(1)

Tháinig creat rialachais eacnamaíoch athchóirithe de chuid an Aontais i bhfeidhm an 30 Aibreán 2024. Rialachán (AE) 2024/1263 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le beartais eacnamaíocha a chomhordú go héifeachtach agus maidir le faireachas buiséadach iltaobhach (1), mar aon le Rialachán (CE) Uimh. 1467/97 leasaithe maidir leis an nós imeachta um easnamh iomarcach a chur chun feidhme (2), agus le Treoir 2011/85/AE leasaithe ón gComhairle maidir le creataí buiséadacha na mBallstát (3), is príomhghnéithe de chreat rialachais eacnamaíoch athchóirithe an Aontais iad. Is é is aidhm leis an gcreat airgeadas poiblí atá fónta inbhuanaithe, mar aon le fás inbhuanaithe cuimsitheach agus athléimneacht, a chur chun cinn trí athchóirithe agus infheistíochtaí, agus easnaimh iomarcacha rialtais a chosc. Lena chois sin, cuireann sé úinéireacht náisiúnta chun cinn agus díríonn sé níos mó ar an meántéarma agus tá forfheidhmiú níos éifeachtaí agus níos comhleanúnaí na rialacha i gceist leis.

(2)

Na pleananna struchtúracha fioscacha meántéarmacha náisiúnta a chuireann na Ballstáit faoi bhráid na Comhairle agus an Choimisiúin, tá siad i gcroílár an chreata nua rialachais eacnamaíoch. Ba cheart dhá chuspóir a bhaint amach leis na pleananna: (i) faoi dheireadh na tréimhse coigeartúcháin, a áirithiú, inter alia, go mbeidh fiachas rialtais ghinearálta ar chonair inchreidte anuas, nó go bhfanfaidh sé ar leibhéil stuama, agus go dtabharfar agus go gcoinneofar an t-easnamh rialtais faoi bhun luach tagartha 3 % de OTI sa mheántéarma, agus (ii) a áirithiú go soláthrófar athchóirithe agus infheistíochtaí lena bhfreagrófar ar na príomhdhúshláin arna sainaithint i gcomhthéacs an tSeimeastair Eorpaigh agus lena dtabharfar aghaidh ar thosaíochtaí comhchoiteanna an Aontais. Chuige sin, ba cheart gealltanas meántéarmach maidir le conair ghlanchaiteachais (4) a chur isteach i ngach plean, lena mbunaítear go héifeachtach sriantacht buiséid ar feadh ré an phlean, lena gcumhdaítear 4 nó 5 bliana (ag brath ar ghnáth-théarma an reachtais i mBallstát). Ina theannta sin, ní mór míniú a thabhairt sa phlean ar an gcaoi a n-áiritheoidh an Ballstát go soláthrófar athchóirithe agus infheistíochtaí lena bhfreagrófar do na príomhdhúshláin arna sainaithint i gcomhthéacs an tSeimeastair Eorpaigh, go háirithe sna moltaí tírshonracha (lena n-áirítear na moltaí sin a bhaineann leis an nós imeachta um míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha, más infheidhme), agus ar an gcaoi a dtabharfar aghaidh sa phlean ar thosaíochtaí comhchoiteanna an Aontais. Leis an tréimhse le haghaidh coigeartú fioscach, cumhdaítear tréimhse 4 bliana, tréimhse a bhféadfar síneadh suas le 3 bliana a chur léi má thugann an Ballstát gealltanas i leith sraith athchóirithe agus infheistíochtaí ábhartha a sholáthar a chomhlíonann na critéir a leagtar amach i Rialachán (AE) 2024/1263.

(3)

Tar éis an plean a thíolacadh, déanfaidh an Coimisiún measúnú cé acu an gcomhlíonann sé ceanglais Rialachán (AE) 2024/1263 nó nach gcomhlíonann.

(4)

Déanfaidh an Chomhairle, ar mholadh a fháil ón gCoimisiún, moladh a ghlacadh ansin ina leagtar amach conair ghlanchaiteachais an Bhallstáit lena mbaineann agus, i gcás inarb infheidhme, déanfaidh sí formhuiniú ar an tsraith gealltanas maidir le hathchóiriú agus infheistíocht atá ina mbonn taca le síneadh a chur leis an tréimhse choigeartúcháin fhioscaigh.

(5)

An 25 Deireadh Fómhair 2024, rinne an Rómáin a plean fioscach-struchtúrach meántéarmach náisiúnta a thíolacadh don Chomhairle agus don Choimisiún. Rinneadh an tíolacadh tar éis síneadh a chur leis an sprioc-am a leagtar amach in Airteagal 36 de Rialachán (AE) 2024/1263, mar a comhaontaíodh leis an gCoimisiún. Cuireadh síneadh leis an sprioc-am chun tíolacadh a dhéanamh mar a comhaontaíodh leis an gCoimisiún i bhfianaise na gcúiseanna a sholáthair an Rómáin.

(6)

Chun bonn a chur faoin idirphlé a bheidh ann sula dtíolacfar pleananna fioscach-struchtúracha meántéarmacha náisiúnta, an 21 Meitheamh 2024, i gcomhréir le hAirteagal 9 de Rialachán (AE) 2024/1263, sheol an Coimisiún an chonair thagartha (5) chuig an Rómáin. D’fhoilsigh an Coimisiún an chonair thagartha an 25 Deireadh Fómhair (6). Tá an chonair thagartha rioscabhunaithe agus áirithítear léi, faoi dheireadh na tréimhse coigeartaithe fhioscaigh agus in éagmais bearta buiséadacha breise tar éis na tréimhse coigeartúcháin, go mbeidh an fiachas rialtais ghinearálta ar chonair inchreidte anuas nó go bhfanfaidh sé ar leibhéil stuama sa mheántéarma, agus go dtabharfar an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI i gcaitheamh na tréimhse coigeartúcháin agus go gcoinneofar é faoi bhun an luacha tagartha sin sa mheántéarma. Sainmhínítear an meántéarma mar an tréimhse 10 mbliana tar éis dheireadh na tréimhse coigeartúcháin. I gcomhréir le hAirteagal 6, pointe (d), agus le hAirteagail 7 agus 8 de Rialachán (AE) 2024/1263, tá an chonair thagartha comhsheasmhach freisin leis an tagarmharc easnaimh, leis an gcoimirce inbhuanaitheachta fiachais, agus leis an gcoimirce athléimneachta easnaimh. I gconair thagartha na Rómáine, leagtar amach nár cheart fás níos mó ná na luachanna arna soláthar i dTábla 1 teacht ar ghlanchaiteachas, agus sin bunaithe ar thoimhdí an Choimisiúin atá mar bhonn taca don treoir a tugadh roimh ré i mí an Mheithimh 2024, ag glacadh leis gur tréimhse choigeartúcháin 7 mbliana a bheidh ann. Comhfhreagraíonn sin do mheánfhás glanchaiteachais 5,2 % i gcaitheamh na tréimhse coigeartúcháin (2025-2031) agus do mheánfhás glanchaiteachais 5,5 % le linn na tréimhse 2025-2028.

