SPIS TREŚCI

NAJWAŻNIEJSZE DANE FINANSOWE ROKU

2

OŚWIADCZENIE KSIĘGOWEGO DOŁĄCZONE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA ROCZNEGO

33

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ORAZ INFORMACJE DODATKOWE

34

BILANS

35

SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI

36

RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

37

ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

38

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

39

SPRAWOZDANIA Z WYKONANIA BUDŻETU ORAZ INFORMACJE DODATKOWE

142

GLOSARIUSZ

224

WYKAZ SKRÓTÓW

228

NAJWAŻNIEJSZE DANE FINANSOWE ROKU

Celem niniejszej sekcji dotyczącej najważniejszych danych finansowych, która została przygotowana na podstawie zasad określonych w wytycznej nr 2 MSRSP dotyczącej zalecanych praktyk „Omówienie i analiza sprawozdania finansowego”, jest ułatwienie czytelnikom zrozumienia sposobu, w jaki działalność operacyjna, finansowa i inwestycyjna UE jest odzwierciedlana w poszczególnych elementach skonsolidowanego sprawozdania finansowego UE. Informacje przedstawione w niniejszej sekcji nie zostały poddane badaniu. Należy zauważyć, że w związku z zaokrągleniem danych liczbowych do mln EUR może się wydawać, że niektóre dane finansowe w poniższych tabelach nie sumują się.

SPIS TREŚCI

1.

NAJWAŻNIEJSZE DANE LICZBOWE I INFORMACJE ROKU

3

2.

ZESTAWIENIE WYKONANIA BUDŻETU

7

2.1.

Dochody

7

2.2.

Wydatki

8

3.

WDRAŻANIE NGEU

11

3.1.

Przegląd

11

3.2.

Wypłaty bezzwrotnego wsparcia dla państw członkowskich w ramach RRF (w tym REPowerEU)

11

3.3.

Wypłaty pożyczek w ramach RRF(w tym REPowerEU)

12

3.4.

Wypłaty bezzwrotnego wsparcia na rzecz programów w ramach budżetu UE

13

4.

ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH

14

4.1.

Dochody

14

4.2.

Koszty

15

4.3.

Aktywa

16

4.4.

Zobowiązania

17

4.5.

Aktywa netto

18

4.6.

Wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z UE

19

5.

BUDŻETOWE ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE

19

5.1.

Operacje zaciągania i udzielania pożyczek

20

5.2.

Gwarancje budżetowe

27

5.3.

Wspólny fundusz rezerw

29

6.

RAMY POLITYCZNE I FINANSOWE UE, ZARZĄDZANIE I ROZLICZALNOŚĆ

29

6.1.

Ramy polityczne i finansowe

29

6.2.

Zarządzanie i rozliczalność

31

1.   NAJWAŻNIEJSZE DANE LICZBOWE I INFORMACJE ROKU

Skonsolidowane sprawozdania finansowe

Skonsolidowane sprawozdania finansowe UE obejmują ponad 50 jednostek (w tym Parlament Europejski, Radę, Komisję i agencje UE). Sporządza się je w oparciu o przyjęty przez księgowego Komisji system rachunkowości memoriałowej bazujący na Międzynarodowych Standardach Rachunkowości Sektora Publicznego (MSRSP).

Jak pokazano w skróconym bilansie poniżej i szczegółowo opisano w analizie sprawozdań finansowych (sekcja 4), wśród najbardziej wyróżniających się elementów skonsolidowanego sprawozdania finansowego UE za 2025 r. należy wymienić wzrost zaciągniętych pożyczek związanych z nową emisją w ramach jednolitego podejścia do finansowania, wzrost aktywów finansowych w związku z kontynuowanym wdrażaniem NextGenerationEU oraz dalszym wsparciem finansowym udzielanym Ukrainie, jak również wzrost salda gotówkowego na koniec roku w związku z wysokim poziomem wypłat zaplanowanych na początek 2026 r.:

(w mld EUR)
	2025	2024	Zmiana
AKTYWA
Aktywa finansowe	386,1	328,3	57,8
Płatności zaliczkowe	76,7	78,9	(2,2 )
Należności	34,1	31,7	2,3
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	103,0	63,2	39,9
Rzeczowe aktywa trwałe i inne składniki aktywów	17,5	16,3	1,2
Ogółem	617,4	518,5	99,0
ZOBOWIĄZANIA
Świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia	91,1	93,1	(2,0 )
Zobowiązania finansowe	740,8	601,9	138,9
Zobowiązania	65,0	55,4	9,6
Rozliczenia międzyokresowe	77,0	67,1	10,0
Pozostałe zobowiązania	2,6	9,8	(7,2 )
Ogółem	976,6	827,3	149,3
AKTYWA NETTO
Rezerwy	0,9	1,0	0,0
Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie	(360,1 )	(309,8 )	(50,3 )
Ogółem	(359,2 )	(308,8 )	(50,3 )
zob. Analiza sprawozdań finansowych, sekcja 4

Przedstawione tutaj skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe obejmuje:

1.

Zmiany w sprawozdaniu wynikające z wykonania budżetu rocznego na 2025 r. i wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Roczny budżet na 2025 r. stanowi część wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 i wynosi łącznie 1,223 bln EUR w cenach bieżących (1,083 bln EUR w cenach z 2018 r.). 1 marca 2024 r. weszła w życie zmiana wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027, która umożliwia dalsze uwzględnianie w budżecie UE najpilniejszych priorytetów, przy czym wpływ na budżety krajowe zostanie zminimalizowany, co będzie korzystne dla obywateli Unii i nie tylko (1).

2.

Narzędzie służące odbudowie gospodarki NextGenerationEU (NGEU) przyjęte w czerwcu 2020 r. Początkowo wsparcie w ramach NGEU przewidziano w wysokości do 806,9 mld EUR w cenach bieżących (750 mld EUR w cenach z 2018 r.). Pula ta została następnie zmniejszona pod koniec stycznia 2026 r. do 638,1 mld EUR w cenach bieżących (338 mld EUR w dotacjach z RRF, 217 mld EUR w pożyczkach w ramach RRF i 83,1 mld EUR jako uzupełnienie programów NGEU). Ponadto do puli dotacji z RRF dodano 20 mld EUR pochodzące ze sprzedaży na aukcji uprawnień w ramach systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS) oraz 2 mld EUR w formie dotacji z pobrexitowej rezerwy dostosowawczej.

W kwietniu 2026 r. przyjęto wniosek Komisji dotyczący ukierunkowanego przeglądu wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027, aby zapewnić Ukrainie wsparcie w formie pożyczki objętej marginesem elastyczności oraz dotacji na pokrycie kosztów finansowania zewnętrznego finansowanej z budżetu Unii, w tym za pośrednictwem nowego ukierunkowanego instrumentu szczególnego (2).

W dniu 16 lipca 2025 r. Komisja przedstawiła wniosek w sprawie wieloletnich ram finansowych na lata 2028–2034.

—	W sekcji 2 najważniejszych informacji przedstawiono zmiany w sprawozdaniu wynikające z wykonania budżetu na 2025 r. i wcześniejszych budżetów.

—	W sekcji 3 przedstawiono aktualne informacje na temat wdrażania NGEU w 2025 r.

—	W sekcji 4 przedstawiono sposób odzwierciedlenia tych zmian w sprawozdaniu finansowym.

—	W sekcji 5 przedstawiono skutki dla zobowiązań warunkowych obciążających budżet UE.

—	W sekcji 6 przypomniano główne elementy ram zarządzania i rozliczalności.

Budżet UE w 2025 r.

Dochody budżetowe	Środki na zobowiązania
zob. sekcja 2.1	zob. sekcja 2.2

Budżetowe zobowiązania warunkowe na dzień 31 grudnia 2025 r.: 475,7 mld EUR

Kluczowe osiągnięcia w 2025 r.

Wzrost emisji obligacji UE

zob. sekcja 5

Osiąganie celów NGEU	Wsparcie finansowe dla Ukrainy
zob. sekcja 3	zob. sekcja 5

2.   ZESTAWIENIE WYKONANIA BUDŻETU

2.1.   Dochody

Łączna kwota środków na płatności w początkowo uchwalonym budżecie UE, podpisanym przez przewodniczącego Parlamentu Europejskiego w dniu 27 listopada 2024 r., wynosiła 155 209 mln EUR, a z zasobów własnych sfinansowana miała zostać kwota 151 161 mln EUR. Szacunki dotyczące dochodów i wydatków w budżecie początkowym są zazwyczaj korygowane w trakcie roku budżetowego w budżetach korygujących. Korekty zasobów własnych opartych na DNB gwarantują, że dochody przewidziane w budżecie będą dokładnie odpowiadać zapisanym w budżecie wydatkom. Zgodnie z zasadą równowagi dochody i wydatki budżetowe (środki na płatności) muszą się równoważyć.

W 2025 r. przyjęto trzy budżety korygujące. Przy uwzględnieniu tych budżetów ostateczne uchwalone dochody za 2025 r. wyniosły 161 163 mln EUR, a łączna kwota finansowana z zasobów własnych wyniosła 154 322 mln EUR. Głównym czynnikiem tego wzrostu wkładów państw członkowskich w 2025 r. było zwiększenie środków na płatności.

Tytuł 1: Zasoby własne

Pobór tradycyjnych zasobów własnych o ok. 4 % przekroczył kwoty przewidziane w budżecie.

Ostateczne płatności państw członkowskich z tytułu VAT, DNB i tworzyw sztucznych były bardzo zbliżone do ostatecznych szacunków budżetowych. Różnice między szacowanymi kwotami a kwotami faktycznie wpłaconymi wynikają z różnic między kursami euro stosowanymi do sporządzenia budżetu a kursami obowiązującymi w dniu faktycznego dokonania płatności przez państwa członkowskie spoza strefy euro.

Tytuł 2: Nadwyżki, salda i dostosowania

Nadwyżka z poprzedniego roku budżetowego wyniosła 1 345 mln EUR. Kwotę tę zapisano w budżecie na rok 2025 za pośrednictwem budżetu korygującego, a udział wkładów z tytułu zasobów własnych państw członkowskich odpowiednio zmniejszono.

Przepisy odnoszące się do sald VAT i DNB są określone w art. 10b rozporządzenia o udostępnianiu zasobów własnych (rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 609/2014 (3)). W przypadku sald kwot zasobów opartych na tworzywach sztucznych przepisy są określone w art. 9 rozporządzenia w sprawie obliczania zasobów własnych opartych na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych (rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2021/770 (4)).

Zgodnie z tymi przepisami łączną sumę sald oblicza się w taki sposób, aby wpływ na budżet UE był zerowy („system kompensowania”), a procedura nie wiąże się ze zmianą budżetu. W związku z tym Komisja zwraca się bezpośrednio do państw członkowskich o zapłatę kwot netto zgodnie z przepisami rozporządzenia o udostępnianiu zasobów własnych.

Tytuł 3: Dochody administracyjne

Tytuł ten obejmuje głównie dochody z podatków i opłat nakładanych na wynagrodzenia pracowników.

Tytuł 4: Dochody finansowe, odsetki za zwłokę i grzywny

Główna część środków wynika z grzywien związanych z wprowadzeniem w życie reguł konkurencji.

Tytuł 5: Gwarancje budżetowe, operacje zaciągania i udzielania pożyczek

Środki przewidziane w tym tytule znacznie wzrosły wraz z pojawieniem się NGEU. Środki w ramach NGEU przewidziane w tym tytule stanowią dochody przeznaczone na określony cel. Tytuł 5 obejmuje dochody związane z gwarancjami oraz odsetkami od udzielonych pożyczek i ich spłatami. W ramach tego tytułu dokonuje się transferu środków (na bezzwrotne wsparcie w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz na wzmocnienie programów WRF) z dochodów przeznaczonych na określony cel, które państwa członkowskie otrzymują w ramach Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy (EURI).

Tytuł 6: Dochody, wkłady i zwroty związane z politykami Unii

Tytuł ten dotyczy głównie dochodów z tytułu korekt finansowych związanych z funduszami strukturalnymi i rolnymi (funduszami ESI, EFRG i EFRROW). Dotyczy również udziału państw trzecich w programach badawczych, rozliczania rachunków w funduszach rolnych oraz innych wkładów i zwrotów na rzecz programów/działań Unii. Znaczną część tej kwoty stanowią dochody przeznaczone na określony cel, co wiąże się z wpisaniem dodatkowych środków po stronie wydatków.

Dochody budżetowe w 2025 r. wyniosły ogółem 224 398 mln EUR:

2.2.   Wydatki

2.2.1.   Wykonanie budżetu

Przyjęty budżet

W 2025 r. – piątym roku WRF na lata 2021–2027 – ostatecznie uchwalony budżet wynosił 199,2 mld EUR środków na zobowiązania i 161,2 mld EUR środków na płatności. Ponadto 27,1 mld EUR środków na zobowiązania było dostępnych jako dochód przeznaczony na określony cel, z czego 0,2 mld EUR dotyczyło NGEU, a 1,8 mld EUR środków na zobowiązania przeniesiono z 2024 r. Środki na płatności związane z dochodami przeznaczonymi na określony cel w 2025 r. wynosiły 85,9 mld EUR, z czego 43,8 mld EUR dotyczyło NGEU, a 3,9 mld EUR środków na płatności przeniesiono z 2024 r.

Wykorzystanie środków na zobowiązania

Dzięki aktywnemu monitorowaniu realizacji budżetu i dobrej współpracy między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w pełni wykonano budżet.

Wykorzystanie wszystkich środków na zobowiązania w 2025 r. wyniosło 212,1 mld EUR:

—	196,1 mld EUR z ostatecznie przyjętego budżetu,

—	1,6 mld EUR ze środków z 2024 r. przeniesionych lub udostępnionych ponownie;

—	14,5 mld EUR ze środków pochodzących z dochodów przeznaczonych na określony cel; — z czego 39 mln EUR z NGEU.

Wykorzystanie środków na płatności

Wykorzystanie wszystkich środków na płatności w 2025 r. wyniosło 216,4 mld EUR:

—	155,2 mld EUR z ostatecznie przyjętego budżetu,

—	3,6 mld EUR ze środków z 2024 r. przeniesionych lub udostępnionych ponownie;

—	57,6 mld EUR ze środków pochodzących z dochodów przeznaczonych na określony cel; — z czego 41,7 mld EUR z NGEU.

W przypadkach przewidzianych w rozporządzeniu finansowym (5) lub podstawach prawnych poszczególnych programów środki z budżetu przyjętego w głosowaniu, których nie wykorzystano w 2025 r., przeniesiono na rok 2026: 2,1 mld EUR środków na zobowiązania i 6,1 mld EUR środków na płatności.

Analogicznie, zgodnie z rozporządzeniem finansowym, na 2026 r. przeniesiono 12,4 mld EUR środków na zobowiązania z dochodów przeznaczonych na określony cel oraz 28,3 mld EUR środków na płatności z dochodów przeznaczonych na określony cel.

Wykorzystanie wszystkich środków na zobowiązania w 2025 r. przedstawiono poniżej w rozbiciu na działy WRF na 2021–2027:

W 2025 r. poziom wykonania w odniesieniu do wszystkich rodzajów środków (budżetowych, środków przeniesionych z poprzedniego roku i dochodów przeznaczonych na określony cel) wynosił 93 % w przypadku zobowiązań i 86 % w przypadku płatności. Wskaźniki wykonania, w tym w odniesieniu do środków przeniesionych na 2026 r. (zgodnie z rozporządzeniem finansowym lub podstawami prawnymi), osiągnęły – w stosunku do budżetu na 2025 r. przyjętego w głosowaniu – poziom 99,5 % w przypadku środków na zobowiązania i 100 % w przypadku środków na płatności.

Środki na wsparcie bezzwrotne w ramach NGEU zostały w 2021 r. w całości, tj. w kwocie 421,1 mld EUR, zapisane jako środki na zobowiązania. Rok 2023 był ostatnim rokiem, w którym można było zawrzeć powiązane zobowiązania prawne.

W 2025 r. środki na płatności w ramach NGEU wyniosły 43,8 mld EUR, a poziom wykonania sięgnął 95,4 %. Pozostałą kwotę środków na płatności, wynoszącą 2,0 mld EUR, przeniesiono na 2026 r.

2.2.2.   Środki na zobowiązania ostatecznie anulowane

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie warunkowości w 2023 r. w ramach zobowiązań związanych z Węgrami zaksięgowano umorzenia na łączną kwotę 1 078 mln EUR (z czego 30 mln EUR w ramach NGEU). Do końca 2025 r. nie można było odtworzyć związanych z tym środków na zobowiązania i zostały one ostatecznie anulowane.

2.2.3.   Zobowiązania pozostające do spłaty

Na koniec 2025 r. zobowiązania pozostające do spłaty (powszechnie określane jako RAL – reste à liquider) – które odpowiadają kwotom zaangażowanym, ale jeszcze niespłaconym – wynosiły 501,1 mld EUR. Nastąpił spadek zobowiązań pozostających do spłaty w porównaniu z 2024 r. (o 6,3 mld EUR).

Głównym czynnikiem napędzającym spadek RAL w 2025 r. było wykonanie NGEU (części bezzwrotnej) – obejmujące 124,1 mld EUR (24,9 %) z łącznej kwoty zobowiązań pozostających do spłaty na koniec 2025 r.

2.2.4.   Wynik budżetu

Wynik budżetu (nadwyżka) zwiększył się z 1,3 mld EUR w 2024 r. do 2,1 mld EUR w 2025 r. Na wynik budżetu za 2025 r. ma wpływ głównie nadmierne wykorzystanie dochodów budżetowych w tytule 4 – Dochody finansowe, odsetki za zwłokę i grzywny.

3.   WDRAŻANIE NGEU

3.1.   Przegląd

Do końca 2025 r. Komisja wypłaciła łącznie 468,8 mld EUR wsparcia finansowego. Większość tej kwoty – 393,4 mld EUR – wypłacono w ramach RRF (co obejmuje wsparcie dla reform i inwestycji w ramach REPowerEU), przy czym 237,5 mld EUR wypłacono w formie bezzwrotnego wsparcia, a 155,9 mld EUR jako wsparcie finansowe w formie pożyczki. Kolejne 75,4 mld EUR (po potrąceniu kwot odzyskanych) wypłacono jako płatności przewidziane w WRF w ramach istniejących programów.

3.2.   Wypłaty bezzwrotnego wsparcia dla państw członkowskich w ramach RRF (w tym REPowerEU)

Na koniec 2025 r. całkowita kwota bezzwrotnego wsparcia, którą zatwierdzono i prawnie zobowiązano się wypłacić, wyniosła359,9 miliardów EUR. Całkowita kwota bezzwrotnego wsparcia, którą wypłacono, wyniosła 237,5 mld EUR:

(w mld EUR)
Państwo członkowskie	Wartość dotacji ogółem 31.12.2025	Zobowiązania budżetowe 31.12.2025 (6)	Ogółem wypłacono 31.12.2025
Austria	4,0	4,0	3,3
Belgia	5,0	5,0	3,0
Bułgaria	6,2	6,2	3,3
Chorwacja	5,8	5,8	4,7
Cypr	1,0	1,0	0,5
Czechy	8,4	8,4	5,9
Dania	1,6	1,6	1,1
Estonia	1,0	1,0	0,6
Finlandia	1,9	1,9	1,1
Francja	40,3	40,3	34,1
Niemcy	30,3	30,3	19,8
Grecja	18,2	18,2	12,0
Węgry	6,5	6,5	0,1
Irlandia	1,2	1,2	0,7
Włochy	71,8	71,8	54,1
Łotwa	2,0	2,0	1,1
Litwa	2,3	2,3	1,1
Luksemburg	0,2	0,2	0,1
Malta	0,3	0,3	0,2
Niderlandy	5,4	5,4	2,5
Polska	25,3	25,3	9,5
Portugalia	16,3	16,3	10,4
Rumunia	13,6	13,6	6,4
Słowacja	6,4	6,4	4,0
Słowenia	1,6	1,6	1,1
Hiszpania	79,9	79,9	55,1
Szwecja	3,4	3,4	1,6
Ogółem	359,9	359,9	237,5
(6)  Zobowiązania budżetowe uwzględniają wszystkie umorzenia, w tym te związane ze zobowiązaniami zaciągniętymi przed 2025 r. Z całkowitej kwoty zobowiązań budżetowych w 2025 r. zaciągnięto zobowiązania na 1,0 mld EUR.

W 2025 r. Komisja wypłaciła bezzwrotne wsparcie w łącznej wysokości 40,1 mld EUR. Największych wypłat dokonano na rzecz Włoch (7,6 mld EUR) i Hiszpanii (7,1 mld EUR), a w dalszej kolejności – Grecji (3,5 mld EUR) i Francji (3,3 mld EUR).

3.3.   Wypłaty pożyczek w ramach RRF (w tym REPowerEU)

Na koniec 2025 r. kwota całkowitego wsparcia finansowego w formie pożyczek zatwierdzona i będąca przedmiotem podpisanych umów pożyczki wyniosła 277,2 mld EUR. Całkowita kwota wypłaconego wsparcia finansowego w formie pożyczek wyniosła 155,9 mld EUR:

(w mld EUR)
Państwo członkowskie	Ogółem udzielono na 31.12.2025	Ogółem podpisano na 31.12.2025	Ogółem wypłacono na 31.12.2025	Ogółem spłacono na 31.12.2025	Ogółem pozostaje do spłaty na 31.12.2025
Belgia	0,2	0,2	0,1	–	0,1
Chorwacja	4,3	4,3	1,7	–	1,7
Cypr (7)	0,0	0,0	0,0	–	0,0
Czechy	0,3	0,3	0,2	–	0,2
Grecja	17,7	17,7	11,4	–	11,4
Węgry	3,9	3,9	0,8	–	0,8
Włochy	122,6	122,6	99,1	–	99,1
Litwa	1,6	1,6	0,8	–	0,8
Polska	29,4	29,4	17,4	–	17,4
Portugalia	5,6	5,6	3,4	–	3,4
Rumunia	7,8	7,8	4,3	–	4,3
Słowenia	0,5	0,5	0,5	–	0,5
Hiszpania	83,2	83,2	16,3	–	16,3
Ogółem	277,2	277,2	155,9	–	155,9
(7)  W celu sfinansowania reform i inwestycji na mocy decyzji wykonawczej Rady z dnia 28 lipca 2021 r. Cyprowi przyznano łącznie 0,2 mld EUR w formie pożyczki. Cypr zwrócił się o usunięcie tych reform i inwestycji oraz nie wystąpił o możliwość wykorzystania uwolnionych zasobów pożyczkowych ani na wsparcie nowych działań, ani na zwiększenie poziomu realizacji działań już ujętych w jego planie odbudowy i zwiększania odporności. W związku z tym Cyprowi nie udostępnia się w przyszłości żadnego wsparcia w formie pożyczki, a wypłacone dotychczas zaliczki na poczet pożyczki w wysokości 26,0 mln EUR podlegają spłacie zgodnie z warunkami odpowiedniej umowy pożyczki.

W 2025 r. Komisja zapewniła nowe wsparcie finansowe w formie pożyczek w wysokości 47,2 mld EUR. Największych wypłat dokonano na rzecz Włoch (23,4 mld EUR) i Hiszpanii (15,9 mld EUR), a w dalszej kolejności – Polski (4,0 mld EUR). Zgodnie z umowami pożyczki państwa członkowskie będą co roku dokonywały spłaty 5 % wypłaconych kwot, począwszy od upływu 10 lat od dnia dokonania wypłaty. Oznacza to, że okres spłaty pożyczek wypłaconych do 31 grudnia 2025 r. trwa od 2032 r. do 2055 r.

3.4.   Wypłaty bezzwrotnego wsparcia na rzecz programów w ramach budżetu UE

Do końca 2025 r. kwota płatności netto ogółem wypłacona na rzecz innych programów w ramach WRF wyniosła 75,4 mld EUR. Wkład ten – z którego potrącono kwoty odzyskane – był głównie związany z REACT-EU, w ramach którego finansowane są Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Europejski Fundusz Społeczny (EFS, w tym FEAD):

(w mld EUR)
Program w ramach WRF	Przydział środków ogółem 31.12.2025	Zobowiązania netto ogółem 31.12.2025	Płatności netto ogółem 31.12.2025
REACT-EU	50,6	50,6	50,4
— z czego EFRR	30,0	30,0	29,9
— z czego EFS (w tym FEAD)	20,6	20,6	20,5
Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji	10,9	10,8	7,4
Rozwój obszarów wiejskich (EFRROW)	8,1	8,1	6,0
InvestEU	6,1	6,1	4,9
„Horyzont Europa”	5,4	5,4	5,2
RescEU	2,0	2,0	1,5
Ogółem	83,1	83,0	75,4

W 2025 r. Komisja dokonała płatności na rzecz innych programów w ramach WRF w wysokości 8,5 mld EUR, z czego większość przeznaczona była na REACT-EU (4,1 mld EUR).

4.   ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH

4.1.   Dochody

Skonsolidowane przychody UE obejmują kwoty związane z transakcjami wymiany oraz transakcjami innymi niż transakcje wymiany, przy czym te drugie są najbardziej znaczące. Pięcioletnia tendencja dotycząca głównych kategorii przychodów z transakcji innych niż transakcje wymiany (obejmujących zasoby własne oparte na DNB, tradycyjne zasoby własne, zasoby własne oparte na VAT, zasoby własne oparte na opakowaniach z tworzyw sztucznych, grzywny i odzyskanie wydatków) jest następująca:

Zmiany poziomu przychodów z głównych transakcji innych niż transakcje wymiany na przestrzeni pięciu lat (1)

(1)	Dane liczbowe z lat 2021–2025: z wyłączeniem przychodów związanych z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa z UE i innych przychodów.

Ponieważ dochody budżetowe powinny odpowiadać wydatkom budżetowym (lub je przekraczać), wyżej przedstawiona tendencja w zakresie przychodów wynika przede wszystkim z płatności dokonywanych każdego roku.

Główne zmiany w 2025 r.

W 2025 r. całkowite przychody, obejmujące wszystkie kategorie przychodów, wyniosły 202,5 mld EUR, podczas gdy w roku poprzednim kwota ta wyniosła 175,7 mld EUR. Głównymi zmianami będącymi przyczynami wzrostu o 26,8 mld EUR, tj. o 15,3 %, były:

—	wzrost przychodów związanych z grzywnami o 1,3 mld EUR, głównie z powodu grzywien nakładanych na przedsiębiorstwa;

—	wzrost dochodów finansowych o 2,6 mld EUR głównie z powodu wzrostu dochodów z tytułu odsetek od pożyczek;

—	wzrost wkładów z tytułu VAT z 24,5 mld EUR w 2024 r. do 25,7 mld EUR w 2025 r.;

—	spadek zasobów własnych opartych na tworzywach sztucznych z 8,2 mld EUR w 2024 r. do 7,5 mld EUR w 2025 r.;

—	wzrost tradycyjnych zasobów własnych z 20,6 mld EUR w 2024 r. do 23,4 mld EUR w 2025 r.; oraz

—	Przychody z tytułu DNB (dochodu narodowego brutto), które są głównym elementem przychodów operacyjnych UE wzrosły z 95 mld EUR w 2024 r. do 106,3 mld EUR w 2025 r. Wzrost o 11,3 mld EUR, czyli o 11,9 %, wynika w dużej mierze ze wzrostu zapotrzebowania na środki na płatności.

4.2.   Koszty

Główny składnik kosztów ujętych w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym stanowią koszty, które przypadły na państwa członkowskie w ramach zarządzania dzielonego, co obejmuje następujące fundusze: (i) Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG), (ii) Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, (iii) Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Fundusz Spójności oraz (iv) Europejski Fundusz Społeczny (EFS). Z funduszy tych pochodziło 106,3 mld EUR, tj. 41,3 % kosztów ogółem w kwocie 257,1 mld EUR poniesionych w 2025 r. (w 2024 r.: 101,9 mld EUR, tj. 37,3 % kosztów ogółem). Podział kosztów, które przypadły na państwa członkowskie, oraz ich względne znaczenie przedstawiono poniżej:

Najważniejsze koszty, które przypadły na państwa członkowskie, za rok finansowy 2025 (zarządzanie dzielone)

Wzrost kosztów, które przypadły na państwa członkowskie (zarządzanie dzielone), dotyczy głównie EFRR i Funduszu Spójności (o 2,2 mld EUR), w których działania są kontynuowane, a także Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

Koszty związane z transferami, w tym z dotacjami i wsparciem budżetowym, zmniejszyły się z 98,8 mld EUR w 2024 r. do 78,8 mld EUR w 2025 r. Spadek o 19,9 mld EUR wynika głównie z finansowania bezzwrotnego wsparcia udzielonego w ramach RRF NGEU, które wyniosło 46,8 mld EUR (w 2024 r.: 65,8 mld EUR). Pomimo tego znacznego zmniejszenia kosztów nadal trwają postępy w osiąganiu kamieni milowych i wartości docelowych.

4.3.   Aktywa

Według stanu na dzień 31 grudnia 2025 r. aktywa wyniosły ogółem 617,4 mld EUR (w 2024 r.: 518,5 mld EUR). Wzrost wynika głównie z dalszego udzielania pożyczek w ramach programu RRF oraz nowych pożyczek udzielonych Ukrainie w ramach Instrumentu na rzecz Ukrainy i mechanizmu współpracy pożyczkowej w ramach pomocy makrofinansowej dla Ukrainy. Najbardziej znaczące aktywa w bilansie UE stanowiły: aktywa finansowe inne niż środki pieniężne i ich ekwiwalenty (386,1 mld EUR), płatności zaliczkowe (76,7 mld EUR), należności (34,1 mld EUR) oraz środki pieniężne i ich ekwiwalenty (103 mld EUR). Pozostałe aktywa o wartości 17,5 mld EUR obejmowały głównie rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne i prawne.

Struktura aktywów na dzień 31 grudnia 2025 r.

Wzrost aktywów ogółem o 99,0 mld EUR, tj. o 19,1 %, w stosunku do roku poprzedniego wynikał przede wszystkim z następujących efektów:

—

wartość niespłaconych pożyczek wzrosła z 283,6 mld EUR w 2024 r. do 333,4 mld EUR w 2025 r. Wzrost o 49,8 mld EUR, tj. 17,6 %, wynika głównie z udzielania kolejnych pożyczek państwom członkowskim w ramach RRF i REPowerEU (47,2 mld EUR) oraz nowych pożyczek w ramach Instrumentu na rzecz Ukrainy i programów pomocy makrofinansowej (odpowiednio 10,1 mld EUR i 18,4 mld EUR), co zostało skompensowane przez spłaty w ramach EFSM i SURE (odpowiednio 4,9 mld EUR i 8,0 mld EUR) i wzrost odpisów aktualizacyjnych z tytułu utraty wartości o 14,4 mld EUR wynikający przede wszystkim z nowych pożyczek na rzecz Ukrainy;

—

kwota środków pieniężnych i ich ekwiwalentów wzrosła z 63,2 mld EUR w 2024 r. do 103,0 mld EUR w 2025 r. Wzrost o 39,9 mld EUR, tj. o 63 %, wynika głównie z wyższej płynności w związku z jednolitym finansowaniem (33,9 mld EUR w 2024 r. w porównaniu z 65,2 mld EUR na koniec 2025 r.), co wynikało z wysokiego poziomu wypłat zaplanowanych na początek 2026 r.;

Płatności zaliczkowe (które prawnie zobowiązano się wypłacić)

Kwota płatności zaliczkowych, z wyłączeniem innych zaliczek dla państw członkowskich i wkładów do funduszu powierniczego Bêkou oraz funduszu powierniczego dla Afryki, wyniosła w 2025 r. 71,3 mld EUR (w 2024 r.: 75,1 mld EUR). Najbardziej znaczące przesunięcie dotyczy płatności zaliczkowych w ramach RRF, które w 2025 r. zmniejszyły się z 15,4 mld EUR do 10,2 mld EUR, zgodnie z normalną realizacją programu, ponieważ w 2025 r. nie wypłacono żadnych dodatkowych płatności zaliczkowych.

Znaczny wpływ na poziom płatności zaliczkowych udzielonych w ramach programów WRF ma dany etap cyklu WRF – na przykład na początku okresu obowiązywania WRF spodziewane są wypłaty dużych zaliczek dla państw członkowskich w ramach polityki spójności i kwoty te pozostają do dyspozycji państw członkowskich do czasu zamknięcia programów. Wypłacane są również roczne płatności zaliczkowe, które należy wykorzystać w danym roku lub odzyskać w następnym roku w ramach rocznego zamknięcia cyklu sprawozdania finansowego. Komisja dokłada wszelkich starań, aby zapewnić utrzymanie płatności zaliczkowych na odpowiednim poziomie. Trzeba znaleźć równowagę między zapewnieniem wystarczającego finansowania projektów a terminowym ujmowaniem wydatków.

4.4.   Zobowiązania

Na dzień 31 grudnia 2025 r. zobowiązania wynosiły ogółem 976,6 mld EUR (w 2024 r.: 827,3 mld EUR). Wzrost wynika głównie z pożyczek zaciągniętych w 2025 r. w ramach jednolitego podejścia do finansowania. Najbardziej znaczącymi zobowiązaniami były pożyczki zaciągnięte na potrzeby pożyczek dla państw członkowskich i państw trzecich (731,2 mld EUR), zobowiązania emerytalno-rentowe i inne zobowiązania z tytułu świadczeń po okresie zatrudnienia (91,1 mld EUR), bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychody przyszłych okresów (77,0 mld EUR) oraz zobowiązania wobec osób trzecich (65 mld EUR).

Struktura zobowiązań na dzień 31 grudnia 2025 r.

Wzrost o 149,3 mld EUR, tj. o 18,0 % w stosunku do roku poprzedniego, wynikał przede wszystkim z następujących efektów:

—

zaciągnięte pożyczki wzrosły z 594,0 mld EUR w 2024 r. do 731,2 mld EUR w 2025 r. Wzrost o 137,2 mld EUR, tj. 23,1 %, dotyczy głównie nowej emisji w ramach jednolitego podejścia do finansowania, po odliczeniu spłat (w wysokości 148,3 mld EUR) w odniesieniu do pożyczek z RRF, Instrumentu na rzecz Ukrainy i programów pomocy makrofinansowej, po pomniejszeniu o spłaty w ramach EFSM, SURE i wsparcia bilansu płatniczego wynoszące 10,6 mld EUR;

—	bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychody przyszłych okresów wzrosły z 67,1 mld EUR w 2024 r. do 77,0 mld EUR w 2025 r. Wzrost o 9,9 mld EUR, tj. 14,8 %, dotyczy głównie RRF; oraz

—	zobowiązania wzrosły z 55,4 mld EUR w 2024 r. do 65,0 mld EUR w 2025 r. Wzrost o 9,6 mld EUR, tj. 17,3 %, dotyczy głównie EFRR, CF i EFS (wzrost o 13,9 mld EUR).

Zestawienia poniesionych wydatków i faktury otrzymane i ujęte w bilansie w pozycji „Zobowiązania”

4.5.   Aktywa netto

Przewaga zobowiązań nad aktywami na dzień 31 grudnia 2025 r. wyniosła 359,2 mld EUR (w 2024 r.: 308,8 mld EUR). Najważniejszymi pozycjami, które doprowadziły do tego wzrostu, są dodatkowe pożyczki zaciągnięte w ramach jednolitego podejścia do finansowania (które mają zostać spłacone do 2055 r., zob. sekcja 5.1.1), wzrost wdrażania polityk i związany z tym wzrost środków na zobowiązania, zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych (które będą wypłacane przez kilka dziesięcioleci), a także płatności związane z EFRG, w przypadku którego większa część kwot została wypłacona w pierwszym kwartale 2026 r.

Należy zauważyć, że ta przewaga zobowiązań nad aktywami nie oznacza, że instytucje i organy Unii znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, tylko że niektóre zobowiązania będą finansowane z przyszłych budżetów rocznych. Wiele kosztów ujmowanych jest zgodnie z zasadami rachunkowości memoriałowej w bieżącym roku, choć mogą one zostać faktycznie poniesione w następnych latach i sfinansowane z przyszłych budżetów, a przychody powiązane z tym przyszłym finansowaniem zostaną ujęte dopiero w przyszłych okresach.

4.6.   Wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z UE

Zgodnie z umową o jego wystąpieniu Zjednoczone Królestwo będzie w dalszym ciągu wnosić wkład do budżetu UE i korzystać z programów i wydatkowania UE sprzed 2021 r., tak jakby było państwem członkowskim. Zjednoczone Królestwo otrzyma również z powrotem określoną kwotę środków pieniężnych, które wpłaciło do budżetu UE, lub środków pieniężnych, które wpłynęły do budżetu UE w związku z okresem członkostwa. UE dwa razy w roku składa Zjednoczonemu Królestwu sprawozdania dotyczące należnych kwot, a Zjednoczone Królestwo wpłaca te kwoty co miesiąc. Sprawozdania są aktualizowane każdego roku na podstawie rzeczywistych danych liczbowych.

Obowiązki wynikające z umowy o wystąpieniu stanowią zobowiązania i należności względem UE, które muszą zostać obliczone i uwzględnione w rocznym sprawozdaniu finansowym UE. Obejmują one w szczególności następujące obszary:

—	zasoby własne (art. 136),

—	zobowiązania pozostające do spłaty (art. 140),

—	grzywny za naruszenie zasad konkurencji (art. 141),

—	zobowiązania Unii (art. 142),

—	warunkowe zobowiązania finansowe i instrumenty finansowe (art. 143 i 144),

—	aktywa netto Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (art. 145),

—	inwestycje UE w Europejski Fundusz Inwestycyjny, EFI (art. 146).

—

zobowiązania warunkowe w związku ze sprawami sądowymi (art. 147). (w mln EUR)   Art. 140 Art. 142 Inne 31.12.2025 31.12.2024 Należne ze strony Zjednoczonego Królestwa 2 327 9 599 166 12 092 14 683 Należne na rzecz Zjednoczonego Królestwa – – (1 331 ) (1 331 ) (1 922 ) Ogółem 2 327 9 599 (1 165 ) 10 761 12 762 Długoterminowe 1 928 9 244 (915 ) 10 256 11 231 Obrotowe 399 355 (250 ) 505 1 530

Na dzień 31 grudnia 2025 r. należność netto od Zjednoczonego Królestwa wynikająca z postanowień finansowych umowy o wystąpieniu wynosiła 10 761 mln EUR (w 2024 r.: 12 762 mln EUR). Główne elementy tej należności obejmują zobowiązania Zjednoczonego Królestwa wynikające z art. 142, dotyczące zobowiązań UE z tytułu świadczeń po okresie zatrudnienia (9 599 mln EUR), oraz art. 140, dotyczące zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty (2 327 mln EUR).

5.   BUDŻETOWE ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE

W ostatnich latach UE w coraz większym stopniu wykorzystuje do realizacji swojej polityki i celów instrumenty finansowe (takie jak pożyczki, gwarancje i inwestycje kapitałowe). Przykładowo, pożyczki udzielone przez UE państwom członkowskim lub krajom partnerskim mają na celu przywrócenie stabilności finansowej lub wspieranie odbudowy gospodarczej po kryzysie. Głównym celem programów gwarancyjnych UE jest pobudzenie inwestycji i zwiększenie dostępu do finansowania w celu zlikwidowania niedoskonałości rynku w kluczowych obszarach polityki.

Gdy UE udziela wsparcia w formie gwarancji, oczekuje, że zwiększy inwestycje o wielokrotność swoich wkładów budżetowych przez wykorzystanie wsparcia innych instytucji finansowych i inwestorów.

Przy udzielaniu pożyczek państwom trzecim lub udzielaniu gwarancji w budżecie UE mogą wystąpić straty, gdy nastąpią pewne zdarzenia, które nie zależą w pełni od UE. Ponieważ straty wynikające z braku spłaty przez beneficjentów końcowych prawdopodobnie nie zmaterializują się w całości, UE nie utrzymuje aktywów w odniesieniu do całości tych potencjalnych zobowiązań (8), lecz jedynie do poziomu niezbędnego do pokrycia oczekiwanych strat i wystarczającego bufora bezpieczeństwa na wypadek nieoczekiwanych strat. Gdyby wystąpiły jednak straty przekraczające kwoty rezerw, państwa członkowskie pokryłyby te starty z przyszłych budżetów UE. W tym sensie pożyczki i gwarancje budżetowe tworzą „budżetowe zobowiązania warunkowe” w odniesieniu do budżetu UE.

UE regularnie monitoruje stabilność swoich zobowiązań warunkowych oraz adekwatność aktywów stanowiących rezerwy utrzymywanych we wspólnym funduszu rezerw (9) (zob. sekcja 5.3 poniżej).

Na koniec 2025 r. budżetowe zobowiązania warunkowe UE wyniosły 475,7 mld EUR, z czego 363,1 mld EUR dotyczyło niespłaconych pożyczek udzielonych państwom (kwota nominalna w wysokości 359,4 mld EUR i naliczone odsetki wynoszące 3,7 mld EUR), a 112,6 mld EUR – maksymalnych kwot (pułapu) udzielonych gwarancji. Jeżeli chodzi o pożyczki, 286,1 mld EUR dotyczyło pożyczek dla państw członkowskich, a 77,0 mld EUR – pożyczek dla państw trzecich. Aktywa stanowiące rezerwy na potrzeby pożyczek dla państw trzecich i gwarancji wyniosły 27,4 mld EUR.

UE zaciąga również inne zobowiązania, które nie są warunkowe, ale – ze względu na długoterminowy charakter – będą finansowane przez państwa członkowskie dopiero z przyszłych budżetów. Dotyczy to głównie zobowiązań emerytalnych (91,1 mld EUR na dzień 31 grudnia 2025 r.) oraz pożyczek zaciągniętych w ramach jednolitego finansowania, z których sfinansowano dotacje z RRF/REPowerEU oraz niektóre inne programy WRF (312,9 mld EUR na dzień 31 grudnia 2025 r., zob. sekcje 3.2 i 3.4).

5.1.   Operacje zaciągania i udzielania pożyczek

5.1.1.   Pożyczki zaciągnięte

Unia zaciąga pożyczki, emitując papiery wartościowe na międzynarodowych rynkach kapitałowych. Ostatecznie gwarancją wszystkich pożyczek zaciągniętych przez Unię jest budżet UE. Do 2020 r. pożyczone środki wykorzystywano wyłącznie do finansowania operacji udzielania pożyczek, zob. sekcja 5.1.2. W następstwie wprowadzenia instrumentu NGEU zaciągane pożyczki wykorzystuje się również do finansowania bezzwrotnego wsparcia w ramach RRF/RePower, zob. sekcja 3.2.

Podejście do finansowania

Do 2020 r. Komisja stosowała podejście oparte na pożyczkach wzajemnych – w celu sfinansowania określonej umowy pożyczki dokonywała emisji dedykowanej grupy obligacji. Pozyskane środki pieniężne przekazywała bezpośrednio państwu będącemu beneficjentem na tych samych warunkach (stopa procentowa, termin zapadalności). Terminy emisji obligacji, ich wielkość i terminy zapadalności zależały zatem od potrzeb beneficjenta.

W przypadku instrumentu NGEU Komisja stosuje zdywersyfikowane i zbiorowe podejście do finansowania, w ramach którego zaciągane pożyczki nie służą do bezpośredniego pokrycia konkretnych wypłat. Zamiast tego dług emituje się zgodnie z półrocznymi planami finansowania, w formie obligacji długoterminowych i krótkoterminowych bonów. Do emisji tych papierów wartościowych Komisja wykorzystuje aukcje i konsorcja. Następnie przenosi koszty, zgodnie z metodyką alokacji kosztów uzgodnioną z państwami członkowskimi (10), na beneficjentów – w przypadku pożyczek i do budżetu UE – w przypadku wsparcia bezzwrotnego. To zbiorowe podejście do finansowania umożliwia bardziej elastyczne i spójne operacje zaciągania i udzielania pożyczek. Oferuje również korzystniejsze koszty finansowania i pozwala opracować lepsze ramy ryzyka i zapewniania zgodności. Do skutecznego zarządzania płynnością przy tej elastyczności finansowania potrzebne jest również zabezpieczenie przed utratą płynności.

Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2022/2434 (11) z grudnia 2022 r. Komisja może stosować to podejście do wszystkich przyszłych zaciąganych pożyczek. W ten sposób korzyści płynące z tego elastycznego i oszczędnego zarządzania długiem będzie czerpać także pomoc makrofinansowa plus (MFA+) dla Ukrainy, Instrument na rzecz Ukrainy i inne programy udzielania pożyczek. Powstało w ten sposób jednolite podejście do finansowania wszystkich unijnych pożyczek.

Saldo zaciągniętych przez UE pożyczek pozostałych do spłaty wzrosło do 738,9 mld EUR na dzień 31 grudnia 2025 r. Kwota ta obejmowała zielone obligacje w ramach NGEU o wartości 78,5 mld EUR. Podstawą tych emisji są ramy dotyczące zielonych obligacji NGEU, które są dostosowane do zasad obligacji ekologicznych sformułowanych przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Rynków Kapitałowych (ICMA) (12). Fundusze pozyskane za sprawą zielonych obligacji w ramach NGEU wykorzystuje się w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) do finansowania środków związanych z klimatem przewidzianych w krajowych planach odbudowy i zwiększania odporności (RRP).

W poniższej tabeli przedstawiono harmonogram spłat zaciągniętych przez UE pożyczek pozostałych do spłaty (kwoty nominalne w mld EUR) na dzień 31 grudnia 2025 r.:

	JEDNOLITE	POŻYCZKI WZAJEMNE				OGÓŁEM
	FINANSOWANIE	SURE	EFSM	Pomoc makrofinansowa	EURATOM
2026	69,9	8,0	6,2	0,1	0,0	84,2
2027	37,2	0,0	3,0	0,2	0,1	40,4
2028	55,6	10,0	2,3	0,2	0,1	68,2
2029	34,1	8,1	1,4	0,9	0,0	44,5
2030	27,7	10,0	0,0	0,1	0,1	37,9
2031	39,2	0,0	6,6	1,2	0,1	47,0
2032	30,3	0,0	3,0	0,7	0,0	34,1
2033	15,7	0,0	2,1	0,5	0,0	18,3
2034	39,7	0,0	0,0	0,7	0,0	40,5
2035	16,9	8,5	2,0	2,0	0,0	29,4
2036	0,0	9,0	5,8	1,3	0,0	16,1
2037	18,4	8,7	0,0	0,9	0,0	28,1
2038	17,0	0,0	1,8	0,3	0,0	19,1
2039	19,3	0,0	0,0	0,1	0,0	19,4
2040	6,0	7,0	0,0	0,5	0,0	13,5
2041	16,9	0,0	0,0	0,0	0,0	16,9
2042	13,3	0,0	3,0	2,0	0,0	18,3
2043	12,0	0,0	0,0	0,0	0,0	12,0
2044	14,4	0,0	0,0	0,0	0,0	14,4
2045	12,6	0,0	0,0	0,0	0,0	12,6
2046	0,0	5,0	0,0	0,0	0,0	5,0
2047	0,0	6,0	0,0	0,0	0,0	6,0
2048	15,3	0,0	0,0	0,0	0,0	15,3
2049	0,0	0,0	0,0	0,0	0,0	0,0
2050	17,0	10,0	0,0	0,0	0,0	27,0
2051	15,4	0,0	0,0	0,0	0,0	15,4
2052	13,9	0,0	0,0	0,5	0,0	14,4
2053	15,3	0,0	0,0	2,5	0,0	17,8
2054	17,3	0,0	0,0	0,0	0,0	17,3
2055	6,0	0,0	0,0	0,0	0,0	6,0
Ogółem	596,5	90,4	37,1	14,7	0,3	738,9

Z „jednolitego finansowania” pokrywane są pożyczki w ramach RRF/REPowerEU i bezzwrotne wsparcie, a także pożyczki w ramach Instrumentu na rzecz Ukrainy, Instrumentu na rzecz Bałkanów Zachodnich, Instrumentu na rzecz Mołdawii i pomocy makrofinansowej podpisane od 2023 r.

5.1.2.   Udzielone pożyczki

Komisja udziela dwustronnych pożyczek państwom członkowskim i państwom trzecim zgodnie z decyzjami Parlamentu Europejskiego i Rady. W 2025 r. Komisja, działając w imieniu UE, obsługiwała następujące programy, w ramach których udzieliła pożyczek (w uzupełnieniu RRF/REPower wykazanych w sekcji 3.3):

—	wsparcie SURE (europejski instrument tymczasowego wsparcia w celu zmniejszenia zagrożeń związanych z bezrobociem w sytuacji nadzwyczajnej),

—	wsparcie europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej (EFSM),

—	pomoc makrofinansowa (MFA),

—	Instrument na rzecz Ukrainy,

—	Instrument na rzecz Bałkanów Zachodnich,

—	Instrument na rzecz Mołdawii.

