<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.15-->
  <head>
    <title>2026-10-202610C108202601080-00-TRA-DOC-PL-CONCL-C-0108-26-202607345-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="true" name="ParExtraits_2021"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="0" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ContentBits"/>
    <meta content="Commission Use" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Name"/>
    <meta content="pl-PL" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="29/10/2026 16:57:19" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="pl" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="CNC" name="TypeDoc"/>
    <meta content="CRaLRwBcuFnyc8hQ3i/HxhWdpfYh+A4kKgKuJH2yP8q0sRlFbWD58Kchw13SLgzcLuPVK5RcNbfZ6xrtatzpZSyPDv+XdpgrYdke2BtJYX9cslvDI3/09vh9DYjjpd7WVqonoDwpOxeyoAyR6qM4TIWhtRLJx2bdoBPcNRMXDic=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="mazurto" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="10, 3, 0, 1" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Tag"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="true" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Enabled"/>
    <meta content="57d42fba-81b3-47a9-8cff-48b657219438" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ActionId"/>
    <meta content="0108" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2026" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="PL" name="Langue"/>
    <meta content="mazurto" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="b24c8b06-522c-46fe-9080-70926f8dddb1" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SiteId"/>
    <meta content="FAST_document_go_ok" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="CNC_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 07-08-26 09:05:24" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="2026-09-22T08:02:08Z" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SetDate"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="e67cdcff66f54521918fa2fb899284d5" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0108" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RX" name="NatureAff"/>
    <meta content="RX" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
    <meta content="Standard" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Method"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId24" style="first"/>
      <div id="rId20" style="even">Opinia R. Norkusa – Sprawa C‑108/26 RX</div>
      <div id="rId21" style="default">D (Decyzja kierownictwa lotów)</div>
    </div>
    <p class="C36Centre" id="para-1" title="page-1">
      OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-2" title="page-1">
      RIMVYDASA NORKUSA
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-3" title="page-1">
      przedstawiona w dniu 10 września 2026 r. (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">1</a>
</span>)
      
    </p>
    <p class="C38Centregrasgrandespacement" id="para-4" title="page-1">
      Sprawa C‑108/26 RX
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-5" title="page-1">
      D S.A.
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-6" title="page-1">
      przeciwko
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-7" title="page-1">
      P S.A.
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-8" title="page-1">
      Szczególna procedura kontroli wyroku Sądu Unii Europejskiej D (Decyzja kierownictwa lotów) (T‑134/25, EU:T:2026:35) – Odesłanie prejudycjalne – Transport lotniczy – Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 – Odszkodowanie dla pasażerów w przypadku dużego opóźnienia lotu – Przesłanki – Artykuł 5 ust. 3 – Pojęcie „nadzwyczajnych okoliczności” – Decyzja kierownictwa lotów – Przydział opóźnionego czasu na start z powodu złych warunków atmosferycznych
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-9" title="page-2">
      
        <br/>
      
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">I.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wprowadzenie</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na wniosek pierwszego rzecznika generalnego izba Trybunału właściwa w zakresie szczególnej procedury kontroli postanowiła, na podstawie art. 62 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i art. 194 § 5 regulaminu postępowania przed Trybunałem, poddać szczególnej procedurze kontroli wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 21 stycznia 2026 r., D (Decyzja kierownictwa lotów) (T‑134/25, zwany dalej „wyrokiem poddanym szczególnej procedurze kontroli”, EU:T:2026:35).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przywołanej decyzji Trybunał wskazał w pkt 2 sentencji, że:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-13" title="page-3">
      „Szczególna procedura kontroli dotyczyć będzie zagadnienia, czy mając na uwadze w szczególności wyroki Trybunału z dnia 31 stycznia 2013 r., McDonagh (C‑12/11, EU:C:2013:43), i z dnia 23 marca 2021 r., Airhelp (C‑28/20, EU:C:2021:226) – [wyrok Sądu] narusza jedność lub spójność prawa Unii ze względu na to, że Sąd ten orzekł, iż:
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">decyzji kierownictwa lotów nie można uznać za właściwą, ze względu na jej charakter lub źródło, dla normalnego wykonywania działalności przez danego przewoźnika lotniczego, jeżeli nie stanowi ona części działalności danego przewoźnika lotniczego, lecz wchodzi w zakres działalności i kompetencji kierownictwa lotów;</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">taka decyzja, niezależnie od powodu, który ją uzasadnia, pozostaje poza zakresem skutecznej kontroli tego przewoźnika, o ile nie przyczynił się on do podjęcia tej decyzji, oraz</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">w konsekwencji art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-2" href="#t-2">2</a>
</span>), należy interpretować w ten sposób, że taka decyzja może stanowić »nadzwyczajną okoliczność« w rozumieniu tego przepisu, niezależnie od czasu trwania spowodowanego przez nią opóźnienia i od powodu, który ją uzasadnia, jeżeli zostanie wykazane, że decyzja ta pozostawała poza zakresem skutecznej kontroli danego przewoźnika lotniczego, w szczególności gdy można wykluczyć, że przewoźnik ten przyczynił się do podjęcia tej decyzji”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">II.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ramy prawne</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z motywami 1, 14 i 15 rozporządzenia nr 261/2004:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-19" title="page-4">
      „(1) Działanie Wspólnoty w dziedzinie transportu lotniczego powinno mieć na celu, między innymi, zapewnienie wysokiego poziomu ochrony pasażerów. Ponadto, powinno się w pełni zwracać uwagę na ogólne wymogi ochrony konsumentów.
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-20" title="page-4">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-21" title="page-4">
      (14) Podobnie jak w [Konwencji o ujednoliceniu niektórych zasad dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego (konwencji montrealskiej) (Dz.U. 2001, L 194, s. 39)], zobowiązania przewoźników lotniczych powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona, w przypadku gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą, w szczególności, zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika.
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-22" title="page-4">
      (15) Za nadzwyczajne okoliczności powinno się uważać sytuację, gdy decyzja kierownictwa lotów w stosunku do danego samolotu spowodowała danego dnia powstanie dużego opóźnienia, przełożenie lotu na następny dzień albo odwołanie jednego lub więcej lotów tego samolotu pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków przez zainteresowanego przewoźnika, by uniknąć tych opóźnień lub odwołań lotów”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 5 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Odwołanie”, stanowi w ust. 1 lit. a) i w ust. 3:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-24" title="page-4">
      „1. W przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-25" title="page-4">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-26" title="page-4">
      c) mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7, chyba że:
    </p>
    <p class="C10Marge1" id="para-27" title="page-4">
      (i) zostali poinformowani o odwołaniu [lotu]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-28" title="page-4">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-29" title="page-4">
      3. Obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Artykuł 7 tego rozporządzenia, zatytułowany „Prawo do odszkodowania”, przewiduje standardowe odszkodowanie dla pasażerów, którego wysokość różni się w szczególności w zależności od długości lotu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">III.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Okoliczności powstania sporu w sprawie będącej przedmiotem szczególnej procedury kontroli</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">A.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Postępowanie główne i pytania prejudycjalne</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">A była pasażerką lotu LO 6110, który miał zostać wykonany w dniu 25 lipca 2023 r. przez przewoźnika lotniczego P.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Samolot, który miał wykonać ten lot, miał wystartować z portu lotniczego w Izmirze (Turcja) o godzinie 18.20 UTC i wylądować o godzinie 21.10 UTC w Warszawie (Polska).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W rzeczywistości samolot wystartował o godzinie 21.40 UTC, a wylądował następnego dnia o godzinie 00.17 UTC, a więc z opóźnieniem w chwili przylotu przekraczającym 3trzy godziny.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Lot LO 6110 był poprzedzony lotem LO 6111, wykonywanym przez ten samolot w tak zwanej „rotacji”. Samolot, który miał wykonać lot LO 6111, miał wystartować z Katowic (Polska) o godzinie 14.55 UTC i wylądować o godzinie 17.20 UTC w Izmirze. O godzinie 12.55 UTC odnośny przewoźnik lotniczy otrzymał od służb kontroli ruchu lotniczego depeszę o przydzieleniu czasu na start lub lądowanie (Slot Allocation Message, SAM), zgodnie z którą lotowi LO 6111 przydzielono czas na start o godzinie 16.30. Przyczyną tej decyzji były środki zarządzania przepływem ruchu lotniczego (Air Traffic Flow Management, AFTM) związane z ograniczeniami w przestrzeni powietrznej Węgier oraz Rumunii z powodu złych warunków atmosferycznych. O godzinie 15.04 UTC przewoźnik ten wysłał depeszę informującą o gotowości samolotu do wykonania lotu (Ready to depart, REA), z prośbą o zgodę na wcześniejszy start. Nie spowodowało to jednak zmiany decyzji służb kontroli ruchu lotniczego o przydzieleniu czasu na start ani zezwolenia lotowi LO 6111 na wcześniejszy wylot. Ostatecznie lot ten rozpoczął się o godzinie 16.02 UTC, a zakończył się o godzinie 18.32 UTC, a więc z opóźnieniem w chwili przylotu wynoszącym godzinę i dwanaście minut.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Po wylądowaniu w Izmirze w samolocie stwierdzono wystąpienie usterki technicznej. Jej naprawa trwała dwie godziny i osiem minut.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W dniu 26 lipca 2023 r. A przeniosła na D, spółkę specjalizującą się w windykacji wierzytelności, swoje roszczenie o zapłatę zryczałtowanego odszkodowania.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">D wniosła powództwo przed Sądem Rejonowym dla m.st. Warszawy w Warszawie o zapłatę przez P kwoty 400 EUR wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17 sierpnia 2023 r. do dnia zapłaty.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zdaniem sądu odsyłającego, gdyby od całkowitego wymiaru opóźnienia odliczyć czas wynikający z zastosowanych środków dotyczących zarządzania przepływem ruchu lotniczego, lot LO 6110 byłby opóźniony poniżej trzech godzin. Sąd ten zastanawia się jednak nad możliwością zakwalifikowania decyzji dotyczących opóźnionych przydziałów czasu na start lub lądowanie jako „nadzwyczajnych okoliczności” w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tych okolicznościach Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-42" title="page-6">
      „1) Czy art. 5 ust. 3 [rozporządzenia nr 261/2004] należy rozumieć w ten sposób, że każda decyzja kierownictwa lotów, bez względu na czas jej trwania, nawet gdy samodzielnie nie powoduje opóźnienia w wymiarze co najmniej 3 godzin, stanowi okoliczność nadzwyczajną?
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-43" title="page-6">
      2) Jeżeli nie każda decyzja kierownictwa lotów stanowi okoliczność nadzwyczajną, to czy sąd krajowy powinien badać, jaka była podstawa decyzji kierownictwa lotów, np. złe warunki atmosferyczne powodujące ograniczenie pojemności sektorów na trasie lotu, i czy jest wówczas uprawniony do oceny, czy stanowiła ona okoliczność nadzwyczajną?
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-44" title="page-6">
      3) Czy jeżeli rejs pasażera jest opóźniony o ponad 3 godziny, w tym również na skutek decyzji kierownictwa lotów nałożonej na rejs bezpośrednio poprzedzający rejs pasażera wobec ograniczonej pojemności sektorów na trasie lotu z powodu złych warunków atmosferycznych, to czy ta decyzja kierownictwa lotów stanowi okoliczność nadzwyczajną?
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-45" title="page-6">
      4) Czy w tej sytuacji decyzja kierownictwa lotów musi dotyczyć bezpośrednio opóźnionego lotu, czy też może dotyczyć wcześniejszego rejsu w rotacji?”.
