

36.

Min-naħa l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li, sabiex jintlaħqu l-għanijiet imfittxija mill-miżuri restrittivi, “mhux biss huwa leġittimu, iżda wkoll indispensabbli li d-definizzjonijiet tal-kunċetti ta’ ‘iffriżar ta’ fondi’ u ta’ ‘iffriżar ta’ riżorsi ekonomiċi’ jingħataw interpretazzjoni wiesgħa għaliex għandu jiġi prekluż kull użu tal-assi ffriżati li jippermetti li jiġu evitati r-regolamenti inkwistjoni u li jiġu sfruttati n-nuqqasijiet tas-sistema”  ( 15 ).

37.

Id-diffikultà f’dan il-każ hija li diversi drittijiet huma marbuta maċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet, bħalma huma marbuta mal-azzjonijiet. Dawn id-drittijiet jistgħu jinġabru f’żewġ kategoriji: id-drittijiet finanzjarji (id-dritt għad-dividendi, id-dritt preferenzjali ta’ sottoskrizzjoni fil-każ ta’ żieda fil-kapital), u d-drittijiet marbuta mad-deċiżjonijiet tal-kumpannija (id-dritt tal-vot, id-dritt ta’ sehem fil-laqgħat  ( 16 ), id-dritt ta’ informazzjoni dwar il-kontijiet).

38.

Dawn id-drittijiet kollha għandhom jiġu ffriżati bl-istess mod bħaċ-ċertifikat ta’ azzjoni li jagħti dritt għalihom? Jew inkella l-imsemmija drittijiet jiġu ffriżati biss jekk jissodisfaw iż-żewġ kundizzjonijiet iċċitati fil-punt 32 ta’ dawn il-konklużjonijiet? Jekk l-issodisfar ta’ dawn iż-żewġ kundizzjonijiet huwa neċessarju, dan għandu jinkiseb b’mod ġenerali (pereżempju, id-dritt tal-vot jista’ jkollu konsegwenza fuq il-fondi?) jew f’kull użu skont l-effett tiegħu (il-vot ta’ riżoluzzjoni jew oħra jkollu konsegwenza fuq il-fondi?), li jikkorrispondi għall-pożizzjoni ta’ SBK? Jew inkella, l-istess drittijiet għandhom jiġu kkunsidrati bħala riżorsi ekonomiċi distinti miċ-ċertifikat innifsu li l-iffriżar tiegħu huwa ddefinit fl-Artikolu 1(e) tar-Regolament Nru 269/2014?

A.

L-ewwel ipoteżi: l-iffriżar tad-dritt tal-vot skont l-analiżi każ b’każ tal-effetti tar-riżoluzzjonijiet

39.

SBK tqis li l-iffriżar la għandu japplika għaċ-ċertifikat ta’ azzjoni u għad-drittijiet kollha marbuta miegħu, u lanqas għal kategorija ta’ drittijiet marbuta skont il-kategorija ta’ drittijiet marbuta, iżda fi ħdan kull kategorija ta’ drittijiet marbuta. Għalhekk, b’mod partikolari għad-dritt tal-vot, għandu jitfittex li jiġu ssodisfatti ż-żewġ kundizzjonijiet iċċitati fil-punt 32 ta’ dawn il-konklużjonijiet, li jfisser li ssir analiżi każ b’każ ta’ kull riżoluzzjoni skont jekk din għandhiex influwenza jew le fuq il-valutazzjoni tal-kumpannija.

40.

Insostenn tat-teżi tagħha, SBK issostni li, bl-iskuża tal-iffriżar tad-drittijiet tagħha tal-vot u ta’ sehem fil-laqgħat minħabba l-miżura ta’ ffriżar li tolqot iċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet tagħha, sar tentattiv ta’ kontroll ostili u definittiv ta’ STAK minn azzjonisti iżgħar minnha li jiksbu wkoll dritt ta’ veto jekk jiġu vvotati bidliet fil-governanza. Konsegwentement, hija tqis li l-iffriżar tad-drittijiet tal-vot tagħha jkollu konsegwenzi fuq il-fondi tagħha li jmorru lil hinn minn dak li jippermettu, skont il-ġurisprudenza  ( 17 ), il-miżuri restrittivi, jiġifieri l-ksur limitat ratione temporis u riversibbli.