—	Euratom, oraz

—	Bilans płatniczy (BOP).

Na dzień 31 grudnia 2025 r. kwota nominalna pożyczek w mld EUR wynosiła:

	Łączna kwota umów podpisanych	Łączna kwota niewykorzystana na koniec roku	Wypłacone ogółem na koniec roku	Pozostająca kwota należna na koniec roku
SURE
Belgia	8,2	-	8,2	8,2
Bułgaria	1,0	-	1,0	1,0
Chorwacja	1,6	-	1,6	1,2
Cypr	0,6	-	0,6	0,5
Czechy	4,5	-	4,5	4,5
Estonia	0,2	-	0,2	0,2
Grecja	6,2	-	6,2	5,2
Węgry	0,7	-	0,7	0,7
Irlandia	2,5	-	2,5	2,5
Włochy	27,4	-	27,4	24,3
Łotwa	0,5	-	0,5	0,4
Litwa	1,1	-	1,1	0,9
Malta	0,4	-	0,4	0,3
Polska	11,2	-	11,2	11,2
Portugalia	6,2	-	6,2	6,2
Rumunia	3,0	-	3,0	3,0
Słowacja	0,6	-	0,6	0,6
Słowenia	1,1	-	1,1	0,9
Hiszpania	21,3	-	21,3	18,5
	98,4	-	98,4	90,4
EFSM
Irlandia	22,5	-	22,5	17,3
Portugalia	24,3	-	24,3	19,8
	46,8	-	46,8	37,1
MFA
Albania	0,2	-	0,2	0,2
Armenia	0,1	-	0,1	0,1
Bośnia i Hercegowina	0,1	-	0,1	0,1
Gruzja	0,1	-	0,1	0,1
Jordania	1,6	0,3	1,3	1,3
Kosowo	0,1	-	0,1	0,1
Republika Kirgiska	0,0	-	0,0	0,0
Mołdawia	0,4	-	0,4	0,4
Czarnogóra	0,1	-	0,1	0,1
Macedonia Północna	0,3	0,1	0,2	0,2
Tunezja	1,4	-	1,4	1,4
MFA dla Ukrainy	12,2	-	12,2	11,0
MFA plus dla Ukrainy	18,0	-	18,0	18,0
Mechanizm współpracy pożyczkowej w ramach MFA dla Ukrainy	18,1	-	18,1	18,1
Egipt	5,0	4,0	1,0	1,0
	57,6	4,3	53,3	52,1
Instrument na rzecz Bałkanów Zachodnich
Macedonia Północna	0,5	0,5	0,0	0,0
Albania	0,7	0,6	0,1	0,1
Serbia	1,1	1,1	0,1	0,1
Czarnogóra	0,3	0,3	0,0	0,0
	2,6	2,4	0,2	0,2
Instrument na rzecz Mołdawii
Mołdawia	1,5	1,2	0,3	0,3
Instrument na rzecz Ukrainy
Ukraina	33,0	9,8	23,2	23,2
EURATOM
Energoatom, K2R4 Ukraina	0,4	-	0,4	0,3
RRF/REPowerEU	277,2	121,3	155,9	155,9
Ogółem	517,4	139,0	378,5	359,4

SURE

SURE stworzono w 2020 r., aby udzielać pomocy finansowej państwom członkowskim zmagającym się z poważnymi trudnościami gospodarczymi spowodowanymi przez pandemię COVID-19 lub poważnie zagrożonym wystąpieniem tych trudności. Instrument ten uzupełnia krajowe środki wprowadzone przez dotknięte państwa członkowskie.

Dostępność instrumentu dobiegła kresu 31 grudnia 2022 r. i nie ma żadnych niezrealizowanych wypłat. Okres zapadalności pożyczek jest różny i wynosi 5–30 lat.

EFSM

EFSM stworzono, aby udzielać pomocy finansowej wszystkim państwom członkowskim zmagającym się z poważnymi trudnościami gospodarczymi i finansowymi spowodowanymi przez wyjątkowe okoliczności, na które państwa te nie mają wpływu, lub poważnie zagrożonym wystąpieniem tych trudności. Program ten wygasł i nie można już zaciągać dodatkowych pożyczek z wyjątkiem określonych zadań, takich jak wydłużenie okresów zapadalności dotychczas udzielonych pożyczek.

W 2025 r. Irlandia spłaciła 2,4 mld EUR kwoty należnej z tytułu pożyczki z EFSM, natomiast Portugalia spłaciła przed terminem dwie pożyczki o łącznej wartości 2,5 mld EUR. Bazowe obligacje UE przeniesiono do jednolitej puli finansowania.

POMOC MAKROFINANSOWA

Program pomocy makrofinansowej stanowi formę pomocy finansowej, której zakres UE rozszerzyła na kraje partnerskie spoza UE zmagające się z kryzysem bilansu płatniczego. Pomoc przyjmuje formę średnio- i długoterminowych pożyczek lub dotacji, lub połączenia obu, i jest dostępna jedynie dla państw korzystających z programu Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW).

Ukraina

W 2022 r. Parlament Europejski i Rada uzgodniły trzy pakiety pomocy finansowej dla Ukrainy (13), o łącznej wartości 7,2 mld EUR, w celu wzmocnienia natychmiastowej odporności kraju w następstwie niesprowokowanej i nieuzasadnionej wojny napastniczej Rosji. Wszystkie pożyczki na rzecz Ukrainy wypłacono do końca 2022 r. Okres zapadalności tych pożyczek jest różny i wynosi 10–30 lat.

Aby kontynuować wsparcie UE dla Ukrainy w 2023 r. wypłacono pożyczkę w wysokości 18 mld EUR w ramach pomocy makrofinansowej + na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2463 (14). Pożyczę tę sfinansowano zastosowaniem jednolitego podejścia do finansowania, podczas gdy wszystkie poprzednie pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej finansowano zgodnie z podejściem opartym na pożyczkach wzajemnych.

W październiku 2024 r. UE przyjęła nową pomoc makrofinansową dla Ukrainy oraz Mechanizm współpracy pożyczkowej dla Ukrainy (ULCM) (15). W ramach ULCM nadzwyczajne dochody z immobilizowanych rosyjskich aktywów państwowych wykorzystuje się do udzielenia Ukrainie bezzwrotnego wsparcia, aby pomóc temu państwu w spłacie nowych pożyczek dwustronnych udzielonych przez partnerów z grupy G-7 i UE w ramach tej inicjatywy. W związku z tym w grudniu 2024 r. UE podpisała z Ukrainą nową umowę pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej na kwotę 18,1 mld EUR, którą w pełni wypłacono do końca 2025 r.

Na koniec 2025 r. kwota pozostałych do spłaty pożyczek udzielonych Ukrainie w ramach pomocy makrofinansowej wynosiła 47,1 mld EUR (kwota nominalna).

Instrument na rzecz Ukrainy

W dniu 29 lutego 2024 r. Parlament Europejski i Rada przyjęły rozporządzenie (UE) 2024/792 ustanawiające Instrument na rzecz Ukrainy (16). Ten instrument obejmuje lata 2024–2027 i oferuje wsparcie finansowe dla Ukrainy w wysokości do 50 mld EUR, w tym pożyczki państwowe na kwotę do 33 mld EUR. Do dnia 31 grudnia 2025 r. Ukrainie wypłacono pożyczki w wysokości 23,2 mld EUR. Pożyczki państwowe w ramach Instrumentu na rzecz Ukrainy finansuje się ze środków pożyczonych zgodnie z jednolitym podejściem do finansowania.

Instrument Wsparcia Reform i Wzrostu Gospodarczego na Bałkanach Zachodnich

W maju 2024 r. przyjęto rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1449 (17) w sprawie ustanowienia Instrumentu Wsparcia Reform i Wzrostu Gospodarczego na Bałkanach Zachodnich, a pierwsze pożyczki wypłacono w 2025 r. Oczekuje się, że w latach 2025–2027 w ramach instrumentu zostaną zapewnione pożyczki w wysokości do 4 mld EUR, przy czym płatności będą uzależnione od wdrożenia przez kraje partnerskie UE na Bałkanach Zachodnich konkretnych reform społeczno-gospodarczych i reform w kwestiach podstawowych.

Instrument Wsparcia Reform i Wzrostu Gospodarczego w Republice Mołdawii

W marcu 2025 r. przyjęto rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/535 (18) w sprawie ustanowienia Instrumentu Wsparcia Reform i Wzrostu Gospodarczego w Republice Mołdawii. Instrument będzie wspierał Mołdawię w latach 2025–2027. Oczekuje się, że w ramach instrumentu zostaną zapewnione pożyczki w wysokości do 1,5 mld EUR, przy czym pierwsze wypłaty mają nastąpić w 2025 r.

Euratom

Europejska Wspólnota Energii Atomowej pożycza środki finansowe zarówno państwom członkowskim, jak i państwom spoza UE, a także podmiotom z tych państw na finansowanie projektów dotyczących instalacji energetycznych.

BOP

Wsparcie bilansu płatniczego to program pomocy opracowany dla państw członkowskich spoza strefy euro, które mają trudności związane z bilansem płatniczym. W 2025 r. ostatnia niespłacona pożyczka na wsparcie bilansu płatniczego została w pełni spłacona przez Łotwę.

SAFE

W dniu 27 maja 2025 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła Instrument na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy (SAFE) (19) mający na celu zapewnienie państwom członkowskim wsparcia finansowego na tworzenie gotowości obronnej poprzez zamówienia realizowane na zasadzie współpracy. SAFE zapewni państwom członkowskim pożyczki długoterminowe w wysokości do 150 mld EUR, które mają zostać wypłacone w latach 2026–2030 i sfinansowane za pomocą pożyczek. Do 31 maja 2026 r. w ramach SAFE podpisano i uruchomiono pożyczki na kwotę 43,7 mld EUR, z czego wypłacono 6,6 mld EUR.

Pożyczka na potrzeby wsparcia Ukrainy

W lutym 2026 r. Parlament Europejski i Rada przyjęły rozporządzenie (UE) 2026/467 (20) w sprawie ustanowienia pożyczki na potrzeby wsparcia Ukrainy na maksymalną kwotę 90 mld EUR. Realizację programu umożliwiła następnie zmiana rozporządzenia Rady (UE, Euratom) 2020/2093 (21) – które określa wieloletnie ramy finansowe (WRF) na lata 2021–2027 – po jej przyjęciu w kwietniu 2026 r. Odnośną umowę pożyczki podpisano w maju 2026 r., a Komisja Europejska planuje rozpoczęcie wypłat w czerwcu 2026 r.

Płynność na potrzeby jednolitego finansowania

W ramach jednolitej strategii finansowania pewną kwotę wpływów z pożyczek przechowuje się na rachunku bankowym w Europejskim Banku Centralnym lub inwestuje się na lokatach krótkoterminowych. To zabezpieczenie przed utratą płynności zapewnia, aby dostępne były środki wystarczające do zaspokojenia wszystkich przyszłych zobowiązań w zakresie wypłat. Przy zarządzaniu płynnością Komisja bierze pod uwagę przewidywane potrzeby w zakresie wypłat oraz koszty alternatywne utrzymywania sald środków pieniężnych. Na koniec 2025 r. kwota zabezpieczenia przed utratą płynności wyniosła 65,2 mld EUR.

5.1.3.   Zabezpieczenia budżetowe w celu zapewnienia spłaty zaciągniętych pożyczek

Zaciągane przez UE pożyczki stanowią bezpośrednie i bezwarunkowe zobowiązanie UE i są gwarantowane przez państwa członkowskie UE. Pożyczki zaciągane w celu sfinansowania pożyczek udzielanych mają zostać spłacone za sprawą terminowego poboru kwoty głównej i odsetek należnych z tytułu tych udzielanych pożyczek.

Na wypadek gdyby państwo będące beneficjentem jednak nie wykonało zobowiązania lub opóźniło spłatę, istnieje szereg zabezpieczeń zapewniających obsługę zadłużenia UE, które podsumowano w poniższej tabeli. W perspektywie krótkoterminowej zaciągnięte pożyczki zostaną spłacone z dostępnego salda środków finansowych Komisji. Następnie środki pożyczone w związku z pożyczkami dla państw trzecich (z wyjątkiem pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej + dla Ukrainy oraz Instrumentu na rzecz Ukrainy) zostaną spłacone z wykorzystaniem aktywów utrzymywanych we wspólnym funduszu rezerw; natomiast w przypadku pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej +, Instrumentu na rzecz Ukrainy i pożyczek dla państw członkowskich Komisja może wezwać państwa członkowskie do wpłaty dodatkowych zasobów do dostępnego pułapu zasobów własnych („elastyczność budżetowa”). W przypadku niektórych programów gwarancji udzielają również państwa członkowskie. W związku z tym inwestorzy są narażeni tylko na ryzyko kredytowe UE, a nie na ryzyko kredytowe beneficjenta pożyczek.

Program UE finansowany z pożyczonych środków	System ochrony
NGEU (RRF i REPowerEU)	Elastyczność budżetowa w ramach tymczasowego pułapu zasobów własnych w budżecie UE – dodatkowe 0,6 % DNB UE ponad pułap zasobów własnych w budżecie UE wynoszący 1,4 % DNB UE
SURE	Gwarancja udzielona przez wszystkie państwa członkowskie UE (25 %) + elastyczność budżetowa w ramach pułapu zasobów własnych w budżecie UE wynoszącego 1,4 % DNB UE
EFSM	Elastyczność budżetowa w ramach pułapu zasobów własnych w budżecie UE wynoszącego 1,4 % DNB UE
Pomoc makrofinansowa (standardowa)	Wspólny fundusz rezerw (9 % pożyczki udzielonej państwu trzeciemu)
Wyjątkowa pomoc makrofinansowa dla Ukrainy	Wspólny fundusz rezerw (9 % pożyczki) + gwarancje wszystkich państw członkowskich UE (61 %)
Pomoc makrofinansowa plus dla Ukrainy	Elastyczność budżetowa w ramach pułapu zasobów własnych w budżecie UE wynoszącego 1,4 % DNB UE
Mechanizm współpracy pożyczkowej w ramach MFA	Elastyczność budżetowa w ramach pułapu zasobów własnych w budżecie UE wynoszącego 1,4 % DNB UE
Instrument na rzecz Ukrainy	Elastyczność budżetowa w ramach pułapu zasobów własnych w budżecie UE wynoszącego 1,4 % DNB UE
Instrument na rzecz Bałkanów Zachodnich	Wspólny fundusz rezerw (9 % pożyczki udzielonej państwu trzeciemu)
Instrument na rzecz Mołdawii	Wspólny fundusz rezerw (9 % pożyczki udzielonej państwu trzeciemu)
Pożyczki Euratomu dla państw trzecich (podmioty należące do państwa)	Wspólny fundusz rezerw (9 % pożyczki) i kontrgwarancje państw trzecich

5.2.   Gwarancje budżetowe

W ramach tego rodzaju wykonania budżetu Unia Europejska, z myślą o osiągnięciu celów swojej polityki, udziela gwarancji instytucjom finansowym (partnerom wykonawczym) w odniesieniu do ich operacji finansowania (udzielania pożyczek) i inwestycji (kapitałowych).

UE udzieliła gwarancji w ramach programów, jak następuje:

—	gwarancje objęte upoważnieniem Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich (ELM) ustanowione na potrzeby pożyczek udzielanych przez EBI poza UE, głównie na rzecz państw i jednostek państwowych niższego szczebla;

—	gwarancja Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) udzielona grupie EBI w odniesieniu do jej operacji wspierających dodatkowe inwestycje w UE i dostęp MŚP do finansowania;

—

gwarancja InvestEU udzielona grupie EBI, Europejskiemu Bankowi Odbudowy i Rozwoju i kilku partnerom finansowym w państwach członkowskich UE w celu pobudzenia inwestycji prywatnych na rzecz transformacji ekologicznej i cyfrowej, innowacji oraz inwestycji i umiejętności społecznych. Gwarancję InvestEU można powiększyć o wkłady i kontrgwarancje ze strony EFTA i państw członkowskich;

—

Gwarancja na działania zewnętrzne przyznawana na podstawie rozporządzenia w sprawie ISWMR – „Globalny wymiar Europy”, w ramach której udzielono gwarancji zarówno EBI, jak i kilku innym kontrahentom, w odniesieniu do ich finansowania i inwestycji poza Europą, na rzecz beneficjentów z sektorów publicznego i prywatnego, w celu upowszechniania zrównoważonych inwestycji w krajach partnerskich UE;

—	gwarancja Europejskiego Funduszu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju (EFZR) udzielona kilku kontrahentom w celu wsparcia inwestycji w Afryce i krajach objętych europejską polityką sąsiedztwa;

—	Gwarancja dla Ukrainy wydana na podstawie rozporządzenia w sprawie ustanowienia Instrumentu na rzecz Ukrainy dla szeregu kontrahentów w celu pobudzenia inwestycji na rzecz odbudowy i rekonstrukcji Ukrainy.

Na dzień 31 grudnia 2025 r. maksymalny poziom nominalnej kwoty pozostających do realizacji gwarancji udzielonych partnerom wykonawczym wynosił 112,6 mld EUR, z czego 77,6 mld EUR dotyczy operacji finansowania lub operacji inwestycyjnych podpisanych przez partnerów wykonawczych (gwarancje InvestEU, ISWMR – „Globalny wymiar Europy” i gwarancja dla Ukrainy nadal są w okresie inwestycyjnym, podczas którego partnerzy mogą uwzględniać w ramach gwarancji nowe operacje).

Państwa członkowskie i państwa EOG mogą również wnieść wkład do Programu InvestEU. Do dnia 31 grudnia 2025 r. UE podpisała z tymi państwami umowy o przyznanie wkładu na kwotę 3,3 mld EUR, z czego 2,6 mld EUR dotyczy wkładów gotówkowych, a 0,6 mld EUR – kontrgwarancji.

5.3.   Wspólny fundusz rezerw

Żeby terminowo realizować wszelkie uruchomione gwarancje dotyczące pokrycia strat poniesionych przez partnerów wykonawczych, UE przeznacza środki ze swojego budżetu na rezerwy. Od 2021 r. wszystkie aktywa stanowiące rezerwy utrzymuje się we wspólnym funduszu rezerw, który funkcjonuje jako pojedynczy portfel, a aktywa inwestuje się głównie w dłużne papiery wartościowe. Utworzone rezerwy obecnie odnoszą się zarówno do wszystkich gwarancji budżetowych UE, jak i niektórych programów pomocy finansowej. Zasoby wspólnego funduszu rezerw są podzielone na moduły w celu monitorowania kwot odnoszących się do gwarancji budżetowych i programów pomocy finansowej, które to gwarancje i programy stanowią wkład we wspólny fundusz rezerw.

Według stanu na dzień 31 grudnia 2025 r. Komisja posiada we wspólnym funduszu rezerw aktywa netto o wartości 27,2 mld EUR podzielone na następujące moduły:

—	Fundusz Gwarancyjny dla działań zewnętrznych – 3,4 mld EUR (obejmujący gwarancje udzielone w ramach upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich, a także pomoc makrofinansową sprzed 2021 r. i pożyczki Euratomu dla państw trzecich)

—	EFIS – 9,2 mld EUR

—	EFZR – 0,8 mld EUR

—	moduły InvestEU – 8,9 mld EUR (w tym wkłady gotówkowe państw członkowskich i państw EOG)

—	ISWMR EFZR+ – 3,6 mld EUR

—	Gwarancja dla Ukrainy – 0,6 mld EUR

—	Pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej po 2020 r. i Instrument na rzecz Bałkanów Zachodnich – 0,2 mld EUR

—	Pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej dla Ukrainy – 0,5 mld EUR.

Ponadto na rachunku centralnej jednostki Komisji ds. zarządzania środkami finansowymi ulokowano 0,2 mld EUR jako zabezpieczenie przed utratą płynności na wypadek konieczności natychmiastowego uruchomienia gwarancji.

6.   RAMY POLITYCZNE I FINANSOWE UE, ZARZĄDZANIE I ROZLICZALNOŚĆ

Unia Europejska (UE) jest unią, której państwa członkowskie przyznają kompetencje do osiągnięcia ich wspólnych celów. Unia opiera się na wartościach poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, praworządności, jak również poszanowania praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości. Wartości te są wspólne państwom członkowskim w społeczeństwie opartym na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności oraz na równości kobiet i mężczyzn.

6.1.   Ramy polityczne i finansowe

Traktaty UE

Nadrzędne cele i zasady, którymi kierują się Unia i instytucje europejskie, określono w Traktatach. Unia i jej instytucje mogą działać wyłącznie w granicach kompetencji przyznanych im na mocy Traktatów na potrzeby osiągnięcia celów określonych w tych Traktatach, przy czym muszą czynić to zgodnie z zasadami (22) pomocniczości i proporcjonalności. Aby osiągnąć cele i realizować swoją politykę, Unia zapewnia sobie niezbędne środki finansowe. Komisja odpowiada za promowanie ogólnego interesu Unii, co obejmuje wykonanie budżetu i zarządzanie programami we współpracy z państwami członkowskimi oraz zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami.

UE realizuje cele ustanowione w Traktacie za pomocą różnych instrumentów, jednym z których jest budżet UE. Pozostałe narzędzia to na przykład wspólne ramy legislacyjne lub wspólne strategie polityczne.

Wieloletnie ramy finansowe i programy wydatków

Strategie polityczne wspierane ze środków z budżetu UE są realizowane zgodnie z wieloletnimi ramami finansowymi (WRF) i odpowiednimi przepisami sektorowymi określającymi instrumenty i programy wydatków. Przekładają one priorytety polityczne UE na warunki finansowe w wystarczająco długim okresie, aby były one skuteczne i zapewniły spójną długoterminową perspektywę beneficjentom środków unijnych i współfinansującym organom krajowym. Określa się roczne maksymalne kwoty (pułapy) dla łącznych wydatków UE oraz dla głównych kategorii wydatków (działów). Suma pułapów dla wszystkich działów daje łączny pułap środków na zobowiązania. Rada przyjmuje WRF za jednomyślną zgodą wszystkich państw członkowskich oraz za zgodą Parlamentu Europejskiego. 17 grudnia 2020 r. przyjęto obecne wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 (23). Wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 uzupełnia tymczasowe narzędzie NextGenerationEU, służące odbudowie gospodarki.

Budżet roczny

Budżet roczny jest sporządzany przez Komisję. Parlament Europejski i Rada uzgadniają (zazwyczaj do połowy grudnia) budżet na kolejny rok zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 314 TFUE. Zgodnie z zasadą równowagi budżetowej łączne dochody muszą odpowiadać łącznym wydatkom (środkom na płatności) w danym roku budżetowym.

Głównymi źródłami finansowania budżetu UE są dochody z tytułu zasobów własnych, które są uzupełniane innymi dochodami. Istnieją cztery rodzaje zasobów własnych: tradycyjne zasoby własne (głównie cła), zasoby własne oparte na podatku od wartości dodanej (VAT), zasoby własne oparte na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych niepoddawanych recyklingowi (wprowadzone w 2021 r.) oraz zasoby własne oparte na dochodzie narodowym brutto (DNB). Inne przychody wynikające z działań UE (np. grzywny za naruszenie zasad konkurencji) stanowią na ogół mniej niż 10 % łącznej kwoty przychodów.

Tryby zarządzania

Budżet UE jest wykonywany w trzech trybach zarządzania, które określają sposób wypłacania środków pieniężnych i zarządzania nimi:

—	Zarządzanie dzielone: Komisja zarządza znaczną częścią budżetu (ok. 3/4 budżetu) w ramach systemu zarządzania dzielonego we współpracy z państwami członkowskimi, w szczególności w obszarach funduszy strukturalnych i rolnictwa.

—	Zarządzanie bezpośrednie: Komisja może również sama zarządzać programami i może powierzyć wdrażanie określonych programów agencjom wykonawczym.

—

Zarządzanie pośrednie: Zarządzanie decyzjami dotyczącymi wydatków może odbywać się również w sposób pośredni za pośrednictwem innych organów unijnych lub spoza Unii. Rozporządzenie finansowe lub umowy o przyznanie wkładu określają niezbędne mechanizmy kontroli i sprawozdawczości dla tych podmiotów, a także nadzór Komisji w przypadku powierzenia zadań związanych z wykonywaniem budżetu agencjom krajowym, Grupie Europejskiego Banku Inwestycyjnego, państwom trzecim, organizacjom międzynarodowym (np. Bankowi Światowemu lub Organizacji Narodów Zjednoczonych) i innym podmiotom (np. agencjom zdecentralizowanym UE, wspólnym przedsięwzięciom).

Instrumenty finansowe i gwarancje budżetowe

Tradycyjną metodę wykonania budżetu – polegającą na udzielaniu dotacji i subwencji – uzupełnia się w drodze emisji instrumentów finansowych w formie gwarancji, a także instrumentów kapitałowych i pożyczek. UE angażuje się ponadto w operacje zaciągania i udzielania pożyczek na konkretne programy pomocy finansowej – aby wspierać państwa członkowskie i państwa trzecie – w formie pożyczek dwustronnych finansowanych za pomocą długu wyemitowanego na rynkach kapitałowych i objętych gwarancją budżetu UE. W grudniu 2022 r. Parlament i Rada ustanowiły jednolite podejście do finansowania w odniesieniu do zaciągania pożyczek przez UE. W ramach tego podejścia Unia – zamiast osobno denominowanych obligacji poszczególnych programów – będzie emitować „obligacje UE” sygnowane jedną marką.

Rozporządzenie finansowe

Rozporządzenie finansowe (RF) (24) mające zastosowanie do budżetu ogólnego stanowi centralny dokument architektury regulacyjnej finansów UE. Określono w nim szczegółowo przepisy finansowe mające zastosowanie do wykonania budżetu UE oraz rolę poszczególnych podmiotów zaangażowanych w zapewnienie należytego wykorzystania środków finansowych i w osiągnięcie wyznaczonych celów. Zawiera ono również przepisy szczegółowe mające zastosowanie do instrumentów finansowych, gwarancji budżetowych i pomocy finansowej.

6.2.   Zarządzanie i rozliczalność

6.2.1.   Struktura instytucjonalna

UE dysponuje ramami instytucjonalnymi, które wykorzystuje do propagowania swoich wartości, realizacji celów, służenia swoim interesom, interesom swoich obywateli oraz interesom państw członkowskich, jak również zapewniania spójności, skuteczności i ciągłości swoich polityk oraz działań. Strukturę organizacyjną tworzą instytucje, agencje i inne autonomiczne organy UE. W rozporządzeniu finansowym oraz mających zastosowanie regułach rachunkowości określono, które z tych podmiotów wchodzą w zakres skonsolidowanego rocznego sprawozdania finansowego UE (wykaz podmiotów objętych zakresem konsolidacji znajduje się w informacji dodatkowej 9 skonsolidowanego rocznego sprawozdania finansowego UE).

Parlament Europejski pełni, wspólnie z Radą, funkcje prawodawczą i budżetową. Komisja odpowiada politycznie przed Parlamentem Europejskim. Rada pełni również funkcje kształtowania polityki i koordynacji zgodnie z ogólnym kierunkiem polityki i priorytetami Unii określonymi przez Radę Europejską.

Komisja Europejska to organ wykonawczy Unii Europejskiej. Promuje ogólny interes Unii i prowadzi odpowiednie inicjatywy w celu jego realizacji. Zapewnia przestrzeganie Traktatów oraz nadzoruje stosowanie prawa Unii przez państwa członkowskie pod kontrolą Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Pełni rolę koordynującą, wykonawczą i zarządczą, wykonuje budżet i zarządza programami.

Komisja wykonuje budżet w dużej mierze we współpracy z państwami członkowskimi (25). Wspólnie zapewniają wykorzystanie środków zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami. Przepisy określają również obowiązki państw członkowskich w zakresie kontroli i audytu, gdy dzielą się one zadaniami w zakresie wykonania budżetu oraz wynikającą z nich odpowiedzialnością. Przewidują ono także obowiązki i szczegółowe zasady dla każdej instytucji UE w odniesieniu do jej własnych wydatków.

6.2.2.   Struktura zarządzania Komisji

Ustalenia Komisji dotyczące zarządzania oraz sposoby zapewnienia, aby Komisja funkcjonowała jako nowoczesna, rozliczalna i zorientowana na wyniki instytucja opisano w komunikacie (26) w sprawie zarządzania w Komisji Europejskiej.

Komisja wykonuje swoje funkcje pod przewodnictwem kolegium komisarzy, które wyznacza priorytety i ponosi ogólną odpowiedzialność polityczną za prace Komisji. Jako kolegium Komisja prowadzi prace pod przewodnictwem politycznym przewodniczącego, który w ramach swojej nominacji przedstawia Parlamentowi Europejskiemu cele, które zamierza osiągnąć, w formie wytycznych politycznych. Przewodniczący decyduje o wewnętrznej organizacji Komisji tak, aby zapewnić spójność, skuteczność i kolegialność jej działania.

Kolegium powierza operacyjne wykonanie budżetu i zarządzanie finansami dyrektorom generalnym i szefom służb, którzy odpowiadają za strukturę administracyjną Komisji. Takie zdecentralizowane podejście tworzy kulturę administracyjną, która zachęca urzędników do wzięcia odpowiedzialności za działania, nad którymi sprawują kontrolę, i wymaga od nich udzielenia zapewnienia w odniesieniu do działań, za które są odpowiedzialni.

Koordynację, nadzór, doradztwo i kierunki strategiczne zapewnia Rada Zarządzania Korporacyjnego pod nadzorem przewodniczącego i w ścisłej współpracy z członkiem Komisji odpowiedzialnym za budżet, zasoby ludzkie i administrację, a także przy udziale służb realizujących prace na rzecz przewodniczącego oraz służb centralnych.

W ramach ustaleń wewnętrznych określa się spójny zestaw solidnych narzędzi kontroli i zarządzania, które pozwalają kolegium komisarzy przyjąć odpowiedzialność polityczną za pracę Komisji (27).

6.2.3.   Zarządzanie finansami w Komisji

W Komisji role i obowiązki związane z zarządzaniem finansami są wyraźnie określone (np. w rozporządzeniu finansowym i regulaminie wewnętrznym (28)) i odpowiednio wykonywane. Jako delegowani urzędnicy zatwierdzający dyrektorzy generalni i szefowie służb Komisji są odpowiedzialni za należyte zarządzanie finansami UE, zgodność z przepisami rozporządzenia finansowego, zarządzanie ryzykiem i ustanowienie odpowiednich ram kontroli wewnętrznej.

Kompetencje urzędników zatwierdzających obejmują cały proces zarządzania, poczynając od określenia, co należy zrobić, aby zrealizować cele polityki ustalone przez daną instytucję, aż po zarządzanie działaniami pod względem operacyjnym i z punktu widzenia należytego zarządzania finansami. Zadania mogą następnie zostać oddelegowane dyrektorom, kierownikom działu i innym urzędnikom, którzy tym samym stają się subdelegowanymi urzędnikami zatwierdzającymi. Każdy delegowany urzędnik zatwierdzający może korzystać ze wsparcia jednego lub dwóch dyrektorów odpowiedzialnych za zarządzanie ryzykiem i kontrolę wewnętrzną w celu prowadzenia nadzoru wdrażania systemów kontroli wewnętrznej i monitorowania tego procesu.

Centralne służby Komisji zapewniają wytyczne oraz doradztwo i promują najlepsze praktyki, w tym za pośrednictwem prac Rady Zarządzania Korporacyjnego.

Rozporządzenie finansowe zawiera wymóg sporządzenia przez każdego urzędnika zatwierdzającego rocznego sprawozdania z działalności zawierającego opis osiągnięć oraz działań w zakresie kontroli wewnętrznej i działań związanych z zarządzaniem finansami w danym roku. Roczne sprawozdanie z działalności zawiera oświadczenie, że zasoby wykorzystano zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami oraz że wprowadzono procedury kontroli dające niezbędne gwarancje legalności i prawidłowości operacji leżących u podstaw rozliczeń. Sprawozdanie roczne z zarządzania i wykonania dotyczące budżetu UE (29) jest głównym instrumentem, za pośrednictwem którego kolegium komisarzy przyjmuje na siebie odpowiedzialność za finansowe zarządzanie budżetem UE.

Księgowy Komisji jest odpowiedzialny na szczeblu centralnym za zarządzanie zasobami finansowymi, procedury odzyskiwania należności, ustanawianie reguł rachunkowości na podstawie Międzynarodowych Standardów Rachunkowości Sektora Publicznego (MSRSP), zatwierdzanie systemów rachunkowości oraz sporządzanie sprawozdań Komisji i skonsolidowanego rocznego sprawozdania finansowego UE. Ponadto księgowy ma obowiązek podpisania rocznego sprawozdania finansowego z oświadczeniem, że przedstawia ono rzetelnie, we wszystkich istotnych aspektach, sytuację finansową, wyniki operacji oraz przepływy pieniężne Unii. Roczne sprawozdanie finansowe jest przyjmowane przez kolegium komisarzy. Księgowy sprawuje niezależną funkcję i ponosi główną odpowiedzialność, jeżeli chodzi o sprawozdawczość finansową w Komisji.

Audytor wewnętrzny Komisji to także funkcja scentralizowana i niezależna, która polega na udzielaniu niezależnych porad i wydawaniu opinii oraz zaleceń dotyczących jakości i funkcjonowania systemów kontroli wewnętrznej w Komisji, agencjach UE i innych autonomicznych organach UE.

Komitet ds. Audytu zapewnia niezależność audytora wewnętrznego i monitoruje jakość audytów wewnętrznych oraz działania następcze podejmowane przez służby Komisji w stosunku do zaleceń z audytów wewnętrznych i zewnętrznych, a także w stosunku do ustaleń i zaleceń Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w związku z absolutorium dotyczących wiarygodności skonsolidowanych rocznych sprawozdań finansowych UE. Rola doradcza komitetu przyczynia się do ogólnej dalszej poprawy skuteczności i efektywności Komisji pod względem osiągania jej celów oraz ułatwia nadzór Kolegium nad stosowanymi przez Komisję praktykami zarządzania, zarządzania ryzykiem oraz kontroli wewnętrznej.

6.2.4.   Kontrola zewnętrzna i procedura udzielania absolutorium

Zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami zarządzanie funduszami musi być efektywne, skuteczne i ekonomiczne. W celu zapewnienia wystarczającej pewności, że fundusze unijne są odpowiednio wykorzystywane we właściwy sposób, opracowano ramy rozliczalności oparte na wyczerpującej sprawozdawczości, audycie zewnętrznym i politycznej kontroli.

Po wydaniu zalecenia przez Radę Parlament Europejski podejmuje decyzję o udzieleniu lub nieudzieleniu ostatecznej zgody znanej jako „udzielenie absolutorium budżetowego” w odniesieniu do sposobu wykonania przez Komisję budżetu UE w danym roku. Roczna procedura udzielania absolutorium zapewnia, że Komisja ponosi odpowiedzialność polityczną za wykonanie budżetu UE.

Co roku Europejski Trybunał Obrachunkowy bada wiarygodność sprawozdań, kontroluje legalność i prawidłowość wszystkich przychodów i wydatków oraz upewnia się co do należytego zarządzania finansami i rzetelności aspektów jakościowych budżetowania, w tym kwestii wykonania. Począwszy od 2021 r., ze względu na duże znaczenie NextGenerationEU, opinię Europejskiego Trybunału Obrachunkowego na temat legalności i prawidłowości wydatków w ramach tradycyjnego budżetu UE uzupełnia się o odrębną opinię na temat legalności i prawidłowości wydatków w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Publikacja rocznego sprawozdania Europejskiego Trybunału Obrachunkowego stanowi punkt wyjścia procedury udzielania absolutorium. Audytorzy przygotowują również sprawozdania specjalne dotyczące konkretnych wydatków lub obszarów polityki lub problemów związanych z zarządzaniem lub budżetem.

Decyzja o udzieleniu absolutorium opiera się również na zintegrowanej sprawozdawczości finansowej i sprawozdawczości w zakresie rozliczalności Komisji (30), na przesłuchaniach komisarzy w Parlamencie Europejskim oraz odpowiedziach udzielonych na pytania pisemne skierowane do Komisji.

OŚWIADCZENIE KSIĘGOWEGO DOŁĄCZONE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA ROCZNEGO

Skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe Unii Europejskiej za 2025 r. sporządzono na podstawie informacji przedstawionych przez instytucje i organy na mocy art. 252 ust. 2 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Unii Europejskiej. Niniejszym oświadczam, że sprawozdanie to zostało sporządzone zgodnie z tytułem XIII tego rozporządzenia finansowego oraz z zasadami, regułami i metodami rachunkowości określonymi w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego.

Księgowi tych instytucji i organów przekazali mi wszystkie informacje niezbędne w celu sporządzenia sprawozdania prezentującego aktywa i zobowiązania Unii Europejskiej oraz wykonanie budżetu, jak również potwierdzili ich wiarygodność.

Niniejszym poświadczam, że w oparciu o wyżej wymienione informacje oraz kontrole, które uznałem za niezbędne przed podpisaniem sprawozdania finansowego Komisji Europejskiej, mam wystarczającą pewność, że sprawozdanie rzetelnie przedstawia, we wszystkich istotnych aspektach, sytuację finansową, wyniki operacji oraz przepływy pieniężne Unii Europejskiej.

SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ORAZ INFORMACJE DODATKOWE  (31)

SPIS TREŚCI

BILANS

35

SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI

36

RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

37

ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

38

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

39

1.

ISTOTNE ZASADY (POLITYKI) RACHUNKOWOŚCI

39

2.

INFORMACJE DODATKOWE DO BILANSU

57

3.

INFORMACJE DODATKOWE DO SPRAWOZDANIA Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI

97

4.

ZOBOWIĄZANIA I AKTYWA WARUNKOWE

108

5.

ZOBOWIĄZANIA BUDŻETOWE I PRAWNE

114

6.

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM

119

7.

UJAWNIENIE INFORMACJI NA TEMAT PODMIOTÓW POWIĄZANYCH

137

8.

ZDARZENIA PO DNIU BILANSOWYM

139

9.

ZAKRES KONSOLIDACJI

140

BILANS

(w mln EUR)
	Informacja dodatkowa	31.12.2025	31.12.2024
AKTYWA TRWAŁE
Wartości niematerialne i prawne	2.1	1 135	1 095
Rzeczowe aktywa trwałe	2.2	14 756	13 713
Inwestycje rozliczane zgodnie z metodą praw własności	2.3	1 524	1 446
Aktywa finansowe	2.4	362 806	308 961
Płatności zaliczkowe	2.5	38 971	40 861
Należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany	2.6	12 663	13 272
		431 856	379 347
AKTYWA OBROTOWE
Aktywa finansowe	2.4	23 291	19 377
Płatności zaliczkowe	2.5	37 775	38 058
Należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany	2.6	21 404	18 465
Zapasy	2.7	79	85
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	2.8	103 041	63 163
		185 591	139 148
AKTYWA OGÓŁEM		617 447	518 495
ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE
Świadczenia emerytalno-rentowe oraz inne świadczenia pracownicze	2.9	(91 128 )	(93 096 )
Rezerwy	2.10	(2 149 )	(2 280 )
Zobowiązania finansowe	2.11	(644 018 )	(539 575 )
		(737 295 )	(634 951 )
ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE
Rezerwy	2.10	(464 )	(7 536 )
Zobowiązania finansowe	2.11	(96 769 )	(62 328 )
Zobowiązania	2.12	(65 037 )	(55 414 )
Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychody przyszłych okresów	2.13	(77 048 )	(67 091 )
		(239 319 )	(192 368 )
ZOBOWIĄZANIA OGÓŁEM		(976 614 )	(827 319 )
AKTYWA NETTO		(359 167 )	(308 824 )
Rezerwy	2.14	941	986
Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie  (32)	2.15	(360 108 )	(309 810 )
AKTYWA NETTO		(359 167 )	(308 824 )
(32)  26 listopada 2025 r. Parlament Europejski przyjął budżet, który zapewnia zapłatę zobowiązań krótkoterminowych UE z zasobów własnych, które zostaną pobrane przez państwa członkowskie lub do wniesienia których wezwane zostaną państwa członkowskie w następnym roku. Dodatkowo zgodnie z art. 83 regulaminu pracowniczego (rozporządzenie (EWG, Euratom, EWWiS) nr 259/68 (Dz.U. L 56 z 4.3.1968, s. 1) z dnia 29 lutego 1968 r. z późn. zm.) państwa członkowskie wspólnie gwarantują wypłacanie świadczeń emerytalnych i rentowych.

SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI

(w mln EUR)
	Informacja dodatkowa	2025	2024 (przeklasyfikowane)
PRZYCHODY
Przychody z transakcji innych niż transakcje wymiany
Zasoby własne oparte na DNB	3.1	106 342	95 037
Tradycyjne zasoby własne	3.2	23 436	20 587
Zasoby własne oparte na VAT	3.3	25 728	24 547
Zasoby własne oparte na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych	3.4	7 524	8 227
Grzywny	3.5	5 370	4 039
Odzyskanie wydatków	3.6	1 376	957
Inne	3.8	18 572	10 673
		188 348	164 068
Przychody z transakcji wymiany
Przychody finansowe	3.9	11 646	9 005
Inne	3.10	2 500	2 592
		14 146	11 597
Przychody ogółem		202 495	175 665
KOSZTY
Przypadające na państwa członkowskie	3.11
Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji		(40 914 )	(40 267 )
Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich		(17 017 )	(14 779 )
Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego oraz Fundusz Spójności		(31 032 )	(28 833 )
Europejski Fundusz Społeczny		(17 308 )	(18 037 )
Inne		(4 514 )	(3 854 )
Transfery, w tym dotacje i wsparcie budżetowe	3.12
Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności		(46 815 )	(65 787 )
Inne		(32 025 )	(32 992 )
Umowy o przyznanie wkładu, w tym organy UE	3.13	(13 200 )	(16 820 )
Koszty personelu oraz rent i emerytur	3.14	(15 954 )	(14 966 )
Koszty finansowe	3.15	(27 156 )	(27 226 )
Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa	3.7	(465 )	(315 )
Koszty związane z zamówieniami publicznymi, koszty administracyjne i inne	3.16	(10 733 )	(8 997 )
Koszty ogółem		(257 134 )	(272 873 )
WYNIK EKONOMICZNY ZA ROK		(54 639 )	(97 208 )

RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

(w mln EUR)
	2025	2024
Wynik ekonomiczny za rok	(54 639 )	(97 208 )
Działalność operacyjna
Amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych	212	191
Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych	1 123	1 194
(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu udzielonych pożyczek	(49 852 )	(36 703 )
(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu płatności zaliczkowych	2 173	12 756
(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany	(2 332 )	3 463
(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu zapasów	6	(7 )
Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych oraz innych świadczeń pracowniczych	(1 968 )	2 288
Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu rezerw	(7 202 )	6 481
Zwiększenie/(zmniejszenie) zobowiązań finansowych (innych niż zaciągnięte w ramach jednolitego podejścia do finansowania)	(11 575 )	(1 382 )
Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu zobowiązań	9 623	4 898
Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów i przychodów przyszłych okresów	9 958	(9 714 )
Nadwyżka budżetowa za poprzedni rok ujęta jako przychód niepieniężny	(1 348 )	(633 )
Aktualizacja wyceny zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych (w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności nie uwzględniono zmian stanu pozycji niepieniężnych)	5 603	1 159
Pozostałe zmiany stanu pozycji niepieniężnych	40	27
Działalność inwestycyjna
(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych	(2 418 )	(1 817 )
(Zwiększenie)/zmniejszenie stanu inwestycji rozliczanych zgodnie z metodą praw własności	(78 )	(80 )
(Zwiększenie)/zmniejszenie aktywów finansowych niebędących instrumentami pochodnymi wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt	(7 432 )	(6 246 )
(Zwiększenie)/zmniejszenie aktywów finansowych będących instrumentami pochodnymi wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt	(475 )	(19 )
Działalność finansowa
Zwiększenie/(zmniejszenie) pożyczek zaciągniętych w ramach jednolitego podejścia do finansowania	150 460	144 900
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO	39 878	23 547
Zwiększenie/(zmniejszenie) netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów	39 878	23 547
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek roku	63 163	39 616
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec roku	103 041	63 163

ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO

(w mln EUR)
	Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie Skumulowana nadwyżka/(Skumulowany deficyt)	Inne kapitały rezerwowe	Aktywa netto
STAN NA 31.12.2023	(213 221 )	1 052	(212 169 )
Aktualizacja wyceny zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych	1 159	–	1 159
Inne	94	(66 )	27
Wynik budżetowy za 2023 r. zapisany na dobro państw członkowskich	(633 )	–	(633 )
Wynik ekonomiczny za rok	(97 208 )	–	(97 208 )
STAN NA 31.12.2024	(309 810 )	986	(308 824 )
Aktualizacja wyceny zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych	5 603	-	5 603
Inne	85	(45 )	40
Wynik budżetowy za 2024 r. zapisany na dobro państw członkowskich	(1 348 )	-	(1 348 )
Wynik ekonomiczny za rok	(54 639 )	-	(54 639 )
STAN NA 31.12.2025	(360 108 )	941	(359 167 )

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

Należy zauważyć, że kwoty dotyczące Zjednoczonego Królestwa zamieszczone w poniższych tabelach dotyczące WRF do końca 2020 r. nadal widnieją pod nagłówkiem „państwa członkowskie”. Jest tak dlatego, że pomimo wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE w dniu 1 lutego 2020 r., zgodnie z umową o wystąpieniu nadal miało ono w tym okresie finansową relację z UE równoważną relacji państwa członkowskiego.

1.   ISTOTNE ZASADY (POLITYKI) RACHUNKOWOŚCI

1.1.   PODSTAWA PRAWNA I ZASADY RACHUNKOWOŚCI

Księgi rachunkowe UE prowadzi się zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2024/2509 (33), dalej zwanym „rozporządzeniem finansowym” (RF).

Zgodnie z art. 80 rozporządzenia finansowego UE sporządza swoje sprawozdanie finansowe w oparciu o system rachunkowości memoriałowej bazujący na Międzynarodowych Standardach Rachunkowości Sektora Publicznego (MSRSP). Wspomniane zasady rachunkowości przyjęte przez księgowego Komisji muszą być stosowane przez wszystkie instytucje i organy UE objęte zakresem konsolidacji, aby zapewnić wewnętrzną spójność skonsolidowanych sprawozdań finansowych UE.

Stosowanie nowych i zmienionych reguł rachunkowości Unii Europejskiej

Nowe reguły rachunkowości UE obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się z dniem 1 stycznia 2025 r. lub później

Reguła rachunkowości UE nr 1 „Sprawozdania finansowe”

W dniu 12 grudnia 2025 r. księgowy Komisji Europejskiej przyjął ukierunkowaną zmianę reguły rachunkowości UE nr 1 „Sprawozdania finansowe”, która obowiązuje w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się z dniem 1 stycznia 2025 r. lub później. W ramach zmiany wprowadzono oparte na zasadach podejście do definicji segmentów, które mają być prezentowane w sprawozdaniu dotyczącym segmentów działalności, stanowiącym obowiązkowy element skonsolidowanego rocznego sprawozdania finansowego UE oraz indywidualnego rocznego sprawozdania finansowego Komisji Europejskiej. Zgodnie z poprzednią regułą rachunkowości UE nr 1 definicja segmentów była powiązana z kategoriami wieloletnich ram finansowych (WRF) UE. W ukierunkowanej zmianie usunięto to powiązanie i zdefiniowano segmenty w sposób ogólny zgodnie z MSRSP 18 „Sprawozdawczość dotycząca segmentów działalności”. Po przyjęciu ukierunkowanej zmiany zmieniono strukturę sprawozdania dotyczącego segmentów działalności, aby skupić uwagę na przeznaczeniu funduszy, a nie na ich źródłach (zob. informacja dodatkowa 3.17).

Nowe reguły rachunkowości UE przyjęte, lecz jeszcze nie obowiązujące w dniu 31 grudnia 2025 r.