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">B.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W wyroku poddanym szczególnej procedurze kontroli Sąd w pierwszej kolejności udzielił na pytania pierwsze i drugie odpowiedzi, że art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, iż decyzja kierownictwa lotów może stanowić „nadzwyczajną okoliczność” w rozumieniu tego przepisu, niezależnie od czasu trwania spowodowanego przez nią opóźnienia i od powodu, który ją uzasadnia, jeżeli zostanie wykazane, iż decyzja ta pozostawała poza zakresem skutecznej kontroli danego przewoźnika lotniczego, w szczególności gdy można wykluczyć, że przewoźnik ten przyczynił się do podjęcia tej decyzji, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-3" href="#t-3">3</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na poparcie tej odpowiedzi Sąd wykluczył przede wszystkim, aby decyzja kierownictwa lotów stanowiła w każdym wypadku „nadzwyczajną okoliczność”. Wniosek ten opiera się na stwierdzeniu, że pojęcie „nadzwyczajnych okoliczności” należy interpretować ściśle i że wymaga ono spełnienia dwóch kumulatywnych przesłanek, które należy oceniać w każdym przypadku z osobna. Wedle tych przesłanek nadzwyczajne okoliczności stanowią zdarzenia, które ze względu na swój charakter lub swoje źródło nie wpisują się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i pozostają poza jego skuteczną kontrolą (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-4" href="#t-4">4</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Następnie Sąd dokonał oceny tych dwóch kumulatywnych przesłanek.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Co się tyczy pierwszej z tych przesłanek, Sąd uznał, że decyzja kierownictwa lotów nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności przewoźnika lotniczego, jako że wchodzi ona w zakres działalności i kompetencji kierownictwa lotów (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-5" href="#t-5">5</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W odniesieniu do drugiej przesłanki Sąd uznał, że niezależnie od powodu, który ją uzasadnia, decyzja ta pozostaje poza zakresem skutecznej kontroli tego przewoźnika lotniczego, chyba że przewoźnik ów przyczynił się do podjęcia tej decyzji. Wyjaśnił on, że w tym kontekście istotną okolicznością jest nie powód decyzji kierownictwa lotu, lecz sama ta decyzja w zakresie, w jakim to właśnie ona wpływa z zewnątrz na wykonanie planowanego lotu, o ile przewoźnik nie przyczynił się do podjęcia tej decyzji (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-6" href="#t-6">6</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sąd dodał ponadto, że zdarzenie takie jak decyzja kierownictwa lotów może stanowić „nadzwyczajną okoliczność”, nawet jeśli samo w sobie nie powoduje ono opóźnienia wynoszącego co najmniej trzy godziny (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-7" href="#t-7">7</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W drugiej kolejności Sąd udzielił odpowiedzi na pytania trzecie i czwarte, orzekając, że art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że jeżeli zostanie ponadto wykazane, iż decyzja ta pozostawała poza zakresem skutecznej kontroli danego przewoźnika lotniczego, to przewoźnik ten może powołać się – jako na „nadzwyczajną okoliczność” w rozumieniu tego przepisu – na decyzję kierownictwa lotów, która miała wpływ na poprzedni lot obsługiwany przez tego samego przewoźnika z wykorzystaniem tego samego samolotu, pod warunkiem że istnieje bezpośredni związek przyczynowy między wystąpieniem owej okoliczności a opóźnieniem, względnie odwołaniem, kolejnego lotu, czego ocena należy do sądu odsyłającego, z uwzględnieniem w szczególności sposobu eksploatacji danego statku powietrznego przez wspomnianego przewoźnika lotniczego (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-8" href="#t-8">8</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">IV.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ocena prawna</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">A.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Uwagi wstępne</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Niniejsza sprawa ma szczególne znaczenie instytucjonalne, ponieważ stanowi dla Trybunału pierwszą okazję do zastosowania szczególnej procedury kontroli przewidzianej w art. 256 ust. 3 akapit trzeci TFUE w odniesieniu do wyroku wydanego przez Sąd w ramach wykonywania właściwości do orzekania w trybie prejudycjalnym, która została mu przekazana w niektórych szczególnych dziedzinach prawa Unii w ramach ostatniej reformy struktury sądowniczej Unii (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-9" href="#t-9">9</a>
</span>). Wśród tych szczególnych dziedzin znajduje się kwestia odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład, opóźnienia lub odwołania usług transportowych, w której to dziedzinie Trybunał rozwinął bogate orzecznictwo.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami do wyznaczonego rzecznika generalnego należy poddanie wyroku Sądu szczegółowej analizie w celu przedstawienia Trybunałowi wyjaśnień co do tego, jak należy dokonać szczególnej procedury kontroli w niniejszej sprawie. W tym względzie należy podkreślić, że szczególnej procedury kontroli nie można postrzegać jako zwykłego środka służącego podważaniu orzeczeń wydanych przez Sąd w ramach wykonywania tej przekazanej właściwości. Służy ona szczególnemu celowi, który polega na umożliwieniu Trybunałowi interwencji w sytuacji, gdy wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli dotyczy kwestii, które mogą naruszać jedność lub spójność prawa Unii. Chociaż Sąd ma orzekać w sposób autonomiczny w dziedzinach, które zostały mu powierzone, w tym wyjaśniać i rozwijać orzecznictwo w tych dziedzinach, to z tej autonomii orzeczniczej należy korzystać z poszanowaniem orzecznictwa Trybunału oraz ogólnej systematyki prawa Unii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Mechanizm szczególnej procedury kontroli wydaje się zatem wynikać z częściowego przekazania właściwości dokonanego w drodze reformy, ponieważ pozwala pogodzić cel w postaci należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości z wymogiem jednolitej wykładni prawa Unii. W tym kontekście zadaniem Trybunału nie jest sprawowanie ogólnej kontroli nad całością ocen dokonywanych przez Sąd. Należy do niego natomiast ustalenie, czy kwestie podniesione w wyroku poddanym szczególnej procedurze kontroli mają takie znaczenie, że mogą uzasadniać jego interwencję w świetle przewidzianego w traktacie kryterium dotyczącego naruszenia jedności lub spójności prawa Unii, w szczególności gdy chodzi o poszanowanie podstawowych zasad wypracowanych w jego orzecznictwie. Trybunał interweniuje zatem wyłącznie w ostateczności, w interesie prawidłowego funkcjonowania porządku prawnego Unii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Szczególna procedura kontroli w niniejszej sprawie wymaga w związku z tym trójetapowej analizy. Przede wszystkim w wyroku poddanym szczególnej procedurze kontroli należy zidentyfikować kwestie, które mogą budzić poważne wątpliwości w świetle orzecznictwa Trybunału dotyczącego art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-10" href="#t-10">10</a>
</span>). Następnie należy określić, czy kwestie te mogą naruszać jedność lub spójność prawa Unii, w szczególności czy stanowią one znaczne odejście od podstawowych zasad wypracowanych w tym orzecznictwie (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-11" href="#t-11">11</a>
</span>). Wreszcie, należy wyciągnąć z tego konsekwencje względem odpowiedzi udzielonych przez Sąd, które – w odpowiednim przypadku – Trybunał będzie musiał zastąpić swoimi odpowiedziami (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-12" href="#t-12">12</a>
</span>). To właśnie w świetle przedstawionych wyżej zasad należy dokonać oceny wyroku poddanego szczególnej procedurze kontroli.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">B.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie metodologii stosowanej w orzecznictwie Trybunału</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ze względu na to, że w niniejszej sprawie chodzi o potencjalną zmianę metodologii stosowanej przez Trybunał przy ocenie zaistnienia „nadzwyczajnych okoliczności” w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004, dla zachowania jasności wywodu wydaje mi się użyteczne, aby zwięźle przypomnieć główne elementy tej oceny, zanim przystąpię do szczegółowej analizy wyroku Sądu. Na podstawie niniejszego omówienia ram prawnych mających zastosowanie w tej dziedzinie, w świetle wykładni dokonanej przez Trybunał, przedstawię następnie te aspekty wyroku poddanego szczególnej procedurze kontroli, które moim zdaniem budzą poważne wątpliwości co do jego zgodności z prawem Unii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Zgodnie z art. 5 ust 3 rozporządzenia nr 261/2004 obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania przewidzianego w art. 7 tego rozporządzenia, jeżeli dowiedzie, że odwołanie lub opóźnienie były spowodowane zaistnieniem „nadzwyczajnych okoliczności”, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Trybunał wyprowadził z tego dwuetapowy schemat analizy, którego pierwszy etap sam w sobie zawiera dwie kumulatywne przesłanki (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-13" href="#t-13">13</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W pierwszej kolejności należy ustalić, czy przywołane zdarzenie ma charakter „nadzwyczajnej okoliczności”. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wynikającym w szczególności z wyroku Wallentin-Hermann i powtórzonym następnie przez wielką izbę w wyroku Airhelp, jest tak tylko wtedy, gdy dane zdarzenie, po pierwsze, nie wpisuje się, ze względu na swój charakter lub swoje źródło, w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego, oraz po drugie, pozostaje poza jego skuteczną kontrolą. Jako że przesłanki te są kumulatywne, nie wystarczy, aby dane zdarzenie nie wpisywało się w ramy działalności przewoźnika lub w praktyce pozostawało poza jego kontrolą. Konieczne jest jeszcze, aby te dwie przesłanki były spełnione jednocześnie (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-14" href="#t-14">14</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Co się tyczy pierwszej z tych przesłanek, Trybunał dokonuje oceny w oparciu o charakter lub źródło zdarzenia. Innymi słowy, zmierza on do ustalenia, czy sporna sytuacja wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego, czy też rzeczywiście od niego odbiega. Tym samym zwykły problem techniczny, nawet nieprzewidziany, co do zasady nie ma charakteru nadzwyczajnego, ponieważ wpisuje się w ryzyko związane z normalnym funkcjonowaniem statku powietrznego (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-15" href="#t-15">15</a>
</span>). Z kolei pewne zdarzenia, które nie są związane z normalnym funkcjonowaniem przedsiębiorstwa, takie jak zderzenie z ptakami lub wybuch wulkanu skutkujący zamknięciem przestrzeni powietrznej, mogą mieć taki charakter (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-16" href="#t-16">16</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Druga przesłanka dotyczy braku skutecznej kontroli przewoźnika. Trybunał dość wyraźnie rozróżnia w tym kontekście zdarzenia należące do sfery wewnętrznej przewoźnika i zdarzenia wynikające z okoliczności zewnętrznych. W wyroku Airhelp Trybunał podkreślił rozróżnienie na zdarzenia „wewnętrzne” i „zewnętrzne” wobec działalności przewoźnika (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-17" href="#t-17">17</a>
</span>). Zdarzenie może być tym samym nieprzewidziane, nie będąc przy tym nadzwyczajne, jeżeli pozostaje powiązane z organizacją i funkcjonowaniem przedsiębiorstwa. Z kolei zdarzenie będące skutkiem przyczyny naturalnej, działania osoby trzeciej lub decyzji wydanej przez organ zewnętrzny można, w zależności od okoliczności, uznać za pozostające poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W drugiej kolejności należy zbadać, czy skutków nadzwyczajnej okoliczności nie można było uniknąć nawet pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Wymóg ten ma charakter autonomiczny. Nie wystarczy zatem, aby przewoźnik wykazał zaistnienie zdarzenia nadzwyczajnego – musi on ponadto wykazać, że podjął środki, które mogły zapobiec odwołaniu lub dużemu opóźnieniu lotu, lub że nie był w stanie rozsądnie podjąć takich środków. W wyroku Wallentin-Hermann Trybunał podkreślił, że przewoźnik powinien wykazać, iż podjął dostosowane do sytuacji środki, bez konieczności poświęceń niemożliwych do przyjęcia z punktu widzenia możliwości jego przedsiębiorstwa (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-18" href="#t-18">18</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ponadto Trybunał dokonuje wykładni tego wymogu w sposób konkretny i przyczynowy. Chociaż w wyroku Pešková i Peška Trybunał przyznał, że nadzwyczajne zdarzenie – w tym przypadku zderzenie z ptakami – może uzasadniać zwolnienie z odpowiedzialności, to jednak wyjaśnił on również, że należy dokładnie zbadać czas, jaki rzeczywiście można przypisać temu zdarzeniu, oraz ocenić, czy pomimo podjętych racjonalnych środków duże opóźnienie pozostawało nieuniknione (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-19" href="#t-19">19</a>
</span>). Przewoźnik nie może zatem powoływać się w sposób abstrakcyjny na nadzwyczajną okoliczność i musi wykazać konkretny związek między tym zdarzeniem, spornym opóźnieniem i niemożnością uniknięcia jego skutków.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wreszcie, z orzecznictwa Trybunału wynika, że zaistnienie „nadzwyczajnych okoliczności” nie wyłącza wszystkich obowiązków ciążących na przewoźniku. W wyroku McDonagh Trybunał orzekł, że wybuch wulkanu i zamknięcie przestrzeni powietrznej stanowią „nadzwyczajne okoliczności”, a jednocześnie utrzymał przewidziane w rozporządzeniu nr 261/2004 obowiązki w zakresie pomocy. Wynika z tego, że art. 5 ust. 3 tego rozporządzenia zwalnia jedynie z obowiązku wypłaty odszkodowania przewidzianego w art. 7 tego rozporządzenia, nie uchylając sam przez się innych obowiązków nałożonych na przewoźnika (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-20" href="#t-20">20</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z powyższego wynika, że zgodnie z metodologią wypracowaną przez Trybunał przewoźnik powinien wykazać, po pierwsze, że określone zdarzenie nie wpisywało się w ramy normalnego wykonywania jego działalności i nie wchodziło w zakres jego skutecznej kontroli, a po drugie, że skutków tego zdarzenia nie można było uniknąć, nawet gdyby podjął on wszelkie racjonalne środki. Pojęcie „nadzwyczajnych okoliczności” należy ponadto interpretować ściśle, ponieważ stanowi ono wyjątek od zasady wypłaty odszkodowania pasażerom.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">C.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie kwestii podniesionych w wyroku poddanym szczególnej procedurze kontroli, które budzą poważne wątpliwości</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie budzącego wątpliwości zrównania decyzji kierownictwa lotów z okolicznością, która nie wpisuje się w ramy działalności przewoźnika lotniczego</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Pierwszy aspekt wyroku poddanego szczególnej procedurze kontroli wymaga wzmożonej uwagi w zakresie, w jakim dotyczy on zidentyfikowania okoliczności istotnej pod względem prawnym dla celów stosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004. Wydaje się, że Sąd przyjął co do istoty, iż o ile każda decyzja kierownictwa lotów nie stanowi automatycznie „nadzwyczajnej okoliczności”, o tyle decyzja taka może jednak sama w sobie stanowić okoliczność, której powinna dotyczyć analiza nadzwyczajnego charakteru przywołanego zdarzenia (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-21" href="#t-21">21</a>