Tábla 1: Conair thagartha arna soláthar ag an gCoimisiún don Rómáin an 21 Meitheamh 2024

(7)

I gcomhréir le hAirteagal 12 de Rialachán (AE) 2024/1263, chuaigh an Rómáin agus an Coimisiún i mbun idirphlé teicniúil idir mí Iúil agus mí Dheireadh Fómhair 2024. Díríodh san idirphlé ar an gconair ghlanchaiteachais atá beartaithe ag an Rómáin agus ar na toimhdí bunúsacha a bhaineann léi, agus ar an tsraith gealltanas maidir le hathchóiriú agus infheistíocht atá beartaithe atá mar bhonn taca le hiarraidh na Rómáine ar thréimhse choigeartúcháin níos faide. Díríodh sa phlé ar an athchóiriú cánach, ar an athchóiriú ar riarachán cánach, ar an athchóiriú ar chóras cánach na micrifhiontar, agus ar athbhreithnithe caiteachais. Pléadh freisin na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí atá beartaithe a thabhairt i gcrích lena bhfreagrófar do na príomhdhúshláin arna sainaithint i gcomhthéacs an tSeimeastair Eorpaigh agus thosaíochtaí comhchoiteanna an Aontais maidir leis an aistriú cóir glas agus digiteach, an athléimneacht shóisialta agus eacnamaíoch, an tslándáil fuinnimh agus méadú na gcumas cosanta.

(8)

I mí Dheireadh Fómhair 2024, i gcomhréir le hAirteagal 11(3) agus le hAirteagal 36(1), pointe (c) de Rialachán (AE) 2024/1263, de réir na faisnéise a chuir an Rómáin ar fáil ina plean, chuaigh an Rómáin i mbun próiseas comhairliúcháin leis an tsochaí shibhialta agus le comhpháirtithe sóisialta. De réir na faisnéise a chuir an Rómáin ar fáil ina plean, an 16 Deireadh Fómhair 2024, cuireadh an plean i ndíospóireacht phoiblí le hionadaithe gnó agus leis an tsochaí shibhialta.

(9)

Tá an Rómáin faoi réir nós imeachta um easnamh iomarcach faoi láthair (7). An 3 Aibreán 2020, ag gníomhú di ar mholadh ón gCoimisiún, ghlac an Chomhairle Cinneadh (AE) 2020/509 faoi Airteagal 126(6) CFAE maidir le staid easnaimh iomarcaigh sa Rómáin mar gheall ar neamhchomhlíonadh beartaithe le critéar easnaimh CFAE, agus d’eisigh sí Moladh faoi Airteagal 126(7) CFAE d’fhonn deireadh a chur le heasnamh iomarcach rialtais faoi 2022 ar a dhéanaí. I bhfianaise an chraptha dhomhain ar ghníomhaíocht eacnamaíoch atá nasctha le paindéim COVID-19, an 18 Meitheamh 2021 ghlac an Chomhairle Moladh athbhreithnithe chuig an Rómáin faoi Airteagal 126(7) CFAE, rud a chuir síneadh leis an sprioc-am le haghaidh an cheartaithe go dtí 2024. An 24 Samhain 2021, tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go raibh gníomhaíocht éifeachtach déanta ag an Rómáin mar fhreagairt ar Mholadh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 faoi Airteagal 126(7) CFAE, agus mheas sé nach raibh gá ansin le céimeanna breise sa nós imeachta um easnamh iomarcach. Mar sin féin, in 2023, níor sroicheadh ceann ar bith de fho-chomhpháirteanna uile an Mholta ón gComhairle a cuireadh faoi bhráid na Rómáine in 2021 le corrlach mór. Bhí an t-easnamh ceannlíne i bhfad níos airde (6,5 % de OTI vs 4,4 % de OTI sa Mholadh ón gComhairle), bhí an iarracht struchtúrach i bhfad níos ísle ná mar a moladh, agus bhí an fás ar ghlanchaiteachas i bhfad níos airde ná mar a moladh.

(10)

Mar sin de, an 26 Iúil 2024, shuigh an Chomhairle nach bhfuil aon ghníomhaíocht éifeachtach déanta ag an Rómáin mar fhreagairt ar an Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 (8). Tá an Moladh seo i gcomhthráth leis an Moladh athbhreithnithe ón gComhairle faoi Airteagal 126(7) CFAE d’fhonn deireadh a chur le heasnamh rialtais iomarcach sa Rómáin (9). Le glacadh comhuaineach na moltaí sin, moltaí atá saincheaptha don aistriú chuig an gcreat nua rialachais eacnamaíoch agus a bhfuil údar leis ina leith sin, áirithítear comhsheasmhacht idir na conairí coigeartúcháin atá molta.

(11)

An 19 Meitheamh 2024, tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha iomarcacha sa Rómáin. Go sonrach, tá leochaileachtaí os comhair na Rómáine a bhaineann le cuntais sheachtracha, atá nasctha go príomha le heasnaimh mhóra rialtais atá ag dul i méid, agus an tráth céanna, d’éirigh brúnna suntasacha praghsanna agus costais níos déine, agus ba bheag gníomhaíocht beartais a rinneadh (10).

(12)

An 21 Deireadh Fómhair 2024 chuir an Chomhairle sraith moltaí tírshonracha faoi bhráid na Rómáine i gcomhthéacs an tSeimeastair Eorpaigh (11).