Reguła rachunkowości UE nr 8 „Leasing”

W dniu 15 kwietnia 2025 r. księgowy Komisji Europejskiej przyjął zmienioną regułę rachunkowości UE nr 8 „Leasing”, która obowiązuje w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się z dniem 1 stycznia 2027 r. lub później. Zmieniona reguła rachunkowości UE nr 8 została zaktualizowana zgodnie z MSRSP nr 43 „Leasing” (z uwzględnieniem zmiany „Leasing preferencyjny i inne umowy dotyczące przeniesienia praw do aktywów”). Główną zmianą w porównaniu z obecną regułą rachunkowości UE nr 8 jest wprowadzenie modelu ujmowania i wyceny praw do użytkowania, zgodnie z którym leasingobiorcy muszą ujmować w bilansie wszystkie leasingi, w tym leasingi preferencyjne, chyba że zastosowanie ma wyłączenie ze względu na krótki okres lub niską wartość. Obecne rozróżnienie leasingu jako leasingu operacyjnego albo finansowego, z których tylko ten ostatni był ujmowany w bilansie, nie będzie już miało zastosowania. W przypadku leasingodawców zmieniona reguła rachunkowości UE nr 8 w dużej mierze przenosi na kolejny okres rozliczeniowy istniejące wymogi w zakresie rachunkowości, z dodatkowymi wytycznymi i wyjaśnieniami. W związku z tym oczekuje się, że początkowe zastosowanie zmienionej reguły rachunkowości UE nr 8 doprowadzi do ujęcia w bilansie znacznej kwoty wcześniejszych leasingów operacyjnych wraz z odpowiednim wzrostem kwoty aktywów z tytułu prawa do użytkowania i zobowiązań z tytułu leasingu. Wpływ zmienionej reguły rachunkowości UE nr 8, w tym na leasingi preferencyjne i inne odpowiednie uzgodnienia, będzie nadal oceniany w roku kalendarzowym 2026 przed datą wejścia w życie 1 stycznia 2027 r.

Reguła rachunkowości UE nr 1 „Sprawozdania finansowe”

W dniu 15 kwietnia 2025 r. księgowy Komisji Europejskiej przyjął zmienioną regułę rachunkowości UE nr 1 „Sprawozdania finansowe”, która obowiązuje w odniesieniu do okresów sprawozdawczych rozpoczynających się z dniem 1 stycznia 2027 r. lub później. Celem zmiany jest zapewnienie spójnej klasyfikacji wszystkich pożyczek zaciągniętych w ramach działalności finansowej. Zgodnie z obowiązującą regułą rachunkowości UE nr 1 pożyczki związane z leasingiem, nabyciem rzeczowych aktywów trwałych oraz operacjami wzajemnymi klasyfikuje się w ramach działalności operacyjnej. Do działalności finansowej zalicza się wyłącznie zaciągnięte pożyczki związane z jednolitym podejściem do finansowania (zob. informacja dodatkowa 2.11.1.1). Zgodnie ze zmienioną regułą rachunkowości UE nr 1 działalność finansowa będzie obejmować wszystkie działania, które skutkują zmianami wielkości i struktury pożyczek, bez powyższych wyjątków. W związku z tym oczekuje się, że początkowe zastosowanie zmienionej reguły rachunkowości UE nr 1 spowoduje przejście z przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej na przepływy pieniężne z działalności finansowej. Wpływ zmienionej reguły rachunkowości UE nr 1 będzie nadal oceniany w roku kalendarzowym 2026 przed datą wejścia w życie 1 stycznia 2027 r.

1.2.   ZASADY RACHUNKOWOŚCI

Celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie przydatnych dla szerokiego kręgu odbiorców informacji o sytuacji finansowej, wynikach i przepływach pieniężnych danej jednostki. W przypadku UE, będącej podmiotem sektora publicznego, bardziej konkretnym celem jest dostarczenie informacji przydatnych w procesie decyzyjnym oraz wykazanie, że podmiot rozlicza się z powierzonych mu środków. Niniejszy dokument został sporządzony w oparciu o wyżej wymienione cele.

Ogólne założenia (lub zasady rachunkowości), których należy przestrzegać przy sporządzaniu sprawozdania finansowego, są określone w regule rachunkowości UE nr 1 „Sprawozdania finansowe” i są identyczne z zasadami opisanymi w Międzynarodowych Standardach Rachunkowości Sektora Publicznego (MSRSP) nr 1; obejmują one: rzetelną prezentację, zasadę memoriału, założenie kontynuowania działalności, ciągłość prezentacji, istotność, agregowanie, kompensowanie i porównywalność informacji.

Cechy jakościowe sprawozdawczości finansowej to przydatność, wierne odzwierciedlenie (wiarygodność), zrozumiałość, terminowość, porównywalność i sprawdzalność.

1.3.   KONSOLIDACJA

Zakres konsolidacji

Skonsolidowane sprawozdania finansowe UE obejmują wszystkie znaczące jednostki kontrolowane, wspólne ustalenia umowne i jednostki stowarzyszone. Pełna lista jednostek objętych konsolidacją, na której aktualnie figurują 54 jednostki kontrolowane i 1 jednostka stowarzyszona (bez zmian w porównaniu z 2024 r.), znajduje się w informacji dodatkowej 9. Jednostki kontrolowane obejmują instytucje Unii (uwzględniając Komisję, ale nie Europejski Bank Centralny) oraz agencje UE (z wyjątkiem agencji działających w obszarze wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa). Za jednostkę kontrolowaną uznaje się również Europejską Wspólnotę Węgla i Stali w likwidacji. Jedyną jednostką stowarzyszoną UE jest Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI).

Jednostki objęte zakresem konsolidacji, które nie mają jednak istotnego znaczenia dla skonsolidowanych sprawozdań finansowych UE jako całości, nie muszą podlegać konsolidacji ani być rozliczane zgodnie z metodą praw własności, jeżeli będzie się to wiązało z nadmiernym nakładem czasu lub nadmiernymi kosztami dla UE. Jednostki te określa się mianem „mniejszych jednostek” i umieszcza na osobnej liście w informacji dodatkowej 9. W 2025 r. jako mniejsze jednostki zaklasyfikowano 11 jednostek (w 2024 r.: 11 jednostek).

Jednostki kontrolowane

Aby określić zakres konsolidacji, stosuje się koncepcję kontroli. Do jednostek kontrolowanych zalicza się jednostki, przez które UE jest narażona na zmienne świadczenia, lub ma prawo do zmiennych świadczeń, na podstawie swojego udziału, lub ma możliwość wpływania na charakter i wysokość tych świadczeń dzięki swojej władzy nad daną jednostką. Wykonywanie tego typu uprawnień musi być możliwe na bieżąco i musi dotyczyć określonej działalności jednostki. Jednostki kontrolowane są w pełni objęte konsolidacją. Konsolidacja rozpoczyna się od samego początku objęcia kontroli, a kończy się z momentem zakończenia sprawowania kontroli.

Najpowszechniejszymi wskaźnikami sprawowania kontroli w ramach UE są: utworzenie jednostki na mocy traktatów założycielskich lub prawa wtórnego, finansowanie jednostki z budżetu UE, posiadanie praw głosu w organach zarządzających, przeprowadzanie kontroli przez Trybunał Obrachunkowy i udzielanie absolutorium przez Parlament Europejski. Dla każdej jednostki dokonuje się oceny, aby móc zadecydować, czy co najmniej jedno z wyżej wymienionych kryteriów jest wystarczające do stwierdzenia faktu sprawowania kontroli.

Wszystkie istotne transakcje i salda pomiędzy jednostkami kontrolowanymi przez UE podlegają wyeliminowaniu, a niezrealizowane zyski i straty z takich transakcji nie są istotne, więc nie zostały wyeliminowane.

Wspólne ustalenia umowne

Wspólne ustalenie umowne to umowa, w ramach której UE i druga strona lub większa ich liczba sprawują wspólną kontrolę. Wspólna kontrola jest to określony podział kontroli nad ustaleniem umownym w drodze obowiązującego ustalenia umownego, który występuje tylko wówczas, gdy decyzje dotyczące istotnej działalności wymagają jednomyślnej zgody stron sprawujących wspólną kontrolę. Wspólne umowy mogą mieć formę wspólnych przedsięwzięć albo wspólnych operacji. Wspólne przedsięwzięcie to wspólne ustalenie umowne zorganizowane za pośrednictwem oddzielnego narzędzia, w ramach którego strony sprawujące wspólną kontrolę nad ustaleniem umownym mają udział w aktywach netto wynikających z tego ustalenia umownego. Udziały we wspólnych przedsięwzięciach wykazywane są zgodnie z metodą praw własności (zob. informacja dodatkowa 1.5.4). Wspólna operacja jest wspólnym ustaleniem umownym, w którym strony sprawujące współkontrolę nad ustaleniem umownym mają prawa do aktywów i obowiązki dotyczące zobowiązań powiązanych z ustaleniem umownym. Udziały we wspólnych operacjach wykazywane są poprzez ujmowanie w sprawozdaniach finansowych UE jej aktywów i zobowiązań, przychodów i kosztów oraz udziału we wspólnych aktywach, zobowiązaniach i przychodach oraz wspólnie ponoszonych kosztach.

Jednostki stowarzyszone

Jednostki stowarzyszone to jednostki, na które UE bezpośrednio lub pośrednio wywiera znaczący wpływ, lecz nie ma nad nimi wyłącznej lub wspólnej kontroli. Przyjmuje się, że znaczący wpływ występuje wtedy, gdy UE posiada bezpośrednio lub pośrednio przynajmniej 20 % praw głosu. Udziały w jednostkach stowarzyszonych wykazywane są metodą praw własności (zob. informacja dodatkowa 1.5.4).

Jednostki nieobjęte konsolidacją, których środkami zarządza Komisja

Środkami wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego dla pracowników UE, Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz mechanizmu ubezpieczeń wzajemnych (MIM), znanego dotychczas pod nazwą funduszu gwarancyjnego dla uczestników, zarządza w imieniu tych podmiotów Komisja. Z uwagi na to, że jednostki te nie są kontrolowane przez UE, nie są one jednak ujęte w jej skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.

1.4.   PODSTAWA SPORZĄDZENIA SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

Sprawozdania finansowe sporządzane są corocznie zgodnie z art. 249 rozporządzenia finansowego. Rok obrachunkowy rozpoczyna się dnia 1 stycznia i kończy dnia 31 grudnia.

1.4.1.   Waluta i zasady przeliczania

Waluta funkcjonalna i sprawozdawcza

O ile nie określono inaczej, sprawozdanie finansowe prezentowane jest w mln euro, przy czym euro jest walutą funkcjonalną UE.

Transakcje i salda

Transakcje w walutach obcych przelicza się na euro według kursu obowiązującego w dniu transakcji. Dodatnie i ujemne różnice kursowe wynikające z rozliczenia transakcji w walutach obcych oraz z ponownego przeliczenia według kursów wymiany obowiązujących na koniec roku pieniężnych składników aktywów i zobowiązań denominowanych w walutach obcych ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

Inne metody przeliczania stosuje się w przypadku rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, które zachowują wartość w euro według kursu na dzień zakupu.

Stan na koniec roku aktywów i zobowiązań pieniężnych denominowanych w walutach obcych przelicza się na euro według poniższych kursów wymiany Europejskiego Banku Centralnego (EBC) obowiązujących na dzień 31 grudnia:

Kurs wymiany EUR

Waluta	31.12.2025	31.12.2024	Waluta	31.12.2025	31.12.2024
BGN	1,9558	1,9558	RON	5,0968	4,9743
CZK	24,2370	25,1850	SEK	10,8215	11,459
DKK	7,4689	7,4578	CHF	0,9314	0,9412
GBP	0,8726	0,8292	JPY	184,09	163,06
HUF	385,1500	411,3500	USD	1,175	1,0389
PLN	4,221	4,275

1.4.2.   Wykorzystanie szacunków

Zgodnie z MSRSP i ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości kwoty wykazane w sprawozdaniu finansowym muszą opierać się na szacunkach i założeniach kierownictwa, których podstawą są możliwie jak najbardziej wiarygodne dostępne informacje. Istotne szacunki dotyczą m.in.: kwot zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych, ryzyka finansowego związanego z należnościami oraz kwotami ujawnionymi w informacjach dodatkowych dotyczących instrumentów finansowych, odpisów z tytułu utraty wartości aktywów finansowych wycenianych według kosztu zamortyzowanego oraz zobowiązań z tytułu umów gwarancji finansowej, naliczonych przychodów i biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów, rezerw, stopnia utraty wartości w przypadku wartości niematerialnych i prawnych, rzeczowych aktywów trwałych, możliwej do uzyskania wartości netto zapasów, aktywów i zobowiązań warunkowych. Rzeczywiste wyniki mogą nie pokrywać się z tymi szacunkami. Zmiany w zakresie szacunków znajdują odzwierciedlenie w okresie, w którym stają się one wiadome, jeżeli dana zmiana wywiera wyłącznie wpływ na dany okres, lub w tym okresie i w przyszłych okresach, jeżeli wywiera ona wpływ na ten okres i okresy przyszłe.

1.4.3.   Przejście na nowy instytucjonalny system finansowy i informatyczny (SUMMA)

Skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe za 2025 r. jest pierwszym zestawem sprawozdań finansowych przygotowanym na podstawie informacji finansowych zgłoszonych w nowym informatycznym systemie finansowym SUMMA. W trakcie przygotowywania rocznego sprawozdania finansowego wdrożono systematyczne i rygorystyczne kontrole w celu zapewnienia, aby wykorzystane informacje finansowe dokładnie odzwierciedlały transakcje leżące u podstaw rozliczeń i były w pełni zgodne z mającymi zastosowanie regułami rachunkowości. W trakcie procesu zamknięcia roku kierownictwo zidentyfikowało problemy generowane przez nowy system, które miały znaczący wpływ na sprawozdanie finansowe, a dodatkowe problemy wskazał później audytor zewnętrzny. Problemy te wymagały ręcznych zmian i procedur uzgadniania. Wdrażanie i udoskonalanie nowego systemu finansowego oraz związane z tym kontrole będą kontynuowane w kolejnych latach budżetowych. Na podstawie tego ścisłego monitorowania i przeglądu informacji finansowych na etapie zarówno wejściowym, jak i wyjściowym, roczne sprawozdanie finansowe zapewnia, z wystarczającą pewnością i we wszystkich istotnych aspektach, rzetelną prezentację sytuacji finansowej, wyników operacji i przepływów pieniężnych Unii Europejskiej.

1.5.   BILANS

1.5.1.   Wartości niematerialne i prawne

Składnik wartości niematerialnych i prawnych to możliwy do zidentyfikowania niepieniężny składnik aktywów, nieposiadający postaci fizycznej. Składnik wartości niematerialnych i prawnych uznaje się za możliwy do zidentyfikowania, jeżeli można go wyodrębnić (tj. można odseparować go od danego podmiotu lub wydzielić go z tego podmiotu, np. w rezultacie jego sprzedaży, przeniesienia, udzielenia licencji na korzystanie z niego, jego wynajęcia lub wymiany, indywidualnie albo w połączeniu z powiązaną umową, możliwym do zidentyfikowania składnikiem aktywów lub zobowiązaniem, niezależnie od tego, czy taki jest zamiar danego podmiotu) albo jeżeli jest on przedmiotem wiążących ustaleń (m.in. praw wynikających z umów lub innych praw przewidzianych w obowiązujących przepisach), niezależnie od tego, czy takie prawa można przenieść lub wyodrębnić z danego podmiotu lub odseparować je od innych praw i obowiązków.

Zakupione wartości niematerialne i prawne wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o zakumulowaną amortyzację i straty z tytułu utraty wartości. Wartości niematerialne i prawne powstałe w wyniku procesów wewnętrznych są kapitalizowane, gdy spełnione są odpowiednie kryteria określone w zasadach rachunkowości UE, a koszty dotyczą wyłącznie etapu wytworzenia danego składnika aktywów. Koszty, które można kapitalizować, obejmują wszystkie koszty, które da się bezpośrednio przyporządkować i które są niezbędne do opracowania, wytworzenia i przygotowania danego składnika aktywów, aby mógł on funkcjonować w sposób zgodny z zamierzeniami kierownictwa. Koszty powiązane z działalnością naukowo-badawczą, koszty prac rozwojowych oraz koszty utrzymania, których nie można kapitalizować, ujmuje się jako koszty okresu, w którym zostały poniesione.

Wartości niematerialne i prawne amortyzuje się metodą liniową przez szacowany okres ich użytkowania (3–11 lat). Szacowany okres użytkowania wartości niematerialnych i prawnych odpowiada ich okresowi ekonomicznej użyteczności lub okresowi użyteczności określonemu w drodze umowy.

1.5.2.   Rzeczowe aktywa trwałe

Wszystkie rzeczowe aktywa trwałe wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o umorzenie i odpisy z tytułu utraty wartości. Koszt obejmuje wydatki, które da się bezpośrednio przyporządkować do nabycia, budowy lub przekazania składnika aktywów.

Późniejsze koszty są uwzględniane w wartości bilansowej składnika aktywów lub ujmowane jako odrębny składnik aktywów, jedynie gdy jest prawdopodobne, że przyszłe korzyści ekonomiczne lub świadczenia związane z danym składnikiem aktywów wpłyną do UE oraz pod warunkiem że możliwa jest wiarygodna wycena kosztu tego składnika aktywów. Koszty związane z naprawą i utrzymaniem wykazywane są w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności w okresie obrachunkowym, w którym zostały poniesione.

Grunty nie podlegają amortyzacji, jako że uznaje się, że mają one nieokreślony okres użytkowania. Środki trwałe w budowie nie podlegają amortyzacji, ponieważ aktywa te nie są jeszcze dostępne do użytku. Inne składniki aktywów amortyzowane są metodą liniową w celu alokacji ich kosztu pomniejszonego o ich wartość końcową przez szacunkowy okres ich użytkowania w następujący sposób:

Rodzaj aktywów	Stawka amortyzacji metodą liniową
Budynki	4 % do 10 %
Aktywa kosmiczne	8 % do 25 %
Urządzenia i wyposażenie techniczne	10 % do 25 %
Meble i środki transportu	10 % do 25 %
Sprzęt komputerowy	25 % do 33 %
Inne	10 % do 33 %

Zyski i straty ze zbycia ustala się, porównując wpływy, pomniejszone o koszty sprzedaży, z wartością bilansową zbywanego składnika aktywów, i ujmuje się je w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

Leasing

Umowa leasingowa jest to umowa, na mocy której w zamian za opłatę lub serie opłat leasingodawca przekazuje leasingobiorcy prawo do użytkowania danego składnika aktywów przez uzgodniony okres. Umowy leasingowe klasyfikuje się jako umowy dotyczące leasingu finansowego albo umowy dotyczące leasingu operacyjnego.

Umowy dotyczące leasingu finansowego to umowy, w których na leasingobiorcę przenosi się zasadniczo całość ryzyka i wszystkie korzyści związane z prawem własności. Zawierając umowę dotyczącą leasingu finansowego jako leasingobiorca, aktywa objęte umową dotyczącą leasingu finansowego uznaje się za aktywa, a obowiązki wynikające z leasingu za zobowiązania od momentu, w którym okres leasingu rozpoczyna bieg. Aktywa i zobowiązania ujmuje się jako kwoty odpowiadające wartości godziwej składnika aktywów objętego umową leasingową lub – jeżeli ich wartość jest niższa – wartości bieżącej minimalnych opłat leasingowych określanych w momencie rozpoczęcia leasingu. W okresie leasingu aktywa posiadane na podstawie leasingu finansowego amortyzuje się przez okres użytkowania składnika aktywów lub przez okres leasingu, w zależności od tego, który z nich jest krótszy. Minimalne opłaty leasingowe dzieli się między koszty finansowania (część odsetkowa) a zmniejszenie kwoty niezaspokojonych zobowiązań (część kapitałowa). Koszty finansowania przydziela się do każdego okresu przypadającego w okresie leasingu, aby wygenerować stałą okresową stopę procentową w odniesieniu do pozostałego bilansu zobowiązania, które przedstawia się – w stosownych przypadkach – jako krótkoterminowe/długoterminowe. Warunkowe opłaty leasingowe księguje się jako koszty w okresie, w których je poniesiono.

Leasing operacyjny to leasing inny niż leasing finansowy, tj. leasing, w ramach którego leasingodawca ponosi zasadniczo całość ryzyka i wszystkie korzyści wynikające z prawa własności do składnika aktywów. W przypadku zawarcia umowy dotyczącej leasingu operacyjnego w charakterze leasingobiorcy raty leasingu operacyjnego ujmuje się metodą liniową jako koszt w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności przez okres leasingu, przy czym w bilansie nie przedstawia się ani składnika aktywów będącego przedmiotem leasingu, ani zobowiązania leasingowego.

1.5.3.   Utrata wartości aktywów niefinansowych

Utrata wartości to strata przyszłych korzyści ekonomicznych lub świadczeń związanych ze składnikiem aktywów wykraczająca poza systematyczne ujmowanie straty przyszłych korzyści ekonomicznych lub świadczeń związanych ze składnikiem aktywów w postaci amortyzacji lub umorzenia (w stosownych przypadkach). Aktywa o nieokreślonym okresie użytkowania nie podlegają amortyzacji ani umorzeniu i są corocznie kontrolowane pod kątem utraty wartości. Składniki aktywów podlegające amortyzacji/umorzeniu analizuje się pod kątem utraty wartości za każdym razem, gdy w dniu sprawozdawczym istnieje wskazanie, że dany składnik aktywów może podlegać utracie wartości. Stratę z tytułu utraty wartości ujmuje się w kwocie, o którą wartość bilansowa składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną. Wartość odzyskiwalna to wartość godziwa składnika aktywów pomniejszona o koszty sprzedaży lub wartość użytkowa, w zależności od tego, która z tych wartości jest wyższa.

Wartości końcowe i okresy użytkowania wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych poddawane są przeglądowi i w razie konieczności korygowane, co najmniej raz do roku. Jeżeli przyczyny utraty wartości ujętej w poprzednich latach nie mają już zastosowania, odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości są odpowiednio odwracane.

1.5.4.   Inwestycje rozliczane zgodnie z metodą praw własności

Udziały w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięciach

Inwestycje rozliczane zgodnie z metodą praw własności początkowo ujmuje się według kosztu, przy czym początkową wartość bilansową zwiększa się lub zmniejsza następnie, aby ująć dalsze wkłady, udział UE w nadwyżce lub deficycie jednostki, w której dokonano inwestycji, oraz wszelkie przypadki utraty wartości i wypłaty dywidendy. Wartość bilansowa inwestycji w sprawozdaniu finansowym na dzień bilansowy jest równa kosztowi początkowemu wraz ze wszystkimi zmianami. Udział UE w nadwyżce lub deficycie jednostki, w której dokonano inwestycji, ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności, a jej udział w zmianach w kapitale własnym jednostki, w której dokonano inwestycji, ujmuje się w kapitałach rezerwowych w aktywach netto. Otrzymane wypłaty z inwestycji obniżają wartość bilansową aktywów.

Jeżeli udział UE w deficycie inwestycji rozliczanej zgodnie z metodą praw własności jest równy jej udziałowi w tej inwestycji lub go przekracza, UE przestaje ujmować swój udział w przyszłych stratach („nieujęte straty”). Po zredukowaniu udziału UE do wartości zerowej na wszelkie dodatkowe straty tworzy się rezerwy, a zobowiązanie ujmuje się tylko w takiej wysokości, w jakiej UE powzięła prawny lub zwyczajowo oczekiwany obowiązek lub dokonała płatności w imieniu danej jednostki.

Jeżeli występują oznaki utraty wartości, w razie konieczności dokonuje się odpisu do niższej wartości odzyskiwalnej. Wartość odzyskiwalną określa się zgodnie z zasadami opisanymi w informacji dodatkowej 1.5.3. Jeżeli przyczyny utraty wartości przestają mieć zastosowanie w późniejszym terminie, dokonuje się odwrócenia odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości do wartości bilansowej, jaka zostałaby określona, gdyby nie dokonano żadnego odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości.

W przypadku gdy UE posiada przynajmniej 20 % funduszu kapitału inwestycyjnego, nie dąży do wywierania znaczącego wpływu. Takie fundusze traktuje się zatem jako instrumenty finansowe i klasyfikuje jako aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt.

Jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć zaklasyfikowanych jako mniejsze jednostki (zob. informacja dodatkowa 1.3) nie rozlicza się według metody praw własności. Wkłady UE na rzecz tych jednostek rozlicza się jako koszty poniesione w danym okresie.

1.5.5.   Aktywa finansowe

Klasyfikacja w momencie początkowego ujęcia

Klasyfikacja odbywa się na podstawie dwóch kryteriów:

—	Model zarządzania aktywami finansowymi. W ramach tego kryterium ocenia się, w jaki sposób UE zarządza aktywami finansowymi, aby generować przepływy pieniężne i osiągać swoje cele, oraz w jaki sposób szacuje wyniki osiągane dzięki aktywom finansowym.

—

Cechy przepływów pieniężnych wynikających z umowy związanych ze składnikiem aktywów. W ramach tego kryterium ocenia się, czy przepływy pieniężne wynikające z umowy stanowią jedynie spłaty kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostającej do spłaty. Odsetki to zapłata z tytułu wartości pieniądza w czasie, ryzyka kredytowego oraz innych podstawowych rodzajów ryzyka i kosztów udzielania pożyczek.

Po przeprowadzeniu oceny w oparciu o te kryteria aktywa finansowe można podzielić na trzy kategorie: Aktywa finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego, aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny lub aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt.

Aktywa finansowe z przepływami pieniężnymi wynikającymi z umowy, które stanowią wyłącznie kwotę główną i odsetki, klasyfikuje się w zależności od modelu zarządzania danej jednostki. Jeżeli model zarządzania polega na utrzymywaniu aktywów finansowych w celu uzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy, aktywa finansowe są klasyfikowane jako wyceniane według zamortyzowanego kosztu. Jeżeli model zarządzania polega na utrzymywaniu aktywów finansowych zarówno w celu uzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i w celu sprzedaży aktywów finansowych, aktywa finansowe są klasyfikowane jako wyceniane według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny. Jeśli model zarządzania jest inny niż te dwa modele (np. aktywa finansowe są utrzymywane z przeznaczeniem do obrotu lub utrzymywane w portfelu zarządzanym i wycenianym na podstawie wartości godziwej), aktywa finansowe są klasyfikowane jako wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt.

Aktywa finansowe z przepływami pieniężnymi wynikającymi z umowy, które nie stanowią wyłącznie kwoty głównej i odsetek, tylko wprowadzają inną ekspozycję na ryzyko i zmienność niż ekspozycja na ryzyko i zmienność, które występują w przypadku podstawowych ustaleń w zakresie udzielania pożyczek (np. zmiany cen akcji), klasyfikuje się jako wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt niezależnie od modelu zarządzania.

W momencie początkowego ujęcia UE klasyfikuje aktywa finansowe w następujący sposób:

(i)   Aktywa finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego

UE klasyfikuje do tej kategorii:

—	środki pieniężne i ich ekwiwalenty (w tym umowy z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu);

—	pożyczki (w tym depozyty terminowe o pierwotnym okresie zapadalności powyżej trzech miesięcy);

—	należności z tytułu transakcji wymiany, z wyjątkiem płatności otrzymywanych z tytułu umów gwarancji finansowej klasyfikowanych jako aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt.

Te aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi spełniają dwa warunki. Model zarządzania UE polega na utrzymywaniu ich w celu uzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy. Ponadto w określonych terminach mają miejsce przepływy pieniężne wynikające z umowy, które stanowią jedynie kwotę główną oraz odsetki od kwoty głównej pozostającej do spłaty.

Umowa z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu to umowa, na mocy której jedna ze stron kupuje papiery wartościowe od drugiej strony, a następnie odsprzedaje je po uzgodnionej cenie. Istota ekonomiczna tej transakcji jest zbliżona do zabezpieczonej lokaty terminowej. Ryzyko i korzyści związane z papierem wartościowym pozostają po stronie zbywcy, natomiast nabywca oczekuje zwrotu kwoty głównej i odsetek umownych. W związku z tym transakcje z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu ujmuje się według kosztu zamortyzowanego. UE zawiera te transakcje wyłącznie w celu zarządzania płynnością, korzystając z możliwości lokowania nadwyżek gotówki na atrakcyjnych warunkach w bardzo krótkim okresie nieprzekraczającym 3 miesięcy. W związku z tym klasyfikuje się je jako środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych.

Aktywa finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego zalicza się do aktywów obrotowych, z wyjątkiem tych, których termin zapadalności przekracza 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego.

(ii)   Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny

Te aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi mają przepływy pieniężne wynikające z umowy, które stanowią jedynie kwotę główną oraz odsetki od kwoty głównej pozostającej do spłaty. Ponadto model zarządzania polega na utrzymywaniu aktywów finansowych zarówno w celu uzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i w celu sprzedaży aktywów finansowych.

Należące do tej kategorii aktywa uznaje się za aktywa obrotowe, jeżeli przewiduje się ich zbycie w ciągu 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego.

Na koniec tego okresu sprawozdawczego UE nie posiada takich aktywów.

(iii)   Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

UE klasyfikuje następujące aktywa finansowe jako wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt, ponieważ przepływy pieniężne wynikające z umowy nie stanowią w ich przypadku jedynie kwoty głównej i odsetek:

—	instrumenty pochodne;

—	inwestycje kapitałowe oraz inwestycje w fundusze rynku pieniężnego lub w fundusze w ramach portfela zbiorczego;

—	inne inwestycje kapitałowe (np. operacje w oparciu o kapitał podwyższonego ryzyka).

Ponadto jako aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt UE klasyfikuje posiadane przez siebie dłużne papiery wartościowe, ponieważ portfele dłużnych papierów wartościowych są zarządzane i wyceniane na podstawie wartości godziwej portfela (np. wspólny fundusz rezerw, o którym mowa w art. 215 rozporządzenia finansowego).

Należące do tej kategorii aktywa uznaje się za aktywa obrotowe, jeżeli przewiduje się ich zbycie w ciągu 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego.

Początkowe ujęcie i wycena

Zakup aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny oraz przez nadwyżkę lub deficyt ujmuje się na ich dzień transakcji, czyli dzień, w którym UE zobowiązała się kupić składnik aktywów. Ekwiwalenty środków pieniężnych i pożyczki ujmuje się, gdy środki pieniężne są deponowane w instytucji finansowej lub przekazywane pożyczkobiorcom.

Aktywa finansowe są początkowo wyceniane według wartości godziwej. W przypadku wszystkich aktywów finansowych niewycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt koszty transakcji dodaje się do wartości godziwej przy początkowym ujęciu. W przypadku aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt koszty transakcji ujmuje się jako koszty w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

Wartość godziwa składnika aktywów finansowych w momencie jego początkowego ujęcia jest zazwyczaj ceną transakcyjną, chyba że transakcja nie została zawarta na warunkach rynkowych, tj. bez wynagrodzenia lub za nominalnym wynagrodzeniem do celów polityki publicznej. W takim przypadku różnica pomiędzy wartością godziwą instrumentu finansowego a ceną transakcyjną jest składnikiem niestanowiącym transakcji wymiany, który ujmuje się jako koszt w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. W takim przypadku wartość godziwa składnika aktywów finansowych jest wyprowadzana z bieżących transakcji rynkowych w odniesieniu do instrumentu bezpośrednio równoważnego. Jeśli dla danego instrumentu nie ma aktywnego rynku, wartość godziwą uzyskuje się w oparciu o technikę wyceny, która wykorzystuje dostępne dane z rynków możliwych do obserwowania.

Wartość godziwą udzielonej pożyczki długoterminowej, która jest nieoprocentowana lub oprocentowana poniżej rynkowych stóp procentowych, ustala się jako wartość bieżącą wszystkich przyszłych wpływów środków pieniężnych dyskontowanych w oparciu o obowiązującą rynkową stopę procentową dla podobnego instrumentu o podobnym ratingu kredytowym.

Pożyczki udzielone w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz pożyczki na pomoc finansową wycenia się początkowo w ich kwocie nominalnej, a cena transakcyjna jest uznawana za wartość godziwą pożyczki. Dzieje się tak, ponieważ:

—

„Otoczenie rynkowe” pożyczek UE jest bardzo specyficzne i różni się od rynku kapitałowego, na którym emitowane są komercyjne lub skarbowe instrumenty dłużne. Pożyczkodawcy na rynku kapitałowym mają bowiem możliwość wyboru alternatywnych inwestycji, co znajduje swoje odzwierciedlenie w cenach rynkowych. UE jest jednak pozbawiona tej możliwości, jako że nie może ona inwestować środków na rynkach kapitałowych; zaciąga ona pożyczki tylko po to, by udzielać pożyczek. Oznacza to, że w odniesieniu do pożyczonych przez siebie środków UE nie dysponuje innymi możliwościami udzielania pożyczek ani inwestowania tych środków. Dlatego też nie istnieją koszty alternatywne i tym samym nie ma podstawy do porównania ze stopami rynkowymi. W rzeczywistości pożyczki udzielane przez UE same w sobie stanowią osobny rynek. Zasadniczo, jako że nie można zastosować opcji kosztu alternatywnego, cena rynkowa nie oddaje rzetelnie istoty operacji udzielania pożyczek przez UE. W związku z tym nie jest właściwe ustalanie wartości godziwej pożyczek UE poprzez odniesienie do obligacji komercyjnych i skarbowych.

—	Ponadto, jako że nie istnieje aktywny rynek ani podobne transakcje, z którymi można by porównać operacje udzielania pożyczek przez UE, stopa procentowa stosowana przez UE do ustalenia wartości godziwej pożyczek powinna być równa pobieranej stopie procentowej.

Późniejsza wycena

Aktywa finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego są następnie wyceniane według zamortyzowanego kosztu w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej.

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny wycenia się później według wartości godziwej. Zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej ujmuje się w kapitale z aktualizacji wyceny, z wyjątkiem różnic kursowych wynikających z przeliczenia walut dotyczących składników aktywów pieniężnych, które ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt wycenia się później według wartości godziwej. Zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej (w tym te wynikające z przeliczeń w walucie obcej oraz wszelkich uzyskanych odsetek) ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności w okresie, w którym powstały.

Wartość godziwa przy późniejszej wycenie

Wartość godziwą inwestycji notowanych na aktywnych rynkach ustala się w oparciu o bieżące oferowane ceny zakupu. W przypadku składników aktywów finansowych, dla których nie ma aktywnego rynku (oraz w przypadku nienotowanych papierów wartościowych i instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym), UE określa wartość godziwą w oparciu o techniki wyceny. Obejmują one wykorzystanie niedawnych transakcji na warunkach rynkowych, odniesienie do innych analogicznych instrumentów, analizę zdyskontowanych przepływów pieniężnych, modele wyceny opcji oraz inne metody wyceny powszechnie stosowane przez uczestników rynku.

Inwestycje w fundusze venture capital, które nie są notowane na aktywnym rynku, wycenia się według przypisanej wartości aktywów netto, którą uznaje się za równą ich wartości godziwej.

Utrata wartości aktywów finansowych

UE ujmuje i wycenia stratę z tytułu utraty wartości w odniesieniu do oczekiwanych strat kredytowych na aktywach finansowych wycenianych według kosztu zamortyzowanego i według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny.

W przypadku aktywów wycenianych według kosztu zamortyzowanego wartość bilansowa składnika aktywów jest zmniejszana o kwotę straty z tytułu utraty wartości, która jest ujmowana w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. W przypadku aktywów wycenianych według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny, odpis na oczekiwane straty kredytowe jest ujmowany w aktywach netto/kapitale własnym i nie zmniejsza wartości bilansowej składnika aktywów finansowych w bilansie. Jeżeli w kolejnym okresie kwota straty z tytułu utraty wartości ulegnie zmniejszeniu, w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności dokonuje się odwrócenia uprzednio ujętego odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości.

Oczekiwane straty kredytowe to wartość bieżąca różnicy między przepływami pieniężnymi wynikającymi z umowy a przepływami pieniężnymi, które UE spodziewa się uzyskać. Oczekiwane straty kredytowe uwzględniają racjonalne i możliwe do udokumentowania informacje, które są dostępne bez nadmiernych kosztów lub starań na dzień sprawozdawczy.

a)   Podejście etapowe

Oczekiwane straty kredytowe wycenia się za pomocą modelu obejmującego trzy etapy, który uwzględnia ważone prawdopodobieństwem zdarzenia niewykonania zobowiązania w całym okresie życia składnika aktywów finansowych oraz zmiany ryzyka kredytowego od momentu powstania składnika aktywów finansowych. W przypadku pożyczek momentem powstania jest data zobowiązania do udzielenia pożyczki.

Przypisanie do etapów zależy głównie od ratingu kredytowego kontrahenta. Model etapowy opiera się na względnej ocenie ryzyka kredytowego, co oznacza, że UE może udzielać różnych pożyczek temu samemu kontrahentowi na różnych etapach, w zależności od ryzyka kredytowego kontrahenta w momencie ich powstania. Posiadając wyjątkowy status instytucjonalny, UE pożycza środki finansowe swoim państwom członkowskim lub państwom znajdującym się w trudnej sytuacji. W związku z tym UE stosuje jakościową ocenę ryzyka kredytowego opartą na monitorowaniu sytuacji ekonomicznej pożyczkobiorców znajdujących się w trudnej sytuacji.

Etap 1 – Nie doszło do znacznego wzrostu ryzyka kredytowego

Pożyczki dla kontrahentów o ratingu kredytowym na poziomie inwestycyjnym (tj. pomiędzy AAA (Aaa) a BBB- (Baa3) w skali ratingowej S&P/Fitch (Moody’s) lub równoważnym ratingu zewnętrznym lub wewnętrznym) w dniu sprawozdawczym są uznawane za pożyczki o niskim ryzyku kredytowym, a zatem utrzymywane w etapie 1, z wyjątkiem sytuacji, gdy są przeterminowane o ponad 30 dni (zob. etap 2). Ponadto wszystkie pożyczki, w przypadku których nie doszło do znacznego wzrostu ryzyka kredytowego, są klasyfikowane do etapu 1, jak określono poniżej. W przypadku pożyczek znajdujących się na etapie 1 odpis z tytułu utraty wartości wycenia się na poziomie 12-miesięcznych oczekiwanych strat kredytowych.

Etap 2 – Znaczny wzrost ryzyka kredytowego

Aby ustalić, czy od momentu wystąpienia ryzyka kredytowego doszło do jego znacznego wzrostu, a tym samym czy przejście do etapu 2 ma zastosowanie, UE stosuje kombinację ocen ilościowych i jakościowych:

—	wszystkie pożyczki, w przypadku których płatności wynikające z umowy są przeterminowane o 31–90 dni, przenosi się do etapu 2;

—

w przypadku kontrahentów o ratingu kredytowym pomiędzy AAA (Aaa) a BB- (Ba3) w początkowej dacie ujęcia: o ile nie ma zastosowania przypadek niskiego ryzyka (powyżej w etapie 1), pogorszenie sytuacji uznaje się za znaczne, jeżeli różnica między ratingiem w momencie zaciągnięcia pożyczki a ratingiem w dniu sprawozdawczym jest równa lub większa niż 3 stopnie;

—	w przypadku kontrahentów o ratingu kredytowym B+ (B1) lub B (B2) w początkowej dacie ujęcia: pogorszenie uznaje się za znaczne, jeżeli różnica między ratingiem pierwotnym a ratingiem bieżącym jest równa lub większa niż 2 stopnie;

—	w przypadku kontrahentów o ratingu kredytowym B- (B3) lub niższym (w przedziale CCC/Caa – C) w początkowej dacie ujęcia: pogorszenie uznaje się za znaczne, jeżeli różnica między ratingiem wstępnym a bieżącym ratingiem w dniu sprawozdawczym jest równa lub większa niż 1 stopień; oraz

—	pożyczki zaciągnięte przed przejściem na zmienioną regułę rachunkowości UE nr 11 (tj. 1 stycznia 2021 r.), w przypadku których informacje o ryzyku kredytowym w momencie początkowego ujęcia nie są dostępne bez ponoszenia zbędnych kosztów i starań, są klasyfikowane do etapu 2.

W przypadku pożyczek znajdujących się na etapie 2 odpis z tytułu utraty wartości wycenia się na poziomie oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia.

Etap 3 – Pożyczki dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe

Pożyczki klasyfikuje się do etapu 3, jeżeli są one przeterminowane o 90 dni lub jeżeli po udzieleniu pożyczki wystąpiło przynajmniej jedno zdarzenie mające ujemny wpływ na szacowane przyszłe przepływy pieniężne w ramach tego składnika aktywów finansowych. Przykładowo pożyczkę klasyfikuje się do etapu 3, jeżeli:

—	staje się prawdopodobne, że nastąpi upadłość lub inna reorganizacja finansowa pożyczkobiorcy;

—	pożyczkobiorca posiada rating kredytowy D opublikowany przez zewnętrzną agencję ratingową; oraz

—	pożyczkobiorca nie wywiązuje się z dowolnego zobowiązania finansowego wobec UE lub – w przypadku pożyczek na pomoc finansową – jeżeli pożyczkobiorca nie wywiązuje się z zobowiązań wobec jakiejkolwiek innej organizacji międzynarodowej finansującej program.

W przypadku pożyczek znajdujących się na etapie 3 odpis z tytułu utraty wartości wycenia się na poziomie oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia.

Zakupione lub utworzone aktywa finansowe dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe („POCI”)

UE posiada również pożyczki POCI. Są to objęte pożyczki, których dotyczy niewykonanie zobowiązania, w przypadku których UE dokonała płatności z tytułu uruchomienia gwarancji na rzecz partnera wykonawczego. W odniesieniu do tych pożyczek wszystkie prawa zostały przeniesione na UE. UE ujmuje je w swoim bilansie według wartości godziwej w momencie początkowego ujęcia. UE klasyfikuje je jako pożyczki POCI i wycenia odpis z tytułu utraty wartości na podstawie oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia. Na podstawie stosownych umów zawartych między UE a partnerami wykonawczymi, prowadzi się w imieniu UE postępowania mające na celu odzyskanie wszelkich należnych kwot.

b)   Pożyczki udzielane państwom

UE opiera swoją ocenę utraty wartości pożyczek w kontekście charakteru finansowania UE i jej wyjątkowego statusu instytucjonalnego.

W przypadku utraty wartości pożyczek udzielonych państwom niebędącym państwami członkowskimi UE oblicza oczekiwane straty kredytowe na podstawie zewnętrznych danych dotyczących jakości kredytowej, uwzględniając jednak status wierzyciela uprzywilejowanego, który zmniejsza ryzyko kredytowe. Do obliczenia wartości bieżącej stopą dyskontową jest pierwotna efektywna stopa procentowa pożyczki. Jeżeli pożyczka ma zmienne oprocentowanie, stopą dyskontową jest bieżąca efektywna stopa procentowa określona w umowie.

W przypadku pożyczek dla państw członkowskich UE nigdy nie poniosła żadnych strat z tytułu utraty wartości ani nie spotkała się z niewykonaniem zobowiązania. W przypadku tych pożyczek oprócz statusu wierzyciela uprzywilejowanego UE bierze pod uwagę stosunki ze swoimi państwami członkowskimi. Te dwa elementy w zasadzie gwarantują państwom członkowskim pełną spłatę pożyczek w terminie ich zapadalności. W związku z tym UE uważa, że oczekiwane straty kredytowe z tytułu pożyczek udzielonych państwom członkowskim są nieistotne, a podejście statystyczne do obliczania oczekiwanych strat kredytowych jest w przypadku tych pożyczek niewłaściwe. W sprawozdaniu z finansowych wyników działalności nie uwzględnia się zatem żadnych oczekiwanych strat kredytowych w odniesieniu do pożyczek udzielonych państwom członkowskim.

c)   Należności

UE wycenia stratę z tytułu utraty wartości w kwocie oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia, stosując praktyczne rozwiązania (np. macierz rezerw).

d)   Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

UE przechowuje środki pieniężne i ich ekwiwalenty na bieżących rachunkach bankowych oraz w depozytach terminowych do trzech miesięcy. Środki pieniężne przechowywane są w bankach o bardzo wysokim ratingu kredytowym (zob. informacja dodatkowa 6.6), a więc o bardzo niskim prawdopodobieństwie niewykonania zobowiązania. Ze względu na krótki czas trwania i niskie prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania oczekiwane straty kredytowe na środkach pieniężnych i ich ekwiwalentach są znikome. W związku z tym w odniesieniu do ekwiwalentów środków pieniężnych nie dokonuje się odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości.

Usunięcie z bilansu

Instrumenty finansowe usuwa się z ksiąg w przypadku wygaśnięcia praw do otrzymywania przepływów pieniężnych z inwestycji oraz w przypadku, gdy UE przeniosła zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z prawem własności na inny podmiot. Wszelkie różnice między wartością księgową w momencie usunięcia z bilansu a ceną transakcyjną ujmuje się jako zysk lub stratę w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Sprzedaż aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny oraz przez nadwyżkę lub deficyt ujmuje się na dzień transakcji.

1.5.6.   Zapasy

Zapasy wycenia się według kosztu lub według wartości netto możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa. Koszt ustala się z zastosowaniem metody FIFO („pierwsze weszło, pierwsze wyszło”). Koszt wyrobów gotowych i produkcji w toku obejmuje koszty surowców, robocizny bezpośredniej, inne koszty, które da się bezpośrednio przyporządkować, oraz powiązane pośrednie koszty produkcji (przy normalnej zdolności produkcyjnej). Możliwa do uzyskania wartość netto stanowi szacunkową cenę sprzedaży w toku zwykłej działalności gospodarczej pomniejszoną o koszty realizacji i koszty sprzedaży. Zapasy utrzymywane w celu dystrybucji nieodpłatnej lub za stawkę nominalną wycenia się według kosztu lub aktualnego kosztu odtworzenia, w zależności od tego, która z tych wartości jest niższa. Aktualny koszt odtworzenia stanowi koszt, który UE musiałaby ponieść, aby nabyć składnik aktywów na dzień sprawozdawczy.

1.5.7.   Kwoty płatności zaliczkowych

Płatności zaliczkowe są formą płatności z wyprzedzeniem na rzecz beneficjenta, mającą na celu zapewnienie finansowania z góry. Zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami mogą być one rozbite na szereg płatności dokonywanych w okresie wskazanym w danej umowie, decyzji, danym porozumieniu lub akcie podstawowym. Płatność lub zaliczka musi zostać wykorzystana na cele, na które była przeznaczona, w okresie wskazanym w umowie albo podlega zwrotowi. Beneficjent, który nie poniesie kosztów kwalifikowalnych, zobowiązany jest do zwrotu UE płatności zaliczkowej. Ponieważ UE zachowuje kontrolę nad płatnościami zaliczkowymi i jest upoważniona do otrzymania zwrotu z tytułu części niekwalifikowalnej, kwotę ujmuje się jako składnik aktywów.

Płatności zaliczkowe początkowo ujmuje się w bilansie w momencie przekazania środków pieniężnych odbiorcy. Wycenia się je w kwocie przekazanej zapłaty. W kolejnych okresach płatności zaliczkowe są wyceniane w kwocie początkowo ujętej w bilansie pomniejszonej o wydatki kwalifikowalne (w tym w stosownych przypadkach kwoty szacunkowe) poniesione w danym okresie.

Odsetki od płatności zaliczkowych ujmuje się w chwili ich uzyskania zgodnie z odnośną umową. Szacunek przychodów z tytułu naliczonych odsetek dokonywany jest na koniec roku w oparciu o najbardziej wiarygodne dane, a następnie uwzględniany jest w bilansie.

Pozostałe zaliczki dla państw członkowskich, wynikające ze zwracania przez UE kwot wypłaconych przez państwo członkowskie jako zaliczki na rzecz beneficjentów (w tym w ramach instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym), uwzględnia się jako aktywa i ujmuje w pozycji „Płatności zaliczkowe”. Następnie pozostałe zaliczki dla państw członkowskich wycenia się w kwocie początkowo ujętej w bilansie pomniejszonej o najlepsze możliwe oszacowanie wydatków kwalifikowanych poniesionych przez beneficjentów końcowych, obliczone na podstawie rozsądnych i mających poparcie faktograficzne założeń.

Wkłady do funduszy powierniczych Unii na rzecz działań zewnętrznych (ustanowionych na mocy art. 238 rozporządzenia finansowego) nieobjętych konsolidacją przez Komisję Europejską (czyli fundusz powierniczy Bêkou i fundusz powierniczy dla Afryki) lub innych jednostek nieobjętych konsolidacją klasyfikuje się jako płatności zaliczkowe, gdyż ich celem jest umożliwienie funduszowi powierniczemu finansowania działań określonych w celach danego funduszu. Wkłady UE do funduszy powierniczych wycenia się w kwocie początkowo ujętej w bilansie pomniejszonej o wydatki kwalifikowane, w tym w stosownych przypadkach kwoty szacunkowe, poniesione przez fundusz powierniczy w okresie sprawozdawczym i alokowane do wkładu UE zgodnie z umową dotyczącą danego projektu.