</span>). Takie podejście sprowadza się w praktyce do uznania decyzji podjętej przez służby zarządzania ruchem lotniczym za centralny element kwalifikacji prawnej, podczas gdy decyzja ta może być jedynie operacyjnym odzwierciedleniem głębszej sytuacji faktycznej, której analiza pozwala jako jedyna zrozumieć rzeczywistą przyczynę spornego zakłócenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">36.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Podejście to budzi poważne zastrzeżenia. Z samego brzmienia art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 wynika, że zwolnienie z odpowiedzialności zakłada, iż odwołanie lub duże opóźnienie lotu były „spowodowane” zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności. Takie sformułowanie nakazuje zidentyfikowanie konkretnego elementu lub sytuacji będących źródłem zakłócenia, a nie ograniczenie się do uwzględnienia wyłącznie środka administracyjnego lub operacyjnego, za pomocą którego zakłócenie to przejawia się w ramach wykonywania lotu. Wydaje mi się zatem, że ani brzmienie tego przepisu, ani jego systematyka nie prowadzą do uznania samej decyzji kierownictwa lotów za główny przedmiot kwalifikacji prawnej. Innymi słowy, analiza powinna koncentrować się przede wszystkim nie na formie, jaką przybiera ingerencja zewnętrzna, lecz na rzeczywistym charakterze przywołanego zdarzenia i jego miejscu w ciągu przyczynowo-skutkowym, który doprowadził do opóźnienia lub odwołania lotu (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-22" href="#t-22">22</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">37.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Należy wyraźnie odróżnić przyczynę zakłócenia od środka, poprzez który zakłócenie to oddziałuje na konkretny przebieg lotu. Decyzja kierownictwa lotów stanowi najczęściej reakcję na daną sytuację, niezależnie od tego, czy chodzi o warunki atmosferyczne, ograniczenia przepustowości, ograniczenia przestrzeni powietrznej, czy też inne trudności operacyjne. Uznając tę decyzję jako taką za istotną okoliczność, wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli zmierza do zastąpienia rzeczywistej przyczyny zakłócenia jego prawną konsekwencją (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-23" href="#t-23">23</a>
</span>). Ponadto takie podejście wydaje mi się trudne do pogodzenia z wymogiem autonomicznej i jednolitej wykładni pojęcia „nadzwyczajnych okoliczności” w prawie Unii (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-24" href="#t-24">24</a>
</span>). Gdyby ocena tego pojęcia zależała w praktyce wyłącznie od istnienia środka administracyjnego lub operacyjnego pochodzącego od służb zarządzania ruchem lotniczym, stosowanie art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 mogłoby zależeć nie tyle od kryteriów materialnych wypracowanych przez Trybunał, ile od formy zewnętrznej reakcji podjętej w danym przypadku przez system zarządzania ruchem lotniczym. Taka interpretacja wydaje mi się tym mniej satysfakcjonująca, że zmierza ona do zawężenia analizy ciągu przyczynowo-skutkowego poprzez skupienie jej na ostatnim jego elemencie, a nie na zdarzeniu, któremu rzeczywiście można przypisać dane zakłócenie (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-25" href="#t-25">25</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">38.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wydaje mi się bowiem, że trudno jest zaprzeczyć, iż przewoźnicy lotniczy w ramach codziennego wykonywania działalności są regularnie konfrontowani z decyzjami służb zarządzania ruchem lotniczym. Przydział czasu na start lub lądowanie, ograniczenia zdolności przewozowej, dostosowania związane z ruchem lotniczym, a także decyzje wpływające na kolejność i tempo odlotów i przylotów wchodzą w zakres bieżącego funkcjonowania transportu lotniczego i wpisują się w zwykłe ramy operacyjne, w których przedsiębiorstwa lotnicze prowadzą swoją działalność (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-26" href="#t-26">26</a>
</span>). Sam fakt, że taka decyzja została podjęta przez organ zewnętrzny względem przewoźnika, nie jest w związku z tym wystarczający do ustalenia, że nie wpisuje się ona w ramy normalnego wykonywania przez niego jego działalności. Stwierdzenie to prowadzi do starannego rozróżnienia pomiędzy z jednej strony instytucjonalnym charakterem decyzji kierownictwa lotów a z drugiej strony kwestią, czy sytuacja, do której odnosi się ta decyzja, nie mieści się, ze względu na swój charakter lub swoje źródło, w ramach normalnego wykonywania działalności przewoźnika lotniczego. Zrównanie tych dwóch kwestii oznaczałoby uzależnienie spełnienia pierwszej przesłanki wyłącznie od stwierdzenia, że osoba trzecia ingerowała w konkretną organizację lotu. Takie podejście groziłoby przesunięciem punktu ciężkości analizy, skupiając ją na bezpośrednim autorze decyzji, a nie na rzeczywistym charakterze przywołanej sytuacji (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-27" href="#t-27">27</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">39.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Takie podejście wydaje się ponadto nacechowane pewnym formalizmem, ponieważ nadaje decydujące znaczenie samemu zaistnieniu decyzji wydanej przez służby zarządzania ruchem lotniczym, podczas gdy decyzja taka stanowi w rzeczywistości jedynie środek administracyjny lub operacyjny podjęty w odpowiedzi na daną sytuację. Tymczasem sytuacje, które mogą prowadzić do wydania takiej decyzji, mogą być niezwykle zróżnicowane i niekoniecznie muszą mieć charakter nadzwyczajny. Wykładnia oparta wyłącznie na zaistnieniu tej decyzji nie wydaje się zatem odpowiednia dla uwzględnienia różnorodności przyczyn, które mogą za nią stać (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-28" href="#t-28">28</a>
</span>). Taka wykładnia wydaje się tym bardziej budząca wątpliwości, że o ile Sąd bierze pod uwagę sytuację, w której sam przewoźnik lotniczy przyczynił się do podjęcia decyzji kierownictwa lotów, o tyle czyni to jedynie w ramach wyjątku od kwalifikacji „zdarzenia mającego pochodzenie zewnętrzne”, nie podważając wcześniejszego przeniesienia przedmiotu analizy na samą decyzję zamiast na sytuację faktyczną leżącą u jej podstaw (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-29" href="#t-29">29</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">40.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Prawdą jest, że przewoźnik nie decyduje sam o takim środku. Niemniej jednak w ramach operacyjnego funkcjonowania sieci może on wpływać, przynajmniej pośrednio, na warunki, w jakich taka decyzja jest podejmowana, w szczególności poprzez przekazanie w odpowiednim czasie dokładnych informacji dotyczących stanu przygotowania lotu. Podobnie nie można wykluczyć, że początkowe zakłócenie, które można przypisać przewoźnikowi, takie jak opóźnienie wynikające z samego wykonywania lotu, przyczyniło się do narażenia danego lotu na zastosowanie późniejszego środka regulacyjnego lub ograniczającego. W takim przypadku sam fakt, że decyzja została ostatecznie podjęta przez organ zewnętrzny, nie jest wystarczający do wyłączenia rozpatrywanego zakłócenia ze sfery działalności przewoźnika.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">41.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wbrew temu, co można wnosić z części orzecznictwa krajowego, na które strony w postępowaniu głównym powołały się zresztą w swoich uwagach na piśmie, motyw 15 rozporządzenia nr 261/2004 nie może moim zdaniem zostać skutecznie powołany na poparcie wykładni przyjętej przez Sąd. Prawdą jest, że motyw ten odnosi się wyraźnie do decyzji kierownictwa lotów. Nie wydaje się jednak, aby można było z tego wywnioskować, że decyzja taka powinna, sama w sobie i niezależnie od uzasadnienia leżącego u jej podstaw, zostać uznana za „nadzwyczajną okoliczność”. W pierwszej kolejności motywu tego nie można interpretować w ten sposób, że jego skutkiem jest zneutralizowanie warunków ustanowionych w samym tekście normatywnym. Otóż art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 nadal wymaga, aby przewoźnik dowiódł, że odwołanie lub duże opóźnienie były spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Sformułowanie to wymaga zatem zawsze oceny charakteru przywołanej sytuacji, jej źródła i jej konkretnego wpływu na dany lot (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-30" href="#t-30">30</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">42.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W drugiej kolejności wydaje się, że motyw 15 rozporządzenia nr 261/2004 nie formułuje ogólnej zasady, zgodnie z którą każda decyzja kierownictwa lotów stanowi sama w sobie nadzwyczajną okoliczność. W tym względzie należy zauważyć, że Sąd również nie przyjął wyraźnie takiego automatyzmu. Przeciwnie, opisuje on konkretną sytuację, a mianowicie sytuację, w której decyzja dotycząca konkretnego samolotu na konkretny dzień powoduje duże opóźnienie, przełożenie lotu na następny dzień albo odwołanie jednego lub większej liczby lotów tego samolotu pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Sformułowanie to, dalekie od dokonania abstrakcyjnej i automatycznej kwalifikacji, sugeruje raczej ocenę w oparciu o kontekst, powiązaną ze szczególnymi okolicznościami danej sprawy.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">43.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W trzeciej kolejności interpretacja motywu 15 rozporządzenia nr 261/2004 w sposób, który potwierdzałby podejście przyjęte przez Sąd, oznaczałaby oddzielenie decyzji kierownictwa lotów od sytuacji faktycznej leżącej u jej podstaw. Tymczasem decyzja taka jest często jedynie reakcją operacyjną na rzeczywistość leżącą u podstaw tej decyzji, która może, w zależności od przypadku, wynikać albo ze zdarzenia o rzeczywiście nadzwyczajnym charakterze, albo, przeciwnie, ze zwykłych ograniczeń związanych z bieżącym funkcjonowaniem ruchu lotniczego. To właśnie dlatego, że ta sama kategoria decyzji może wynikać z bardzo różnych powodów, trudno jest przyjąć, że można ją, jako taką i niezależnie od jej uzasadnienia, systematycznie uznawać za nadzwyczajną (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-31" href="#t-31">31</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">44.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W czwartej kolejności rozszerzająca wykładnia motywu 15 rozporządzenia nr 261/2004 wydaje się trudna do pogodzenia z celem tego rozporządzenia. Jako że art. 5 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia stanowi wyjątek od zasady wypłaty odszkodowania dla pasażerów, wyjątek ten należy interpretować ściśle. Przyznanie, że samo zaistnienie decyzji kierownictwa lotów co do zasady wystarcza, aby skutkować zwolnieniem z tego obowiązku, groziłoby znacznym rozszerzeniem zakresu stosowania tego wyjątku, a tym samym ograniczeniem skuteczności (effet utile) prawa do odszkodowania. Tymczasem rozporządzenie nr 261/2004 realizuje cel, jakim jest wysoki poziom ochrony pasażerów lotniczych, co przemawia za ostrożną i kontekstową interpretacją motywu 15 tego rozporządzenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">45.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie należy wskazać, że wolą Trybunału nie było przyznanie przykładom wskazanym w motywie 14 rozporządzenia nr 261/2004 wartości autonomicznej lub pozwalającej na ich automatyczną kwalifikację (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-32" href="#t-32">32</a>
</span>). Przykłady te, przeciwnie, mają znaczenie orientacyjne i powinny być odczytywane w świetle ogólnych kryteriów wypracowanych w orzecznictwie dotyczących stosowania art. 5 ust. 3 tego rozporządzenia. To samo powinno dotyczyć motywu 15, którego nie można rozumieć jako zwalniającego z obowiązku zbadania charakteru lub źródła sytuacji, która doprowadziła do wydania decyzji kierownictwa lotów (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-33" href="#t-33">33</a>
</span>). Uściślenie to wydaje się tym bardziej konieczne, że szersza wykładnia tego motywu 15 była przywoływana jedynie sporadycznie w orzecznictwie krajowym (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-34" href="#t-34">34</a>
</span>) oraz w części doktryny – na poparcie bardziej automatycznej kwalifikacji decyzji kierownictwa lotów.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">46.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wykładnię tę potwierdza zresztą praktyka orzecznicza samego Trybunału. Gdy Trybunał staje przed przypadkiem zakłócenia lotu, które na poziomie operacyjnym przejawia się zastosowaniem środka zewnętrznego względem przewoźnika, skłania się on ku ocenie istnienia nadzwyczajnych okoliczności w świetle leżącej u podstaw tego środka sytuacji faktycznej, a nie wyłącznie w świetle samego środka, który stanowi bezpośrednią konsekwencję tej sytuacji. Tym samym, w kontekście zamknięcia przestrzeni powietrznej w następstwie wybuchu islandzkiego wulkanu Eyjafjallajökull, Trybunał rozpatrzył sytuację w świetle tego zdarzenia naturalnego i jego skutków, a nie jedynie w świetle środka w postaci zamknięcia przestrzeni powietrznej jako takiego (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-35" href="#t-35">35</a>
</span>). Podejście to wynika również z wyroku Moens, w którym zamknięcie pasa startowego wynikało wprawdzie z wiążącej przewoźnika decyzji władz lotniska, jednak Trybunał przeanalizował obecność paliwa na pasie startowym, przyczynę tej obecności leżącą poza zakresem odpowiedzialności przewoźnika oraz okoliczność, że utrzymanie pasów startowych nie należało do jego kompetencji (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-36" href="#t-36">36</a>
</span>). Z podobnej perspektywy metodę tę potwierdza również wyrok Pešková i Peška, w którym kwalifikację okoliczności jako nadzwyczajnych oceniono w świetle konkretnego przywołanego zdarzenia, a mianowicie zderzenia z ptakiem, oraz środków bezpieczeństwa z niego wynikających (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-37" href="#t-37">37</a>