(13)

I gcomhréir le hAirteagal 16 de Rialachán (AE) 2024/1263, rinne an Coimisiún measúnú ar an bplean mar a leanas:

(14)

Tháinig méadú 2,4 % ar an ngníomhaíocht eacnamaíoch sa Rómáin in 2023, arna spreagadh ag an éileamh intíre. De réir Réamhaisnéis an Fhómhair 2024 ón gCoimisiún Eorpach, meastar go dtiocfaidh fás 1,4 % ar an ngeilleagar in 2024, ar luasmhoilliú é sin lena léireofar forbairtí níos boige i dtáirgeadh tionsclaíoch, i bhfoirgníocht chónaithe, i dteicneolaíocht faisnéise agus i seirbhísí iompair. In 2025, tiocfaidh méadú 2,5 % ar fhíor-OTI, le tacaíocht ó thomhaltas príobháideach athléimneach agus ó dhlús a chur le hinfheistíocht phríobháideach, agus cuideoidh dálaí airgeadais is réidhe leis an dá rud sin. In 2026, meastar go dtiocfaidh méadú 2,9 % ar fhíor-OTI toisc gur cheart infheistíocht arna cistiú ag an Aontas i mbonneagar poiblí a bheith ina spreagadh láidir don fhás de réir mar a sroichfidh clár na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta a chéim dheiridh. Le linn na tréimhse réamhaisnéise (i.e. 2024-2026), meastar go mbeidh fás OTI féideartha sa Rómáin cothrom le 2,2 % ar an meán, arna spreagadh ag doimhniú caipitil agus fás ar tháirgiúlacht na bhfachtóirí uile. Ba é 5,6 % an ráta dífhostaíochta in 2023, agus réamh-mheasann an Coimisiún gurb é 5,5 % a bheidh ann in 2024 agus 5,5 % in 2025 agus 5,4 % in 2026. Réamh-mheastar go laghdóidh an boilsciú (díbhoilsceoir OTI) ó 12,8 % in 2023 go 9,0 % in 2024 agus go sroichfidh sé 5,9 % in 2025 agus 5,3 % in 2026.

(15)

Maidir le forbairtí fioscacha, in 2023 is é a bhí in easnamh rialtais ghinearálta na Rómáine 6,5 % de OTI. De réir Réamhaisnéis an Fhómhair 2024 ón gCoimisiún Eorpach, beidh an t-easnamh cothrom le 8,0 % de OTI in 2024, 7,9 % de OTI in 2025 agus, ar bhonn ‘gan beartas a athrú’, 7,9 % de OTI in 2026. Ní léirítear sa réamhaisnéis ón gCoimisiún dréachtbhuiséad na Rómáine le haghaidh 2025, dréachtbhuiséad atá fós le ceapadh. Ba é 48,9 % de OTI an fiachas rialtais ghinearálta ag deireadh 2023. De réir na réamhaisnéise ón gCoimisiún, meastar go méadóidh an cóimheas fiachais go 52,2 % de OTI ag deireadh 2024. Réamh-mheastar go méadóidh sé go 56,1 % de OTI air ag deireadh 2025 agus 59,7 % ag deireadh 2026. Sa réamhaisnéis fhioscach ón gCoimisiún, ní bhreithnítear na gealltanais bheartais sna pleananna meántéarmacha a bheith ina ngealltanais go dtí go mbeidh bearta nithiúla beartais mar bhonn taca leo, bearta a dhéanfar a fhógairt go hinchreidte agus a shonrú go leormhaith.

(16)

Cumhdaítear le plean fioscach-struchtúrach meántéarmach náisiúnta na Rómáine an tréimhse 2025-2028 agus cuirtear coigeartú fioscach i láthair ann i gcaitheamh 7 mbliana.

(17)

Tá an fhaisnéis uile a cheanglaítear le hAirteagal 13 de Rialachán (AE) 2024/1263 sa phlean.

(18)

Tugtar gealltanas sa phlean i leith na conaire glanchaiteachais a léirítear i dTábla 2, a chomhfhreagraíonn do mheánfhás glanchaiteachais 4,8 % i gcaitheamh na mblianta 2025-2028. Ina theannta sin, tugann an Rómáin gealltanas i leith sraith athchóirithe agus infheistíochtaí d’fhonn síneadh 7 mbliana a chur leis an tréimhse choigeartúcháin (2025-2031), tréimhse ar lena linn a bheartaítear meánfhás glanchaiteachais 4,4 %. An meánfhás glanchaiteachais arna thuairisciú sa phlean i gcaitheamh na tréimhse coigeartúcháin (2025-2031), is ísle é ná an meánfhás glanchaiteachais sa chonair thagartha arna tarchur ag an gCoimisiún an 21 Meitheamh 2024 (5,2 %). Glactar leis sa phlean go dtiocfaidh laghdú de réir a chéile ar fhás féideartha fíor-OTI ó 2,7 % in 2024 go 2,0 % in 2031. Ina theannta sin, meastar sa phlean go laghdóidh ráta fáis an díbhoilsceora OTI ó 7,2 % in 2024 go 5,0 % in 2025 agus go moilleoidh sé a thuilleadh de réir a chéile go 4,4 % in 2031.

Tábla 2: An chonair ghlanchaiteachais agus na príomhthoimhdí i bplean na Rómáine

(19)

Dá dtiocfadh an chonair ghlanchaiteachais a bhfuil gealltanas tugtha ina leith sa phlean mar aon leis na toimhdí bunúsacha i gcrích,, mhéadódh fiachas rialtais ghinearálta, de réir an phlean, ó 52,2 % de OTI in 2024 go 62,6 % de OTI in 2029, sula laghdódh sé go 61,4 % de OTI in 2031, de réir an tábla seo a leanas. Réamh-mheastar go laghdóidh sé go leanúnach ansin go leibhéil atá go mór faoi bhun 60 % de OTI le linn na 10 mbliana tar éis dheireadh na tréimhse a chumhdaítear leis an bplean.

Tábla 3: Forbairtí maidir le fiachas agus comhardú rialtais ghinearálta i bplean na Rómáine

Dá bhrí sin, de réir an phlean, thabharfaí cóimheas fiachais rialtais ghinearálta faoi bhun luach tagartha an Chonartha, is é sin 60 % de OTI, sa mheántéarma. Tá sé sin inchreidte, ós rud é, bunaithe ar thoimhdí an phlean, go réamh-mheasfaí go bhfanfadh an fiachas faoi bhun 60 % de OTI faoi 2041 de réir gach tástála struis cinnteachaíche d’Anailís an Choimisiúin ar Inbhuanaitheacht Fiachais. Dá bhrí sin, bunaithe ar ghealltanais bheartais agus toimhdí maicreacnamaíocha an phlean, tá an chonair ghlanchaiteachais a luaitear sa phlean comhsheasmhach leis an gceanglas maidir le bhfiachas a leagtar amach in Airteagal 6(a) agus in Airteagal 16(2) de Rialachán (AE) 2024/1263.

(20)

Ar bhonn chonair ghlanchaiteachais agus thoimhdí an phlean, laghdódh easnamh rialtais ghinearálta ó 7,9 % de OTI in 2024 go 2,5 % de OTI in 2031, an chéad bhliain ina mbeadh sé faoi bhun 3 % de OTI. Dá bhrí sin, de réir an phlean, ní sháródh an comhardú rialtais ghinearálta an luach tagartha 3 % de OTI ag deireadh na tréimhse coigeartúcháin (2031). Ina theannta sin, sna 10 mbliana tar éis na tréimhse coigeartúcháin (i.e. go dtí 2041), ní sháródh an t-easnamh rialtais 3 % de OTI. Dá bhrí sin, bunaithe ar ghealltanais bheartais agus toimhdí maicreacnamaíocha an phlean, tá an chonair ghlanchaiteachais a chuirtear ar aghaidh sa phlean comhsheasmhach leis an gceanglas maidir leis an easnamh a leagtar amach in Airteagal 6(b), agus in Airteagal 16(2) de Rialachán (AE) 2024/1263.