1.5.8.   Należności z tytułu transakcji wymiany i należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany

W zasadach rachunkowości UE ustanowiono wymóg odrębnej prezentacji transakcji wymiany i transakcji innych niż transakcje wymiany. Aby odróżnić te dwie kategorie, pojęcie „należności” zastrzega się do transakcji wymiany, natomiast w odniesieniu do „transakcji innych niż transakcje wymiany”, tj. transakcji, w ramach których UE otrzymuje wartości od innej jednostki, nie przekazując bezpośrednio w zamian wartości zbliżonej, stosuje się termin „kwoty należne” (np. kwoty należne od państw członkowskich związane z zasobami własnymi).

Należności z tytułu transakcji wymiany stanowią aktywa finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego, z wyjątkiem pewnych kwot należności z tytułu umów gwarancji finansowej, które klasyfikuje się jako aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt (zob. informacja dodatkowa 1.5.5).

Kwoty należne z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany ujmuje się w wartości godziwej w dniu nabycia pomniejszonej o odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości. Odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany dokonuje się, gdy istnieją obiektywne dowody na to, że UE nie będzie w stanie pobrać wszystkich należnych kwot zgodnie z pierwotnymi warunkami należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany. Kwota odpisu aktualizującego stanowi różnicę między wartością bilansową składnika aktywów a jego wartością odzyskiwalną. Kwota odpisu ujmowana jest w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Na podstawie doświadczeń z ubiegłych lat dokonuje się również ogólnego odpisu aktualizującego wartość w odniesieniu do nierozliczonych nakazów odzyskania środków nieobjętych jeszcze żadnym określonym odpisem. Informacje dotyczące ujęcia naliczonych przychodów na koniec roku przedstawiono w informacji dodatkowej 1.5.14.

Kwoty wykazane w bilansie i ujawnione jako należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany nie są instrumentami finansowymi, ponieważ w przeciwieństwie do nich nie wynikają z umowy, która powodowałaby powstanie zobowiązań finansowych lub instrumentów kapitałowych. Niemniej jednak, w informacjach dodatkowych do sprawozdania finansowego należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany ujawnia się w stosownych przypadkach razem z należnościami z tytułu transakcji wymiany.

1.5.9.   Środki pieniężne i ich ekwiwalenty

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty są aktywami finansowymi wycenianymi według kosztu zamortyzowanego, które obejmują środki pieniężne w kasie, depozyty bankowe płatne na żądanie lub w krótkim terminie, umowy z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu i inne krótkoterminowe wysoce płynne inwestycje o pierwotnym terminie zapadalności do trzech miesięcy i utrzymywane w celu zaspokojenia krótkoterminowych zobowiązań pieniężnych i zarządzania płynnością, a nie do celów inwestycji i innych celów.

1.5.10.   Świadczenia pracownicze

UE zapewnia pracownikom szereg świadczeń (wynagrodzenie oraz świadczenia z tytułu zabezpieczenia społecznego). Do celów rachunkowości należy je zaklasyfikować jako krótkoterminowe świadczenia pracownicze lub świadczenia po okresie zatrudnienia.

Krótkoterminowe świadczenia pracownicze

Krótkoterminowe świadczenia pracownicze to te świadczenia należne, które podlegają rozliczeniu przed upływem dwunastu miesięcy od końca okresu sprawozdawczego, w którym pracownik wykonywał pracę, takie jak wynagrodzenia, urlop wypoczynkowy, płatne zwolnienie chorobowe, a także inne krótkoterminowe dodatki pracownicze. Krótkoterminowe świadczenia pracownicze ujmowane są jako koszty, kiedy wykonywana jest związana z nimi praca. Zobowiązanie ujmuje się w kwocie, która ma być wypłacona, jeśli na UE ciąży prawny lub zwyczajowo oczekiwany obowiązek zapłaty w wyniku przeszłego zatrudnienia pracownika i jeśli zobowiązanie to można w sposób wiarygodny oszacować.

Świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia

UE przyznaje pracownikom szereg świadczeń po okresie zatrudnienia, które obejmują świadczenia emerytalne, rentę z tytułu niezdolności do pracy oraz rentę rodzinną w ramach systemu emerytalno-rentowego urzędników europejskich, jak również ubezpieczenie zdrowotne w ramach wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego (zob. informacja dodatkowa 2.9). Świadczenia te oferowane są w ramach jednego planu – który jest jednak podzielony na dwa programy – i muszą być traktowane podobnie, aby rzetelnie przedstawiać sytuację i odzwierciedlać rzeczywistość gospodarczą:

—

System emerytalno-rentowy urzędników europejskich: Świadczenia przyznawane w ramach tego systemu umownego (34) odnoszą się do stażu pracy, renty inwalidzkiej i rodzinnej, jak również dodatków rodzinnych, śmierci przed odejściem na emeryturę w przypadku tych pracowników, którzy pracują lub pracowali w instytucjach Unii Europejskiej, agencjach lub innych organach UE lub członków rodzin po zmarłych urzędnikach lub emerytach. Wkład pracowników z ich wynagrodzeń w przewidywane koszty tych świadczeń wynosi jedną trzecią tych kosztów.

—

Wspólny system ubezpieczenia chorobowego (JSIS). W ramach tego systemu UE zapewnia pracownikom Komisji Europejskiej, instytucji, agencji i innych organów UE ubezpieczenie zdrowotne poprzez zwrot kosztów leczenia. Świadczenia przyznane w ramach tego systemu osobom biernym zawodowo (tj. emerytom, sierotom itp.) uznaje się za świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia.

UE zapewnia również członkom i byłym członkom instytucji Unii Europejskiej świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia za pośrednictwem odrębnych systemów emerytalno-rentowych. Przedstawiono je w pozycji „Inne systemy świadczeń emerytalnych”. W ramach tych systemów UE zapewnia świadczenia emerytalne członkom Komisji, Trybunału Sprawiedliwości, Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, Rady Unii Europejskiej, Parlamentu Europejskiego oraz Europejskiemu Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Europejskiemu Inspektorowi Ochrony Danych. UE zapewnia zabezpieczenie zdrowotne członkom instytucji Unii poprzez wspólny system ubezpieczenia chorobowego.

Wyżej wymienione świadczenia po okresie zatrudnienia uznawane są za zobowiązania UE z tytułu określonych świadczeń i oblicza się je na każdy dzień sprawozdawczy poprzez oszacowanie kwoty przyszłych świadczeń, które wypracowali pracownicy w okresie bieżącym i we wcześniejszych okresach, dyskontując tę kwotę oraz odejmując wartość godziwą wszelkich aktywów programu. Obliczanie zobowiązań z tytułu określonych świadczeń dokonywane jest corocznie w oparciu o metodę prognozowanych uprawnień jednostkowych. Wartość bieżącą zobowiązania z tytułu określonych świadczeń określa się, dyskontując szacunkowe przyszłe wypływy środków pieniężnych w oparciu o stopy procentowe obligacji państwowych denominowanych w walucie, w której zostaną wypłacone świadczenia, i których termin zapadalności jest zbliżony do terminu realizacji powiązanych zobowiązań emerytalno-rentowych.

Świadczenia po okresie zatrudnienia przyznawane pracownikom UE są włączone do jednego planu obejmującego system emerytalno-rentowy urzędników europejskich oraz system ubezpieczenia chorobowego z prawem do ubezpieczenia w ramach wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego, które zależy od nabycia prawa do ubezpieczenia w ramach systemu emerytalno-rentowego. Zgodnie z warunkami tego jednego planu, jak określono w regulaminie pracowniczym, niektóre uprawnienia, takie jak prawo do opóźnionego wypłacenia emerytury lub niższego świadczenia emerytalnego w ramach systemu emerytalno-rentowego urzędników europejskich, nabywa się po 10 latach służby. Uprawnienia nabyte w ramach jednego planu przez kolejne lata służby pracownika są jednak istotnie wyższe niż te początkowo ustalone uprawnienia, co znajduje odzwierciedlenie w kolejnych corocznie nabywanych prawach emerytalno-rentowych.

Stąd też, aby zobrazować ekonomiczny charakter zaistniałej transakcji, czego wymaga wierne odzwierciedlenie będące jedną z cech jakościowych sprawozdawczości finansowej, jak określono zarówno w regule rachunkowości Unii Europejskiej nr 1, jak i w ramach koncepcyjnych MSRSP, poniesione koszty zatrudnienia ujmowane są w oparciu o metodę liniową w trakcie szacowanego okresu służby czynnej pracownika, tj. okresu od dnia, gdy praca wykonywana przez pracownika uprawniła go do świadczeń w ramach programu świadczeń (niezależnie od tego, czy świadczenia te są uzależnione od dalszej pracy, czy też nie), do dnia, począwszy od którego dalsza praca wykonywana przez pracownika nie będzie prowadziła do powstania istotnej kwoty dodatkowych świadczeń w ramach programu, poza kwotą wynikającą ze wzrostu wynagrodzeń. Podejście to jest stosowane konsekwentnie względem świadczeń przewidzianych w ramach jednego planu.

Aktualizacja wyceny zobowiązań netto z tytułu określonych świadczeń obejmuje zyski i straty aktuarialne oraz zwrot z aktywów programu; są one ujmowane bezpośrednio w aktywach netto.

UE ujmuje koszty odsetkowe netto (dochody) i inne koszty związane z programami określonych świadczeń w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności pod pozycją „Koszty personelu oraz rent i emerytur”.

Kiedy przewidziane świadczenia są zmieniane lub ograniczane, powiązana zmiana w świadczeniach, która odnosi się do przeszłego zatrudnienia bądź zysku lub straty spowodowanych ograniczeniem, ujmowana jest niezwłocznie w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności. Zyski i straty wynikające z rozliczenia są ujmowane w dniu rozliczenia. Koszty przeszłego zatrudnienia ujmuje się niezwłocznie w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności, chyba że zmiany uzależnione są od pozostawania pracowników w służbie przez określony czas (okres nabywania uprawnień).

1.5.11.   Rezerwy

Rezerwy ujmuje się, gdy UE związana jest prawnym lub zwyczajowo oczekiwanym zobowiązaniem wobec osób trzecich w wyniku przeszłych zdarzeń, gdy istnieje większe prawdopodobieństwo, że w celu realizacji zobowiązania konieczny będzie wypływ środków, niż że nie będzie to konieczne, oraz gdy kwotę można wiarygodnie oszacować. Nie ujmuje się rezerw na przyszłe straty operacyjne. Kwotę rezerwy ustala się poprzez najlepsze możliwe oszacowanie kosztów, które według przewidywań trzeba będzie ponieść w celu realizacji bieżącego zobowiązania na dzień sprawozdawczy. W przypadkach, w których rezerwa odnosi się do zbioru wielu pozycji, przy szacunkowym określaniu kwoty zobowiązania uwzględnia się wszystkie możliwe wyniki oraz odpowiadające im prawdopodobieństwa (metoda „oczekiwanej wartości”).

Rezerwy na umowy rodzące obciążenia wycenia się według wartości bieżącej przewidywanych kosztów rozwiązania umowy lub przewidywanych kosztów netto kontynuacji umowy, w zależności od tego, która tych kwot kosztów jest niższa.

1.5.12.   Zobowiązania finansowe

Zobowiązania finansowe są klasyfikowane jako zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt, jako zobowiązania finansowe ujmowane po koszcie zamortyzowanym lub jako zobowiązania z tytułu umów gwarancji finansowej.

Pożyczki zaciągnięte

Zaciągnięte pożyczki obejmują pożyczki od instytucji kredytowych i zobowiązania potwierdzone certyfikatami (obligacje i depozyty UE oraz eurobony). Zaciągnięte pożyczki ujmuje się początkowo w wartości godziwej, czyli w wysokości wpływów z tytułu uzyskania pożyczki (wartości godziwej otrzymanej zapłaty) po odliczeniu poniesionych kosztów transakcji, a następnie wykazuje się je po koszcie zamortyzowanym w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej; wszelkie różnice pomiędzy wpływami (po odliczeniu kosztów transakcji) a wartością wykupu ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności w okresie pożyczkowym w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Poniesione przez UE koszty transakcji, którymi następnie obciąża się beneficjenta pożyczki, są nieistotne i są bezpośrednio ujmowane w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

Zaciągnięte pożyczki klasyfikuje się jako zobowiązania długoterminowe, z wyjątkiem składników, których termin wymagalności przypada w terminie krótszym niż 12 miesięcy od dnia bilansowego.

Zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

Obejmują one instrumenty pochodne, jeśli ich wartość godziwa jest ujemna. Są księgowane w taki sam sposób jak aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt; zob. informacja dodatkowa 1.5.5.

Kategoria ta obejmuje gwarancje udzielane przez UE instytucjom finansowym w odniesieniu do inwestycji kapitałowych. Gwarancje te klasyfikuje się jako pochodne instrumenty finansowe i ujmuje się jako aktywa lub zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt, gdyż nie spełniają one wymogów definicji zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych. Składnik aktywów finansowych lub zobowiązanie finansowe UE wycenia się na podstawie wartości bazowych inwestycji.

Zobowiązania z tytułu umów gwarancji finansowej

UE ujmuje zobowiązanie z tytułu umowy gwarancji finansowej, gdy zawiera umowę zobowiązującą UE do dokonania określonych płatności rekompensujących posiadaczowi gwarancji stratę, jaką poniesie on z powodu niedokonania przez określonego dłużnika płatności w przypadającym terminie zgodnie z pierwotnymi lub zmienionymi warunkami instrumentu dłużnego. Jeżeli zgodnie z umową gwarancji UE jest zobowiązana do dokonania płatności w odpowiedzi na zmiany cen instrumentów finansowych lub zmiany innych instrumentów bazowych, umowa gwarancji jest instrumentem pochodnym, tj. zobowiązaniem finansowym wycenianym według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt. Wszystkie pozostałe umowy gwarancji ujmowane są jako rezerwy finansowe.

Zobowiązania z tytułu umowy gwarancji finansowej ujmuje się początkowo według wartości godziwej. Jest ona równa wartości bieżącej netto należności z tytułu premii, jeżeli odbywa się to na warunkach rynkowych. W przypadku gdy nie jest pobierana premia gwarancyjna lub gdy opłata nie stanowi wartości godziwej, wartość godziwą ustala się w oparciu o notowane na aktywnym rynku ceny umów gwarancji finansowej bezpośrednio odpowiadających umowie zawartej w ramach zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych, jeżeli takowe są dostępne, lub z wykorzystaniem techniki wyceny. Jeżeli nie można w sposób wiarygodny określić wartości godziwej poprzez bezpośrednią obserwację aktywnego rynku lub inną technikę wyceny, zobowiązanie z tytułu umowy gwarancji finansowej wycenia się początkowo w kwocie oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia.

Późniejsza wycena zależy od zmian ekspozycji na ryzyko kredytowe wynikających z gwarancji finansowej, która jest monitorowana przez przypisanie umów gwarancji finansowej do poszczególnych etapów. Kluczowym wskaźnikiem ryzyka dla przypisania umów gwarancji finansowej do etapów jest rating kredytowy długu objętego gwarancją. W modelu etapowym porównuje się rating kredytowy w momencie zaciągnięcia pożyczki z ratingiem kredytowym w dniu sprawozdawczym.

Jeżeli nie wystąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego („etap 1”), zobowiązanie z tytułu gwarancji finansowej jest aktualizowane do wyższej z dwóch wartości: 12-miesięcznych oczekiwanych strat kredytowych lub początkowo ujętej kwoty, w odpowiednich przypadkach pomniejszonej o zakumulowaną amortyzację. Jeżeli wystąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego („etap 2”), zobowiązanie z tytułu gwarancji finansowej jest aktualizowane do wyższej z dwóch wartości: oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia lub początkowo ujętej kwoty, w odpowiednich przypadkach pomniejszonej o zakumulowaną amortyzację.

Kryteria etapowe dla długu objętego gwarancją w umowach gwarancji finansowych obejmujących pojedynczy instrument dłużny są takie same jak w przypadku aktywów finansowych wycenianych według kosztu zamortyzowanego (zob. informacja dodatkowa 1.5.5).

Kryteria etapowe dla długu objętego gwarancją w gwarancjach portfelowych są zgodne z tymi samymi kryteriami co w przypadku aktywów finansowych wycenianych według kosztu zamortyzowanego, z następującymi wyjątkami:

—	w kryteriach klasyfikacji uwzględnia się średnią ważoną ratingu kredytowego portfela objętego gwarancją lub rating gwarancji, a nie rating poszczególnych instrumentów dłużnych rozpatrywanych osobno.

—	W przypadku gwarancji o ratingu kredytowym pomiędzy AAA (Aa1) a BB- (Ba3) w początkowej dacie ujęcia: pogorszenie uznaje się za znaczne, jeżeli różnica między ratingiem w momencie zaciągnięcia pożyczki a ratingiem w dniu sprawozdawczym jest równa lub większa niż 2 stopnie.

—	W przypadku gwarancji o ratingu kredytowym pomiędzy B+ (B1) lub niższym w początkowej dacie ujęcia: pogorszenie uznaje się za znaczne, jeżeli różnica między ratingiem w momencie zaciągnięcia pożyczki a ratingiem w dniu sprawozdawczym jest równa lub większa niż 1 stopień.

Alternatywnie, jeśli ratingi kredytowe nie są dostępne, ale w momencie początkowego ujęcia istnieje szacunkowa wartość oczekiwanych rocznych roszczeń, rzeczywisty poziom roszczeń w porównaniu ze wstępnym szacunkiem również uznaje się za wiarygodny wskaźnik ryzyka dla oceny znacznego wzrostu ryzyka kredytowego.

Oprócz powyższych kryteriów UE może zastosować ocenę jakościową znacznego wzrostu ryzyka kredytowego na podstawie dodatkowych dostępnych informacji, które są wiarygodne i uzasadnione.

Umowę gwarancji finansowej zawartą przed przejściem na zmienioną regułę rachunkowości UE nr 11 (tj. przed 1 stycznia 2021 r.), w przypadku której informacje o ryzyku kredytowym w momencie początkowego ujęcia nie są dostępne bez ponoszenia zbędnych kosztów i starań, klasyfikuje się do etapu 2.

Klasyfikacja do etapu 3 i POCI nie dotyczy umów gwarancji finansowej.

Umowy gwarancji finansowej zalicza się do zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem sytuacji, w których UE posiada bezwarunkowe prawo do odroczenia spłaty zobowiązania o co najmniej 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego.

Wkłady warunkowe

Fundusze powiernicze UE uznawane za część działań operacyjnych Komisji (tj. fundusz powierniczy Madad i fundusz powierniczy UE dla Kolumbii) uwzględnia się w zapisach księgowych Komisji i poddaje dalszej konsolidacji w rocznych sprawozdaniach finansowych UE. Wkłady do tych funduszy powierniczych od innych darczyńców spełniają warunki przychodów z transakcji innych niż transakcje wymiany. Są one ujmowane jako zobowiązania finansowe do momentu spełnienia warunków związanych z przekazywanymi wkładami, tj. poniesienia kosztów kwalifikowalnych przez fundusz powierniczy. Fundusz powierniczy musi finansować określone projekty i w momencie likwidacji zwrócić pozostałe środki. Na dzień bilansowy pozostającą kwotę zobowiązań związanych z wkładami wycenia się w kwocie otrzymanych wkładów pomniejszonej o koszty poniesione przez fundusz powierniczy, w tym w stosownych przypadkach kwoty szacunkowe. Do celów sprawozdawczych koszty netto przydziela się do wkładów innych darczyńców proporcjonalnie do wkładów netto wpłaconych na dzień 31 grudnia. Taka alokacja wkładów ma jedynie charakter orientacyjny. W przypadku likwidacji funduszu powierniczego rzeczywisty podział pozostałych zasobów zostanie określony przez zarząd funduszu powierniczego.

Te same zasady wyceny mają zastosowanie do wkładów zewnętrznych do programów UE w przypadku otrzymania takich wkładów wraz z warunkiem, w którym określa się, że zasoby należy wykorzystać zgodnie z umowami o przyznanie wkładu, a w przeciwnym razie zwrócić je płatnikowi.

1.5.13.   Zobowiązania

Znacząca kwota zobowiązań UE stanowi kwoty do zapłaty z tytułu zestawień poniesionych wydatków od beneficjentów dotacji lub innych form finansowania przez UE (transakcje inne niż transakcje wymiany). Są one ujmowane jako zobowiązania w kwocie roszczenia w momencie otrzymania zestawienia poniesionych wydatków. Po weryfikacji i zatwierdzeniu kosztów kwalifikowalnych zobowiązania wycenia się w wysokości kwalifikowalnej kwoty.

Zobowiązania z tytułu zakupu towarów i usług ujmowane są w momencie otrzymania faktury w wysokości pierwotnej kwoty, a powiązane kwalifikowalne koszty ujmowane są w momencie realizacji i akceptacji dostaw i usług przez UE.

1.5.14.   Rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychodów

Transakcje i zdarzenia ujmuje się w sprawozdaniu finansowym w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec roku, w przypadku gdy faktura nie została jeszcze wystawiona, a usługa lub dostawa została zrealizowana przez UE, lub w przypadku istnienia porozumienia umownego (np. poprzez odniesienie do traktatu), w sprawozdaniu finansowym ujmuje się naliczone przychody. Ponadto na koniec roku, w przypadku gdy faktura została wystawiona, ale usługi lub dostawy nie zostały jeszcze zrealizowane, przychody uznaje się za przychody przyszłych okresów i ujmuje w kolejnym okresie obrachunkowym.

Również koszty ujmuje się w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec okresu obrachunkowego bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów są ujmowane w oparciu o szacowaną kwotę zobowiązań do przeniesienia przypadających na dany okres. Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów oblicza się zgodnie z wydanymi przez Komisję szczegółowymi wytycznymi operacyjnymi i praktycznymi, które mają zapewnić wierne odzwierciedlenie w sprawozdaniu finansowym zjawisk ekonomicznych i innych zjawisk, które ma ono przedstawiać. Analogicznie, jeżeli za usługi lub towary, których jeszcze nie otrzymano, dokonano płatności z góry, koszty zostaną odroczone i ujęte w kolejnym okresie obrachunkowym.

1.6.   SPRAWOZDANIE Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI

1.6.1.   Przychody

PRZYCHODY Z TRANSAKCJI INNYCH NIŻ TRANSAKCJE WYMIANY

Zdecydowana większość przychodów UE dotyczy transakcji innych niż transakcje wymiany:

Zasoby własne oparte na DNB, oparte na VAT oraz oparte na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych

Przychody ujmuje się za okres, za który Komisja wysyła do państw członkowskich wezwanie do zapłaty należnych składek. Przychody wykazywane są w wysokości „kwoty, do której wniesienia wezwano”. Ponieważ zasoby własne oparte na VAT, DNB i odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych bazują na szacunkach za dany rok budżetowy, można wprowadzać w nich zmiany do czasu podania ostatecznych danych przez państwa członkowskie. Wpływ zmian w zakresie wartości szacunkowych uwzględnia się przy ustalaniu nadwyżki lub deficytu netto za okres, w którym nastąpiła zmiana.

Tradycyjne zasoby własne

Należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany i powiązane przychody ujmuje się w chwili otrzymania właściwego miesięcznego wyciągu z konta „A” (obejmującego pobrane cła oraz kwoty należne, które są zabezpieczone i nie są kwestionowane) od państw członkowskich. Na dzień sprawozdawczy dochody pobrane przez państwa członkowskie za dany okres, lecz niewypłacone jeszcze Komisji, szacuje się i ujmuje jako naliczone przychody. Kwartalne wyciągi z konta „B” (obejmującego cła niepobrane i niezabezpieczone, jak również kwoty zabezpieczone zakwestionowane przez dłużnika) otrzymane od państw członkowskich ujmuje się jako przychody pomniejszone o koszty poboru, do których zatrzymania uprawnione są państwa członkowskie. Ponadto ujmuje się zmniejszenie wartości w wysokości szacunkowych środków, które mogą nie zostać odzyskane.

Grzywny

Przychody z tytułu grzywien ujmuje się po podjęciu przez UE decyzji o nałożeniu grzywny i oficjalnym powiadomieniu o takiej decyzji jej adresata. Po podjęciu decyzji o nałożeniu grzywny podmioty, na które nałożono grzywnę, mają dwa miesiące od daty powiadomienia na:

—	zaakceptowanie decyzji – wówczas zobowiązane są do uiszczenia grzywny we wskazanym terminie, a kwota zostaje ostatecznie pobrana przez UE; albo

—	odrzucenie decyzji – wówczas zaskarżają ją na mocy prawa UE.

Jednak nawet w wypadku złożenia skargi grzywna musi zostać zapłacona w terminie trzech miesięcy, ponieważ skarga nie ma skutku zawieszającego (art. 278 TFUE). Otrzymane środki pieniężne wykorzystywane są w celu rozliczenia kwoty należnej. Za zgodą księgowego Komisji przedsiębiorstwo może jednak przedłożyć zamiast tego gwarancję bankową na odnośną kwotę. W takim przypadku grzywna pozostaje kwotą należną. Jeżeli nie otrzymano środków pieniężnych ani gwarancji, a doszło do wystąpienia wątpliwości co do wypłacalności przedsiębiorstwa, ujmuje się zmniejszenie wartości należnej kwoty.

Jeżeli przedsiębiorstwo zaskarży decyzję i dokona tymczasowej zapłaty grzywny, kwotę ujmuje się jako zobowiązanie warunkowe lub, jeżeli wydaje się prawdopodobne, że Sąd może nie wydać wyroku korzystnego dla UE, konieczne jest ujęcie rezerwy na pokrycie związanego z tym ryzyka. W przypadku przedłożenia gwarancji dokonuje się odpisu aktualizującego wartość nieuregulowanej kwoty należnej.

Uzyskane przez Komisję skumulowane odsetki z rachunków bankowych, na których zdeponowane były płatności, ujmuje się jako przychody i odpowiednio zwiększa wszelkie zobowiązania warunkowe.

Od 2010 r. Komisja zarządza wszystkimi tymczasowo zainkasowanymi grzywnami za pomocą specjalnie w tym celu utworzonego funduszu (BUFI), inwestując w instrumenty finansowe.

Podejście księgowe do nadwyżki budżetowej z poprzedniego roku

Art. 18 ust. 1 rozporządzenia finansowego stanowi, że nadwyżkę budżetową z danego roku budżetowego zapisuje się w budżecie na kolejny rok budżetowy jako dochody. W sprawozdaniu z finansowych wyników działalności dochody te ujmuje się w pozycji „Inne przychody z transakcji innych niż transakcje wymiany” (zob. informacja dodatkowa 3.8), wraz z odpowiednim zapisem w pozycji „Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie”, jako składnik aktywów netto (zob. informacja dodatkowa 2.15).

PRZYCHODY Z TRANSAKCJI WYMIANY

Przychody ze sprzedaży towarów i usług ujmuje się, gdy znaczące ryzyko oraz korzyści wynikające z własności towarów zostają przeniesione na kupującego. Przychody związane ze świadczeniem usług ujmuje się poprzez odniesienie do etapu realizacji transakcji na dzień sprawozdawczy.

Przychody i koszty odsetkowe

Przychody i koszty odsetkowe ujmuje się w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Jest to metoda obliczenia zamortyzowanego kosztu składnika aktywów lub zobowiązań finansowych oraz alokacji przychodów lub kosztów odsetkowych w danym okresie. Obliczając efektywną stopę procentową, UE szacuje przepływy pieniężne przy uwzględnieniu wszystkich warunków umownych dotyczących danego instrumentu finansowego (na przykład opcji wcześniejszej spłaty), lecz nie bierze pod uwagę przyszłych strat kredytowych. W obliczeniach uwzględniane są wszystkie opłaty i punkty stóp procentowych zapłacone lub uzyskane przez strony umowy, które stanowią integralną część efektywnej stopy procentowej, koszty transakcji oraz wszelkie inne premie lub dyskonta.

Po uznaniu składnika aktywów finansowych lub grupy podobnych aktywów finansowych za zagrożone utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe („etap 3”) przychody odsetkowe ujmuje się w oparciu o stopę procentową, za pomocą której dyskontuje się przyszłe przepływy pieniężne w celu ustalenia wysokości odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości.

Przychody z tytułu dywidend

Przychody z tytułu dywidend lub podobne podziały zysku ujmuje się z chwilą powstania uprawnienia do otrzymania płatności.

Przychody i koszty z tytułu aktywów finansowych wycenianych przez nadwyżkę lub deficyt

Dotyczą one wartości godziwej zysków (przychodów) i strat (kosztów) na tych aktywach finansowych, w tym wynikających z przeliczania walut. W przypadku oprocentowanych aktywów finansowych obejmują one także odsetki. Zob. również informacja dodatkowa 3.9.

Przychody z tytułu umów gwarancji finansowej

Przychody z umów gwarancji finansowej (premia gwarancyjna) są ujmowane w okresie, w którym UE jest gotowa do zrekompensowania posiadaczowi umowy gwarancji finansowej strat kredytowych, jakie może on ponieść. Stosowany plan amortyzacji uwzględnia upływ czasu i wielkość ekspozycji objętej gwarancją. Przychody z umów gwarancji finansowej obejmują również amortyzację zobowiązania z tytułu umów gwarancji finansowej w przypadku, gdy gwarancja została udzielona bez opłaty lub za opłatą nominalną.

1.6.2.   Koszty

Koszty z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany stanowią większość kosztów UE. Odnoszą się one do transferów na rzecz beneficjentów i dzielą się na trzy kategorie: (i) wierzytelności, (ii) transfery na mocy umów i dotacje oraz (iii) wkłady i darowizny uznaniowe.

Transfery ujmuje się jako koszty w okresie, w którym miały miejsce zdarzenia leżące u ich podstaw, pod warunkiem że odnośne przepisy (rozporządzenie finansowe, regulamin pracowniczy lub inne przepisy) dopuszczają tego rodzaju transfer lub została podpisana umowa dopuszczająca transfer, beneficjent spełnia wszelkie kryteria kwalifikowalności oraz możliwe jest wiarygodne oszacowanie kwoty.

Otrzymany wniosek o płatność lub zestawienie poniesionych wydatków spełniające kryteria ujmowania wykazywane są jako koszt w wysokości kwalifikowalnej kwoty. Na koniec roku poniesione koszty kwalifikowalne należne beneficjentom, lecz jeszcze przez nich nie zgłoszone, szacuje się i ujmuje jako bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów.

Koszty z tytułu transakcji wymiany wynikające z zakupu towarów i usług ujmuje się z chwilą realizacji i akceptacji dostaw przez UE. Wycenia się je po ich kwocie początkowej określonej na fakturze. Ponadto na dzień bilansowy koszty związane z usługami dostarczonymi w okresie, za który jeszcze nie otrzymano lub nie zaakceptowano faktury, szacuje się i ujmuje w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

1.7.   AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE

1.7.1.   Aktywa warunkowe

Składnik aktywów warunkowych to składnik aktywów, który może powstać na skutek przeszłych zdarzeń i którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero poprzez wystąpienie lub niewystąpienie niepewnego przyszłego zdarzenia lub kilku takich zdarzeń, które nie są w pełni zależne od UE. Informacje o aktywach warunkowych ujawnia się, jeśli wpływ korzyści ekonomicznych lub innych świadczeń jest prawdopodobny.

1.7.2.   Zobowiązanie warunkowe

Zobowiązanie warunkowe to zobowiązanie, które może powstać na skutek przeszłych zdarzeń i którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero poprzez wystąpienie lub niewystąpienie niepewnego przyszłego zdarzenia lub kilku takich zdarzeń, które nie są w pełni zależne od UE, lub obecne zobowiązanie, które powstaje na skutek przeszłych zdarzeń, ale nie jest ujmowane w sprawozdaniu, ponieważ nie jest prawdopodobne, aby w celu wykonania zobowiązania konieczny był wypływ środków reprezentujących korzyści ekonomiczne lub świadczenia, albo, w rzadkich przypadkach, gdy kwoty zobowiązania nie można wycenić wystarczająco wiarygodnie. Zobowiązania warunkowe wykazuje się, chyba że możliwość wypływu środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia jest odległa.

1.8.   RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH

Na podstawie informacji o przepływach pieniężnych przeprowadza się ocenę zdolności UE do generowania środków pieniężnych i ich ekwiwalentów oraz ocenę potrzeb UE w zakresie wykorzystywania tych przepływów pieniężnych.

Rachunek przepływów pieniężnych sporządzono, wykorzystując metodę pośrednią. Oznacza to, że wynik ekonomiczny w danym roku budżetowym korygowany jest o wpływ transakcji bezgotówkowych, rozliczeń międzyokresowych wynikających z przeszłych lub przyszłych operacyjnych wpływów lub płatności gotówkowych oraz pozycji przychodów lub kosztów związanych z inwestowaniem przepływów pieniężnych.

Przepływy pieniężne wynikające z transakcji w walucie obcej są ujmowane w walucie sprawozdawczej UE (euro) poprzez przeliczenie kwoty w obcej walucie według kursu wymiany euro na walutę obcą obowiązującego w dniu przepływu pieniężnego.

W rachunku przepływów pieniężnych przedstawiono przepływy pieniężne w danym okresie według podziału na działalność operacyjną, inwestycyjną i finansową.

Działalność operacyjna to działalność UE, która nie jest działalnością inwestycyjną ani finansową. W związku z tym stanowią one większość działań prowadzonych przez UE.

Do działalności inwestycyjnej zalicza się nabywanie i zbywanie wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych, jak również pozostałych inwestycji, których nie uwzględniono w ekwiwalentach środków pieniężnych. Do działalności inwestycyjnej nie zalicza się pożyczek udzielanych beneficjentom, ponieważ wpisują się one w cele ogólne i tym samym dotyczą codziennej działalności UE. W tej pozycji wykazywane mają być rzeczywiste inwestycje, których dokonała UE.

Działalność finansowa to działania, które powodują zmiany w wielkości i strukturze zaciągniętych pożyczek, innych niż te udzielone beneficjentom na zasadzie pożyczek wzajemnych lub na nabycie rzeczowych aktywów trwałych (które są ujęte w działalności operacyjnej).

2.   INFORMACJE DODATKOWE DO BILANSU

AKTYWA

2.1.   WARTOŚCI NIEMATERIALNE I PRAWNE

(w mln EUR)
Wartość bilansowa brutto na 31.12.2024	2 257
Zwiększenia	267
Zbycie	(70)
Przesunięcia między kategoriami aktywów	0
Inne zmiany	–
Wartość bilansowa brutto na 31.12.2025	2 455
Zakumulowana amortyzacja na 31.12.2024	(1 162 )
Odpis amortyzacyjny za rok	(213)
Amortyzacja odpisana	1
Zbycie	54
Przesunięcia między kategoriami aktywów	0
Inne zmiany	(1)
Zakumulowana amortyzacja na 31.12.2025	(1 320 )
Wartość bilansowa netto na 31.12.2025	1 135
Wartość bilansowa netto na 31.12.2024	1 095

Wartość bilansowa netto na koniec 2025 r. w wysokości 1 135 mln EUR obejmuje głównie oprogramowanie wytworzone wewnętrznie, które już funkcjonuje (405 mln EUR), oprogramowanie wytworzone wewnętrznie w trakcie tworzenia (354 mln EUR) oraz nabyte oprogramowanie (375 mln EUR).

2.2.   RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE

Kategoria „Sprzęt kosmiczny” obejmuje operacyjne aktywa trwałe związane z unijnymi programami kosmicznymi: globalnym systemem nawigacji satelitarnej (GNSS), tj. Galileo i europejskim systemem wspomagania satelitarnego (EGNOS), rządową łącznością satelitarną (GOVSATCOM), programem bezpiecznej łączności oraz unijnym programem obserwacji i monitorowania Ziemi – Copernicus. Aktywa systemów kosmicznych, które jeszcze nie zostały uruchomione, są uwzględniane w pozycji „Środki trwałe w budowie”. Aktywa związane z unijnymi programami kosmicznymi powstają przy wsparciu ze strony Europejskiej Agencji Kosmicznej.

Jeśli chodzi o Galileo, konstelacja obejmuje obecnie 30 satelitów. Operacyjne aktywa trwałe programu Galileo, obejmujące zarówno satelity, jak też instalacje naziemne, pomniejszone o zakumulowaną amortyzację, na dzień 31 grudnia 2025 r. wynosiły 2 630 mln EUR (w 2024 r.: 2 987 mln EUR). Pozostałe środki trwałe w budowie wynosiły łącznie 2 592 mln EUR (w 2024 r.: 2 145 mln EUR).

Jeżeli chodzi o program Copernicus, działa 10 satelitów, zaś w budowie jest 22 satelitów i instrumentów. Łączna wartość operacyjnych aktywów trwałych w ramach programu Copernicus wynosi 845 mln EUR (w 2024 r.: 492 mln EUR), bez zakumulowanej amortyzacji. Dalsza kwota 3 645 mln EUR dotycząca satelitów w ramach programu Copernicus została ujęta w pozycji „Środki trwałe w budowie” (w 2024 r.: 3 520 mln EUR).

Aktywa trwałe związane z infrastrukturą naziemną EGNOS o wartości 182 mln EUR (w 2024 r.: 160 mln EUR) również zostały ujęte w pozycji „Aktywa kosmiczne”. Ponadto środki trwałe w budowie systemu EGNOS wynoszą 346 mln EUR (w 2024 r.: 345 mln EUR).

Program rządowej łączności satelitarnej Unii Europejskiej (GOVSATCOM) ma na celu zapewnienie bezpiecznych, odpornych i przystępnych cenowo rozwiązań z zakresu łączności satelitarnej na potrzeby misji o kluczowym znaczeniu dla bezpieczeństwa i ochrony oraz operacji rządowych zarządzanych przez UE i jej państwa członkowskie, w tym podmioty odpowiedzialne za bezpieczeństwo narodowe oraz agencje i instytucje UE. Środki trwałe w budowie systemu GOVSATCOM wynoszą 9 mln EUR (w 2024 r.: 0 EUR).

Program bezpiecznej łączności ma dwa główne cele:

—	zapewnienie na całym świecie dostępu do bezpiecznych usług rządowej łączności satelitarnej w celu ochrony infrastruktury krytycznej, nadzoru, działań zewnętrznych i zarządzania kryzysowego;

—	umożliwienie sektorowi prywatnemu świadczenia usług komercyjnych, takich jak udostępnianie szybkich sieci szerokopasmowych i niezawodnej łączności w całej Unii Europejskiej.

Środki trwałe w budowie dotyczące bezpiecznej łączności wynoszą 454 mln EUR (w 2024 r.: 0 EUR).

Rzeczowe aktywa trwałe

(w mln EUR)
	Grunty i budynki	Aktywa kosmiczne	Urządzenia i wyposażenie techniczne	Meble i środki transportu	Sprzęt komputerowy	Inne	Leasing finansowy	Środki trwałe w budowie	Ogółem
Wartość bilansowa brutto na 31.12.2024	6 528	9 056	483	255	714	308	2 075	6 528	25 945
Zwiększenia	44	1	23	13	76	14	5	2 029	2 205
Zbycie	(9 )	(113 )	(24 )	(37 )	(87 )	(35 )	(2 )	(0 )	(306 )
Przesunięcia między kategoriami aktywów	73	811	0	(0 )	0	2	–	(886 )	(0 )
Inne zmiany	(3 )	–	0	0	1	0	–	–	(2 )
Wartość bilansowa brutto na 31.12.2025	6 630	9 755	482	231	705	292	2 079	7 671	27 843
Zakumulowana amortyzacja na 31.12.2024	(4 106 )	(5 417 )	(423 )	(177 )	(575 )	(225 )	(1 309 )		(12 232 )
Odpis amortyzacyjny za rok	(145 )	(777 )	(24 )	(17 )	(75 )	(18 )	(75 )		(1 131 )
Korekty amortyzacji	0	–	0	(0 )	8	1	–		8
Zbycie	8	96	23	36	76	30	2		270
Przesunięcia między kategoriami aktywów	(0 )	–	(0 )	(0 )	0	0	–		0
Inne zmiany	2	–	(0 )	0	(0 )	(0 )	–		1
Zakumulowana amortyzacja na 31.12.2025	(4 240 )	(6 098 )	(425 )	(161 )	(566 )	(214 )	(1 382 )		(13 086 )
WARTOŚĆ BILANSOWA NETTO NA 31.12.2025	2 390	3 657	57	70	138	77	696	7 671	14 756
WARTOŚĆ BILANSOWA NETTO NA 31.12.2024	2 420	3 639	60	76	139	84	766	6 528	13 713

2.3.   INWESTYCJE ROZLICZANE ZGODNIE Z METODĄ PRAW WŁASNOŚCI

Udział UE, reprezentowanej przez Komisję, w Europejskim Funduszu Inwestycyjnym (EFI) jest traktowany jak udział w jednostce stowarzyszonej i wyceniany metodą praw własności. EFI jest instytucją finansową UE specjalizującą się w dostarczaniu kapitału wysokiego ryzyka oraz w gwarancjach na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). EFI funkcjonuje na zasadach partnerstwa publiczno-prywatnego, którego członkami są Europejski Bank Inwestycyjny (EBI), UE i grupa instytucji finansowych.

Na dzień 31 grudnia 2025 r. udziały własnościowe UE w EFI wynosiły 29,7 % (w 2024 r.: 29,7 %) i 29,7 % praw głosu (w 2024 r.: 29,7 %). Zgodnie ze swoim statutem EFI ma obowiązek przeznaczyć co najmniej 20 % swojego rocznego wyniku netto na statutowy kapitał rezerwowy, do czasu aż łączna rezerwa osiągnie 10 % kapitału subskrybowanego. Rezerwa ta nie podlega dystrybucji.

W poniższej tabeli przedstawiono zmiany w udziale UE w EFI w bieżącym roku.

(w mln EUR)
	Europejski Fundusz Inwestycyjny
Udział na 31.12.2024	1 446
Wkłady	–
Otrzymane dywidendy	(8 )
Udział w wyniku finansowym netto	69
Udział w aktywach netto	16
Udział na 31.12.2025	1 524

Skrócone informacje finansowe EFI:

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
	EFI ogółem	EFI ogółem
Aktywa	9 023	7 789
Zobowiązania	(3 896 )	(2 923 )
Nadwyżka/(deficyt)	233	280

Uzgodnienie powyższych skróconych informacji finansowych z wartością bilansową udziałów EFI przedstawia się następująco:

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
Aktywa netto jednostki stowarzyszonej	5 127	4 866
Udziały własnościowe WE w EFI	29,7  %	29,7  %
Wartość bilansowa	1 524	1 446

Na dzień 31 grudnia 2025 r. UE, reprezentowana przez Komisję, opłaciła 20 % subskrybowanych udziałów w kapitale EFI, przy czym kwota wkładu niewniesionego wobec braku wezwania była następująca:

(w mln EUR)
	Kapitał EFI ogółem	Subskrypcja UE
Kapitał podstawowy ogółem	7 370	2 190
Wpłacony	(1 474 )	(438 )
Niewniesiony wobec braku wezwania	5 896	1 752

2.4.   AKTYWA FINANSOWE

(w mln EUR)
	Informacja dodatkowa	31.12.2025	31.12.2024
Długoterminowe
Aktywa finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego	2.4.1	314 887	269 903
Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt	2.4.2	47 919	39 058
		362 806	308 961
Obrotowe
Aktywa finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego	2.4.1	18 545	13 677
Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt	2.4.2	4 746	5 700
		23 291	19 377
Ogółem		386 097	328 338

2.4.1.   Aktywa finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego

(w mln EUR)
	Informacja dodatkowa	31.12.2025	31.12.2024
Pożyczki udzielone państwom członkowskim i państwom trzecim	2.4.1.1	332 821	283 114
Inne pożyczki udzielone	2.4.1.2	611	466
Ogółem		333 432	283 580
Długoterminowe		314 887	269 903
Obrotowe		18 545	13 677

2.4.1.1.   Pożyczki udzielone państwom członkowskim i państwom trzecim

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
Pożyczki udzielone państwom członkowskim	286 301	251 457
Pożyczki udzielone państwom trzecim	46 520	31 656
Ogółem na 31.12.2025	332 821	283 114
Długoterminowe	314 764	269 782
Obrotowe	18 056	13 332

Pożyczki udzielone państwom członkowskim

(w mln EUR)
	RRF	SURE	EFSM	Wsparcie bilansu płatniczego	Ogółem
Ogółem na 31.12.2024	110 120	98 839	42 297	201	251 457
Nowe udzielone pożyczki (w wartości nominalnej)	47 218	–	–	–	47 218
Spłaty	–	(8 000 )	(4 900 )	(200 )	(13 100 )
Zmiany wartości bilansowej	876	(135 )	(15 )	(1 )	726
Ogółem na 31.12.2025	158 215	90 705	37 382	–	286 301
Długoterminowe	155 904	82 594	30 818	–	269 316
Obrotowe	2 310	8 111	6 564	–	16 985

Wartość nominalna pożyczek udzielonych państwom członkowskim na dzień 31 grudnia 2025 r. wyniosła 283,4 mld EUR (w 2024 r.: 249,2 mld EUR), z czego 155,9 mld EUR dotyczy pożyczek udzielonych w ramach NGEU na RRF i REPowerEU.

W niniejszej tabeli i w tabeli dotyczącej pożyczek udzielonych państwom trzecim poniżej pozycja „Zmiany wartości bilansowej” odpowiada zmianom naliczonych odsetek oraz zmianom premii/dyskont (nowe premie i dyskonta oraz amortyzacja)

Programy SURE, EFSM i wsparcia bilansu płatniczego zostały zrealizowane na zasadzie pożyczek wzajemnych. Oznacza to, że pożyczki udzielane finansowane były za pomocą równoważnych pożyczek zaciąganych na tych samych warunkach. Okresy zapadalności są takie same, a premie emisyjne lub dyskonta i koszty obciążają beneficjenta pożyczki. W terminie zapadalności beneficjent pożyczki zwraca środki Komisji, a Komisja spłaca zaciągniętą pożyczkę. W przypadku pożyczek w ramach RRF finansowanych z NGEU nie istnieje żaden związek polegający na wzajemności między warunkami pożyczek udzielonych a warunkami pożyczek zaciągniętych Pożyczki te finansuje się z zastosowaniem jednolitego podejścia, wyjaśnionego w informacji dodatkowej 2.11.1.1.

RRF

RRF, stworzony w 2021 r., jest tymczasowym instrumentem mającym pomóc gospodarkom państw członkowskich w wyjściu z pandemii COVID-19 i budowaniu odporności w związku z transformacją ekologiczną i cyfrową. W ramach Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy (NGEU) Komisja zaciąga pożyczki, które są wykorzystywane przez RRF do finansowania reform i inwestycji państw członkowskich. Muszą one być zgodne z priorytetami UE i odpowiadać na wyzwania określone w zaleceniach dla poszczególnych krajów objętych koordynacją polityki gospodarczej i społecznej w ramach europejskiego semestru. Finansowanie może mieć formę pożyczki (wsparcie zwrotne) lub dotacji (wsparcie bezzwrotne, zob. informacja dodatkowa 2.5). Państwa członkowskie mogą otrzymać finansowanie do wysokości wcześniej uzgodnionej alokacji na pożyczki i dotacje. Aby skorzystać ze wsparcia, państwa członkowskie muszą przedłożyć Komisji Europejskiej swoje krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności. W każdym planie określa się reformy i inwestycje, które mają zostać wdrożone do końca 2026 r., i definiuje się wyraźne kamienie milowe i wartości docelowe, które są poddawane analizie przez Komisję Europejską i zatwierdzane przez Radę Europejską. Pożyczki w ramach RRF mogą być wypłacane do dnia 31 grudnia 2026 r., ale wyłącznie po osiągnięciu uzgodnionych kamieni milowych i wartości docelowych.

W 2023 r. zmieniono rozporządzenie w sprawie RRF, co umożliwiło państwom członkowskim dodanie do krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności rozdziału REPowerEU. Państwa członkowskie mogą finansować inwestycje i reformy służące osiągnięciu celów przewidzianych w planie REPowerEU. To finansowanie również może mieć formę pożyczek, z wykorzystaniem przewidzianych na pożyczki w ramach RRF zasobów, o które państwa członkowskie jeszcze nie zawnioskowały. Pozycja RRF w powyższej tabeli obejmuje zatem również pożyczki w ramach REPowerEU.

Na dzień 31 grudnia 2025 r. kwota podpisanych umów pożyczki wynosiła 277,2 mld EUR (w porównaniu z 290,9 mld EUR na koniec 2024 r.; kwota ta zmniejszyła się ze względu na zmniejszenie wartości niektórych umów pożyczki). Na koniec 2025 r. wartość pożyczek wypłaconych i pozostających do spłaty wynosiła 155,9 mld EUR.

