SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla)
13 ta’ Ġunju 2019 ( *1 )
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Direttiva 2001/23/KE – Trasferimenti ta’ impriżi – Żamma tad-drittijiet tal-ħaddiema – Kunċett ta’ ‘ħaddiem’ – Modifika sostanzjali fil-kundizzjonijiet tax-xogħol għad-detriment tal-ħaddiem”
Fil-Kawża C‑317/18,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari taħt l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mit-Tribunal Judicial da Comarca de Faro (il-Qorti Distrettwali ta’ Faro, il-Portugall), permezz ta’ deċiżjoni tat‑23 ta’ April 2018, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fl‑14 ta’ Mejju 2018, fil-proċedura
Cátia Correia Moreira
vs
Município de Portimão,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla),
komposta minn F. Biltgen, President tal-Awla, J. Malenovský (Relatur) u C. G. Fernlund, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: G. Hogan,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
|
– |
għal C. Correia Moreira, minn M. Ramirez Fernandes, advogado, |
|
– |
għall-Município de Portimão, minn J. Abreu Rodrigues, advogado, |
|
– |
għall-Gvern Portugiż, minn L. Inez Fernandes, T. Paixão, A. Pimenta u T. Nunes, bħala aġenti, |
|
– |
għall-Kummissjoni Ewropea, minn M. França u M. Kellerbauer, bħala aġenti, |
wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
|
1 |
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 4(2) TUE u tal-Artikolu 2(1)(d) tad-Direttiva tal-Kunsill 2001/23/KE tat‑12 ta’ Marzu 2001 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri relatati mas-salvagwardja tad-drittijiet ta’ l-impjegati fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriżi, negozji jew partijiet ta’ impriżi jew negozji (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 4, p. 98). |
|
2 |
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn Cátia Correia Moreira u l-Município de Portimão (il-Muniċipalità ta’ Portimão, il-Portugall) dwar il-legalità tat-terminazzjoni tal-kuntratt ta’ xogħol tagħha. |
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
|
3 |
Id-Direttiva 2001/23 tikkostitwixxi kodifikazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 77/187/KEE tal‑14 ta’ Frar 1977 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri relatati mas-salvagwardja tad-drittijiet tal-impjegati fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriżi, negozji jew partijiet ta’ impriżi jew negozji (ĠU 1977, L 61, p. 26), kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 98/50/KE tad‑29 ta’ Ġunju 1998 (ĠU 1998, L 201, p. 88) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 77/187”). |
|
4 |
Il-premessi 3 u 8 tad-Direttiva 2001/23 jistabbilixxu:
[…]
|
|
5 |
L-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2001/23 jiddisponi:
|
|
6 |
L-Artikolu 2 tal-istess direttiva jipprevedi: “1. Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva: […]
2. Din id-Direttiva għandha tkun mingħajr preġudizzju għal-liġi nazzjonali f’dak li jirrigwarda d-definizzjoni ta’ kuntratt ta’ mpjieg jew relazzjoni ta’ mpjieg. […]” |
|
7 |
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tal-imsemmija direttiva jiddisponi: “Id-drittijiet u l-obbliġi ta’ min jagħmel it-trasferiment ikkawżati minn kuntratt ta’ mpjieg jew minn relazzjoni ta’ mpjieg eżistenti fid-data tat-trasferiment għandhom, minħabba dan it-trasferiment, jiġu trasferiti lil min lilu jsir it-trasferiment.” |
|
8 |