41.

Madankollu, l-ebda wieħed mill-argumenti mressqa minn SBK ma huwa ta’ natura li jikkontesta l-interpretazzjoni wiesgħa tal-iffriżar ta’ fondi bħala li twassal għal dik tad-drittijiet tal-vot u ta’ sehem fil-laqgħat b’mod ġenerali, iktar milli riżoluzzjoni b’riżoluzzjoni.

42.

Qabelxejn, fir-rigward tal-isproporzjon tal-effetti negattivi tal-miżuri restrittivi, filwaqt li l-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li, fir-rigward tal-istħarriġ ġudizzjarju tal-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, hija biss in-natura manifestament inadegwata ta’ miżura adottata fid-dawl tal-għan li l-istituzzjoni kompetenti tixtieq tilħaq li tista’ taffettwa l-legalità ta’ tali miżura, hija fakkret li l-miżuri restrittivi għandhom, mid-definizzjoni tagħhom stess, effetti negattivi, b’mod partikolari għall-entitajiet koperti minnhom. Il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li l-għan taż-żamma tal-paċi u tas-sigurtà internazzjonali, konformement mal-għanijiet tal-azzjoni esterna tal-Unjoni stabbiliti fl-Artikolu 21 TUE, huwa ta’ natura li jiġġustifika l-konsegwenzi negattivi  ( 18 ).

43.

F’dan il-każ, l-iffriżar tad-drittijiet tal-vot u ta’ sehem fil-laqgħat, inkluż meta r-riżoluzzjonijiet ma jinvolvux, a priori, modifika finanzjarja, ma jidhirlix li huwa manifestament mhux xieraq sabiex jintlaħaq l-għan li tiżdied il-pressjoni fuq il-Federazzjoni Russa kif ukoll l-ispiża tal-azzjonijiet ta’ din tal-aħħar intiżi li jdgħajfu l-integrità territorjali, is-sovranità u l-indipendenza tal-Ukrajna  ( 19 ). Inżid li, fir-realtà, kull deċiżjoni tal-laqgħa għandha impatt fuq il-ħajja tal-kumpannija u l-valur tagħha, kif tirrikonoxxi SBK meta hija tindika li l-bidliet fil-metodi ta’ kalkolu tal-maġġoranza u tal-kworum ser ikollhom effett negattiv fuq il-valur tal-ishma tagħha.

44.

Sussegwentement, miżura restrittiva, għalkemm għandha tkun limitata ratione temporis  ( 20 ) u riversibbli, li huwa l-każ għall-iffriżar temporanju tad-drittijiet tal-vot u ta’ sehem fil-laqgħat, ma tiggarantixxix iż-żamma tal-valur tal-fondi ffriżati meta jkun hemm inċertezzi fil-kummerċ (proċedura kollettiva, kriżi ekonomika li jkollha impatt fuq il-valur ta’ impriża jew, għall-kuntrarju, perijodu ta’ tkabbir). Għalhekk, kuntrarjament għal dak li tindika l-Kummissjoni, inqis li l-aspett temporanju u riversibbli tal-miżura jikkonċerna l-iffriżar ta’fondi nnifsu u mhux il-valur tal-fondi ffriżati li jista’ jiġi affettwat b’diversi modi, esterni, bħal kriżi ekonomika, jew interni, bħal għażliet ta’ governanza jew ta’ strateġija.

45.

Fl-aħħar nett, inqis li erba’ argumenti addizzjonali jmorru kontra l-ipoteżi tal-iffriżar tad-drittijiet tal-vot u ta’ sehem skont il-kontenut ta’ kull riżoluzzjoni.

46.

Fl-ewwel lok, peress li d-dritt tal-vot huwa liberu, ma teżisti l-ebda garanzija li l-persuna suġġetta għall-miżuri restrittivi ser tivvota fis-sens li hija ħabbret.

47.