Wsparcie w celu zmniejszenia zagrożeń związanych z bezrobociem w sytuacji nadzwyczajnej (SURE)

SURE zapewniało pomoc finansową, której celem było wsparcie ludzi w utrzymaniu zatrudnienia i wspieranie miejsc pracy dotkniętych skutkami pandemii COVID-19. Dostępność instrumentu wygasła 31 grudnia 2022 r. Pożyczki wypłacone na dzień 31 grudnia 2024 r. wyniosły 98,4 mld EUR (wartość nominalna) i nie było żadnych niezrealizowanych wypłat. W 2025 r. państwa członkowskie spłaciły pożyczki w ramach SURE w wysokości 8 mld EUR.

Europejski mechanizm stabilizacji finansowej (EFSM)

EFSM umożliwił przyznawanie pomocy finansowej państwu członkowskiemu znajdującemu się w trudnej sytuacji finansowej. Program ten wygasł, z wyjątkiem szczególnych transakcji, takich jak przedłużenie terminu zapadalności pożyczek. W 2025 r. Irlandia spłaciła 2,4 mld EUR kwoty należnej z tytułu pożyczki z EFSM. Portugalia zwróciła się o możliwość spłaty dwóch pożyczek o łącznej wartości 2,5 mld EUR przed terminem. Spłaty pożyczek dokonano po cenie rynkowej obligacji bazowych. Operacja ta doprowadziła do usunięcia z bilansu zysków lub strat z tytułu pożyczek (zob. informacja dodatkowa 3.9 i 3.15). Bazowe obligacje UE przeniesiono do jednolitej puli finansowania (zob. informacja dodatkowa 2.11.1.1).

Bilans płatniczy

Jest to oparty na założeniach politycznych instrument finansowy umożliwiający udzielanie średnioterminowej pomocy finansowej państwom członkowskim, które nie przyjęły euro. W 2025 r. ostatnia niespłacona pożyczka na wsparcie bilansu płatniczego została w pełni spłacona przez Łotwę.

Pożyczki udzielone państwom trzecim

(w mln EUR)
	MFA	Instrument na rzecz Ukrainy	EURATOM	Instrument na rzecz Bałkanów Zachodnich	Instrument na rzecz Mołdawii	Ogółem
Ogółem na 31.12.2024	23 831	7 623	203	–	–	31 656
Nowe udzielone pożyczki (w wartości nominalnej)	18 366	10 052	–	184	289	28 891
Spłaty	(20 )	–	–	–	–	(20 )
Zmiany wartości bilansowej	247	104	(0 )	3	4	358
Zmiany w zakresie utraty wartości	(9 164 )	(5 206 )	4	(0 )	(0 )	(14 366 )
Ogółem na 31.12.2025	33 260	12 573	207	187	293	46 520
Długoterminowe	32 505	12 264	206	184	289	45 448
Obrotowe	754	310	0	3	4	1 072

Wartość nominalna pożyczek udzielonych państwom trzecim na dzień 31 grudnia 2025 r. wyniosła 76,0 mld EUR (w 2024 r.: 47,2 mld EUR).

W niniejszej tabeli pozycja „Zmiany w zakresie utraty wartości” odpowiada aktualizacji wyceny oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2025 r. Pozycja „Zmiany wartości bilansowej” odpowiada zmianom naliczonych odsetek oraz zmianom premii/dyskont (nowe premie i dyskonta oraz amortyzacja)

Program Euratom działa na zasadzie pożyczek wzajemnych.

Do końca 2022 r. pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej były finansowane zgodnie z podejściem opartym na pożyczkach wzajemnych, natomiast wraz z wdrożeniem programu pomocy makrofinansowej + w 2023 r. nowe pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej będą realizowane głównie przy zastosowaniu jednolitego podejścia do finansowania wyjaśnionego w informacji dodatkowej 2.11.1.1. Wszelkie nowe programy, takie jak Instrumenty na rzecz Ukrainy, Bałkanów Zachodnich i Mołdawii również są finansowane w ramach jednolitego podejścia do finansowania.

Pomoc makrofinansowa

Pomoc makrofinansowa dotyczy pożyczek udzielanych w formie pomocy finansowej dla krajów partnerskich zmagających się z kryzysem w bilansie płatniczym.

Łączna ekspozycja nominalna z tytułu pozostających do spłaty na koniec roku pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej wyniosła 52,1 mld EUR (w 2024 r.: 33,7 mld EUR), z czego 47,1 mld EUR dotyczyło pożyczek na rzecz Ukrainy (w 2024 r.: 29,0 mld EUR).

Na dzień 31 grudnia 2025 r. odpis z tytułu utraty wartości pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej wynosił 19,4 mld EUR (w 2024 r.: 10,2 mld EUR), z czego 19,3 mld EUR dotyczy pożyczek udzielonych Ukrainie (w 2024 r.: 10,1 mld EUR). Chociaż wszystkie kwoty należne w 2025 r. od Ukrainy spłacono w terminie, a w momencie sporządzania rocznego sprawozdania finansowego nie ma zaległych płatności, zgodnie z zasadami rachunkowości utrata wartości odzwierciedla oczekiwane straty kredytowe w całym okresie życia oszacowane ze szczególną ostrożnością ze względu na znaczną niepewność.

W październiku 2024 r. przyjęto rozporządzenie (UE) 2024/2773 ustanawiające Mechanizm współpracy pożyczkowej dla Ukrainy (ULCM) oraz zezwalające na nową pomoc makrofinansową dla Ukrainy W ramach ULCM nadzwyczajne dochody pochodzące z immobilizowanych rosyjskich aktywów państwowych wykorzystuje się do udzielenia Ukrainie bezzwrotnego wsparcia w celu wsparcia tego państwa w spłacie pożyczek dwustronnych udzielonych przez partnerów z grupy G-7 i UE w ramach tej inicjatywy. W grudniu 2024 r. UE podpisała z Ukrainą umowę pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej na kwotę 18,1 mld EUR. Pożyczka została w pełni wypłacona w 2025 r. Ponieważ na koniec 2024 r. pożyczkę w ramach pomocy makrofinansowej wchodzącej w zakres Mechanizmu współpracy pożyczkowej dla Ukrainy (ULCM) uznano za nieodwołalne zobowiązanie, uznano rezerwę na oczekiwane straty kredytowe w wysokości 7,1 mld EUR (zob. również informacja dodatkowa 2.10). W 2025 r. rezerwa ta została odwrócona i zamiast tego uwzględniono odpis z tytułu utraty wartości w wysokości 8,7 mld EUR, co obniżyło wartość pożyczki.

W 2025 r. UE przyznała Ukrainie 740 mln EUR (w 2024 r.: 763 mln EUR) dotacji na spłatę odsetek naliczonych od pożyczek udzielonych w ramach nadzwyczajnej pomocy makrofinansowej i pomocy makrofinansowej plus. Stanowi to zmianę warunków pożyczki (zob. również informacje dodatkowe 3.15 i 6.6) i jest uwzględnione w pozycji „Zmiany wartości bilansowej” w powyższej tabeli.

Na dzień 31 grudnia 2025 r. istniały niewykorzystane kwoty w wysokości 4,3 mld EUR, na które warunkowo zaciągnięto zobowiązania z tytułu podpisanych umów pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej (w 2024 r.: 95 mln EUR).

Pożyczki w ramach Instrumentu na rzecz Ukrainy

Rozporządzenie w sprawie ustanowienia Instrumentu na rzecz Ukrainy (35) to instrument przyjęty w 2024 r., który oferuje Ukrainie wsparcie finansowe w wysokości do 50 mld EUR, w tym do 33 mld EUR pożyczek państwowych, które mają zostać wypłacone do końca 2027 r. Na koniec 2025 r. wartość pożyczek wypłaconych na rzecz Ukrainy wynosiła 23,2 mld EUR (w 2024 r.: 13,1 mld EUR).

Odpis z tytułu utraty wartości tych pożyczek na dzień 31 grudnia 2025 r. wynosił łącznie 10,9 mld EUR (w 2024 r.: 5,7 mld EUR). Niewykorzystane kwoty z tytułu podpisanych umów pożyczki na koniec roku wynoszą 9,8 mld EUR (w 2024 r.: 19,9 mld EUR) warunkowo zaangażowane z zastrzeżeniem spełnienia warunków dotyczących polityki.

Pożyczki Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Euratom)

Europejska Wspólnota Energii Atomowej (Euratom) pożycza środki finansowe zarówno państwom członkowskim, jak i państwom spoza UE, a także podmiotom z tych państw na finansowanie projektów dotyczących instalacji energetycznych. Na dzień 31 grudnia 2025 r. nie ma kwot pozostających do spłaty dotyczących państw członkowskich. Łączna kwota pozostająca do spłaty dotyczy pożyczek udzielonych przedsiębiorstwu Energoatom, objętych gwarancją państwa ukraińskiego. W odniesieniu do tych pożyczek utworzono odpis z tytułu utraty wartości w wysokości 94 mln EUR (w 2024 r.: 98 mln EUR). Nie istnieją niewykorzystane kwoty z tytułu podpisanych umów pożyczki.

Instrument Wsparcia Reform i Wzrostu Gospodarczego na Bałkanach Zachodnich

W maju 2024 r. przyjęto rozporządzenie (UE) 2024/1449 w sprawie ustanowienia Instrumentu Wsparcia Reform i Wzrostu Gospodarczego na Bałkanach Zachodnich (zwanego dalej „Instrumentem na rzecz Bałkanów Zachodnich”), a pierwsze operacje finansowe nastąpiły w 2025 r. Oczekuje się, że Instrument zapewni do 4 mld EUR w formie pożyczek w latach 2025–2027, przy czym wypłaty będą uzależnione od wdrożenia przez kraje partnerskie UE na Bałkanach Zachodnich konkretnych reform społeczno-gospodarczych i reform w kwestiach podstawowych.

Do 31 grudnia 2025 r. podpisano umowy pożyczki z Macedonią Północną, Albanią, Serbią i Czarnogórą na kwotę 2,6 mld EUR, z czego wypłacono 184 mln EUR. Na koniec roku kwota 2,4 mld EUR pozostaje warunkowo zaangażowana, z zastrzeżeniem spełnienia warunków dotyczących polityki.

Instrument Wsparcia Reform i Wzrostu Gospodarczego w Republice Mołdawii

W marcu 2025 r. przyjęto rozporządzenie (UE) 2025/535 w sprawie ustanowienia Instrumentu Wsparcia Reform i Wzrostu Gospodarczego w Republice Mołdawii (zwanego dalej „Instrumentem na rzecz Mołdawii”). Instrument będzie wspierał Mołdawię w latach 2025–2027 i oczekuje się, że zapewni kwotę do 1,5 mld EUR w formie pożyczek.

W 2025 r. podpisano umowę pożyczki na kwotę 1,5 mld EUR. Do 31 grudnia 2025 r. wypłacono 289 mln EUR, a wartość niewykorzystanych środków na koniec roku wynosiła 1,2 mld EUR.

Gwarancja budżetowa UE na pożyczki dla państw członkowskich i państw trzecich

Gwarancje budżetowe UE obejmują pożyczki zaciągnięte przez UE na finansowanie pożyczek dla państw członkowskich i państw trzecich. Jeśli w przyszłości pojawią się niespłacone kwoty udzielonych pożyczek, może nastąpić konieczność spłaty z budżetu UE powiązanych kwot pożyczek zaciągniętych.

Zob. informacje szczegółowe w informacji dodatkowej 6.7.

Zobowiązania Zjednoczonego Królestwa wynikające z jego wystąpienia z UE

Zgodnie z art. 143 umowy o wystąpieniu Zjednoczone Królestwo odpowiada wobec Unii za swój udział w warunkowych zobowiązaniach finansowych związanych z pożyczkami na pomoc finansową (EFSM, MFA, wsparcie bilansu płatniczego i Euratom), które zatwierdzono lub w sprawie których podjęto decyzje na dzień wystąpienia, tj. 31 stycznia 2020 r. Art. 143 zawiera wymóg, aby w przypadku niewykonania zobowiązania z tytułu pożyczki na pomoc finansową, którą zatwierdzono przed datą wystąpienia, Zjednoczone Królestwo ponosiło odpowiedzialność wobec Unii za swój udział w płatnościach dokonywanych przez Unię w ramach tego działania, w przypadku którego nie wykonano zobowiązania, chyba że może to być pokryte przez udział Zjednoczonego Królestwa w rezerwach utrzymywanych w module wspólnego funduszu rezerw przeznaczonym dla Funduszu Gwarancyjnego dla działań zewnętrznych, tam gdzie jest to właściwe (tj. MFA i pożyczki Euratomu udzielane w państwach trzecich) – zob. informacja dodatkowa 4.1.1.

Pozostające do spłaty zobowiązanie warunkowe UE związane z powyższymi pożyczkami na pomoc finansową wyniosło na dzień wystąpienia 53,9 mld EUR. W następstwie spłat dokonanych od tego dnia wartość tych pożyczek objętych gwarancją UE na dzień 31 grudnia 2025 r. wynosi 42,2 mld EUR, a udział Zjednoczonego Królestwa w tej kwocie wynosi 5,3 mld EUR.

2.4.1.2.   Inne pożyczki udzielone

Obejmują 3 rodzaje pożyczek:

a)	Pożyczki udzielone z programów budżetowych UE (np. inicjatywy na rzecz finansowania elektryfikacji i rolnictwa oraz program UE na rzecz zatrudnienia i innowacji społecznych). Kwota tych pożyczek wynosi 85 mln EUR na dzień 31 grudnia 2025 r. (w 2024 r.: 75 mln EUR).

b)

Pożyczki będące przedmiotem subrogacji: są to pożyczki wypłacone przez EBI oraz gwarantowane przez programy w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych i upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich. Pożyczki nie zostały spłacone, Komisja dokonała płatności związanych z uruchomieniem gwarancji i w związku z tym posiada prawa do odzyskania środków. W rezultacie pożyczki te są obecnie ujęte w bilansie UE. Na dzień 31 grudnia 2025 r. Komisja posiadała prawa do odzyskania 1,0 mld EUR takich pożyczek, wraz z naliczonymi odsetkami (w 2024 r.: 1,0 mld EUR). Po uwzględnieniu oczekiwanych strat kredytowych wartość ujęta w bilansie wynosi jednak 45 mln EUR (w 2024 r.: 51 mln EUR).

c)	Depozyty terminowe w kwocie 481 mln EUR (w 2024 r.: 340 mln EUR) o okresie zapadalności wynoszącym ponad trzy miesiące, które to depozyty nie spełniają wymogów definicji ekwiwalentów środków pieniężnych.

2.4.2.   Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

(w mln EUR)
	Informacja dodatkowa	31.12.2025	31.12.2024
Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt niebędące instrumentami pochodnymi	2.4.2.1	51 080	43 648
Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt będące instrumentami pochodnymi	2.4.2.2	1 585	1 110
Ogółem		52 665	44 758
Długoterminowe		47 919	39 058
Krótkoterminowe		4 746	5 700

2.4.2.1.    Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt niebędące instrumentami pochodnymi

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt niebędące instrumentami pochodnymi według rodzajów

(w mln EUR)
		31.12.2025	31.12.2024
Dłużne papiery wartościowe		40 462	34 465
Fundusze rynku pieniężnego, fundusze inwestycyjne typu ETF i inwestycje w portfele zbiorcze		6 812	5 975
Inne inwestycje kapitałowe		3 796	3 201
Pożyczki		9	8
Ogółem		51 080	43 648
Długoterminowe		46 350	37 948
Krótkoterminowe		4 730	5 700

Dłużne papiery wartościowe to głównie obligacje skarbowe i korporacyjne. Utrzymywane są w funduszach (portfelach) zarządzanych w imieniu UE przez Komisję (głównie wspólny fundusz rezerw oraz fundusz „grzywien budżetowych” (BUFI)) lub przez EBI (głównie program „Horyzont 2020” oraz Fundusz Innowacyjny). Wyniki portfeli wycenia się na podstawie wartości godziwej (wartości rynkowej). Na dzień 31 grudnia 2025 r. wartość rynkowa papierów wartościowych pożyczonych w ramach programów pożyczek papierów wartościowych wynosiła 6,0 mld EUR (5,8 mld EUR w 2024 r.). Tych pożyczonych papierów wartościowych nie usuwa się z bilansu UE, ponieważ UE nadal ponosi ryzyko i korzyści.

Fundusze rynku pieniężnego to fundusze wspólnego inwestowania, w ramach których dokonuje się inwestycji w krótkoterminowe dłużne papiery wartościowe (np. jednolity fundusz EBI). Fundusze inwestycyjne typu ETF to fundusze inwestycyjne, które są przedmiotem obrotu na giełdach papierów wartościowych. Śledzi się w ich ramach indeksy i utrzymywane są w nich aktywa, takie jak akcje, obligacje, waluty oraz kontrakty terminowe typu future. Inwestycje w portfele zbiorcze to fundusze UE z programów instrumentu „Łącząc Europę” i programu „Horyzont 2020” połączone z funduszami państw członkowskich z programu NER 300. Są one wykorzystywane w celu zapewnienia gwarancji dla operacji finansowych i inwestycyjnych EBI.

„Inne inwestycje kapitałowe” odnoszą się głównie do inwestowania środków z budżetu UE – za pośrednictwem partnerów wykonawczych – w fundusze venture capital lub inne rodzaje funduszy inwestycyjnych i mają służyć osiągnięciu celów polityki UE: przykładowo zwiększenie dostępu do finansowania dla MŚP typu start-up, badań naukowych i innowacji oraz infrastruktury zarówno w UE, jak i poza nią.

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt niebędące instrumentami pochodnymi według programów

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
Wspólny fundusz rezerw	27 018	23 174
Fundusz Innowacyjny	13 265	10 616
„Horyzont 2020” i „Horyzont Europa”	4 286	3 968
Inwestycje BUFI	2 662	2 141
EWWiS w likwidacji	1 187	1 206
Instrument „Łącząc Europę”	683	716
Unijne instrumenty kapitałowe na rzecz MŚP	433	453
EBOR	309	188
Europejski Fundusz na rzecz Europy Południowo-Wschodniej	250	243
Program emerytalny personelu miejscowego ESDZ	152	128
Fundusz „Ekologia na rzecz Wzrostu”	152	128
Program finansowania efektywności energetycznej	104	103
Inne	581	586
Ogółem	51 080	43 648
Długoterminowe	46 350	37 948
Krótkoterminowe	4 730	5 700

Wspólny fundusz rezerw

Unia Europejska udziela partnerom finansowym gwarancji dotyczących strat z tytułu inwestycji kapitałowych i pożyczek (zob. informacja dodatkowa 4.1 na temat gwarancji budżetowych UE). Żeby pokrywać wszelkie objęte tymi gwarancjami straty poniesione przez partnerów, w ramach budżetu UE, zgodnie z aktami prawnymi, stopniowo odkładane są środki pieniężne. W ramach budżetu UE odkładane są również środki na spłatę zaciągniętych przez nią pożyczek na wypadek niewykonania przez beneficjentów zobowiązań z tytułu pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej, Euratomu, Instrumentu na rzecz Bałkanów Zachodnich i Instrumentu na rzecz Mołdawii.

Zgodnie z rozporządzeniem finansowym Komisja utworzyła wspólny fundusz rezerw w celu zarządzania, w ramach jednego wspólnego portfela, odkładanymi środkami finansowymi („tworzenie rezerw”). Środki te inwestuje się w dłużne papiery wartościowe, fundusze rynku pieniężnego i fundusze inwestycyjne typu ETF. Oprócz środków z budżetu UE do wspólnego funduszu rezerw wpływają środki odzyskane z działań, w przypadku których nie dotrzymano zobowiązania, zyski z dokonanych w jego ramach inwestycji oraz wynagrodzenia otrzymane od partnerów finansowych. Wspólny fundusz rezerw mogą również zasilać dobrowolne wkłady od państw członkowskich i innych płatników, które w ten sposób zwiększają dostępne gwarancje budżetowe UE.

W ramach wspólnego funduszu rezerw napływające wkłady są dzielone na moduły w zależności od programu, z którego pochodzą wkłady. W aktach prawnych dotyczących tych programów określono niezbędne rezerwy na udzielone gwarancje. Na potrzeby optymalizacji zarządzania aktywami budżet UE łączy środki, na które utworzono pojedyncze rezerwy, we wspólny fundusz rezerw.

Na dzień 31 grudnia 2025 r. należące do wspólnego funduszu rezerw aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt wzrosły, ponieważ gwarancje w ramach InvestEU i ISWMR – „Globalny wymiar Europy” oraz gwarancja dla Ukrainy prowadzą do zwiększania niezbędnych rezerw, ale również w wyniku zysków skarbowych w wysokości 0,8 mld EUR. Aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt wyniosły ogółem 27,0 mld EUR, z czego 22,8 mld EUR zainwestowano w dłużne papiery wartościowe, a 3,9 mld EUR w fundusze inwestycyjne typu ETF.

Fundusz Innowacyjny

Fundusz innowacyjny ustanawia system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych w Unii. Celem jest wykorzystanie przychodów na potrzeby wspierania innowacji w dziedzinie niskoemisyjnych technologii i procesów w niektórych sektorach gospodarki. Fundusz Innowacyjny zasilają przychody ze stopniowej monetyzacji 530 mln uprawnień, a także wszelkie niewydane środki z 300 mln uprawnień dostępnych w ramach programu NER300 (zob. informacja dodatkowa 3.8). EBI zarządza tymi środkami do momentu ich wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem i inwestuje je w dłużne papiery wartościowe. Wzrost w 2025 r. wynika głównie z napływających przychodów z aukcji.

„Horyzont 2020” i „Horyzont Europa”

Na mocy rozporządzenia UE ustanawiającego „Horyzont 2020” – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (na lata 2014–2020) ustanowiono nowe instrumenty finansowe mające na celu zwiększenie dostępu do finansowania dla podmiotów zaangażowanych w badania i innowacje. Te instrumenty to:

—	instrument pożyczkowo-gwarancyjny InnovFin na rzecz badań i innowacji, w ramach którego Komisja dzieli ryzyko finansowe związane z portfelem nowych operacji finansowych EBI;

—

InnovFin do celów gwarancji dla MŚP i instrument gwarancji nieograniczonych co do kwoty w inicjatywie dotyczącej MŚP (SIUGI) – instrumenty gwarancyjne zarządzane przez EFI umożliwiające udzielanie gwarancji i kontrgwarancji pośrednikom finansowym w odniesieniu do nowych portfeli pożyczek (w ramach SIUGI Komisja dzieli ryzyko finansowe związane z gwarancjami udzielanymi przez państwa członkowskie, EFI i EBI);

—	instrument kapitałowy InnovFin na rzecz badań i innowacji zapewniający inwestycje w fundusze venture capital, które są zarządzane przez EFI, oraz

—	Fundusz Europejskiej Rady ds. Innowacji, który zapewnia finansowanie kapitałowe na potrzeby działań w zakresie przyspieszenia innowacji i wprowadzenia ich na rynek. Fundusz Europejskiej Rady ds. Innowacji jest finansowany z programów „Horyzont Europa” i „Horyzont 2020”.

Inwestycje BUFI

Komisja ustanowiła fundusz „grzywien budżetowych” (BUFI) w celu zarządzania środkami pieniężnymi, które tymczasowo otrzymuje z tytułu nałożonych na firmy grzywien, od których złożono odwołanie. Do czasu ostatecznej decyzji sądu w sprawie danej grzywny Komisja inwestuje te środki w instrumenty dłużne.

EWWiS w likwidacji

Traktat EWWiS wygasł w dniu 23 lipca 2002 r., a wszystkie aktywa EWWiS zostały przekazane Unii Europejskiej. Przeznaczono je na badania w sektorach związanych z przemysłem węgla i stali, na przykład przełomowe technologie prowadzące do niemal bezemisyjnej produkcji stali. Komisja inwestuje te środki w dłużne papiery wartościowe, dopóki nie zostaną one przyznane na cele badawcze.

Instrument „Łącząc Europę”

Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1316/2013 (36) instrument dłużny „Łącząc Europę” (CEF) utworzono w celu ułatwienia projektom infrastrukturalnym dostępu do finansowania w sektorach transportu, telekomunikacji i energii. Instrument jest zarządzany przez EBI w porozumieniu z UE. Instrument umożliwia podział ryzyka związanego z finansowaniem dłużnym w postaci długu uprzywilejowanego i podporządkowanego lub gwarancji oraz wsparcie w zakresie obligacji projektowych gwarantowanych przez UE.

Unijne instrumenty kapitałowe na rzecz MŚP

Są to instrumenty kapitałowe finansowane w ramach programu COSME, Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji, programu MAP oraz inicjatywy na rzecz wzrostu i zatrudnienia, które są nadzorowane przez EFI i wspierają – poprzez inwestycje w odpowiednich wyspecjalizowanych funduszach venture capital – tworzenie i finansowanie unijnych MŚP na etapie rozpoczynania działalności (etap start-up) i jej rozwoju.

Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju

UE posiada udziały w formie inwestycji finansowej w kapitale Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOR). W 2025 r. UE zwiększyła subskrypcję, nabywając dodatkowe 12 102 udziały o wartości nominalnej 10 000 EUR za udział. Łączna kwota 121 mln EUR ma zostać wypłacona w równych transzach w ciągu pięciu lat, przy czym pierwsza transza ma zostać wypłacona w 2025 r. Na dzień 31 grudnia 2025 r. Komisja posiada 102 146 udziałów (w 2024 r.: 90 044 udziały), co stanowi 3,04 % łącznego subskrybowanego kapitału podstawowego. Ogółem UE subskrybowała 1 021 mln EUR kapitału podstawowego EBOR, z czego 713 mln EUR to obecnie kapitał nieopłacony.

Hierarchia wartości godziwej aktywów finansowych niebędących instrumentami pochodnymi wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

(w mln EUR)
Rodzaj składnika aktywów finansowych	31.12.2025	31.12.2024
Poziom 1: Ceny notowane na aktywnych rynkach	44 447	37 559
Poziom 2: Obserwowalne dane inne niż ceny notowane	3 150	3 098
Poziom 3: Techniki wyceny z wykorzystaniem danych nieopartych na obserwowalnych danych rynkowych	3 483	2 991
Ogółem	51 080	43 648

W okresie sprawozdawczym nie występowały przesunięcia pomiędzy poziomami 1 i 2 w hierarchii wartości godziwej.

Uzgodnienie aktywów finansowych niebędących instrumentami pochodnymi wycenianych przy użyciu technik wyceny z wykorzystaniem danych nieopartych na obserwowalnych danych rynkowych (poziom 3)

(w mln EUR)
Zmiany wartości godziwej
Saldo otwarcia na 1.1.2025	2 991
Inwestycje w tym okresie	699
Spłaty kapitału	(97)
Przychody otrzymane	(19)
Zyski lub straty za okres w nadwyżce lub deficycie	(90)
Przesunięcia do poziomu 3	–
Przesunięcia z poziomu 3	–
Inne	–
Saldo zamknięcia na 31.12.2025	3 483

2.4.2.2.    Aktywa i zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt będące instrumentami pochodnymi

Aktywa i zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt będące instrumentami pochodnymi według rodzajów

(w mln EUR)
Rodzaj instrumentu pochodnego	31.12.2025			31.12.2024
	Wartość nominalna	Składnik aktywów wyceniany według wartości godziwej	Zobowiązanie wyceniane według wartości godziwej	Wartość nominalna	Składnik aktywów wyceniany według wartości godziwej	Zobowiązanie wyceniane według wartości godziwej
Gwarancja w odniesieniu do portfela kapitałowego	6 951	1 568	(52 )	6 057	1 110	(60 )
Walutowe instrumenty pochodne	1 910	17	(9 )	2 417	–	(38 )
Ogółem	8 861	1 585	(62 )	8 474	1 110	(98 )
Długoterminowe		1 569	(9 )		1 110	(13 )
Krótkoterminowe		17	(53 )		–	(84 )

Gwarancje w odniesieniu do portfeli kapitałowych

Pozycja „Gwarancja w odniesieniu do portfela kapitałowego” obejmuje gwarancje udzielane przez UE instytucjom finansowym w odniesieniu do portfeli inwestycji kapitałowych. Gwarancje te klasyfikuje się jako pochodne instrumenty finansowe i ujmuje się jako aktywa lub zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt, gdyż nie spełniają one definicji zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych – zob. informacja dodatkowa 1.5.12. Składnik aktywów finansowych lub zobowiązanie finansowe UE wycenia się na podstawie wartości bazowych inwestycji.

Łączna kwota odpowiada zasadniczo gwarancji EFIS udzielonej przez UE na rzecz grupy EBI, w ramach której kwota bazowych inwestycji kapitałowych dokonanych przez EBI i EFI wynosi 3,6 mld EUR (w 2024 r.: 3,8 mld EUR). Wartość godziwa gwarancji UE na portfele kapitałowe EFIS wyniosła 1,4 mld EUR (w 2024 r.: 1,1 mld EUR).

Walutowe instrumenty pochodne

UE zawiera walutowe kontrakty terminowe typu forward w celu zabezpieczenia się przed ryzykiem walutowym związanym z dłużnymi papierami wartościowymi denominowanymi w USD będącymi w posiadaniu wspólnego funduszu rezerw. W ramach walutowych kontraktów typu forward UE przekazuje umownie uzgodnioną wartość nominalną w walucie obcej („płatności dokonywane”), jak przedstawiono w tabeli powyżej, a następnie otrzyma wartość nominalną w EUR („płatności otrzymywane”) w terminie zapadalności.

Pozycja ta obejmuje również skutki działań zabezpieczających ryzyko walutowe w ramach gwarancji InvestEU oraz przypadki, w których UE udziela gwarancji dotyczących ryzyka walutowego.

Hierarchia wartości godziwej aktywów i zobowiązań finansowych będących instrumentami pochodnymi

(w mln EUR)
Rodzaj instrumentu pochodnego	31.12.2025		31.12.2024
	Składnik aktywów wyceniany według wartości godziwej	Zobowiązanie wyceniane według wartości godziwej	Składnik aktywów wyceniany według wartości godziwej	Zobowiązanie wyceniane według wartości godziwej
Poziom 1: Ceny notowane na aktywnych rynkach	–	–	–	–
Poziom 2: Obserwowalne dane inne niż ceny notowane	17	(7 )	–	(27 )
Poziom 3: Techniki wyceny z wykorzystaniem danych nieopartych na obserwowalnych danych rynkowych	1 568	(55 )	1 110	(71 )
Ogółem	1 585	(62 )	1 110	(98 )

W okresie sprawozdawczym nie występowały przesunięcia pomiędzy poziomami 1 i 2. Instrumenty pochodne na poziomie 3 hierarchii wartości godziwej obejmują głównie gwarancje w odniesieniu do portfeli kapitałowych.

Uzgodnienie aktywów i zobowiązań finansowych będących instrumentami pochodnymi wycenianych przy użyciu technik wyceny z wykorzystaniem danych nieopartych na obserwowalnych danych rynkowych (poziom 3)

(w mln EUR)
Zmiany wartości godziwej
Saldo otwarcia składnika aktywów/(zobowiązania) na 1.1.2025	1 039
Wypłacone należności związane z uruchomieniem gwarancji	164
Zwroty uruchomionych gwarancji	(44)
Przychody z tytułu rozliczonych gwarancji	(154)
Zyski lub straty za okres w nadwyżce lub deficycie	507
Przesunięcia do poziomu 3	–
Przesunięcia z poziomu 3	–
Inne	(0)
Saldo zamknięcia na 31.12.2025	1 513

2.5.   PŁATNOŚCI ZALICZKOWE

(w mln EUR)
	Informacja dodatkowa	31.12.2025	31.12.2024
Długoterminowe
Płatności zaliczkowe	2.5.1	36 000	39 093
Inne zaliczki dla państw członkowskich	2.5.2	2 933	1 682
Wkłady do funduszy powierniczych		38	85
		38 971	40 861
Krótkoterminowe
Płatności zaliczkowe	2.5.1	35 298	35 969
Inne zaliczki dla państw członkowskich	2.5.2	2 477	2 089
		37 775	38 058
Ogółem		76 746	78 919

Płatności zaliczkowe w ramach różnych programów muszą być wystarczające, aby zapewnić beneficjentowi niezbędne finansowanie, które umożliwi mu rozpoczęcie i realizację projektu, przy jednoczesnym zabezpieczeniu interesów finansowych UE oraz uwzględnieniu ograniczeń prawnych i operacyjnych, a także ograniczeń związanych z efektywnością kosztową.

2.5.1.   Płatności zaliczkowe

(w mln EUR)
	Kwota brutto	Rozliczone w ramach rozliczeń międzyokresowych	Kwota netto na 31.12.2025
Państwa członkowskie
EFRROW oraz inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich	3 605	(1 625 )	1 980
EFRR i FS	29 858	(17 052 )	12 805
EFS	9 997	(6 560 )	3 438
RRF (NGEU)	13 626	(3 392 )	10 234
Inne	21 022	(10 041 )	10 981
EFTA i państwa trzecie	3 772	(2 710 )	1 062
Podmioty prywatne i publiczne	82 761	(61 415 )	21 346
Inni odbiorcy	17 397	(7 943 )	9 454
Ogółem	182 038	(110 740 )	71 299
Długoterminowe	36 000		36 000
Krótkoterminowe	146 038	(110 740 )	35 298

(w mln EUR)
	Kwota brutto	Rozliczone w ramach rozliczeń międzyokresowych	Kwota netto na 31.12.2024
Zarządzanie dzielone
EFRROW oraz inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich	3 885	(840 )	3 045
EFRR i FS	25 859	(16 476 )	9 384
EFS	9 437	(6 258 )	3 180
Inne	14 220	(4 836 )	9 384
	53 402	(28 409 )	24 992
Zarządzanie bezpośrednie
Wydatkowane przez:
Komisja	34 727	(14 289 )	20 438
z czego RRF (NGEU)	18 930	(3 541 )	15 389
Agencje wykonawcze UE	40 693	(25 586 )	15 107
Fundusze powiernicze	508	(429 )	79
	75 928	(40 304 )	35 624
Zarządzanie pośrednie
Wydatkowane przez:
Inne agencje i organy UE	5 281	(2 814 )	2 467
Państwa trzecie	1 843	(1 103 )	739
Organizacje międzynarodowe	13 171	(8 839 )	4 333
Inne podmioty	19 295	(12 389 )	6 906
	39 590	(25 144 )	14 446
Ogółem	168 920	(93 858 )	75 062
Długoterminowe	39 093	–	39 093
Obrotowe	129 826	(93 858 )	35 969

Płatności zaliczkowe oznaczają wypłacone pieniądze, a tym samym wykonanie środków na płatności. Jak wyjaśniono w informacji dodatkowej 1.5.7, są to zaliczki, które nie zostały jeszcze ujęte jako koszty. Chociaż płatności zaliczkowe zmniejszają w związku z tym wysokość zobowiązań pozostających do spłaty (zob. informacja dodatkowa 5.1), stanowią one koszty, które w dalszym ciągu należy zaakceptować i uwzględnić w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności.

Jeżeli chodzi o płatności zaliczkowe na rzecz państw członkowskich w obszarze spójności (EFRR, Fundusz Spójności, EFS), wzrost ten jest związany głównie z nowymi płatnościami zaliczkowymi, które miały miejsce w 2025 r. i wyniosły 5,6 mld EUR.

Płatności zaliczkowe na rzecz państw członkowskich wykazane w wierszu „Inne” dotyczą głównie Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (6,2 mld EUR) oraz Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (1 mld EUR).

Bezzwrotne wsparcie dotyczące instrumentu RRF, które wykazano w płatnościach zaliczkowych w ramach zarządzania bezpośredniego w 2024 r., na koniec roku wyniosło 10,2 mld EUR netto (w 2024 r.: 15,4 mld EUR). Spadek ten jest zgodny z normalną realizacją programu, ponieważ w 2025 r. nie wypłacono żadnych dodatkowych płatności zaliczkowych.

Jeżeli chodzi o płatności zaliczkowe na rzecz podmiotów publicznych (17,5 mld EUR) i podmiotów prywatnych (10,5 mld EUR) wypłacone przez Komisję, największe kwoty dotyczą obszaru badań (10,9 mld EUR), Instrumentu Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – „Globalny wymiar Europy” i jego prekursorów (5 mld EUR), programu Erasmus+ (4,6 mld EUR) oraz instrumentu „Łącząc Europę” (1,2 mld EUR).

Zabezpieczenia otrzymane w związku z płatnościami zaliczkowymi

Są to zabezpieczenia, których Komisja wymaga w niektórych przypadkach od beneficjentów innych niż państwa członkowskie przy wypłacie zaliczek (płatności zaliczkowych). W przypadku tego rodzaju zabezpieczeń wykazuje się dwie wartości – „wartość nominalną” i „wartość bieżącą”. W przypadku wartości nominalnej zdarzenie generujące jest związane z istnieniem zabezpieczenia. W przypadku wartości bieżącej zdarzeniem generującym zabezpieczenie jest wypłacenie płatności zaliczkowej w ramach gwarancji, po czym następuje obniżenie jej kwoty w ramach późniejszych rozliczeń. Na dzień 31 grudnia 2025 r. wartość nominalna uzyskanych gwarancji w odniesieniu do płatności zaliczkowych wynosiła 1,1 mld EUR.

Niektóre kwoty płatności zaliczkowych wypłacone w ramach siódmego programu ramowego w zakresie badań i rozwoju technologicznego (7PR) oraz programów „Horyzont 2020” i „Horyzont Europa” w rzeczywistości pokrywa się z mechanizmu ubezpieczeń wzajemnych (MIM), znanego wcześniej jako fundusz gwarancyjny dla uczestników (PGF). Mechanizm ubezpieczeń wzajemnych to instrument wzajemnych gwarancji ustanowiony w celu zabezpieczenia ryzyka związanego z niedokonaniem płatności przez beneficjentów w trakcie realizacji działań pośrednich w ramach tych programów. Wszyscy uczestnicy działań pośrednich otrzymujący dotację z UE wnoszą 5 % łącznej otrzymanej kwoty na poczet kapitału mechanizmu ubezpieczeń wzajemnych, który jest inwestowany przez Komisję na rynkach finansowych w celu generowania odsetek. Odsetki mogą być wykorzystane do pokrycia długów, które nie zostały spłacone przez uczestnika niewykonującego zobowiązań wobec Unii. Na koniec działań pośrednich wkłady są zwracane uczestnikom. UE (reprezentowana przez Komisję) działa jako przedstawiciel wykonawczy uczestników MIM, ale to oni są jego właścicielami. MIM jest zatem odrębną jednostką, która nie podlega konsolidacji w niniejszym rocznym sprawozdaniu finansowym UE.

Na dzień 31 grudnia 2025 r. płatności zaliczkowe objęte MIM wynosiły 3,0 mld EUR (w 2024 r.: 3,0 mld EUR). Łączne aktywa MIM, w tym aktywa finansowe zarządzane przez Komisję, wynosiły ogółem 3,2 mld EUR (w 2024 r.: 3,2 mld EUR).

2.5.2.   Inne zaliczki dla państw członkowskich

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
Zaliczki dla państw członkowskich w ramach instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym	3 750	1 889
Programy pomocy	1 659	1 883
Ogółem	5 409	3 772
Długoterminowe	2 933	1 682
Krótkoterminowe	2 477	2 089

Zaliczki dla państw członkowskich w ramach instrumentów finansowych objętych zarządzaniem dzielonym

W ramach programów finansowanych z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych można dokonywać płatności zaliczkowych z budżetu UE na rzecz państw członkowskich, aby zasilić instrumenty finansowe (tj. pożyczki, inwestycje kapitałowe lub gwarancje). Te instrumenty finansowe są tworzone i zarządzane przez państwa członkowskie, a nie Komisję. Środki pieniężne niewykorzystane w ramach tych instrumentów na koniec roku pozostają własnością UE (tak jak w przypadku całego zaliczkowania) i dlatego traktuje się je jako składnik aktywów w bilansie UE.

W obszarze spójności szacuje się, że z wypłaconej kwoty 3 740 mln EUR kwota 3 661 mln EUR pozostała niewykorzystana na dzień 31 grudnia 2025 r.

W przypadku rozwoju obszarów wiejskich na koniec roku pozostała niewykorzystana kwota 89 mln EUR.

Programy pomocy

Podobnie zwrócone kwoty odpowiadające zaliczkom wypłaconym przez państwa członkowskie w związku z różnymi programami pomocy (pomoc państwa, środki związane z rynkiem w ramach EFRG lub środki inwestycyjne EFRROW), które nie zostały wykorzystane na koniec roku, wykazuje się w bilansie UE po stronie aktywów (zaliczki). Komisja oszacowała wartość tych zaliczek w oparciu o informacje dostarczone przez państwa członkowskie; odpowiednie kwoty ujęto w podpozycji „Programy pomocy” powyżej. W 2025 r. kwota 1 397 mln EUR odnosi się do rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich. W przypadku polityki spójności niewykorzystane kwoty na koniec roku oszacowano na 263 mln EUR i odnoszą się one do WRF na lata 2021–2027.

2.6.   NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU TRANSAKCJI WYMIANY I NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU TRANSAKCJI INNYCH NIŻ TRANSAKCJE WYMIANY

(w mln EUR)
	Informacja dodatkowa	31.12.2025	31.12.2024
Długoterminowe
Należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany	2.6.1	10 878	11 541
Należności z tytułu transakcji wymiany	2.6.2	1 786	1 731
		12 663	13 272
Krótkoterminowe
Należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany	2.6.1	18 952	16 529
Należności z tytułu transakcji wymiany	2.6.2	2 452	1 936
		21 404	18 465
Ogółem		34 068	31 736

2.6.1.   Należności z tytułu transakcji innych niż transakcje wymiany

(w mln EUR)
	Informacja dodatkowa	31.12.2025	31.12.2024
Długoterminowe
Państwa członkowskie	2.6.1.1	597	275
Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa	2.6.1.2	10 256	11 231
Naliczone przychody i czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów	2.6.1.4	0	10
Inne należności		24	25
		10 878	11 541
Krótkoterminowe
Państwa członkowskie	2.6.1.1	5 097	4 667
Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa	2.6.1.2	505	1 530
Grzywny nakładane na przedsiębiorstwa	2.6.1.3	10 964	9 152
Naliczone przychody i czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów	2.6.1.4	2 269	1 085
Inne należności		117	94
		18 952	16 529
Ogółem		29 830	28 070

2.6.1.1.   Należności od państw członkowskich

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
Rachunki A TZW	3 652	3 277
Odrębne rachunki TZW	868	849
Należne zasoby własne	–	139
Utrata wartości	(535 )	(553 )
Inne	–	–
Należności związane z zasobami własnymi	3 985	3 712
Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG)	1 802	1 534
Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich	222	127
Utrata wartości	(607 )	(741 )
Należności związane z EFRG i rozwojem obszarów wiejskich	1 417	920
Płatności zaliczkowe do odzyskania	21	16
VAT zapłacony i podlegający odzyskaniu	56	53
Inne należności od państw członkowskich	215	242
Ogółem	5 694	4 943
Długoterminowe	597	275
Krótkoterminowe	5 097	4 667

Kwoty należności długoterminowych od państw członkowskich wynikają głównie z niewykonanych decyzji w ramach kontroli zgodności rozliczeń w odniesieniu do Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) oraz Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Odzyskiwanie kwot związanych z tymi decyzjami odbywa się w ratach rocznych.

Należności związane z zasobami własnymi

„Rachunek A” oznacza miesięczne zestawienia, w których państwa członkowskie przekazują informacje o ustalonych kwotach należności w ramach tradycyjnych zasobów własnych. W tabeli wymieniono kwoty z „rachunku A”, które nie zostały jeszcze wpłacone na rachunek Komisji. Tradycyjne zasoby własne (TZW) to przede wszystkim cła pobierane przez państwa członkowskie w imieniu Komisji.

Według stanu na koniec roku „rachunek A” utrzymywał się zasadniczo na poziomie w przedziale 3–4 mld EUR. W 2025 r. kwoty zadeklarowane przez państwa członkowskie są zbliżone do zwykłego poziomu. Ostateczna kwota w dużym stopniu odzwierciedla cła ustanowione w listopadzie i grudniu 2025 r.

8 marca 2022 r. Trybunał wydał wyrok w sprawie uchybienia przez Zjednoczone Królestwo obowiązkom państwa członkowskiego (naruszenie nr 2018/2008) i potwierdził, że Zjednoczone Królestwo naruszyło swoje obowiązki dotyczące ochrony budżetu Unii. Sprawa ta jest wynikiem sprawozdania OLAF-u z 2017 r., w którym stwierdzono, że importerzy w Zjednoczonym Królestwie unikali płacenia znacznych kwot należności celnych, wykorzystując fikcyjne i fałszywe faktury oraz nieprawidłowe deklaracje wartości celnej w momencie przywozu.

Komisja przeanalizowała wyrok, w szczególności uwagi Trybunału dotyczące ustalenia wysokości należnych kwot. Po przeprowadzeniu szczegółowej analizy Zjednoczone Królestwo spłaciło zarówno kwotę główną, jak i kwotę odsetek za zwłokę w latach 2022–2023 (1,6 mld EUR w przypadku kwoty głównej i 1,4 mld EUR w przypadku odsetek za zwłokę przed zmniejszeniem udziału Zjednoczonego Królestwa).

Stosując te same parametry do obliczania szacowanych strat w zakresie TZW należnych w odniesieniu do wyrobów włókienniczych i obuwia przywożonych z Chin o znacznie zaniżonej wartości, państwa członkowskie wpłaciły w latach 2021 i 2022 kwotę 1,9 mld EUR objętą zastrzeżeniem. Po zamknięciu w 2023 r. sprawy dotyczącej zaniżania wartości w odniesieniu do Zjednoczonego Królestwa Komisja we współpracy z państwami członkowskimi ponownie obliczyła ich odpowiednie ostateczne kwoty należne zgodnie z wyrokiem Trybunału w sprawie C-213/19. W 2024 i 2025 r. ostateczną kwotę główną i kwotę należnych odsetek uzgodniono z szeregiem państw członkowskich, a odnośne sprawy zamknięto. Nadal trwają wyjaśnienia z udziałem niektórych państw członkowskich w celu ustalenia ostatecznych należnych kwot. Do 31 grudnia 2025 r. sprawozdanie finansowe koryguje się w dół o 0,24 mld EUR, która odzwierciedla korektę dochodów.

Obecnie szacuje się, że należne odsetki za zwłokę w odniesieniu do tych spraw na dzień 31 grudnia 2025 r. wynosiły 0,3 mld EUR (zob. informacja dodatkowa 2.6.2).

„Odrębny rachunek” oznacza rachunek, na którym przedstawia się ustalone należności, których nie ujęto na „rachunku A”, ponieważ nie zostały odzyskane przez państwa członkowskie i nie objęto ich żadnym zabezpieczeniem, tj. gwarancją (lub zabezpieczenie zostało przekazane, a należności i tak zostały zakwestionowane). Należności te podlegają utracie wartości na podstawie informacji przekazywanych co roku przez państwa członkowskie. Kwoty utraty wartości reprezentują zasadniczo zbliżony odsetek kwoty głównej na koniec każdego roku.

Należności związane z EFRG i rozwojem obszarów wiejskich

Pozycja ta obejmuje przede wszystkim kwoty należne od państw członkowskich na dzień 31 grudnia 2025 r., na podstawie kwot zadeklarowanych i poświadczonych przez państwa członkowskie na dzień 15 października 2025 r. Należności powstałe w okresie między zadeklarowaniem tych kwot a dniem 31 grudnia 2025 r. podlegają oszacowaniu. Komisja szacuje także wysokość odpisu aktualizującego wartość w odniesieniu do kwot należnych od beneficjentów, których odzyskanie jest mało prawdopodobne. Ujęcie takiej korekty nie oznacza, że Komisja odstępuje od odzyskania tych kwot w przyszłości. W korekcie uwzględnia się także odliczenie w wysokości 20 %, które odpowiada kwocie, którą państwa członkowskie mają prawo zatrzymać na pokrycie kosztów administracyjnych.