</span>). Wydaje mi się, że takie podejście potwierdza, że nawet jeżeli zewnętrzna decyzja wpływa bezpośrednio na wykonanie lotu, to analiza nie może pomijać rzeczywistych okoliczności, które doprowadziły do jej podjęcia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">47.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wynika z tego, że motywu 15 rozporządzenia nr 261/2004 nie można rozumieć jako zwalniającego z obowiązku zbadania charakteru lub źródła sytuacji, która doprowadziła do wydania decyzji kierownictwa lotów. Wspomniany motyw 15 w związku z art. 5 ust. 3 tego rozporządzenia skłania zatem do konkretnej i szczegółowej oceny, a nie do abstrakcyjnej kwalifikacji jakiejkolwiek decyzji kierownictwa lotów. Wynika z tego, szerzej, że samo istnienie decyzji kierownictwa lotów nie pozwala jeszcze na stwierdzenie, iż rozpatrywane zdarzenie nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności przewoźnika lotniczego. Decyzja taka może, w zależności od okoliczności, być wyłącznie operacyjnym skutkiem sytuacji faktycznej stanowiącej zdarzenie o rzeczywiście nadzwyczajnym charakterze albo, przeciwnie, wynikać ze zwykłych ograniczeń związanych z bieżącym funkcjonowaniem ruchu lotniczego. Biorąc pod uwagę tę sytuację leżącą u podstaw zdarzenia – zarówno pod względem jej charakteru, jak i przyczyny – należy zatem ocenić, czy spełniona jest pierwsza z dwóch kumulatywnych przesłanek.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">48.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wykładnia, która przypisuje decydujące znaczenie istnieniu decyzji kierownictwa lotów, wydaje się ponadto trudna do pogodzenia ze strukturą ciężaru dowodu wynikającą z art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004. To bowiem do przewoźnika lotniczego należy wykazanie nie tylko istnienia „nadzwyczajnych okoliczności”, ale również tego, że ich skutków nie można było uniknąć nawet pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-38" href="#t-38">38</a>
</span>). Tymczasem podejście, które przyjął Sąd, prowadziłoby do znacznego złagodzenia tego ciężaru dowodowego, ponieważ istnienie decyzji kierownictwa lotów w połączeniu z brakiem udziału przewoźnika w podjęciu tej decyzji wydawałoby się w praktyce wystarczające. Wykazanie na płaszczyźnie materialnej wystąpienia nadzwyczajnego zdarzenia mogłoby zatem zostać zastąpione przedstawieniem elementu o charakterze zasadniczo formalnym, a mianowicie istnienia zewnętrznego środka wpływającego na wykonanie lotu (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-39" href="#t-39">39</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">49.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ta pierwsza trudność skłania do szerszej refleksji nad sposobem, w jaki w wyroku poddanym szczególnej procedurze kontroli powiązano dwie kumulatywne przesłanki wypracowane w orzecznictwie Trybunału.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W kwestii ryzyka pomieszania dwóch kumulatywnych przesłanek wypracowanych w orzecznictwie Trybunału</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">50.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Drugi aspekt wyroku poddanego szczególnej procedurze kontroli wymaga szczególnie uważnej analizy, ponieważ dotyczy on związku dwóch kumulatywnych przesłanek, które determinują istnienie „nadzwyczajnych okoliczności”, a mianowicie z jednej strony braku związku z normalnym wykonywaniem działalności danego przewoźnika lotniczego, a z drugiej strony braku skutecznej kontroli nad przywołanym zdarzeniem. Te dwie przesłanki, jak wynika z orzecznictwa Trybunału, odpowiadają odmiennej logice i każda z nich pełni szczególną funkcję w systematyce art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004. W związku z tym wydaje mi się, że zasadnicze znaczenie ma zapewnienie, aby przy ich stosowaniu pozostały one wyraźnie oddzielone (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-40" href="#t-40">40</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">51.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Istnieją poważne wątpliwości co do tego, czy rozumowanie przyjęte przez Sąd chroni w sposób wystarczająco jasny autonomiczność tych dwóch przesłanek. Wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli wydaje się bowiem przywiązywać decydujące znaczenie do okoliczności, że decyzja kierownictwa lotów została podjęta przez służby zewnętrzne względem przewoźnika lotniczego i jest dla niego wiążąca. Takie stwierdzenie jest bez wątpienia istotne w świetle drugiej przesłanki, dotyczącej braku skutecznej kontroli (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-41" href="#t-41">41</a>
</span>). Nie może ono jednak samo w sobie wystarczyć do wykazania, że rozpatrywane zdarzenie nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności przewoźnika. Okoliczność, że przewoźnik lotniczy nie sprawuje kontroli nad zdarzeniem, nie oznacza jeszcze, że zdarzenie to, ze względu na swój charakter lub swoje źródło, nie wpisuje się w ramy normalnego prowadzenia jego działalności.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">52.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie wydaje się, że kładąc w ten sposób nacisk na to, że decyzja kierownictwa lotów została wydana przez organ zewnętrzny, Sąd zmierza do uzależnienia, przynajmniej częściowo, pierwszej przesłanki od drugiej. Taka interpretacja okazuje się problematyczna. Gdyby bowiem ingerencja osoby trzeciej lub organu zewnętrznego była w praktyce wystarczająca, aby uznać, że przywołane zdarzenie nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności przez przewoźnika, pierwsza przesłanka straciłaby istotną część swojego autonomicznego znaczenia. Tymczasem przesłanka ta ma właśnie na celu niedopuszczenie do sytuacji, w której każde zdarzenie niepodlegające kontroli automatycznie staje się zdarzeniem nadzwyczajnym, podczas gdy może ono należeć do zwykłych ograniczeń, na które wykonywanie transportu lotniczego naraża przewoźników w sposób strukturalny.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">53.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Taka zmiana podejścia mogłaby znacznie osłabić strukturę testu orzeczniczego. Wiele zdarzeń zewnętrznych względem przewoźnika może bowiem wpisywać się w zwykłe ograniczenia, na które przewoźnik ten jest narażony w codziennym wykonywaniu ruchu lotniczego. Fakt, że mają one pochodzenie zewnętrzne, niekoniecznie oznacza, że nie wpisują się one – ze względu na swój charakter lub swoje źródło – w ramy normalnego wykonywania działalności. W związku z tym konieczne wydaje się utrzymanie wyraźnego rozdziału między tymi dwiema przesłankami: pierwsza przesłanka wymaga oceny charakteru lub źródła przywołanej sytuacji, podczas gdy druga dotyczy kwestii, czy sytuacja ta nie pozwalała przewoźnikowi lotniczemu na skuteczną kontrolę nad nią (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-42" href="#t-42">42</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">54.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wydaje mi się ponadto, że metoda przyjęta przez Sąd prowadzi do pomieszania poszczególnych etapów oceny wymaganych na podstawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004. Zidentyfikowanie istotnej okoliczności, ocena tego, czy przywołane zdarzenie nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności przez przewoźnika, kwestia, czy przewoźnik nie mógł sprawować nad tym zdarzeniem skutecznej kontroli, a także, na dalszym etapie, badanie racjonalnych środków wydają się w tym podejściu niewystarczająco wyodrębnione. Tymczasem metodologia wypracowana przez Trybunał opiera się właśnie na sukcesywnej i rygorystycznej ocenie tych różnych elementów (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-43" href="#t-43">43</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">55.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Jedynie dzięki dokonaniu takiego rozróżnienia można zachować ścisły charakter wykładni pojęcia „nadzwyczajnych okoliczności”, które stanowi wyjątek od zasady wypłaty odszkodowania pasażerom. Gdyby te dwie przesłanki miały się pokrywać, zakres zwolnienia przysługującego przewoźnikowi mógłby zostać znacznie rozszerzony ze szkodą dla spójności metodologii wypracowanej przez Trybunał oraz, ogólniej rzecz biorąc, dla równowagi systemu ustanowionego w rozporządzeniu nr 261/2004.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">56.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wskazana w ten sposób niejasność przejawia się w sposób szczególnie wyraźny w znaczeniu, jakie Sąd przypisuje przyczynie, która doprowadziła do podjęcia decyzji kierownictwa lotów.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie niewystarczającego uwzględnienia uzasadnienia decyzji kierownictwa lotów</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">57.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Trzeci aspekt wyroku poddanego szczególnej procedurze kontroli wymaga uważnej analizy w zakresie, w jakim dotyczy on znaczenia, jakie Sąd przypisuje przyczynie, która doprowadziła do podjęcia decyzji kierownictwa lotów. Wydaje się, że wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli przywiązuje w tym względzie decydujące znaczenie do samej decyzji, niezależnie od przyczyny jej podjęcia. Taki sposób rozumowania wydaje się problematyczny w zakresie, w jakim prowadzi on do zneutralizowania elementu, który mimo że nie jest jedynie poboczny, może, przeciwnie, okazać się decydujący dla oceny, czy sporna sytuacja miała charakter nadzwyczajny, czy też nie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">58.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Takie podejście budzi w tym względzie poważne zastrzeżenia. Trudno sobie bowiem wyobrazić, aby uzasadnienie decyzji kierownictwa lotów zostało pozbawione wszelkiego znaczenia dla oceny nadzwyczajnego charakteru rozpatrywanej sytuacji. W zależności od tego, czy decyzja ta jest wynikiem wyjątkowego zdarzenia naturalnego, poważnego zagrożenia dla bezpieczeństwa, warunków atmosferycznych uniemożliwiających wykonanie danego lotu, czy też przeciwnie, raczej zwykłego ograniczenia związanego z bieżącym zarządzaniem ruchem lotniczym, ocena charakteru lub źródła zdarzenia może się znacznie różnić. To właśnie ten charakter lub to źródło pozwalają na ustalenie, czy mamy do czynienia z „nadzwyczajną okolicznością” w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">59.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Traktowanie co do zasady uzasadnienia decyzji kierownictwa lotów jako pozbawionego decydującego znaczenia oznaczałoby umieszczenie na tym samym poziomie sytuacji, które nie mają jednakże ani takiego samego ciężaru, ani takiego samego znaczenia w świetle tego przepisu. Decyzji podjętej z powodu wybuchu wulkanu, wyjątkowego zamknięcia przestrzeni powietrznej lub szczególnie trudnych warunków atmosferycznych nie można utożsamiać, bez dodatkowej analizy, z decyzją podyktowaną zwykłymi ograniczeniami związanymi z bieżącym funkcjonowaniem ruchu lotniczego (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-44" href="#t-44">44</a>
</span>). W braku wystarczającego uwzględnienia uzasadnienia decyzji analiza koncentrowałaby się wyłącznie na zewnętrznej formie ingerencji, a nie na rzeczywistym charakterze przywołanego zdarzenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">60.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie należy podkreślić, że nie wszystkie decyzje kierownictwa lotów wynikają z sytuacji o charakterze nadzwyczajnym. Niektóre z nich mogą wynikać ze zwykłych ograniczeń właściwych systemowi transportu lotniczego, takich jak zagęszczenie ruchu, rutynowe dostosowania przepustowości lub inne bieżące ograniczenia operacyjne. Inne mogą natomiast wynikać z okoliczności o rzeczywiście nadzwyczajnym charakterze, takich jak ekstremalne warunki atmosferyczne lub szczególne zagrożenie dla bezpieczeństwa. Gdyby uznać, że przyczyna podjęcia decyzji nie ma decydującego znaczenia – co zasugerowano w wyroku poddanym szczególnej procedurze kontroli w kontekście stosowania dwóch kumulatywnych przesłanek – nie dałoby się w sposób zadowalający dokonać rozróżnienia między tymi dwiema sytuacjami. Tymczasem takie właśnie rozróżnienie wydaje się niezbędne do zastosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">61.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Tego rodzaju niewystarczające uwzględnienie uzasadnienia wydaje się również trudne do pogodzenia z celem rozporządzenia nr 261/2004. Trybunał przypominał bowiem wielokrotnie, opierając się w szczególności na motywie 1 tego rozporządzenia, że ma ono na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony pasażerów ruchu lotniczego (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-45" href="#t-45">45</a>
</span>). Ponieważ art. 5 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia stanowi wyjątek od zasady wypłaty odszkodowania, przepis ten nie może być interpretowany w sposób umożliwiający nadmiernie ułatwione zwolnienie przewoźnika z odpowiedzialności wyłącznie na skutek decyzji formalnie niezależnej od niego, bez merytorycznego ustalenia konkretnej przyczyny, która doprowadziła do podjęcia tej decyzji. Takie podejście skutkowałoby rozszerzeniem zakresu zwolnienia przewidzianego we wspomnianym przepisie i, odpowiednio, ograniczeniem zakresu ochrony przyznanej pasażerom.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">62.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wynika z tego, że oceny nadzwyczajnego charakteru decyzji kierownictwa lotów nie można oddzielić od okoliczności, które doprowadziły do jej wydania. Uzasadnienie tej decyzji stanowi istotny, a nawet konieczny element oceny, ponieważ to ono pozwala na ustalenie, czy sytuacja leżąca u podstaw tej decyzji mieściła się w ramach normalnego wykonywania działalności przewoźnika lotniczego. Zatem to w świetle tych okoliczności, a nie tylko w świetle istnienia decyzji jako aktu wydanego przez służbę zewnętrzną względem przewoźnika należy ocenić, czy spełnione są przesłanki określone w orzecznictwie (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-46" href="#t-46">46</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">63.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Niniejsze rozważania wymagają wreszcie zbadania bardziej ogólnego znaczenia wykładni przyjętej przez Sąd dla systematyki rozporządzenia nr 261/2004.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie znaczenia przyjętej wykładni dla ogólnej systematyki rozporządzenia nr 261/2004</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">64.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kwestii podniesionych w wyroku poddanym szczególnej procedurze kontroli nie można rozpatrywać w oderwaniu od ogólnej systematyki rozporządzenia nr 261/2004. Artykuł 5 ust. 3 tego rozporządzenia stanowi nie samodzielny przepis, lecz klauzulę wyłączającą, która ogranicza przewidziany w art. 7 wspomnianego rozporządzenia obowiązek wypłaty odszkodowania. Przyjęta wykładnia pojęcia „nadzwyczajnych okoliczności” nie pozostaje zatem bez wpływu na ogólną strukturę systemu ustanowionego w tym rozporządzeniu. Jest to element, który należy wziąć pod uwagę przy badaniu wyroku poddanego szczególnej procedurze kontroli.