(1)

Στις 30 Απριλίου 2024 τέθηκε σε ισχύ μεταρρυθμισμένο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ. Ο κανονισμός (ΕΕ) 2024/1263 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον αποτελεσματικό συντονισμό των οικονομικών πολιτικών και την πολυμερή δημοσιονομική εποπτεία (1), μαζί με τον τροποποιημένο κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 σχετικά με την εφαρμογή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (2) και την τροποποιημένη οδηγία 2011/85/ΕΕ του Συμβουλίου σχετικά με τα δημοσιονομικά πλαίσια των κρατών μελών (3), αποτελούν τα βασικά στοιχεία του μεταρρυθμισμένου πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ. Το πλαίσιο αποσκοπεί στην προώθηση υγιών και βιώσιμων δημόσιων οικονομικών, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης και ανθεκτικότητας μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, καθώς και στην πρόληψη των υπερβολικών δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Προωθεί επίσης την ανάληψη ιδίας ευθύνης σε εθνικό επίπεδο και επικεντρώνεται περισσότερο στον μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, σε συνδυασμό με πιο αποτελεσματική και συνεκτική επιβολή των κανόνων.

(2)

Τα εθνικά μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδια που υποβάλλουν τα κράτη μέλη στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή βρίσκονται στο επίκεντρο του νέου πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης. Τα εν λόγω σχέδια πρέπει να επιτυγχάνουν δύο στόχους: i) να διασφαλίζουν, μεταξύ άλλων, ότι, έως το πέρας της περιόδου προσαρμογής, το δημόσιο χρέος βρίσκεται σε αξιόπιστα καθοδική πορεία ή διατηρείται σε συνετά επίπεδα, και ότι το δημόσιο έλλειμμα οδηγείται και διατηρείται κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, και ii) να διασφαλίζουν την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που να ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και να λαμβάνουν υπόψη τις κοινές προτεραιότητες της ΕΕ. Για τον σκοπό αυτό, κάθε σχέδιο πρέπει να παρουσιάζει μεσοπρόθεσμη δέσμευση για πορεία των καθαρών δαπανών (4), με την οποία ουσιαστικά θεσπίζεται δημοσιονομικός περιορισμός για τη διάρκεια του σχεδίου, που καλύπτει τέσσερα ή πέντε έτη (ανάλογα με την κανονική διάρκεια της κοινοβουλευτικής περιόδου στο εκάστοτε κράτος μέλος). Επιπλέον, το σχέδιο εξηγεί πώς το κράτος μέλος θα διασφαλίσει την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που να ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ιδίως στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις [συμπεριλαμβανομένων αυτών που αφορούν τη διαδικασία μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΔΜΑ), κατά περίπτωση] και πώς το σχέδιο θα λάβει υπόψη τις κοινές προτεραιότητες της Ένωσης. Η περίοδος δημοσιονομικής προσαρμογής καλύπτει χρονικό διάστημα τεσσάρων ετών, το οποίο μπορεί να παραταθεί κατά έως και τρία έτη, αν το κράτος μέλος δεσμευτεί να υλοποιήσει ένα σύνολο σχετικών μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων το οποίο πληροί τα κριτήρια του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(3)

Μετά την υποβολή του σχεδίου, η Επιτροπή αξιολογεί αν το σχέδιο συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(4)

Βάσει σύστασης της Επιτροπής, το Συμβούλιο πρέπει στη συνέχεια να εκδώσει σύσταση με την οποία να καθορίζει την πορεία των καθαρών δαπανών του οικείου κράτους μέλους και, εφόσον συντρέχει περίπτωση, να εγκρίνει το σύνολο των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων στις οποίες στηρίζεται παράταση της περιόδου δημοσιονομικής προσαρμογής.

(5)

Στις 25 Οκτωβρίου 2024 η Ρουμανία υπέβαλε το εθνικό μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιό της στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή. Η υποβολή πραγματοποιήθηκε έπειτα από παράταση της προθεσμίας που ορίζεται στο άρθρο 36 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, όπως συμφωνήθηκε με την Επιτροπή. Η προθεσμία υποβολής παρατάθηκε όπως συμφωνήθηκε με την Επιτροπή λαμβανομένων υπόψη των λόγων που προέβαλε η Ρουμανία.

(6)

Για να πλαισιωθεί ο διάλογος που οδηγεί στην υποβολή εθνικών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών-διαρθρωτικών σχεδίων, στις 21 Ιουνίου 2024 η Επιτροπή απέστειλε, σύμφωνα με το άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, την πορεία αναφοράς (5) στη Ρουμανία. Η Επιτροπή δημοσίευσε την πορεία αναφοράς στις 25 Οκτωβρίου (6). Η πορεία αναφοράς βασίζεται σε ανάλυση επικινδυνότητας και διασφαλίζει ότι, έως το πέρας της περιόδου δημοσιονομικής προσαρμογής και ελλείψει περαιτέρω δημοσιονομικών μέτρων πέραν της περιόδου προσαρμογής, το δημόσιο χρέος βρίσκεται σε αξιόπιστα καθοδική πορεία ή διατηρείται σε συνετά επίπεδα σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, καθώς και ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα μειώνεται κάτω από το 3 % του ΑΕΠ κατά την περίοδο προσαρμογής και διατηρείται κάτω από την εν λόγω τιμή αναφοράς σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Ως μεσοπρόθεσμος ορίζοντας ορίζεται η δεκαετής περίοδος μετά το πέρας της περιόδου προσαρμογής. Σύμφωνα με το άρθρο 6 στοιχείο δ) και τα άρθρα 7 και 8 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, η πορεία αναφοράς συνάδει επίσης με την τιμή αναφοράς για το έλλειμμα, τη συνθήκη διασφάλισης της βιωσιμότητας του χρέους και τη συνθήκη διασφάλισης της ανθεκτικότητας του ελλείμματος. Η πορεία αναφοράς της Ρουμανίας ορίζει ότι, με βάση τις παραδοχές της Επιτροπής στις οποίες στηριζόταν η προηγούμενη καθοδήγηση του Ιουνίου του 2024 και την παραδοχή επταετούς περιόδου προσαρμογής, οι καθαρές δαπάνες δεν θα πρέπει να αυξηθούν περισσότερο από τις τιμές που παρέχονται στον πίνακα 1. Οι τιμές αυτές αντιστοιχούν σε μέση αύξηση των καθαρών δαπανών κατά 5,2 % κατά την περίοδο προσαρμογής (2025-2031) και κατά 5,5 % κατά την περίοδο 2025-2028.