(21)

Is próifíl líneach í próifíl ama an choigeartaithe fhioscaigh, arna tomhas mar an t-athrú ar an gcomhardú príomha struchtúrach, mar a thuairiscítear sa phlean agus mar a cheanglaítear le hAirteagal 6, pointe (c) de Rialachán (AE) 2024/1263. Mar thoradh air sin, an coigeartú fioscach i gcaitheamh na chéad 4 bliana den phlean, tá sé comhréireach leis an iarracht choigeartúcháin iomlán. Dá bhrí sin, bunaithe ar ghealltanais bheartais agus toimhdí maicreacnamaíocha an phlean, tá an chonair ghlanchaiteachais a luaitear sa phlean comhsheasmhach leis an gclásal coimirce maidir le siarchoinneáil a chosc a leagtar amach in Airteagal 6, pointe (c), agus leis an bhforáil idirthréimhseach in Airteagal 36(1), pointe (e), de Rialachán (AE) 2024/1263.

Tábla 4: Forbairtí maidir le comhardú príomha struchtúrach i bplean na Rómáine

(22)

Tá an chonair ghlanchaiteachais a leagtar amach sa phlean i gcomhréir leis na ceanglais faoin nós imeachta um easnamh iomarcach (go háirithe leis an gcoigeartú struchtúrach bliantúil íosta a bhunaítear in Airteagal 3(4), an tríú fomhír, de Rialachán (CE) 1467/97 ón gComhairle).

(23)

An ceanglas maidir leis an ngné choisctheach a leagtar amach in Airteagal 8 de Rialachán (AE) 2024/1263 i ndáil leis an gcoimirce athléimneachta easnaimh, arb é is aidhm dó corrlach coiteann a sholáthar i gcoibhneas leis an luach tagartha easnaimh 3 % de OTI, níl feidhm aige maidir leis an Rómáin, ós rud é go bhfuil sé beartaithe an t-easnamh a thabhairt faoi bhun 3 % de OTI sa bhliain dheireanach den tréimhse choigeartúcháin agus sa bhliain sin amháin.

(24)

De réir an phlean, beidh an fiachas rialtais idir 60 % agus 90 % de OTI idir 2027 agus 2031. Mar sin féin, ós rud é, de réir an phlean, go rachadh an t-easnamh rialtais faoi bhun 3 % de OTI in 2031, rud a d’fhágfadh go n-aisghairfí an cinneadh lena suífí go raibh easnamh iomarcach ann sa bhliain tar éis dheireadh na tréimhse coigeartúcháin, níl feidhm ag an gcoimirce inbhuanaitheachta fiachais le linn na tréimhse a chumhdaítear leis an bplean.

(25)

Tá an plean bunaithe ar thacar toimhdí atá éagsúil le toimhdí an Choimisiúin a tarchuireadh chuig an Rómáin an 21 Meitheamh. Go sonrach, úsáidtear toimhdí éagsúla sa phlean maidir le cúig athróg, is iad sin an túsphointe (comhardú príomha struchtúrach in 2024), fás OTI féideartha agus fás fíor-OTI, fás díbhoilsceora OTI agus cuirtear san áireamh leis dímheas measta an airgeadra náisiúnta. Tugtar measúnú ar na difríochtaí sin idir na toimhdí thíos. Liostaítear thíos na difríochtaí idir na toimhdí a bhfuil an tionchar is mó acu ar an meánfhás glanchaiteachais, mar aon le measúnú ar gach difríocht a bhreithnítear gan aon rud eile san áireamh.

Níl tionchar mór ag an difríocht atá fágtha ar mheánfhás an ghlanchaiteachais i gcomparáid le toimhdí an Choimisiúin. Ar an iomlán, is é an toradh atá ar na difríochtaí uile sna toimhdí a ghlactar le chéile ná meánfhás glanchaiteachais sa phlean is ísle ná an chonair thagartha. Cuirfidh an Coimisiún san áireamh an measúnú thuas ar thoimhdí an phlean san áireamh i measúnuithe a dhéanfaidh sé amach anseo ar chomhlíonadh an mholta seo.

(26)

De réir na straitéise fioscaí táscaí sa phlean, déanfar na gealltanais maidir le glanchaiteachas a thabhairt i gcrích trí smacht ar chaiteachas go príomha. Réamh-mheastar go laghdóidh an cóimheas idir caiteachas príomhúil an rialtais agus OTI ó 40,6 % in 2024 go 34,6 % in 2031, i.e., 6 phointe céatadáin thar 7 mbliana. Meastar go laghdóidh na catagóirí caiteachais uile mar sciar de OTI. Tacaítear leis an ngealltanas sin go pointe áirithe leis na hathchóirithe caiteachais a chuirtear i láthair sa phlean (athbhreithnithe caiteachais, athchóirithe pinsin, athchóiriú ar rialachas fiontar atá faoi úinéireacht an stáit) ach beidh gá le cur chun feidhme dian, agus bearta breise i gcoibhneas leo siúd a chuimsítear sa phlean, chun na spriocanna a bhaint amach. Tá sonraíocht na mbeart beartais le deimhniú nó le coigeartú agus le cainníochtú sna buiséid bhliantúla.

(27)

An tráth céanna, tá rioscaí ann maidir le cur chun feidhme na straitéise fioscaí táscaí sa phlean. Beidh ar rialtas nua formhór na ngealltanas sin a chur i bhfeidhm. Thairis sin, an 20 Samhain 2024, d’fhógair an tAire Saothair agus Dlúthpháirtíochta Sóisialta méadú 12,1 % ar luach an phointe tagartha le haghaidh pinsean. Tugtar le tuiscint leis an bhfógra sin go dtiocfaidh méadú i bhfad níos mó (thart ar 1 % de OTI) ar phinsin ná mar a ghlactar leis, is cosúil, sa phlean, i.e. reo ainmniúil ar phinsin in 2025.