Skont l-Artikolu 4 tal-istess direttiva: “1. It-trasferiment ta’ l-impriża, n-negozju jew xi parti mill-impriza jew negozju m’għandux fih innifsu jikkostitwixixi bażi għal tkeċċija minn min jagħmel it-trasferiment jew minn min lilu jsir it-trasferiment. Din id-dispożizzjoni m’għandhiex tkun ta’ xkiel għal tkeċċijiet li jistgħu iseħħu għal raġunijiet ekonomiċi, tekniċi jew ta’ l-organizzazzjoni li jinvolvu bidliet fin-nies li jkunu jaħdmu. L-Istati Membri jistgħu jipprovdu li l-ewwel subparagrafu ma japplikax għal ċerti kategoriji speċifiċi ta’ mpjegati li mhumiex koperti mil-liġijiet jew mill-prattika ta’ l-Istati Membri għar-rigward ta’ protezzjoni kontra t-tkeċċija. 2. Jekk il-kuntratt ta’ l-impjieg jew ir-relazzjoni tax-xogħol jintemmu minħabba li t-trasferiment jinvolvi bidla sostanzjali fil-kundizzjonijiet tax-xogħol għad-detriment ta’ l-impjegat, min jimpjega għandu jitqies bħala responsabbli għat-tmiem tal-kuntratt ta’ l-impjieg jew ir-relazzjoni ta’ l-impjieg.” |
|
9 |
Il-formulazzjoni tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2001/23, hija, essenzjalment, identika għal dik tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 77/187. |
Id-dritt Portugiż
|
10 |
L-Artikolu 8(4) tal-Kostituzzjoni jiddisponi: “It-Trattati tal-Unjoni Ewropea u d-dispożizzjonijiet adottati mill-istituzzjonijiet tagħha skont il-kompetenzi tagħhom għandhom japplikaw fl-ordinament intern, konformement mad-dritt tal-Unjoni, b’konformità mal-prinċipji fundamentali tal-istat tad-dritt demokratiku.” |
|
11 |
L-Artikolu 47(2) tal-Kostituzzjoni jipprevedi: “Iċ-ċittadini kollha għandhom id-dritt li jaċċessaw is-servizz pubbliku f’kundizzjonijiet ta’ ugwaljanza u ta’ libertà, bħala regola ġenerali permezz ta’ kompetizzjoni.” |
|
12 |
Skont l-Artikolu 53 tal-Kostituzzjoni: “Il-ħaddiema għandhom ikollhom sigurtà tal-impjieg. It-tkeċċijiet mingħajr raġuni leġittima jew ibbażati fuq raġunijiet politiċi jew ideoloġiċi huma pprojbiti.” |
|
13 |
L-Artikolu 11 tal-Código do Trabalho (il-Kodiċi tax-Xogħol) jiddisponi: “Kuntratt ta’ xogħol huwa dak li permezz tiegħu persuna fiżika timpenja ruħha, għal remunerazzjoni, li tipprovdi l-attività tagħha lil persuna jew persuni oħra, fi ħdan organizzazzjoni u taħt l-awtorità ta’ din tal-aħħar.” |
|
14 |
Skont l-Artikolu 161 tal-Kodiċi tax-Xogħol: “Fil-kuntest ta’ provvista ta’ servizz, pożizzjoni amministrattiva jew ekwivalenti, ta’ direzzjoni jew ta’ kmand li jaqgħu direttament taħt l-amministrazzjoni jew fuq id-direttur ġenerali jew ekwivalenti, tista’ tiġi okkupata minn funzjoni ta’ segretarjat personali tad-detentur ta’ kwalunkwe waħda minn dawn il-pożizzjonijiet jew anki, fejn l-istrument leġiżlattiv kollettiv ta’ xogħol jipprevedi hekk, minn funzjoni li n-natura tagħha timplika wkoll relazzjoni ta’ fiduċja mad-detentur ta’ dawk il-pożizzjonijiet u funzjonijiet ta’ kmand.” |
|
15 |
L-Artikolu 162(1), (2) u (5) tal-Kodiċi tax-Xogħol jipprevedi: “1. Pożizzjoni jew funzjoni fil-kuntest ta’ provvista ta’ servizz tista’ tiġi okkupata minn ħaddiem mill-impriża jew minn persuna oħra rreklutata għal dan l-għan. 2. Jekk ħaddiem jiġi rreklutat għall-eżerċizzju tal-funzjonijiet għall-provvista ta’ servizz, dan jista’ jsir permanenti wara t-tmiem tal-provvista ta’ servizz. […] 5. Il-perijodu ta’ servizz imwettaq għall-provvista ta’ servizz għall-kalkolu tal-anzjanità tal-ħaddiem għandu jingħadd bħala li kien twettaq fil-grad tiegħu.” |
|
16 |
L-Artikolu 163(1) u (2) tal-Kodiċi tax-Xogħol jistabbilixxi: “1. Kull parti tista’ ttemm il-provvista ta’ servizz billi tagħti preavviż tat-temm ta’ impjieg bil-miktub mill-inqas 30 jew 60 jum minn qabel, skont, rispettivament, it-tul taż-żmien tal-provvista ta’ servizz, jiġifieri skont jekk dan kienx sa sentejn jew għal perijodu itwal. 2. In-nuqqas ta’ preavviż tat-temm ta’ impjieg ma jipprekludix it-terminazzjoni tal-provvista ta’ servizz, li l-parti kontumaċi jkollha tikkumpensa lill-kontroparti skont l-Artikolu 401.” |