Πίνακας 1: Πορεία αναφοράς την οποία παρείχε η Επιτροπή στη Ρουμανία στις 21 Ιουνίου 2024

(7)

Σύμφωνα με το άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, μεταξύ Ιουλίου και Οκτωβρίου 2024 η Ρουμανία και η Επιτροπή διεξήγαγαν τεχνικό διάλογο. Ο διάλογος επικεντρώθηκε στην πορεία των καθαρών δαπανών που προβλέπει η Ρουμανία και στις υποκείμενες παραδοχές της, καθώς και στο προβλεπόμενο σύνολο μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων στις οποίες βασίζεται το αίτημα της Ρουμανίας για παράταση της περιόδου προσαρμογής. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στη φορολογική μεταρρύθμιση, στη μεταρρύθμιση της φορολογικής διοίκησης, τη μεταρρύθμιση του φορολογικού καθεστώτος για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και την επανεξέταση των δαπανών. Έθιξαν επίσης την προβλεπόμενη υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και στις κοινές προτεραιότητες της Ένωσης όσον αφορά τη δίκαιη και πράσινη ψηφιακή μετάβαση, την κοινωνική και οικονομική ανθεκτικότητα, την ενεργειακή ασφάλεια και την ανάπτυξη αμυντικών ικανοτήτων.

(8)

Τον Οκτώβριο του 2024, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 3 και το άρθρο 36 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, βάσει των πληροφοριών που παρείχε η Ρουμανία στο σχέδιό της, η Ρουμανία διεξήγαγε διαδικασία διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρείχε η Ρουμανία στο σχέδιό της, το σχέδιο τέθηκε σε δημόσια συζήτηση με εκπροσώπους των επιχειρήσεων και την κοινωνία των πολιτών στις 16 Οκτωβρίου 2024.

(9)

Η Ρουμανία υπόκειται επί του παρόντος σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (7). Στις 3 Απριλίου 2020 το Συμβούλιο, κατόπιν σύστασης της Επιτροπής, εξέδωσε την απόφαση (ΕΕ) 2020/509, δυνάμει του άρθρου 126 παράγραφος 6 της ΣΛΕΕ, σχετικά με την ύπαρξη κατάστασης υπερβολικού ελλείμματος στη Ρουμανία λόγω προγραμματισμένης μη συμμόρφωσης με το κριτήριο του ελλείμματος που ορίζει η ΣΛΕΕ, εξέδωσε δε σύσταση δυνάμει του άρθρου 126 παράγραφος 7 της ΣΛΕΕ προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος το αργότερο έως το 2022. Υπό το πρίσμα της σοβαρής συρρίκνωσης της οικονομικής δραστηριότητας που συνδέεται με την πανδημία COVID-19, στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε αναθεωρημένη σύσταση προς τη Ρουμανία δυνάμει του άρθρου 126 παράγραφος 7 της ΣΛΕΕ, παρατείνοντας την προθεσμία για τη διόρθωση έως το 2024. Στις 24 Νοεμβρίου 2021 η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ρουμανία είχε αναλάβει αποτελεσματική δράση ανταποκρινόμενη στη σύσταση του Συμβουλίου της 18ης Ιουνίου 2021 δυνάμει του άρθρου 126 παράγραφος 7 ΣΛΕΕ και έκρινε ότι δεν ήταν επομένως αναγκαία η λήψη πρόσθετων μέτρων στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Ωστόσο, το 2023 δεν καλύφθηκε καμία από τις επιμέρους συνιστώσες της σύστασης του Συμβουλίου του 2021 προς τη Ρουμανία, και μάλιστα η απόκλιση από τις συνιστώσες αυτές ήταν σημαντική. Το ονομαστικό έλλειμμα ήταν σημαντικά υψηλότερο (6,5 % του ΑΕΠ έναντι 4,4 % του ΑΕΠ στη σύσταση του Συμβουλίου), η διαρθρωτική προσπάθεια ήταν πολύ χαμηλότερη από τη συνιστώμενη και η αύξηση των καθαρών δαπανών ήταν πολύ υψηλότερη από τη συνιστώμενη.

(10)

Ως εκ τούτου, στις 26 Ιουλίου 2024 το Συμβούλιο διαπίστωσε ότι η Ρουμανία δεν είχε λάβει αποτελεσματικά μέτρα ως ανταπόκριση στη σύσταση του Συμβουλίου της 18ης Ιουνίου 2021 (8). Η παρούσα σύσταση συμπίπτει με την αναθεωρημένη σύσταση του Συμβουλίου δυνάμει του άρθρου 126 παράγραφος 7 της ΣΛΕΕ προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση του υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στη Ρουμανία (9). Η ταυτόχρονη έκδοση των εν λόγω συστάσεων, η οποία είναι προσαρμοσμένη στη μετάβαση στο νέο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης, από την οποία και δικαιολογείται, διασφαλίζει τη συνοχή μεταξύ των συνιστώμενων πορειών προσαρμογής.

(11)

Στις 19 Ιουνίου 2024 η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ρουμανία αντιμετωπίζει υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, η Ρουμανία αντιμετωπίζει ευπάθειες που σχετίζονται με τους εξωτερικούς λογαριασμούς, οι οποίες συνδέονται κυρίως με μεγάλα και αυξανόμενα δημόσια ελλείμματα, ενώ οι σημαντικές πιέσεις στις τιμές και στο κόστος έχουν αυξηθεί και τα μέτρα πολιτικής ήταν υποτονικά (10).

(12)

Στις 21 Οκτωβρίου 2024 το Συμβούλιο απηύθυνε στη Ρουμανία σειρά ειδικών ανά χώρα συστάσεων (CSR) στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (11).

(13)

Σύμφωνα με το άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, η Επιτροπή αξιολόγησε το σχέδιο ως εξής:

(14)

Η οικονομική δραστηριότητα στη Ρουμανία αυξήθηκε κατά 2,4 % το 2023, λόγω της εγχώριας ζήτησης. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις 2024 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οικονομία αναμένεται να αναπτυχθεί κατά 1,4 % το 2024, αντικατοπτρίζοντας ηπιότερες εξελίξεις στην βιομηχανική παραγωγή, την κατασκευή κατοικιών, την τεχνολογία των πληροφοριών και των υπηρεσιών μεταφορών. Το 2025 το πραγματικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 2,5 %, με τη στήριξη της ανθεκτικής ιδιωτικής κατανάλωσης και της επιτάχυνσης των ιδιωτικών επενδύσεων, οι οποίες ενισχύθηκαν αμφότερες από τις πιο διευκολυντικές χρηματοοικονομικές συνθήκες. Το 2026 το πραγματικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 2,9 %, καθώς οι χρηματοδοτούμενες από την ΕΕ επενδύσεις σε δημόσιες υποδομές αναμένεται να δώσουν ισχυρή ώθηση στην ανάπτυξη, καθώς το πρόγραμμα ΜΑΑ εισέρχεται στο τελικό του στάδιο. Κατά τη διάρκεια του χρονικού ορίζοντα των προβλέψεων (δηλ. κατά την περίοδο 2024-2026), η αύξηση του δυνητικού ΑΕΠ στη Ρουμανία αναμένεται να ανέλθει κατά μέσο όρο στο 2,2 %, λόγω ενίσχυσης της κεφαλαιακής έντασης και αύξησης της συνολικής παραγωγικότητας των συντελεστών παραγωγής. Το ποσοστό ανεργίας ανήλθε σε 5,6 % το 2023 και η Επιτροπή προβλέπει ότι θα ανέλθει σε 5,5 % το 2024, 5,5 % το 2025 και 5,4 % το 2026. Ο πληθωρισμός (αποπληθωριστής του ΑΕΠ) προβλέπεται να μειωθεί από 12,8 % το 2023 σε 9,0 % το 2024, και να φτάσει στο 5,9 % το 2025 και στο 5,3 % το 2026.