Fit-tieni lok, id-diretturi tal-kumpanniji li ċerti azzjonisti tagħhom huma suġġetti għal miżuri restrittivi ser jaffaċċjaw responsabbiltà eċċessiva meta janalizzaw il-konsegwenzi finanzjarji diretti jew indiretti tar-riżoluzzjonijiet proposti. Fil-fatt, ir-Regolament Nru 269/2014 jipprevedi assenza ta’ responsabbiltà fil-każ ta’ ffriżar ta’ fondi in bona fide  ( 21 ), iżda, għall-kuntrarju, projbizzjoni li jiġu evitati l-projbizzjonijiet marbuta mal-iffriżar ta’ fondi  ( 22 ), taħt piena ta’ sanzjonijiet previsti mill-Istati Membri  ( 23 ). Barra minn hekk, kull direttur jista’ jkollu interpretazzjoni differenti tar-riżoluzzjonijiet li jistgħu jiġu vvotati jew le, u dan jippreġudika l-effettività tas-sanzjoni fit-territorju kollu tal-Unjoni.

48.

Fit-tielet lok, ir-riskju ta’ kontenzjuż maħluq mill-preżentazzjoni ta’ riżoluzzjoni li l-vot tagħha jkun ikkontestat jista’ jwassal, għall-kuntrarju, sabiex titħalla l-votazzjoni ta’ riżoluzzjonijiet li ma kellhomx ikunu vvotati.

49.

Dan ir-riżultat imur kontra l-modalitajiet adottati għall-implimentazzjoni tal-miżuri restrittivi, jiġifieri l-prinċipju ta’ ffriżar ta’ fondi stabbilit fl-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 269/2014 u l-eċċezzjonijiet elenkati fl-Artikoli 2a u 4 sa 7 ta’ dan ir-regolament li jistgħu jwasslu għal rilaxx ta’ fondi kemm direttament għal ċerti kategoriji ta’ drittijiet, kif ukoll bi ftehim mal-awtorità kompetenti tal-Istat Membru għal kategoriji oħra ta’ drittijiet. Għalhekk, jekk SBK tqis li hija tissodisfa l-kundizzjonijiet ta’ waħda minn dawn l-eċċezzjonijiet, hija tista’ titlob ir-rilaxx tad-drittijiet tal-vot quddiem l-awtorità kompetenti.

50.

Fir-raba’ lok, f’dan il-każ, inqis li l-fatt li ma nbidlux ir-regoli tal-maġġoranza u tal-kworum jippreġudika b’mod sproporzjonat id-drittijiet tal-azzjonisti l-oħra li jirrappreżentaw iktar mill-maġġoranza tal-kapital minħabba l-imblokkar marbut mal-fatt li r-regoli tal-maġġoranza li SBK tixtieq iżżomm huma stabbiliti billi jittieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet kollha  ( 24 ).

B.

It-tieni ipoteżi: iffriżar skont il-kategorija ta’ drittijiet relatati ma’ kull ċertifikat ta’ azzjoni

51.

Mod ieħor kif jista’ jiġi kkunsidrat l-iffriżar tad-drittijiet marbuta ma’ ċertifikat ta’ azzjoni jew ma’ azzjoni huwa li dawn jiġu distinti skont il-kategorija tagħhom, bl-għan li jiġu limitati l-effetti negattivi ta’ tali ffriżar.

52.

L-ewwel nett, għandha ssir distinzjoni skont jekk il-kategoriji ta’ drittijiet humiex ta’ natura finanzjarja jew mhux finanzjarja. Ma iniex konvint minn din id-distinzjoni, peress li ma jistax jiġi miċħud li d-drittijiet tal-vot li huma drittijiet ta’ natura mhux finanzjarja jistgħu jagħtu dritt għal fondi (pereżempju, l-għoti ta’ dividendi jirriżulta mill-vot ta’ riżoluzzjoni).

53.

It-tieni nett, tista’ tiġi kkunsidrata wkoll distinzjoni bejn id-drittijiet li jeħtieġu tranżazzjoni tal-azzjonist li huwa s-suġġett ta’ miżuri restrittivi u d-drittijiet l-oħra, peress li huma biss id-drittijiet “attivi” li jiġu ffriżati, bil-kundizzjoni li dawn ikollhom effett fuq il-fondi.

54.