(28)

Sa phlean, tugann an Rómáin gealltanas i leith sraith athchóirithe agus infheistíochtaí, arb é is aidhm dóibh feabhas a chur ar an bhfás féideartha agus ar an inbhuanaitheacht fhioscach, chun bheith mar bhonn taca le síneadh a chur leis an tréimhse coigeartaithe fhioscaigh ó 4 bliana go 7 mbliana. An tsraith athchóirithe agus infheistíochtaí atá mar bhonn taca faoi shíneadh a chur leis an tréimhse choigeartúcháin, tá sé comhdhéanta de roinnt gealltanas ón bPlean Téarnaimh agus Athléimneachta; roinnt gealltanas ón bPlean Téarnaimh agus Athléimneachta le sonraíochtaí breise; chomh maith le roinnt athchóirithe nua. Áirítear leis sin na bearta seo a leanas (féach freisin Iarscríbhinn II):

(29)

I gcomhréir le hAirteagal 14(3) de Rialachán (AE) 2024/1263, tá gach athchóiriú agus infheistíocht atá mar bhonn taca faoi shíneadh a chur leis an tréimhse choigeartúcháin mionsonraithe, tús-ualaithe, faoi cheangal ama agus infhíoraithe go leordhóthanach.

(30)

Gealltanais an phlean téarnaimh agus athléimneachta atá mar bhonn taca leis an síneadh, tá athchóirithe agus infheistíochtaí móra iontu atá dírithe ar fheabhas a chur ar an inbhuanaitheacht fhioscach agus ar acmhainneacht fáis an gheilleagair a fheabhsú. Ina theannta sin, tugann an Rómáin gealltanas leanúint den iarracht tabhairt faoin athchóiriú le linn na tréimhse a chumhdaítear leis an bplean struchtúrach fioscach meántéarmach agus na leibhéil infheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta, a baineadh amach le linn na tréimhse a chumhdaítear leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta, a choinneáil ar bun (féach thíos, Tábla 5). Déanfar faireachán ar an ngealltanas le linn chéim cur chun feidhme an phlean. Dá réir sin, is féidir gealltanais faoin bPlean Téarnaimh agus Athléimneachta a chur san áireamh maidir le síneadh a chur leis an tréimhse choigeartúcháin dá bhforáiltear le hAirteagal 36 (1), pointe (d), de Rialachán (AE) 2024/1263.

(31)

Leis an tsraith athchóirithe agus infheistíochtaí atá mar bhonn taca leis an síneadh, meastar go gcuirfear feabhas ar acmhainneacht fáis agus athléimneachta gheilleagar na Rómáine ar bhealach inbhuanaithe mar a cheanglaítear le hAirteagal 14(2), pointe (a) de Rialachán (AE) 2024/1263. Ní sholáthraítear sa phlean meastacháin chainníochtaithe ar thionchar na n-athchóirithe agus na n-infheistíochtaí ar fhás féideartha. Mar sin féin, le hathchóirithe pinsean (an córas ginearálta agus pinsin speisialta), ba cheart rannchuidiú, le himeacht ama, le lucht saothair níos mó i gcomparáid leis an gcás neamh-athchóirithe agus, dá bhrí sin, OTI féideartha a mhéadú. Thairis sin, déantar foráil sa phlean maidir le méadú mór ar infheistíocht phoiblí, go háirithe i mblianta tosaigh na tréimhse a chumhdaítear leis an bplean, ó 5,4 % de OTI in 2023 go 7,1 % in 2025 agus 7,3 % in 2026. Cuideoidh na hinfheistíochtaí sin, i réimsí uile lena n-áirítear príomhbhonneagar, le hacmhainneacht fáis agus athléimneacht an gheilleagair a mhéadú. Le hathbhreithnithe caiteachais, ba cheart cuidiú freisin le hacmhainní laistigh den bhuiséad a ath-leithdháileadh i dtreo tosaíochtaí lena gcuirfear leis an bhfás.

(32)

Leis an tsraith athchóirithe agus infheistíochtaí atá mar bhonn taca leis an síneadh, meastar go dtacófar leis an inbhuanaitheacht fhioscach mar a cheanglaítear le hAirteagal 14(2), pointe (b) de Rialachán (AE) 2024/1263. Le hathchóirithe a bhaineann le taobh ioncaim an bhuiséid, cruthófar ioncam breise suntasach don rialtas. Ba cheart ioncam breise idir 2,0 % agus 2,5 % de OTI a bheith mar thoradh ar éifeacht charnach an athchóirithe cánach, an athchóirithe ar riarachán cánach, agus an athchóirithe ar an gcóras cánach le haghaidh micrifhiontar, nuair a chuirtear chun feidhme ina n-iomláine iad. Ó thaobh an chaiteachais de, meastar go nginfear coigilteas ar fiú 0,5 % go 1,0 % de OTI é le hathchóirithe arb é is aidhm dóibh athbhreithnithe caiteachais agus bainistiú oibreoirí eacnamaíocha stáit/áitiúla a neartú, fiú más cosúil go bhfuil cuid de na meastacháin sa phlean ard. Chomh maith leis sin, leis an dlí maidir le pá aonadach le haghaidh fostaithe san earnáil phoiblí, ba cheart a bheith in ann laghdú fóinteach 1,5 % de OTI a dhéanamh ar an mbille pá poiblí mar sciar de OTI idir 2024 agus 2031 de réir an phlean, má chuirtear chun feidhme é laistigh den imchlúdach dá bhforáiltear sa phlean. Ar deireadh, leis na hathchóirithe pinsean (an córas ginearálta agus pinsin speisialta), ginfear coigilteas faoi dheireadh na tréimhse 7 mbliana a chumhdaítear leis an bplean, ach tiocfaidh formhór an choigiltis chun cinn san fhadtéarma.

(33)

Leis an tsraith athchóirithe agus infheistíochtaí atá mar bhonn taca leis an síneadh, rannchuidítear le tosaíochtaí comhchoiteanna an Aontais mar a cheanglaítear le hAirteagal 14(2), pointe (c) de Rialachán (AE) 2024/1263. Formhór na n-athchóirithe atá mar bhonn taca leis an iarraidh ar shíneadh, cuireann siad le hathléimneacht shóisialta agus eacnamaíoch, trí chobhsaíocht fhioscach a áirithiú, feabhas a chur ar éifeachtúlacht na hearnála poiblí agus fás eacnamaíoch inbhuanaithe a chur chun cinn. Leis na gealltanais maidir le feabhas a chur ar riarachán cánach agus athbhreithnithe caiteachais críochnúla a chur chun feidhme, ba cheart a bheith in ann, le himeacht ama, acmhainní a ath-leithdháileadh i dtreo tosaíochtaí atá fabhrach d’fheidhmíocht eacnamaíoch agus d’fheabhsuithe sóisialta. Leis an athchóiriú ar an sásra socraithe pá íosta, ba cheart leibhéal iomchuí a áirithiú don phá íosta lena n-urramaítear tosaíochtaí sóisialta agus eacnamaíocha. Daingneoidh athchóirithe pinsean (an córas ginearálta agus pinsin speisialta) inbhuanaitheacht an chórais agus méadóidh siad cothromas agus cothroime i leibhéal na bpinsean. Ar deireadh, le feabhsuithe ar dhigitiú an riaracháin cánach, ba cheart rannchuidiú leis an aistriú digiteach. Ní thugtar aghaidh go díreach ar thosaíochtaí comhchoiteanna eile an Aontais, mar atá an tslándáil fuinnimh a áirithiú agus cumais chosanta a mhéadú, leis an tsraith athchóirithe agus infheistíochtaí atá mar bhonn taca faoi shíneadh, cé go dtugtar aghaidh ar an tslándáil fuinnimh i bPlean Téarnaimh agus Athléimneachta na Rómáine.