(15)

Όσον αφορά τις δημοσιονομικές εξελίξεις, το 2023 το δημοσιονομικό έλλειμμα της Ρουμανίας ανήλθε σε 6,5 % του ΑΕΠ. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις 2024 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το έλλειμμα αναμένεται να ανέλθει στο 8,0 % του ΑΕΠ το 2024, στο 7,9 % του ΑΕΠ το 2025 και, με την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει αλλαγή πολιτικής, στο 7,9 % του ΑΕΠ το 2026. Οι προβλέψεις της Επιτροπής δεν αντικατοπτρίζουν το σχέδιο προϋπολογισμού της Ρουμανίας για το 2025, το οποίο δεν έχει καταρτιστεί ακόμα. Το δημόσιο χρέος ανήλθε στο 48,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής, ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί στο 52,2 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024. Προβλέπεται να αυξηθεί σε 56,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2025 και σε 59,7 % στο τέλος του 2026. Οι δημοσιονομικές προβλέψεις της Επιτροπής δεν λαμβάνουν υπόψη τις δεσμεύσεις πολιτικής στα μεσοπρόθεσμα σχέδια αυτές καθαυτές έως ότου να υποστηρίζονται από εύλογα και επαρκώς καθορισμένα απτά μέτρα πολιτικής.

(16)

Το εθνικό μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιο της Ρουμανίας καλύπτει την περίοδο 2025-2028 και προβλέπει δημοσιονομική προσαρμογή σε χρονικό διάστημα επτά ετών.

(17)

Το σχέδιο περιέχει όλες τις πληροφορίες που απαιτούνται από το άρθρο 13 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(18)

Στο σχέδιο προβλέπεται δέσμευση στην πορεία των καθαρών δαπανών που αναφέρεται στον πίνακα 2, η οποία αντιστοιχεί σε μέση αύξηση των καθαρών δαπανών κατά 4,8 % κατά τη διάρκεια των ετών 2025-2028. Επιπλέον, η Ρουμανία δεσμεύεται για σύνολο μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων με σκοπό την παράταση της περιόδου προσαρμογής σε 7 έτη (2025-2031), κατά τη διάρκεια των οποίων η μέση αύξηση των καθαρών δαπανών σχεδιάζεται να είναι 4,4 %. Η μέση αύξηση των καθαρών δαπανών που αναφέρεται στο σχέδιο κατά την περίοδο προσαρμογής (2025-2031) είναι χαμηλότερη από τη μέση αύξηση των καθαρών δαπανών στην πορεία αναφοράς που διαβίβασε η Επιτροπή στις 21 Ιουνίου 2024 (5,2 %). Το σχέδιο βασίζεται στην παραδοχή ότι το δυνητικό ΑΕΠ θα μειωθεί σταδιακά από 2,7 % το 2024 σε 2,0 % το 2031. Επιπλέον, σύμφωνα με το σχέδιο ο ρυθμός αύξησης του αποπληθωριστή του ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από 7,2 % το 2024 σε 5,0 % το 2025, και σταδιακά να επιβραδυνθεί περαιτέρω σε 4,4 % το 2031.

Πίνακας 2: Πορεία των καθαρών δαπανών και κύριες παραδοχές στο σχέδιο της Ρουμανίας

(19)

Εάν η δέσμευση για την πορεία των καθαρών δαπανών που αναλαμβάνεται στο σχέδιο και οι υποκείμενες παραδοχές υλοποιηθούν, το δημόσιο χρέος θα αυξηθεί, σύμφωνα με το σχέδιο, από 52,2 % του ΑΕΠ το 2024 σε 62,6 % του ΑΕΠ το 2029 και στη συνέχεια θα μειωθεί σε 61,4 % του ΑΕΠ το 2031, σύμφωνα με τον ακόλουθο πίνακα. Στη συνέχεια, προβλέπεται να συνεχίσει να μειώνεται σε επίπεδα πολύ κάτω από το 60 % του ΑΕΠ κατά τα 10 έτη που ακολουθούν μετά το πέρας της περιόδου που καλύπτεται από το σχέδιο.

Πίνακας 3: Εξέλιξη του δημόσιου χρέους και του ισοζυγίου στο σχέδιο της Ρουμανίας

Συνεπώς, σύμφωνα με το σχέδιο, ο λόγος του δημόσιου χρέους θα μειωθεί κάτω από την τιμή αναφοράς του 60 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Αυτό είναι εύλογο, δεδομένου ότι με βάση τις παραδοχές του σχεδίου, το χρέος προβλέπεται να διαμορφωθεί σε ποσοστό κάτω από το 60 % του ΑΕΠ έως το 2041, σύμφωνα με όλες τις αιτιοκρατικές προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων της ανάλυσης βιωσιμότητας του χρέους από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Επομένως, με βάση τις δεσμεύσεις πολιτικής και τις μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, η πορεία των καθαρών δαπανών που προτείνεται στο σχέδιο συνάδει με την απαίτηση για το χρέος, όπως ορίζεται στο άρθρο 6 στοιχείο α) και στο άρθρο 16 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(20)

Με βάση την πορεία των καθαρών δαπανών και τις παραδοχές του σχεδίου, το δημοσιονομικό έλλειμμα θα μειωθεί από 7,9 % του ΑΕΠ το 2024 σε 2,5 % του ΑΕΠ το 2031, το πρώτο έτος κατά το οποίο θα είναι κάτω από το 3 % του ΑΕΠ. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το σχέδιο, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης δεν θα υπερβαίνει την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ στο τέλος της περιόδου προσαρμογής (2031). Επιπλέον, κατά τη δεκαετία που έπεται της περιόδου προσαρμογής (δηλαδή έως το 2041), το δημόσιο έλλειμμα δεν θα υπερβαίνει το 3 % του ΑΕΠ. Επομένως, με βάση τις δεσμεύσεις πολιτικής και τις μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, η πορεία των καθαρών δαπανών που προτείνεται στο σχέδιο συνάδει με την απαίτηση για το έλλειμμα, όπως ορίζεται στο άρθρο 6 στοιχείο β) και στο άρθρο 16 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(21)