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">65.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Należy ponadto uniknąć sytuacji, w której z uwagi na włączenie transportu lotniczego do rozbudowanego sytemu regulacji zewnętrznych przewoźnikom lotniczym przyznano by de facto szerszą możliwość zwolnienia się z odpowiedzialności niż ta, która wynika z charakteru art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004, który ustanawia wyjątek. Okoliczność, że wykonywanie lotów siłą rzeczy odbywa się w ściśle skoordynowanym przez organy zewnętrzne systemie działania, nie może sama w sobie uzasadniać rozszerzenia kategorii „nadzwyczajnych okoliczności”. Przyjęcie przeciwnego stanowiska oznaczałoby przyznanie temu sektorowi szczególnego złagodzenia obciążenia związanego z wyjątkiem, podczas gdy obciążenie to powinno pozostawać ściśle uregulowane w świetle celu ochrony, który realizuje to rozporządzenie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">66.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wniosek ten znajduje zresztą potwierdzenie w kontekście systemowym. W prawie Unii, w innych sektorach przewozów pasażerskich, w szczególności w transporcie kolejowym i żegludze na morskich i śródlądowych drogach wodnych, istnieją również mechanizmy ochrony i odszkodowania wraz z wyjątkami podlegającymi ścisłej wykładni. Trudno byłoby zatem uzasadnić, że samo włączenie transportu lotniczego w zewnętrzne ramy regulacyjne prowadzi samo w sobie do rozszerzenia zakresu wyjątku przewidzianego w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-47" href="#t-47">47</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">67.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Stwierdzenie to ma tym większe znaczenie, że obowiązek wypłaty odszkodowania stanowi jeden z elementów konstrukcyjnych systemu ochrony ustanowionego przez prawodawcę Unii na rzecz pasażerów ruchu lotniczego. Wynika z tego, że wykładnia pojęcia „nadzwyczajnych okoliczności” ma bezpośredni wpływ na praktyczny zakres prawa do odszkodowania, a tym samym na ogólną równowagę systemu ustanowionego w rozporządzeniu nr 261/2004. Wykładnia art. 5 ust. 3 tego rozporządzenia, która prowadziłaby do uznania za „nadzwyczajne okoliczności” zbyt szerokiego katalogu decyzji kierownictwa lotów, mogłaby znacznie rozszerzyć zakres zwolnienia przysługującego przewoźnikowi lotniczemu (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-48" href="#t-48">48</a>
</span>) i w ten sposób przyznać temu sektorowi traktowanie bardziej korzystne niż to, które w istocie przyjęto w innych systemach ochrony pasażerów ustanowionych w prawie Unii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">68.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Taka zmiana podejścia mogłaby zakłócać równowagę, do której dążył prawodawca Unii, pomiędzy ochroną pasażerów a podstawami zwolnienia z obowiązku wypłaty odszkodowania, na które może powołać się przewoźnik. Trudności wynikające z wyroku poddanego szczególnej procedurze kontroli nie ograniczają się zatem do incydentalnej kwestii kwalifikacji prawnej. Dotyczą one, w szerszym ujęciu, sposobu, w jaki przy interpretacji art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 należy zachować ogólną spójność systemu ustanowionego przez to rozporządzenie. Również w świetle tego wymogu należy ocenić zgodność podejścia przyjętego przez Sąd z prawem Unii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wniosek częściowy</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">69.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Powyższe rozważania wskazują, poza różnorodnością rozpatrywanych kwestii, na dwa główne rodzaje błędów co do prawa. Chociaż Sąd ani nie stwierdził, że każda decyzja kierownictwa lotów stanowi automatycznie „nadzwyczajną okoliczność”, ani nie zignorował hipotezy, że przewoźnik przyczynił się do wydania takiej decyzji, to jednak wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli charakteryzuje się wewnętrzną sprzecznością metodologiczną. Wyraźnie odstępując bowiem od automatycznej kwalifikacji, Sąd częściowo rekonstruuje jej logikę, uznając samą decyzję kierownictwa lotów za okoliczność mającą znaczenie z prawnego punktu widzenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">70.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Pierwszy błąd polega zatem na zidentyfikowaniu okoliczności istotnej dla celów art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004, ponieważ Sąd zastąpił w istocie sytuację faktyczną, która doprowadziła do zakłócenia, decyzją kierownictwa lotów, która stanowiła jedynie jej bezpośredni przejaw operacyjny. Drugi błąd polega na zastosowaniu metodologii wypracowanej przez Trybunał w celu dokonania wykładni tego przepisu w zakresie, w jakim wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli prowadzi do zatarcia poszczególnych etapów wymaganej analizy i do osłabienia związku między dwiema kumulatywnymi przesłankami dotyczącymi nadzwyczajnych okoliczności. Te dwa główne błędy są ponadto niezgodne z metodologią wypracowaną przez Trybunał w zakresie, w jakim powodują, iż nie przywiązuje się wystarczającej wagi do uzasadnienia spornej decyzji, i mają wpływ na znaczenie przyjętej wykładni dla ogólnej systematyki tego rozporządzenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">71.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z całości powyższych rozważań wynika, że wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli nie tylko rodzi szereg poważnych trudności co do sposobu, w jaki Sąd zinterpretował pojęcie „nadzwyczajnych okoliczności” w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004. Podejście przyjęte przez Sąd wydaje się też – w kilku ściśle powiązanych aspektach – niezgodne z metodologią wypracowaną przez Trybunał w odniesieniu do stosowania tego przepisu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">D.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie istnienia naruszenia jedności lub spójności prawa Unii</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Propozycja kryteriów oceny mających zastosowanie w niniejszej szczególnej procedurze kontroli</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">72.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Po wykazaniu błędów co do prawa mających wpływ na wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli należy zbadać, czy są one na tyle poważne, że można stwierdzić, iż doszło do naruszenia jedności lub spójności prawa Unii. Ocena ta stanowi niezależny etap analizy, odrębny od samego stwierdzenia błędu co do prawa. W ramach niniejszej szczególnej procedury kontroli samo stwierdzenie takiego błędu nie może bowiem być wystarczające do uzasadnienia interwencji Trybunału. Konieczne jest ponadto, aby wykładnia przyjęta przez Sąd miała takie znaczenie, że mogłaby ona wpłynąć – wykraczając poza sam spór w sprawie głównej – na jednolite stosowanie prawa Unii lub na jego ogólną spójność.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">73.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie należy przede wszystkim zauważyć, że mechanizm szczególnej procedury kontroli przewidziany w art. 256 ust. 3 akapit trzeci TFUE został sformułowany – co do jego celu – w sposób bardzo zbliżony do mechanizmu kontroli przewidzianego w art. 256 ust. 2 TFUE. To podobieństwo sformułowań odzwierciedla, bardziej zasadniczo, analogiczną funkcję, jaką te dwa mechanizmy pełnią w unijnych ramach sądowych w zakresie, w jakim oba te mechanizmy mają na celu umożliwienie Trybunałowi interwencji, gdy okaże się to konieczne w celu zachowania jedności i spójności prawa Unii. Następnie należy przypomnieć, że procedura szczególnej kontroli stanowi mechanizm wyjątkowy, który ma na celu korygowanie nie wszystkich naruszeń prawa, lecz jedynie tych, których zakres może mieć wpływ na jedność lub spójność prawa Unii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">74.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Orzecznictwo wypracowane w ramach mechanizmu przewidzianego w art. 256 ust. 2 TFUE zachowuje zatem pewne znaczenie dla wykładni niniejszego mechanizmu szczególnej procedury kontroli. W tym względzie należy przypomnieć, że o ile przepisy dotyczące mechanizmów kontroli przewidzianych w art. 256 ust. 2 i 3 TFUE nie zawierają dokładnej definicji pojęć „jedności” i „spójności” prawa Unii, o tyle orzecznictwo to opowiada się raczej za tym, aby preferować ocenę w oparciu o całokształt elementów, bez konieczności wyznaczania sztywnej granicy między tymi dwoma pojęciami. Elementy te dotyczą w szczególności wagi i zakresu stwierdzonych błędów co do prawa, ich zdolności do wywołania skutków wykraczających poza rozpatrywany spór, a także znaczenia danej normy, zasady lub metody w porządku prawnym Unii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">75.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">I tak, w ramach mechanizmu szczególnej procedury kontroli przewidzianej w art. 256 ust. 2 TFUE i w odniesieniu do wyroków Sądu wydanych w postępowaniu ze skargi w sporach z zakresu służby publicznej Unii Trybunał przyjął zasadniczo cztery główne kryteria oceny istnienia naruszenia jedności lub spójności prawa Unii: po pierwsze, wyrok Sądu powinien stanowić precedens dla przyszłych spraw; po drugie, Sąd odszedł od utrwalonego orzecznictwa Trybunału; po trzecie, popełnione przez Sąd błędy dotyczą pojęcia, które nie należy wyłącznie do prawa służby publicznej, lecz znajduje zastosowanie niezależnie od rozważanej dziedziny; po czwarte, reguły i zasady naruszone przez Sąd zajmują istotne miejsce w porządku prawnym Unii (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-49" href="#t-49">49</a>
</span>). Kryteria te były zatem konsekwentnie powtarzane i stosowane przez rzeczników generalnych w wielu sprawach (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-50" href="#t-50">50</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">76.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Niemniej jednak kryteriów tych nie można przenosić w sposób czysto mechaniczny na szczególną procedurę kontroli w niniejszej sprawie. Przeciwnie, mechanizm szczególnej procedury kontroli przewidziany w art. 256 ust. 3 akapit trzeci TFUE wymaga dostosowania tych kryteriów do jego szczególnego charakteru. Specyfika ta wynika, po pierwsze, z faktu, że dotyczy on wyroków wydanych przez Sąd w ramach wykonywania kompetencji do orzekania w trybie prejudycjalnym, która została mu przekazana zgodnie z art. 256 ust. 3 akapit pierwszy TFUE w ramach postępowania, o którym mowa w art. 267 TFUE. Po drugie, wynika ona z tego, że mechanizm ten wpisuje się w zreformowany kontekst sądowy, charakteryzujący się przekazaniem Sądowi właściwości w kilku konkretnych dziedzinach prawa Unii, a nie już tylko w zakresie jednej szczególnej dziedziny sporów (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-51" href="#t-51">51</a>
</span>). Wyroki takie, w odróżnieniu od wyroków wydawanych w postępowaniu odwoławczym, nie ograniczają się do stron danego sporu, ale wywołują skutki poza tym sporem w zakresie wykładni i stosowania prawa Unii przez sądy krajowe.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">77.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">To właśnie w tym zakresie mechanizm ten różni się od mechanizmu szczególnej procedury kontroli przewidzianego w art. 256 ust. 2 TFUE. Podczas gdy wyroki wydawane przez Sąd w postępowaniu odwoławczym polegają głównie na kontroli już wydanego orzeczenia w ramach postępowania spornego między stronami, postępowanie prejudycjalne ze swej natury ma na celu zapewnienie jednolitości wykładni prawa Unii we wszystkich państwach członkowskich (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-52" href="#t-52">52</a>
</span>). Tym samym błąd co do prawa w wyroku wydanym w trybie prejudycjalnym może z większym prawdopodobieństwem wywołać skutki wykraczające poza sam spór w postępowaniu głównym i wpłynąć na przyszłą praktykę sądów krajowych.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">78.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wynika z tego, że w ramach art. 256 ust. 3 akapit trzeci TFUE przy ocenie istnienia naruszenia jedności lub spójności prawa Unii należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, czy orzeczenie Sądu może wywrzeć w przekazanej Sądowi dziedzinie doniosły wpływ wyznaczający kierunek, czy odbiega ono od utrwalonego orzecznictwa Trybunału lub ustanowionych przez niego metod wykładni, czy dotyczy pojęcia, kryterium lub metody o charakterze strukturalnym w odniesieniu do przekazanej dziedziny oraz czy narusza normę, zasadę lub równowagę normatywną zajmującą istotne miejsce w porządku prawnym Unii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">79.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie należy uściślić zakres kryterium opartego na istnieniu odstępstwa od utrwalonego orzecznictwa Trybunału lub od ustanowionych przez niego metod wykładni. Kryterium to nie może być rozumiane w ten sposób, że uzależnia ono w każdym wypadku stwierdzenie naruszenia jedności lub spójności prawa Unii od wskazania precedensu mającego bezpośrednie zastosowanie, od którego odstąpiono w orzeczeniu poddanym szczególnej procedurze kontroli. O ile bowiem istnienie obszernego orzecznictwa w rozpatrywanych dziedzinach stanowiło jeden z elementów uzasadniających częściowe przekazanie Sądowi właściwości do orzekania w trybie prejudycjalnym (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-53" href="#t-53">53</a>
</span>), o tyle nie można wykluczyć, że w tych dziedzinach pojawią się pewne nowe pytania lub że w odniesieniu do określonej kwestii nie istnieje orzecznictwo Trybunału, którym mógłby bezpośrednio kierować się Sąd. W takim przypadku należy zbadać, czy przyjęte przez Sąd rozumowanie pozostaje zgodne zarówno z metodami wykładni ustanowionymi przez Trybunał, jak i z ogólną systematyką prawa Unii.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">80.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kryteria te należy oceniać w perspektywie całościowej. Nie mają one charakteru kumulatywnego w tym znaczeniu, że dla stwierdzenia naruszenia jedności lub spójności prawa Unii nie jest konieczne spełnienie wszystkich tych kryteriów (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-54" href="#t-54">54</a>
</span>). Ich zadaniem jest pomoc Trybunałowi w dokonaniu oceny powagi i znaczenia błędów co do prawa stwierdzonych w wyroku poddanym szczególnej procedurze kontroli. To właśnie w świetle tych kryteriów należy zbadać w dalszej części, czy błędy co do prawa w wyroku Sądu stanowią takie naruszenie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie stosowania kryteriów zaproponowanych w niniejszej szczególnej procedurze kontroli</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">a)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wyrok Sądu jest w stanie wywrzeć w przekazanej dziedzinie doniosły wpływ wyznaczający kierunek</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">81.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Pierwsze kryterium dotyczy tego, czy wyrok Sądu jest w stanie wywrzeć doniosły wpływ wyznaczający kierunek w przekazanej dziedzinie. W niniejszej sprawie kryterium to jest spełnione (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-55" href="#t-55">55</a>