(34)

Leis an tsraith athchóirithe agus infheistíochtaí atá mar bhonn taca leis an síneadh, tugtar aghaidh ar roinnt de na moltaí tírshonracha ábhartha (12) arna n-eisiúint mar chuid den Seimeastar Eorpach mar a cheanglaítear le hAirteagal 14(2), pointe (d) de Rialachán (AE) 2024/1263. Go sonrach, meastar go rannchuideoidh athchóirithe leis an moladh tírshonrach a eisíodh in 2023 maidir le haghaidh a thabhairt ar an moladh fioscach lena n-iarrtar ar an Rómáin a heasnamh iomarcach a cheartú agus aghaidh a thabhairt ar mhíchothromaíochtaí iomarcacha. Sa chás maicreacnamaíoch atá mar bhonn taca faoin bplean, réamh-mheastar go laghdóidh an t-easnamh sa chuntas reatha ó 7,7 % de OTI in 2024 go 4,1 % de OTI in 2031. Tagann an chuid is mó den tionchar ón laghdú ar easnamh an rialtais, le tacaíocht ó na hathchóirithe atá mar bhonn taca faoin iarraidh ar chonair choigeartaithe leathnaithe. Meastar go dtacóidh fás níos moille ar chaiteachas rialtais agus beartais stuama ioncaim (méaduithe measartha ar phinsin agus ar phá poiblí, athchóiriú pá íosta) leis an iomaíochas.

(35)

Meastar go gcuideoidh an t-athchóiriú pá íosta agus an t-athchóiriú pinsean le haghaidh a thabhairt ar mholtaí tírshonracha ó 2019 maidir leis an ngá atá le socrú pá íosta a áirithiú bunaithe ar chritéir oibiachtúla, i gcomhréir le cruthú post agus le hiomaíochas. Meastar go gcuideoidh athchóirithe ar athstruchtúrú an chórais caiteachais phoiblí (athbhreithnithe caiteachais) agus ar an athchóiriú ar chóras pá na hearnála poiblí le haghaidh a thabhairt ar mholtaí tírshonracha ó 2019 agus 2020 maidir leis an ngá atá le feabhas a chur ar éifeachtúlacht an tsoláthair phoiblí agus ar cháilíocht agus éifeachtacht an riaracháin phoiblí. Thairis sin, cuideoidh an t-athchóiriú pinsean agus athchóiriú na bpinsean speisialta le haghaidh a thabhairt ar an moladh tírshonrach a eisíodh in 2019 maidir le hinbhuanaitheacht chóras na bpinsean poiblí agus inmharthanacht fhadtéarmach chistí pinsin an dara colún a áirithiú, agus rannchuideoidh an t-athchóiriú cánach agus an t-athchóiriú ar an riarachán cánach le haghaidh a thabhairt ar mholtaí tírshonracha ó 2019 agus 2020 maidir le hinbhuanaitheacht fhioscach a áirithiú agus comhlíonadh agus bailiú cánach a neartú. Ba cheart d’fhormhór na mbeart atá mar bhonn taca le síneadh a chur leis an tréimhse choigeartúcháin cuidiú freisin le haghaidh a thabhairt ar mholtaí tírshonracha ó 2022 agus 2023 maidir le beartais fhioscacha a shaothrú d’fhonn deireadh a chur le heasnamh rialtais iomarcach.

(36)

Áirithítear leis an bplean go gcoinneofar ar bun leibhéal foriomlán beartaithe na hinfheistíochta poiblí a mhaoinítear go náisiúnta arna réadú ar an meán i gcaitheamh na tréimhse a chumhdaítear leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta, mar a cheanglaítear le hAirteagal 14(4) de Rialachán (AE) 2024/1263.

Tábla 5: Infheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta sa phlean (% de OTI)

(37)

Ar deireadh, maidir leis an tsraith gealltanas maidir le hathchóiriú agus infheistíocht atá mar bhonn taca le síneadh, is féidir a mheas go bhfuil siad comhsheasmhach leis na gealltanais sa Phlean Téarnaimh agus Athléimneachta agus sa Chomhaontú Comhpháirtíochta a comhaontaíodh faoin gCreat Airgeadais Ilbhliantúil mar a cheanglaítear le hAirteagal 14(2), pointe (d) de Rialachán (AE) 2024/1263. Is é sin, i gcomhréir le ceanglais Rialachán (AE) 2024/1263, meastar go bhfeidhmeoidh gach gealltanas i leanúnachas agus i gcomhlántacht leis an bPlean Téarnaimh agus Athléimneachta nó le Comhaontú Comhpháirtíochta bheartas comhtháthaithe Eorpach na Rómáine, agus go bhfreagróidh siad ar na moltaí tírshonracha, agus do thosaíocht chomhchoiteann amháin nó níos mó de chuid an Aontais.

(38)

Mar chonclúid, maidir leis an tsraith athchóirithe agus infheistíochtaí atá mar bhonn taca le síneadh a chur leis an tréimhse choigeartúcháin, meastar go gcomhlíonann siad na critéir in Airteagal 14 de Rialachán (AE) 2024/1263, nuair a chuirtear le chéile iad. Mar thoradh air sin, is féidir síneadh ó 4 bliana go 7 mbliana a chur leis an tréimhse choigeartúcháin, mar a chuirtear chun tosaigh sa phlean.

(39)

Cé is moite den tsraith athchóirithe agus infheistíochtaí atá mar bhonn taca le síneadh a chur leis an tréimhse choigeartúcháin, tugtar tuairisc sa phlean ar chuspóirí beartais a bhaineann le hinfheistíochtaí eile chun freagairt ar roinnt de na dúshláin arna sainaithint i gcomhthéacs an tSeimeastair Eorpaigh, go háirithe na moltaí tírshonracha, lena n-áirítear iad siúd a bhaineann leis an nós imeachta um míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha, agus chun aghaidh a thabhairt ar thosaíochtaí comhchoiteanna an Aontais.