|
17 |
L-Artikolu 285 tal-Kodiċi tax-Xogħol jiddisponi: “1. Fil-każ ta’ trasferiment, taħt kwalunkwe titolu, tal-proprjetà ta’ impriża, negozju jew parti minn impriża jew negozju li jikkostitwixxi entità ekonomika, għandhom jiġu ttrasferiti lill-persuna li lilha jsir trasferiment id-drittijiet u l-obbligi tal-persuna li timpjega fil-kuntest tal-kuntratti ta’ xogħol tal-ħaddiema kkonċernati, kif ukoll ir-responsabbiltà tal-ħlas tal-multi imposti fil-każ ta’ ksur tad-dritt industrijali. 2. Il-persuna li tagħmel it-trasferiment hija responsabbli in solidum għall-obbligi dovuti fid-data tat-trasferiment, matul is-sena ta’ wara din. 3. Id-dispożizzjonijiet tal-paragrafi preċedenti japplikaw ukoll għat-trasferiment, għaċ-ċessjoni jew għat-teħid mill-ġdid tal-ġestjoni diretta tal-attività tal-impriża, tan-negozju jew tal-entità ekonomika, u, fil-każ ta’ ċessjoni jew teħid mill-ġdid tal-ġestjoni diretta tal-attività, hija responsabbli in solidum il-persuna li kienet tmexxi l-operat preċedentement. 4. Id-dispożizzjonijiet tal-paragrafi preċedenti ma humiex applikabbli fil-każ tal-ħaddiem li, qabel it-trasferiment, ġie ttrasferit mill-persuna li tagħmel it-trasferiment għal negozju ieħor jew għal entità ekonomika, fis-sens tal-Artikolu 194, filwaqt li jibqa’ impjegat magħha, bl-eċċezzjoni fir-rigward tar-responsabbiltà tal-persuna li lilha jsir trasferiment fil-qasam ta’ ħlas tal-multi imposti fil-każ ta’ ksur tad-dritt industrijali. 5. Huma kkunsidrati bħala entità ekonomika l-mezzi organizzati kollha bl-għan li titwettaq attività ekonomika, prinċipali jew aċċessorja. 6. Il-ksur tar-regoli stabbiliti fil-paragrafu 1 u fl-ewwel parti tal-paragrafu 3 jikkostitwixxi ksur gravi ħafna.” |
|
18 |
L-Artikolu 62 tal-Lei no 50/2012 aprova o regime jurídico da actividade empresarial local e das participações locais e revoga as Leis no s 53‑F/2006, de 29 de dezembro, e 55/2011, de 15 de novembro (il-Liġi Nru 50/2012 li Tapprova s-Sistema Legali tal-Attivitajiet tan-Negozji Lokali u tal-Kontributuri Lokali, li Tħassar il-Liġijiet Nri 53‑F/2006, tad‑29 ta’ Diċembru, u 55/2001, tal‑15 ta’ Novembru), tal‑31 ta’ Awwissu 2012 (Diário da República, l‑ewwel Serje, Nru 169, tal‑31 ta’ Awwissu 2012), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali, dwar ix-xoljiment ta’ impriżi lokali, jipprevedi: “1. Bla ħsara għall-Artikolu 35 tal-Kodiċi dwar il-Kumpanniji Kummerċjali, l-impriżi lokali għandhom ikunu suġġetti għal deċiżjoni ta’ xoljiment, fi żmien sitt xhur, jekk tkun teżisti waħda mis-sitwazzjonijiet li ġejjin: […] 5. Bla ħsara għall-paragrafu li ġej, is-sistema tal-kuntratt ta’ xogħol tapplika għall-persuni li effettivament jeżerċitaw funzjonijiet fl-impriżi lokali li jinsabu f’waħda mis-sitwazzjonijiet previsti fil-paragrafu 1, u li ma jaqgħux taħt strumenti tal-mobbiltà previsti mil-Liġi Nru l2‑A/2008 tas‑27 ta’ Frar 2008. 6. L-impriżi lokali fil-proċess ta’ stralċ jistgħu jittrasferixxu lill-entitajiet pubbliċi parteċipanti l-ħaddiema tagħhom taħt kuntratt ta’ xogħol, konformement mal-Artikolu 58 tal-Liġi Nru l2‑A/2008 tas‑27 ta’ Frar 2008, biss sa fejn dawn ikunu assenjati u jkunu meħtieġa għall-eżerċizzju tal-attivitajiet li huma s-suġġett tal-integrazzjoni jew tal-internalizzazzjoni. […] 11. Il-paragrafi 6 sa 10 japplikaw biss għall-ħaddiema li għandhom kuntratt ta’ xogħol għal żmien indeterminat konkluż mill-inqas sena qabel id-data tad-deliberazzjoni li takkumpanja x-xoljiment tal-impriża lokali, u li għalihom, fil-każ tal-kostituzzjoni ta’ rabta legali ta’ impjieg pubbliku għal żmien indeterminat, l-ebda kumpens ma jkun dovut għat-tmiem tal-post tax-xogħol preċedenti. […]” |