2.6.1.2.    Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa

„Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej” (nr ref. 2019/C 384 I/01) („umowa o wystąpieniu”) podpisana między UE a Zjednoczonym Królestwem nakłada na obie strony różne zobowiązania finansowe. Na dzień 31 grudnia 2025 r. należność netto od Zjednoczonego Królestwa wynikająca z tych zobowiązań wynosiła 10 761 mln EUR (w 2024 r.: 12 762 mln EUR), z czego 505 mln EUR ma zostać zapłacone w ciągu 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego (w 2024 r.: 1 530 mln EUR):

(w mln EUR)
	Art. 140	Art. 142	Inne	31.12.2025	31.12.2024
Należne ze strony Zjednoczonego Królestwa	2 327	9 599	166	12 092	14 683
Należne na rzecz Zjednoczonego Królestwa	–	–	(1 331 )	(1 331 )	(1 922 )
Ogółem	2 327	9 599	(1 165 )	10 761	12 762
Długoterminowe	1 928	9 244	(915 )	10 256	11 231
Krótkoterminowe	399	355	(250 )	505	1 530

Kwota należna od Zjednoczonego Królestwa – zmiana w stosunku do poprzedniego roku

Zmniejszenie należności netto o 2 001 mln EUR (z 12 762 mln EUR na koniec 2024 r. do 10 761 mln EUR na koniec 2025 r.) wynika głównie z płatności netto otrzymanych w 2025 r. (1 535 mln EUR), a także korekty niepieniężnej w wysokości 465 mln EUR. Ta korekta niepieniężna, która jest księgowana jako koszt netto, wynika z następujących elementów:

—	zmniejszenia kwoty należnej od Zjednoczonego Królestwa na podstawie art. 142 z tytułu jego udziału w zaległych wycenach w ramach systemu emerytalno-rentowego urzędników europejskich i wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego (529 mln EUR);

—	zmniejszenia kwoty należnej od Zjednoczonego Królestwa na podstawie art. 140 (142 mln EUR) ze względu na dodatkowe pozycje przeciwstawne (58 mln EUR) oraz dostosowania szacowanego niewykonania (84 mln EUR);

—	kwot należnych Zjednoczonemu Królestwu na podstawie art. 143 i 144 umowy o wystąpieniu (odpowiednio 198 mln EUR i 43 mln EUR);

—

zmniejszenia netto kwoty należnej od Zjednoczonego Królestwa z tytułu spraw sądowych na podstawie art. 147 (5 mln EUR), obejmującego kwotę należną od Zjednoczonego Królestwa z tytułu jego udziału w kwotach netto wypłaconych w 2025 r. w wysokości 7 mln EUR i zmniejszenie szacunkowej kwoty należnej od Zjednoczonego Królestwa z tytułu spraw sądowych, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte, o 12 mln EUR; zrównoważonych przez

—	kwotę należną od Zjednoczonego Królestwa na podstawie art. 142 z tytułu jego udziału w płatnościach netto dokonanych z budżetu Unii w 2025 r. na rzecz beneficjentów systemu emerytalno-rentowego urzędników europejskich i wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego (326 mln EUR);

—	zmniejszenie kwoty należnej Zjednoczonemu Królestwu na podstawie art. 141 ze względu na zmniejszenie podstawy pomiaru udziału Zjednoczonego Królestwa w grzywnach (109 mln EUR) oraz

—	zwiększenie kwoty należnej od Zjednoczonego Królestwa na podstawie art. 136 ze względu na aktualizację szacunków i kwoty dodatkowe (17 mln EUR).

Kwota do zapłaty w ciągu 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego

Kwota 505 mln EUR, którą Zjednoczone Królestwo ma zapłacić w ciągu 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego, obejmuje pozostałą część faktury z września 2025 r. (338 mln EUR), fakturę z kwietnia 2026 r. (78 mln EUR, w tym oczekiwana korekta w wysokości 27,9 mln EUR związana z art. 140) oraz część szacunkowej faktury z września 2026 r., którą należy zapłacić w okresie od października do grudnia 2026 r. (89 mln EUR):

(w mln EUR)
	Pozostała część faktury z września 2025 r.	Faktura z kwietnia 2026 r.	Szacunkowa faktura z września 2026 r.(część okresu październik–grudzień)	Ogółem
Art. 136	9	122		130
Art. 140	406	(136 )	129	399
Art. 141	(95 )		(50 )	(146 )
Art. 142	18	326	11	355
Art. 143		(198 )		(198 )
Art. 144		(43 )		(43 )
Art. 147		7		7
Ogółem	338	78	89	505

Udział Zjednoczonego Królestwa (art. 139)

Zgodnie z art. 139 udział Zjednoczonego Królestwa w zobowiązaniach finansowych wynikających z umowy o wystąpieniu stanowi odsetek obliczony jako stosunek zasobów własnych udostępnionych przez Zjednoczone Królestwo w latach 2014–2020 do zasobów własnych udostępnionych w tym okresie przez wszystkie państwa członkowskie i Zjednoczone Królestwo, dostosowany o kwotę zgłoszoną państwom członkowskim przed dniem 1 lutego 2022 r. Ostateczny udział Zjednoczonego Królestwa obliczono na 12,431681219587700 %.

Płatności na podstawie umowy o wystąpieniu

Mechanizm płatności, który należy zastosować do zobowiązań przewidzianych dla obydwu stron określono w art. 148. Podsumowując, w kwietniu i we wrześniu każdego roku UE wystawia faktury na kwoty netto należne od Zjednoczonego Królestwa, a Zjednoczone Królestwo płaci te faktury w miesięcznych transzach. Kwoty zgłoszone w kwietniu danego roku są płatne w czterech równych miesięcznych transzach od czerwca do września tego roku. Kwoty zgłoszone we wrześniu są płatne w ośmiu równych miesięcznych transzach od października tego roku do maja roku następnego. Ponieważ niektóre zgłaszane kwoty z konieczności opierają się na prognozach i szacunkach, zgłoszenia są aktualizowane każdego roku na podstawie rzeczywistych danych liczbowych.

W 2025 r. kwota netto zgłoszona Zjednoczonemu Królestwu na podstawie art. 136 oraz art. 140–147 wynosiła 754 mln EUR (w 2024 r.: 377 mln EUR), z czego 213 mln EUR zgłoszono w kwietniu 2025 r., a 541 mln EUR zgłoszono we wrześniu 2025 r. (w 2024 r.: odpowiednio 1 414 mln EUR (płatne na rzecz Zjednoczonego Królestwa) i 1 791 mln EUR (płatne przez Zjednoczone Królestwo).

W 2025 r. całkowita kwota otrzymanych płatności wyniosła 1 535 mln EUR (w 2024 r.: 2 391 mln EUR). Z tego kwota 1 120 mln EUR odnosiła się do pozostałych kwot zawartych w sprawozdaniu z września 2024 r. i została zapłacona przez Zjednoczone Królestwo w pięciu równych transzach w okresie od stycznia do maja 2025 r. (w 2024 r.: 3 133 mln EUR), kwota 213 mln EUR odnosiła się do sprawozdania z kwietnia 2025 r. i została zapłacona przez Zjednoczone Królestwo w czterech równych miesięcznych transzach w okresie od czerwca do września 2025 r. (w 2024 r.: 1 414 mln EUR, zapłacone na rzecz Zjednoczonego Królestwa), a kwota 203 mln EUR odnosiła się do sprawozdania z września 2025 r. i została zapłacona w trzech równych transzach w okresie od października do grudnia 2025 r. (w 2024 r.: 672 mln EUR).

(w mln EUR)
	Pozostałe kwoty zawarte w sprawozdaniu z września 2024 r. (należne i zapłacone od stycznia do maja 2025 r.)	Sprawozdanie z kwietnia 2025 r. (należne i zapłacone od czerwca do września 2025 r.)	Sprawozdanie z września 2025 r. (należne i zapłacone od października do grudnia 2025 r.)	Ogółem płatności w 2025 r.
Art. 140	1 119	599	244	1 963
Art. 142	18	305	11	334
Art. 136	13	–	5	18
Art. 147	–	69	–	69
	1 150	973	260	2 384
Art. 136	–	(126 )	–	(126 )
Art. 141	(31 )	(343 )	(57 )	(431 )
Art. 143	–	(191 )	–	(191 )
Art. 144	–	(58 )	–	(58 )
Art. 145	–	(37 )	–	(37 )
Art. 146	–	(7 )	–	(7 )
	(31 )	(760 )	(57 )	(848 )
Ogółem	1 120	213	203	1 535

Pozostałe na koniec roku saldo faktury z września 2025 r., wynoszące 338 mln EUR, płatne przez Zjednoczone Królestwo w pięciu równych miesięcznych transzach w okresie od stycznia do maja 2026 r. (w 2024 r.: 1 120 mln EUR).

Art. 140 – Zobowiązania pozostające do spłaty

Zjednoczone Królestwo zobowiązało się zapłacić UE swój udział w zobowiązaniach budżetowych pozostających do spłaty na dzień 31 grudnia 2020 r. („Brexit RAL”) dostosowany zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 140. Na dzień 31 grudnia 2025 r. łączna kwota ujęta jako należność wynosiła 2 327 mln EUR (w 2024 r.: 4 432 mln EUR), z czego 399 mln EUR ma zostać zapłacone w ciągu 12 miesięcy następujących po końcu roku. W poniższej tabeli przedstawiono główne przepływy między łączną kwotą ujętą jako należność na dzień 31 grudnia 2024 r. a łączoną kwotą ujętą jako należność na dzień 31 grudnia 2025 r.:

(w mln EUR)
Kwota należna od Zjednoczonego Królestwa na 31.12.2024	4 432
Korekty finansowe netto dotyczące okresu 2014–2020 lub poprzednich okresów programowania (w tym korekta odliczeń z 2025 r.)	(58)
Postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego dotyczące zasobów własnych	(0)
Płatności netto otrzymane od Zjednoczonego Królestwa w 2025 r.	(1 963 )
Dostosowanie szacowanego niewykonania	(84)
Kwota należna od Zjednoczonego Królestwa na 31.12.2025	2 327
Długoterminowe	1 928
Krótkoterminowe	399

Łączna kwota ujęta jako należność obniżyła się w ujęciu rok do roku o 2 104 mln EUR (w 2024 r.: 3 909 mln EUR), co wynikało głównie z płatności otrzymanych od Zjednoczonego Królestwa w 2025 r.

Kwota, która ma zostać uiszczona w ciągu 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego (399 mln EUR), obejmuje: pozostałe saldo faktury z września 2025 r. (406,5 mln EUR) płatne przez Zjednoczone Królestwo w okresie od stycznia do maja 2026 r.; kwotę zafakturowaną w kwietniu 2026 r. (136,3 mln EUR, w tym przewidywana zmiana o wartości 27,9 mln EUR) płatną przez Zjednoczone Królestwo w okresie od czerwca do września 2026 r.; a także część kwoty, która ma zostać zafakturowana we wrześniu 2026 r. i zapłacona przez Zjednoczone Królestwo w okresie od października do grudnia 2026 r. (128,9 mln EUR).

Na kwotę zafakturowaną w kwietniu 2026 r. składają się kwota 200,6 mln EUR związana z udziałem Zjednoczonego Królestwa w szacowanej realizacji zobowiązań pozostających do spłaty w 2026 r., ujemna kwota 336,4 mln EUR (włącznie ze spodziewaną korektą o 27,9 mln EUR) związana z dostosowaniem udziału Zjednoczonego Królestwa w zobowiązaniach pozostających do spłaty, które mają zostać zrealizowane w 2025 r., oraz ujemna kwota 0,5 mln EUR związana z postępowaniami w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego dotyczącymi zasobów własnych.

Na szacunkową kwotę, która ma zostać zafakturowana we wrześniu 2026 r. i zapłacona w okresie od października do grudnia 2026 r., składają się: kwota 150,4 mln EUR związana z udziałem Zjednoczonego Królestwa w szacowanej realizacji zobowiązań pozostających do spłaty w 2026 r. oraz ujemna wartość kwoty 21,6 mln EUR związana z udziałem Zjednoczonego Królestwa w szacunkowych korektach finansowych netto dotyczących okresu 2014–2020 lub poprzednich okresów programowych (w tym korekcie odliczeń z 2025 r.).

Szacowane niewykonanie dostosowano o kwotę 84 mln EUR, aby odzwierciedlić umorzenie w 2025 r., jak również przyszłe umorzenie zobowiązań wynikających z brexitu, które pozostają do spłaty według szacunków na koniec 2025 r.

Art. 142 – Zobowiązania Unii na koniec 2020 r.

Zjednoczone Królestwo zobowiązało się zapłacić UE swój udział w zobowiązaniach Unii na koniec 2020 r., z wyjątkiem zobowiązań: a) z odpowiadającymi im aktywami oraz b) odnoszących się do funkcjonowania budżetu i zarządzania zasobami własnymi (w tym kwot już pokrytych przez zobowiązania pozostające do spłaty, zob. art. 140 powyżej). Główna kwota dotyczy zobowiązań UE z tytułu świadczeń po okresie zatrudnienia (świadczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne) istniejących na dzień 31 grudnia 2020 r.

Zobowiązania z 2020 r. pozostające do spłaty na podstawie art. 142 ust. 6

(w mln EUR)
	System emerytalno-rentowy urzędników europejskich	Wspólny system ubezpieczenia chorobowego	31.12.2025	31.12.2024
Zobowiązania z 2020 r. pozostające do spłaty	68 944	4 326	73 271	77 529
Udział Zjednoczonego Królestwa	8 571	538	9 109	9 638
Składki do PSEO/JSIS	315	12	326	305
Ogółem	8 885	550	9 435	9 943
Długoterminowe	8 571	538	9 109	9 638
Krótkoterminowe	315	12	326	305

Zgodnie z trybem spłaty zaległych płatności określonym w art. 142 ust. 6 Zjednoczone Królestwo wnosi co roku wkład w płatności netto dokonywane z budżetu Unii w roku poprzednim na rzecz każdego beneficjenta systemu emerytalno-rentowego urzędników europejskich (PSEO) oraz w powiązane składki z budżetu Unii do wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego (JSIS) na każdego beneficjenta lub osobę, która jest uprawniona do świadczeń za pośrednictwem beneficjenta. Wkłady są płatne w czterech miesięcznych transzach od czerwca do września danego roku.

Udział Zjednoczonego Królestwa w płatnościach netto dokonanych z budżetu Unii w 2025 r. na rzecz beneficjentów PSEO oraz na rzecz JSIS wynosił odpowiednio 315 mln EUR i 12 mln EUR. O kwotach tych powiadomiono Zjednoczone Królestwo w ramach faktury z kwietnia 2026 r. (kwoty mają więc zostać zapłacone przez Zjednoczone Królestwo w czterech równych miesięcznych transzach w okresie od czerwca do września 2026 r.).

Co więcej, na dzień 31 grudnia 2025 r. zobowiązania Zjednoczonego Królestwa z 2020 r. pozostające do spłaty na podstawie art. 142 ust. 6, dotyczące PSEO oraz JSIS, wynosiły odpowiednio 8 571 mln EUR i 538 mln EUR (w 2024 r.: 9 023 mln EUR i 615 mln EUR). Należy zauważyć, że chociaż straty (lub zyski) aktuarialne wynikające ze zmian w założeniach aktuarialnych wpływają na wartość bieżącą pozostających do spłaty zobowiązań z 2020 r. obliczonych na podstawie MSRSP nr 39/reguły rachunkowości UE nr 12, nie powodują one zmiany ani kwoty świadczeń, które muszą zostać faktycznie wypłacone przez UE, ani – w sposób dorozumiany – wkładów Zjednoczonego Królestwa do tych płatności w momencie ich wymagalności zgodnie z domyślnym mechanizmem rozliczenia określonym w art. 142 ust. 6.

Zobowiązania z 2020 r. pozostające do spłaty na podstawie art. 142 ust. 5

Zgodnie z art. 142 ust. 5 Zjednoczone Królestwo wnosi wkład w zobowiązania związane z innymi systemami świadczeń emerytalnych, zapisane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym UE w roku budżetowym 2020 w 10 transzach, począwszy od dnia 31 października 2021 r. (przy czym każda roczna rata jest płatna w ośmiu miesięcznych transzach od października do maja roku następnego). Zobowiązania te w skonsolidowanym rocznym sprawozdaniu finansowym Unii za rok budżetowy 2020 wynosiły 2 344 mld EUR, w wyniku czego udział Zjednoczonego Królestwa na dzień 31 grudnia 2020 r. wyniósł 291 mln EUR. Biorąc pod uwagę kwoty otrzymane od Zjednoczonego Królestwa do końca 2025 r., wynoszące łącznie 127 mln EUR, pozostający do spłaty udział Zjednoczonego Królestwa w innych systemach świadczeń emerytalnych zmniejszył się do 164 mln EUR na dzień 31 grudnia 2025 r., z czego 29 mln EUR ma zostać zapłacone w ciągu 12 miesięcy następujących po końcu roku.

Więcej informacji na temat systemów świadczeń pracowniczych znajduje się w informacji dodatkowej 1.5.10 oraz w informacji dodatkowej 2.9.

Inne artykuły

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
Należne ze strony Zjednoczonego Królestwa:
Art. 136	133	8
Art. 147	33	107
	166	116
Należne na rzecz Zjednoczonego Królestwa:
Art. 141	(1 090 )	(1 630 )
Art. 143	(198 )	(191 )
Art. 144	(43 )	(58 )
Art. 145	–	(37 )
Art. 146	–	(7 )
	(1 331 )	(1 922 )
Ogółem	(1 165 )	(1 806 )
Długoterminowe	(915 )	(1 040 )
Krótkoterminowe	(250 )	(766 )

Art. 136 – Przepisy mające zastosowanie w odniesieniu do zasobów własnych

W art. 136 ustanowiono przepisy mające zastosowanie po dniu 31 grudnia 2020 r. w odniesieniu do zasobów własnych. Zjednoczone Królestwo ma prawo otrzymać swój udział lub, w zależności od sytuacji, jest zobowiązane do zapłaty swojego udziału, w przypadku gdy zasoby własne odnoszące się do lat budżetowych do 2020 r. włącznie mają zostać udostępnione, skorygowane lub poddane dostosowaniom po 31 grudnia 2020 r. Z tego względu Zjednoczone Królestwo podlega wszelkim dostosowaniom zasobów własnych opartych na VAT i DNB, które odnoszą się do lat budżetowych do 2020 r. włącznie. Te dostosowania związane z VAT i DNB będą jednak dokonywane wyłącznie w następstwie decyzji podjętej nie później niż 31 grudnia 2028 r.

Zgodnie z art. 136 umowy o wystąpieniu władze Zjednoczonego Królestwa nadal przesyłają miesięczne zestawienia dotyczące rachunku A zawierające podsumowanie kwot tradycyjnych zasobów własnych należnych do budżetu UE. Kwoty te (pomniejszone o mający zastosowanie wskaźnik zatrzymania) są uwzględniane w całkowitej kwocie następnej faktury, o której mowa w art. 148 ust. 2 umowy o wystąpieniu (zob. następny akapit). W przypadku zwłoki w płatności tych kwot należne są odsetki zgodnie z art. 12 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 609/2014.

Zjednoczone Królestwo jest zatem zobowiązane do wpłacenia tradycyjnych zasobów własnych pobranych przez nie po dniu 28 lutego 2021 r., ale odnoszących się do 2020 r. oraz wcześniejszych lat. Od tej kwoty należy następnie odjąć jego udział w udostępnionej sumie. Odrębny rachunek dla tradycyjnych zasobów własnych musi zostać w pełni zlikwidowany 31 grudnia 2025 r. Zjednoczone Królestwo udostępni zatem część, obliczoną zgodnie z art. 136 ust. 3 lit. f), kwot pozostających do spłaty na ten dzień, które nie są przedmiotem ustaleń Komisji Europejskiej z kontroli.

Pozostająca do spłaty kwota netto należna od Zjednoczonego Królestwa na dzień 31 grudnia 2025 r. wynosi 133 mln EUR (w 2024 r.: 8 mln EUR), z czego 130 mln EUR trzeba będzie zapłacić Zjednoczonemu Królestwu w ciągu 12 miesięcy następujących po końcu roku, a 2 mln EUR w późniejszym czasie.

(w mln EUR)
Kwota należna na rzecz (-)/od (+) Zjednoczonego Królestwa na 31.12.2024	8
Korekta szacunkowych kwot zafakturowanych w 2025 r.	14
Płatności dokonane na rzecz Zjednoczonego Królestwa w 2025 r.	107
Dostosowania związane z VAT i DNB (przeprowadzenie bilansu w 2024 r.)	(12)
Odsetki za zwłokę w płatności tradycyjnych zasobów własnych oraz zasobów własnych z tytułu VAT przez Zjednoczone Królestwo	5
Udział nierozliczonych TZW na odrębnym rachunku Zjednoczonego Królestwa do dnia 31 grudnia 2025 r.	4
Tradycyjne zasoby własne netto Zjednoczonego Królestwa po 28 lutego 2021 r.	3
Dostosowania związane z VAT i DNB (przeprowadzenie bilansu w 2025 r.)	2
Kwota należna na rzecz (-)/od (+) Zjednoczonego Królestwa na 31.12.2025	133
Długoterminowe	2
Krótkoterminowe	130

Kwota wykazana w pozycji „Dostosowania związane z VAT i DNB (przeprowadzenie bilansu w 2024 r.)” odpowiada różnicy między kwotą faktycznie zafakturowaną w kwietniu 2026 r. (109 mln EUR) a wartością szacunkową uwzględnioną już w kwocie należnej z tytułu brexitu na koniec 2024 r. (121 mln EUR).

Kwota przedstawiona w pozycjach „Odsetki za zwłokę w płatności tradycyjnych zasobów własnych oraz zasobów własnych z tytułu VAT przez Zjednoczone Królestwo”, „Udział nierozliczonych TZW na odrębnym rachunku Zjednoczonego Królestwa do dnia 31 grudnia 2025 r.” oraz „Tradycyjne zasoby własne netto Zjednoczonego Królestwa po 28 lutego 2021 r.” odpowiada dalszym kwotom zafakturowanym w kwietniu 2026 r.

Kwota przedstawiona w pozycji „Dostosowania związane z VAT i DNB (przeprowadzenie bilansu w 2025 r.)” odpowiada szacunkowej kwocie, która ma zostać zafakturowana w kwietniu 2027 r.

Art. 141 – Grzywny

Zjednoczone Królestwo jest uprawnione do swojej części grzywien nałożonych przed dniem 31 grudnia 2020 r., a także grzywien nałożonych przez Unię po dniu 31 grudnia 2020 r. w ramach procedury, o której mowa w art. 92 ust. 1, gdy staną się one ostateczne. Kwota grzywien mających znaczenie dla Zjednoczonego Królestwa, które były nieuregulowane na dzień 31 grudnia 2025 r., wynosi 7,6 mld EUR (w 2024 r.: 8,9 mld EUR). Zmniejszenie netto tych grzywien wynosiło 1,3 mld EUR (grzywny nałożone w 2025 r. w wysokości 0,0 mld EUR pomniejszone o kwotę 0,4 mld EUR przypadającą na grzywny potwierdzone i zapłacone, obniżone lub unieważnione decyzją sądu pomniejszone o wzrost odpisu aktualizacyjnego z tytułu utraty wartości o 0,9 mld EUR). Udział Zjednoczonego Królestwa w grzywnach mających znaczenie dla Zjednoczonego Królestwa, które były nieuregulowane na dzień 31 grudnia 2025 r., wynosi 0,9 mld EUR (w 2024 r.: 1,1 mld EUR), z czego kwota 89 mln EUR zostanie ujęta w fakturze za wrzesień 2026 r. i zapłacona Zjednoczonemu Królestwu w okresie od października 2026 r. do maja 2027 r. Ponadto Zjednoczone Królestwo jest uprawnione do swojego udziału w ostatecznych grzywnach, które nie były już zaległe na dzień 31 grudnia 2025 r. (46 mln EUR, które także zostaną uwzględnione w fakturze za wrzesień 2026 r. i wypłacone Zjednoczonemu Królestwu w okresie od października 2026 r. do maja 2027 r.), i do swojego udziału w ostatecznych grzywnach, które zostały zafakturowane we wrześniu 2025 r., ale nie zostały jeszcze zapłacone na koniec roku (95 mln EUR, wypłacone Zjednoczonemu Królestwu w okresie od stycznia do maja 2026 r.). Całkowity udział Zjednoczonego Królestwa w grzywnach wynosi tym samym 1,09 mld EUR (w 2024 r.: 1,6 mld EUR), z czego 146 mln EUR ma zostać zapłacone w ciągu 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego (w 2024 r.: 431 mln EUR).

Art. 143 – Warunkowe zobowiązania finansowe: pożyczki na pomoc finansową, EFIS, EFZR i upoważnienie EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich

Zgodnie z tym artykułem Zjednoczone Królestwo jest zobowiązane do sfinansowania swojej części zobowiązań warunkowych UE związanych z działalnością w zakresie zaciągania i udzielania pożyczek oraz działalnością gwarancyjną, o ile zobowiązania te powstaną i nie zostaną pokryte z istniejących funduszy gwarancyjnych – zob. informacja dodatkowa 4.1 dotycząca powiązanych zobowiązań warunkowych. UE zwróci Zjednoczonemu Królestwu kwoty, które już wpłaciło ono do funduszy gwarancyjnych, a które nie są już potrzebne. Zjednoczone Królestwo ma również prawo do środków powracających z operacji, za które jest współodpowiedzialne. Na dzień 31 grudnia 2025 r. kwota, która ma zostać wypłacona Zjednoczonemu Królestwu, w całości w ciągu najbliższych 12 miesięcy, wynosi 198,3 mln EUR (w 2024 r.: 190,6 mln EUR). Kwota ta obejmuje udział Zjednoczonego Królestwa w odzyskanych środkach i przychodach netto uzyskanych w 2025 r. (129,3 mln EUR), nadwyżkę w rezerwach (42,6 mln EUR) oraz dochody z zarządzania aktywami (26,5 mln EUR). Obejmuje ona również minus 41 tys. EUR przypadających na dostosowania zidentyfikowane w trakcie ustalonych procedur przeglądu: dostosowanie z tytułu kwoty wypływów objętych wpływami generowanymi przez działania w ramach upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich (49 EUR) oraz dostosowania między wpływami „przed brexitem” i „po brexicie” a wypływami objętymi wpływami generowanymi przez działania w ramach EFIS (1 246 EUR); dostosowanie podziału z 2024 r. kwot pozostających do spłaty operacji gwarantowanych EFIS „przed brexitem” i „po brexicie” (minus 41 899 EUR).

Art. 144 – Instrumenty finansowe

Na podstawie tego artykułu UE zobowiązała się do zwrotu Zjednoczonemu Królestwu jego udziału w środkach powracających pochodzących z operacji finansowych zatwierdzonych do daty wystąpienia, jak również jego udziału w wypłatach dokonanych w ramach operacji finansowych zatwierdzonych po dacie wystąpienia. Na dzień 31 grudnia 2025 r. kwota, która ma zostać wypłacona Zjednoczonemu Królestwu, w całości w ciągu najbliższych 12 miesięcy, wynosi 42,7 mln EUR (w 2024 r.: 57,9 mln EUR).

Art. 145 – Europejska Wspólnota Węgla i Stali w likwidacji (EWWiS w likwidacji)

Zjednoczone Królestwo jest uprawnione do swojego udziału w aktywach netto EWWiS w likwidacji na dzień 31 grudnia 2020 r., który to udział ma być spłacony w pięciu ratach w dniu 30 czerwca każdego roku, począwszy od 2021 r. Aktywa netto EWWiS w likwidacji na dzień 31 grudnia 2020 r. wynosiły 1,5 mld EUR, z czego udział Zjednoczonego Królestwa wynosi 184 mln EUR. W następstwie płatności piątej i ostatniej transzy w wysokości 37 mln EUR w 2025 r., na dzień 31 grudnia 2025 r. Zjednoczone Królestwo spłaciło wszystkie swoje zobowiązania związane z tym artykułem.

Art. 146 – Inwestycje w Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI)

Zjednoczone Królestwo jest uprawnione do swojego udziału w inwestycji UE w opłacony kapitał podstawowy EFI na dzień 31 grudnia 2020 r., który ma być spłacony w pięciu transzach 30 czerwca każdego roku, począwszy od 2021 r. Inwestycja UE w opłacony kapitał podstawowy EFI na dzień 31 grudnia 2020 r. wynosiła 267 mln EUR, z czego udział Zjednoczonego Królestwa wynosi 33 mln EUR. W następstwie płatności piątej i ostatniej transzy w wysokości 6,6 mln EUR w 2025 r., na dzień 31 grudnia 2025 r. Zjednoczone Królestwo spłaciło wszystkie swoje zobowiązania związane z tym artykułem.

Art. 147 – Sprawy sądowe

Zjednoczone Królestwo zobowiązało się do wniesienia swojego udziału w płatnościach z budżetu UE wynikających ze spraw sądowych dotyczących interesów finansowych Unii, które staną się wymagalne, pod warunkiem że fakty stanowiące przedmiot tych spraw wystąpiły nie później niż 31 grudnia 2020 r. Biorąc pod uwagę rezerwy i rozliczenia międzyokresowe na koniec roku, jak również rzeczywiste płatności dokonane i otrzymane przez UE w związku ze sprawami sądowymi w 2025 r., Zjednoczone Królestwo będzie musiało zapłacić około 33 mln EUR (w 2024 r.: 107 mln EUR), z czego 7 mln EUR ma zostać zapłacone w ciągu 12 miesięcy od dnia sprawozdawczego.

2.6.1.3.   Należności z tytułu grzywien nałożonych na przedsiębiorstwa

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
Należność z tytułu kwoty grzywien brutto	15 604	12 247
Płatności tymczasowe	(2 823 )	(2 161 )
Utrata wartości	(1 817 )	(934 )
Ogółem	10 964	9 152
Długoterminowe	–	–
Obrotowe	10 964	9 152

Grzywny nałożone na przedsiębiorstwa obejmują grzywny za naruszenie zasad konkurencji i inne grzywny. Ukarane przedsiębiorstwa, które wniosły lub planują wnieść odwołanie, mają możliwość albo dokonać płatności tymczasowych, albo dostarczyć Komisji gwarancje bankowe. W odniesieniu do łącznej kwoty nieuregulowanych na koniec roku grzywien nieobjętych płatnościami tymczasowymi ani ostatecznymi otrzymano gwarancje na kwotę 10 729 mln EUR (w 2024 r.: 7 091 mln EUR).

Płatności otrzymane od ukaranych przedsiębiorstw są utrzymywane jako inwestycje (zob. informacja dodatkowa 2.4.2.1) albo na rachunkach bankowych (zob. informacja dodatkowa 2.8).

Kwoty odpisów z tytułu utraty wartości są odzwierciedleniem indywidualnej oceny przeprowadzonej przez Komisję w odniesieniu do grzywien niezainkasowanych ani nieobjętych gwarancją, których Komisja nie spodziewa się odzyskać, a także przypadków zmniejszenia grzywny przez organy sądowe.

Roczne przychody z grzywien nałożonych na przedsiębiorstwa wyniosły łącznie 4 808 mln EUR (zob. informacja dodatkowa 3.5), natomiast wydatki, tj. zmniejszenie grzywien decyzjami Trybunału, wyniosły 214 mln EUR (zob. informacja dodatkowa 3.16).

W związku z potencjalną koniecznością zwrotu tymczasowo zapłaconych kwot przedsiębiorstwom, które odwołują się lub mają prawo odwołać się od nałożonych na nie grzywien, wykazuje się zobowiązanie warunkowe w wysokości 2 035 mln EUR – zob. informacja dodatkowa 4.2.1.

2.6.1.4.   Naliczone przychody i czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
Naliczone przychody	1 679	756
Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów związane z transakcjami innymi niż transakcje wymiany	591	339
Ogółem	2 269	1 095
Długoterminowe	0	10
Krótkoterminowe	2 269	1 085

Naliczone przychody obejmują kwotę 0,3 mld EUR (w 2024 r.: 0,4 mld EUR), którą Komisja spodziewa się odzyskać w obszarze spójności w wyniku analizy i zatwierdzenia rocznych sprawozdań finansowych przedłożonych przez państwa członkowskie.

2.6.2.   Należności z tytułu transakcji wymiany

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
Długoterminowe
Należności z tytułu gwarancji finansowej	1 359	1 324
Odsetki za zwłokę	319	323
Inne należności	108	84
	1 786	1 731
Krótkoterminowe
Należności z tytułu gwarancji finansowej	293	306
Od klientów	349	302
Utrata wartości należności od klientów	(154 )	(136 )
Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów związane z transakcjami wymiany	411	363
Odsetki za zwłokę	801	761
Inne	753	339
	2 452	1 936
Ogółem	4 238	3 666

Należności otrzymywane z tytułu umów gwarancji finansowej to przyszłe wynagrodzenie, którego uzyskania UE oczekuje za udzielone gwarancje. Większość gwarancji UE nie jest wynagradzana ani wyceniana poniżej stóp rynkowych. Z tego względu należności otrzymywane z tytułu umów gwarancji finansowej są znacznie niższe od zobowiązania z tytułu umowy gwarancji finansowej (zob. informacja dodatkowa 2.11.2). Całkowita kwota należności z tytułu umów gwarancji finansowej na dzień 31 grudnia 2025 r. wyniosła 1 651 mln EUR, z czego 1 564 mln EUR sklasyfikowano jako aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt (poziom 3 hierarchii wartości godziwej). W porównaniu z saldem otwarcia, wynoszącym 1 629 mln EUR na dzień 1 stycznia 2025 r., łącznie należności z tytułu umów gwarancji finansowej zwiększyły się o 22 mln EUR, co jest wynikiem wyższych o 264 mln EUR premii gwarancyjnych, które mają zostać otrzymane w przyszłości, po odliczeniu 242 mln EUR premii gwarancyjnych otrzymanych w ciągu roku.

Odsetki za zwłokę odnoszą się głównie do spraw dotyczących zasobów własnych i do naliczonych odsetek od grzywien objętych gwarancjami udzielonymi przez ukarane przedsiębiorstwa. Kwota wykazana tu jako należność długoterminowa (0,3 mld EUR) odnosi się do będących w toku spraw z państwami członkowskimi wspomnianych w informacji dodatkowej 2.6.1.1.

2.7.   ZAPASY

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
Materiały naukowe	58	66
Inne	22	19
Ogółem	79	85

2.8.   ŚRODKI PIENIĘŻNE I ICH EKWIWALENTY

(w mln EUR)
	Informacja dodatkowa	31.12.2025	31.12.2024
Rachunki – administracje finansowe i banki centralne		31 755	24 059
Rachunki bieżące		1 816	808
Rachunki zaliczkowe		7	10
Przekazanie (środki pieniężne w drodze)		0	–
Inne depozyty terminowe		–	–
Rachunki bankowe na potrzeby wykonania budżetu	2.8.1	33 579	24 877
Rachunki w bankach centralnych		23 596	33 926
Lokaty terminowe		23 516	–
Transakcje z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu		18 115	–
Płynność na potrzeby jednolitego finansowania	2.8.2	65 227	33 926
Instrumenty finansowe	2.8.3	2 975	2 758
Grzywny	2.8.4	237	134
Inne instytucje, agencje i organy		988	1 439
Fundusze powiernicze		35	30
Ogółem		103 041	63 163

2.8.1.   Rachunki bankowe na potrzeby wykonania budżetu

W tej pozycji ujęto wszelkie środki pieniężne, które Komisja przechowuje na rachunkach bankowych w poszczególnych państwach członkowskich i państwach EFTA (administracja finansowa lub bank centralny), jak również na rachunkach bieżących w bankach komercyjnych, na rachunkach zaliczkowych, a także na rachunkach środków podręcznych (petty cash).

Salda środków pieniężnych Komisji są zgodne z cyklicznymi wzorcami: wydatki zwykle następują po napływie zasobów (np. po poborach dochodów). To niedopasowanie czasowe wywołuje wahania sald w ciągu roku. Kluczową cechą tego cyklu jest to, że znaczną część salda gotówkowego na koniec roku wykorzystuje się na początku stycznia na pokrycie znacznej płatności, przede wszystkim na wydatki w ramach Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG).

Różnica w saldzie gotówkowym dostępnym na koniec 2025 r. w porównaniu z 2024 r. wynikała głównie z wyższego przeniesienia środków na płatności, w szczególności w przypadku Europejskiego Funduszu Solidarności w celu pokrycia płatności na rzecz kilku państw dotkniętych klęskami żywiołowymi, przychodów wygenerowanych z aukcji uprawnień do emisji w ramach ETS z przeznaczeniem na finansowanie planów Społecznego Funduszu Klimatycznego począwszy od 2026 r. oraz wyższej niż zapisana w budżecie kwoty tradycyjnych zasobów własnych. Ponadto tempo niektórych wydatków było nieco wolniejsze, niż przewidywano.

2.8.2.   Płynność na potrzeby jednolitego finansowania

Zgodnie z jednolitą strategią finansowania część wpływów z zaciągniętych pożyczek jest przechowywana jako środki pieniężne albo inwestowana w inwestycje krótkoterminowe w celu wypełnienia przyszłych zobowiązań w zakresie wypłat.

Transakcja z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu jest operacją udzielenia pożyczki gotówkowej uzgodnioną przez UE z kontrahentem na czas określony ze stałą stopą procentową. Czas trwania transakcji wynosi 7 lub 14 dni. Jako zabezpieczenie UE otrzymuje obligacje o wysokiej płynności na ograniczony czas trwania operacji z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu (18,1 mld EUR na dzień 31 grudnia 2025 r.). Ponieważ ryzyko i korzyści związane z zabezpieczeniem pozostają po stronie zbywcy, nie jest ono ujmowane w bilansie UE.

Zwiększone salda środków pieniężnych i ich ekwiwalentów na koniec 2025 r. wynikają z wypłat zaplanowanych na początek 2026 r. w celu sfinansowania programów RRF i SAFE.

2.8.3.   Instrumenty finansowe

Kwoty wykazane w tej pozycji obejmują przede wszystkim ekwiwalenty środków pieniężnych, którymi w imieniu Komisji zarządzają powiernicy w celu wdrażania programów za pomocą instrumentów finansowych, które są finansowane z budżetu UE: 2,0 mld EUR na dzień 31 grudnia 2025 r., z czego 0,8 mld EUR dotyczy Funduszu EIC – zob. informacja dodatkowa 2.4.2.1. Pozycja ta obejmuje również kwotę 0,8 mld EUR w ekwiwalentach środków pieniężnych (depozyty terminowe i krótkoterminowe papiery dłużne przedsiębiorstw) należących do Funduszu Innowacyjnego zarządzanego przez EBI – zob. informacja dodatkowa 2.4.2.1. Pozycja ta nie obejmuje zabezpieczenia przed utratą płynności związanego ze wspólnym funduszem rezerw (0,2 mld EUR na dzień 31 grudnia 2025 r.), które ulokowano w centralnej jednostce Komisji ds. zarządzania środkami finansowymi. Środki pieniężne należące do instrumentów finansowych mogą zostać wykorzystane tylko na dane programy.

2.8.4.   Grzywny

Środki te obejmują kwoty otrzymane w związku z grzywnami nałożonymi na przedsiębiorstwa przez Komisję, w przypadku których postępowanie jest nadal w toku. W przypadkach, gdy została złożona skarga lub gdy nie wiadomo, czy ukarane przedsiębiorstwo złoży skargę, odnośną kwotę wykazuje się jako zobowiązanie warunkowe w informacji dodatkowej 4.2.1. Od 2010 r. wszystkie tymczasowo zainkasowane grzywny nałożone na przedsiębiorstwa są zarządzane przez Komisję w ramach funduszu BUFI i inwestowane w instrumenty finansowe sklasyfikowane jako aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt (zob. informacja dodatkowa 2.4.2), przy czym na koniec roku pewna część aktywów funduszu przekształcana jest w środki pieniężne.

ZOBOWIĄZANIA

2.9.   ŚWIADCZENIA EMERYTALNO-RENTOWE ORAZ INNE ŚWIADCZENIA PRACOWNICZE

2.9.1.   Zobowiązania z tytułu systemu świadczeń pracowniczych netto

(w mln EUR)
	System emerytalno-rentowy urzędników europejskich	Inne systemy świadczeń emerytalnych	Wspólny system ubezpieczenia chorobowego	Ogółem na 31.12.2025	Ogółem na 31.12.2024
Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń	83 998	1 887	5 721	91 605	93 557
Aktywa programu	nie dotyczy	(11 )	(467 )	(477 )	(461 )
Zobowiązania netto	83 998	1 876	5 254	91 128	93 096

Wzrost łącznych zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych utrzymuje się na stosunkowo stabilnym poziomie, a niewielki spadek wynika głównie ze zmniejszenia się zobowiązań netto wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego (JSIS). Wynika to ze zaktualizowanej wartości tendencji kosztów leczenia we wspólnym systemie ubezpieczenia chorobowego, która doprowadziła do zysków aktuarialnych wynikających ze zmian w założeniach finansowych, zmniejszając tym samym całkowite zobowiązanie. Ponadto odnotowano bardzo niewielki spadek zobowiązań netto w systemie emerytalno-rentowym urzędników europejskich (PSEO), będącym największym istniejącym systemem. Zyski aktuarialne wynikające ze wzrostu rzeczywistej stopy dyskontowej systemu emerytalno-rentowego urzędników europejskich w ciągu roku zostały częściowo skompensowane stratami wynikającymi z założeń aktuarialnych związanych ze zmianami wynagrodzeń (zob. informacje dodatkowe 2.9.2 i 2.9.4). Należy jednak zauważyć, że chociaż wzrost lub spadek rzeczywistej stopy dyskontowej wpływa na wzrost kwoty zobowiązania na koniec roku, nie zmienia on kwoty świadczeń, które będą musiały zostać faktycznie wypłacone z budżetu UE na rzecz beneficjentów w przyszłych latach. Dodatkowy spadek zobowiązań netto PSEO z powodu zysków aktuarialnych z tytułu doświadczenia został skompensowany wzrostem wynikającym z rocznego kosztu bieżącego zatrudnienia i kosztu odsetek (odwrócenie dyskonta zobowiązań), co jeszcze bardziej zmniejszyło wpływ zysków aktuarialnych wynikających ze zmian w założeniach finansowych na zobowiązania ogółem (zob. informacja dodatkowa 2.9.2).

System emerytalno-rentowy urzędników europejskich

To zobowiązanie z tytułu określonych świadczeń to wartość bieżąca przewidywanych przyszłych płatności, których UE musi dokonać w celu wywiązania się z zobowiązań emerytalno-rentowych wynikających z pracy wykonywanej przez pracowników w okresie bieżącym i w okresach ubiegłych. System ma jednak charakter bieżący, w związku z czym wszystkie płatności, które corocznie muszą zostać dokonane z systemu, są co roku uwzględniane w budżecie UE.

Zgodnie z art. 83 regulaminu pracowniczego świadczenia przewidziane w pracowniczym systemie emerytalno-rentowym pokrywane są z budżetu UE. System ten ma charakter systemu umownego, a państwa członkowskie wspólnie gwarantują wypłacanie tych świadczeń. Obowiązkowe składki emerytalne odejmuje się od wynagrodzeń podstawowych czynnych pracowników – obecnie stanowią one 13,1 % wynagrodzenia. Składki te uznaje się za dochód budżetowy w danym roku i wkład w ogólne finansowanie wydatków UE; zob. również informacja dodatkowa 3.8.

Zobowiązania w ramach systemu emerytalno-rentowego wyceniono na podstawie liczby pracowników objętych systemem emerytalno-rentowym urzędników europejskich (pracownicy aktywni zawodowo, pracownicy na emeryturze, byli pracownicy aktywni zawodowo przebywający obecnie na rencie z tytułu niezdolności do pracy oraz osoby pozostające na utrzymaniu zmarłych pracowników) na dzień 31 grudnia 2025 r. oraz obowiązujących na ten dzień zasad określonych w regulaminie pracowniczym. Wycena ta została przeprowadzona w oparciu o przepisy dotyczące rachunkowości określone w MSRSP nr 39 (a zatem zgodnie z regułą rachunkowości UE nr 12).

Inne systemy świadczeń emerytalnych

Pozycja ta obejmuje zobowiązania emerytalno-rentowe wobec członków i byłych członków Komisji, Trybunału Sprawiedliwości, Trybunału Obrachunkowego, Rady oraz Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i Europejskiego Inspektora Ochrony Danych. W pozycji tej ujęto również zobowiązania dotyczące świadczeń emerytalno-rentowych dla posłów do Parlamentu Europejskiego.

Wspólny system ubezpieczenia chorobowego

Oprócz powyższych systemów świadczeń emerytalnych dokonuje się również wyceny w celu oszacowania zobowiązań UE związanych ze wspólnym systemem ubezpieczenia chorobowego (JSIS) w odniesieniu do kosztów opieki zdrowotnej, które trzeba ponieść po okresie aktywności pracowników (z odliczeniem ich składek). Jak wskazano w informacji dodatkowej 1.5.10, przy obliczaniu wysokości tych zobowiązań uwzględnia się całkowity okres służby czynnej, co zapewnia spójne uwzględnienie obu systemów – systemu emerytalno-rentowego i systemu ubezpieczenia chorobowego – składających się na pracowniczy program świadczeń po okresie zatrudnienia.

Biorąc pod uwagę obowiązek wiernego przedstawienia ekonomicznego charakteru zaistniałej sytuacji, zgodnie zarówno z regułą rachunkowości UE, jak i z MSRSP, przy przypisywaniu świadczeń do okresów służby nie przyjęto bardziej rygorystycznej interpretacji MSRSP nr 39. Naliczanie kosztów zatrudnienia w przypadku systemu JSIS w pełnym zakresie przez okres 10 lat w odniesieniu do wszystkich urzędników, a nie za okres czynnej służby pracownika, skutkowałoby wzrostem kwoty zobowiązania z tytułu określonych świadczeń na koniec roku o 0,8 mld EUR. Jak już wspomniano, takie bardziej rygorystyczne podejście nie byłoby jednak zgodne z cechą jakościową, jaką jest wierne odzwierciedlenie, a zatem nie uznano by, że dostarcza ono wiarygodnych informacji zgodnie z regułą rachunkowości UE nr 1 i koncepcyjnymi ramami MSRSP. Szacunek ten jest bardzo wrażliwy na zmianę bieżącego statusu administracyjnego personelu (w szczególności na liczbę członków zatrudnionych w oparciu o umowę o pracę na czas określony, co do których przewiduje się, że w przyszłości uzyskają status urzędnika).

2.9.2.   Zmiany wartości bieżącej zobowiązania z tytułu określonych świadczeń pracowniczych

Wartość bieżąca zobowiązania z tytułu określonych świadczeń to wartość zdyskontowana przewidywanych przyszłych płatności, których dokonanie wymagane jest do wywiązania się z zobowiązań wynikających z pracy wykonywanej przez pracowników w okresie bieżącym i w okresach ubiegłych.

Poniżej przedstawiono analizę zmian zobowiązań z tytułu określonych świadczeń w bieżącym roku:

(w mln EUR)
	System emerytalno-rentowy urzędników europejskich	Inne systemy świadczeń emerytalnych	Wspólny system ubezpieczenia chorobowego	Ogółem
Wartość bieżąca na 31.12.2024	84 765	1 942	6 850	93 557
Ujęte w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności
Koszty bieżącego zatrudnienia	2 874	77	241	3 192
Koszty odsetek	2 794	63	226	3 083
Ujęte w aktywach netto
Aktualizacja wyceny zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
(Zyski)/straty aktuarialne wynikające z korekty założeń	(1 498 )	17	(202 )	(1 683 )
(Zyski)/straty aktuarialne wynikające z założeń demograficznych	237	6	15	259
(Zyski)/straty aktuarialne wynikające z założeń finansowych	(2 608 )	(134 )	(1 270 )	(4 012 )
Inne
Wypłacone świadczenia	(2 567 )	(84 )	(140 )	(2 791 )
Wartość bieżąca na 31.12.2025	83 998	1 887	5 721	91 605

Koszt bieżącego zatrudnienia stanowi wzrost wartości bieżącej zobowiązań z tytułu określonych świadczeń wynikający z bieżącego zatrudnienia członków w bieżącym roku.

Koszt odsetek odnosi się do wzrostu w ciągu danego okresu wartości bieżącej zobowiązania z tytułu określonych świadczeń na skutek tego, że termin rozliczenia świadczeń zbliżył się o jeden okres.

Zyski i straty aktuarialne wynikające z korekty założeń odnoszą się do skutków różnic pomiędzy oczekiwaniami przedstawionymi w założeniach na rok 2025 sporządzonych w roku poprzednim a tym, co faktycznie nastąpiło w 2025 r. Pozycja ta odzwierciedla również wpływ nowych pracowników (pracowników uwzględnionych w aktualnym bilansie, ale nieuwzględnionych w poprzednim).

Zyski i straty aktuarialne wynikające ze zmian w wartościach założeń aktuarialnych (zmiennych demograficznych, takich jak rotacja pracowników i umieralność, i finansowych, takich jak stopy dyskontowe i oczekiwane poziomy wzrostu wynagrodzeń) powstają, gdy szacunkowe wartości tych założeń są aktualizowane, aby odzwierciedlić podstawowe uwarunkowania.