(40)

Maidir leis an tosaíocht chomhchoiteann a bhaineann le haistriú cóir glas agus digiteach, lena n-áirítear na cuspóirí aeráide a leagtar amach i Rialachán (AE) 2021/1119, cuimsítear sa phlean athchóirithe agus infheistíocht chun tacú le dícharbónú tionscal mór (cruach agus ceimiceáin), trí phróisis táirgthe a leictriú agus trí aistriú chuig úsáid hidrigine in-athnuaite nó breoslaí hidrigine in-athnuaite. Is é EUR 1 bhilliún buiséad iomlán na scéime, agus déanfar íocaíochtaí sa tréimhse 2025-2031. Bainfear amach maoiniú na scéime seo trí lamháltais astaíochtaí gás ceaptha teasa (lamháltais CO2) a dhíol. Cuimsítear sa phlean freisin clár infheistíochta chun an príomhbhonneagar uiscithe (EUR 2,3 billiún) agus an bonneagar draenála (EUR 34 mhilliún) a athshlánú. Cuideoidh na bearta sin le haghaidh a thabhairt ar mholtaí tírshonracha a eisíodh in 2022 agus 2023 a bhaineann leis an ngá atá le spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú agus dlús a chur leis an aistriú fuinnimh, trí fhuinneamh in-athnuaite a chur in úsáid níos tapúla agus trí fheabhas a chur ar acmhainneacht eangaí chun go mbeidh acmhainneacht nua in ann oibriú sa mhargadh. Ní thugtar tuairisc sa phlean ar ghnéithe a bhaineann le cothroime an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh.

(41)

Maidir leis an tosaíocht chomhchoiteann a bhaineann leis an athléimneacht shóisialta agus eacnamaíoch, lena n-áirítear Colún Eorpach na gCeart Sóisialta, cuimsítear sa phlean scéim nua Tacaíochta Stáit le haghaidh infheistíochtaí chun tacú leis an bhforbairt réigiúnach, trí thionscadail infheistíochta mhórscála lena ndírítear ar earnálacha ardleibhéil agus lena dtacaítear le héagsúlú gníomhaíochtaí eacnamaíocha sna réigiúin is mídheisiúla. Is é EUR 450 milliún an buiséad iomlán a leithdháileadh. Cuimsítear sa phlean freisin scéim Státchabhrach le haghaidh infheistíochtaí straitéiseacha, le deontais, buntáistí cánach agus bearta simplithe riaracháin (sprioc-amanna le haghaidh ceadanna a ghiorrú, talamh a dhámhachtain go díreach chun infheistíochtaí a chur chun feidhme sa réimse poiblí nó príobháideach atá faoi úinéireacht an stáit/na n-údarás poiblí áitiúil, bonneagar iompair agus na fóntais is gá le haghaidh na n-infheistíochtaí a sholáthar). Is é EUR 1 bhilliún buiséad iomlán na scéime, agus déanfar íocaíochtaí sa tréimhse 2025-2031. Is iad seo a leanas na hearnálacha a bheidh in ann tairbhe a bhaint as an scéim seo: tionscal an bhia, tionscal na gceimiceán, an tionscal cógaisíochta, an tionscal miotalóireachta, an tionscal cosanta, an tionscal tógála miotail, tógáil innealra agus suiteálacha, monarú innealra agus trealaimh, agus trealamh leictreach. Cuideoidh na bearta sin le haghaidh a thabhairt ar an moladh tírshonrach a eisíodh in 2020 maidir le tacaíocht leachtachta a chur ar fáil don gheilleagar le haghaidh gnólachtaí.

(42)

Maidir leis an tosaíocht chomhchoiteann a bhaineann leis an tslándáil fuinnimh, luaitear sa phlean rannpháirtíocht na Rómáine i dtionscnaimh thrasnáisiúnta maidir le bonneagar iompair fuinnimh arb é is aidhm dóibh slándáil fuinnimh na hEorpa a mhéadú, lena n-áirítear Conair an Deiscirt, Conair BRUA (an Bhulgáir-an Rómáin-an Ungáir-an Ostair) agus an Chonair Thras-Balcáin.

(43)

Maidir leis an tosaíocht chomhchoiteann a bhaineann le cumais chosanta, tagraítear sa phlean do thionscnaimh nua chun rialáil a dhéanamh ar an gcreat dlíthiúil ginearálta chun saoráidí a dheonú d’infheistíochtaí a bhfuil tionchar suntasach acu i réimse na déantúsaíochta. Ceann de na saoráidí sin is ea scéim státchabhrach arb é is aidhm di, inter alia, an tionscal cosanta a chumhdach.

(44)

Cuirtear roinnt faisnéise ar fáil sa phlean maidir le comhsheasmhacht agus, i gcás inarb iomchuí, comhlántacht le cistí an bheartais chomhtháthaithe agus le Plean Téarnaimh agus Athléimneachta na Rómáine, agus a dtairbhí don Rómáin, agus cuirtear i dtábhacht ann an chomhlántacht idir cistí náisiúnta agus cistí Eorpacha, go háirithe maidir le mórbhonneagar agus tionscadail forbartha tuaithe, agus cuirtear i dtábhacht ann freisin go bhfuil rath úsáid na gcistí Eorpacha ag brath ar bhainistiú éifeachtúil na gcistí Eorpacha agus na gcistí sin a leithdháiltear trí bhuiséad ginearálta comhdhlúite na Rómáine.

(45)

Tugtar forléargas sa phlean ar riachtanais infheistíochta poiblí na Rómáine a bhaineann le tosaíochtaí comhchoiteanna an Aontais. Maidir le haistriú cóir glas agus digiteach, tagraítear sa phlean don scéim cabhrach chun próisis táirgthe thionsclaíocha a dhícharbónú trí phróisis táirgthe a leictriú agus trí aistriú chuig úsáid hidrigine in-athnuaite nó breoslaí hidrigine in-athnuaite. I ndáil leis an athléimneacht shóisialta agus eacnamaíoch, lena n-áirítear Colún Eorpach na gCeart Sóisialta, tuairiscítear sa phlean go háirithe an gá atá le clár infheistíochta a chur chun feidhme chun an príomhbhonneagar uiscithe a athshlánú, an gá atá leis an scéim státchabhrach chun tacú le tionscadail infheistíochta sa tionscal déantúsaíochta, agus an gá atá le hinfheistíochtaí chun an fhorbairt réigiúnach a áirithiú lena n-áirítear tionscadail infheistíochta mhórscála. Maidir le cumais chosanta a mhéadú, tuairiscítear sa phlean an gá atá leis an scéim státchabhrach le haghaidh infheistíochtaí straitéiseacha a chur chun feidhme go hiomlán, le deontais, buntáistí cánach agus cineálacha eile tacaíochta, rud a thacóidh leis an earnáil cosanta, chomh maith le nithe eile.