Το χρονοδιάγραμμα της δημοσιονομικής προσαρμογής, που μετράται ως η μεταβολή του διαρθρωτικού πρωτογενούς ισοζυγίου, όπως περιγράφεται στο σχέδιο, είναι γραμμικό, όπως απαιτείται από το άρθρο 6 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. Ως εκ τούτου, η δημοσιονομική προσαρμογή κατά τα τέσσερα πρώτα έτη του σχεδίου είναι αναλογική προς τη συνολική προσπάθεια προσαρμογής. Επομένως, με βάση τις δεσμεύσεις πολιτικής και τις μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, η πορεία των καθαρών δαπανών που προτείνεται στο σχέδιο συνάδει με τη ρήτρα για τη συνθήκη διασφάλισης μη οπισθοβαρούς προσπάθειας που ορίζεται στο άρθρο 6 στοιχείο γ) και με τη μεταβατική διάταξη στο άρθρο 36 παράγραφος 1 στοιχείο ε) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

Πίνακας 4: Εξέλιξη του διαρθρωτικού πρωτογενούς ισοζυγίου στο σχέδιο της Ρουμανίας

(22)

Η πορεία των καθαρών δαπανών που περιγράφεται στο σχέδιο συνάδει με τις απαιτήσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος [ιδίως με την ελάχιστη ετήσια διαρθρωτική προσαρμογή που ορίζεται στο άρθρο 3 παράγραφος 4 τρίτο εδάφιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου].

(23)

Η απαίτηση του προληπτικού σκέλους που ορίζεται στο άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263 σχετικά με τη συνθήκη διασφάλισης της ανθεκτικότητας του ελλείμματος, η οποία αποσκοπεί στην παροχή κοινού περιθωρίου σε σχέση με την τιμή αναφοράς 3 % του ΑΕΠ για το έλλειμμα, δεν ισχύει για τη Ρουμανία, δεδομένου ότι το έλλειμμα προβλέπεται να μειωθεί κάτω από το 3 % του ΑΕΠ μόνο κατά το τελευταίο έτος της περιόδου προσαρμογής.

(24)

Σύμφωνα με το σχέδιο, το δημόσιο χρέος θα ανέλθει μεταξύ 60 % και 90 % του ΑΕΠ την περίοδο από το 2027 έως το 2031. Ωστόσο, δεδομένου ότι, σύμφωνα με το σχέδιο, το δημόσιο έλλειμμα θα μειωθεί κάτω από το 3 % του ΑΕΠ το 2031, γεγονός που θα έχει ως αποτέλεσμα την κατάργηση της απόφασης με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος κατά το έτος μετά το τέλος της περιόδου προσαρμογής, η συνθήκη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους δεν εφαρμόζεται κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτεται από το σχέδιο.

(25)

Το σχέδιο βασίζεται σε ένα σύνολο παραδοχών που διαφέρουν από τις παραδοχές της Επιτροπής οι οποίες διαβιβάστηκαν στη Ρουμανία στις 21 Ιουνίου. Ειδικότερα, το σχέδιο χρησιμοποιεί διαφορετικές παραδοχές για πέντε μεταβλητές, συγκεκριμένα το σημείο εκκίνησης (διαρθρωτικό πρωτογενές ισοζύγιο το 2024), την αύξηση του δυνητικού και του πραγματικού ΑΕΠ, την αύξηση του αποπληθωριστή του ΑΕΠ και λαμβάνει υπόψη την υποθετική υποτίμηση του εθνικού νομίσματος. Στη συνέχεια παρέχεται αξιολόγηση αυτών των διαφορών στις παραδοχές. Οι διαφορές στις παραδοχές με τον σημαντικότερο αντίκτυπο στη μέση αύξηση των καθαρών δαπανών παρατίθενται κατωτέρω, μαζί με αξιολόγηση κάθε διαφοράς που εξετάζεται μεμονωμένα.

Οι εναπομένουσες διαφορές στις παραδοχές δεν έχουν σημαντικό αντίκτυπο στη μέση αύξηση των καθαρών δαπανών σε σύγκριση με τις παραδοχές της Επιτροπής. Συνολικά, όλες οι διαφορές στις παραδοχές εξεταζόμενες από κοινού οδηγούν σε μέση αύξηση των καθαρών δαπανών στο σχέδιο η οποία είναι χαμηλότερη από την πορεία αναφοράς. Η Επιτροπή θα λάβει υπόψη την ανωτέρω αξιολόγηση των παραδοχών του σχεδίου σε μελλοντικές αξιολογήσεις της συμμόρφωσης με την παρούσα σύσταση.

(26)

Σύμφωνα με την ενδεικτική δημοσιονομική στρατηγική που περιέχεται στο σχέδιο, οι δεσμεύσεις για τις καθαρές δαπάνες θα υλοποιηθούν κυρίως μέσω της συγκράτησης των δαπανών. Ο δείκτης των πρωτογενών δημόσιων δαπανών προς το ΑΕΠ προβλέπεται να υποχωρήσει από 40,6 % το 2024 σε 34,6 % το 2031, δηλαδή 6 εκατοστιαίες μονάδες σε διάστημα 7 ετών. Όλες οι κατηγορίες δαπανών προβλέπεται να μειωθούν ως ποσοστό του ΑΕΠ. Η δέσμευση αυτή υποστηρίζεται σε κάποιον βαθμό από τις μεταρρυθμίσεις στον τομέα των δαπανών που παρουσιάζονται στο σχέδιο (επανεξέταση των δαπανών, μεταρρυθμίσεις του συνταξιοδοτικού συστήματος, μεταρρύθμιση της διακυβέρνησης των κρατικών επιχειρήσεων), αλλά η επίτευξη των στόχων χρειάζεται αυστηρή εφαρμογή και πρόσθετα μέτρα συναφή με εκείνα που περιλαμβάνονται στο σχέδιο. Η εξειδίκευση των μέτρων πολιτικής επιβεβαιώνεται ή προσαρμόζεται και προσδιορίζεται ποσοτικά στους ετήσιους προϋπολογισμούς.

(27)

Ταυτόχρονα, υπάρχουν κίνδυνοι όσον αφορά την υλοποίηση της ενδεικτικής δημοσιονομικής στρατηγικής του σχεδίου. Οι περισσότερες από τις δεσμεύσεις αυτές θα πρέπει να υλοποιηθούν από τη νέα κυβέρνηση. Επιπλέον, στις 20 Νοεμβρίου 2024 ο υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης ανακοίνωσε αύξηση κατά 12,1 % της τιμής αναφοράς για τις συντάξεις. Η ανακοίνωση αυτή συνεπάγεται πολύ μεγαλύτερη αύξηση των συντάξεων (περίπου 1 % του ΑΕΠ) από αυτήν που φαίνεται να προβλέπεται στο σχέδιο, δηλαδή το ονομαστικό πάγωμα των συντάξεων το 2025.