</span>). Wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli nie ogranicza się bowiem do udzielenia odpowiedzi ściśle związanej z okolicznościami sporu w postępowaniu głównym, lecz przyjmuje schemat analizy o znaczeniu ogólnym w odniesieniu do sposobu kwalifikacji, w świetle art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004, decyzji kierownictwa lotów. Wykracza on zatem poza samo rozstrzygnięcie konkretnej sprawy i może ukierunkować w przekazanej dziedzinie sposób, w jaki należy dokonywać oceny nadzwyczajnego charakteru zakłócenia lotu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">82.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ta zdolność do wywarcia doniosłego wpływu wyznaczającego kierunek wynika z samego przedmiotu przyjętej wykładni. Wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli dotyczy nie marginalnego aspektu systemu ustanowionego przez rozporządzenie nr 261/2004, lecz metody, jaką należy zastosować w celu zakwalifikowania, w świetle art. 5 ust. 3 tego rozporządzenia, kategorii sytuacji, które mogą występować w sposób powtarzający się w praktyce transportu lotniczego, a mianowicie sytuacji, w których na wykonanie lotu ma wpływ decyzja kierownictwa lotów. Ponieważ chodzi o ustalenie, czy decyzja taka może sama w sobie i niezależnie od przyczyny leżącej u jej podstaw zostać uznana za „nadzwyczajną okoliczność”, wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli jest w stanie zapewnić punkt metodologicznego odniesienia dla potencjalnie znacznej liczby przyszłych spraw.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">83.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ten doniosły wpływ wyznaczający kierunek wydaje się wzmacniany przez sam charakter odesłania prejudycjalnego (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-56" href="#t-56">56</a>
</span>). Wykładnia dokonana przez Sąd ma stanowić wytyczne dla stosowania prawa Unii przez sądy krajowe, do których zwrócono się o rozstrzygnięcie analogicznych kwestii. W przypadku kryterium stosowanego tak często jak kryterium „nadzwyczajnych okoliczności” metoda analizy przyjęta przez sąd Unii ma więc siłą rzeczy znaczenie przewodnie, tym bardziej że wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli wydaje się ustanawiać zasadnicze wytyczne, które można powielać w innych sporach należących do przekazanej dziedziny.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">84.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tych okolicznościach pierwsze kryterium należy uznać za spełnione.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">b)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wyrok Sądu odbiega od utrwalonego orzecznictwa Trybunału lub od ustanowionych przez niego metod wykładni</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">85.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Drugie kryterium polega na istnieniu odstępstwa od utrwalonego orzecznictwa Trybunału lub od ustanowionych przez niego metod wykładni. W niniejszej sprawie jest ono także spełnione. Jak wynika z powyższej analizy, wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli nie ogranicza się do dyskusyjnego, w świetle okoliczności sprawy, zastosowania orzecznictwa Trybunału, lecz przyjmuje podejście, które odbiega od niego w kilku istotnych kwestiach, które należy teraz zbadać bardziej szczegółowo.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">86.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd ani nie stwierdził, że każda decyzja kierownictwa lotów stanowi automatycznie „nadzwyczajną okoliczność”, ani nie zignorował hipotezy, że przewoźnik przyczynił się do wydania takiej decyzji. Wyjaśnienia te nie usuwają jednak błędu metodologicznego, który ma wpływ na wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">87.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W pierwszej kolejności podejście to odbiega od metody stosowanej przez Trybunał w zakresie, w jakim zmierza ono do zastąpienia oceny sytuacji faktycznej leżącej u podstaw zakłócenia wyłącznie uwzględnieniem decyzji kierownictwa lotów, która stanowi jedynie jej operacyjny przejaw. Błąd Sądu polega więc na tym, że wyraźnie odstępując od automatycznej kwalifikacji, częściowo rekonstruuje on logikę tej decyzji, uznając samą tę decyzję – a nie sytuację faktyczną, która była jej przyczyną – za okoliczność prawnie istotną dla celów stosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-57" href="#t-57">57</a>
</span>). Tymczasem orzecznictwo Trybunału dotyczące tego przepisu opiera się na zidentyfikowaniu charakteru i źródła przywołanego zdarzenia dla dokonania oceny, czy wpisuje się ono w ramy normalnego wykonywania działalności przewoźnika lotniczego i czy pozostaje ono poza jego skuteczną kontrolą (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-58" href="#t-58">58</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">88.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W drugiej kolejności wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli prowadzi do zatarcia rozróżnienia między dwiema kumulatywnymi przesłankami dotyczącymi „nadzwyczajnych okoliczności” (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-59" href="#t-59">59</a>
</span>). Kładąc nacisk przede wszystkim na to, że decyzja kierownictwa lotów została wydana przez organ zewnętrzny, oraz na fakt, że jest ona wiążąca dla przewoźnika, Sąd nadał elementom wchodzącym głównie w zakres drugiej przesłanki – dotyczącej braku skutecznej kontroli – zakres znaczeniowy, który wpływa również na ocenę pierwszej przesłanki, dotyczącej charakteru zdarzenia jako niewpisującego się w ramy normalnego wykonywania działalności. Takie podejście odbiega od metodologii wypracowanej przez Trybunał, która charakteryzuje się sukcesywną i rygorystyczną analizą dwóch odrębnych przesłanek (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-60" href="#t-60">60</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">89.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W trzeciej kolejności wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli przyznaje niewystarczające znaczenie uzasadnieniu przyjęcia decyzji kierownictwa lotów (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-61" href="#t-61">61</a>
</span>). Chociaż Sąd nie wyklucza całkowicie znaczenia okoliczności, w jakich decyzja ta została wydana, to jednak wydaje się on zmierzać, w ramach stosowania dwóch kumulatywnych przesłanek, do zepchnięcia na drugi plan charakteru i źródła sytuacji leżącej u podstaw tej decyzji. Tymczasem art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004, zgodnie z jego wykładnią dokonaną przez Trybunał, wymaga właśnie zbadania charakteru i źródła przywołanego zdarzenia. Przyjmując za główny punkt analizy jedynie fakt, iż odnośna decyzja została wydana przez organ zewnętrzny, wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli zmierza do zneutralizowania rozróżnienia między sytuacjami, które – w zależności od ich konkretnej przyczyny – mogą wpisywać się w kategorię zwykłych ograniczeń właściwych transportowi lotniczemu albo okoliczności o rzeczywiście nadzwyczajnym charakterze.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">90.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z powyższego wynika, że wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli nie tylko odbiega w jednej odosobnionej kwestii od orzecznictwa Trybunału, ale i podważa – w kilku zbieżnych kwestiach – metodę analizy, którą Trybunał ustanowił w odniesieniu do stosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004. Należy zatem uznać, że drugie kryterium jest również spełnione.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">c)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wyrok Sądu dotyczy pojęcia, kryterium lub metody o charakterze strukturalnym dla przekazanej dziedziny</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">91.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Trzecie kryterium dotyczy strukturalnego charakteru danego pojęcia, kryterium lub metody dla przekazanej dziedziny. W niniejszej sprawie jest ono także spełnione. Wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli dotyczy nie marginalnego ani pomocniczego aspektu systemu ustanowionego rozporządzeniem nr 261/2004, lecz samego określenia warunków, w jakich przewoźnik lotniczy może zwolnić się z obowiązku wypłaty odszkodowania, powołując się na istnienie „nadzwyczajnych okoliczności” w rozumieniu art. 5 ust. 3 tego rozporządzenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">92.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Otóż metoda analizy mająca zastosowanie do tego pojęcia ma w sposób oczywisty charakter strukturalny. Warunkuje ona z góry całość rozumowania, jakie sądy, które mają stosować to rozporządzenie, będą musiały przyjąć w celu zidentyfikowania istotnego zdarzenia, rozróżnienia między sytuacjami zwykłymi i nadzwyczajnymi, powiązania dwóch kumulatywnych przesłanek dotyczących „nadzwyczajnych okoliczności” i oceny, w stosownym przypadku, znaczenia wydanych przez organ zewnętrzny decyzji, które mają wpływ na wykonanie lotu. W związku z tym rozpatrywana kwestia dotyczy nie drugorzędnego elementu systemu ustanowionego rozporządzeniem nr 261/2004, lecz samego stosowania tego rozporządzenia w sporach, które z pewnością będą się powtarzać.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">93.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ten strukturalny wymiar jawi się tym wyraźniej, że rozgraniczenie między zwykłymi ograniczeniami właściwymi w transporcie lotniczym a okolicznościami o rzeczywiście nadzwyczajnym charakterze ma zasadnicze znaczenie dla stosowania systemu przewidzianego w tym rozporządzeniu. Wyrok zmieniający, choćby w sposób dorozumiany, sposób dokonywania tego rozgraniczenia ma siłą rzeczy wpływ na element strukturalny właściwej dziedziny.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">94.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wynika z tego, że również trzecie kryterium należy uznać za spełnione.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">d)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wyrok Sądu narusza normę, zasadę lub równowagę normatywną o dużym znaczeniu dla porządku prawa Unii</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">95.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Czwarte kryterium dotyczy istotnego znaczenia, jakie w porządku prawnym Unii zajmują norma, zasada lub równowaga normatywna, których dotyczy wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli. W niniejszej sprawie kryterium to jest również spełnione. Rozpatrywana wykładnia dotyczy bowiem art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004, który określa warunki zwolnienia przewoźnika lotniczego z obowiązku wypłaty odszkodowania przewidzianego w art. 7 tego rozporządzenia.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">96.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Otóż przepis ten zajmuje centralne miejsce w systemie rozporządzenia nr 261/2004. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału rozporządzenie to ustanawia po stronie pasażerów prawo do wypłaty zryczałtowanego, standardowego odszkodowania na wypadek odwołania lub dużego opóźnienia lotu w chwili przylotu, przy czym art. 5 ust. 3 tego rozporządzenia stanowi jedynie ściśle wykładany wyjątek od tej zasady (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-62" href="#t-62">62</a>
</span>). Przepis ten nie reguluje wyłącznie drugorzędnego aspektu systemu ustanowionego w tym akcie, ale określa same granice obowiązku wypłaty odszkodowania oraz, w związku z tym, linię podziału pomiędzy ochroną przyznaną pasażerom a dopuszczalnymi przesłankami zwolnienia przewoźnika z odpowiedzialności. Wykładnia art. 5 ust. 3 tego rozporządzenia wpływa zatem bezpośrednio na zamierzoną przez prawodawcę Unii równowagę normatywną między wysokim poziomem ochrony pasażerów lotniczych a uwzględnieniem okoliczności o rzeczywiście nadzwyczajnym charakterze mogących uzasadniać zwolnienie.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">97.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ponadto wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli dotyczy nie tylko konkretnego przepisu, lecz, poprzez jego wykładnię, także zasad metodologicznych, które same w sobie zajmują istotne miejsce w porządku prawnym Unii. Chodzi tu w szczególności o ścisłą wykładnię odstępstw od systemu ochrony, prawidłowe zidentyfikowanie zdarzenia mającego znaczenie z prawnego punktu widzenia oraz poszanowanie metody analizy wypracowanej przez Trybunał dla stosowania autonomicznego pojęcia prawa Unii. W związku z tym znaczenie wyroku poddanego szczególnej procedurze kontroli należy oceniać nie tylko w świetle stosowanego przepisu, ale również w świetle równowagi metodologicznej i normatywnej, na którą może on mieć wpływ.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">98.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wniosek ten nasuwa się tym bardziej, że pojęcie „nadzwyczajnych okoliczności” stanowi sedno obszernego sporu, który może wystąpić w znacznej liczbie konkretnych sytuacji. Zmiana wykładni tego przepisu, zwłaszcza gdy prowadzi do rozszerzenia, poprzez podejście zasadniczo formalistyczne, zakresu zwolnienia przysługującego przewoźnikowi, może zatem mieć istotny wpływ na przyszłe stosowanie rozporządzenia nr 261/2004.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">99.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wynika z tego, że również czwarte kryterium należy uznać za spełnione.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wniosek częściowy</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">100.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Z zastosowania powyższych kryteriów wynika, że błędy co do prawa mające wpływ na wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli są w niniejszym przypadku na tyle poważne, że stanowią naruszenie jedności lub spójności prawa Unii. Wyrok Sądu wywiera na przekazaną dziedzinę doniosły wpływ wyznaczający kierunek, odbiega od orzecznictwa Trybunału i określonych w nim metod wykładni, dotyczy metody o charakterze strukturalnym dla właściwej dziedziny i narusza równowagę normatywną zajmującą centralne miejsce w systematyce rozporządzenia nr 261/2004.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">101.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tych okolicznościach należy uznać, że spełnione są przesłanki uzasadniające interwencję Trybunału w ramach niniejszej szczególnej procedury kontroli.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">E.