(46)

Ar an iomlán, tá an Coimisiún den tuairim go gcomhlíonann plean na Rómáine ceanglais Rialachán (AE) 2024/1263.

(47)

Is díol sásaimh don Chomhairle plean struchtúrach fioscach meántéarmach na Rómáine agus measann sí go gcabhródh a chur chun feidhme iomlán le hairgeadas poiblí fónta a áirithiú agus le tacú le hinbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí chomh maith le fás inbhuanaithe cuimsitheach.

(48)

Tugann an Chomhairle dá haire an measúnú ón gCoimisiún ar an bplean. Mar sin féin, iarrann an Chomhairle ar an gCoimisiún a mheasúnú ar phleananna amach anseo a chur i láthair i ndoiciméad ar leithligh ó na moltaí ón gCoimisiún le haghaidh moltaí ón gComhairle.

(49)

Tugann an Chomhairle dá haire an measúnú ón gCoimisiún ar an gconair ghlanchaiteachais agus na príomhthoimhdí maicreacnamaíocha sa phlean, lena n-áirítear maidir leis an treoir arna tabhairt roimh ré ag an gCoimisiún, chomh maith leis na himpleachtaí a bhaineann le conair ghlanchaiteachais an phlean d’easnamh agus fiachas rialtais. Tugann an Chomhairle dá haire an measúnú ón gCoimisiún go bhfuil údar cuí ar an iomlán leis na toimhdí maicreacnamaíocha agus fioscacha, cé go bhfuil siad éagsúil i gcásanna áirithe le toimhdí an Choimisiúin, lena n-áirítear chun freastal ar shonraí maicreacnamaíocha agus fioscacha nuashonraithe, agus go bhfuil argóintí eacnamaíocha fónta mar bhonn taca leo. Tugann an Chomhairle dá haire straitéis fhioscach leathan an phlean agus na rioscaí don ionchas, a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do theacht chun cinn an cháis mhaicreacnamaíoch agus do na toimhdí bunúsacha agus do sheachadadh chonair ghlanchaiteachais an phlean. Tugann an Chomhairle dá haire freisin go bhféadfadh rioscaí geopholaitiúla brú a chur ar chaiteachas cosanta.

(50)

Tá an Chomhairle ag súil go mbeidh an Rómáin faoi réir chun a straitéis fhioscach a choigeartú de réir mar is gá chun a conair ghlanchaiteachais a áirithiú. Tá rún daingean ag an gComhairle dlúthfhaireachán a dhéanamh ar fhorbairtí eacnamaíocha agus fioscacha, lena n-áirítear iad siúd is bonn le cás an phlean.

(51)

Measann an Chomhairle go bhfuil gá le tuilleadh plé chun teacht ar chomhthuiscint maidir leis na himpleachtaí bliantúla faireachais a bhaineann leis na rátaí fáis carnacha glanchaiteachais in am don chéad bhabhta eile den fhaireachas fioscach.

(52)

Formhuiníonn an Chomhairle an tsraith gealltanas maidir le hathchóiriú agus infheistíocht a thíolaic an Rómáin ina plean meántéarmach atá mar bhonn taca le síneadh a chur leis an tréimhse choigeartúcháin agus is díol sásaimh di na hiarrachtaí atáthar a dhéanamh chun an tionchar ar an bhfás agus ar an inbhuanaitheacht fhioscach a thomhas. Aontaíonn an Chomhairle leis an gCoimisiún go dtugann an tsraith gealltanas maidir le hathchóiriú agus infheistíocht a thíolaic an Rómáin údar leis an tréimhse choigeartúcháin a shíneadh ó 4 bliana go 7 mbliana. Tugann an Chomhairle dá haire measúnú an Choimisiúin ina léirítear go gcomhlíontar, go hiomlán, na critéir in Airteagal 14, agus foráil idirthréimhseach Airteagal 36 (1d) de Rialachán (AE) 2024/1263 á cur san áireamh freisin, leis an tsraith athchóirithe agus infheistíochtaí atá mar bhonn taca leis an síneadh. Tugann an Chomhairle dá haire an measúnú ón gCoimisiún ina léirítear go meastar go gcuirfidh na gealltanais maidir le hathchóiriú agus infheistíocht feabhas ar acmhainneacht fáis agus ar athléimneacht an gheilleagair ar bhealach inbhuanaithe agus go dtacóidh siad leis an inbhuanaitheacht fhioscach. Molann an Chomhairle don Rómáin an tsraith athchóirithe agus gealltanas infheistíochta a chur chun feidhme go hiomlán chun an síneadh ar an tréimhse choigeartúcháin a chaomhnú.

(53)

Tugann an Chomhairle dá haire an tuairisc ón gCoimisiún ar na riachtanais agus na rúin i ndáil le hathchóiriú agus infheistíocht, le cois an mheasúnaithe ar an tsraith gealltanas maidir le hathchóiriú agus infheistíocht atá mar bhonn taca le síneadh a chur leis an tréimhse choigeartúcháin, a fhreagraíonn ar na príomhdhúshláin arna sainaithint i gcomhthéacs an tSeimeastair Eorpaigh, agus leagann sí béim ar a thábhachtaí atá sé a áirithiú go gcuirfear na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin i gcrích. Déanfaidh an Chomhairle, ar bhonn tuarascálacha a thíolacfaidh an Coimisiún, measúnú ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin agus déanfaidh sí faireachán ar a gcur chun feidhme faoi chuimsiú an tSeimeastair Eorpaigh.

(54)

Tá an Chomhairle ag tnúth leis na tuarascálacha bhliantúla ar dhul chun cinn ón Rómáin ina mbeidh faisnéis faoin dul chun cinn i gcur chun feidhme na conaire glanchaiteachais arna leagan síos ag an gComhairle go háirithe, agus faoi chur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí níos leithne i gcomhthéacs an tSeimeastair Eorpaigh, chomh maith le cur chun feidhme na sraithe d’athchóirithe agus infheistíochtaí atá mar bhonn taca le síneadh a chur leis an tréimhse choigeartaithe.

(55)

I gcomhréir le hAirteagal 17 de Rialachán (AE) 2024/1263, ba cheart don Chomhairle an chonair ghlanchaiteachais, mar a leagtar amach sa phlean, a mholadh don Rómáin, agus ba cheart an tsraith athchóirithe agus infheistíochtaí atá mar bhonn taca le síneadh a chur leis an tréimhse choigeartúcháin go 7 mbliana a fhormhuiniú.

1.

2.