Fost id-drittijiet “passivi” jistgħu jiġu inklużi d-dritt għall-informazzjoni dwar il-kontijiet, il-konsegwenzi ta’ proċedura kollettiva li tinvolvi tnaqqis fil-kapital għal żero sabiex jiġu introdotti azzjonisti ġodda, l-attribuzzjoni ta’ dividendi u ta’ drittijiet preferenzjali ta’ sottoskrizzjoni deċiżi minn laqgħa ġenerali li fiha l-persuna ssanzjonata ma tkunx ipparteċipat, bil-kundizzjoni li dawn jiġu ffriżati immedjatament. B’hekk, dritt preferenzjali ta’ sottoskrizzjoni jista’ jingħata lill-azzjonisti kollha li, barra minn hekk, huma liberi li jeżerċitawh jew le, iżda, b’differenza minn dan, ma jistax jiġi eżerċitat mill-azzjonist suġġett għal miżuri restrittivi peress li, jekk huwa jkun irċevih b’mod passiv permezz tal-vot tal-azzjonisti l-oħra, l-eżerċizzju tiegħu jeżiġi tranżazzjoni min-naħa tiegħu li jkollha konsegwenza fuq il-volum tal-fondi.

55.

Madankollu, din id-distinzjoni bejn id-drittijiet “attivi” u d-drittijiet “passivi” tmur kontra d-dritt ta’ sehem fil-laqgħat, kemm jekk tkun manifestata minn preżenza fiżika jew minn sempliċi teħid inkunsiderazzjoni taċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet għall-kworum tad-deċiżjonijiet. Jekk wieħed jista’ jikkunsidra li l-preżenza fiżika f’laqgħa tista’ terġa’ tintrabat mal-kategorija ta’ drittijiet “attivi” minħabba l-influwenza u l-pressjoni eżerċitata mis-sempliċi preżenza ta’ azzjonist suġġett għal miżuri restrittivi, b’kuntrast ma’ dan, it-teħid inkunsiderazzjoni tal-ishma tiegħu għall-kworum tal-laqgħat iwassal għal waqfien totali tal-ħajja tal-kumpannija inkwistjoni fil-każijiet fejn il-kworum huwa kkalkolat abbażi tan-numru totali ta’ titoli maħruġa, bħal f’dan il-każ.

56.

Fil-fatt, jekk jittieħdu inkunsiderazzjoni 41.82 % taċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet maħruġa minn STAK miżmuma minn SBK, ma tista’ tittieħed l-ebda deċiżjoni peress li, fil-verżjoni inizjali tal-istatuti ta’ STAK, il-maġġoranzi huma espressi f’perċentwali (50 %, 60 % jew 66 2/3 %) taċ-ċertifikati kollha maħruġa u fis-suq bi drittijiet tal-vot. A priori, ir-riferiment għad-drittijiet tal-vot fl-istatuti huwa intiż li jeskludi mill-kont tal-kworum iċ-ċertifikati li kienu nħarġu mill-bidu mingħajr dritt tal-vot, jekk jeżistu, u mhux dawk suġġetti għal miżura ta’ ffriżar.

57.

Bl-istess mod, ir-Regolament Nru 269/2014 jipprevedi espliċitament li l-ħlas tad-dividendi, anki fl-assenza ta’ vot tal-persuna ssanzjonata, huwa previst bħala eċċezzjoni għall-projbizzjoni li jitqiegħdu għad-dispożizzjoni tagħha fondi jew riżorsi, u mhux bħala s-sempliċi applikazzjoni taż-żewġ kundizzjonijiet tad-definizzjoni tal-iffriżar ta’ fondi ċċitati fil-punt 32 ta’ dawn il-konklużjonijiet  ( 25 ).

58.

Għaldaqstant, din id-distinzjoni bejn drittijiet “attivi” u drittijiet “passivi” li toriġina minn dawn iż-żewġ kundizzjonijiet stabbiliti mid-definizzjoni tal-iffriżar ta’ fondi, minkejja li hija attraenti, lanqas ma hija rilevanti.

C.

It-tielet ipoteżi: l-iffriżar tad-drittijiet kollha marbuta maċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet

59.