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie skutków niniejszej szczególnej procedury kontroli</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">102.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ponieważ należy stwierdzić, że wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli może naruszać jedność i spójność prawa Unii, należy wyciągnąć z tego wnioski. Zgodnie z art. 62b akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odpowiedzi udzielone przez Trybunał na pytania będące przedmiotem szczególnej procedury kontroli zastępują odpowiedzi Sądu, przy czym nie przewidziano odesłania do Sądu w ramach mechanizmu przewidzianego w art. 256 ust. 3 TFUE. Trybunałowi należy zatem zaproponować odpowiedzi, które powinny zastąpić odpowiedzi udzielone przez Sąd na pytania przedłożone przez sąd odsyłający.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie odpowiedzi, jakimi należy zastąpić odpowiedzi Sądu</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">a)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie pytań pierwszego i drugiego</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">103.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W pierwszej kolejności należy ustalić, jakiej odpowiedzi należy udzielić na pytania prejudycjalne pierwsze i drugie, które stanowią zasadniczo przedmiot niniejszej szczególnej procedury kontroli. Na obydwa te pytania należy udzielić wspólnej odpowiedzi. Dotyczą one zasadniczo kwestii, czy decyzję kierownictwa lotów można, jako taką i niezależnie od przyczyny leżącej u jej podstaw, uznać za „nadzwyczajną okoliczność” w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004. Jak wynika z powyższej analizy, na pytanie to nie można odpowiedzieć w oderwaniu od sytuacji faktycznej leżącej u podstaw takiej decyzji.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">104.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie należy przypomnieć, że art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 wymaga, aby odwołanie lub duże opóźnienie lotu były „spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności”. Takie sformułowanie nakazuje zidentyfikowanie konkretnego zdarzenia lub konkretnej sytuacji będących źródłem zakłócenia, a nie ograniczenie się do uwzględnienia wyłącznie środka administracyjnego lub operacyjnego, za pomocą którego zakłócenie to przejawia się na płaszczyźnie wykonywania lotu. Decyzja kierownictwa lotów stanowi najczęściej operacyjną konsekwencję danej sytuacji. W związku z tym sam jej zewnętrzny względem przewoźnika charakter nie wystarcza do wykazania, że wchodzi ona sama w sobie w zakres pojęcia „nadzwyczajnych okoliczności”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">105.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wynika z tego, że taka decyzja może zostać uwzględniona w świetle art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 jedynie pod warunkiem zbadania przyczyny, która doprowadziła do jej przyjęcia, a także, w szerszym ujęciu, charakteru i źródła leżącej u jej podstaw sytuacji. To w świetle tej sytuacji należy bowiem ocenić, czy przywołane zdarzenie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności przewoźnika lotniczego i czy pozostawało ono poza jego skuteczną kontrolą.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">106.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Na pytania pierwsze i drugie należy zatem odpowiedzieć, że art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, iż decyzji kierownictwa lotów nie można, jako takiej i niezależnie od uzasadnienia leżącego u jej podstaw, uznać za „nadzwyczajną okoliczność” w rozumieniu tego przepisu. Decyzja taka może zostać uwzględniona do celów stosowania wspomnianego przepisu jedynie w zakresie, w jakim stanowi ona przejaw operacyjny sytuacji, którą sąd odsyłający powinien ocenić, w świetle jej charakteru i źródła, pod kątem tego, czy wpisuje się ona w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i czy pozostawała ona poza jego skuteczną kontrolą.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">b)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W przedmiocie pytań trzeciego i czwartego</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">107.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W drugiej kolejności należy ustalić odpowiedź, jakiej należy udzielić na pytania prejudycjalne trzecie i czwarte. Pytania te dotyczą zasadniczo kwestii, czy decyzja kierownictwa lotów, która miała wpływ na wcześniejszy lot, może zostać uwzględniona w odniesieniu do późniejszego lotu obsługiwanego przez tego samego przewoźnika lotniczego z wykorzystaniem tego samego statku powietrznego, a jeśli tak, to na jakich warunkach.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">108.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W tym względzie należy przypomnieć, że Trybunał orzekł, iż przewoźnik lotniczy może zwolnić się z obowiązku wypłaty odszkodowania, powołując się na „nadzwyczajną okoliczność”, która miała wpływ na poprzedni lot obsługiwany przez tego samego przewoźnika z wykorzystaniem tego samego statku powietrznego, pod warunkiem że istnieje bezpośredni związek przyczynowy między wystąpieniem owej okoliczności a dużym opóźnieniem, względnie odwołaniem kolejnego lotu, czego ocena należy do sądu odsyłającego, z uwzględnieniem w szczególności sposobu eksploatacji danego statku powietrznego. Z orzecznictwa Trybunału wynika zatem, że „nadzwyczajna okoliczność” niekoniecznie musi mieć bezpośredni wpływ na sporny lot, o ile nadal wywołuje skutki w ramach eksploatacji tego samego statku powietrznego (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-63" href="#t-63">63</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">109.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sąd słusznie zatem odniósł się co do zasady do tego orzecznictwa. Odpowiedź na pytania trzecie i czwarte należy jednak doprecyzować w świetle odpowiedzi udzielonej na pytania pierwsze i drugie. Decyzja kierownictwa lotów, która wpłynęła na wcześniejszy lot, nie może bowiem zostać uwzględniona w odniesieniu do lotu późniejszego z tego tylko powodu, że dotyczyła ona wcześniejszego lotu w ramach tej samej rotacji wykonanej z wykorzystaniem tego samego statku powietrznego. warunkiem wstępnym jest, aby decyzja ta stanowiła przejaw operacyjny sytuacji, co do której ustalono, w świetle jej charakteru i źródła, że wchodzi ona w zakres pojęcia „nadzwyczajnych okoliczności” w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">110.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ponadto nie można domniemywać istnienia bezpośredniego związku przyczynowego między tą sytuacją a dużym opóźnieniem lub odwołaniem późniejszego lotu. Do sądu odsyłającego należy ocena, w świetle wszystkich istotnych okoliczności, czy początkowe zakłócenie rzeczywiście nadal wywierało wpływ na dany lot. W tym celu należy wziąć pod uwagę w szczególności sposób eksploatacji danego statku powietrznego, konkretną kolejność rotacji, odstęp czasowy między przedmiotowymi lotami, a także kwestię, czy w okolicznościach niniejszej sprawy przewoźnik lotniczy dysponował wystarczającym marginesem, aby ograniczyć skutki pierwotnego zakłócenia za pomocą rozsądnych środków, których można było od niego oczekiwać (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-64" href="#t-64">64</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">111.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Odpowiedź na pytania trzecie i czwarte powinna zatem brzmieć tak, że art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, iż przewoźnik lotniczy może powołać się w odniesieniu do późniejszego lotu na decyzję kierownictwa lotów, która wpłynęła na wcześniejszy lot obsługiwany z wykorzystaniem tego samego statku powietrznego, pod warunkiem że decyzja ta stanowi przejaw operacyjny sytuacji stanowiącej, ze względu na jej charakter i źródło, „nadzwyczajne okoliczności” i że między tą sytuacją a dużym opóźnieniem lub odwołaniem późniejszego lotu istnieje bezpośredni związek przyczynowy, czego ocena należy do sądu odsyłającego w świetle wszystkich istotnych okoliczności, z uwzględnieniem w szczególności sposobu eksploatacji danego statku powietrznego.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">V.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wnioski</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">112.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">W świetle całości powyższych rozważań należy zaproponować Trybunałowi, aby orzekł, że wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 21 stycznia 2026 r., D (Decyzja kierownictwa lotów) (T‑134/25, EU:T:2026:35), narusza jedność i spójność prawa Unii, oraz aby zastąpił odpowiedzi Sądu następującymi odpowiedziami:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-167" title="page-35">
      Artykuł 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-168" title="page-35">
      należy interpretować w ten sposób, że:
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">decyzji kierownictwa lotów nie można, jako takiej i niezależnie od uzasadnienia leżącego u jej podstaw, uznać za „nadzwyczajną okoliczność” w rozumieniu tego przepisu. Decyzja taka może zostać uwzględniona do celów stosowania wspomnianego przepisu jedynie w zakresie, w jakim stanowi ona przejaw operacyjny sytuacji, którą sąd krajowy powinien ocenić, w świetle jej charakteru i źródła, pod kątem tego, czy wpisuje się ona w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i czy pozostawała ona poza jego skuteczną kontrolą;</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">przewoźnik lotniczy może powołać się w odniesieniu do późniejszego lotu na decyzję kierownictwa lotów, która wpłynęła na wcześniejszy lot obsługiwany z wykorzystaniem tego samego statku powietrznego, pod warunkiem że decyzja ta stanowi przejaw operacyjny sytuacji stanowiącej, ze względu na jej charakter i źródło, „nadzwyczajne okoliczności” i że między tą sytuacją a dużym opóźnieniem lub odwołaniem późniejszego lotu istnieje bezpośredni związek przyczynowy, czego ocena należy do sądu krajowego w świetle w szczególności sposobu eksploatacji danego statku powietrznego i wszystkich istotnych okoliczności.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">1</a>
</span>) Język oryginału: francuski.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-2" href="#c-2">2</a>
</span>) Dz.U. 2004, L 46, s. 1.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-3" href="#c-3">3</a>
</span>) Punkt 41 i pkt 1 sentencji wyroku poddanego szczególnej procedurze kontroli.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-4" href="#c-4">4</a>
</span>) Punkty 17–25 wyroku poddanego szczególnej procedurze kontroli.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-5" href="#c-5">5</a>
</span>) Punkty 28, 29 wyroku poddanego szczególnej procedurze kontroli.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-6" href="#c-6">6</a>
</span>) Punkty 33–36 wyroku poddanego szczególnej procedurze kontroli.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-7" href="#c-7">7</a>
</span>) Punkt 40 wyroku poddanego szczególnej procedurze kontroli.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-8" href="#c-8">8</a>
</span>) Punkty 42–45 wyroku poddanego szczególnej procedurze kontroli.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-9" href="#c-9">9</a>
</span>) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2024/2019 z dnia 11 kwietnia 2024 r. zmieniające Protokół nr 3 w sprawie Statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Dz.U. L, 2024/2019) przewiduje częściowe przekazanie właściwości w sprawach prejudycjalnych z Trybunału do Sądu. Przekazanie tej właściwości obejmuje sześć szczególnych dziedzin: wspólny system VAT, podatek akcyzowy, kodeks celny, klasyfikację taryfową towarów, odszkodowanie i pomoc dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład, opóźnienia czy odwołania usług transportowych oraz system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-10" href="#c-10">10</a>
</span>) Zobacz pkt 35 i nast. niniejszej opinii.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-11" href="#c-11">11</a>
</span>) Zobacz pkt 72 i nast. niniejszej opinii.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-12" href="#c-12">12</a>
</span>) Zobacz pkt 102 i nast. niniejszej opinii.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-13" href="#c-13">13</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 22 grudnia 2008 r., Wallentin-Hermann (C‑549/07, zwany dalej „wyrokiem Wallentin-Hermann”, EU:C:2008:771, pkt 17–23).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-14" href="#c-14">14</a>
</span>) Zobacz wyroki: Wallentin-Hermann (pkt 23); z dnia 23 marca 2021 r., Airhelp (C‑28/20, zwany dalej „wyrokiem Airhelp”, EU:C:2021:226, pkt 23, 24); z dnia 13 czerwca 2024 r., D. (Wada konstrukcyjna silnika) (C‑411/23, EU:C:2024:498, pkt 27).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-15" href="#c-15">15</a>
</span>) Zobacz wyroki: Wallentin-Hermann (pkt 23–26); z dnia 4 kwietnia 2019 r., Germanwings (C‑501/17, EU:C:2019:288, pkt 22); z dnia 13 czerwca 2024 r., D. (Wada konstrukcyjna silnika) (C‑411/23, EU:C:2024:498, pkt 31, 32).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-16" href="#c-16">16</a>
</span>) Zobacz wyroki: z dnia 4 maja 2017 r., Pešková i Peška (C‑315/15, EU:C:2017:342, pkt 23, 24); z dnia 31 stycznia 2013 r., McDonagh (C‑12/11, EU:C:2013:43, pkt 29–34).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-17" href="#c-17">17</a>
</span>) Zobacz wyroki: Airhelp (pkt 31, 39–41); z dnia 7 lipca 2022 r., SATA International – Azores Airlines (Awaria systemu dostawy paliwa) (C‑308/21, EU:C:2022:533, pkt 25).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-18" href="#c-18">18</a>
</span>) Zobacz wyrok Wallentin-Hermann (pkt 39–41).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-19" href="#c-19">19</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 4 maja 2017 r., Pešková i Peška (C‑315/15, EU:C:2017:342, pkt 54).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-20" href="#c-20">20</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 31 stycznia 2013 r., McDonagh (C‑12/11, EU:C:2013:43, pkt 38–44).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-21" href="#c-21">21</a>
</span>) Zobacz wyroki: Wallentin-Hermann (pkt 23); Airhelp (pkt 23, 24, 31–45).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-22" href="#c-22">22</a>
</span>) Zobacz podobnie R. Schmid, BeckOK Fluggastrechte-VO, wyd. 38; art. 5 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, pkt 176, zgodnie z którym kwalifikacja środków podjętych przez służby kontroli ruchu lotniczego jako „nadzwyczajnych okoliczności” wymaga przeprowadzenia oceny każdego przypadku z osobna. Motywy 14 i 15 mają zdaniem tego autora jedynie charakter orientacyjny, w związku z czym sąd rozpatrujący sprawę powinien mieć możliwość zapoznania się z konkretnymi powodami, które doprowadziły do wydania decyzji w sprawie zarządzania ruchem lotniczym, oraz dokonania oceny tych powodów. Różnorodność powodów mogących uzasadniać takie środki wyklucza zatem jakąkolwiek ogólną odpowiedź na pytanie, czy stanowią one „nadzwyczajne okoliczności”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-23" href="#c-23">23</a>