(28)

Στο σχέδιο, η Ρουμανία δεσμεύεται να προβεί σε ένα σύνολο μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που αποσκοπούν στη βελτίωση της δυνητικής μεγέθυνσης και της δημοσιονομικής βιωσιμότητας, για να στηρίξει την παράταση της περιόδου δημοσιονομικής προσαρμογής από 4 σε 7 έτη. Το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων που στηρίζουν την παράταση της περιόδου προσαρμογής συνίσταται σε διάφορες δεσμεύσεις του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΣΑΑ)· ορισμένες δεσμεύσεις από το ΣΑΑ με πρόσθετες εξειδικεύσεις· καθώς και ορισμένες νέες μεταρρυθμίσεις. Το σύνολο αυτό περιλαμβάνει τα ακόλουθα μέτρα (βλ. επίσης παράρτημα II):

(29)

Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, κάθε μεταρρυθμιστική και επενδυτική δέσμευση στην οποία στηρίζεται παράταση της περιόδου προσαρμογής περιγράφεται με επαρκή βαθμό λεπτομέρειας, είναι εμπροσθοβαρής, χρονικά προσδιορισμένη και επαληθεύσιμη.

(30)

Οι δεσμεύσεις του ΣΑΑ στις οποίες στηρίζεται η παράταση περιλαμβάνουν σημαντικές μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας και στην ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού της οικονομίας. Επιπλέον, η Ρουμανία δεσμεύεται να συνεχίσει τη μεταρρυθμιστική προσπάθεια κατά την περίοδο που καλύπτεται από το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιο και να διατηρήσει τα επίπεδα των εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων που πραγματοποιήθηκαν κατά την περίοδο η οποία καλύπτεται από το ΣΑΑ (βλ. κατωτέρω πίνακα 5). Η δέσμευση θα παρακολουθείται καθ’ όλη τη διάρκεια υλοποίησης του σχεδίου. Επομένως, οι δεσμεύσεις στο πλαίσιο του ΣΑΑ μπορούν να ληφθούν υπόψη για την παράταση της περιόδου προσαρμογής, όπως προβλέπεται στο άρθρο 36 παράγραφος 1 στοιχείο δ) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(31)

Το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων που στηρίζουν την παράταση αναμένεται να βελτιώσει τη δυνητική μεγέθυνση και ανθεκτικότητα της οικονομίας της Ρουμανίας με βιώσιμο τρόπο, όπως απαιτεί το άρθρο 14 παράγραφος 2 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. Το σχέδιο δεν παρέχει ποσοτικά προσδιορισμένες εκτιμήσεις του αντικτύπου των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων στη δυνητική μεγέθυνση. Ωστόσο, οι μεταρρυθμίσεις του συνταξιοδοτικού συστήματος (γενικό σύστημα και ειδικές συντάξεις) αναμένεται να συμβάλουν με την πάροδο του χρόνου στην αύξηση του εργατικού δυναμικού συγκριτικά με το σενάριο μη υλοποίησης της μεταρρύθμισης και, ως εκ τούτου, να αυξήσουν το δυνητικό ΑΕΠ. Επιπλέον, το σχέδιο προβλέπει μεγάλη αύξηση των δημόσιων επενδύσεων, ιδίως κατά τα πρώτα έτη της περιόδου που καλύπτεται από το σχέδιο, από το 5,4 % του ΑΕΠ το 2023 σε 7,1 % το 2025 και 7,3 % το 2026. Οι επενδύσεις αυτές, σε όλους τους τομείς, συμπεριλαμβανομένων των βασικών υποδομών, θα συμβάλουν στην αύξηση της δυνητικής μεγέθυνσης και ανθεκτικότητα της οικονομίας. Η επανεξέταση των δαπανών αναμένεται επίσης να συμβάλει στην ανακατανομή των πόρων εντός του προϋπολογισμού προς προτεραιότητες που ενισχύουν την ανάπτυξη.

(32)

Το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων στις οποίες στηρίζεται η παράταση αναμένεται να στηρίξει τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, όπως απαιτείται από το άρθρο 14 παράγραφος 2 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. Οι μεταρρυθμίσεις που σχετίζονται με το σκέλος των εσόδων του προϋπολογισμού θα αποφέρουν σημαντικά πρόσθετα έσοδα για την κυβέρνηση. Το σωρευτικό αποτέλεσμα της φορολογικής μεταρρύθμισης, της μεταρρύθμισης της φορολογικής διοίκησης και της μεταρρύθμισης του φορολογικού καθεστώτος για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις αναμένεται, όταν υλοποιηθεί πλήρως, να αποφέρει πρόσθετα έσοδα της τάξης του 2,0 % έως 2,5 % του ΑΕΠ. Στο σκέλος των δαπανών, οι μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση της επανεξέτασης των δαπανών και στη διαχείριση των κρατικών/τοπικών οικονομικών φορέων (ΚΕ) αναμένεται να αποφέρουν εξοικονόμηση πόρων ύψους 0,5 % έως 1,0 % του ΑΕΠ, ακόμη και αν ορισμένες από τις εκτιμήσεις του σχεδίου φαίνονται υψηλές. Επίσης, ο νόμος για τις ενιαίες αμοιβές των υπαλλήλων του δημόσιου τομέα, εάν υλοποιηθεί στο πλαίσιο του κονδυλίου που προβλέπεται στο σχέδιο, αναμένεται να επιτρέψει την ουσιαστική μείωση του μισθολογικού κόστους του δημόσιου τομέα ως ποσοστό του ΑΕΠ κατά 1,5 % του ΑΕΠ μεταξύ 2024 και 2031 σύμφωνα με το σχέδιο. Τέλος, οι μεταρρυθμίσεις του συνταξιοδοτικού συστήματος (γενικό σύστημα και ειδικές συντάξεις) θα αποφέρουν εξοικονόμηση πόρων ήδη από το τέλος της 7ετούς περιόδου που καλύπτεται από το σχέδιο, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της εξοικονόμησης θα υλοποιηθεί μακροπρόθεσμα.