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
|
19 |
Fid‑19 ta’ April 2005, C. Correia Moreira kkonkludiet kuntratt ta’ taħriġ fuq il-post tax-xogħol ma’ Expo Arade, Animação e Gestão do Parque de Feiras e Exposições de Portimão EM. |
|
20 |
Fit‑2 ta’ Jannar 2006, C. Correia Moreira kkonkludiet kuntratt ta’ xogħol mal-imsemmija impriża għal żmien determinat ta’ sena sabiex teżerċita l-funzjonijiet ta’ tekniku tar-riżorsi umani. |
|
21 |
Fl‑1 ta’ Novembru 2008, C. Correia Moreira kkonkludiet kuntratt ta’ provvista ta’ servizz ma’ Portimão Urbis EM SA (iktar ’il quddiem “Portimão Urbis”) sabiex teżerċita l-funzjonijiet ta’ Kap ta’ Diviżjoni għall-Ġestjoni Amministrattiva u għar-Riżorsi Umani. Dan il-kuntratt dam sat‑30 ta’ Ġunju 2010. |
|
22 |
Fl‑1 ta’ Lulju 2010, C. Correia Moreira kkonkludiet kuntratt ta’ provvista ta’ servizz ġdid ma’ Portimão Urbis, sabiex teżerċita l-istess funzjonijiet. Il-partijiet temmew dan il-kuntratt fl‑1 ta’ Lulju 2013. |
|
23 |
Fl-istess data, hija kkonkludiet kuntratt ta’ provvista ta’ servizz ġdid ma’ Portimão Urbis sabiex teżerċita l-funzjonijiet ta’ Amministratur ta’ Diviżjoni ta’ Ġestjoni Amministrattiva u ta’ Riżorsi Umani, iżda bi tnaqqis fir-remunerazzjoni grossa tagħha. |
|
24 |
Fil‑15 ta’ Ottubru 2014, il-Muniċipalità ta’ Portimão approvat ix-xoljiment u l-istralċ ta’ Portimão Urbis bħala parti minn pjan għall-internalizzazzjoni ta’ parti mill-attivitajiet ta’ din l-impriża fil-muniċipalità u għall-esternalizzazzjoni ta’ attivitajiet oħra lil impriża muniċipali oħra, jiġifieri Empresa Municipal de Águas e Resíduos de Portimão EM SA (iktar ’il quddiem “EMARP”). |
|
25 |
Il-Muniċipalità ta’ Portimão u EMARP żammu fis-seħħ id-drittijiet kollha marbuta mal-kuntratti ta’ xogħol konklużi minn Portimão Urbis. |
|
26 |
C. Correia Moreira kienet fil-lista ta’ ħaddiema “internalizzati” tal-Muniċipalità ta’ Portimão, li kkonkludew ftehim ta’ trasferiment fl-interess pubbliku ma’ din tal-aħħar, u hija kienet allokata għas-servizzi amministrattivi u ta’ ġestjoni tar-riżorsi umani. Bejn l‑1 ta’ Jannar 2015 u l‑20 ta’ April 2017, hija eżerċitat il-funzjonijiet bħala tekniku superjuri fil-qasam tal-attività funzjonali tar-riżorsi umani fi ħdan il-Muniċipalità ta’ Portimão. |
|
27 |
Fix-xahar ta’ Lulju 2015, il-ħaddiema li kienu inklużi fil-pjan ta’ internalizzazzjoni, inkluża C. Correia Moreira, ġew infurmati mill-Muniċipalità ta’ Portimão li l-kandidatura tagħhom għall-kompetizzjoni prevista kienet timplika, jekk dawn ikunu kandidati li għaddew, li jiġu rreklutati fl-ewwel livell tas-servizz pubbliku, bl-obbligu li jibqgħu hemm għal mill-inqas għaxar snin. Il-ħaddiema li kienu ġew “esternalizzati” lil EMARP ma kinux ġew suġġetti għal tali proċedura ta’ kompetizzjoni. |
|
28 |
Infetħet kompetizzjoni li applikat għaliha C. Correia Moreira. Fid-data ta’ skadenza ta’ din il-kompetizzjoni, u minkejja li hija kienet ġiet ikklassifikata fl-ewwel post fil-lista, qalulha li r-remunerazzjoni tagħha kienet ser tkun inqas minn dik li kienet tirċievi minn Portimão Urbis, li hija ħaġa li ma aċċettatx. |
|
29 |
Fis‑26 ta’ April 2017, Portimão Urbis bagħtet lil C. Correia Moreira x-xoljiment tal-kuntratt ta’ xogħol tagħha minħabba l-għeluq tal-impriża. |
|
30 |
Fit‑2 ta’ Jannar 2018, l-għeluq tal-istralċ ta’ Portimão Urbis ġie rreġistrat fir-Reġistru Kummerċjali. |
|
31 |
