IL-KUMMISSJONI EWROPEA
Brussell, 26.6.2024
COM(2024) 264 final
2024/0150(NLE)
Proposta għal
DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL
dwar l-iffirmar, f’isem l-Unjoni Ewropea, tal-Konvenzjoni Qafas tal-Kunsill tal-Ewropa dwar l-Intelliġenza Artifiċjali, id-Drittijiet tal-Bniedem, id-Demokrazija u l-Istat tad-Dritt
MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI
1.KUNTEST TAL-PROPOSTA
•Raġunijiet u objettivi tal-proposta
L-intelliġenza artifiċjali (AI) tiftaħ opportunitajiet kbar, iżda ċerti applikazzjonijiet u użi jistgħu jikkawżaw ukoll ħsarat u joħolqu riskji għad-drittijiet fundamentali tan-nies u għal interessi pubbliċi oħra.
Bir-Regolament (UE) 2024/[...] tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi regoli armonizzati dwar l-intelliġenza artifiċjali (“l-Att dwar l-AI”), l-Unjoni adottat l-ewwel regolament komprensiv dwar l-AI, li jistabbilixxi standard dinji. L-Att dwar l-AI ġie adottat fit-12 ta’ Ġunju 2024 u se jidħol fis-seħħ fi żmien 20 jum wara l-pubblikazzjoni tiegħu fil-Ġurnal Uffiċjali. L-Att dwar l-AI jarmonizza għalkollox ir-regoli għat-tqegħid fis-suq, għat-tqegħid fis-servizz u għall-użu tas-sistemi tal-AI fl-Istati Membri, bl-objettiv li jippromwovi l-innovazzjoni u l-adozzjoni ta’ AI affidabbli, filwaqt li jipproteġi s-saħħa, is-sikurezza u d-drittijiet fundamentali, inkluż id-demokrazija, l-istat tad-dritt u l-ambjent.
Anki bosta organizzazzjonijiet internazzjonali, fosthom il-Kunsill tal-Ewropa, saħħew l-isforzi tagħhom biex jirregolaw l-AI billi għarfu n-natura transfruntiera tal-AI u l-ħtieġa ta’ kooperazzjoni internazzjonali biex jingħelbu l-isfidi komuni li qed joħolqu dawn it-teknoloġiji.
Il-Kumitat għall-Intelliġenza Artifiċjali (CAI) tal-Kunsill tal-Ewropa ilu minn Ġunju 2022 jelabora Konvenzjoni Qafas legalment vinkolanti (minn hawn ’il quddiem “il-Konvenzjoni”) biex jindirizza r-riskji potenzjali li l-AI toħloq għad-drittijiet tal-bniedem, għad-demokrazija u għall-istat tad-dritt. L-Unjoni nnegozjat il-Konvenzjoni abbażi tar-raba’ alternattiva tal-Artikolu 216(1) tat-TFUE, li skontha l-Unjoni tista’ tinnegozja u tikkonkludi ftehim internazzjonali, meta “[...] x’aktarx tolqot regoli komuni jew li tbiddel il-kamp tal-applikazzjoni tagħhom”. Il-Kummissjoni Ewropea rrappreżentat lill-Unjoni fin-negozjati tal-Konvenzjoni, f’konformità mal-Artikolu 218(3) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (“TFUE”) u abbażi ta’ deċiżjoni tal-Kunsill li tawtorizza l-ftuħ tan-negozjati f’isem l-Unjoni Ewropea.
L-Unjoni pparteċipat b’mod attiv fin-negozjati bil-għan li tiżgura l-kompatibbiltà tal-Konvenzjoni mad-dritt tal-Unjoni, il-konsistenza mal-Att dwar l-AI, kif ukoll il-kwalità u l-valur miżjud tal-Konvenzjoni bħala l-ewwel trattat internazzjonali dwar l-AI. F’dak il-kuntest, anki l-ilħuq internazzjonali tal-Konvenzjoni kien objettiv tal-Unjoni.
Wara diversi ċikli ta’ negozjati, is-CAI approva l-kontenut tal-Konvenzjoni waqt l-10 Sessjoni Plenarja tiegħu li saret bejn il-11 u l-14 ta’ Marzu 2024. Nhar is-17 ta’ Mejju 2024, il-Kumitat tal-Ministri tal-Kunsill tal-Ewropa adotta l-Konvenzjoni, qabel li jiftaħha għall-iffirmar f’Vilnius (il-Litwanja) fil-5 ta’ Settembru 2024, waqt Konferenza informali tal-Ministri tal-Ġustizzja u stieden lill-membri tal-Kunsill tal-Ewropa, lil pajjiżi terzi oħra li ħadu sehem fl-abbozzar tagħha u lill-UE biex jikkunsidraw li jiffirmawha waqt din l-okkażjoni, filwaqt li fakkar li l-Konvenzjoni hija miftuħa wkoll għall-adeżjoni minn Stati oħra li mhumiex membri.
F’dan il-kuntest, din il-proposta għandha l-għan li tniedi l-proċess biex l-Unjoni tiffirma l-Konvenzjoni bl-intenzjoni li mbagħad tirratifikaha billi tipproponi lill-Kunsill jadotta deċiżjoni li tawtorizza lill-Unjoni tiffirma l-Konvenzjoni f’konformità mal-Artikolu 218(5) tat-TFUE. Il-Konvenzjoni hi kompatibbli għalkollox mad-dritt tal-Unjoni b’mod ġenerali, u mal-Att dwar l-AI b’mod partikolari, u se tippromwovi kunċetti ewlenin mill-approċċ tal-Unjoni għar-regolamentazzjoni tal-AI madwar id-dinja fost membri oħra tal-Kunsill tal-Ewropa u sħab internazzjonali ewlenin li jistgħu jsiru Partijiet għall-Konvenzjoni.
Kontenut tal-Konvenzjoni
Il-Konvenzjoni għandha l-objettiv li tiżgura li l-attivitajiet tul iċ-ċiklu tal-ħajja tas-sistemi tal-AI ikunu konsistenti bis-sħiħ mad-drittijiet tal-bniedem, mad-demokrazija u mal-istat tad-dritt.
Il-Partijiet għall-Konvenzjoni se jkollhom jimplimentawha permezz ta’ miżuri leġiżlattivi, amministrattivi jew miżuri oħra xierqa biex jagħtu effett lid-dispożizzjonijiet tagħha, wara approċċ gradwat u differenzjat, skont is-severità u l-probabbiltà tal-impatti negattivi. Il-Konvenzjoni jenħtieġ li tiġi implimentata esklużivament fl-Unjoni permezz tal-Att dwar l-AI, li jarmonizza bis-sħiħ ir-regoli għat-tqegħid fis-suq, għat-tqegħid fis-servizz u għall-użu tas-sistemi tal-AI, u ta’ partijiet rilevanti oħra tal-acquis tal-Unjoni, meta applikabbli.
Il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni jkopri s-sistemi tal-AI li potenzjalment jinterferixxu mad-drittijiet tal-bniedem, mad-demokrazija u mal-istat tad-dritt, b’approċċ differenzjat. Il-prinċipji u l-obbligi previsti fil-Konvenzjoni se japplikaw għall-attivitajiet tul iċ-ċiklu tal-ħajja tas-sistemi tal-AI imwettqa mill-awtoritajiet pubbliċi jew mill-atturi privati li jaġixxu f’isimhom. Fir-rigward tas-settur privat, il-Partijiet huma obbligati jindirizzaw ir-riskji u l-impatti li joħolqu l-attivitajiet tul iċ-ċiklu tal-ħajja tas-sistemi tal-AI mill-atturi privati b’mod li jikkonforma mal-għan u l-fini tal-Konvenzjoni iżda għandhom l-għażla jekk japplikawx l-obbligi tal-Konvenzjoni jew jekk jiħdux miżuri xierqa oħra. Il-Partijiet se jkollhom jagħmlu dikjarazzjoni dwar l-għażla li jagħmlu f’dak ir-rigward meta jiffirmaw il-Konvenzjoni jew meta jaderixxu magħha. L-Unjoni jenħtieġ li toħroġ dikjarazzjoni mal-konklużjoni tal-Konvenzjoni li l-Unjoni, permezz tal-Att dwar l-AI u ta’ partijiet rilevanti oħra tal-acquis tal-Unjoni, se timplimenta l-prinċipji u l-obbligi stabbiliti fil-Kapitoli II sa VI tal-Konvenzjoni għall-attivitajiet tal-atturi privati li jqiegħdu fis-suq, iqiegħdu fis-servizz, u jużaw is-sistemi tal-AI fl-Unjoni.
L-attivitajiet tal-AI relatati mas-sigurtà nazzjonali huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni bil-fehim li dawn iridu, fi kwalunkwe każ, jitwettqu b’mod konsistenti mal-liġijiet internazzjonali applikabbli dwar id-drittijiet tal-bniedem u fir-rigward tal-istituzzjonijiet u l-proċessi demokratiċi. Il-Konvenzjoni teskludi wkoll l-attivitajiet tar-riċerka u tal-iżvilupp rigward is-sistemi tal-AI li għadhom ma sarux disponibbli għall-użu, sakemm l-ittestjar jew attivitajiet simili ma jkollhomx il-potenzjal li jinterferixxu mad-drittijiet tal-bniedem, mad-demokrazija u mal-istat tad-dritt. Bi qbil mal-Istatut tal-Kunsill tal-Ewropa, il-kwistjonijiet relatati mad-difiża nazzjonali ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Konvenzjoni.
Il-Konvenzjoni tipprevedi wkoll sett ta’ obbligi ġenerali u prinċipji fundamentali, fosthom il-protezzjoni tad-dinjità tal-bniedem u l-awtonomija individwali, kif ukoll il-promozzjoni tal-ugwaljanza u tan-nondiskriminazzjoni. Barra minn hekk, din tagħti mandat għar-rispett tal-privatezza u tal-protezzjoni tad-data personali flimkien mat-trasparenza u s-sorveljanza biex ikunu żgurati l-akkontabbiltà u r-responsabbiltà. Hu ddedikat ukoll prinċipju partikolari għall-innovazzjoni u l-esperimentazzjoni sikuri f’ambjenti kkontrollati.
Hemm kapitolu apposta dwar ir-rimedji li jipprevedi wkoll sett ta’ miżuri maħsuba biex jiżguraw id-disponibbiltà ta’ rimedji aċċessibbli u effettivi għall-ksur tad-drittijiet tal-bniedem li jirriżulta mill-attivitajiet tul iċ-ċiklu tal-ħajja tas-sistemi tal-AI. Dan jinkludi wkoll garanziji u salvagwardji proċedurali effettivi għall-persuni li d-drittijiet tagħhom ġew affettwati b’mod sinifikanti mill-użu tas-sistemi tal-AI. Barra minn hekk, l-individwi jenħtieġ li jiġu notifikati li qed jinteraġġixxu ma’ sistema tal-AI u mhux ma’ bniedem.
Il-Konvenzjoni tinkludi wkoll kapitolu dwar miżuri għall-valutazzjoni u l-mitigazzjoni tar-riskji u tal-impatti negattivi li jridu jitwettqu b’mod iterattiv, biex jiġu identifikati l-impatti reali u potenzjali fuq id-drittijiet tal-bniedem, id-demokrazija u l-istat tad-dritt u jittieħdu miżuri xierqa ta’ prevenzjoni u ta’ mitigazzjoni.
Barra minn hekk, il-Konvenzjoni tipprevedi li l-Partijiet jenħtieġ li jivvalutaw il-ħtieġa ta’ projbizzjonijiet jew moratorji fuq ċerti applikazzjonijiet tas-sistemi tal-AI meqjusa inkompatibbli mar-rispett tad-drittijiet tal-bniedem, mal-funzjonament tad-demokrazija, jew mal-istat tad-dritt.
Il-Konvenzjoni tipprovdi mekkaniżmu ta’ segwitu waqt Konferenza tal-Partijiet, li jkun kompost minn rappreżentanti tal-Partijiet li se jikkonsultaw bejniethom minn żmien għal żmien biex jiffaċilitaw l-użu u l-implimentazzjoni effettivi tal-Konvenzjoni. Tipprevedi wkoll mekkaniżmu għall-kooperazzjoni internazzjonali bejn il-Partijiet għall-Konvenzjoni u anki fir-relazzjonijiet ma’ pajjiżi terzi u ma’ partijiet ikkonċernati rilevanti, biex jintlaħaq l-għan tal-Konvenzjoni.
Barra minn hekk, kull Parti jenħtieġ li tistabbilixxi jew li tiddeżinja mekkaniżmu effettiv wieħed jew bosta fil-livell domestiku biex jissorveljaw il-konformità mal-obbligi fil-Konvenzjoni, kif mogħtija effett mill-Partijiet.
•Konsistenza mad-dispożizzjonijiet eżistenti fil-qasam ta’ politika kkonċernat
Il-Konvenzjoni tistabbilixxi prinċipji u obbligi ġenerali għall-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem, tad-demokrazija u tal-istat tad-dritt li huma konsistenti u allinjati għalkollox mal-objettivi tal-Att dwar l-AI u mar-rekwiżiti dettaljati għas-sistemi tal-AI u mal-obbligi imposti fuq il-fornituri u l-amministraturi ta’ dawn is-sistemi.
Id-definizzjoni ta’ sistema tal-AI fil-Konvenzjoni hija allinjata għalkollox mad-definizzjoni fl-Att dwar l-AI għax it-tnejn huma bbażati fuq id-definizzjoni ta’ dawn is-sistemi fil-Prinċipji tal-AI tal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD), u b’hekk jiżguraw fehim komuni ta’ liema teknoloġiji diġitali jikkostitwixxu l-AI.
Kemm il-Konvenzjoni kif ukoll l-Att dwar l-AI iħaddmu approċċ ibbażat fuq ir-riskju għar-regolamentazzjoni tas-sistemi tal-AI u jinkludu dispożizzjonijiet speċifiċi għall-valutazzjonijiet tar-riskju u tal-impatt u miżuri ta’ mitigazzjoni tar-riskju. L-Att dwar l-AI fih, b’mod partikolari, għadd ta’ projbizzjonijiet rilevanti u każijiet ta’ użu ta’ riskju għoli għas-sistemi tal-AI fis-setturi pubbliċi u privati kollha, inkluż fil-qasam tad-demokrazija u l-ġustizzja. Għalhekk, ir-regoli u l-proċeduri dettaljati tal-Att dwar l-AI għall-iżvilupp, it-tqegħid fis-suq, u l-użu tas-sistemi tal-AI f’dawk l-oqsma se jiżguraw li d-drittijiet fundamentali, id-demokrazija u l-istat tad-dritt jiġu rispettati tul iċ-ċiklu tal-ħajja kollu tal-AI.
Il-Konvenzjoni tinkludi prinċipji u obbligi li diġà huma koperti fl-Att dwar l-AI, fosthom miżuri għall-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem, tas-sikurezza u l-affidabbiltà, tal-akkontabbiltà u r-responsabbiltà, tal-governanza tad-data u l-protezzjoni tad-data, tat-trasparenza u s-sorveljanza, tal-ugwaljanza u n-nondiskriminazzjoni, tal-ħiliet u tal-litteriżmu diġitali.
It-trasparenza hija element komuni ieħor taż-żewġ strumenti legali, inklużi b’miżuri fir-rigward tal-identifikazzjoni tal-kontenut iġġenerat bl-AI u tan-notifikar lill-persuni li jinteraġixxu mas-sistemi tal-AI. Iż-żewġ strumenti legali jinkludu wkoll dispożizzjonijiet rilevanti dwar il-valutazzjonijiet tar-riskju u tal-impatt u l-ġestjoni tar-riskju, iż-żamma tar-rekords, l-iżvelar (lill-korpi u lill-awtoritajiet awtorizzati u, kif xieraq, lill-persuni affettwati), it-traċċabbiltà u l-ispjegabbiltà, l-innovazzjoni u l-esperimentazzjoni sikuri f’ambjenti kkontrollati, u sett ta’ miżuri li jippermettu rimedji effettivi, inkluż id-dritt li tintalab u tinkiseb informazzjoni u li jitressaq ilment quddiem awtorità kompetenti, u salvagwardji proċedurali.
Is-sistema tas-sorveljanza prevista fil-Konvenzjoni hija wkoll konsistenti għalkollox mas-sistema komprensiva ta’ governanza u infurzar tal-Att dwar l-AI, li tikkonsisti f’infurzar fil-livell tal-Unjoni u nazzjonali, bi proċeduri għall-implimentazzjoni konsistenti tar-regoli tal-Unjoni fl-Istati Membri. B’mod partikolari, il-Konvenzjoni tipprevedi mekkaniżmu tas-sorveljanza effettiv wieħed jew aktar fil-livell domestiku li jridu jeżerċitaw id-doveri tagħhom b’mod indipendenti u imparzjali u jkollhom is-setgħat, l-għarfien espert u r-riżorsi meħtieġa biex iwettqu b’mod effettiv il-kompiti tas-sorveljanza tal-konformità mal-obbligi fil-Konvenzjoni, kif mogħtija effett mill-Partijiet.
Filwaqt li l-Att dwar l-AI se japplika għas-sistemi tal-AI mqiegħda fis-suq, imqiegħda fis-servizz, jew użati fl-Unjoni, il-Konvenzjoni għandha lħuq ġeografiku akbar li jinkludi lill-membri tal-Kunsill tal-Ewropa u lil stati terzi madwar id-dinja li jistgħu jsiru Partijiet għall-Konvenzjoni. Għalhekk, il-Konvenzjoni hija opportunità tad-deheb biex titrawwem AI affidabbli lil hinn mill-Unjoni fl-ewwel trattat internazzjonali għar-regolamentazzjoni tal-AI li hu vinkolanti legalment u msejjes fuq approċċ sod fir-rigward tad-drittijiet tal-bniedem.
Kemm il-Konvenzjoni kif ukoll l-Att dwar l-AI huma komponenti integrali ta’ approċċ regolatorju għall-AI, b’impenji konsistenti u li jsaħħu lil xulxin f’diversi livelli internazzjonali, u t-tnejn għandhom l-objettiv komuni li jiżguraw AI affidabbli.
•Konsistenza ma’ politiki oħra tal-Unjoni
Il-Konvenzjoni għandha wkoll objettivi komuni ma’ politiki u leġiżlazzjoni oħra tal-Unjoni li għandhom l-għan li jimplimentaw id-drittijiet fundamentali minquxa fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni.
B’mod partikolari, il-prinċipju tal-ugwaljanza u tan-nondiskriminazzjoni minqux fil-Konvenzjoni huwa konsistenti għalkollox mal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar in-nondiskriminazzjoni u se jippromwovi l-integrazzjoni tal-kunsiderazzjonijiet tal-ugwaljanza fit-tfassil, l-iżvilupp u l-użu tas-sistemi tal-AI u l-implimentazzjoni effettiva tal-projbizzjoni tad-diskriminazzjoni, kif previst skont il-liġi internazzjonali u domestika applikabbli tal-Partijiet.
Barra minn hekk, il-Konvenzjoni hija konsistenti mal-acquis tal-Unjoni dwar il-protezzjoni tad-data, fosthom ir-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data fir-rigward tad-drittijiet fundamentali għall-privatezza u għall-protezzjoni tad-data personali b’garanziji u salvagwardji effettivi li jridu jkunu fis-seħħ għall-individwi, f’konformità mal-obbligi legali domestiċi u internazzjonali applikabbli tal-Partijiet.
Il-miżuri previsti fil-Konvenzjoni maħsuba biex jipproteġu l-proċessi demokratiċi tal-Partijiet fil-kuntest tal-attivitajiet tul iċ-ċiklu tal-ħajja tas-sistema tal-AI huma konsistenti għalkollox mal-objettivi u mar-regoli dettaljati fl-Att dwar is-Servizzi Diġitali, li jirregola l-forniment tas-servizzi intermedjarji fl-Unjoni bl-għan li jkun żgurat ambjent online sikur, prevedibbli u affidabbli li jirrispetta d-drittijiet fundamentali, fosthom id-dritt għal-libertà tal-espressjoni u d-dritt li wieħed jirċievi u jagħti l-informazzjoni. Huma konsistenti wkoll mar-Regolament dwar it-trasparenza u l-immirar tar-reklamar politiku, mal-Kodiċi ta’ Prattika dwar id-Diżinformazzjoni u mal-politiki tal-Unjoni fil-qasam tad-demokrazija u tal-elezzjonijiet ħielsa, ġusti u reżiljenti, inkluż il-pjan ta’ azzjoni tal-2020 għad-Demokrazija Ewropea, il-pakkett dwar l-elezzjonijiet u l-integrità u riċentament, il-pakkett tal-2023 dwar id-Difiża tad-Demokrazija.
Il-Konvenzjoni hi konsistenti mal-istrateġija diġitali kumplessiva tal-Unjoni permezz tal-kontribut tagħha biex tippromwovi teknoloġija li taħdem għan-nies, bħala wieħed mit-tliet pilastri ewlenin tal-orjentazzjoni u l-objettivi ta’ politika mħabbrin fil-Komunikazzjoni “Insawru l-futur diġitali tal-Ewropa”. Din tal-aħħar hi maħsuba biex tiżgura li l-AI tiġi żviluppata b’modi li jirrispettaw id-drittijiet tal-bniedem u jirbħu l-fiduċja tan-nies, ħalli l-Ewropa tkun adattata għall-era diġitali u s-snin li ġejjin isiru d-Deċennju Diġitali.
Barra minn hekk, id-Dikjarazzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet u l-Prinċipji Diġitali għad-Deċennju Diġitali tinkludi bosta drittijiet u prinċipji diġitali li huma allinjati mal-objettivi u l-prinċipji tal-Konvenzjoni, u ż-żewġ strumenti lkoll jippromwovu approċċ sod għat-teknoloġija li hu bbażat fuq id-drittijiet tal-bniedem.
Il-Konvenzjoni hi konsistenti wkoll mal-Istrateġija tal-UE dwar id-drittijiet tat-tfal, u mal-istrateġija Ewropea għal internet aħjar għat-tfal (BIK+), li għandhom l-għan jiżguraw li t-tfal ikunu protetti, jiġu rispettati u jkollhom is-setgħa online, biex jaffaċċjaw ċerti sfidi ta’ dinjiet virtwali ġodda u tal-AI.
2.BAŻI LEGALI, SUSSIDJARJETÀ U PROPORZJONALITÀ
•Bażi legali
Il-proposta għal deċiżjoni li tawtorizza l-iffirmar tal-Konvenzjoni f’isem l-Unjoni hija ppreżentata lill-Kunsill skont l-Artikolu 218(5) tat-TFUE.
Il-bażi legali sostantiva għal deċiżjoni skont l-Artikolu 218(5) tat-TFUE tiddependi primarjament fuq l-objettiv u l-kontenut tal-ftehim. Skont il-ġurisprudenza, jekk eżami ta’ miżura tal-Unjoni jiżvela li din għandha żewġ għanijiet jew żewġ komponenti u jekk wieħed minn dawn ikun identifikabbli bħala l-għan jew il-komponent ewlieni jew predominanti, filwaqt li l-ieħor ikun sempliċiment inċidentali, il-miżura jrid ikollha bażi legali waħda, jiġifieri dik meħtieġa mill-għan jew mill-komponent ewlieni jew predominanti.
Fir-rigward tal-bażi legali sostantiva, il-kamp ta’ applikazzjoni materjali tal-Konvenzjoni jikkoinċidi ma’ dak tal-Att dwar l-AI, inkluż fir-rigward tal-eżenzjoni mill-kamp ta’ applikazzjoni fejn jidħlu r-riċerka u l-iżvilupp, is-sigurtà nazzjonali u l-attivitajiet tad-difiża. Il-prinċipji u l-obbligi fil-Konvenzjoni jikkoinċidu mar-rekwiżiti aktar dettaljati għas-sistemi tal-AI u mal-obbligi speċifiċi tal-fornituri u l-amministraturi ta’ dawn is-sistemi skont l-Att dwar l-AI u leġiżlazzjoni rilevanti oħra tal-Unjoni. Jekk il-Kunsill jadotta d-deċiżjoni proposta u l-Unjoni tiffirma l-Konvenzjoni, l-Att dwar l-AI se jikkostitwixxi l-leġiżlazzjoni primarja tal-Unjoni li timplimeta l-Konvenzjoni fl-ordni legali tal-Unjoni b’regoli armonizzati bis-sħiħ dwar it-tqegħid fis-suq, it-tqegħid fis-servizz, u l-użu tas-sistemi tal-AI fl-Unjoni li huma applikabbli direttament fl-Istati Membri, sakemm l-Att dwar l-AI ma jkunx jipprevedi speċifikament mod ieħor.
Meta jitqies li l-kamp ta’ applikazzjoni u l-objettivi tal-Konvenzjoni huma allinjati u konsistenti għalkollox ma’ dawk tal-Att dwar l-AI, u li l-kamp ta’ applikazzjoni personali u materjali taż-żewġ strumenti legali jikkoinċidu, il-bażi legali sostantiva għall-konklużjoni tal-Konvenzjoni hi l-Artikolu 114 tat-TFUE, li hu l-bażi legali primarja tal-Att dwar l-AI.
In-natura tal-ftehimiet internazzjonali (“UE biss” jew “imħallta”) hi kontinġenti fuq il-kompatibbiltà tas-suġġett speċifiku mal-kompetenzi tal-Unjoni.
L-Artikolu 3(2) tat-TFUE jipprevedi li l-Unjoni għandha kompetenza esklużiva “li tikkonkludi ftehim internazzjonali […] sal-punt fejn il-konklużjoni tiegħu tista’ tolqot xi regoli komuni jew tbiddel il-kamp tal-applikazzjoni tagħhom”. Ftehim internazzjonali jista’ jaffettwa r-regoli komuni u jbiddel il-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom meta l-qasam kopert mill-ftehim ikun kopert fil-biċċa l-kbira tiegħu mid-dritt tal-Unjoni.
Il-kamp ta’ applikazzjoni personali tal-Konvenzjoni huwa allinjat għalkollox mal-Att dwar l-AI fis-sens li ż-żewġ strumenti legali jkopru, fil-prinċipju, lill-atturi pubbliċi u lill-atturi privati (bl-applikazzjoni fakultattiva tal-prinċipji u l-obbligi tal-Konvenzjoni għal atturi privati għajr dawk li jaġixxu f’isem l-awtoritajiet pubbliċi), filwaqt li l-kamp ta’ applikazzjoni materjali taż-żewġ strumenti legali jeskludi l-attivitajiet tal-AI relatati mas-sigurtà nazzjonali, mad-difiża u mar-riċerka mir-regoli applikabbli.
Meta jitqies li l-kamp ta’ applikazzjoni personali u materjali tal-Konvenzjoni jikkoinċidu ma’ dawk tal-Att dwar l-AI, il-konklużjoni tal-Konvenzjoni tista’ taffettwa r-regoli komuni tal-Unjoni jew tbiddel il-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom skont it-tifsira tal-Artikolu 3(2) tat-TFUE. Għaldaqstant, l-Unjoni jenħtieġ li titqies li tgawdi minn kompetenza esterna esklużiva biex tikkonkludi l-Konvenzjoni, u l-Konvenzjoni jenħtieġ li tiġi ffirmata f’isem l-Unjoni bħala ftehim “tal-UE biss”, soġġett għall-konklużjoni tagħha f’data aktar tard.
•Proporzjonalità
Il-Konvenzjoni ma tmurx lil hinn minn dak meħtieġ biex jintlaħqu l-objettivi ta’ politika li jinħoloq approċċ koerenti għar-regolamentazzjoni tal-AI fil-livell internazzjonali.
Il-Konvenzjoni tistabbilixxi qafas legali ta’ livell għoli għall-AI li jippermetti l-flessibbiltà, u b’hekk il-Partijiet ikunu jistgħu jfasslu b’mod konkret l-oqfsa tal-implimentazzjoni. L-approċċ ibbażat fuq ir-riskju jiżgura wkoll il-proporzjonalità tar-regoli u jippermetti d-divrenzjar tal-miżuri tal-implimentazzjoni b’mod proporzjonat għar-riskji, b’mod simili għall-Att dwar l-AI.
•Għażla tal-istrument
L-istrument magħżul hu proposta għal deċiżjoni tal-Kunsill skont l-Artikolu 218(5) tat-TFUE.
3.RIŻULTATI TAL-EVALWAZZJONIJIET EX POST, TAL-KONSULTAZZJONIJIET MAL-PARTIJIET IKKONĊERNATI U TAL-VALUTAZZJONIJIET TAL-IMPATT
•Evalwazzjonijiet ex post/kontrolli tal-idoneità tal-leġiżlazzjoni eżistenti
•Konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati
Il-Kummissjoni Ewropea ma għamlitx konsultazzjoni speċifika mal-partijiet ikkonċernati dwar din il-proposta.
L-elaborazzjoni tal-Konvenzjoni kienet sforz kollaborattiv tal-Kumitat tal-Kunsill tal-Ewropa dwar l-Intelliġenza Artifiċjali, li involva lis-46 stat membru kollha tal-Kunsill tal-Ewropa, kif ukoll stati osservaturi fosthom il-Kanada, il-Ġappun, il-Messiku, is-Santa Sede, l-Istati Uniti tal-Amerka, u l-Unjoni Ewropea. Barra minn hekk, ipparteċipaw diversi stati oħra li mhumiex membri, fosthom l-Awstralja, l-Arġentina, il-Costa Rica, Iżrael, il-Perù u l-Urugwaj.
F’konformità mal-impenn tal-Kunsill tal-Ewropa li jinvolvi ruħu ma’ diversi partijiet ikkonċernati, l-iżvilupp tal-Konvenzjoni involva wkoll il-kontribut mingħand 68 rappreżentant internazzjonali mis-soċjetà ċivili, mid-dinja akkademika, mill-industrija u minn organizzazzjonijiet internazzjonali oħra, biex jiżgura approċċ komprensiv u inklużiv. L-iżvilupp tal-Konvenzjoni involva wkoll kollaborazzjoni ma’ diversi organizzazzjonijiet internazzjonali oħra, fosthom l-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa (OSKE), l-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD), u l-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO). Barra minn hekk, għall-proċess ikkontribwew għadd ta’ korpi u kumitati rilevanti fil-Kunsill tal-Ewropa. Il-parteċipazzjoni tal-Unjoni mexxietha l-Kummissjoni Ewropea. Rappreżentanti mill-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali u l-Kontrollur Ewropew għall-Protezzjoni tad-Data kienu preżenti wkoll bħala osservaturi.
•Ġbir u użu tal-għarfien espert
Il-pożizzjonijiet tan-negozjar tal-Unjoni għall-Konvenzjoni tħejjew f’konsultazzjonijiet ma’ kumitat speċjali ddeżinjat mill-Kunsill (il-Grupp ta’ Ħidma tal-Kunsill dwar it-Telekomunikazzjoni u s-Soċjetà tal-Informazzjoni).
•Valutazzjoni tal-impatt
•Idoneità regolatorja u simplifikazzjoni
•Drittijiet fundamentali
Il-Konvenzjoni għandha l-għan li tindirizza r-riskji u l-ħsarat potenzjali għad-drittijiet tal-bniedem billi tiżgura li l-attivitajiet tul iċ-ċiklu tal-ħajja tas-sistemi tal-AI ikunu allinjati mal-prinċipji tar-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, tad-demokrazija u tal-istat tad-dritt, filwaqt li tirrikonoxxi wkoll il-potenzjal li l-AI tipproteġi u tiffaċilita l-eżerċitar ta’ dawk id-drittijiet fl-ambjent diġitali u ttejjeb il-benesseri soċjetali u ambjentali u l-progress teknoloġiku.
Il-prinċipji u l-obbligi konkreti previsti fil-Konvenzjoni huma maħsuba biex jipproteġu u jirrispettaw id-drittijiet tal-bniedem, minquxa f’diversi strumenti internazzjonali u reġjonali, kif applikabbli għall-Partijiet, inkluż il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni u strumenti internazzjonali dwar id-drittijiet tal-bniedem li kkonkludiet l-Unjoni.
Għalhekk, il-Konvenzjoni tistabbilixxi standard minimu komuni għall-applikazzjoni tal-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fil-kuntest tal-AI, filwaqt li tissalvagwardja l-protezzjonijiet eżistenti tad-drittijiet tal-bniedem u tippermetti lill-Partijiet jipprovdu protezzjoni akbar b’salvagwardji aktar stretti.
4.IMPLIKAZZJONIJIET BAĠITARJI
Il-Konvenzjoni tipprevedi l-kontribuzzjonijiet finanzjarji ta’ Stati li mhumiex membri għall-attivitajiet tal-Konferenza tal-Partijiet. Filwaqt li l-membri kollha tal-Kunsill tal-Ewropa se jikkontribwixxu għall-baġit ordinarju tal-Kunsill tal-Ewropa f’konformità mal-Istatut tal-Kunsill tal-Ewropa, il-Partijiet li mhumiex membri se jagħmlu kontribuzzjonijiet ekstrabaġitarji. Il-kontribuzzjoni ta’ min mhux membru tal-Kunsill tal-Ewropa għandha tiġi stabbilita b’mod konġunt mill-Kumitat tal-Ministri u minn dak li mhux membru.
Il-Konvenzjoni ma tinterferix mal-liġijiet u r-regolamenti domestiċi tal-Partijiet li jirregolaw il-kompetenzi u l-proċeduri baġitarji għall-approprjazzjonijiet baġitarji. Tippermetti wkoll li l-Istati li mhumiex membri jagħmlu l-kontribuzzjonijiet tagħhom fil-limiti tal-baġit approvati stabbiliti mill-fergħa leġiżlattiva tagħhom, mingħajr preġudizzju għal xi ftehim preċedenti.
5.ELEMENTI OĦRA
•Pjanijiet ta’ implimentazzjoni u arranġamenti għall-monitoraġġ, l-evalwazzjoni u r-rappurtar
Il-Konferenza tal-Partijiet magħmula mir-rappreżentanti tal-Partijiet se tissorvelja li l-objettivi tal-Konvenzjoni jintlaħqu b’mod effettiv u li l-Partijiet jimplimentaw id-dispożizzjonijiet tagħha.
Kull Parti se tkun meħtieġa tippreżenta rapport lill-Konferenza tal-Partijiet fl-ewwel sentejn mis-sħubija u mbagħad f’intervalli regolari, li jkun jagħti dettalji dwar il-miżuri meħuda għall-implimentazzjoni tal-Konvenzjoni.
Il-Partijiet huma mħeġġa wkoll jikkooperaw biex jintlaħqu l-għanijiet tal-Konvenzjoni. Din il-kooperazzjoni internazzjonali tista’ tinkludi l-kondiviżjoni ta’ informazzjoni rilevanti dwar l-AI u l-potenzjal tagħha li tħalli impatt negattiv jew pożittiv fuq id-drittijiet tal-bniedem, id-demokrazija u l-istat tad-dritt.
Biex ikunu żgurati monitoraġġ u implimentazzjoni effettivi, kull Parti se tkun meħtieġa tiddeżinja mekkaniżmu tas-sorveljanza effettiv wieħed jew aktar fil-livell domestiku.
2024/0150 (NLE)
Proposta għal
DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL
dwar l-iffirmar, f’isem l-Unjoni Ewropea, tal-Konvenzjoni Qafas tal-Kunsill tal-Ewropa dwar l-Intelliġenza Artifiċjali, id-Drittijiet tal-Bniedem, id-Demokrazija u l-Istat tad-Dritt
IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 114, flimkien mal-Artikolu 218(5), tiegħu,
Wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea,
Billi:
(1)Fil-21 ta’ Novembru 2022, il-Kunsill awtorizza lill-Kummissjoni Ewropea biex tiftaħ negozjati f’isem l-Unjoni għal konvenzjoni tal-Kunsill tal-Ewropa dwar l-intelliġenza artifiċjali, id-drittijiet tal-bniedem, id-demokrazija u l-istat tad-dritt (“il-Konvenzjoni”). Il-Kummissjoni Ewropea nnegozjat il-Konvenzjoni f’isem l-Unjoni. Fis-17 ta’ Mejju 2024, in-negozjati ġew konklużi b’suċċess billi nbdiet il-Konvenzjoni u permezz tal-adozzjoni tagħha mill-Kumitat tal-Ministri tal-Kunsill tal-Ewropa.
(2)Il-Konvenzjoni tistabbilixxi l-prinċipji u l-obbligi ġenerali li l-Partijiet għall-Konvenzjoni jenħtieġ li josservaw biex jiżguraw il-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem, tad-demokrazija u tal-istat tad-dritt fir-rigward tal-attivitajiet tul iċ-ċiklu tal-ħajja tas-sistemi tal-Intelliġenza Artifiċjali (AI).
(3)Fit-12 ta’ Ġunju 2024, l-Unjoni adottat ir-Regolament (UE) 2024/... (“l-Att dwar l-AI”), primarjament abbażi tal-Artikolu 114 tat-TFUE, li jipprovdi regoli armonizzati għalkollox li jirregolaw it-tqegħid fis-suq, it-tqegħid fis-servizz, u l-użu tas-sistemi tal-AI fl-Unjoni li huma applikabbli direttament fl-Istati Membri, sakemm l-Att dwar l-AI ma jkunx jipprevedi mod ieħor b’mod espliċitu. Il-Konvenzjoni trid tiġi implimentata fl-Unjoni esklużivament permezz tal-Att dwar l-AI u ta’ partijiet rilevanti oħra tal-acquis tal-Unjoni, meta applikabbli.
(4)Meta jitqies li l-kamp ta’ applikazzjoni personali u materjali tal-Konvenzjoni jikkoinċidu ma’ dawk tal-Att dwar l-AI u ta’ partijiet rilevanti oħra tal-acquis tal-Unjoni, il-konklużjoni tal-Konvenzjoni tista’ taffettwa r-regoli komuni tal-Unjoni jew tbiddel il-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom skont it-tifsira tal-Artikolu 3(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea. Għaldaqstant, l-Unjoni tgawdi minn kompetenza esterna esklużiva biex tiffirma l-Konvenzjoni u, għalhekk, l-Unjoni biss jenħtieġ li ssir Parti għall-Konvenzjoni, soġġett għall-konklużjoni tagħha f’data aktar tard.
(5)F’konformità mat-Trattati, hija l-Kummissjoni Ewropea li trid tiżgura l-iffirmar tal-Konvenzjoni, soġġett għall-konklużjoni tagħha f’data aktar tard,
ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI:
Artikolu 1
L-iffirmar tal-Konvenzjoni Qafas tal-Kunsill tal-Ewropa dwar l-Intelliġenza Artifiċjali, id-Drittijiet tal-Bniedem, id-Demokrazija u l-Istat tad-Dritt (“il-Konvenzjoni”) hu b’dan approvat f’isem l-Unjoni, soġġett għall-konklużjoni tal-imsemmija Konvenzjoni.
Il-kontenut tal-Konvenzjoni li trid tiġi ffirmata hu mehmuż ma’ din id-Deċiżjoni.
Artikolu 2
Din id-Deċiżjoni għandha tidħol fis-seħħ fi .
Magħmul fi Brussell,
Għall-Kunsill
Il-President