(33)

Το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων στις οποίες στηρίζεται η παράταση συμβάλει στις κοινές προτεραιότητες της ΕΕ, όπως απαιτείται από το άρθρο 14 παράγραφος 2 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. Οι περισσότερες από τις μεταρρυθμίσεις στις οποίες στηρίζεται το αίτημα παράτασης συμβάλλουν στην κοινωνική και οικονομική ανθεκτικότητα, διασφαλίζοντας τη δημοσιονομική σταθερότητα, βελτιώνοντας την αποτελεσματικότητα του δημόσιου τομέα και προωθώντας τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη. Οι δεσμεύσεις στον τομέα της βελτίωσης της φορολογικής διοίκησης και της εφαρμογής ενδελεχούς επανεξέτασης των δαπανών αναμένεται να επιτρέψουν με την πάροδο του χρόνου την ανακατανομή των πόρων προς προτεραιότητες που ευνοούν τις οικονομικές επιδόσεις και τις κοινωνικές βελτιώσεις. Η μεταρρύθμιση του μηχανισμού για τον καθορισμό του κατώτατου μισθού αναμένεται να εξασφαλίζει ενδεδειγμένο επίπεδο για τον κατώτατο μισθό που σέβεται τις κοινωνικές και οικονομικές προτεραιότητες. Οι μεταρρυθμίσεις του συνταξιοδοτικού συστήματος (γενικό σύστημα και ειδικές συντάξεις) θα εξασφαλίσουν τη βιωσιμότητα του συστήματος και θα αυξήσουν την ισότητα και τη δικαιοσύνη στο επίπεδο των συντάξεων. Τέλος, οι βελτιώσεις στην ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης αναμένεται να συμβάλουν στην ψηφιακή μετάβαση. Οι υπόλοιπες κοινές προτεραιότητες της ΕΕ, δηλαδή η διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας και η ανάπτυξη αμυντικών ικανοτήτων, δεν καλύπτονται άμεσα από το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων στις οποίες στηρίζεται η παράταση, παρότι η πρώτη εξετάζεται στο ΣΑΑ της Ρουμανίας.

(34)

Το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων στις οποίες στηρίζεται η παράταση ανταποκρίνεται σε ορισμένες από τις σχετικές (12) ειδικές ανά χώρα συστάσεις που εκδίδονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, όπως απαιτείται από το άρθρο 14 παράγραφος 2 στοιχείο δ) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. Ειδικότερα, οι μεταρρυθμίσεις αναμένεται να συμβάλουν στην CSR που εκδόθηκε το 2023 σχετικά με την εφαρμογή της δημοσιονομικής σύστασης με την οποία ζητήθηκε από τη Ρουμανία να διορθώσει το υπερβολικό της έλλειμμα και να αντιμετωπίσει τις υπερβολικές ανισορροπίες. Στο μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζεται το σχέδιο, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών προβλέπεται να μειωθεί από 7,7 % του ΑΕΠ το 2024 σε 4,1 % του ΑΕΠ το 2031. Το μεγαλύτερο μέρος των επιπτώσεων προέρχεται από τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, η οποία υποστηρίζεται από τις μεταρρυθμίσεις στις οποίες στηρίζεται το αίτημα για παράταση της πορείας προσαρμογής. Η επιβράδυνση της αύξησης των δημόσιων δαπανών και οι συνετές εισοδηματικές πολιτικές (συγκρατημένες αυξήσεις των συντάξεων και των μισθών του δημόσιου τομέα, μεταρρύθμιση του κατώτατου μισθού) αναμένεται να στηρίξουν την ανταγωνιστικότητα.

(35)

Η μεταρρύθμιση του κατώτατου μισθού και η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος αναμένεται να συμβάλουν στην υλοποίηση των CSR του 2019 σχετικά με την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι ο καθορισμός του κατώτατου μισθού γίνεται βάσει αντικειμενικών κριτηρίων, συνάδοντας με τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ανταγωνιστικότητα. Οι μεταρρυθμίσεις για την αναδιάρθρωση του συστήματος δημόσιων δαπανών (επανεξέταση των δαπανών) και η μεταρρύθμιση του μισθολογικού συστήματος στον δημόσιο τομέα αναμένεται να συμβάλουν στην εφαρμογή των CSR του 2019 και του 2020 σχετικά με την ανάγκη βελτίωσης της αποδοτικότητας των δημόσιων συμβάσεων και της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης. Επιπλέον, η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος και η μεταρρύθμιση των ειδικών συντάξεων θα συμβάλουν στην εφαρμογή των CSR που εκδόθηκαν το 2019 σχετικά με τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του δημόσιου συνταξιοδοτικού συστήματος και της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των συνταξιοδοτικών ταμείων του δεύτερου πυλώνα, ενώ η φορολογική μεταρρύθμιση και η μεταρρύθμιση της φορολογικής διοίκησης θα συμβάλουν στην εφαρμογή των CSR του 2019 και του 2020 σχετικά με τη διασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας και την ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης και της είσπραξης φόρων. Τα περισσότερα μέτρα στα οποία στηρίζεται η παράταση της περιόδου προσαρμογής αναμένεται επίσης να συμβάλουν στην εφαρμογή των CSR του 2022 και του 2023 σχετικά με την εφαρμογή δημοσιονομικών πολιτικών προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση του υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος.

(36)

Το σχέδιο διασφαλίζει τη διατήρηση του προβλεπόμενου συνολικού επιπέδου των εθνικά χρηματοδοτούμενων δημόσιων επενδύσεων που πραγματοποιούνται κατά μέσο όρο κατά την περίοδο που καλύπτεται από το ΣΑΑ, όπως απαιτεί το άρθρο 14 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

Πίνακας 5: Εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις στο σχέδιο (% του ΑΕΠ)

(37)

Τέλος, το σύνολο των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων στις οποίες στηρίζεται η παράταση μπορεί να θεωρηθεί ότι συνάδει με τις δεσμεύσεις του ΣΑΑ και με το σύμφωνο εταιρικής σχέσης που έχει συμφωνηθεί στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, όπως απαιτείται από το άρθρο 14 παράγραφος 2 στοιχείο δ) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, κάθε δέσμευση αναμένεται να λειτουργεί σε συνέχεια και συμπληρωματικότητα με το ΣΑΑ ή το σύμφωνο εταιρικής σχέσης της ευρωπαϊκής πολιτικής συνοχής της Ρουμανίας, και να ανταποκρίνεται στις CSR και σε μία ή περισσότερες κοινές προτεραιότητες της ΕΕ.

(38)

Εν κατακλείδι, το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων στις οποίες στηρίζεται παράταση της περιόδου προσαρμογής εκτιμάται ότι πληροί, συνολικά, τα κριτήρια του άρθρου 14 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. Ως εκ τούτου, η περίοδος προσαρμογής μπορεί να παραταθεί από 4 σε 7 έτη, όπως προτείνεται στο σχέδιο.

(39)

Εκτός από το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων στις οποίες στηρίζεται η παράταση της περιόδου προσαρμογής, το σχέδιο περιγράφει τις προθέσεις πολιτικής σχετικά με την υλοποίηση άλλων επενδύσεων που ανταποκρίνονται σε ορισμένες από τις προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ιδίως στις CSR, συμπεριλαμβανομένων αυτών που αφορούν τη διαδικασία μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΔΜΑ), και λαμβάνουν υπόψη τις κοινές προτεραιότητες της ΕΕ.