Świadczenia (np. świadczenia emerytalno-rentowe lub zwroty kosztów leczenia) wypłaca się w trakcie roku zgodnie z zasadami systemu. Wypłata tych świadczeń prowadzi do spadku zobowiązań z tytułu określonych świadczeń.

2.9.3.   Aktywa programu

(w mln EUR)
	Inne systemy świadczeń emerytalnych	Wspólny system ubezpieczenia chorobowego	Ogółem
Wartość bieżąca na 31.12.2024	23	438	461
Zmiana aktywów programu netto	(12 )	29	17
Wartość bieżąca na 31.12.2025	11	467	477

2.9.4.   Założenia aktuarialne – świadczenia pracownicze

Główne założenia aktuarialne zastosowane do wyceny dwóch głównych systemów świadczeń pracowniczych UE przedstawiono poniżej:

	2025	2024
System emerytalno-rentowy urzędników europejskich
Nominalna stopa dyskontowa	3,8  %	3,3  %
Spodziewana stopa inflacji	2,0  %	2,0  %
Rzeczywista stopa dyskontowa	1,8  %	1,3  %
Spodziewana stopa wzrostu przyszłych wynagrodzeń	1,4  %	1,3  %
Wiek emerytalny	63 /64 /66	63 /64 /66
Wspólny system ubezpieczenia chorobowego
Nominalna stopa dyskontowa	3,8  %	3,3  %
Spodziewana stopa inflacji	2,0  %	2,0  %
Rzeczywista stopa dyskontowa	1,8  %	1,3  %
Spodziewana stopa wzrostu przyszłych wynagrodzeń	1,4  %	1,3  %
Wskaźniki charakteryzujące tendencje dotyczące kosztów leczenia	0,9  %	1,6  %
Wiek emerytalny	63 /64 /66	63 /64 /66

Wskaźniki umieralności na 2025 r. oparto na zaktualizowanej tablicy trwania życia unijnych urzędników służby cywilnej (EULT 2023) przy uwzględnieniu dynamicznie rozwijającej się tendencji w ciągu następnych 18 lat.

Nominalną stopę dyskontową określa się jako wartość dochodowości obligacji zerokuponowych denominowanych w euro (o okresie zapadalności wynoszącym 17 lat zgodnie ze stanem na grudzień 2025 r. w przypadku systemu emerytalno-rentowego urzędników europejskich i 17 lat w przypadku wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego). Zastosowana stopa inflacji to przewidywana stopa inflacji w równoważnym okresie: stopę inflacji przy progu rentowności uzyskuje się za sprawą zestawienia rentowności obligacji skarbowych indeksowanych inflacją i zwykłych obligacji skarbowych z głównych europejskich rynków finansowych. Rzeczywistą stopę dyskontową oblicza się na podstawie nominalnej stopy dyskontowej i przewidywanej długoterminowej stopy inflacji.

2.9.5.   Analiza wrażliwości

Analiza wrażliwości opiera się na symulacjach, w których zmieniają się wartości odpowiednich założeń – przy założeniu, że pozostałe czynniki pozostają niezmienione.

Wrażliwość systemu emerytalno-rentowego urzędników europejskich

Zmiana zakładanej realnej stopy dyskontowej o dziesięć punktów bazowych (0,1 %) miałaby następujące skutki:

(w mln EUR)
	2025		2024
	Wzrost o 0,1 %	Spadek o 0,1 %	Wzrost o 0,1 %	Spadek o 0,1 %
Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń	(1 436 )	1 474	(1 516 )	1 558

Zmiana zakładanej stopy wzrostu wynagrodzeń o dziesięć punktów bazowych (0,1 %) miałaby następujące skutki:

(w mln EUR)
	2025		2024
	Wzrost o 0,1 %	Spadek o 0,1 %	Wzrost o 0,1 %	Spadek o 0,1 %
Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń	1 439	(1 404 )	1 514	(1 476 )

Zmiana o jeden rok przyjętego wieku emerytalnego miałaby następujące skutki:

(w mln EUR)
	2025		2024
	Podwyższenie o jeden rok	Obniżenie o jeden rok	Podwyższenie o jeden rok	Obniżenie o jeden rok
Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń	(751 )	1 078	(799 )	1 109

Wrażliwość wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego

Zmiana o dziesięć punktów bazowych w zakładanych wskaźnikach charakteryzujących tendencje dotyczące kosztów leczenia miałaby następujące skutki:

(w mln EUR)
	2025		2024
	Wzrost o 0,1 %	Spadek o 0,1 %	Wzrost o 0,1 %	Spadek o 0,1 %
Łączna kwota kosztów bieżącego zatrudnienia oraz kosztów odsetek będących składnikami okresowych kosztów leczenia po okresie zatrudnienia	11	(10 )	11	(11 )
Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń	131	(127 )	166	(162 )

Zmiana zakładanej nominalnej stopy dyskontowej o dziesięć punktów bazowych (0,1 %) miałaby następujące skutki:

(w mln EUR)
	2025		2024
	Wzrost o 0,1 %	Spadek o 0,1 %	Wzrost o 0,1 %	Spadek o 0,1 %
Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń	(96 )	99	(130 )	133

Zmiana zakładanej stopy wzrostu wynagrodzeń o dziesięć punktów bazowych (0,1 %) miałaby następujące skutki:

(w mln EUR)
	2025		2024
	Wzrost o 0,1 %	Spadek o 0,1 %	Wzrost o 0,1 %	Spadek o 0,1 %
Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń	(26 )	25	(27 )	26

Zmiana o jeden rok przyjętego wieku emerytalnego miałaby następujące skutki:

(w mln EUR)
	2025		2024
	Podwyższenie o jeden rok	Obniżenie o jeden rok	Podwyższenie o jeden rok	Obniżenie o jeden rok
Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń	(150 )	161	(185 )	197

2.10.   REZERWY

(w mln EUR)
	Stan na 31.12.2024	Dodatkowe rezerwy	Cofnięte kwoty niewykorzystane	Kwoty wykorzystane	Przesunięcia między kategoriami	Zmiana w szacunkach	Stan na 31.12.2025
Sprawy sądowe:
Rolnictwo	204	9	(178 )	–	–	–	35
Inne	100	149	(8 )	(59 )	–	0	182
Likwidacja obiektów jądrowych	1 796	–	–	(53 )	–	137	1 880
Rezerwy finansowe	7 082	1	(7 081 )	(0 )	–	–	3
Inne	633	164	(206 )	(17 )	–	(61 )	514
Ogółem	9 816	323	(7 473 )	(129 )	–	76	2 613
Długoterminowe	2 280	58	(181 )	(22 )	(63 )	76	2 149
Krótkoterminowe	7 536	265	(7 292 )	(107 )	63	–	464

Rezerwy to kwoty oszacowane w wiarygodny sposób, które powstają na skutek przeszłych zdarzeń i prawdopodobnie będą musiały zostać pokryte w przyszłości z budżetu UE.

Rezerwy finansowe

W 2024 r. UE ujęła rezerwy na oczekiwane straty kredytowe w wysokości 7,1 mld EUR na nieodwołalne zobowiązanie do udzielenia pożyczki z mechanizmu współpracy pożyczkowej w ramach pomocy makrofinansowej dla Ukrainy. Pożyczka została w całości wypłacona Ukrainie w 2025 r., w związku z czym rezerwa została odwrócona, a zamiast tego na dzień 31 grudnia 2025 r. ujęto odpis z tytułu utraty wartości – zob. informacja dodatkowa 2.4.1.1.

Sprawy sądowe

W pozycji tej wykazano szacunkowe kwoty, które prawdopodobnie będzie należało wypłacić po zakończeniu roku w związku z toczącymi się sprawami sądowymi. Kwoty ujęte w pozycji „Rolnictwo” obejmują czynności prawne podejmowane przez państwa członkowskie przeciwko decyzjom w ramach kontroli zgodności rozliczeń wydanym w odniesieniu do EFRG oraz EFRROW.

Likwidacja obiektów jądrowych

Od 2017 r. podstawa istnienia rezerwy została zmieniona zgodnie ze zaktualizowaną strategią programu JRC w zakresie likwidacji obiektów jądrowych i gospodarowania odpadami z 2017 r. Przegląd strategii oraz potrzeb w zakresie budżetu i personelu przeprowadzono razem z niezależną grupą ekspertów ds. programu JRC w zakresie likwidacji obiektów jądrowych i gospodarowania odpadami. Jest to najlepszy dostępny szacunek budżetu oraz personelu potrzebnego do ukończenia likwidacji obiektów jądrowych JRC w Geel, Karlsruhe i Petten. W przypadku obiektu w Isprze w 2025 r. opracowano skorygowane oszacowanie kosztów działań likwidacyjnych, które znajduje odzwierciedlenie w rezerwie.

Zgodnie z regułami rachunkowości UE ta rezerwa jest indeksowana wskaźnikiem inflacji, a następnie dyskontowana do jej wartości bieżącej netto (w oparciu o krzywą swapu w euro). Na dzień 31 grudnia 2025 r. stan tej rezerwy wynosił w związku z tym 1 880 mln EUR i był podzielony na kwoty, których wykorzystania należy się spodziewać w 2026 r. (45 mln EUR) i później (1 834 mln EUR).

Należy zauważyć, że znaczna niepewność związana z długoterminowym planowaniem likwidacji obiektów jądrowych może mieć wpływ na ten szacunek, który w przyszłości może znacząco wzrosnąć. Główne źródła niepewności są związane ze stanem końcowym likwidowanego obiektu, materiałami jądrowymi, gospodarowaniem odpadami i aspektami związanymi z ich unieszkodliwieniem, niekompletnym określeniem krajowych ram regulacyjnych lub ich brakiem, skomplikowanymi i czasochłonnymi procesami udzielania zezwoleń oraz przyszłymi zmianami na przemysłowym rynku likwidacji.

2.11.   ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE

(w mln EUR)
	Informacja dodatkowa	31.12.2025	31.12.2024
Długoterminowe
Zobowiązania finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego	2.11.1	643 928	539 522
Zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt	2.4.2.2	9	13
Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych	2.11.2	81	39
		644 018	539 575
Krótkoterminowe
Zobowiązania finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego	2.11.1	89 069	55 904
Zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt	2.4.2.2	53	84
Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych	2.11.2	7 647	6 340
		96 769	62 328
Ogółem		740 787	601 903

2.11.1.   Zobowiązania finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego

(w mln EUR)
	Informacja dodatkowa	31.12.2025	31.12.2024
Pożyczki zaciągnięte	2.11.1.1	731 224	594 028
Inne zobowiązania finansowe	2.11.1.2	1 773	1 398
Ogółem		732 997	595 426
Długoterminowe		643 928	539 522
Krótkoterminowe		89 069	55 904

2.11.1.1.   Pożyczki zaciągnięte

(w mln EUR)
	Jednolite finansowanie	SURE	EFSM	Wsparcie bilansu płatniczego	MFA	Euratom	Ogółem
Ogółem na 31.12.2024	437 628	98 839	42 297	201	14 762	301	594 028
Nowe pożyczki – nominalne	221 526	–	–	–	–	–	221 526
Spłaty	(73 266 )	(8 000 )	(2 400 )	(200 )	(20 )	–	(83 886 )
Zmiany wartości bilansowej	(300 )	(135 )	(15 )	(1 )	7	(0 )	(443 )
Inne zmiany	2 500	–	(2 500 )	–	–	–	–
Ogółem na 31.12.2025	588 088	90 705	37 382	–	14 749	301	731 224
Długoterminowe	514 099	82 594	30 818	–	14 495	300	642 305
Krótkoterminowe	73 989	8 111	6 564	–	255	0	88 919

Nominalna kwota zaciągniętych pożyczek na dzień 31 grudnia 2025 r. wyniosła 738,9 mld EUR (w 2024 r.: 601,3 mld EUR). Większość zaciągniętych pożyczek stanowiły emisje długoterminowych obligacji, z wyjątkiem jednolitego finansowania, w ramach którego wyemitowano także krótkoterminowe eurobony o wartości 36,8 mld EUR (w 2024 r.: 23,1 mld EUR) również pozostające do spłaty na koniec roku. Nowe zaciągnięte pożyczki netto w 2025 r. wyniosły 137,6 mld EUR (kwota nominalna).

Kwoty zaciągnięte na pożyczki w ramach SURE, EFSM, wsparcia bilansu płatniczego, Euratomu i pomocy makrofinansowej podpisane przed 2023 r. są transakcjami typu „back to back”, co oznacza, że UE emituje specjalne obligacje w celu sfinansowania konkretnej umowy pożyczki na tych samych warunkach – zob. informacja dodatkowa 2.4.1.1.

Z „jednolitego finansowania” pokrywane są pożyczki w ramach RRF (w tym REPowerEU) i bezzwrotne wsparcie, a także pożyczki w ramach instrumentów na rzecz Ukrainy, Bałkanów Zachodnich i Mołdawii oraz pomocy makrofinansowej podpisane od 2023 r. Komisja stosuje zbiorowe podejście do finansowania, w ramach którego pojedyncze zaciągane pożyczki nie służą do bezpośredniego pokrycia konkretnych wypłat. Zamiast tego dług jest emitowany zgodnie z rocznym planem zaciągania pożyczek, w formie obligacji długoterminowych i krótkoterminowych bonów. Do emisji tych papierów wartościowych Komisja wykorzystuje aukcje i konsorcja. Następnie przenosi koszty, zgodnie z metodyką alokacji kosztów uzgodnioną z państwami członkowskimi, na państwa członkowskie i inne kraje korzystające – w przypadku pożyczek – i do budżetu UE w przypadku wsparcia bezzwrotnego. Do skutecznego zarządzania płynnością przy tej elastyczności finansowania potrzebne jest również zabezpieczenie przed utratą płynności, zob. informacja dodatkowa 2.8.2. W ramach jednolitej strategii finansowania Unia emituje krótkoterminowe eurobony (o zapadalności od 3 do 12 miesięcy), które można spłacić w ciągu tego samego lub kolejnego roku. Pozycja „Spłaty” odnosi się do 55,3 mld EUR takich pożyczek krótkoterminowych.

Pozycja „Zmiany wartości bilansowej” odpowiada zmianom naliczonych odsetek oraz zmianom premii/dyskont (nowe premie i dyskonta oraz amortyzacja)

Wiersz „Pozostałe zmiany” dotyczy transferu obligacji o wartości (nominalnej) 2,5 mld EUR z programu EFSM do jednolitego finansowania po przedterminowej spłacie dwóch pożyczek przez Portugalię – zob. informacja dodatkowa 2.4.1.1.

Spłata powyższych zaciągniętych pożyczek jest ostatecznie gwarantowana przez budżet UE – zob. informacja dodatkowa 2.4.1.1.

2.11.1.2.   Inne zobowiązania finansowe

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
Długoterminowe
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego	511	605
Budynki, których cena zakupu płacona jest w ratach	244	283
Wkłady warunkowe	617	234
Inne	251	134
	1 623	1 256
Krótkoterminowe
Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego	90	79
Budynki, których cena zakupu płacona jest w ratach	57	55
Wkłady warunkowe	3	8
Inne	–	–
	150	142
Ogółem	1 773	1 398

Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego

(w mln EUR)
	Kwoty do zapłaty w przyszłości
	< 1 rok	1–5 lat	> 5 lat	Zobowiązania ogółem
Grunty i budynki	87	256	248	592
Inne aktywa trwałe	3	6	–	9
Ogółem na 31.12.2025	90	263	248	601
Część odsetkowa	20	64	59	143
Przyszłe minimalne opłaty leasingowe ogółem na 31.12.2025	110	327	308	744
Przyszłe minimalne opłaty leasingowe ogółem na 31.12.2024	102	361	393	856

Kwoty związane z leasingiem i z budynkami zostaną sfinansowane z przyszłych budżetów.

Wkłady warunkowe odnoszą się do wkładów państw członkowskich i innych darczyńców w programy UE, w szczególności InvestEU (zob. informacja dodatkowa 4.1.1), w przypadku których UE ma obowiązek zwrócić wszelkie niewykorzystane środki podmiotowi wnoszącemu wkład.

2.11.2.   Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych

(w mln EUR)
	31.12.2025		31.12.2024
	Należności z tytułu gwarancji finansowej (Informacja dodatkowa 2.6.2)	Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowej	Należności z tytułu gwarancji finansowej (Informacja dodatkowa 2.6.2)	Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowej
Programy gwarancji budżetowych UE
Gwarancje objęte upoważnieniem EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich	11	1 806	19	1 862
Gwarancja EFIS	1 248	1 307	1 345	1 402
Gwarancja EFZR	9	89	7	192
Gwarancja InvestEU	276	1 841	190	1 606
Gwarancja ISWMR – „Globalny wymiar Europy”	60	915	30	582
Gwarancja dla Ukrainy	24	1 248	10	61
	1 629	7 205	1 600	5 707
Programy instrumentów finansowych UE
COSME	–	219	–	304
„Horyzont 2020”	4	126	6	198
Inne	18	179	23	171
	22	523	29	673
Ogółem	1 651	7 729	1 629	6 379
Długoterminowe	1 359	81	1 324	39
Krótkoterminowe	293	7 647	306	6 340

UE stosuje przedstawienie brutto umów gwarancji finansowej, w którym przychody, jakie mają zostać uzyskane z tytułu gwarancji, są ujmowane jako należności z tytułu gwarancji finansowej (co przedstawiono w dziale dotyczącym należności z tytułu transakcji wymiany – zob. informacja dodatkowa 2.6.2), a zobowiązanie z tytułu gwarancji finansowej także jest ujmowane w sposób przedstawiający zobowiązanie UE z tytułu pokrycia przyszłych roszczeń gwarancyjnych.

Chociaż zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych objętych upoważnieniem EBI i EFIS są nadal znaczne, gwarancje w ramach nowych programów w obecnych WRF, a mianowicie InvestEU, ISWMR i Gwarancji dla Ukrainy, rozpoczęte w 2024 r., nadal rosną ze względu na podpisanie nowych operacji przez partnerów wykonawczych UE (zob. również informacja dodatkowa 4.1.1).

Z wyjątkiem gwarancji EFIS, w przypadku których UE ma prawo do oczekiwanego wynagrodzenia – ujmowanego jako należności z tytułu gwarancji finansowej – w znacznym stopniu pokrywającego zobowiązanie, w przypadku pozostałych programów oczekiwane przychody pokrywają jedynie niewielki ułamek gwarancji. Wynika to z wysokiego udziału unijnego subsydiowania w tych programach, w szczególności programach dotyczących finansowania podwyższonego ryzyka dla MŚP lub sektora innowacji, a także gwarancji dla projektów w krajach rozwijających się.

2.12.   ZOBOWIĄZANIA

(w mln EUR)
	Kwota brutto	Dostosowania	Kwota netto na 31.12.2025	Kwota brutto	Dostosowania	Kwota netto na 31.12.2024
Zestawienia poniesionych wydatków i faktury otrzymane od następujących podmiotów:
Państwa członkowskie
EFRROW oraz inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich	1 892	–	1 892	269	(0 )	269
EFRR i FS	13 463	(2 250 )	11 213	6 036	(2 258 )	3 778
EFS	8 720	(557 )	8 164	2 156	(447 )	1 708
RRF (NGEU)	22 707	(1 646 )	21 061	28 016	(724 )	27 292
Inne	1 463	(217 )	1 247	1 824	(318 )	1 506
Podmioty prywatne i publiczne	1 187	(15 )	1 172	1 957	(334 )	1 623
Otrzymane zestawienia poniesionych wydatków i faktury ogółem	49 433	(4 684 )	44 749	40 258	(4 082 )	36 176
EFRG	15 344	nie dotyczy	15 344	15 086	nie dotyczy	15 086
Zobowiązania z tytułu zasobów własnych	47	nie dotyczy	47	–	nie dotyczy	–
Zobowiązania różne	4 344	nie dotyczy	4 344	3 624	nie dotyczy	3 624
Inne	553	nie dotyczy	553	528	nie dotyczy	528
Ogółem	69 721	(4 684 )	65 037	59 496	(4 082 )	55 414

Zobowiązania obejmują faktury i zestawienia poniesionych wydatków, które otrzymano, ale które nie zostały opłacone do końca roku. Początkowo są one ujmowane w momencie otrzymania faktur lub zestawień poniesionych wydatków w kwocie roszczeń. Następnie zobowiązania koryguje się, aby odzwierciedlały jedynie kwoty zatwierdzone po dokonaniu przeglądu kosztów oraz kwoty uznane za kwalifikowalne. Kwoty uznane za niekwalifikowalne umieszcza się w kolumnie „Korekty”; największe kwoty dotyczą działań strukturalnych.

Spadek zobowiązań związanych z RRF o 6,2 mld EUR wskazuje, że pod koniec roku otrzymano mniej wniosków o płatność, w odniesieniu do których ocena kamieni milowych i wartości docelowych nadal trwała.

Wzrost zobowiązań EFRROW wynika z faktu, że 2025 r. jest ostatnim rokiem wdrażania poprzedniego okresu programowania, przy czym większość programów osiągnęła pułap 95 %. W rezultacie zwrot z tytułu powiązanych zestawień poniesionych wydatków zostaje zawieszony, co znajduje odzwierciedlenie w wyższym poziomie zobowiązań.

Wzrost zobowiązań w obszarze spójności wynika z większej liczby zestawień poniesionych wydatków otrzymanych do zapłaty do dnia 31 grudnia w porównaniu z rokiem poprzednim, w odniesieniu do których weryfikacja kwalifikowalności i płatność były nadal w toku.

Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych przepisów (UE) 1303/2013 (37) i (UE) 2021/1060 (38), które mają zastosowanie do funduszy strukturalnych (EFRR i EFS), Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR), przewidują ochronę budżetu UE poprzez systematyczne zatrzymywanie części płatności okresowych. Po zakończeniu roku obrachunkowego (1 lipca – 30 czerwca) określonego w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów do lutego zostaje zakończony cykl kontroli polegających na kontrolach zarządczych prowadzonych przez instytucje zarządzające i audytach prowadzonych przez instytucje audytowe. Komisja analizuje dokumenty dające gwarancję i zestawienia wydatków przedłożone przez odpowiednie organy w państwach członkowskich. Zapłaty/odzyskania salda końcowego dokonuje się dopiero po zakończeniu tej oceny i zatwierdzeniu zestawienia wydatków. Kwota zatrzymana zgodnie z tym przepisem na koniec 2025 r. wyniosła 11,2 mld EUR. Część tej kwoty (1,3 mld EUR) uznaje się za niekwalifikowalną na podstawie informacji przedłożonych przez państwa członkowskie w zestawieniach wydatków i również umieszcza w kolumnie „Dostosowania”.

Zobowiązania z tytułu zasobów własnych

Zobowiązania z tytułu zasobów własnych odnoszą się do składek państw członkowskich wnoszonych do budżetu UE, które miały zostać zwrócone na koniec roku. Budżety korygujące wykonuje się zgodnie z art. 10a ust. 3 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 609/2014. Saldo na dzień 31 grudnia 2025 r. wynikało z przyjęcia budżetu korygującego nr 3/2025 w dniu 26 listopada 2025 r. Zgodnie z tym przepisem odpowiednie kwoty zostały zwrócone państwom członkowskim w pierwszym dniu roboczym w styczniu 2026 r.

2.13.   BIERNE ROZLICZENIA MIĘDZYOKRESOWE KOSZTÓW I PRZYCHODY PRZYSZŁYCH OKRESÓW

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów	76 785	66 792
Przychody przyszłych okresów	197	159
Inne	66	140
Ogółem	77 048	67 091

Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów mają następującą strukturę:

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
RRF (NGEU)	12 688	4 371
EFRG	25 337	25 586
EFRROW oraz inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich	15 786	17 374
EFRR i FS	3 670	3 101
EFS	2 929	2 318
Inne	16 376	14 042
Ogółem	76 785	66 792

Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów odnoszą się do ujmowanych wydatków, w odniesieniu do których Unia nie otrzymała jeszcze zestawień poniesionych wydatków. Największe przesunięcie dotyczy RRF, w przypadku którego wzrost odzwierciedla tempo wdrażania tego instrumentu, ponieważ szacunki opierają się na prognozie płatności krótkoterminowych. W przypadku EFRROW państwa członkowskie zadeklarowały wyższe wydatki w ramach programów z poprzedniego okresu WRF, ponieważ był to ostatni rok wdrażania, co doprowadziło do zmniejszenia rozliczeń międzyokresowych.

AKTYWA NETTO

2.14.   REZERWY

Kwota rezerw UE wynosi 941 mln EUR (986 mln EUR w 2024 r.). Kwota ta obejmuje przede wszystkim kapitał rezerwowy EWWiS w likwidacji w łącznej wysokości 533 mln EUR (593 mln EUR w 2024 r.) na aktywa Funduszu Badawczego Węgla i Stali, które utworzono w związku z likwidacją EWWiS w likwidacji. Dotyczy to również funduszu rezerw Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej, zapewniającego ciągłość jego operacji i wynoszącego 292 mln EUR (293 mln EUR w 2024 r.).

2.15.   KWOTY, DO WNIESIENIA KTÓRYCH NALEŻY WEZWAĆ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE

(w mln EUR)
Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie, na 31.12.2024	309 810
Wynik budżetowy za 2024 r. zapisany na dobro państw członkowskich	1 348
Aktualizacja wyceny zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych	(5 603 )
Inne	(85)
Wynik ekonomiczny za rok	54 639
Ogółem kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie, na 31.12.2025	360 108

Kwota ta stanowi tę część kosztów poniesionych już przez UE do dnia 31 grudnia, która będzie musiała zostać sfinansowana z przyszłych budżetów. Wiele kosztów ujmowanych jest zgodnie z zasadami rachunkowości memoriałowej w roku N, choć mogą one zostać faktycznie poniesione w roku N+1 (lub później) i sfinansowane w związku z tym z budżetu na rok N+1 (lub później). W związku z ujęciem w sprawozdaniu finansowym tych zobowiązań oraz ze względu na fakt, że odpowiednie kwoty są finansowane z przyszłych budżetów, na koniec roku zobowiązania znacząco przekraczają poziom aktywów. Najbardziej znaczące kwoty, na które należy zwrócić uwagę, odnoszą się do pożyczek zaciągniętych w związku z bezzwrotnym wsparciem w ramach NGEU, do działań EFRG i do zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych.

Należy również zauważyć, że nie ma to wpływu na wynik budżetu – dochody budżetowe powinny zawsze być równe wydatkom budżetowym lub je przewyższać, a każda nadwyżka dochodów zwracana jest państwom członkowskim.

Aktualizacja wyceny zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych dotyczy zysków i strat aktuarialnych wynikających z wyceny aktuarialnej tych zobowiązań.

Znaczący wzrost kwot, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie, obserwowany przez ostatnie lata wynika przede wszystkim z pożyczek związanych z bezzwrotnym wsparciem zaciągniętych w ramach NGEU w tym okresie.

3.   INFORMACJE DODATKOWE DO SPRAWOZDANIA Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI

PRZYCHODY

PRZYCHODY Z TRANSAKCJI INNYCH NIŻ TRANSAKCJE WYMIANY: ZASOBY WŁASNE

3.1.   ZASOBY WŁASNE OPARTE NA DNB

Dochody z tytułu zasobów własnych stanowią zasadniczą część przychodów operacyjnych UE. Spośród czterech kategorii zasobów własnych najbardziej znaczące są zasoby oparte na DNB (dochodzie narodowym brutto). DNB każdego państwa członkowskiego obciążane jest jednolitą stawką procentową. Zasoby oparte na DNB pozwalają zbilansować dochody i wydatki, tzn. finansują tę część budżetu, która nie jest pokrywana z innych źródeł dochodu. Wzrost stanu zasobów opartych na DNB w 2025 r. w porównaniu z 2024 r. wynika w dużej mierze ze wzrostu zapotrzebowania na środki na płatności.

3.2.   TRADYCYJNE ZASOBY WŁASNE

Tradycyjne zasoby własne odnoszą się głównie do ceł, w przypadku których państwa członkowskie zatrzymują — na poczet kosztów poboru — 25 % kwot, a zatem w powyższych liczbach uwzględniono to odliczenie. Poziom należności celnych przywozowych zasadniczo jest odzwierciedleniem zestawienia wahań wartości przywozu spoza UE oraz zmian we wspólnej taryfie celnej, która w wielu sytuacjach była obniżana w wyniku negocjacji w ramach Światowej Organizacji Handlu (WTO) oraz szczególnych porozumień, w których przyznawano preferencje taryfowe pewnym partnerom handlowym lub pewnym produktom. Poziom ten zależy zatem również od ogólnej sytuacji gospodarczej, wysokości cen na świecie i wpływu kursów walutowych.

3.3.   ZASOBY WŁASNE OPARTE NA VAT

Zasoby własne oparte na VAT oblicza się zgodnie z podstawą opodatkowania VAT w państwach członkowskich. Podstawy VAT zostały w tym celu ujednolicone zgodnie z zasadami UE. Jednolita stawka poboru wynosząca 0,30 % ma zastosowanie do łącznej kwoty wpływów VAT pobieranej przez każde państwo członkowskie za wszystkie dostawy podlegające opodatkowaniu, podzielonej przez średnią ważoną stawkę VAT. Podstawa VAT jest ograniczona do 50 % DNB każdego państwa członkowskiego.

3.4.   ZASOBY WŁASNE OPARTE NA ODPADACH OPAKOWANIOWYCH Z TWORZYW SZTUCZNYCH

Jednolita stawka poboru wynosząca 0,80 EUR za kilogram ma zastosowanie do masy odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych wytwarzanych w każdym państwie członkowskim, które nie są poddawane recyklingowi. Odpady opakowaniowe z tworzyw sztucznych, które nie zostały poddane recyklingowi w danym roku, oblicza się jako różnicę między wytworzonymi odpadami opakowaniowymi z tworzyw sztucznych a odpadami opakowaniowymi z tworzyw sztucznych poddanymi recyklingowi w tym roku w danym państwie członkowskim. Bułgaria, Czechy, Estonia, Grecja, Hiszpania, Chorwacja, Włochy, Cypr, Łotwa, Litwa, Węgry, Malta, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowenia i Słowacja są uprawnione do określonych rocznych obniżek ryczałtowych swoich wkładów w postaci zasobów własnych opartych na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych. Ten stosunkowo nowy zasób własny wprowadzono w 2021 r. wraz z wejściem w życie nowej decyzji w sprawie zasobów własnych (decyzja Rady (UE, Euratom) 2020/2053) (39).

PRZYCHODY Z TRANSAKCJI INNYCH NIŻ TRANSAKCJE WYMIANY: PRZESUNIĘCIA ŚRODKÓW

3.5.   GRZYWNY

Przychody wynoszące 5 370 mln EUR (w 2024 r.: 4 039 mln EUR) dotyczą głównie grzywien nałożonych przez Komisję na przedsiębiorstwa za naruszenie unijnych reguł konkurencji (3 971 mln EUR) oraz innych grzywien nałożonych na przedsiębiorstwa (837 mln EUR).

3.6.   ODZYSKANIE WYDATKÓW

(w mln EUR)
	2025	2024
Koszty, które przypadły na państwa członkowskie	1 291	755
Dotacje	34	157
Wkłady/umowy o delegowaniu zadań	50	44
Inne	1	-
Ogółem	1 376	957

Ta pozycja obejmuje wystawione przez Komisję nakazy odzyskania środków, realizowane w drodze wpłaty gotówkowej przez dłużnika lub potrącenia należności od późniejszych płatności zarejestrowanych w systemie rachunkowości Komisji. Nakazy odzyskania środków wydaje się w celu odzyskania środków wcześniej wydatkowanych z budżetu UE. Odzyskanie środków dokonywane jest na podstawie kontroli, audytów lub analizy kwalifikowalności – operacje te służą zatem ochronie budżetu UE przed wydatkami poniesionymi z naruszeniem przepisów prawa.

Pozycja ta obejmuje także nakazy odzyskania środków wystawione przez państwa członkowskie beneficjentom środków EFRG, a także zmiany szacunków dotyczących naliczonych przychodów na koniec poprzedniego roku w porównaniu z końcem roku bieżącego.

Kwoty przedstawione w powyższej tabeli odzwierciedlają przychody uzyskane przez wystawienie nakazów odzyskania środków. Z tego względu dane te nie mogą odzwierciedlać i nie odzwierciedlają w pełni środków zastosowanych w celu ochrony budżetu UE, w szczególności w odniesieniu do polityki spójności, w przypadku której istnieją specjalne mechanizmy zapewniające korektę wydatków niekwalifikowalnych i w większości przypadków niewymagające wystawienia nakazu odzyskania środków. Budżet UE jest również chroniony za pośrednictwem wycofywania wydatków i za pośrednictwem odzyskanych płatności zaliczkowych. Kwoty odzyskane związane z kosztami, które przypadły na państwa członkowskie, stanowią większość łącznej kwoty:

Rolnictwo: EFRG i rozwój obszarów wiejskich

W odniesieniu do EFRG oraz EFRROW kwoty ujęte w ramach tej pozycji jako przychód za dany rok to korekty finansowe za ten rok oraz zwroty zgłoszone przez państwa członkowskie i odzyskane w ciągu roku, a także wzrost netto pozostających kwot należnych zgłoszonych przez państwa członkowskie do odzyskania na koniec roku w związku z nadużyciami finansowymi i nieprawidłowościami.

Polityka spójności

Głównymi kwotami związanymi z polityką spójności są kwoty, które Komisja spodziewa się odzyskać od państw członkowskich. Odzyskanie będzie wynikiem badania i zatwierdzenia rocznych sprawozdań finansowych przedłożonych przez państwa członkowskie na początku 2026 r. Kwoty podlegające zwrotowi stanowią zasadniczo różnicę między kwotami wstępnie zadeklarowanymi jako kwalifikowalne w danym roku budżetowym a kwotami potwierdzonymi jako kwalifikowalne w rocznych sprawozdaniach finansowych państw członkowskich. Niska kwota oznacza, że kontrole wprowadzone na poziomie państw członkowskich umożliwiły wykrycie niekwalifikowalnych kwot na wczesnym etapie procesu.

3.7.   UMOWA O WYSTĄPIENIU ZJEDNOCZONEGO KRÓLESTWA

Niniejsza sekcja ma związek z kwotami netto należnymi od Zjednoczonego Królestwa na podstawie umowy o wystąpieniu podpisanej po jego wystąpieniu z Unii w 2020 r. (zob. informacja dodatkowa 2.6.1.2), dostosowywanymi co roku zgodnie z wymogami przewidzianymi w umowie. W 2025 r. nie odnotowano żadnych dochodów wynikających z umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z UE; zamiast tego ujęto koszt w wysokości 465 mln EUR.

3.8.   INNE PRZYCHODY Z TRANSAKCJI INNYCH NIŻ TRANSAKCJE WYMIANY

(w mln EUR)
	2025	2024
Wkłady państw członkowskich:
Fundusz Innowacyjny	2 614	2 297
RePowerEU	6 360	5 869
Społeczny Fundusz Klimatyczny	3 668	-
Pomoc zewnętrzna	1 001	671
InvestEU	58	207
Podatki i składki płacone przez personel	1 882	1 754
Wkład innych podmiotów na rzecz KE	3 293	524
Wkład EFTA, państw trzecich i krajów przystępujących	4 874	4 527
Przekazanie aktywów	–	307
Korekty budżetowe	(5 811 )	(6 169 )
Dostosowania rezerw	459	426
Inne	175	261
Ogółem	18 572	10 673

Wkłady państw członkowskich do Funduszu Innowacyjnego stanowią przychody związane przede wszystkim ze sprzedażą uprawnień do emisji, które mają być wykorzystane na wsparcie innowacji w zakresie technologii niskoemisyjnych. Wzrost w porównaniu z 2024 r. jest związany głównie ze wzrostem ceny emisji dwutlenku węgla. Przychody z aukcji wygenerowane za sprawą uprawnień do emisji w ramach ETS wykorzystano również do zapewnienia dodatkowego wsparcia państwom członkowskim za pośrednictwem rozdziałów REPowerEU (6,4 mld EUR), a także do sfinansowania Społecznego Funduszu Klimatycznego, który zapewni państwom członkowskim wsparcie finansowe na środki i inwestycje przewidziane w ich planach społeczno-klimatycznych na lata 2026–2032 (3,7 mld EUR). Wkłady państw członkowskich w pomoc zewnętrzną obejmują przede wszystkim wkłady w spłatę odsetek od pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej plus dla Ukrainy (0,6 mld EUR).

Przychody z podatków i składek płaconych przez personel wynikają przede wszystkim z odliczeń od wynagrodzeń pracowników. W tej kategorii istotnymi kwotami są składki w ramach systemu emerytalno-rentowego i kwoty podatku dochodowego.

Wkłady państw EFTA wynoszą 1,5 mld EUR, a wkłady państw trzecich i krajów przystępujących obejmują głównie wkłady finansowe na rzecz programu „Horyzont Europa” (2,8 mld EUR).

Korekta budżetowa jest związana głównie z korektami zasobów własnych opartych na VAT i DNB z poprzednich lat budżetowych. W ramach tej operacji Komisja dokonuje redystrybucji całkowitych sald VAT i DNB, dodatnich lub ujemnych, między państwa członkowskie zgodnie z kluczem DNB. Ten nieznaczny wzrost jest związany przede wszystkim z wyższą nadwyżką budżetową z poprzedniego roku, częściowo skompensowaną przez wyższe kwoty, które mają zostać ponownie rozdzielone na zasoby własne oparte na DNB, VAT i odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych.

PRZYCHODY Z TRANSAKCJI WYMIANY

3.9.   PRZYCHODY FINANSOWE

(w mln EUR)
	2025	2024
Odsetki od:
Pożyczki	5 720	4 129
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	1 823	1 726
opóźnień w płatnościach	237	224
Pożyczki zaciągnięte	217	228
Inne	39	38
Przychody z tytułu umów gwarancji finansowej	1 245	971
Zyski z aktywów lub zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt
Instrumenty finansowe niebędące instrumentami pochodnymi	1 357	1 490
Instrumenty pochodne	772	165
Zysk z tytułu usunięcia z bilansu pożyczek	24	–
Dywidendy	9	31
Inne	202	4
Ogółem	11 646	9 005

Przychody z tytułu odsetek od zaległych płatności wynikają głównie z należnych grzywien oraz wkładów z tytułu zasobów własnych, których nie wpłacono na czas.

Odsetki od pożyczek wzrosły głównie ze względu na nowe pożyczki w ramach RRF/REPowerEU, pomoc makrofinansową i Instrument na rzecz Ukrainy. W przypadku RRF/REPower odsetki wyniosły w 2025 r. 3,1 mld EUR w porównaniu z 2,0 mld EUR w poprzednim roku. W 2025 r. dokonano nowych wypłat, a wypłaty w drugiej połowie 2024 r. przyniosły odsetki za cały rok w 2025 r. W przypadku pomocy makrofinansowej odsetki wyniosły 1,1 mld EUR w porównaniu z 0,8 mld EUR w 2024 r. Wzrost ten wynika głównie z wypłat z mechanizmu współpracy pożyczkowej w ramach pomocy makrofinansowej dla Ukrainy w 2024 r. W przypadku Instrumentu na rzecz Ukrainy odsetki wyniosły 0,5 mld EUR w porównaniu z 0,2 mld EUR w 2024 r., kiedy to wypłaty rozpoczęły się dopiero w drugim półroczu.

Przychody z tytułu odsetek od środków pieniężnych i ekwiwalentów środków pieniężnych to przede wszystkim kwota 1,6 mld EUR, która odnosi się do odsetek od pozycji utrzymywanych w celu zapewnienia płynności w ramach jednolitego finansowania (środki ulokowane na rachunku bankowym w EBC, lokaty krótkoterminowe, transakcje z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu) – zob. informacja dodatkowa 2.8.2.

Przychody odsetkowe z tytułu zaciągniętych pożyczek dotyczą głównie SURE i wynikają z ujemnych efektywnych stóp procentowych dla określonych emisji z przeszłości.

Przychody z tytułu umów gwarancji finansowej dotyczą głównie amortyzacji zobowiązań z tytułu gwarancji finansowych. Można interpretować to jako zwolnienie UE z zobowiązań z tytułu gwarancji za okres, w którym UE pozostawała w gotowości do skompensowania posiadaczom gwarancji ich strat kredytowych. Tym samym ujęcie przychodów z tytułu gwarancje finansowych odzwierciedla upływ czasu oraz gwarantowaną wartość. Amortyzacje stosuje się do obu rodzajów gwarancji, zarówno tych objętych wynagrodzeniem, jak i tych, za które UE nie pobiera żadnego wynagrodzenia lub pobiera jedynie wynagrodzenie nominalne (zob. informacja dodatkowa 2.11.2). Wśród gwarancji objętych wynagrodzeniem najbardziej znacząca jest gwarancja EFIS udzielona EBI z tytułu portfela dłużnego w obszarze infrastruktury i innowacji w połączeniu z portfelami dłużnymi w ramach Programu InvestEU (zob. informacja dodatkowa 4.1.1). Przychody uzyskane z tytułu gwarancji EFIS w odniesieniu do tych połączonych portfeli dłużnych w 2025 r. wynosiły 202 mln EUR.

Przychody związane z umowami gwarancji finansowych sięgające 1 245 mln EUR są kompensowane stratami z tytułu utraty wartości zobowiązań wynikających z gwarancji finansowych wynoszącymi 1 199 mln EUR, które są związane z: uruchomionymi gwarancjami po potrąceniu kwot odzyskanych o wartości 683 mln EUR i niezrealizowanymi stratami z tytułu utraty wartości wynoszącymi 516 mln EUR (zob. informacje dodatkowe 3.15 i 6.6). Ponadto UE dotowała programy gwarancji finansowych kwotą 1 942 mln EUR, nie pobierając żadnych premii gwarancyjnych lub pobierając premie gwarancyjne poniżej stóp rynkowych (zob. informacja dodatkowa 3.15). Łączny wynik netto uzyskany z programów gwarancji finansowych stanowi deficyt w wysokości 1 896 mln EUR.

Zysk z aktywów finansowych niebędących instrumentami pochodnymi wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt odnosi się głównie do wspólnego funduszu rezerw (0,8 mld EUR) i Funduszu Innowacyjnego (0,3 mld EUR). Cięcia stóp procentowych miały pozytywny wpływ na wartość godziwą papierów wartościowych.

Zysk z tytułu usunięcia z bilansu pożyczek odnosi się do przedterminowej spłaty przez Portugalię pożyczki z programu EFSM w wysokości 1,8 mld EUR według wartości rynkowej obligacji bazowej – zob. informacja dodatkowa 2.4.1.1.

3.10.   INNE PRZYCHODY Z TRANSAKCJI WYMIANY

(w mln EUR)
	2025	2024
Przychody z opłat z tytułu świadczonych usług (agencje)	927	855
Dodatnie różnice kursowe	490	325
Sprzedaż towarów	64	58
Udział w wyniku finansowym netto EFI	69	83
Przychody powiązane ze środkami trwałymi	230	907
Inne	720	364
Ogółem	2 500	2 592

Przychody z opłat z tytułu świadczonych usług obejmują głównie opłaty za pozwolenie na dopuszczenie do obrotu pobierane przez Europejską Agencję Leków oraz opłaty za znak towarowy pobrane przez Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej.

KOSZTY

3.11.   PRZYPADAJĄCE NA PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE

(w mln EUR)
	2025	2024
Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji	40 914	40 267
Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz inne instrumenty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich	17 017	14 779
Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego oraz Fundusz Spójności	31 032	28 833
Europejski Fundusz Społeczny	17 308	18 037
Inne	4 514	3 854
Ogółem	110 784	105 770

Wzrost dotyczy polityki spójności (EFRR, Fundusz Spójności), gdzie niemal wszystkie wydatki (28,1 mld EUR) są związane z okresem programowania 2021–2027, a działania są kontynuowane. Odnotowano również wzrost wydatków zadeklarowanych w ramach planów strategicznych WPR, których realizacja nadal postępuje.

Inne koszty dotyczą głównie Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (1,4 mld EUR), Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (0,8 mld EUR), Funduszu Azylu i Migracji (0,6 mld EUR) oraz Funduszu Solidarności Unii Europejskiej (0,8 mld EUR).

3.12.   TRANSFERY, W TYM DOTACJE I WSPARCIE BUDŻETOWE

(w mln EUR)
	2025	2024
Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności	46 815	65 787
Inne	32 025	32 992
Ogółem	78 841	98 779

Pomimo znacznego spadku wydatków w ramach RRF realizacja kamieni milowych i wartości docelowych nadal postępuje.

Pozostała część wydatków dotyczących przekazów związana jest przede wszystkim z realizacją polityki badawczej (10 mld EUR) i działań zewnętrznych, które obejmują Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej i jego poprzedników (3,1 mld EUR), jak również operacje w dziedzinie pomocy humanitarnej (1,1 mld EUR). Kolejne 4,6 mld EUR odnosi się do instrumentu „Łącząc Europę” – wspólnego funduszu inwestycji infrastrukturalnych, którego celem jest wprowadzenie inteligentnych sieci w obszarze transportu, energii i telekomunikacji.

3.13.   UMOWY O PRZYZNANIE WKŁADU

(w mln EUR)
	2025	2024
Wkłady	13 200	16 820
Ogółem	13 200	16 820

Wydatki związane z umowami o przyznanie wkładu dotyczą głównie Instrumentu Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej i jego prekursorów (4,5 mld EUR), programów kosmicznych (3,2 mld EUR), programu Erasmus+ (2,9 mld EUR) oraz polityki badawczej (1,9 mld EUR).

3.14.   KOSZTY PERSONELU ORAZ RENT I EMERYTUR

(w mln EUR)
	2025	2024
Koszty personelu	9 679	9 070
Koszty rent i emerytur	6 275	5 896
Ogółem	15 954	14 966

Koszty świadczeń emerytalno-rentowych odnoszą się do tych elementów przepływów, które są skutkiem wyceny aktuarialnej zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych różnych od tych ujętych w aktywach netto. W związku z tym nie stanowią one faktycznych rocznych świadczeń emerytalnych i rentowych, które są znacznie niższe i wynoszą 2,8 mld EUR

3.15.   KOSZTY FINANSOWE

(w mln EUR)
	2025	2024
Koszty odsetkowe:
Pożyczki zaciągnięte	14 037	9 780
Pożyczki	148	159
Leasing finansowy	26	31
Inne	42	32
Umowy gwarancji finansowej – subsydiowane wynagrodzenie	1 942	1 156
Straty netto z tytułu utraty wartości przez:
Umowy gwarancji finansowej	1 199	474
Pożyczki, zobowiązania do udzielenia pożyczki i należności	8 066	14 134
Straty z aktywów lub zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt:
Instrumenty finansowe niebędące instrumentami pochodnymi	170	153
Instrumenty pochodne	153	252
Strata z tytułu modyfikacji	1 131	763
Strata z tytułu usunięcia z bilansu pożyczek	94	–
Gwarantowane koszty finansowania	119	151
Inne	28	140
Ogółem	27 156	27 226

Wzrost kosztów zaciągania pożyczek o 4,3 mld EUR wynika z ujednoliconych działań w zakresie finansowania, w przypadku których odsetki wyniosły 12,7 mld EUR w porównaniu z 8,4 mld EUR w poprzednim roku. Powodem tego są nowe pożyczki zaciągnięte w 2025 r. oraz fakt, że emisje z drugiego półrocza 2024 r. przyniosły odsetki za cały rok w 2025 r.

Koszty z tytułu odsetek od pożyczek są wynikiem niektórych transakcji w ramach SURE, w przypadku których środki pożyczone w okresach ujemnych stóp procentowych były udzielane na zasadzie pożyczek wzajemnych państwom członkowskim na takich samych warunkach.

Więcej szczegółów na temat kosztów związanych z gwarancjami finansowymi znajduje się w informacji dodatkowej 3.9.

Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości netto pożyczek, zobowiązań do udzielenia pożyczki i należności dotyczą głównie oczekiwanych strat kredytowych w odniesieniu do pożyczek w ramach Instrumentu na rzecz Ukrainy oraz pożyczek z mechanizmu współpracy pożyczkowej w ramach pomocy makrofinansowej dla Ukrainy wypłaconych w 2025 r. Zob. informacje dodatkowe 2.4.1.1 i 6.6.

Strata z tytułu modyfikacji dotyczy dotacji na spłatę odsetek przyznanej Ukrainie w odniesieniu do pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej plus, wyjątkowej pomocy makrofinansowej dla Ukrainy oraz Instrumentu na rzecz Ukrainy – zob. informacja dodatkowa 2.4.1.1.

Strata z tytułu usunięcia z bilansu pożyczek odnosi się do przedterminowej spłaty przez Portugalię pożyczki z programu EFSM w wysokości 0,7 mld EUR według wartości rynkowej obligacji bazowej – zob. informacja dodatkowa 2.4.1.1.