Din l-aħħar ipoteżi tal-iffriżar tad-drittijiet kollha marbuta maċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet għandha diversi merti. Hija tiżgura l-applikazzjoni uniformi tal-kunċett ta’ ffriżar ta’ azzjonijiet jew ta’ titoli trasferibbli, bħaċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet. Hija tippermetti wkoll applikazzjoni sempliċi tal-miżura ta’ ffriżar, tosserva l-effett ta’ sorpriża inerenti għall-effettività ta’ tali miżura u b’hekk tevita kull riskju ta’ evitar.

60.

Fil-fatt, iċ-ċertifikati ta’ azzjonijiet għandhom prinċipalment valur finanzjarju peress li jirrappreżentaw parti mill-kapital li, fih innifsu, għandu valur, iżda jagħti wkoll dritt għall-profitti, pereżempju fil-forma ta’ dividendi. Madankollu, dawn jippermettu wkoll li jiġu influwenzati, permezz tad-drittijiet tal-vot u ta’ sehem fil-laqgħat, l-iżvilupp tal-kumpannija bl-għan li jiżdiedu l-profitti.

61.

Għalkemm stajt nistaqsi jekk din l-interpretazzjoni tmurx lil hinn mid-definizzjoni tal-iffriżar ta’ fondi u taż-żewġ kundizzjonijiet imposti mir-Regolament Nru 269/2014 (tranżazzjoni li għandha konsegwenza fuq il-fondi), jiena wasalt, fi tmiem ir-riflessjoni tiegħi, għall-konklużjoni li, fir-realtà, l-intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni li stabbilixxa dawn iż-żewġ kundizzjonijiet fid-definizzjoni tal-iffriżar ta’ fondi kienet intiża b’mod ċar sabiex twassal għall-iktar interpretazzjoni wiesgħa possibbli ta’ dan il-kunċett. L-eżempju tal-għoti tad-dividendi, li huwa possibbli biss b’eċċezzjoni għall-iffriżar, imur f’dan is-sens  ( 26 ).

62.

Iċ-ċarezza li biha l-Kummissjoni ddeċidiet dwar l-iffriżar tad-drittijiet tal-vot fil-mistoqsijiet frekwenti kkonsolidati li hija tqiegħed għad-dispożizzjoni tal-Istati Membri, tal-awtoritajiet nazzjonali kompetenti u tal-pubbliku ssaħħaħ din l-interpretazzjoni wiesgħa  ( 27 ).

63.

Il-fatt li d-dritt tal-vot fih innifsu għandu valur u “[huwa rifless] fil-prezz li jkollu jitħallas għall-akkwist ta’ l-ishma”  ( 28 ) jista’ jdaħħlu fid-definizzjoni ta’ “riżorsi ekonomiċi” stabbilita fl-Artikolu 1(d) tar-Regolament Nru 269/2014. Madankollu, minbarra l-fatt li dan ma jbiddilx ir-risposta li għandha tingħata lill-qorti tar-rinviju, inqis li l-azzjoni jew iċ-ċertifikat ta’ azzjoni u d-drittijiet marbuta miegħu għandhom jiġu ttrattati bl-istess mod.

64.

Bħala konklużjoni, inqis li l-iffriżar ta’ fondi għandu jiġi interpretat b’mod wiesa’ u li, konsegwentement, iwassal għall-iffriżar tad-drittijiet tal-vot u ta’ sehem fil-laqgħat. L-eċċezzjonijiet għal dan il-prinċipju ta’ ffriżar huma previsti fl-Artikoli 2a u 4 sa 7 tar-Regolament Nru 269/2014 jew direttament għal ċerti kategoriji ta’ drittijiet (pereżempju, id-dividendi), jew permezz ta’ deċiżjoni tal-awtorità kompetenti tal-Istat Membru għal kategoriji oħra ta’ drittijiet. Din l-awtorità kompetenti għandha tagħti deċiżjoni fuq bażi ta’ każ b’każ. Għalhekk, l-għażla tal-iffriżar jew le tad-drittijiet tal-vot u ta’ sehem ma tistax tkun ibbażata fuq id-diretturi ta’ kumpannija.

V.

Konklużjoni

65.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domandi magħmula mill-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi) kif ġej: