<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-388/17</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62017CC0388</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:738">EU:C:2018:738</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>16</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>16</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">Conclusie van adv.-gen. Campos Sánchez-Bordona – Zaak C‑388/17</HT></P><P>SJ</P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Conclusie van advocaat-generaal</HT></P><P><HT TYPE="UC">M. Campos Sánchez-Bordona</HT></P><P>van <DATE ISO="20180919">19 september 2018</DATE><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0001"><P>Oorspronkelijke taal: Spaans.</P></NOTE></P></TI><STI><P><HT TYPE="BOLD">Zaak C‑388/17</HT></P><P>Konkurrensverket</P><P>tegen</P><P>SJ AB</P><P><HT TYPE="NORMAL">[verzoek van de Högsta förvaltningsdomstol (hoogste bestuursrechter, Zweden) om een prejudiciële beslissing]</HT></P></STI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="”" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN="„"><KEYWORD>Prejudiciële verwijzing</KEYWORD><KEYWORD>Overheidsopdrachten in de sector van het spoorvervoer</KEYWORD><KEYWORD>Activiteiten van het ter beschikking stellen of exploiteren van netten</KEYWORD><KEYWORD>Begrip <QUOT.START CODE="201A" ID="QS0001" REF.END="QE0001"/>net<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="2019" ID="QE0001"/></KEYWORD><KEYWORD>Plaatsing, door een spoorwegonderneming waarvan het kapitaal volledig in handen is van de staat, van een overheidsopdracht voor het schoonmaken van treinen</KEYWORD><KEYWORD>Geen voorafgaande oproep tot mededinging</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><CONTENTS.CONCLUSION><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1.</NO.P><TXT>SJ AB is een naamloze vennootschap die diensten op het gebied van reizigersvervoer per spoor verricht en waarvan het kapitaal volledig in handen is van de Zweedse Staat. In 2012 sloot zij twee overeenkomsten voor de schoonmaak van haar treinen, zonder voorafgaande oproep tot mededinging. De Konkurrensverket (Zweedse mededingingsautoriteit) meende dat die gedraging strijdig was met richtlijn 2004/17/EG.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0002"><P>Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20040331">31 maart 2004</DATE> houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="134" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2004">PB 2004, L 134, blz. 1</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2.</NO.P><TXT>Het geschil tussen het overheidsbedrijf en de mededingingsautoriteit betreft de uitlegging van artikel 5, lid 1, van richtlijn 2004/17. De verwijzende rechter, die dit geschil moet oplossen, wenst met name verduidelijking van de begrippen van dat artikel, zodat hij kan bepalen of een overheidsbedrijf dat spoorvervoersdiensten verricht binnen de werkingssfeer van die richtlijn valt.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3.</NO.P><TXT>In casu zijn twee kwesties aan de orde:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>ten eerste het begrip <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0002" REF.END="QE0002"/>net<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/> voor spoorvervoer, in de zin van die bepaling, en</P></ITEM><ITEM><P>ten tweede, voor de gevallen waarin een net bestaat, de betekenis van de uitdrukkingen <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0003" REF.END="QE0003"/>ter beschikking stellen of exploiteren van netten<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/>, die in de betrokken bepaling worden gebruikt.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><?PAGE NO="2"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Toepasselijke bepalingen</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Unierecht</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">1.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Richtlijn 2004/17</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4.</NO.P><TXT>Artikel 2 bepaalt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="002.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0004" REF.END="QE0004"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>In de zin van deze richtlijn wordt verstaan onder:</P><P>[...]</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201A" ID="QS0005" REF.END="QE0005"/><HT TYPE="ITALIC">overheidsbedrijf</HT><QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="2019" ID="QE0005"/>: bedrijf waarop aanbestedende diensten rechtstreeks of middellijk een overheersende invloed kunnen uitoefenen uit hoofde van eigendom, financiële deelneming of de op het bedrijf van toepassing zijnde voorschriften.</TXT><P>Een overheersende invloed wordt vermoed aanwezig te zijn, wanneer de aanbestedende diensten, al dan niet rechtstreeks, ten aanzien van een bedrijf:</P><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>de meerderheid van het geplaatste kapitaal van de onderneming bezitten, of</P></ITEM></LIST></P></NP></ITEM></LIST></P><P>[...]</P></ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="002.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA><P>Deze richtlijn geldt voor de aanbestedende diensten die:</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>overheidsdiensten of overheidsbedrijven zijn en die een van de in de artikelen 3 tot en met 7 bedoelde activiteiten uitoefenen;</TXT></NP></ITEM></LIST></P><P>[...]<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/></P></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5.</NO.P><TXT>Artikel 5 luidt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="005.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0006" REF.END="QE0006"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Deze richtlijn is van toepassing op activiteiten die het ter beschikking stellen of exploiteren van netten bestemd voor openbare dienstverlening op het gebied van vervoer per trein, automatische systemen, tram, trolleybus of autobus of kabel beogen.</ALINEA><ALINEA>Ten aanzien van vervoerdiensten wordt ervan uitgegaan dat er een net bestaat, indien de dienst wordt verleend onder door een bevoegde instantie van een lidstaat gestelde voorwaarden, zoals de te volgen routes, de beschikbaar te stellen capaciteit of de frequentie van de dienst.</ALINEA><ALINEA>[...]<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6.</NO.P><TXT>In artikel 30 is bepaald:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="030.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0007" REF.END="QE0007"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>De richtlijn is niet van toepassing op de opdrachten voor de in de artikelen 3 tot en met 7 bedoelde activiteiten indien de activiteit in de lidstaat waar zij wordt uitgeoefend rechtstreeks aan mededinging blootstaat op marktgebieden tot welke de toegang niet beperkt is.</ALINEA><ALINEA>[...]</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="030.005"><NO.PARAG>5.</NO.PARAG><ALINEA>Wanneer de wetgeving van de betrokken lidstaat daarin voorziet kunnen de aanbestedende diensten de Commissie verzoeken te bepalen dat lid 1 van toepassing is overeenkomstig lid 6. [...]</ALINEA><?PAGE NO="3"?><ALINEA>[...]<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">2.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Richtlijn 2012/34/EU</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7.</NO.P><TXT>Artikel 1 van richtlijn 2012/34/EU<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0003"><P>Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20121121">21 november 2012</DATE> tot instelling van één Europese spoorwegruimte (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="343" PAGE.FIRST="32" DATE.PUB="2012">PB 2012, L 343, blz. 32</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> luidt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="001.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0008" REF.END="QE0008"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>Deze richtlijn stelt vast:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>de regels inzake het beheer van de spoorweginfrastructuur en de vervoersactiviteiten per spoor van spoorwegondernemingen die in een lidstaat zijn of zullen worden gevestigd, zoals bepaald in hoofdstuk II;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>de criteria voor de verlening, verlenging of wijziging, door een lidstaat, van vergunningen voor spoorwegondernemingen die in de Unie gevestigd zijn of zich daar zullen vestigen, zoals bepaald in hoofdstuk III;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>de beginselen en procedures die bij de vaststelling en de inning van de rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur en de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit moeten worden toegepast, zoals bepaald in hoofdstuk IV.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="001.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Deze richtlijn is van toepassing op het gebruik van spoorweginfrastructuur voor binnenlandse en internationale spoorwegdiensten.<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8.</NO.P><TXT>Artikel 3 bepaalt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0009" REF.END="QE0009"/>In deze richtlijn wordt verstaan onder:</P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201A" ID="QS0010" REF.END="QE0010"/>spoorwegonderneming<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="2019" ID="QE0010"/>: iedere publiek- of privaatrechtelijke onderneming die in het bezit is van een vergunning overeenkomstig deze richtlijn en waarvan de voornaamste activiteit bestaat in het verlenen van spoorwegvervoersdiensten voor goederen en/of voor passagiers, waarbij die onderneming voor de tractie zorgt; hiertoe behoren ook ondernemingen die uitsluitend voor tractie zorgen;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201A" ID="QS0011" REF.END="QE0011"/>infrastructuurbeheerder<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="2019" ID="QE0011"/>: een instantie of onderneming die met name belast is met de aanleg, het beheer en het onderhoud van spoorweginfrastructuur, met inbegrip van het verkeersbeheer en de besturing en seingeving. De taken van de infrastructuurbeheerder op een net of een deel van een net kunnen aan verschillende instanties of ondernemingen worden toegewezen;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201A" ID="QS0012" REF.END="QE0012"/>spoorweginfrastructuur<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="2019" ID="QE0012"/>: de elementen vermeld in bijlage I;</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[...]</P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>24)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201A" ID="QS0013" REF.END="QE0013"/>infrastructuurcapaciteit<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="2019" ID="QE0013"/>: het vermogen om voor een bepaalde periode voor een infrastructuurelement gevraagde treinpaden te plannen;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>25)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201A" ID="QS0014" REF.END="QE0014"/>net<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="2019" ID="QE0014"/>: de gehele spoorweginfrastructuur die beheerd wordt door een infrastructuurbeheerder;</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[...]</P><?PAGE NO="4"?><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>27)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201A" ID="QS0015" REF.END="QE0015"/>treinpad<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="2019" ID="QE0015"/>: de infrastructuurcapaciteit die nodig is om een trein in een bepaald tijdvak tussen twee plaatsen te laten rijden;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>28)</NO.P><TXT><QUOT.START CODE="201A" ID="QS0016" REF.END="QE0016"/>dienstregeling<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="2019" ID="QE0016"/>: de informatie over alle geprogrammeerde bewegingen van treinen en rollend materieel, die gedurende de periode dat de dienstregeling geldt op de betreffende infrastructuur zullen worden uitgevoerd;</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[...]<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/>.</P></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9.</NO.P><TXT>Artikel 10 luidt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="010.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0017" REF.END="QE0017"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Spoorwegondernemingen krijgen onder eerlijke, niet-discriminerende en transparante voorwaarden het recht op toegang tot de spoorweginfrastructuur in alle lidstaten met het oog op de exploitatie van alle typen goederenvervoersdiensten per spoor. Onder dat recht is begrepen de toegang tot infrastructuur die zee- en binnenhavens verbindt, en andere in bijlage II, punt 2, bedoelde dienstvoorzieningen, alsmede tot infrastructuur die meer dan één eindgebruiker bedient of kan bedienen.</ALINEA><ALINEA>[...]<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10.</NO.P><TXT>Artikel 27 bepaalt het volgende:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="027.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0018" REF.END="QE0018"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>De infrastructuurbeheerder stelt na overleg met de belanghebbenden een netverklaring op en maakt deze verklaring bekend [...]</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="027.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>De netverklaring beschrijft de aard van de voor spoorwegondernemingen beschikbare infrastructuur, en bevat informatie over de voorwaarden voor toegang tot de betreffende spoorweginfrastructuur. De netverklaring bevat ook informatie over de voorwaarden voor toegang tot dienstvoorzieningen die zijn aangesloten op het netwerk van de infrastructuurbeheerder en voor de dienstverlening in die voorzieningen, of een verwijzing naar een website waarop deze informatie kosteloos in elektronische vorm wordt aangeboden. De inhoud van de netverklaring is opgenomen in bijlage IV.</ALINEA><ALINEA>[...]<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11.</NO.P><TXT>Artikel 44 bepaalt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="044.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0019" REF.END="QE0019"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Aanvragers kunnen op publiek- dan wel privaatrechtelijke basis bij de infrastructuurbeheerder een aanvraag indienen ter verkrijging van gebruiksrechten voor spoorweginfrastructuur tegen een heffing als bedoeld in hoofdstuk IV, afdeling 2.</ALINEA><ALINEA>[...]<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12.</NO.P><TXT>In artikel 45 is bepaald:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="045.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0020" REF.END="QE0020"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>De infrastructuurbeheerder dient zoveel mogelijk aan alle infrastructuurcapaciteitsaanvragen te voldoen, [...].</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="045.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>De infrastructuurbeheerder kan binnen de programmerings- en coördinatieprocedure prioriteit verlenen aan specifieke diensten, maar enkel in overeenstemming met de artikelen 47 en 49.</ALINEA></PARAG><?PAGE NO="5"?><PARAG IDENTIFIER="045.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>De infrastructuurbeheerder raadpleegt de belanghebbenden over de ontwerpdienstregeling en geeft hun ten minste één maand de tijd om hun mening kenbaar te maken. Tot de belanghebbenden behoren behalve de partijen die infrastructuurcapaciteit hebben aangevraagd, ook andere partijen die in de gelegenheid wensen te worden gesteld opmerkingen te maken over de invloed die de dienstregeling kan hebben op hun mogelijkheden om gedurende het dienstregelingstijdvak spoorwegdiensten te verrichten.</ALINEA><ALINEA>[...]<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13.</NO.P><TXT>Artikel 46 luidt:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="046.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0021" REF.END="QE0021"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Wanneer de infrastructuurbeheerder tijdens de in artikel 45 bedoelde programmeringsprocedure op met elkaar concurrerende aanvragen stuit, tracht hij door coördinatie van deze aanvragen de meest geschikte oplossing uit te werken, die tegemoet komt aan alle vereisten.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="046.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Wanneer zich een situatie voordoet, waarin coördinatie vereist is, heeft de infrastructuurbeheerder het recht, binnen redelijke grenzen een van de oorspronkelijk aangevraagde infrastructuurcapaciteit afwijkende capaciteit voor te stellen.</ALINEA><ALINEA>[...]<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Nationaal recht</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">1.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Lagen (2007:1092) om upphandling inom områdena vatten, energi, transporter och posttjänster</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14.</NO.P><TXT>Ingevolge afdeling 2, § 20, van de Lag (2007:1092) om upphandling inom områdena vatten, energi, transporter och posttjänster<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0004"><P>Wet (2007:1092) inzake het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten; hierna: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0022" REF.END="QE0022"/>LUF<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/>.</P></NOTE> zijn aanbestedende entiteiten onder meer ondernemingen waarop aanbestedende diensten een overheersende invloed kunnen uitoefenen. Een overheersende invloed wordt vermoed aanwezig te zijn wanneer de aanbestedende dienst, al dan niet rechtstreeks, ten aanzien van een bedrijf de meerderheid van het geplaatste kapitaal van de onderneming bezit, of beschikt over de meerderheid van de stemmen die aan de door de onderneming uitgegeven aandelen zijn verbonden, of meer dan de helft van de leden van het bestuurs-, leidinggevend of toezichthoudend orgaan van de onderneming kan aanwijzen.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15.</NO.P><TXT>Afdeling 1, § 8, eerste alinea, bepaalt dat deze wet van toepassing is op activiteiten die het ter beschikking stellen of exploiteren van openbare netten bestemd voor het vervoer per, onder andere, trein beogen.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16.</NO.P><TXT>Ingevolge afdeling 1, § 8, tweede alinea, wordt ten aanzien van vervoersdiensten ervan uitgegaan dat er een net bestaat, indien de dienst wordt verleend onder door een bevoegde instantie van een lidstaat gestelde voorwaarden, zoals de te volgen routes, de beschikbaar te stellen capaciteit of de frequentie van de dienst.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">2.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Järnvägslagen (2004:519)</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17.</NO.P><TXT>Volgens afdeling 5, § 2, van de Järnvägslag (2004:519)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0005"><P>Spoorwegwet; hierna: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0023" REF.END="QE0023"/>JL<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/></P></NOTE> is een spoorwegonderneming die haar zetel in een van de EER-landen of in Zwitserland heeft, gerechtigd om op het Zweedse spoorwegnet vervoersdiensten te exploiteren en te organiseren.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="6"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18.</NO.P><TXT>Afdeling 6, § 7, bepaalt dat een partij die gerechtigd is om op het Zweedse spoorwegnet vervoersdiensten te exploiteren en te organiseren, infrastructuurcapaciteit in de vorm van treinpaden bij een infrastructuurbeheerder kan aanvragen overeenkomstig zijn beschrijving van het spoorwegnet.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19.</NO.P><TXT>Afdeling 6, §§ 1 en 7, en afdeling 6, § 9, hebben betrekking op het verzoek om informatie over de infrastructuurcapaciteit, en op het beheer van en het gunningsbesluit over de aanvragen voor infrastructuurcapaciteit.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20.</NO.P><TXT>Afdeling 6, § 9, bepaalt dat de infrastructuurbeheerder een ontwerp van dienstregeling dient op te stellen op basis van de ontvangen aanvragen.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21.</NO.P><TXT>Ingevolge afdeling 6, § 10, dient de infrastructuurbeheerder bij wege van onderlinge afstemming te proberen om belangenconflicten bij de toewijzing van capaciteit op te lossen. Wanneer een belangenconflict niet kan worden opgelost, dient de infrastructuurbeheerder een versnelde geschillenbeslechtingsprocedure in het leven te roepen (afdeling 6, § 12).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22.</NO.P><TXT>Afdeling 6, §§ 14 en 15, betreft de prioriteitscriteria die zijn opgenomen in de beschrijving van het spoorwegnet.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Feiten van het geding en prejudiciële vragen</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23.</NO.P><TXT>SJ sloot in januari 2012 twee overeenkomsten voor de schoonmaak van haar treinen (ter waarde van respectievelijk 56 en 60 miljoen Zweedse kroon), zonder voorafgaande oproep tot mededinging.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24.</NO.P><TXT>De mededingingsautoriteit heeft in januari 2013 de Förvaltningsrätt i Stockholm (bestuursrechter in eerste aanleg Stockholm, Zweden) verzocht om veroordeling van SJ tot een geldboete, aangezien die onderneming een activiteit uitoefende die onder afdeling 1, § 8, LUF viel. SJ verzette zich tegen de vorderingen van verzoekster, die werden afgewezen.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25.</NO.P><TXT>De mededingingsautoriteit heeft tegen de beslissing in eerste aanleg beroep ingesteld bij de Kammarrätt i Stockholm (bestuursrechter in tweede aanleg Stockholm, Zweden), dat ook werd verworpen.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26.</NO.P><TXT>Ingevolge het cassatieberoep tegen die laatste beslissing bij de Högsta förvaltningsdomstol (hoogste bestuursrechter, Zweden), verzoekt die rechter het Hof om een prejudiciële beslissing over de volgende vragen:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0024" REF.END="QE0024"/>1)</NO.P><TXT>Moet artikel 5, lid 1, eerste alinea, van richtlijn 2004/17 aldus worden uitgelegd dat sprake is van een net op het gebied van vervoersdiensten, indien vervoersdiensten op een onder het beheer van de staat vallend spoorwegnet voor nationaal en internationaal spoorvervoer worden verleend overeenkomstig nationale wettelijke bepalingen ter uitvoering van richtlijn 2012/34, welke bepalingen de toewijzing van spoorwegcapaciteit op basis van aanvragen van spoorwegondernemingen behelzen en het vereiste inhouden dat alle aanvragen voor zover als mogelijk worden gehonoreerd?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Moet artikel 5, lid 1, eerste alinea, van richtlijn 2004/17 aldus worden uitgelegd dat de activiteiten van een spoorwegonderneming als bedoeld in richtlijn 2012/34 die de levering aan het publiek van vervoersdiensten op een spoorwegnet behelzen, het ter beschikking stellen of exploiteren in de zin van die bepaling van de richtlijn inhouden?<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/></TXT></NP></ITEM></LIST></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="7"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Samenvatting van de opmerkingen van partijen</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Eerste prejudiciële vraag</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27.</NO.P><TXT>De mededingingsautoriteit is van mening dat aangezien richtlijn 2004/17 niet bepaalt wat onder <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0025" REF.END="QE0025"/>net<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/> op het gebied van vervoersdiensten of onder <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0026" REF.END="QE0026"/>ter beschikking stellen of exploiteren van netten<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/> moet worden verstaan, de betekenis en de draagwijdte van die termen overeenstemmen met de gebruikelijke betekenis ervan in de omgangstaal, afhankelijk van de context waarin zij worden gebruikt en de nagestreefde doelstellingen.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28.</NO.P><TXT>De mededingingsautoriteit wijst op het risico dat aanbestedende diensten onder invloed van de staten geneigd zijn om nationale bedrijven te bevoordelen, hetgeen in strijd is met de regels van het VWEU inzake vrij verkeer en bescherming van de mededinging. De aanbestedingsprocedures waarin richtlijn 2004/17 voorziet, trachten dit risico uit te schakelen. Zonder die bepalingen zou de vermindering van de mededinging als gevolg van de beperkingen die eigen zijn aan de netcapaciteit, aanbestedende diensten in staat stellen bij het plaatsen van een opdracht economische overwegingen buiten beschouwing te laten en vooral criteria in aanmerking te nemen waarbij nationale bedrijven voorrang krijgen.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29.</NO.P><TXT>Zij voert aan dat richtlijn 2012/34 de toegang van spoorwegondernemingen (zoals SJ) regelt tot een technisch net met beperkte capaciteit. De infrastructuurbeheerder stelt bij de toewijzing van de treinpaden op dat net voorwaarden vast met betrekking tot onder meer de te volgen routes, de beschikbaar te stellen capaciteit of de frequentie van de dienst. De omstandigheid dat de netbeheerder ernaar moet streven aan de aanvragen van de spoorwegondernemingen te voldoen, wijzigt niets aan de capaciteitsbeperkingen van dat net.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30.</NO.P><TXT>De mededingingsautoriteit erkent dat het volgens artikel 30 van richtlijn 2004/17 mogelijk is dat deze richtlijn niet langer van toepassing is op activiteiten die binnen de werkingssfeer ervan vallen, wanneer die activiteiten rechtstreeks aan mededinging blootstaan op marktgebieden tot welke de toegang niet is beperkt. Die mogelijkheid vereist evenwel een besluit van de Commissie, dat volgens de toepasselijke procedure is genomen, hetgeen in casu niet het geval is.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31.</NO.P><TXT>SJ wijst erop dat het spoorvervoer in Zweden volledig geliberaliseerd is en plaatsvindt in een situatie van gelijke mededinging, anders dan in andere staten waar op het gebied van spoorvervoer nog een monopolie geldt.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32.</NO.P><TXT>SJ merkt op dat zij ondanks het feit dat zij een vennootschap is waarvan het kapitaal volledig in handen van de Zweedse Staat is, geen overheidssteun of andere voordelen van de staat ontvangt. Haar inkomsten zijn afkomstig uit de verkoop van vervoerbewijzen en zij krijgt geen voorrang bij de toewijzing van treinpaden.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33.</NO.P><TXT>Volgens SJ moet artikel 5, lid 1, tweede alinea, van richtlijn 2004/17 restrictief worden uitgelegd, zoals blijkt uit de rechtspraak.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0006"><P>Zij beroept zich op het arrest van <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20080410">10 april 2008</DATE>, <NAME.CASE>Ing. Aigner</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑393/06</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2008:213">EU:C:2008:213</NO.ECLI>, punten <REF.NP.ECR REF="NP0027">27</REF.NP.ECR> en <REF.NP.ECR REF="NP0029">29</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> Het volstaat niet dat op een entiteit een overheersende invloed kan worden uitgeoefend in de zin van artikel 2, lid 1, onder b), van richtlijn 2004/17. De voorwaarden van artikel 5, lid 1, tweede alinea, van richtlijn 2004/17 moeten eenzijdig door een bevoegde instantie van de lidstaat zijn gesteld en onmiddellijk en hoofdzakelijk gevolgen hebben voor de potentiële gebruiker, doordat zij direct en concreet ingrijpen in de wijze waarop de spoorwegonderneming de dienst op het gebied van het vervoer per trein verricht.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="8"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34.</NO.P><TXT>SJ voegt eraan toe dat zowel zijzelf als de andere spoorwegondernemingen die in Zweden actief zijn, op basis van commerciële criteria zelf de trajecten, de treinen waarvan zij gebruikmaken, de dienstregelingen, het aantal ritten, de stops en de prijzen van de vervoersbewijzen bepalen. De infrastructuurbeheerder heeft geen andere bevoegdheden dan die welke hem bij richtlijn 2012/34 zijn verleend en zijn taken bestaan enkel in het garanderen van de toegang tot de spoorweginfrastructuur onder gelijke voorwaarden, niet in het regelen van de concrete voorwaarden voor de vervoersdiensten van de spoorwegondernemingen.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35.</NO.P><TXT>Volgens de Commissie werd met de formulering van artikel 5, lid 1, tweede alinea, van richtlijn 2004/17 een ruime opvatting van het begrip net beoogd. Van een net kan sprake zijn zowel wanneer er een fysieke infrastructuur aanwezig is (dat is het geval bij sporen voor treinen of trams), als wanneer die niet aanwezig is, op voorwaarde dat het gaat om een netwerk van met elkaar verbonden lijnen die worden gebruikt door voertuigen in overeenstemming met de door de autoriteiten opgelegde voorwaarden.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0007"><P>Zij beroept zich in dat verband op haar mededeling over een gemeenschapsregeling voor het plaatsen van opdrachten in de uitgesloten sectoren: water, energie, vervoer en telecommunicatie (COM/88/376).</P></NOTE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36.</NO.P><TXT>De Commissie citeert richtlijn 2012/34 als het instrument dat niet alleen de bij het spoorwegverkeer betrokken actoren definieert, maar het ook mogelijk maakt te garanderen dat spoorwegondernemingen op transparante wijze en zonder discriminatie toegang hebben tot de infrastructuur. Zij vestigt in het bijzonder de aandacht op afdeling 3 van hoofdstuk IV, die betrekking heeft op de toewijzing van infrastructuurcapaciteit en in dat verband beschrijft hoe voorwaarden zoals die waarin artikel 5, lid 1, tweede alinea, van richtlijn 2004/17 voorziet, moeten worden bepaald.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37.</NO.P><TXT>Aangezien de Trafikverket (Zweedse vervoerbeheerder) de netverklaring goedkeurt, beslist over de toewijzing van de treinpaden en de dienstregeling vaststelt, stelt die autoriteit volgens de Commissie de voorwaarden vast voor het gebruik van de spoorweginfrastructuur. Dat belet niet dat die autoriteit voor zover mogelijk moet voldoen aan de verzoeken van de aanvragers.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Tweede prejudiciële vraag</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38.</NO.P><TXT>De mededingingsautoriteit is van mening dat er een net van vervoersdiensten bestaat in de zin van artikel 5, lid 1, tweede alinea, van richtlijn 2004/17 wanneer voor het treinverkeer toegang tot een technisch net met beperkte capaciteit is vereist. Het begrip <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0027" REF.END="QE0027"/>exploiteren<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/> heeft betrekking op de feitelijke uitvoering van het vervoer op het spoorwegnet.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0008"><P>Zij baseert zich op punt 48 van de conclusie van advocaat-generaal Mischo in de zaak <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Concordia Bus Finland</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑513/99</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2001:686">EU:C:2001:686</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), waarin wordt verklaard dat <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0028" REF.END="QE0028"/>exploiteren van het net wil zeggen dit net zelf runnen met, in beginsel, eigen personeel en eigen bussen<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/>.</P></NOTE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39.</NO.P><TXT>SJ wijst erop dat zij niet verantwoordelijk is voor de spoorweginfrastructuur en dat haar activiteit beperkt is tot het verstrekken van vervoersdiensten aan het publiek, waarbij van die infrastructuur wordt gebruikgemaakt. Derhalve neemt zij niet deel aan het ter beschikking stellen of exploiteren van het Zweedse spoorwegnet, zodat haar activiteiten niet binnen de werkingssfeer van richtlijn 2004/17 vallen.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="9"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40.</NO.P><TXT>De Commissie benadrukt dat artikel 5, lid 1, eerste alinea, een onderscheid maakt tussen het ter beschikking stellen en het exploiteren van netten. Noch de eerste richtlijn inzake het plaatsen van opdrachten (richtlijn 90/531/EEG)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0009"><P>Richtlijn van de Raad van <DATE ISO="19900917">17 september 1990</DATE> betreffende de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en telecommunicatie (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="297" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="1990">PB 1990, L 297, blz. 1</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, noch richtlijn 93/38/EEG<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0010"><P>Richtlijn van de Raad van <DATE ISO="19930614">14 juni 1993</DATE> houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en telecommunicatie (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="199" PAGE.FIRST="84" DATE.PUB="1993">PB 1993, L 199, blz. 84</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> vermeldde het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0029" REF.END="QE0029"/>ter beschikking stellen<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/>. Deze vermelding is opgenomen in richtlijn 2004/17 met als doel het beheer van het fysieke net te regelen en de twee activiteiten, die gewoonlijk aan verschillende exploitanten worden toegewezen, af te bakenen en zo te garanderen dat zij beide binnen de werkingssfeer van de richtlijn vallen.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41.</NO.P><TXT>De Commissie is van mening dat het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0030" REF.END="QE0030"/>exploiteren van netten<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="201D" ID="QE0030"/> het werkelijk verrichten van het spoorwegvervoer omvat, terwijl het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0031" REF.END="QE0031"/>ter beschikking stellen<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="201D" ID="QE0031"/> verwijst naar de mogelijkheid van toegang tot het net voor het gebruik ervan door anderen.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">IV.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Procedure bij het Hof</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42.</NO.P><TXT>De verwijzingsbeslissing is ter griffie van het Hof ingekomen op <DATE ISO="20170629">29 juni 2017</DATE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43.</NO.P><TXT>Schriftelijke opmerkingen zijn ingediend door de mededingingsautoriteit, SJ en de Europese Commissie, die ook aanwezig waren op de terechtzitting van <DATE ISO="20180613">13 juni 2018</DATE>.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">V.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Beoordeling</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44.</NO.P><TXT>Zowel de partijen bij het geding als de verwijzende rechter baseren zich op richtlijn 2012/34 om het geschil af te bakenen en de betekenis van de uitdrukkingen in artikel 5, lid 1, van richtlijn 2004/17 te <HT TYPE="ITALIC">ontcijferen</HT>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45.</NO.P><TXT>Ik meen dat dit de juiste benadering is. Richtlijn 2012/34 van <DATE ISO="20121121">21 november 2012</DATE> kan als zodanig echter ratione temporis niet worden toegepast op overeenkomsten als aan de orde in het onderhavige geding, welke ondertekend zijn in januari van dat jaar. Tegen dit bezwaar kan worden ingebracht dat richtlijn 2012/34 andere, vroegere richtlijnen, die golden toen die overeenkomsten werden gesloten, <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0032" REF.END="QE0032"/>ter wille van de duidelijkheid [heeft herschikt] en [...] tot één handeling [heeft] samengevoegd<QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="201D" ID="QE0032"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0011"><P>Overweging 1, in fine.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46.</NO.P><TXT>Overigens wordt niet betwist dat SJ een spoorwegonderneming is volgens de definitie van artikel 3, punt 1, van richtlijn 2012/34, noch dat zij als kapitaalvennootschap die volledig eigendom is van de staat, een aanbestedende dienst kan zijn [met name een overheidsbedrijf in de zin van artikel 2, lid 1, onder b), van richtlijn 2004/17].</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47.</NO.P><TXT>De verwijzende rechter twijfelt echter of de activiteit van SJ onder de beschrijving van artikel 5, lid 1, van richtlijn 2004/17 kan vallen. Alleen wanneer het antwoord op deze vraag bevestigend is, is die richtlijn op haar van toepassing, want artikel 2, lid 2, onder a), ervan vereist dat de aanbestedende diensten een van de in de artikelen 3 tot en met 7 bedoelde activiteiten uitoefenen.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="10"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Eerste prejudiciële vraag</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48.</NO.P><TXT>Artikel 5, lid 1, van richtlijn 2004/17 koppelt het begrip vervoersnet (<QUOT.START CODE="201E" ID="QS0033" REF.END="QE0033"/>wordt ervan uitgegaan dat er een net bestaat<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="201D" ID="QE0033"/>) aan de verlening van een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0034" REF.END="QE0034"/>dienst [...] onder door een bevoegde instantie van een lidstaat gestelde voorwaarden, zoals de te volgen routes, de beschikbaar te stellen capaciteit of de frequentie van de dienst<QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="201D" ID="QE0034"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49.</NO.P><TXT>Met zijn eerste prejudiciële vraag wenst de verwijzende rechter te vernemen of de beheerder van spoorweginfrastructuur, die verantwoordelijk is voor de toewijzing van treinpaden, middels uitoefening van zijn bevoegdheden aan spoorwegondernemingen in feite voorwaarden oplegt die gevolgen kunnen hebben voor aspecten zoals te volgen routes, beschikbaar te stellen capaciteit of frequentie van de dienst.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50.</NO.P><TXT>De vraag heeft betrekking op een context waarin zowel publieke als particuliere spoorwegondernemingen vervoersdiensten verlenen op basis van commerciële criteria<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0012"><P>In overweging 5 van richtlijn 2012/34 staat te lezen dat <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0035" REF.END="QE0035"/>[m]et het oog op de efficiëntie en het concurrentievermogen van het vervoer per spoor ten opzichte van de andere vervoertakken, [de lidstaten] ervoor [dienen] te zorgen dat de spoorwegondernemingen het statuut krijgen van een volgens commerciële beginselen functionerende onafhankelijke onderneming die zich richt naar de behoeften van de markt<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="201D" ID="QE0035"/>.</P></NOTE>, zonder dat zij zelf spoorwegnetbeheerders zijn. Derhalve moet in de eerste plaats worden geanalyseerd wat wordt verstaan onder net, en vervolgens worden onderzocht wat de gevolgen daarvan zijn voor het onderhavige geding.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0013"><P>SJ verklaart dat er in Zweden meer dan 320 spoorweginfrastructuurbeheerders zijn, maar het moet worden benadrukt dat het net in de onderhavige zaak een staatsnet is. Dat blijkt uit § 2, punt 9, van de förordning med instruktion för Trafikverket (2010:185) (verordening houdende aanwijzingen voor de Zweedse vervoerbeheerder), ingevolge welke, behoudens andersluidende beslissing, de infrastructuurbeheerder van het Zweedse staatsspoorwegnet de Zweedse vervoerbeheerder is. Dat is in het hoofdgeding de overheid die bevoegd is voor de toewijzing van infrastructuur (punt 27 van de verwijzingsbeslissing).</P></NOTE></TXT></NP.ECR><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">1.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Beheer van het net en toewijzing van infrastructuurcapaciteit</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51.</NO.P><TXT>Richtlijn 2012/34 bevat enerzijds bepalingen betreffende het spoorweginfrastructuurbeheer en anderzijds bepalingen voor de activiteiten van spoorwegondernemingen. Tot de laatste behoren die welke de juridische regeling vaststellen voor het verkrijgen van vergunningen en voor de toewijzing van infrastructuurcapaciteit aan die ondernemingen, die heffingen moeten betalen voor het gebruik van die infrastructuur.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52.</NO.P><TXT>Spoorweginfrastructuur heeft uiteraard een beperkte capaciteit<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0014"><P>Dat wordt benadrukt in overweging 58 van richtlijn 2012/34, waarin wordt verklaard dat <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0036" REF.END="QE0036"/>[i]n de heffings- en capaciteitstoewijzingsregelingen [...] rekening [dient] te worden gehouden met de effecten van toenemende infrastructuurcapaciteitsverzadiging en, uiteindelijk, van capaciteitsschaarste<QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="201D" ID="QE0036"/>.</P></NOTE>, aangezien zij een <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0037" REF.END="QE0037"/>natuurlijk monopolie<QUOT.END REF.START="QS0037" CODE="201D" ID="QE0037"/><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0015"><P>Overweging 71 van richtlijn 2012/34.</P></NOTE> uitmaakt en het zinloos zou zijn de capaciteit ervan te vergroten. Richtlijn 2012/34 geeft geen definitie van spoorweginfrastructuur, maar geeft er de voorkeur aan de elementen waaruit zij bestaat, nader te omschrijven in bijlage I.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0016"><P>Tot die elementen behoren de fysieke basis die nodig is voor de totstandbrenging van het spoorwegnet en het gebruik ervan, zoals terreinen, aardebaan, passagiers- en goederenperrons, bermen en paden, afsluitingen, beveiligingen, kunstwerken (bruggen of tunnels), gelijkvloerse kruisingen, bovenbouw, toegangswegen ten dienste van passagiers en goederen, installaties voor de veiligheid, het seinwezen en de telecommunicatie voor de vrije baan, stations en rangeerstations, verlichtingsinstallaties en installaties voor het transformeren en overbrengen van elektrische stroom voor tractiedoeleinden of dienstgebouwen voor de infrastructuur.</P></NOTE> Het begrip net is gekoppeld aan die infrastructuur: het spoorwegnet is <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0038" REF.END="QE0038"/>de gehele spoorweginfrastructuur die beheerd wordt door een infrastructuurbeheerder<QUOT.END REF.START="QS0038" CODE="201D" ID="QE0038"/>.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0017"><P>Artikel 3, punt 25, van richtlijn 2012/34.</P></NOTE></TXT></NP.ECR><?PAGE NO="11"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0053"><NO.P>53.</NO.P><TXT>Spoorweginfrastructuur (die gekoppeld is aan het begrip treinpad)<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0018"><P>Onder infrastructuurcapaciteit wordt verstaan <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0039" REF.END="QE0039"/>het vermogen om voor een bepaalde periode voor een infrastructuurelement gevraagde treinpaden te plannen<QUOT.END REF.START="QS0039" CODE="201D" ID="QE0039"/> (artikel 3, punten 24 en 27).</P></NOTE> wordt beheerd door de beheerder ervan, die verantwoordelijk is voor de exploitatie, het onderhoud en de vernieuwing ervan. De ondernemingen die eerst een vergunning hebben verkregen waardoor zij als spoorwegondernemingen worden aangemerkt, moeten hem om toekenning vragen van het recht om een bepaalde capaciteit van die infrastructuur te gebruiken.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0054"><NO.P>54.</NO.P><TXT>Het proces voor de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit wordt voorafgegaan door de zogenoemde <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0040" REF.END="QE0040"/>netverklaring<QUOT.END REF.START="QS0040" CODE="201D" ID="QE0040"/>, waarin de infrastructuurbeheerder de algemene regels, termijnen, procedures en criteria die deze toewijzing regelen, nader omschrijft. Richtlijn 2012/34 laat de uitwerking van een groot aantal bijzonderheden in dat verband over aan die beheerder.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0019"><P>Aldus bijvoorbeeld de vaststelling van regels voor de toepassing van heffingen (artikel 29, lid 3), de bepaling van de regels waaraan de kandidaten moeten voldoen (artikel 41, lid 2), de vaststelling van de beginselen van de coördinatieprocedure en van een regeling om geschillen te beslechten (artikel 46, leden 4 en 6) of, ten slotte, met betrekking tot overbelaste infrastructuur, de te volgen procedures en criteria en de bepaling van de minimumdrempelwaarde voor het gebruik (artikel 47, lid 6, en artikel 52, lid 2).</P></NOTE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0055"><NO.P>55.</NO.P><TXT>Het basisbeginsel is dat de infrastructuurbeheerder zoveel mogelijk aan alle door hem ontvangen infrastructuurcapaciteitsaanvragen dient te voldoen. Indien dat niet mogelijk is, moet hij andere toewijzingscriteria toepassen.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0020"><P>Wanneer de infrastructuurbeheerder vaststelt dat er met elkaar concurrerende aanvragen bestaan, tracht hij door coördinatie van de ingediende aanvragen de meest geschikte oplossing uit te werken, die tegemoet komt aan alle vereisten. Daarbij heeft hij het recht, binnen redelijke grenzen een van de oorspronkelijk aangevraagde infrastructuurcapaciteit afwijkende capaciteit voor te stellen.</P></NOTE> Hij dient bovendien een ontwerpdienstregeling op te stellen en de betrokkenen daarvan in kennis te stellen, zodat die hun opmerkingen kunnen maken.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0056"><NO.P>56.</NO.P><TXT>Op basis van alle besluiten<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0021"><P>De richtlijn verwijst weliswaar niet uitdrukkelijk naar besluiten over de toewijzing van infrastructuurcapaciteit, maar de vaststelling daarvan ligt voor de hand. Artikel 46, lid 6, voorziet in een regeling om geschillen te beslechten (onverminderd de relevante beroepsprocedure overeenkomstig artikel 56).</P></NOTE> over de toewijzing van infrastructuurcapaciteit kan de dienstregeling worden opgesteld, middels planning van de bewegingen van de treinen en van het rollend materieel in de infrastructuur gedurende het tijdvak waarin dat dienstrooster geldt. Bijlage VII, lid 2, van richtlijn 2012/34 voorziet in de mogelijkheid van wijzigingen of aanpassingen van de dienstregeling, waaruit blijkt dat die dienstregeling flexibel is en kan worden aangepast aan wijzigende omstandigheden.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">2.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Toepassing op het onderhavige geval</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0057"><NO.P>57.</NO.P><TXT>Zoals ik reeds heb opgemerkt, voert SJ aan dat in Zweden de spoorwegondernemingen de trajecten die hun treinen zullen afleggen, de dienstregelingen, het aantal ritten en de stopplaatsen bepalen. Zij meent dat indien deze bevoegdheid wordt beperkt, dit gewoon te wijten is aan de beperkte fysieke capaciteit van de infrastructuur, en niet aan het feit dat de infrastructuurbeheerder bevoegd is om eenzijdig te bepalen hoe de spoorwegondernemingen de dienstverlening moeten beheren.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0058"><NO.P>58.</NO.P><TXT>De redenering van SJ is mijns inziens niet overtuigend. De infrastructuurbeheerder handelt in het kader van een realiteit die (in ruimte en tijd) beperkte mogelijkheden biedt om de aanvragen van de verzoekende ondernemingen te honoreren. Aangezien de trajecten beperkt zijn tot de plaatsen waar spoorwegen zijn aangelegd en afhankelijk zijn van het rendement van de dienstvoorzieningen, is de beheerder wel verplicht de vervoersdiensten die door alle spoorwegondernemingen worden aangeboden, te coördineren. Dat gebeurt ook bij het Zweedse staatsnet.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0059"><NO.P>59.</NO.P><TXT>De vrijheid van de spoorwegondernemingen, zoals SJ, om het publiek de trajecten aan te bieden die zij verkiezen en de dienstregelingen die hun het best uitkomen, is verenigbaar met het feit dat hetgeen zij aanbieden afhankelijk wordt gesteld van de coördinatiebeslissingen van de infrastructuurbeheerder. Het is derhalve laatstgenoemde die uiteindelijk de zogenoemde <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0041" REF.END="QE0041"/>voorwaarden<QUOT.END REF.START="QS0041" CODE="201D" ID="QE0041"/> van de dienst <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0042" REF.END="QE0042"/>vaststelt<QUOT.END REF.START="QS0042" CODE="201D" ID="QE0042"/> (ook wanneer hij dit doet door in te stemmen met de aanvragen van de ondernemingen).</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="12"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0060"><NO.P>60.</NO.P><TXT>Bij richtlijn 2012/34 worden aan de infrastructuurbeheerder in vele gevallen bevoegdheden toegewezen met betrekking tot die voorwaarden. De definities in artikel 3 van <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0043" REF.END="QE0043"/>alternatief traject<QUOT.END REF.START="QS0043" CODE="201D" ID="QE0043"/>, <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0044" REF.END="QE0044"/>levensvatbaar alternatief<QUOT.END REF.START="QS0044" CODE="201D" ID="QE0044"/> of <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0045" REF.END="QE0045"/>overbelaste infrastructuur<QUOT.END REF.START="QS0045" CODE="201D" ID="QE0045"/> komen verder nog tot uitdrukking in de regeling, krachtens welke de infrastructuurbeheerder kan – en moet – worden betrokken bij de vaststelling van de gebruiksvoorwaarden van het spoorwegnet, ongeacht of het gaat om de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0046" REF.END="QE0046"/>beschikbaar te stellen capaciteit<QUOT.END REF.START="QS0046" CODE="201D" ID="QE0046"/>, de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0047" REF.END="QE0047"/>te volgen routes<QUOT.END REF.START="QS0047" CODE="201D" ID="QE0047"/> zelf, of de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0048" REF.END="QE0048"/>frequentie van de dienst<QUOT.END REF.START="QS0048" CODE="201D" ID="QE0048"/>, om overlappingen of overbelasting te vermijden.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0022"><P>Richtlijn (EU) 2016/2370 van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20161214">14 december 2016</DATE> tot wijziging van richtlijn 2012/34/EU, met betrekking tot de openstelling van de markt voor het binnenlands passagiersvervoer per spoor en het beheer van de spoorweginfrastructuur (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="352" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2016">PB 2016, L 352, blz. 1</REF.DOC.OJ>), bevestigt die zienswijze. In overweging 28 ervan staat te lezen dat <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0049" REF.END="QE0049"/>de lidstaten specifieke voorwaarden [kunnen] verbinden aan het recht op toegang tot de infrastructuur teneinde de uitvoering van een geïntegreerde dienstregeling voor binnenlandse passagiersdiensten per spoor mogelijk te maken<QUOT.END REF.START="QS0049" CODE="201D" ID="QE0049"/>.</P></NOTE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0061"><NO.P>61.</NO.P><TXT>De netverklaring, die door de infrastructuurbeheerder moet worden bekendgemaakt, stelt hem ook in staat aspecten te wijzigen die niet a priori kunnen worden bepaald. Bovendien kan hij capaciteit toewijzen die afwijkt van wat is aangevraagd, waaruit blijkt dat de beslissingsbevoegdheid van de ondernemingen die spoorvervoer verstrekken, beperkt wordt door begrensde mogelijkheden, die inherent zijn aan de schaarste van beschikbare middelen, die de infrastructuurbeheerder moet beheren.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0062"><NO.P>62.</NO.P><TXT>Ten slotte is het in het kader van het spoorvervoer toegestaan openbaredienstverplichtingen op te leggen, die nog meer impact kunnen hebben op de voorwaarden voor de toegang tot de infrastructuur. Richtlijn 2012/34 bepaalt dat op de spoorwegnetten van de lidstaten vrij toegankelijke diensten en diensten die onder openbaredienstcontracten vallen naast elkaar bestaan, met de mogelijkheid om voorrangscriteria vast te stellen in geval van overbelaste infrastructuur.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0023"><P>Artikel 47, lid 4, tweede alinea, van richtlijn 2012/34 vermeldt de eisen van de openbare dienst. In dezelfde zin wordt in overweging 24 van richtlijn 2016/2370 de mogelijkheid bekrachtigd van de lidstaten om het recht op toegang te beperken <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0050" REF.END="QE0050"/>indien de uitoefening van dat recht het economisch evenwicht van die openbaredienstcontracten in gevaar zou brengen<QUOT.END REF.START="QS0050" CODE="201D" ID="QE0050"/>.</P></NOTE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0063"><NO.P>63.</NO.P><TXT>Uiteindelijk betekent de noodzaak om beperkte spoorwegmiddelen te beheren en te verdelen dat de infrastructuurbeheerder het recht moet hebben om aan de verstrekking van diensten door de ondernemingen die van die middelen gebruikmaken voorwaarden te verbinden in verband met de beschikbaar te stellen capaciteit, de te volgen routes en de frequentie van die diensten. Dat is precies wat artikel 5, lid 1, van richtlijn 2004/17 vereist om ervan uit te kunnen gaan dat er een vervoersnet bestaat.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Tweede prejudiciële vraag</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0064"><NO.P>64.</NO.P><TXT>De verwijzende rechter wenst verduidelijking van de uitdrukkingen <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0051" REF.END="QE0051"/>ter beschikking stellen of exploiteren van netten<QUOT.END REF.START="QS0051" CODE="201D" ID="QE0051"/>, die in artikel 5, lid 1, van richtlijn 2004/17 worden gebruikt. Hij wenst met name te vernemen of het verstrekken van spoorvervoersdiensten door spoorwegondernemingen onder een van die twee begrippen valt.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0065"><NO.P>65.</NO.P><TXT>Zijn twijfel betreft het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0052" REF.END="QE0052"/>exploiteren van netten<QUOT.END REF.START="QS0052" CODE="201D" ID="QE0052"/>. Blijkbaar bestaat er consensus over het feit dat het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0053" REF.END="QE0053"/>ter beschikking stellen van netten<QUOT.END REF.START="QS0053" CODE="201D" ID="QE0053"/> tot de bevoegdheid van de infrastructuurbeheerder behoort en niet tot die van de vervoersondernemingen. Ik zal mij derhalve toeleggen op de uitlegging van het begrip <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0054" REF.END="QE0054"/>exploiteren<QUOT.END REF.START="QS0054" CODE="201D" ID="QE0054"/>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="13"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0066"><NO.P>66.</NO.P><TXT>Het voorstel van de Commissie is aantrekkelijk omdat het duidelijk is: het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0055" REF.END="QE0055"/>ter beschikking stellen<QUOT.END REF.START="QS0055" CODE="201D" ID="QE0055"/> behoort tot de functies van de infrastructuurbeheerder, terwijl het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0056" REF.END="QE0056"/>exploiteren van netten<QUOT.END REF.START="QS0056" CODE="201D" ID="QE0056"/> de activiteit van de spoorwegondernemingen is. Dat wordt bevestigd door de evolutie van de wetgeving die heeft geleid tot de bewoordingen van artikel 5, lid 1, van richtlijn 2004/17: anders dan in de desbetreffende artikelen van de voorgaande richtlijnen inzake het plaatsen van opdrachten in speciale sectoren<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0024"><P>Richtlijn 90/531 en richtlijn 93/38.</P></NOTE>, waarin uitsluitend sprake was van <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0057" REF.END="QE0057"/>exploitatie van netten<QUOT.END REF.START="QS0057" CODE="201D" ID="QE0057"/>, werd in 2004 <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0058" REF.END="QE0058"/>het ter beschikking stellen [van die netten]<QUOT.END REF.START="QS0058" CODE="201D" ID="QE0058"/> toegevoegd.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0067"><NO.P>67.</NO.P><TXT>Volgens de Commissie is het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0059" REF.END="QE0059"/>ter beschikking stellen<QUOT.END REF.START="QS0059" CODE="201D" ID="QE0059"/> toegevoegd om ook het beheer van het fysieke net onder de richtlijn te laten vallen en twee verschillende activiteiten van elkaar te onderscheiden: het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0060" REF.END="QE0060"/>exploiteren van netten<QUOT.END REF.START="QS0060" CODE="201D" ID="QE0060"/> heeft betrekking op het daadwerkelijk verstrekken van spoorvervoer door de ondernemingen, terwijl het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0061" REF.END="QE0061"/>ter beschikking stellen<QUOT.END REF.START="QS0061" CODE="201D" ID="QE0061"/> verwijst naar de mogelijkheid van toegang tot het net, zodat het kan worden gebruikt door anderen.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0068"><NO.P>68.</NO.P><TXT>Het standpunt van de Commissie stuit echter op het volgende probleem: in richtlijn 2012/34 wordt duidelijk een onderscheid gemaakt tussen de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0062" REF.END="QE0062"/>exploitatie van vervoersdiensten<QUOT.END REF.START="QS0062" CODE="201D" ID="QE0062"/> en het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0063" REF.END="QE0063"/>beheer van de infrastructuur<QUOT.END REF.START="QS0063" CODE="201D" ID="QE0063"/>.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0025"><P>Overweging 6 van richtlijn 2012/34. In dezelfde zin staat in overweging 26 het volgende te lezen: <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0064" REF.END="QE0064"/>[er] moet een onderscheid worden gemaakt tussen het aanbieden van vervoersdiensten en de exploitatie van voorzieningen<QUOT.END REF.START="QS0064" CODE="201D" ID="QE0064"/>.</P></NOTE> Dat laatste is de taak van de infrastructuurbeheerder, terwijl de exploitatie van vervoersdiensten wordt uitgevoerd door de ondernemingen die daartoe een vergunning hebben verkregen.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0069"><NO.P>69.</NO.P><TXT>In richtlijn 2012/34 wordt herhaaldelijk gebruikgemaakt van het begrip <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0065" REF.END="QE0065"/>exploitatie van vervoersdiensten<QUOT.END REF.START="QS0065" CODE="201D" ID="QE0065"/> per spoor, waarbij dit wordt omschreven als de activiteit van de entiteiten die over een vergunning van spoorwegonderneming beschikken en op basis daarvan deze diensten aan het publiek verstrekken. Volgens de terminologie van die richtlijn wordt echter een onderscheid gemaakt tussen het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0066" REF.END="QE0066"/>exploiteren van de dienst<QUOT.END REF.START="QS0066" CODE="201D" ID="QE0066"/> en het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0067" REF.END="QE0067"/>exploiteren van de infrastructuur<QUOT.END REF.START="QS0067" CODE="201D" ID="QE0067"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0070"><NO.P>70.</NO.P><TXT>Het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0068" REF.END="QE0068"/>exploiteren van de infrastructuur<QUOT.END REF.START="QS0068" CODE="201D" ID="QE0068"/> is volgens richtlijn 2012/34 exclusief een taak van de infrastructuurbeheerder, die deze infrastructuur niet alleen ter beschikking stelt van de ondernemingen die de vervoersdienst exploiteren, maar ook onderhoudt<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0026"><P>Artikel 7, lid 1, staat de lidstaten evenwel toe <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0069" REF.END="QE0069"/>de spoorwegondernemingen [te] belasten met de verantwoordelijkheid bij te dragen tot de ontwikkeling van de spoorweginfrastructuur, bijvoorbeeld door middel van investeringen, onderhoud en financiering<QUOT.END REF.START="QS0069" CODE="201D" ID="QE0069"/>.</P></NOTE> en beheert, en daarbij gebruikmaakt van het net om de taken te vervullen die hem bij artikel 7 van die richtlijn worden toegewezen.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0071"><NO.P>71.</NO.P><TXT>Deze tweepartijenregeling bleek reeds uit de definities in de oorspronkelijke versie van richtlijn 2012/34. Uit het begrip <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0070" REF.END="QE0070"/>net<QUOT.END REF.START="QS0070" CODE="201D" ID="QE0070"/> van die richtlijn<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0027"><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0071" REF.END="QE0071"/>[D]e gehele spoorweginfrastructuur die beheerd wordt door een infrastructuurbeheerder<QUOT.END REF.START="QS0071" CODE="201D" ID="QE0071"/>.</P></QUOT.S></NOTE> kon worden opgemaakt dat de exploitatie ervan de verantwoordelijkheid van de infrastructuurbeheerder was. De latere regels zijn in dezelfde zin geëvolueerd:</TXT><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>In uitvoeringsverordening 2015/909, die moet worden toegepast om de exploitatiekosten te berekenen die door de heffingen moeten worden gedekt<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0028"><P>Uitvoeringsverordening van de Commissie van <DATE ISO="20150612">12 juni 2015</DATE> betreffende de modaliteiten voor de berekening van de kosten die rechtstreeks uit de exploitatie van de treindienst voortvloeien (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="148" PAGE.FIRST="17" DATE.PUB="2015">PB 2015, L 148, blz. 17</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, worden spoorwegondernemingen aan de exploitatie van treindiensten gekoppeld (overweging 18), tegenover het tweespan infrastructuurbeheerder-exploitatie van spoornetten, waarnaar overweging 2 verwijst (<QUOT.START CODE="201E" ID="QS0072" REF.END="QE0072"/>infrastructuurbeheerders zijn belast met de exploitatie van spoornetten<QUOT.END REF.START="QS0072" CODE="201D" ID="QE0072"/>).</P></ITEM><?PAGE NO="14"?><ITEM><P>Verder is bij de hervorming van richtlijn 2012/34 in 2016 een nieuw punt ingevoegd na punt 2 van artikel 3, op grond waarvan onder <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0073" REF.END="QE0073"/>exploitatie van de spoorweginfrastructuur [...] toewijzing van treinpaden, verkeersbeheer en infrastructuurheffingen<QUOT.END REF.START="QS0073" CODE="201D" ID="QE0073"/> wordt verstaan.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0029"><P>Artikel 3, punt 2 ter), ingevoegd door richtlijn (EU) 2016/2370 van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20161214">14 december 2016</DATE> (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="352" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2016">PB 2016, L 352, blz. 1</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> Dit zijn taken die onder de bevoegdheid van de infrastructuurbeheerder vallen en niet onder die van vervoersondernemingen.</P></ITEM></LIST></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0072"><NO.P>72.</NO.P><TXT>In dit verband zijn er twee uitleggingsmogelijkheden. De eerste bestaat in de uitlegging van artikel 5, lid 1, van richtlijn 2004/17 in het licht van de latere wetteksten die in het bijzonder de gemeenschappelijke spoorwegruimte regelen (met name richtlijn 2012/34 en de wijzigingen daarvan).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0073"><NO.P>73.</NO.P><TXT>Indien die benadering wordt gevolgd, dient het begrip <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0074" REF.END="QE0074"/>exploiteren van spoorwegnetten<QUOT.END REF.START="QS0074" CODE="201D" ID="QE0074"/> van artikel 5, lid 1, van richtlijn 2004/17 in overeenstemming te worden gebracht met het begrip <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0075" REF.END="QE0075"/>exploitatie van spoorweginfrastructuur<QUOT.END REF.START="QS0075" CODE="201D" ID="QE0075"/> van richtlijn 2012/34. De exploitatie van de treindienst zou niet onder dat begrip vallen indien de betekenis werd gevolgd die (thans) in artikel 3, punt 2 ter), van richtlijn 2012/34, zoals gewijzigd bij richtlijn 2016/2370, aan dat begrip wordt gegeven. Met andere woorden zou de exploitatie van het net niet de exploitatie van de treindienst omvatten, die overeenstemt met de exploitatie van de vervoersdiensten door de spoorwegondernemingen.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0074"><NO.P>74.</NO.P><TXT>De tweede mogelijkheid pleit voor een autonome lezing van het begrip <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0076" REF.END="QE0076"/>exploiteren van netten<QUOT.END REF.START="QS0076" CODE="201D" ID="QE0076"/> in artikel 5, lid 1, van richtlijn 2004/17, die niet is beïnvloed door de hierboven vermelde regelgevende ontwikkelingen.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0030"><P>Ter terechtzitting heeft de Commissie dit standpunt onderschreven.</P></NOTE> Volgens die uitlegging staat niets eraan in de weg dat ook spoorwegondernemingen het net <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0077" REF.END="QE0077"/>exploiteren<QUOT.END REF.START="QS0077" CODE="201D" ID="QE0077"/>, in de zin dat zij er voordeel uit trekken, het benutten of het gebruiken om het spoorvervoer te verrichten.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0075"><NO.P>75.</NO.P><TXT>Ter ondersteuning van deze tweede mogelijkheid kunnen verschillende argumenten worden aangevoerd. In de eerste plaats is er het argument van de Commissie met betrekking tot de ontstaansgeschiedenis van artikel 5, lid 1, van richtlijn 2004/17, dat met de invoering van het <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0078" REF.END="QE0078"/>ter beschikking stellen van het net<QUOT.END REF.START="QS0078" CODE="201D" ID="QE0078"/> als een zelfstandig begrip, dat verschilt van het exploiteren ervan, het betekenisveld van dit laatste begrip lijkt te verruimen.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0076"><NO.P>76.</NO.P><TXT>In de tweede plaats betekent de term <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0079" REF.END="QE0079"/>exploiteren<QUOT.END REF.START="QS0079" CODE="201D" ID="QE0079"/> in letterlijke zin onder meer voordeel trekken uit een zaak door ermee te werken. De ondernemingen die spoorwegdiensten verlenen aan reizigers <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0080" REF.END="QE0080"/>exploiteren<QUOT.END REF.START="QS0080" CODE="201D" ID="QE0080"/> het net waarop hun treinen rijden, dit wil zeggen dat zij het gebruiken of benutten om er het profijt van te trekken dat eigen is aan hun openbaredienstactiviteit.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0077"><NO.P>77.</NO.P><TXT>In de derde plaats zou het vanuit systematisch oogpunt niet erg logisch zijn dat artikel 5, lid 1, van richtlijn 2004/17 ondernemingen die vervoersdiensten verlenen, algemeen van de werkingssfeer van die richtlijn zou uitsluiten op grond dat deze activiteit niet als het exploiteren van het net kan worden beschouwd, terwijl aansluitend (in lid 2 van dat artikel) wordt verklaard dat die richtlijn niet van toepassing is <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0081" REF.END="QE0081"/>op diensten die openbare busdienst verzorgen en die op grond van artikel 2, lid 4, van richtlijn 93/38/EEG van het toepassingsgebied van die richtlijn zijn uitgesloten<QUOT.END REF.START="QS0081" CODE="201D" ID="QE0081"/>. Deze vermelding is juist nodig omdat richtlijn 2004/17 in beginsel wel van toepassing is op de andere ondernemingen die vervoersdiensten verrichten.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="15"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0078"><NO.P>78.</NO.P><TXT>In de vierde en laatste plaats bevat richtlijn 2004/17 <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0082" REF.END="QE0082"/>niet-limitatieve lijsten van aanbestedende diensten in de zin van deze richtlijn [die] zijn opgenomen in de bijlagen I tot en met X<QUOT.END REF.START="QS0082" CODE="201D" ID="QE0082"/>.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0031"><P>Artikel 8 (<QUOT.START CODE="201E" ID="QS0083" REF.END="QE0083"/>Lijsten van aanbestedende diensten<QUOT.END REF.START="QS0083" CODE="201D" ID="QE0083"/>) van richtlijn 2004/17.</P></NOTE> Bijlage IV, die betrekking heeft op de aanbestedende diensten in de sector vervoersdiensten per trein, vermeldt de overheidsbedrijven van de verschillende lidstaten die deze diensten verlenen. Wat Zweden betreft, behoren daartoe concreet onder meer de <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0084" REF.END="QE0084"/>publieke entiteiten die spoorwegdiensten verlenen overeenkomstig de järnvägslag (2004:519) en de järnvägsförordning (2004:526)<QUOT.END REF.START="QS0084" CODE="201D" ID="QE0084"/>.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0032"><P>Beschikking van de Commissie van <DATE ISO="20081209">9 december 2008</DATE> tot wijziging van de lijsten van aanbestedende diensten in de richtlijnen 2004/17/EG en 2004/18/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de procedures voor de plaatsing van overheidsopdrachten (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="349" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2008">PB 2008, L 349, blz. 1</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0079"><NO.P>79.</NO.P><TXT>Uit de opname van dit soort entiteiten (waartoe SJ behoort) in bijlage IV bij richtlijn 2004/17 blijkt dat de activiteit van de ondernemingen die vervoersdiensten aanbieden aan het publiek door gebruik te maken van het spoorwegnet volgens de Uniewetgever onder het begrip exploiteren van dat net in de zin van artikel 5, lid 1, van die richtlijn valt, zodat wanneer voldaan is aan de andere voorwaarden, moet worden gebruikgemaakt van de in richtlijn 2004/17 bepaalde aanbestedingsprocedures.<NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0033"><P>Hoewel het Hof in het arrest van <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20171005">5 oktober 2017</DATE>, <NAME.CASE>LitSpecMet</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑567/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:736">EU:C:2017:736</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), niet is ingegaan op het in casu aan de orde gestelde probleem, waarop de prejudiciële verwijzing geen betrekking had, heeft het geoordeeld dat de activiteit van een dochteronderneming, die volledig eigendom was van de Litouwse spoorwegmaatschappij, waaraan deze dochteronderneming het spoorwegmateriaal leverde dat die maatschappij nodig had om haar spoorvervoersactiviteit te verrichten met het oog op het voldoen van behoeften van algemeen belang, in de omstandigheden van die zaak en onder bepaalde voorwaarden, binnen de werkingssfeer viel van richtlijn 2004/18/EG van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20040331">31 maart 2004</DATE> betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="134" PAGE.FIRST="114" DATE.PUB="2004">PB 2004, L 134, blz. 114</REF.DOC.OJ>). In mijn conclusie in die zaak (<REF.DOC.ECR><NO.CASE>C‑567/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:319">EU:C:2017:319</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>) heb ik, gelet op het argument van een van de partijen die aanvoerde dat richtlijn 2004/17 van toepassing was, verklaard dat <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0085" REF.END="QE0085"/>[a]angezien artikel 2, lid 1, onder a), van richtlijn 2004/17 en artikel 1, lid 9, tweede alinea, van richtlijn 2004/18 een identieke definitie bevatten van het begrip <QUOT.START CODE="201A" ID="QS0086" REF.END="QE0086"/>publiekrechtelijke instelling<QUOT.END REF.START="QS0086" CODE="2019" ID="QE0086"/> [...] de vragen van de Vilniaus apygardos teismas (rechter in eerste aanleg Vilnius, Litouwen) in de praktijk [kunnen] worden beantwoord zonder dat de toepasselijkheid van de ene of van de andere richtlijn meteen al hoeft te worden uitgesloten<QUOT.END REF.START="QS0085" CODE="201D" ID="QE0085"/>.</P></NOTE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0080"><NO.P>80.</NO.P><TXT>Hoewel dient te worden erkend dat er een zeker gebrek aan samenhang bestaat tussen de begrippen die worden gebruikt in de bepalingen inzake de gemeenschappelijke Europese spoorwegruimte (richtlijn 2012/34 en overeenkomstige regels) en die welke worden gehanteerd in richtlijn 2004/17, is de uitlegging van de uitdrukking <QUOT.START CODE="201E" ID="QS0087" REF.END="QE0087"/>exploiteren van netten<QUOT.END REF.START="QS0087" CODE="201D" ID="QE0087"/> in artikel 5, lid 1, van deze laatste al met al niet afhankelijk van de begrippen die in de eerste bepalingen zijn vastgesteld.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0081"><NO.P>81.</NO.P><TXT>Ten slotte heeft SJ benadrukt dat zij een onderneming is die haar activiteiten met strikt commerciële doeleinden verricht en in dat verband concurreert met andere spoorwegondernemingen, wat volgens haar uitsluit dat zij als een aanbestedende dienst wordt beschouwd die onder richtlijn 2004/17 valt.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0082"><NO.P>82.</NO.P><TXT>Richtlijn 2004/17 voorziet in die situatie in artikel 30 (<QUOT.START CODE="201E" ID="QS0088" REF.END="QE0088"/>Procedure om te bepalen of een specifieke activiteit rechtstreeks aan mededinging blootgesteld is<QUOT.END REF.START="QS0088" CODE="201D" ID="QE0088"/>). In dat verband kan worden volstaan met de vaststelling dat in casu niet blijkt dat die procedure is gestart, zodat de toepassing van die richtlijn niet is uitgesloten.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="16"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">VI.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Conclusie</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0083"><NO.P>83.</NO.P><TXT>Gelet op een en ander geef ik het Hof in overweging de prejudiciële vragen van de Högsta förvaltningsdomstol als volgt te beantwoorden:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201E" ID="QS0089" REF.END="QE0089"/>Artikel 5, lid 1, van richtlijn 2004/17/EG van het Europees Parlement en de Raad van <DATE ISO="20040331">31 maart 2004</DATE> houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten dient aldus te worden uitgelegd dat:</P><P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>sprake is van een <QUOT.START CODE="201A" ID="QS0090" REF.END="QE0090"/>net<QUOT.END REF.START="QS0090" CODE="2019" ID="QE0090"/> indien aan ondernemingen die vervoersdiensten verrichten een door de staat beheerde spoorweginfrastructuur ter beschikking wordt gesteld onder de operationele voorwaarden die door de bevoegde autoriteit van die staat zijn vastgesteld, ook al dient die autoriteit alle aanvragen van die ondernemingen voor de toewijzing van capaciteit voor zover als mogelijk te honoreren;</P></ITEM><ITEM><P>de activiteit van een overheidsbedrijf die bestaat in de verrichting van publieke vervoersdiensten op het spoorwegnet, het <QUOT.START CODE="201A" ID="QS0091" REF.END="QE0091"/>exploiteren van netten<QUOT.END REF.START="QS0091" CODE="2019" ID="QE0091"/> in de zin van richtlijn 2004/17/EG inhoudt.<QUOT.END REF.START="QS0089" CODE="201D" ID="QE0089"/></P></ITEM></LIST></P></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>