C. Correia Moreira talbet lit-Tribunal Judicial da Comarca de Faro (il-Qorti Distrettwali ta’ Faro, il-Portugall) li tikkonstata li t-trażmissjoni tal-kuntratt ta’ xogħol tagħha ma’ Portimão Urbis ġie mwettaq lejn il-Muniċipalità ta’ Portimão, mill‑1 ta’ Jannar 2015, minħabba t-trasferiment tan-negozju li fih hija kienet taħdem. Fid-dawl ta’ dan it-trasferiment, hija titlob lill-qorti tar-rinviju tiddikjara li x-xoljiment sussegwenti tal-kuntratt ta’ xogħol huwa illegali u li hija għandha tiġi integrata fil-persunal tal-Muniċipalità ta’ Portimão bl-istess kundizzjonijiet bħal dawk li kienu japplikaw għaliha ma’ Portimão Urbis mill‑1 ta’ Jannar 2015. |
|
32 |
Barra minn hekk, hija titlob li l-Muniċipalità ta’ Portimão tiġi kkundannata tħallas id-differenza fis-salarju bejn dak li hija kienet obbligata tħallasha wara dan it-trasferiment, u dak li effettivament ħallsitha. Fl-aħħar nett, hija titlob li l-Muniċipalità ta’ Portimão tiġi kkundannata tħallasha kumpens għad-danni morali. |
|
33 |
Il-Muniċipalità ta’ Portimão oġġezzjonat għat-talbiet ta’ C. Correia Moreira, billi sostniet, l-ewwel nett, li ma kienx hemm trasferiment ta’ negozju, minħabba li l-impriża tal-komun kienet ġiet xolta skont liġi, peress li din il-muniċipalità kienet sempliċiment ħadet il-kompetenzi li oriġinarjament hija kienet ingħatat, it-tieni nett, li C. Correia Moreira eżerċitat il-funzjonijiet fil-kuntest ta’ provvista ta’ servizz u li għalhekk hija ma kellhiex l-istatus ta’ ħaddiem fi ħdan Portimão Urbis u, it-tielet nett, li l-Muniċipalità ta’ Portimão kienet ikkonformat biss mas-sistema legali li tirriżulta mill-Artikolu 62 tal-Liġi Nru 50/2012 tal‑31 ta’ Awwissu 2012, fil-verżjoni applikabbli għall-kawża prinċipali, li skontu l-uffiċjali kollha tal-muniċipalitajiet ġew irreklutati abbażi ta’ modalitajiet speċifiċi u kienu suġġetti għall-prinċipju ta’ ugwaljanza fir-rigward tal-aċċess għas-servizz pubbliku stabbilit fl-Artikolu 47(2) tal-Kostituzzjoni. |
|
34 |
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-Tribunal Judicial da Comarca de Faro (il-Qorti Distrettwali ta’ Faro) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
|
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
|
35 |
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id-Direttiva 2001/23, u b’mod partikolari l-Artikolu 2(1)(d) tagħha, għandhiex tiġi interpretata fis-sens li persuna li kkonkludiet, flimkien mal-persuna li tagħmel it-trasferiment, kuntratt ta’ provvista ta’ servizz, fis-sens tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tistax titqies bħala “ħaddiem” u għalhekk tibbenefika mill-protezzjoni mogħtija minn din id-direttiva. |
|
36 |
Qabelxejn, hemm lok li jiġi rrilevat li l-qorti tar-rinviju, fit-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari, tirreferi b’mod espliċitu għas-sentenza tal‑20 ta’ Lulju 2017, Piscarreta Ricardo (C‑416/16, EU:C:2017:574, punt 46), li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, essenzjalment, li l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2001/23 għandu jiġi interpretat fis-sens li sitwazzjoni fejn l-attivitajiet ta’ impriża muniċipali jiġu ttrasferiti lil muniċipalità taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva, sakemm l-identità ta’ din l-impriża tinżamm wara t-trasferiment, li hija ħaġa li għandha tiġi ddeterminata mill-qorti tar-rinviju. |
|
37 |
It-talba preżenti għal deċiżjoni preliminari tressqet mill-istess qorti li rreferiet il-każ lill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża li tat lok għas-sentenza ċċitata fil-punt preċedenti u tirrigwarda operazzjoni tal-istess tip bħal dik prevista fiha. |
|
38 |
Jidher li, fil-kawża prinċipali, fir-rigward tal-kundizzjoni li tinżamm l-identità tal-impriża ttrasferita, il-qorti tar-rinviju ma tara l-ebda problema partikolari, peress li hija tibda mill-premessa li l-operazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali tista’ taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2001/23. |
|
39 |
F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk, fil-kuntest ta’ trasferiment bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, persuna, bħar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, tistax titqies bħala “ħaddiem” fis-sens tal-Artikolu 2(1)(d) tad-Direttiva 2001/23, minħabba n-natura speċifika tal-kuntratt tagħha mal-persuna li tagħmel it-trasferiment. |
|
40 |
F’dan ir-rigward, huwa importanti li jitfakkar li t-terminu “ħaddiem” fis-sens tal-Artikolu 2(1)(d) tad-Direttiva 2001/23 huwa mifhum li jfisser kwalunkwe persuna li, fl-Istat Membru kkonċernat, hija protetta bħala ħaddiem skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali dwar l-impjieg. |
|
41 |
Barra minn hekk, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 2(2) ta’ din id-direttiva jiddisponi li l-imsemmija direttiva ma tippreġudikax id-dritt nazzjonali fir-rigward tad-definizzjoni tal-kuntratt jew tar-relazzjoni ta’ impjieg. |
|
42 |
Minn dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet jirriżulta li, jekk id-Direttiva 2001/23 għandha l-għan li tipproteġi lill-ħaddiema, huwa f’idejn l-Istati Membri li jiddefinixxu l-ħaddiem kif ukoll il-kuntratt tiegħu jew ir-relazzjoni ta’ impjieg tiegħu fil-leġiżlazzjonijiet rispettivi tagħhom. |
|
43 |
Għalkemm il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tinterpreta d-dritt nazzjonali (digriet tal‑21 ta’ Ottubru 2015, Kovozber, C‑120/15, mhux ippubblikat, EU:C:2015:730, punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata), peress li din il-ġurisdizzjoni hija tal-qorti tar-rinviju, għandu jiġi rrilevat li, f’dan il-każ, din tal-aħħar tosserva, fid-deċiżjoni tar-rinviju tagħha, li l-kuntratt ta’ provvista ta’ servizz, konkluż ma’ persuna li diġà hija ħaddiem jew li ma għandha l-ebda relazzjoni ta’ impjieg preċedenti oħra, jikkwalifika bħala kuntratt ta’ xogħol. |
|
44 |
Għalhekk, jidher li persuna, bħar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, tista’ titqies bħala “ħaddiem”, fis-sens tal-Artikolu 2(1)(d) tad-Direttiva 2001/23, u l-kuntratt ta’ provvista ta’ servizz tagħha jista’ jitqies bħala kuntratt ta’ xogħol fis-sens tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 2(2) ta’ din id-direttiva. |
|
45 |
Madankollu, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-protezzjoni mogħtija lil dan it-tip ta’ ħaddiem hija differenti minn dik mogħtija lil ħaddiema oħra, sa fejn il-leġiżlazzjoni nazzjonali kkonċernata tagħmilha possibbli li jiġi tterminat kuntratt ta’ provvista ta’ servizz billi sempliċement jingħata preavviż tat-temm ta’ impjieg bil-miktub, f’terminu relattivament qasir, u mingħajr ma tkun meħtieġa l-ebda raġuni leġittima. |
|
46 |
F’dan ir-rigward, l-Artikolu 2(1)(d) tad-Direttiva 2001/23 jirrikjedi biss li persuna tkun protetta bħala ħaddiem, taħt il-leġiżlazzjoni nazzjonali kkonċernata, mingħajr, madankollu, insistenza fuq ċertu kontenut jew ċerta kwalità ta’ protezzjoni. |
|
47 |
Infatti, il-fatt li jsiru rilevanti d-differenzi bejn il-ħaddiema, skont il-kontenut jew il-kwalità tal-protezzjoni tagħhom skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali, iċaħħad lid-Direttiva 2001/23 minn parti mill-effett utli tagħha. |
|
48 |
Għandu jiġi rrilevat ukoll li d-Direttiva 2001/23, kif jirriżulta mill-premessa 3 tagħha, hija intiża sabiex tiżgura ż-żamma tad-drittijiet tal-ħaddiema f’każ ta’ bidla tal-kap tal-impriża, u mhux, jekk ikun il-każ, sabiex testendi d-drittijiet tagħhom. Għalhekk, din id-direttiva hija limitata sabiex tiżgura li l-protezzjoni ta’ persuna taħt il-leġiżlazzjoni nazzjonali kkonċernata ma tiddeterjorax sempliċement bħala riżultat tat-trasferiment. |
|
49 |
Fil-fatt, l-għan tal-imsemmija direttiva huwa li tiżgura, sa fejn ikun possibbli, il-kontinwazzjoni tal-kuntratti jew tar-relazzjonijiet ta’ impjieg, mingħajr tibdil, maċ-ċessjonarju, sabiex jiġi evitat li l-ħaddiema kkonċernati jitqiegħdu f’pożizzjoni inqas favorevoli sempliċiment minħabba dan it-trasferiment (sentenza tas‑6 ta’ April 2017, Unionen, C‑336/15, EU:C:2017:276, punt 18 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
50 |
Minn dan isegwi li d-Direttiva 2001/23 tiżgura li l-protezzjoni speċifika prevista mil-leġiżlazzjoni nazzjonali tinżamm mingħajr ma taffettwa l-kontenut jew il-kwalità tagħha. |
|
51 |
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta li għandha tingħata għall-ewwel domanda hija li d-Direttiva 2001/23, u b’mod partikolari l-Artikolu 2(1)(d) tagħha, għandha tiġi interpretata fis-sens li persuna li kkonkludiet, flimkien mal-persuna li tagħmel it-trasferiment, kuntratt ta’ provvista ta’ servizz, fis-sens tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tista’ titqies bħala “ħaddiem” u għalhekk tibbenefika mill-protezzjoni mogħtija minn din id-direttiva, bil-kundizzjoni, madankollu, li hija tkun protetta bħala ħaddiem permezz ta’ din il-leġiżlazzjoni u li tibbenefika minn kuntratt ta’ xogħol fid-data tat-trasferiment, li hija ħaġa li l-qorti tar-rinviju għandha tivverifika. |
Fuq it-tieni domanda
|
52 |
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id-Direttiva 2001/23, moqrija flimkien mal-Artikolu 4(2) TUE, għandhiex tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li, fil-każ ta’ trasferiment, fis-sens ta’ din id-direttiva, u fejn il-persuna li lilha jsir it-trasferiment tkun awtorità muniċipali, il-ħaddiema kkonċernati għandhomx, minn naħa, ikunu suġġetti għal proċedura ta’ kompetizzjoni pubblika u, min-naħa l-oħra, isiru suġġetti għal rabta ġdida mal-persuna li lilha jsir it-trasferiment. |
|
53 |
Qabelxejn, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, il-fatt li l-persuna li lilha jsir it-trasferiment tkun persuna ġuridika rregolata mid-dritt pubbliku ma huwiex ta’ natura li jeskludi l-eżistenza ta’ trasferiment li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2001/23, li din il-persuna ġuridika tkun impriża pubblika responsabbli għal servizz pubbliku jew komun. Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet li l-fatt li l-persuna li lilha jsir it-trasferiment tkun muniċipalità ma jipprekludix, bħala tali, li l-imsemmija direttiva tapplika għal trasferiment tal-attivitajiet ta’ impriża lil muniċipalità (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑20 ta’ Lulju 2017, Piscarreta Ricardo, C‑416/16, EU:C:2017:574, punti 30 sa 32 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
|
54 |
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat, f’dan ir-rigward, li mill-formulazzjoni tal-Artikolu 1(1)(ċ) tad-Direttiva 2001/23 jirriżulta li, sabiex din tkun tapplika, it-trasferiment għandu jirrigwarda entità li teżerċita attività ekonomika, kemm jekk tkun bi skop ta’ lukru kif ukoll jekk le, u li, bħala prinċipju, l-attivitajiet li jaqgħu taħt l-eżerċizzju tal-prerogattivi ta’ awtorità pubblika huma esklużi f’dan ir-rigward (sentenza tal‑20 ta’ Lulju 2017, Piscarreta Ricardo, C‑416/16, EU:C:2017:574, punti 33 u 34 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). |
|
55 |
Mill-qari tat-tieni domanda jirriżulta li l-qorti tar-rinviju tidher li tqis li t-trasferiment inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa kopert mid-Direttiva 2001/23 u għalhekk li l-attivitajiet li huma s-suġġett ta’ dan it-trasferiment ma jaqgħux taħt l-eżerċizzju tal-prerogattivi ta’ awtorità pubblika. |
|
56 |
Huwa għalhekk esklużivament abbażi ta’ din l-ipoteżi, li l-verifika tagħha għandha ssir mill-qorti tar-rinviju, li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta għat-tieni domanda. |
|
57 |
F’dan ir-rigward, skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/23, id-drittijiet u l-obbligi li jirriżultaw għall-persuna li tagħmel it-trasferiment minn kuntratt ta’ xogħol jew minn relazzjoni ta’ impjieg eżistenti fid-data tat-trasferiment għandhom, minħabba dan it-trasferiment, jiġu ttrasferiti lill-persuna li lilha jsir it-trasferiment. |
|
58 |
Issa, kif tfakkar fil-punt 49 ta’ din is-sentenza, l-għan tad-Direttiva 2001/23 huwa li tevita li l-ħaddiema kkonċernati jitqiegħdu f’pożizzjoni inqas favorevoli sempliċement minħabba l-fatt tat-trasferiment. |
|
59 |
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli, persuna, bħar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, għandha, minħabba t-trasferiment, minn naħa, tkun suġġetta għal proċedura ta’ kompetizzjoni u, min-naħa l-oħra, issir suġġetta għal kuntratt ġdid mal-persuna li lilha jsir it-trasferiment. Barra minn hekk, jekk, bħala riżultat ta’ tali proċedura ta’ kompetizzjoni pubblika, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali tkun ġiet integrata fis-servizz pubbliku, hija tkun suġġetta għal tnaqqis fis-salarju tagħha għal perijodu ta’ mill-inqas għaxar snin. |
|
60 |
Issa, hemm lok li jitqies li tali rekwiżiti, li, minn naħa, ibiddlu l-kundizzjonijiet tax-xogħol, miftiehma mal-persuna li tagħmel it-trasferiment, ta’ persuna, bħar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, u, min-naħa l-oħra, jistgħu jpoġġu lill-ħaddiema f’pożizzjoni inqas favorevoli minn dik li kienet fiha qabel dan it-trasferiment imorru kontra kemm l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2001/23 kif ukoll l-għan ta’ din id-direttiva. |
|
61 |
Fir-rigward tar-referenza magħmula mill-qorti tar-rinviju għall-Artikolu 4(2) TUE, għandu jitfakkar li din id-dispożizzjoni tipprevedi li l-Unjoni għandha tirrispetta, inter alia, l-identità nazzjonali inerenti fl-istrutturi fundamentali, kemm politiċi kif ukoll kostituzzjonali, tal-Istati Membri. |
|
62 |
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-imsemmija dispożizzjoni ma tistax tiġi interpretata bħala li tippermetti, f’qasam li fih l-Istati Membri jkunu ttrasferew kompetenzi tagħhom lill-Unjoni, bħal fir-rigward taż-żamma tad-drittijiet tal-ħaddiema fil-każ ta’ trasferiment ta’ impriżi, li ħaddiem jiċċaħħad mill-protezzjoni mogħtija lilu mid-dritt tal-Unjoni fis-seħħ f’dan il-qasam. |
|
63 |
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, hemm lok li r-risposta li tingħata għat-tieni domanda tkun li d-Direttiva 2001/23, moqrija flimkien mal-Artikolu 4(2) TUE, għandha tiġi interpretata fis-sens li tipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi li, fil-każ ta’ trasferiment, fis-sens ta’ din id-direttiva, u fejn il-persuna li lilha jsir it-trasferiment tkun awtorità muniċipali, il-ħaddiema kkonċernati għandhom, minn naħa, ikunu suġġetti għal proċedura ta’ kompetizzjoni pubblika u, min-naħa l-oħra, isiru suġġetti għal rabta ġdida mal-persuna li lilha jsir it-trasferiment. |
Fuq l-ispejjeż
|
64 |
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura. |
|
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tmien Awla) taqta’ u tiddeċiedi: |
|
|
|
Firem |
( *1 ) Lingwa tal-kawża: il-Portugiż.