</span>) Zobacz wyroki: Wallentin-Hermann (pkt 23–26); z dnia 26 czerwca 2019 r., Moens (C‑159/18, EU:C:2019:535, pkt 17–20).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-24" href="#c-24">24</a>
</span>) Zobacz w tym względzie opinia rzecznika generalnego P. Pikamäe w sprawie Airhelp (C‑28/20, EU:C:2021:203, pkt 140).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-25" href="#c-25">25</a>
</span>) Zobacz także, tytułem informacji, rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniające rozporządzenia nr 261/2004 i nr 2027/97, ostatecznie przyjęte przez Radę w dniu 13 lipca 2026 r. (PE-CONS 39/1/26 REV 1). Rozporządzenie to wprowadza w art. 2 lit. r) rozporządzenia nr 261/2004 wyraźną definicję pojęcia „nadzwyczajnych okoliczności”, która uwzględnia dwa łączne kryteria wynikające ze stałego orzecznictwa Trybunału. Ponadto rozporządzenie to przewiduje niewyczerpującą listę takich okoliczności, która – w odniesieniu do zarządzania ruchem lotniczym – obejmuje ograniczenia związane z tym zarządzaniem, pod warunkiem że dane zdarzenie wynika z decyzji pozostającej poza zakresem skutecznej kontroli obsługującego przewoźnika lotniczego [załącznik I pkt 3 lit. d)]. Należy zauważyć, że w pierwotnym wniosku Komisji [COM(2013) 130 final] ograniczenia związane z zarządzaniem ruchem lotniczym figurowały na liście okoliczności uznawanych za nadzwyczajne, przy czym kategoria ta jako taka nie była w załączniku obwarowana takim konkretnym warunkiem. Ta zmiana brzmienia potwierdza zatem, że sam fakt istnienia decyzji dotyczącej zarządzania ruchem lotniczym nie wystarcza do uznania danej sytuacji za „okoliczność nadzwyczajną” i że należy konkretnie ocenić, czy spełnione są wymagane w tym celu warunki. Rozporządzenie to nie ma zastosowania ratione temporis do postępowania głównego.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-26" href="#c-26">26</a>
</span>) Zobacz podobnie C. Bischof, Slot Postponements as Extraordinary Circumstances of EU261, Air and Space Law, vol. 48, 2023, No 1, s. 85.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-27" href="#c-27">27</a>
</span>) Zobacz wyrok Airhelp (pkt 23, 24, 31–45).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-28" href="#c-28">28</a>
</span>) Zobacz wyroki: Wallentin-Hermann (pkt 23); Airhelp (pkt 36–41).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-29" href="#c-29">29</a>
</span>) Zobacz analogicznie wyrok z dnia 26 czerwca 2019 r., Moens (C‑159/18, EU:C:2019:535, pkt 18–20).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-30" href="#c-30">30</a>
</span>) Zobacz wyroki: z dnia 10 stycznia 2006 r., IATA i ELFAA (C‑344/04, EU:C:2006:10, pkt 76); z dnia 17 kwietnia 2018 r., Krüsemann i in. (C‑195/17, od C‑197/17 do C‑203/17, C‑226/17, C‑228/17, C‑254/17, C‑274/17, C‑275/17, od C‑278/17 do C‑286/17 i od C‑290/17 do C‑292/17, EU:C:2018:258, pkt 34).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-31" href="#c-31">31</a>
</span>) Zobacz wyroki: Wallentin-Hermann (pkt 23); Airhelp (pkt 23, 24, 36–41).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-32" href="#c-32">32</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 17 kwietnia 2018 r., Krüsemann i in. (C‑195/17, od C‑197/17 do C‑203/17, C‑226/17, C‑228/17, C‑254/17, C‑274/17, C‑275/17, od C‑278/17 do C‑286/17 i od C‑290/17 do C‑292/17, EU:C:2018:258, pkt 34).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-33" href="#c-33">33</a>
</span>) Zobacz podobnie P. Markova, Consumer Protection while Travelling – Enforcement of Air Passenger Rights during „Extraordinary Circumstances” in Light of Regulation (EC) No 261/2004, Journal of European Consumer and Market Law, vol. 8, 2019, No 3, s. 115; T. Pantazi, „I Know that I Know Nothing”: Extraordinary Circumstances in Air Passenger Rights Regulation, European Review of Private Law, vol. 28, 2020, No 5, s. 1096 i nast.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-34" href="#c-34">34</a>
</span>) Zobacz na przykład wyrok Court of Appeal (England and Wales) [sądu apelacyjnego (Anglia i Walia)] z dnia 6 lutego 2019 r., Blanche przeciwko easyJet Airline Company Ltd [2019] EWCA Civ 69; sąd ten przyjął interpretację motywu 15 rozporządzenia nr 261/2004 przemawiającą za uznaniem decyzji kierownictwa lotów za „nadzwyczajną okoliczność”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-35" href="#c-35">35</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 31 stycznia 2013 r., McDonagh (C‑12/11, EU:C:2013:43, pkt 29–34).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-36" href="#c-36">36</a>
</span>) Wyrok z dnia 26 czerwca 2019 r., Moens (C‑159/18, EU:C:2019:535, pkt 17–20).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-37" href="#c-37">37</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 4 maja 2017 r., Pešková i Peška (C‑315/15, EU:C:2017:342, pkt 23, 24).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-38" href="#c-38">38</a>
</span>) D. Blankenburg, 10 Jahre Art. 5 Abs. 3 VO (EG) Nr. 261/2004 – bisherige und aktuelle Probleme im Rahmen der außergewöhnlichen Umstände, ReiseRecht aktuell, 2015, s. 175; autor zauważa, że w świetle ciężaru tego twierdzenia przewoźnik lotniczy powinien dokładnie wskazać, jakie nadzwyczajne okoliczności wystąpiły w konkretnym przypadku. W tym względzie samo odniesienie do polecenia lub do decyzji kontroli lotów nie jest wystarczające.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-39" href="#c-39">39</a>
</span>) Zobacz wyroki: Wallentin-Hermann (pkt 39–41); z dnia 4 maja 2017 r., Pešková i Peška (C‑315/15, EU:C:2017:342, pkt 54).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-40" href="#c-40">40</a>
</span>) Zobacz wyroki: Wallentin-Hermann (pkt 23); Airhelp (pkt 23, 24); z dnia 13 czerwca 2024 r., D. (Wada konstrukcyjna silnika) (C‑411/23, EU:C:2024:498, pkt 27, 28).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-41" href="#c-41">41</a>
</span>) Zobacz wyrok Airhelp (pkt 31–45).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-42" href="#c-42">42</a>
</span>) Zobacz wyrok Airhelp (pkt 23, 24, 36–41).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-43" href="#c-43">43</a>
</span>) Zobacz wyroki: Wallentin-Hermann (pkt 22, 23, 40); z dnia 4 maja 2017 r., Pešková i Peška (C‑315/15, EU:C:2017:342, pkt 54); Airhelp (pkt 23, 24).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-44" href="#c-44">44</a>
</span>) Zobacz wyroki: z dnia 31 stycznia 2013 r., McDonagh (C‑12/11, EU:C:2013:43, pkt 29–34); z dnia 4 maja 2017 r., Pešková i Peška (C‑315/15, EU:C:2017:342, pkt 23, 24).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-45" href="#c-45">45</a>
</span>) Zobacz wyroki: z dnia 4 października 2012 r., Finnair (C‑22/11, EU:C:2012:604, pkt 23); z dnia 13 czerwca 2024 r., D. (Wada konstrukcyjna silnika) (C‑411/23, EU:C:2024:498, pkt 26, 41). Zobacz także moja opinia w sprawie Verein für Konsumenteninformation (Prowizja pobierana przez pośrednika) (C‑45/24, EU:C:2025:468, pkt 35).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-46" href="#c-46">46</a>
</span>) Zobacz wyroki: Wallentin-Hermann (pkt 23); Airhelp (pkt 23, 24, 36–41); z dnia 17 kwietnia 2018 r., Krüsemann i in. (C‑195/17, od C‑197/17 do C‑203/17, C‑226/17, C‑228/17, C‑254/17, C‑274/17, C‑275/17, od C‑278/17 do C‑286/17 i od C‑290/17 do C‑292/17, EU:C:2018:258, pkt 34).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-47" href="#c-47">47</a>
</span>) W odniesieniu do transportu kolejowego zob. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/782 z dnia 29 kwietnia 2021 r. dotyczące praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz.U. 2021, L 172, s. 1), w szczególności jego art. 19 ust. 1 i 10, a w odniesieniu do transportu morskiego i żeglugi śródlądowej – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1177/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. o prawach pasażerów podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 (Dz.U. 2010, L 334, s. 1), w szczególności jego art. 19 i art. 20 ust. 4.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-48" href="#c-48">48</a>
</span>) X. Delpech, Retard de vol: une décision relative à la gestion du trafic aérien est susceptible de constituer une „circonstance extraordinaire”, Dalloz actualité, 10 lutego 2026 r.; autor słusznie zauważa, że wyrok poddany szczególnej procedurze kontroli jest korzystny dla przewoźnika lotniczego.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-49" href="#c-49">49</a>
</span>) Zobacz wyroki: z dnia 17 grudnia 2009 r., M/EMEA (szczególna procedura kontroli orzeczenia) (C‑197/09 RX-II, EU:C:2009:804, pkt 62–65); z dnia 28 lutego 2013 r., Arango Jaramillo i in./EBI (szczególna procedura kontroli orzeczenia) (C‑334/12 RX-II, EU:C:2013:134, pkt 50–53); z dnia 26 marca 2020 r., Simpson/Rada i HG/Komisja (szczególna procedura kontroli orzeczenia) (C‑542/18 RX-II i C‑543/18 RX-II, EU:C:2020:232, pkt 84–90).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-50" href="#c-50">50</a>
</span>) Zobacz stanowisko rzecznika generalnego P. Mengozziego w sprawie Arango Jaramillo i in./EBI (szczególna procedura kontroli orzeczenia) (C‑334/12 RX-II, EU:C:2012:733, pkt 69–76); stanowisko rzeczniczki generalnej J. Kokott w sprawie Komisja/Strack (szczególna procedura kontroli orzeczenia) (C‑579/12 RX-II, EU:C:2013:573, pkt 58); stanowisko rzecznika generalnego M. Watheleta w sprawie Missir Mamachi di Lusignano/Komisja (szczególna procedura kontroli orzeczenia) (C‑417/14 RX-II, EU:C:2015:593, pkt 54); opinia rzeczniczki generalnej E. Sharpston w sprawach Simpson/Rada i HG/Komisja (szczególna procedura kontroli orzeczenia) (C‑542/18 RX-II i C‑543/18 RX-II, EU:C:2019:977, pkt 144).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-51" href="#c-51">51</a>
</span>) Zobacz pkt 22 niniejszej opinii.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-52" href="#c-52">52</a>
</span>) Zobacz podobnie opinia 2/13 (Przystąpienie Unii do EKPC) z dnia 18 grudnia 2014 r. (EU:C:2014:2454, pkt 176); wyroki: z dnia 6 marca 2018 r., Achmea (C‑284/16, EU:C:2018:158, pkt 37); z dnia 6 października 2021 r., Consorzio Italian Management i Catania Multiservizi (C‑561/19, EU:C:2021:799, pkt 27); z dnia 15 października 2024 r., KUBERA (C‑144/23, EU:C:2024:881, pkt 35).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-53" href="#c-53">53</a>
</span>) Zobacz motyw 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2024/2019 z dnia 11 kwietnia 2024 r. zmieniającego Protokół nr 3 w sprawie statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Dz.U. L, 2024/2019).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-54" href="#c-54">54</a>
</span>) W odniesieniu do mechanizmu szczególnej procedury kontroli przewidzianego w art. 256 ust. 2 TFUE zob. wyroki: z dnia 28 lutego 2013 r., Arango Jaramillo i in./EBI (szczególna procedura kontroli orzeczenia) (C‑334/12 RX-II, EU:C:2013:134, pkt 50–54); z dnia 19 września 2013 r., Komisja/Strack (szczególna procedura kontroli orzeczenia) (C‑579/12 RX‑II, EU:C:2013:570, pkt 58); z dnia 10 września 2015 r., Missir Mamachi di Lusignano/Komisja (szczególna procedura kontroli orzeczenia) (C‑417/18 RX-II, EU:C:2015:588, pkt 57).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-55" href="#c-55">55</a>
</span>) A. Heger, Fluggastrechte: Entbindung von Ausgleichszahlungspflicht aufgrund Zuweisung verspäteter Zeitnische, Europäische Zeitschrift für Wirtschaftsrecht, 2026, s. 306; X. Delpech, Retard de vol: une décision relative à la gestion du trafic aérien est susceptible de constituer une „circonstance extraordinaire”, Dalloz actualité, 10 lutego 2026 r. Autorzy przypisują wyrokowi poddanemu szczególnej procedurze kontroli duże znaczenie praktyczne dla środków regulujących przepływ ruchu nałożonych ze względu na warunki atmosferyczne. Podkreślają oni, że w wyroku tym doprecyzowano pojęcie „nadzwyczajnych okoliczności” i udzielono odpowiedzi na zagadnienie prawne, które długo pozostawało przedmiotem sporu w orzecznictwie i doktrynie.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-56" href="#c-56">56</a>
</span>) Zobacz pkt 76, 77 niniejszej opinii.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-57" href="#c-57">57</a>
</span>) Zobacz pkt 35–37, 69–71 niniejszej opinii.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-58" href="#c-58">58</a>
</span>) Zobacz pkt 38–49, 69–71 niniejszej opinii.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-59" href="#c-59">59</a>
</span>) Zobacz pkt 49–55, 69–71 niniejszej opinii.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-60" href="#c-60">60</a>
</span>) Zobacz w tym względzie M. Bobek, Preliminary Rulings before the General Court: What Judicial Architecture for the European Union?, Common Market Law Review, vol. 60, 2023, nr 6, s. 1540. W przeciwieństwie do hipotezy, którą autor przewidział jako mogącą pojawić się przed sądami Unii, w niniejszej sprawie nie chodzi wyłącznie o ustalenie, czy dana sytuacja, taka jak warunki atmosferyczne lub awarie techniczne, powinna zostać zakwalifikowana jako „okoliczność nadzwyczajna” w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004. Celem niniejszej szczególnej procedury kontroli jest raczej prawidłowe zastosowanie metody, która pozwala na taką właśnie kwalifikację. W ten sposób podniesiono zasadniczą kwestię, która powinna zostać rozpatrzona przez Trybunał.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-61" href="#c-61">61</a>
</span>) Zobacz pkt 57–62, 69–71 niniejszej opinii.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-62" href="#c-62">62</a>
</span>) W odniesieniu do prawa pasażerów do zryczałtowanego i standardowego odszkodowania na wypadek odwołania lotu lub dużego opóźnienia w chwili przylotu, a także w odniesieniu do ścisłej wykładni wyjątku przewidzianego w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 zob. wyroki: Wallentin-Hermann (pkt 23); z dnia 19 listopada 2009 r., Sturgeon i in. (C‑402/07 i C‑432/07, EU:C:2009:716, pkt 51, 52, 61); z dnia 23 października 2012 r., Nelson i in. (C‑581/10 i C‑629/10, EU:C:2012:657, pkt 38–40); z dnia 29 lipca 2019 r., Rusu (C‑354/18, EU:C:2019:637, pkt 28); z dnia 11 czerwca 2020 r., Transportes Aéreos Portugueses (C‑74/19, EU:C:2020:460, pkt 37); Airhelp (pkt 23, 24); a także z dnia 13 czerwca 2024 r., D. (Wada konstrukcyjna silnika) (C‑411/23, EU:C:2024:498, pkt 25, 26).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-63" href="#c-63">63</a>
</span>) Zobacz wyroki: z dnia 11 czerwca 2020 r., Transportes Aéreos Portugueses (C‑74/19, EU:C:2020:460, pkt 51–58); z dnia 22 kwietnia 2021 r., Austrian Airlines (C‑826/19, EU:C:2021:318, pkt 51–57).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-64" href="#c-64">64</a>
</span>) Zobacz wyrok z dnia 11 czerwca 2020 r., Transportes Aéreos Portugueses (C‑74/19, EU:C:2020:460, pkt 51–55).</p>
</body>
</html>