(40)

Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα της δίκαιης πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, συμπεριλαμβανομένων των στόχων για το κλίμα που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1119, το σχέδιο περιλαμβάνει μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις για τη στήριξη της απανθρακοποίησης μεγάλων βιομηχανιών (χάλυβα και χημικών προϊόντων), μέσω του εξηλεκτρισμού των διαδικασιών παραγωγής και της μετάβασης στη χρήση ανανεώσιμου υδρογόνου ή ανανεώσιμων καυσίμων υδρογόνου. Ο συνολικός προϋπολογισμός του καθεστώτος ανέρχεται σε 1 δισ. EUR, ενώ οι πληρωμές θα πρέπει να πραγματοποιηθούν κατά την περίοδο 2025-2031. Η χρηματοδότηση του εν λόγω καθεστώτος θα επιτευχθεί με την πώληση δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου (δικαιώματα εκπομπής CO2). Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης ένα επενδυτικό πρόγραμμα για την αποκατάσταση της κύριας αρδευτικής υποδομής (2,3 δισ. EUR) και των υποδομών αποστράγγισης (34 εκατ. EUR). Τα μέτρα αυτά θα συμβάλουν στην εφαρμογή των CSR που εκδόθηκαν το 2022 και το 2023 σχετικά με την ανάγκη μείωσης της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και επιτάχυνσης της ενεργειακής μετάβασης, με την ταχύτερη αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τη βελτίωση της δυναμικότητας του δικτύου ώστε να καταστεί δυνατή η λειτουργία νέας δυναμικότητας στην αγορά. Στο σχέδιο δεν περιγράφονται πτυχές που αφορούν τη δικαιοσύνη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

(41)

Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα της κοινωνικής και οικονομικής ανθεκτικότητας, συμπεριλαμβανομένου του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, το σχέδιο περιλαμβάνει ένα νέο καθεστώς κρατικών ενισχύσεων για επενδύσεις με σκοπό τη στήριξη της περιφερειακής ανάπτυξης, μέσω επενδυτικών έργων μεγάλης κλίμακας που στοχεύουν τομείς υψηλής τελικής προστιθέμενης αξίας και στηρίζουν τη διαφοροποίηση των οικονομικών δραστηριοτήτων στις πλέον μειονεκτικές περιοχές. Ο συνολικός διατιθέμενος προϋπολογισμός ανέρχεται σε 450 εκατ. EUR. Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης ένα καθεστώς κρατικών ενισχύσεων για στρατηγικές επενδύσεις, με επιχορηγήσεις, φορολογικές ελαφρύνσεις και μέτρα απλούστευσης των διοικητικών διαδικασιών (συντόμευση των προθεσμιών αδειοδότησης, άμεση ανάθεση γης για την υλοποίηση επενδύσεων στον δημόσιο ή ιδιωτικό τομέα που ανήκουν σε κρατικές/τοπικές δημόσιες αρχές, παροχή υποδομών μεταφορών και υπηρεσιών κοινής ωφέλειας που είναι απαραίτητες για τις επενδύσεις). Ο συνολικός προϋπολογισμός του καθεστώτος ανέρχεται σε 1 δισ. EUR, ενώ οι πληρωμές θα πρέπει να πραγματοποιηθούν κατά την περίοδο 2025-2031. Οι τομείς που θα μπορούν να επωφεληθούν από αυτό το καθεστώς είναι: η βιομηχανία τροφίμων, η χημική βιομηχανία, η φαρμακευτική βιομηχανία, η μεταλλουργική βιομηχανία, η αμυντική βιομηχανία, ο κατασκευαστικός κλάδος μετάλλων, η κατασκευή μηχανημάτων και εγκαταστάσεων, η κατασκευή μηχανημάτων και εξοπλισμού και ηλεκτρολογικού εξοπλισμού. Τα μέτρα αυτά θα συμβάλουν στην υλοποίηση της CSR σχετικά με την παροχή στήριξης της ρευστότητας στην οικονομία για τις επιχειρήσεις, η οποία εκδόθηκε το 2020.

(42)

Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα της ενεργειακής ασφάλειας, το σχέδιο αναφέρει τη συμμετοχή της Ρουμανίας σε διακρατικές πρωτοβουλίες για τις υποδομές μεταφοράς ενέργειας οι οποίες αποσκοπούν στην αύξηση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένου του νότιου διαδρόμου, του διαδρόμου Βουλγαρίας-Ρουμανίας-Ουγγαρίας-Αυστρίας (BRUA) και του διαβαλκανικού διαδρόμου.

(43)

Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα των αμυντικών δυνατοτήτων, το σχέδιο αναφέρεται σε νέες πρωτοβουλίες για τη ρύθμιση του γενικού νομικού πλαισίου για τους μηχανισμούς χρηματοδότησης επενδύσεων με σημαντικό αντίκτυπο στην κατασκευαστική βιομηχανία. Ένας από τους μηχανισμούς αυτούς είναι ένα καθεστώς κρατικών ενισχύσεων που αποσκοπεί στην κάλυψη, μεταξύ άλλων, της αμυντικής βιομηχανίας.

(44)

Το σχέδιο παρέχει ορισμένες πληροφορίες σχετικά με τη συνέπεια και, κατά περίπτωση, τη συμπληρωματικότητα με τα ταμεία της πολιτικής συνοχής και το ΣΑΑ της Ρουμανίας και τα οφέλη τους για τη Ρουμανία, και τονίζει τη συμπληρωματικότητα μεταξύ των εθνικών και των ευρωπαϊκών ταμείων, ιδίως όσον αφορά τα μεγάλα έργα υποδομής και αγροτικής ανάπτυξης, και ότι η επιτυχία της χρήσης των ευρωπαϊκών κονδυλίων εξαρτάται από την αποτελεσματική διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων και των κονδυλίων που διατίθενται μέσω του ενοποιημένου γενικού προϋπολογισμού της Ρουμανίας.

(45)

Το σχέδιο παρέχει επισκόπηση των αναγκών της Ρουμανίας για δημόσιες επενδύσεις που σχετίζονται με τις κοινές προτεραιότητες της ΕΕ. Όσον αφορά τη δίκαιη, πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, το σχέδιο αναφέρεται στο καθεστώς ενισχύσεων για την απανθρακοποίηση των διαδικασιών βιομηχανικής παραγωγής μέσω του εξηλεκτρισμού των διαδικασιών παραγωγής και της μετάβασης στη χρήση ανανεώσιμου υδρογόνου ή ανανεώσιμων καυσίμων υδρογόνου. Όσον αφορά την κοινωνική και οικονομική ανθεκτικότητα, συμπεριλαμβανομένου του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, το σχέδιο αναφέρει ειδικότερα την ανάγκη υλοποίησης ενός επενδυτικού προγράμματος για την αποκατάσταση της κύριας αρδευτικής υποδομής, του καθεστώτος κρατικών ενισχύσεων για τη στήριξη επενδυτικών έργων στην κατασκευαστική βιομηχανία και επενδύσεων για τη διασφάλιση της περιφερειακής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων επενδυτικών έργων μεγάλης κλίμακας. Όσον αφορά την ανάπτυξη αμυντικών ικανοτήτων, το σχέδιο αναφέρει την ανάγκη πλήρους υλοποίησης του καθεστώτος κρατικών ενισχύσεων για στρατηγικές επενδύσεις, με επιχορηγήσεις, φορολογικές ελαφρύνσεις και άλλες μορφές στήριξης, το οποίο θα στηρίξει, μεταξύ άλλων, τον αμυντικό τομέα.

(46)

Συνολικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι το σχέδιο της Ρουμανίας πληροί τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(47)

Το Συμβούλιο εκφράζει ικανοποίηση για το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιο της Ρουμανίας και θεωρεί ότι η πλήρης εφαρμογή του θα συμβάλει στη διασφάλιση υγιών δημόσιων οικονομικών και στη στήριξη της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους, καθώς και της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης.

(48)

Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την αξιολόγηση του σχεδίου από την Επιτροπή. Ωστόσο, το Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να υποβάλλει την αξιολόγησή της για τα μελλοντικά σχέδια σε έγγραφο χωριστό από τις συστάσεις της Επιτροπής για συστάσεις του Συμβουλίου.

(49)

Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την αξιολόγηση της Επιτροπής για την πορεία των καθαρών δαπανών και τις κύριες μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, μεταξύ άλλων σε σχέση με την προηγούμενη καθοδήγηση της Επιτροπής, καθώς και τις επιπτώσεις της πορείας των καθαρών δαπανών του σχεδίου στο δημοσιονομικό έλλειμμα και το δημόσιο χρέος. Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την αξιολόγηση της Επιτροπής ότι οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές παραδοχές, αν και διαφέρουν σε ορισμένες περιπτώσεις από τις παραδοχές της Επιτροπής, μεταξύ άλλων επειδή λαμβάνουν υπόψη επικαιροποιημένα μακροοικονομικά και δημοσιονομικά δεδομένα, είναι συνολικά δεόντως αιτιολογημένες και στηρίζονται σε τεκμηριωμένα οικονομικά επιχειρήματα. Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση τη γενική δημοσιονομική στρατηγική του σχεδίου και τους κινδύνους για τις προοπτικές, οι οποίοι θα μπορούσαν να επηρεάσουν την πραγμάτωση του μακροοικονομικού σεναρίου και των υποκείμενων παραδοχών, καθώς και την υλοποίηση της πορείας των καθαρών δαπανών του σχεδίου. Το Συμβούλιο σημειώνει επίσης ότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι ενδέχεται να ασκήσουν πίεση στις αμυντικές δαπάνες.

(50)

Το Συμβούλιο αναμένει από τη Ρουμανία να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τη δημοσιονομική στρατηγική της ανάλογα με τις ανάγκες, για να εξασφαλίσει την υλοποίηση της πορείας των καθαρών δαπανών της. Το Συμβούλιο αποφασίζει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις οικονομικές και δημοσιονομικές εξελίξεις, περιλαμβανομένων εκείνων στις οποίες βασίζεται το σενάριο του σχεδίου.

(51)

Το Συμβούλιο θεωρεί ότι απαιτούνται περαιτέρω συζητήσεις για να εξευρεθεί πριν από τον επόμενο γύρο δημοσιονομικής εποπτείας κοινός τόπος όσον αφορά τις επιπτώσεις των σωρευτικών ρυθμών αύξησης των καθαρών δαπανών για την ετήσια εποπτεία.

(52)

Το Συμβούλιο εγκρίνει το σύνολο των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων που παρουσίασε η Ρουμανία στο μεσοπρόθεσμο σχέδιό της στις οποίες στηρίζεται η παράταση της περιόδου προσαρμογής και χαιρετίζει τις προσπάθειες ποσοτικού προσδιορισμού του αντικτύπου στην ανάπτυξη και τη δημοσιονομική βιωσιμότητα. Το Συμβούλιο συμφωνεί με την Επιτροπή ότι το σύνολο των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων που παρουσίασε η Ρουμανία δικαιολογεί παράταση της περιόδου προσαρμογής από 4 σε 7 έτη. Το Συμβούλιο σημειώνει την αξιολόγηση της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων στις οποίες στηρίζεται παράταση πληροί, συνολικά, τα κριτήρια του άρθρου 14, λαμβανομένης δε υπόψη της μεταβατικής διάταξης του άρθρου 36 παράγραφος 1 στοιχείο δ), του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. Το Συμβούλιο σημειώνει την αξιολόγηση της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία οι μεταρρυθμιστικές και επενδυτικές δεσμεύσεις αναμένεται να βελτιώσουν τη δυνητική μεγέθυνση και την ανθεκτικότητα της οικονομίας με βιώσιμο τρόπο και να στηρίξουν τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Το Συμβούλιο συνιστά στη Ρουμανία να υλοποιήσει στο ακέραιο το σύνολο των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων για να διατηρήσει την παράταση της περιόδου προσαρμογής.

(53)

Εκτός από την αξιολόγηση του συνόλου των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων στις οποίες στηρίζεται παράταση της περιόδου προσαρμογής, το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την περιγραφή της Επιτροπής σχετικά με τις μεταρρυθμιστικές και επενδυτικές ανάγκες και προθέσεις που ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, και τονίζει ότι είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η υλοποίηση των εν λόγω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Το Συμβούλιο, με βάση τις εκθέσεις που θα υποβάλλει η Επιτροπή, θα αξιολογεί τις εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις και θα παρακολουθεί την υλοποίησή τους στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

(54)

Το Συμβούλιο προσβλέπει στις ετήσιες εκθέσεις προόδου της Ρουμανίας που θα περιέχουν, ειδικότερα, πληροφορίες για την πρόοδο υλοποίησης της πορείας των καθαρών δαπανών όπως καθορίζεται από το Συμβούλιο, την πρόοδο υλοποίησης των ευρύτερων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, καθώς και την πρόοδο υλοποίησης του συνόλου των μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων στις οποίες στηρίζεται παράταση της περιόδου προσαρμογής.

(55)

Σύμφωνα με το άρθρο 17 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, το Συμβούλιο θα πρέπει να συστήσει στη Ρουμανία την πορεία των καθαρών δαπανών, όπως ορίζεται στο σχέδιο, και θα πρέπει να εγκριθεί το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων στις οποίες στηρίζεται η παράταση της περιόδου προσαρμογής σε 7 έτη,

1.

2.