Gwarantowane koszty finansowania to koszty ponoszone przez partnerów wykonawczych w celu finansowania inwestycji kapitałowych gwarantowanych przez UE. Opierając się na umowach w sprawie gwarancji, UE udziela gwarancji dotyczących tych kosztów wraz z powiązanymi inwestycjami kapitałowymi.

3.16.   KOSZTY ZWIĄZANE Z ZAMÓWIENIAMI PUBLICZNYMI, KOSZTY ADMINISTRACYJNE I INNE

(w mln EUR)
	2025	2024
Koszty administracyjne, informatyczne i inne	6 687	3 956
Koszty związane z aktywami trwałymi oraz koszty zarządzania gruntami i budynkami	2 164	2 662
Ujemne różnice kursowe	621	282
Koszty leasingu operacyjnego	589	560
Dostosowania rezerw	458	415
Zmniejszenie grzywien decyzją Trybunału	214	1 123
Ogółem	10 733	8 997

Koszty administracyjne, informatyczne i inne obejmują przede wszystkim koszty doradztwa (1,5 mld EUR), koszty związane z IT (1,3 mld EUR) oraz różne koszty bieżące (2,3 mld EUR), na przykład koszty materiałów biurowych, wydarzeń, konferencji i komunikacji.

W wierszu „Zmniejszenie grzywien decyzją Trybunału” wykazano niższą kwotę w 2025 r. w porównaniu z 2024 r., ponieważ grzywny w stosunkowo mniejszych kwotach zostały anulowane w 2025 r. w porównaniu z 2024 r. (grzywna w wysokości 432 mln EUR została umorzona, ponieważ Komisja wycofała decyzję nakładającą grzywnę na przedsiębiorstwo Illumina/Grail w postępowaniu w sprawie połączenia przedsiębiorstw, a grzywna w wysokości 684 mln EUR nałożona w 2009 r. na Intel została częściowo umorzona w wyniku decyzji Trybunału Sprawiedliwości wydanej w październiku 2024 r.).

Łączna kwota wydatków na badania i rozwój ujęta jako koszt w 2025 r. przedstawia się następująco:

(w mln EUR)
	2025	2024
Koszty prac badawczych	468	479
Niekapitalizowane koszty prac rozwojowych	127	119
Ogółem	594	598

3.17.   SPRAWOZDAWCZOŚĆ DOTYCZĄCA SEGMENTÓW DZIAŁALNOŚCI W PODZIALE NA GŁÓWNE OBSZARY WYDATKÓW

(w mln EUR)
	Fundusze rolne	Spójność i inne fundusze strukturalne	RRF i działalność finansowa	Badania naukowe i innowacje	Działania zewnętrzne	Transformacja ekologiczna i zdrowie publiczne	Inne dziedziny polityki (40)	Ogółem KE	Inne instytucje i agencje UE	Ogółem w UE
Zasoby własne oparte na DNB	–	–	–	–	–	–	106 342	106 342	–	106 342
Tradycyjne zasoby własne	–	–	–	–	–	–	23 436	23 436	–	23 436
VAT	–	–	–	–	–	–	25 728	25 728	–	25 728
Zasoby własne oparte na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych	–	–	–	–	–	–	7 524	7 524	–	7 524
Grzywny	–	–	–	358	–	101	4 912	5 370	–	5 370
Odzyskanie wydatków	948	348	–	21	12	0	37	1 365	10	1 376
Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–
Inne	319	3 792	6 360	3 884	593	2 952	(4 590 )	13 310	5 262	18 572
Przychody z transakcji innych niż transakcje wymiany	1 268	4 139	6 360	4 262	605	3 053	163 389	183 077	5 272	188 348
Przychody finansowe	0	1	16 506	1 844	(258 )	340	(6 856 )	11 579	68	11 646
Inne	(5 )	(4 )	142	344	183	(40 )	823	1 443	1 057	2 500
Przychody z transakcji wymiany	(5 )	(3 )	16 649	2 188	(74 )	300	(6 033 )	13 021	1 125	14 146
Dochody ogółem	1 263	4 136	23 009	6 450	531	3 353	157 355	196 098	6 397	202 495
Koszty, które przypadły na państwa członkowskie
EFRG	(40 914 )	–	–	–	–	–	–	(40 914 )	–	(40 914 )
EFRROW i inne	(17 017 )	–	–	–	–	–	–	(17 017 )	–	(17 017 )
EFRR i FS	–	(31 032 )	–	–	–	–	–	(31 032 )	–	(31 032 )
EFS	–	(17 308 )	–	–	–	–	–	(17 308 )	–	(17 308 )
Inne	–	(3 081 )	–	–	–	–	(1 432 )	(4 514 )	–	(4 514 )
Transfery, w tym dotacje i wsparcie budżetowe							–	–	–
RRF	–	–	(46 815 )	–	–	–	–	(46 815 )	–	(46 815 )
Inne	(38 )	(203 )	(1 489 )	(18 938 )	(5 901 )	(104 )	(1 615 )	(28 289 )	(3 737 )	(32 025 )
Umowy o przyznanie wkładu, w tym organy UE	(124 )	(546 )	197	(5 159 )	(7 190 )	(526 )	(5 988 )	(19 337 )	6 137	(13 200 )
Koszty personelu oraz rent i emerytur	3	1	–	(3 )	(0 )	1	(10 695 )	(10 694 )	(5 260 )	(15 954 )
Koszty finansowe	(7 )	0	(22 718 )	(1 658 )	(1 943 )	(1 )	(773 )	(27 100 )	(56 )	(27 156 )
Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa	–	–	–	–	–	–	(465 )	(465 )	–	(465 )
Zamówienia, koszty administracyjne i inne koszty	(54 )	(141 )	(62 )	(2 260 )	(1 027 )	(316 )	(3 563 )	(7 423 )	(3 310 )	(10 733 )
Koszty ogółem	(58 152 )	(52 311 )	(70 888 )	(28 018 )	(16 062 )	(946 )	(24 531 )	(250 907 )	(6 226 )	(257 134 )
Wynik ekonomiczny za rok	(56 889 )	(48 174 )	(47 879 )	(21 568 )	(15 531 )	2 407	132 825	(54 810 )	171	(54 639 )
(40)  Dochody przedstawione w pozycji „Inne polityki” obejmują głównie dochody z zasobów własnych UE, które podlegają zasadzie uniwersalności i są wykorzystywane bez rozróżnienia do finansowania wszystkich wydatków zapisanych w rocznym budżecie Unii.

3.18.   PRZEKLASYFIKOWANIE DANYCH PORÓWNAWCZYCH W SPRAWOZDANIU Z FINANSOWYCH WYNIKÓW DZIAŁALNOŚCI

Począwszy od rocznego sprawozdania finansowego za 2025 r. główne koszty w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności przedstawia się w nowej strukturze, koncentrując się na rodzaju instrumentu, a nie na rodzaju wykonania budżetu (zarządzanie dzielone, zarządzanie bezpośrednie, zarządzanie pośrednie). Zgodnie z wymogami unijnych zasad rachunkowości dane porównawcze za 2024 r. zostały odpowiednio przeklasyfikowane. Wpływ przeklasyfikowania zilustrowano poniżej:

(w mln EUR)
	Podmiot wdrażający
	Zarządzanie dzielone	Zarządzanie bezpośrednie	Zarządzanie pośrednie
	Państwo członkowskie	Komisja, agencje wykonawcze i fundusze powiernicze	Pozostałe agencje i organy UE	Państwa trzecie i organizacje międzynarodowe	Inne podmioty	Koszty personelu oraz rent i emerytur	Finanse koszty	Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z UE	Inne koszty	Koszty w 2024 r. ogółem (przeklasyfikowane)
Przypadające na państwa członkowskie	(105 770 )									(105 770 )
Transfery, w tym: dotacje i wsparcie budżetowe
RRF		(65 787 )								(65 787 )
Inne		(32 992 )								(32 992 )
Umowy o przyznanie wkładu w tym organy UE		(194 )	(4 388 )	(6 639 )	(5 599 )					(16 820 )
Koszty personelu oraz rent i emerytur						(14 966 )				(14 966 )
Koszty finansowe							(27 226 )			(27 226 )
Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa								(315 )		(315 )
Koszty związane z zamówieniami publicznymi, koszty administracyjne i inne		2							(8 999 )	(8 997 )
Koszty ogółem	(105 770 )	(98 971 )	(4 388 )	(6 639 )	(5 599 )	(14 966 )	(27 226 )	(315 )	(8 999 )	(272 873 )

4.   ZOBOWIĄZANIA I AKTYWA WARUNKOWE

Zobowiązania warunkowe to ewentualne przyszłe zobowiązania płatnicze Unii Europejskiej, które mogą wynikać z poprzednich wydarzeń lub prawnie wiążących zobowiązań, ale które będą zależeć od przyszłych wydarzeń nie w pełni zależnych od UE. Dotyczą one głównie udzielonych gwarancji i ryzyka prawnego. Wszystkie zobowiązania warunkowe, z wyjątkiem tych dotyczących grzywien, gwarancji i instrumentów finansowych do poziomu, w jakim są objęte funduszami (zob. informacja dodatkowa 2.4.2.1), gdyby stały się wymagalne, byłyby w kolejnych latach finansowane z budżetu UE (a tym samym z budżetów państw członkowskich UE).

 

   

 

4.1.1.   Gwarancje udzielone w ramach programów gwarancji budżetowych UE (nominalne)

(w mln EUR)
	31.12.2025
	Udzielone gwarancje			Zabezpieczone aktywa (41)
	Pułap	Podpisano	Wypłacono
Gwarancje objęte upoważnieniem EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich	20 880	20 880	16 826	3 529
Gwarancja EFIS	25 119	21 449	19 982	9 234
Gwarancja EFZR	583	573	451	809
Gwarancja InvestEU	28 469	15 519	6 010	8 912
Gwarancja na działania zewnętrzne w ramach ISWMR – „Globalny wymiar Europy”	33 965	16 461	2 949	3 583
Gwarancja dla Ukrainy	3 540	2 699	1 181	614
Ogółem	112 556	77 580	47 399	26 681
(41)  Kwota aktywów zabezpieczonych na gwarancje udzielone w ramach upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich wynosząca 3,5 mld EUR obejmuje także dotychczasowe pożyczki udzielone w ramach pomocy makrofinansowej i przez Euratom oraz powiązane pożyczki zaciągnięte (zob. informacja dodatkowa 2.4.1.1).

(w mln EUR)
	31.12.2024
	Udzielone gwarancje			Zabezpieczone aktywa (42)
	Pułap	Podpisano	Wypłacono
Gwarancje objęte upoważnieniem EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich	25 772	25 772	19 184	3 400
Gwarancja EFIS	25 373	22 998	21 033	8 941
Gwarancja EFZR	759	667	521	785
Gwarancja InvestEU	27 042	11 769	3 468	6 802
Gwarancja na działania zewnętrzne w ramach ISWMR – „Globalny wymiar Europy”	30 173	11 228	1 341	2 943
Gwarancja dla Ukrainy	790	172	132	202
Ogółem	109 909	72 606	45 678	23 073
(42)  Kwota aktywów zabezpieczonych na gwarancje udzielone w ramach upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich wynosząca 3,4 mld EUR obejmuje także dotychczasowe pożyczki udzielone w ramach pomocy makrofinansowej i przez Euratom oraz powiązane pożyczki zaciągnięte (zob. informacja dodatkowa 2.4.1.1).

Powyższe tabele przedstawiają zakres ekspozycji budżetu UE na ewentualne przyszłe płatności związane z gwarancjami udzielonymi grupie EBI lub innym instytucjom finansowym. Wypłacone kwoty odpowiadają kwotom już wypłaconym beneficjentom końcowym, zaś kwoty podpisane obejmują te wypłacone kwoty oraz już podpisane umowy z beneficjentami lub pośrednikami finansowymi, na podstawie których jeszcze nie dokonano wypłat na koniec roku (30,2 mld EUR). Pułap oznacza całkowitą gwarancję, że UE, w ramach swojego budżetu, a tym samym jej państwa członkowskie zobowiązały się do pokrycia kwot, ponieważ w celu ujawnienia maksymalnego poziomu ryzyka, na jaki narażona była UE na dzień 31 grudnia 2025 r., należy uwzględnić operacje zatwierdzone do podpisania, ale jeszcze niepodpisane (35,0 mld EUR).

Programy gwarancji budżetowych mają pokrycie w rezerwach stopniowo tworzonych z budżetu i są przechowywane we wspólnym funduszu rezerw jako bufor płynnościowy, aby pokryć przyszłe uruchomienie gwarancji (zob. informacja dodatkowa 2.4.2.1). W informacji dodatkowej 6.2 przedstawiono środki wprowadzone w celu zapewnienia, aby rezerwy były wystarczające do pokrycia uruchomienia gwarancji w perspektywie średnioterminowej. Ewentualne straty poniesione w ramach programów gwarancji budżetowych, przewyższające poziom przewidziany w rezerwach, będzie należało w każdym razie pokryć z przyszłych budżetów. W przypadku modułu InvestEU dla państw członkowskich UE otrzymuje również kontrgwarancje od państw członkowskich i państw EOG (zob. poniżej).

Gwarancje objęte upoważnieniem EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich

Gwarancje z budżetu UE obejmują pożyczki, na które EBI podpisał umowy i których bank ten udzielił z własnych zasobów państwom trzecim. Na dzień 31 grudnia 2025 r. kwota pożyczek niespłaconych i zabezpieczonych gwarancją UE wyniosła 16 826 mln EUR. Gwarancje budżetowe UE obejmują kwoty:

—	16 680 mln EUR w ramach modułu wspólnego funduszu rezerw przeznaczonego dla Funduszu Gwarancyjnego dla działań zewnętrznych; oraz

—	146 mln EUR bezpośrednio na pożyczki udzielane państwom członkowskim przed przystąpieniem.

Na dzień 31 grudnia 2025 r. udzielone gwarancje obejmują kwotę 0,7 mld EUR pożyczek, na które podpisano umowy, ale których nie wypłacono i w przypadku których przyszłe wypłaty zależą od zgody UE (2,1 mld EUR w 2024 r.). Zmniejszenie od 2024 r. wynika częściowo z transferu niektórych operacji z gwarancji udzielonej w ramach upoważnienia EBI do Gwarancji dla Ukrainy.

Gwarancja UE udzielona w ramach upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich związana z pożyczkami udzielonymi przez EBI jest ograniczona do 65 % sald należności z tytułu umów podpisanych po 2007 r. (upoważnienia na lata 2007–2013 i 2014–2021). W przypadku umów zawartych przed 2007 r. gwarancja UE ograniczona jest do określonego procentowego pułapu zatwierdzonej wysokości linii kredytowej; w większości przypadku wynosi ona 65 %, ale może także wynosić 70 %, 75 % lub 100 %. W przypadku gdy pułap ten nie zostaje osiągnięty, gwarancja unijna obejmuje pełną kwotę.

Zgodnie z decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/412 (43) w ramach Inicjatywy EBI na rzecz budowania odporności udzielono upoważnienia do udzielania pożyczek sektorowi prywatnemu ustanowionego z myślą o projektach służących budowaniu długoterminowej odporności gospodarczej uchodźców, migrantów oraz społeczności przyjmujących i tranzytowych. Budżet Unii otrzymuje wynagrodzenie z tytułu ryzyka podejmowanego w związku z gwarancjami udzielanymi na realizację operacji objętych finansowaniem EBI w kontekście upoważnienia do udzielania pożyczek sektorowi prywatnemu w ramach Inicjatywy EBI na rzecz budowania odporności, co stanowi wyjaśnienie dla należności z tytułu premii dla gwarancji objętej upoważnieniem EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich, która w przeciwnym wypadku byłaby gwarancją nieobjętą wynagrodzeniem (zob. informacja dodatkowa 2.11.2).

Upoważnienie EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich na lata 2014–2020, które wygasło w 2021 r., było ostatnim upoważnieniem w ramach Funduszu Gwarancyjnego dla działań zewnętrznych. Nowe upoważnienie EBI jest objęte gwarancją na działania zewnętrzne wprowadzoną rozporządzeniem ustanawiającym ISWMR – „Globalny wymiar Europy”.

Wypłat z tytułu gwarancji UE dokonuje się z modułu wspólnego funduszu rezerw przewidzianego dla Funduszu Gwarancyjnego dla działań zewnętrznych. W 2025 r. kwoty odzyskane przekroczyły kwoty z tytułu uruchomienia gwarancji o 0,3 mln EUR (w 2024 r.: UE wypłaciła 11 mln EUR z tytułu uruchomienia gwarancji po odliczeniu odzyskanych środków).

Gwarancja w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS)

EFIS to inicjatywa mająca na celu zwiększenie zdolności do ponoszenia ryzyka grupy EBI, umożliwiająca EBI zwiększenie swoich inwestycji w UE. Celem EFIS jest wspieranie dodatkowych inwestycji w UE oraz dostępu małych przedsiębiorstw do finansowania. W ramach budżetu UE udzielona zostaje gwarancja w kwocie do 26 mld EUR („unijna gwarancja EFIS”) na podstawie umowy między UE i EBI, zwanej dalej „umową w sprawie EFIS”, aby ochronić EBI przed potencjalnymi stratami, jakie może ponieść w związku ze swoimi operacjami finansowania i operacjami inwestycyjnymi.

Operacje EFIS prowadzone są w ramach dwóch segmentów: obszaru infrastruktury i innowacji (IIW), wdrażanego przez EBI (unijna gwarancja EFIS w wysokości 19 250 mln EUR), oraz segmentu MŚP (SMEW), wdrażanego przez EFI (unijna gwarancja EFIS w wysokości 6 750 mln EUR). Oba segmenty obejmują portfel dłużny oraz portfel kapitałowy. EFI działa na podstawie umowy z EBI w oparciu o gwarancję EBI, która z kolei jest objęta kontrgwarancją w ramach umowy w sprawie EFIS (unijna gwarancja EFIS). W celu poprawy efektywności gwarancji UE i zwiększenia jej zdolności do ponoszenia ryzyka w 2022 r. przyjęto połączenie dwóch portfeli dłużnych w ramach EFIS z Programem InvestEU. Wszelkie uruchomione gwarancje, kwoty odzyskane i przychody rozdziela się między gwarancje EFIS i gwarancje InvestEU na podstawie skutecznych gwarantowanych alokacji.

UE i EBI odgrywają w EFIS odrębne role. EFIS utworzono w ramach EBI, który finansuje jego operacje (instrumenty dłużne i inwestycje kapitałowe) oraz pożycza w tym celu niezbędne środki na rynkach kapitałowych. Grupa EBI podejmuje decyzje inwestycyjne niezależnie i zarządza operacjami zgodnie ze swoimi zasadami i procedurami. UE udziela gwarancji w odniesieniu do tych operacji i pokrywa straty ponoszone przez EBI do pułapu określonego w gwarancji.

Jako że kryteria kontroli oraz wymogi unijnych reguł rachunkowości (oraz MSRSP) w zakresie rachunkowości w odniesieniu do konsolidacji nie są spełnione, w skonsolidowanym rocznym sprawozdaniu finansowym UE nie uwzględniono powiązanych gwarantowanych aktywów.

Gwarancja UE udzielona grupie EBI w ramach EFIS została ujęta jako zobowiązanie z tytułu gwarancji finansowej w odniesieniu do portfela dłużnego w obszarze infrastruktury i innowacji i portfela dłużnego segmentu MŚP (SMEW) (zob. informacja dodatkowa 2.11.2) oraz jako instrument pochodny (składnik aktywów lub zobowiązanie finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt) w odniesieniu do obu portfeli kapitałowych (zob. informacja dodatkowa 2.4.2.2). Udzielona gwarancja EFIS obejmuje działania w ramach programów COSME, „Horyzont 2020” i programów dotyczących sektora kultury i sektora kreatywnego objętych LGF oraz programów EaSI w części objętej unijną gwarancją EFIS w ramach portfela dłużnego segmentu MŚP (SMEW).

W 2025 r. z modułu wspólnego funduszu rezerw przeznaczonego dla EFIS dokonano wypłat z tytułu uruchomionych gwarancji netto w wysokości 296 mln EUR, co obejmuje pewne kwoty z tytułu uruchomienia gwarancji poniesione w poprzednich latach, ale tymczasowo pokryte z przychodów UE na rachunku rozliczeniowym EFIS prowadzonym przez EBI (2024 r.: 151 mln EUR).

Europejski Fundusz na rzecz Zrównoważonego Rozwoju (EFZR)

Europejski Fundusz na rzecz Zrównoważonego Rozwoju ustanowiony na mocy rozporządzenia w sprawie EFZR (44) to inicjatywa mająca na celu wspieranie inwestycji w Afryce i inwestycji w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa, aby przyczynić się do zapewnienia zrównoważonego rozwoju i odnieść się do konkretnych społeczno-ekonomicznych przyczyn migracji. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie EFZR UE została uprawniona do udostępnienia partnerom wykonawczym gwarancji opiewających na kwotę 1,5 mld EUR (dodatkowo zwiększane wkładami zewnętrznymi) na realizację inwestycji i operacji finansowych, aby zmniejszyć poziom ich ryzyka inwestycyjnego. Gwarancja EFZR jest realizowana przy wsparciu wspólnego funduszu rezerw – zob. informacja dodatkowa 2.4.2.1.

W odniesieniu do jednej z umów gwarancyjnych EFZR (zgodnie z którą UE gwarantuje adekwatność kapitałową funduszu na rzecz zabezpieczenia walutowego na kwotę 145 mln EUR), w przypadku uruchomienia gwarancji UE posiada prawo do zwrotu w zakresie otrzymania udziałów w funduszu o równowartości zapłaconej kwoty.

Gwarancja na działania zewnętrzne w ramach ISWMR – „Globalny wymiar Europy”

Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/947 (45) ustanowiono Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – Globalny Wymiar Europy, obejmujący Europejski Fundusz na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Plus („EFZR+”) oraz gwarancję na działania zewnętrzne na lata 2021–2027 WRF. Zadaniem EFZR+ jest upowszechnianie zrównoważonych inwestycji w krajach partnerskich UE.

Gwarancja na działania zewnętrzne wspiera działania EFZR+ objęte gwarancjami budżetowymi, dotyczące pomocy makrofinansowej i pożyczki na rzecz państw trzecich. Jest ona realizowana przy wsparciu wspólnego funduszu rezerw – zob. informacja dodatkowa 2.4.2.1.

Na dzień 31 grudnia 2025 r. obowiązywały umowy gwarancji budżetowych na łączny niezrealizowany pułap 34,0 mld EUR, z czego 26,6 mld EUR odnosi się do gwarancji udzielonych EBI na potrzeby zewnętrznych pożyczek udzielanych kontrahentom będącym państwami i jednostkami państwowymi niższego szczebla w ramach okien inwestycyjnych ISWMR 1 i 2 (następcy ELM).

W odniesieniu do jednej z umów gwarancyjnych ISWMR (zgodnie z którą UE gwarantuje adekwatność kapitałową funduszu na rzecz zabezpieczenia walutowego na kwotę 150 mln EUR), w przypadku uruchomienia gwarancji UE posiada prawo do zwrotu w zakresie otrzymania udziałów w funduszu o równowartości zapłaconej kwoty.

Gwarancja InvestEU

W 2025 r. UE przyjęła zmienione rozporządzenie w sprawie InvestEU w ramach drugiego pakietu zbiorczego. W ramach przeglądu gwarancja budżetowa UE została zwiększona o 2,9 mld EUR, co zwiększyło łączną kwotę z 26,2 mld EUR do 29,1 mld EUR.

Ta gwarancja UE wspiera inwestycje prywatne i publiczne w czterech obszarach polityki: zrównoważona infrastruktura, badania naukowe, innowacje i cyfryzacja, małe i średnie przedsiębiorstwa oraz inwestycje społeczne i umiejętności. Gwarancję UE otrzymuje kilku partnerów finansowych, takich jak krajowe banki prorozwojowe. Wspierają oni inwestycje, zapewniając pożyczki, gwarancje lub kapitał własny. Przykładowo, partnerzy wykonawczy mogą udzielać pożyczek MŚP, uczestniczyć w funduszach kapitałowych lub udzielać gwarancji bankom komercyjnym w odniesieniu do wypłacanych przez nie pożyczek. Komisja może również przeznaczyć na Fundusz InvestEU unijny budżet na inne programy UE, na przykład HERA Invest (zdrowie), europejski program kosmiczny lub Catalyst (innowacje).

Aby stworzyć bufor kapitałowy na pokrycie strat z inwestycji objętych gwarancją, Komisja stopniowo odkłada środki pieniężne („rezerwy”) z budżetu UE na rzecz wspólnego funduszu rezerw. W rozporządzeniu ustanawiającym InvestEU wyznaczono wskaźnik zasilenia rezerw w wysokości 40 % gwarancji UE.

Gwarancja UE może zostać dodatkowo zwiększona ponad kwotę 29,1 mld EUR, o której mowa powyżej, przy wsparciu ze strony państw członkowskich i państw EOG. Mogą one wnieść wkład finansowy w ramach swojej polityki spójności, funduszy RRF lub budżetów krajowych. W przypadku państw członkowskich wskaźnik zasilenia rezerw ustala się indywidualnie, natomiast w odniesieniu do dodatkowej gwarancji UE zabezpieczonej przez państwa EOG tworzy się z wkładów gotówkowych rezerwy w wysokości 40 % tej gwarancji. Środki pieniężne od państw członkowskich i państw EOG są utrzymywane we wspólnym funduszu rezerw. Kwota, w odniesieniu do której nie utworzono rezerw, jest objęta kontrgwarancjami państw członkowskich i państw EOG. Na dzień 31 grudnia 2025 r. z ośmioma państwami członkowskimi i dwoma państwami EOG zawarto umowy na kwotę 3,3 mld EUR, z czego 2,6 mld EUR ma być zabezpieczone wkładami gotówkowymi, a 0,6 mld EUR – kontrgwarancjami. Kwoty te zostały dotychczas wykorzystane do podpisania dodatkowych umów w sprawie gwarancji z kilkoma partnerami wykonawczymi na kwotę 3,3 mld EUR.

W 2025 r. z modułów wspólnego funduszu rezerw przeznaczonych na InvestEU dokonano wypłat z tytułu uruchomionych gwarancji netto w wysokości 272 mln EUR (w 2024 r.: 140 mln EUR).

Gwarancja dla Ukrainy

W następstwie rozporządzenia w sprawie ustanowienia Instrumentu na rzecz Ukrainy UE utworzyła Gwarancję dla Ukrainy, której maksymalna zdolność gwarancyjna wynosi 7,8 mld EUR, aby pobudzić inwestycje na rzecz odbudowy i rekonstrukcji Ukrainy.

Na dzień 31 grudnia 2025 r. było podpisanych i obowiązywało osiem umów w sprawie gwarancji budżetowych, których łączny limit wynosi 3,5 mld EUR.

Zobowiązania Zjednoczonego Królestwa wynikające z jego wystąpienia z UE

Zgodnie z art. 143 umowy o wystąpieniu Zjednoczone Królestwo odpowiada wobec Unii za swój udział w warunkowych zobowiązaniach finansowych związanych z operacjami w ramach EFIS, EFZR i upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich zatwierdzonymi do dnia wystąpienia, tj. 31 stycznia 2020 r. W art. 143 wymaga się, aby w przypadku uruchomienia gwarancji dla operacji finansowej, którą zatwierdzono przed datą wystąpienia, Zjednoczone Królestwo było odpowiedzialne wobec Unii za swój udział w płatnościach dokonywanych przez Unię w ramach tych operacji, chyba że może to być pokryte przez udział Zjednoczonego Królestwa w rezerwach utrzymywanych w funduszu gwarancyjnym, tam gdzie jest to właściwe.

Co się tyczy upoważnienia EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich wartość gwarancji budżetowej UE w dniu wystąpienia, dla operacji zatwierdzonych do daty wystąpienia, wynosiła 33,7 mld EUR. Na dzień 31 grudnia 2025 r. kwota ta zmieniła się na 17,3 mld EUR (w 2024 r.: 20,6 mld EUR). Udział Zjednoczonego Królestwa w tym zobowiązaniu warunkowym na dzień 31 grudnia 2025 r. wynosi zatem 2,1 mld EUR (na dzień 31 grudnia 2024 r.: 2,6 mld EUR). Jak jednak stwierdzono powyżej, wszelkie zaległości w spłacie tych pożyczek pokrywa się w pierwszej kolejności z modułu wspólnego funduszu rezerw przeznaczonego dla Funduszu Gwarancyjnego dla działań zewnętrznych, a Zjednoczone Królestwo wezwano by do wniesienia kwot tylko wtedy, gdyby rezerwy Zjednoczonego Królestwa na ten Fundusz, wynoszące na dzień 31 grudnia 2025 r. 244 mln EUR, nie były wystarczające.

W stosunku do operacji EFIS wartość gwarancji budżetowej UE w dniu wystąpienia, dla operacji zatwierdzonych do daty wystąpienia, wynosiła 23,5 mld EUR. Na dzień 31 grudnia 2025 r. kwota ta nadal wynosiła 16,7 mld EUR (w 2024 r.: 17,0 mld EUR). Udział Zjednoczonego Królestwa w tym zobowiązaniu warunkowym na dzień 31 grudnia 2025 r. wynosi zatem 2,1 mld EUR. Wszelkie uruchomienia gwarancji w ramach EFIS pokrywa się w pierwszej kolejności z modułu wspólnego funduszu rezerw przeznaczonego dla Funduszu Gwarancyjnego EFIS, a Zjednoczone Królestwo wezwano by do wniesienia kwot tylko wtedy, gdyby rezerwy Zjednoczonego Królestwa na ten Fundusz, wynoszące na dzień 31 grudnia 2025 r. 443 mln EUR, nie były wystarczające.

Ponieważ przed datą wystąpienia partnerzy wykonawczy nie zatwierdzili żadnych operacji w odniesieniu do gwarancji EFZR, Zjednoczone Królestwo nie ma żadnych zobowiązań w tym zakresie.

Udział Zjednoczonego Królestwa w płatnościach dokonanych w 2025 r. na operacje zatwierdzone od dnia wystąpienia do 31 grudnia 2020 r. wyniósł 98 mln EUR (97 mln EUR na EFIS i 1 mln EUR na upoważnienie EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich), odpowiednio zmniejszając rezerwę Zjednoczonego Królestwa. W 2025 r. kwota należna na rzecz Zjednoczonego Królestwa wynosi 198,3 mln EUR (zob. informacja dodatkowa 2.6.1.2).

4.1.2.   Gwarancje udzielone w ramach programów instrumentów finansowych UE (nominalne)

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
„Horyzont 2020”	2 027	2 145
Instrument „Łącząc Europę”	644	649
COSME	236	378
Inne	536	471
Ogółem	3 443	3 642

Kwoty w powyższej tabeli prezentują pozostające do spłaty kwoty nominalne gwarancji udzielonych w ramach programów instrumentów finansowych UE.

Jak określono w art. 213 ust. 1 rozporządzenia finansowego, wydatki budżetowe związane z instrumentem finansowym i zakres odpowiedzialności finansowej UE w żadnym wypadku nie przekraczają kwoty zaciągniętego na nie zobowiązania budżetowego, co wyklucza zobowiązania warunkowe dla budżetu. W praktyce oznacza to, że zobowiązania te posiadają w bilansie odpowiednik po stronie aktywów lub są pokrywane z zaległych zobowiązań budżetowych, które nie zostały ujęte jeszcze jako koszty.

Instrument gwarancji kredytowych programu COSME obejmuje przede wszystkim ograniczone gwarancje w przypadku portfeli finansowania dłużnego o podwyższonym ryzyku (głównie pożyczki) oferowane MŚP przez pośredników finansowych. Instrument gwarancji kredytowych programu COSME jest realizowany w imieniu UE przez EFI.

Więcej informacji dotyczących programu „Horyzont 2020” oraz instrumentu „Łącząc Europę” znajduje się także w informacji dodatkowej 2.4.2.1.

Zobowiązania Zjednoczonego Królestwa wynikające z jego wystąpienia z UE

Jeśli chodzi o zobowiązania warunkowe UE dotyczące kwot zatwierdzonych do daty wystąpienia w odniesieniu do instrumentów finansowych UE, w tym tych wymienionych powyżej, w przypadku wystąpienia któregokolwiek z tych nieprzewidzianych zdarzeń zostałyby one pokryte z budżetu UE ze środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach powierniczych. W związku z tym Zjednoczone Królestwo nie będzie w zasadzie wzywane do wniesienia żadnych kwot poza swoim udziałem w budżetowych zobowiązaniach pozostających do spłaty zgodnie z art. 140 umowy o wystąpieniu – zob. informacja dodatkowa 2.6.1.2.

4.2.   Zobowiązania warunkowe w związku ze sprawami sądowymi

4.2.1.   Sprawy sądowe dotyczące grzywien

Na dzień 31 grudnia 2025 r. zobowiązania warunkowe związane z grzywnami wynosiły 2 336 mln EUR (w 2024 r.: 2 178 mln EUR). Kwota ta obejmuje grzywny nałożone na przedsiębiorstwa (2 035 mln EUR, zob. informacja dodatkowa 2.6.1.3) oraz grzywny nałożone na państwa członkowskie (301 mln EUR), w przypadku których dokonano tymczasowej zapłaty i wniesiono odwołanie albo nie wiadomo, czy odwołanie zostanie wniesione. Zobowiązanie warunkowe będzie utrzymywane, dopóki Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie wyda wyroku lub dopóki nie upłynie okres odwołania. Uzyskane odsetki od płatności tymczasowych ujęto w wyniku ekonomicznym za dany rok oraz jako zobowiązania warunkowe, tak aby uwzględnić brak pewności co do tytułu prawnego Komisji do tych kwot. Jeżeli UE przegra którąkolwiek ze spraw dotyczących nałożonych grzywien, tymczasowo otrzymane kwoty zostaną zwrócone przedsiębiorstwom lub państwom członkowskim bez wpływu na budżet. Kwota grzywien jest uznawana za dochód budżetowy, dopiero gdy grzywny mają charakter ostateczny (art. 107 rozporządzenia finansowego).

4.2.2.   Inne sprawy sądowe

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
Rolnictwo	617	77
Inne	157	67
Ogółem	774	144

Rolnictwo

Są to uzależnione od wyroku Trybunału Sprawiedliwości zobowiązania warunkowe wobec państw członkowskich związane z decyzjami dotyczącymi zgodności odnośnie do EFRG i rozwoju obszarów wiejskich. Ustalenie ostatecznej kwoty zobowiązania oraz roku, w którym kwota wynikająca z pomyślnego zaskarżenia decyzji przed Trybunałem Sprawiedliwości zostanie zapisana w budżecie, zależeć będzie od czasu trwania postępowania przed Trybunałem.

Inne sprawy sądowe

Pozycja ta odnosi się do powództw o odszkodowanie obecnie wniesionych przeciwko UE, innych sporów prawnych oraz szacunkowych kosztów postępowania przed sądem. Należy zauważyć, że w przypadku powództwa o odszkodowanie na mocy art. 340 TFUE strona skarżąca musi udowodnić, że instytucja dopuściła się wystarczająco poważnego naruszenia przepisu prawa przyznającego uprawnienia osobom fizycznym, oraz wykazać faktyczne szkody poniesione przez stronę skarżącą, jak również istnienie związku przyczynowo-skutkowego między bezprawnym działaniem a szkodą.

Zobowiązania Zjednoczonego Królestwa wynikające z jego wystąpienia z UE

Zgodnie z art. 147 umowy o wystąpieniu Zjednoczone Królestwo odpowiada za swój udział w płatnościach wymaganych do wywiązania się z zobowiązań warunkowych Unii, które stają się wymagalne w związku ze sprawami sądowymi dotyczącymi interesów finansowych Unii, pod warunkiem że stan faktyczny stanowiący przedmiot tych spraw zaistniał nie później niż 31 grudnia 2020 r. Szacowana maksymalna ekspozycja Zjednoczonego Królestwa w tym przypadku wynosi 80,6 mln EUR (w 2024 r.: 15 mln EUR). W przypadku spraw sądowych, w których uznano za prawdopodobne, że kwoty zostaną wypłacone z budżetu UE (zob. informacja dodatkowa 2.10), udział Zjednoczonego Królestwa ujmuje się jako część całkowitej kwoty należnej od Zjednoczonego Królestwa – zob. informacje szczegółowe w informacji dodatkowej 2.6.1.2.

4.3.   AKTYWA WARUNKOWE

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
Gwarancje otrzymane:
Gwarancje wykonania	253	275
Inne gwarancje	4	5
Inne aktywa warunkowe	13	15
Ogółem	269	295

Gwarancji wykonania wymaga się, aby zagwarantować wywiązanie się przez beneficjentów finansowania UE z zobowiązań przewidzianych w umowach zawartych z UE.

5.   ZOBOWIĄZANIA BUDŻETOWE I PRAWNE

Niniejsza informacja dodatkowa zawiera informacje na temat procedury budżetowej i przyszłych potrzeb finansowych, a nie na temat zobowiązań istniejących na dzień 31 grudnia 2025 r.

W wieloletnich ramach finansowych (WRF) zatwierdzonych przez państwa członkowskie zdefiniowano programy i określono pułapy dla działów w budżecie dotyczące środków na zobowiązania oraz łączną kwotę środków na płatności, w ramach których UE może przyjąć zobowiązania budżetowe i prawne i ostatecznie może dokonać płatności za okres 7 lat – zob. tabela 3.2 w informacjach dodatkowych do sprawozdań z wykonania budżetu.

Zobowiązania prawne odpowiadają programom, projektom, porozumieniom lub podpisanym umowom i są tym samym prawnie wiążące dla UE. Zobowiązanie prawne jest czynnością, poprzez którą urzędnik zatwierdzający zaciąga lub stwierdza zobowiązanie (ciążące na UE), którego skutkiem jest obciążenie finansowe (art. 2 pkt 39 rozporządzenia finansowego).

Zobowiązanie budżetowe jest co do zasady zaciągane przed zobowiązaniem prawnym, jednak w przypadku niektórych wieloletnich programów/projektów jest odwrotnie – odpowiednie zobowiązania budżetowe są zaciągane w rocznych ratach, przez kilka lat, o ile przewiduje to akt podstawowy. Na przykład w odniesieniu do spójności art. 86 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów (rozporządzenie (UE) 2021/1060) stanowi, że decyzja Komisji w sprawie przyjęcia programu stanowi zobowiązanie prawne w rozumieniu rozporządzenia finansowego oraz że zobowiązania budżetowe Unii w odniesieniu do każdego programu są podejmowane w ratach rocznych dla każdego funduszu w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2027 r. Inne podstawy prawne mogą zawierać podobne przepisy. Z tego powodu występują kwoty, które UE prawnie zobowiązała się zapłacić, ale zobowiązanie budżetowe nie zostało jeszcze zaciągnięte – zob. informacja dodatkowa 5.2 poniżej.

Jeżeli zobowiązanie budżetowe zostało podjęte, ale kolejne płatności nie zostały jeszcze wykonane, kwota zobowiązań pozostających do spłaty określana jest mianem „RAL” (z fr. „Reste à Liquider”). Może dotyczyć to programów lub projektów, często wieloletnich, które zostały podpisane i w odniesieniu do których płatności będą dokonywane dopiero w późniejszych latach. Stanowią one zobowiązania płatnicze na przyszłe lata. Ponieważ sprawozdania finansowe przygotowuje się na zasadzie memoriału, natomiast sprawozdania z wykonania budżetu przygotowuje się na zasadzie kasowej, część ogólnej niezapłaconej kwoty (RAL) została już dodana do kategorii kosztów i uznana za zobowiązanie w bilansie (zob. informacje dodatkowe 2.12 i 2.13). Koszty te oblicza się na podstawie zestawień poniesionych wydatków/otrzymanych faktur lub szacunkowej realizacji programu lub projektu w przypadku, gdy UE nie otrzymała żadnych zestawień do dnia sprawozdawczego. Po dokonaniu płatności związanych z zobowiązaniami pozostającymi do spłaty (RAL) zobowiązanie wykazane w bilansie zostaje usunięte z ksiąg. Część RAL, których nie dodano jeszcze do kategorii kosztów, nie została ujęta jako zobowiązania, ale zamiast tego wykazano ją poniżej, zob. informacja dodatkowa 5.1.

Poniższe ujawnienia przedstawiają zatem kwoty na dzień 31 grudnia 2025 r., które UE zobowiązała się zapłacić w ramach wykonywania warunków umów i które mają zostać sfinansowane z przyszłych budżetów UE.

(w mln EUR)
	Informacja dodatkowa	31.12.2025	31.12.2024
Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty nieujęte jeszcze jako koszty	5.1	380 780	428 588
Istotne zobowiązania prawne	5.2	180 699	257 256
Ogółem		561 479	685 844

5.1.   ZOBOWIĄZANIA BUDŻETOWE POZOSTAJĄCE DO SPŁATY NIEUJĘTE JESZCZE JAKO KOSZTY

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty nieujęte jeszcze jako koszty	380 780	428 588

Powyższa kwota stanowi budżetowe zobowiązania pozostające do spłaty („Reste à Liquider”) w wysokości 501 084 mln EUR (zob. tabela 6.4 w sprawozdaniach z wykonania budżetu), pomniejszone o powiązane kwoty, które w bilansie ujęto jako zobowiązania, zaś w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności jako koszty. Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty (RAL) to kwota otwartych zobowiązań, w przypadku których nie dokonano jeszcze płatności lub umorzenia. Jest to normalną konsekwencją istnienia programów wieloletnich.

Należy zauważyć, że zaległe płatności zaliczkowe na dzień 31 grudnia 2025 r. wyniosły 78,3 mld EUR – zob. informacja dodatkowa 2.5. Stanowią one zobowiązania budżetowe, które zostały zapłacone, prowadząc tym samym do zmniejszenia RAL, ale tylko w sytuacji, gdy wypłacone kwoty są nadal uważane za należące do UE – a nie do beneficjenta – do czasu wypełnienia odpowiednich zobowiązań umownych. Są więc takie jak RAL wykazywane powyżej, jednak nie są jeszcze ujmowane jako koszty.

5.2.   ISTOTNE ZOBOWIĄZANIA PRAWNE

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna	113 279	177 459
Zasoby naturalne i środowisko	30 946	46 659
Migracja i zarządzanie granicami	4 657	4 153
Bezpieczeństwo i obrona	377	520
ITER	10 291	9 898
Instrument „Łącząc Europę”	9 043	7 313
Fundusz Innowacyjny	4 779	521
Programy kosmiczne	1 838	2 672
Instrument na rzecz Ukrainy	837	2 270
Horyzont Europa	365	519
Program bezpiecznej łączności  (46)	253	631
Umowy w sprawie połowów	133	234
ISWMR	120	–
RESCUE	91	106
Zobowiązania — leasing operacyjny	2 997	2 721
Inne zobowiązania umowne	692	856
Zobowiązania w zakresie bezzwrotnego wsparcia w ramach RRF	–	558
EURATOM	–	166
Ogółem	180 699	257 256
(46)  Od 2025 r. program bezpiecznej łączności jest przedstawiany oddzielnie od programów kosmicznych, w związku z czym kwota na 2024 r. również jest odpowiednio podzielona.

Kwoty te odzwierciedlają długoterminowe zobowiązania prawne, które nie mają pokrycia w środkach na zobowiązania w budżecie na koniec roku. Z tytułu tych wiążących zobowiązań będą zaciągane zobowiązania budżetowe i dokonywane wypłaty środków w przyszłych latach.

Niektóre ważne programy (zob. poniżej) mogą być realizowane w rocznych ratach zgodnie z art. 112 ust. 2 rozporządzenia finansowego. Pozwala to UE na podejmowanie prawnych zobowiązań (podpisywanie umów o udzielenie dotacji, umów o delegowaniu zadań oraz umów w sprawie zamówienia publicznego) przekraczających dostępne środki na zobowiązania w danym roku. Z tego powodu znaczna kwota całkowitej alokacji na bieżące WRF mogła zostać już zaangażowana. Dotyczy to w szczególności programów opisanych poniżej:

Fundusze objęte zarządzaniem dzielonym

Są to zobowiązania prawne, które UE zobowiązała się zapłacić przy przyjmowaniu programów operacyjnych związanych z zarządzaniem dzielonym. Decyzja Komisji w sprawie przyjęcia programu operacyjnego stanowi decyzję w sprawie finansowania w rozumieniu art. 110 rozporządzenia finansowego, a po jej notyfikacji zainteresowanemu państwu członkowskiemu – stanowi zobowiązanie prawne w rozumieniu tego rozporządzenia.

W odniesieniu do funduszy objętych zarządzaniem dzielonym art. 86 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów (RWP) stanowi, że:

„Zobowiązania budżetowe Unii w odniesieniu do każdego programu są zaciągane przez Komisję w transzach rocznych dla każdego Funduszu w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2027 r.”.

Kwoty przedstawione w pierwszych czterech pozycjach powyższej tabeli odnoszą się do działu 2 A (Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna), działu 3 (Zasoby naturalne i środowisko), działu 4 (Migracja i zarządzanie granicami) i działu 5 (Bezpieczeństwo i obrona) WRF na lata 2021–2027. Reprezentują pozostające kwoty, z których UE zaciągnie zobowiązania budżetowe, a następnie dokona wypłaty po dniu 31 grudnia 2025 r.

ITER – międzynarodowy eksperymentalny reaktor termojądrowy

Zobowiązania te mają pokryć koszty wytworzenia obiektów ITER. Wkład UE (Euratom) na rzecz organizacji ITER, obejmujący także wkłady państw członkowskich i Szwajcarii, przekazywany jest za pośrednictwem wspólnego przedsięwzięcia „Fusion for Energy”. ITER utworzono w celu zarządzania obiektami ITER i zachęcania do wykorzystywania obiektów ITER, podejmowania działań w celu pozyskania społecznego zrozumienia i akceptacji dla energii termojądrowej oraz wszelkich innych działań niezbędnych do osiągnięcia wyznaczonych celów. Organizacja ITER obejmuje UE wraz z różnymi innymi krajami.

Instrument „Łącząc Europę” (CEF2)

CEF2 zapewnia pomoc finansową dla sieci transeuropejskich w formie wsparcia dla projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w sektorach transportu oraz infrastruktury telekomunikacyjnej i energetycznej. Zobowiązania prawne dotyczące instrumentu „Łącząc Europę” obejmują okres wdrażania trwający od 2021 r. do 2027 r. w przypadku części instrumentu dotyczących energii i transportu (z możliwością przedłużenia tego okresu). Podstawą prawną tych zobowiązań jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1153 (47), którego art. 4 ust. 5 stanowi, że „[z]obowiązania budżetowe z tytułu działań trwających dłużej niż jeden rok budżetowy można rozłożyć na roczne transze, na okres dwóch lub więcej lat”.

Fundusz Innowacyjny

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rad (UE) 2023/959 (48) zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE ustanawiającą system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych w Unii oraz decyzję (UE) 2015/1814 w sprawie ustanowienia i funkcjonowania rezerwy stabilności rynkowej dla unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych stanowi w art. 10 ust. 8, że „[z]obowiązania budżetowe z tytułu działań trwających dłużej niż jeden rok budżetowy można rozłożyć na roczne raty przez okres kilku lat”. Przepis ten ma zastosowanie do nowych działań podpisanych od 2024 r., w tym działań finansowanych w drodze zaproszeń do składania wniosków lub w ramach mechanizmu przetargu konkurencyjnego.

Programy kosmiczne

Na programy kosmiczne składają się następujące elementy: Galileo, EGNOS, Copernicus, Govsatcom oraz SSA. Największe znaczenie mają programy Galileo, w ramach którego opracowywany jest europejski globalny system nawigacji satelitarnej, oraz Copernicus, związany z unijną obserwacją Ziemi. Wymienione zobowiązania zaciągnięto na okres do 2027 r. Na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/696 (49) Komisja podpisała umowy o przyznanie wkładu z Europejską Agencją Kosmiczną (ESA), EUMETSAT-em, ośrodkiem Mercator i Europejskim Centrum Prognoz Średnioterminowych. Na podstawie art. 11 ust. 6 rozporządzenia (UE) 2021/696 zezwala się na korzystanie z rocznych rat.

Zobowiązania w zakresie bezzwrotnego wsparcia w ramach Instrumentu na rzecz Ukrainy

Instrument na rzecz Ukrainy ustanowiono, aby wspierać Ukrainę w wypełnianiu luki w finansowaniu oraz w zaspokajaniu potrzeb w zakresie odbudowy, rekonstrukcji i modernizacji. Ustanowiono go rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/792 na lata 2024–2027. Zgodnie z art. 6 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2024/792 zasoby na wdrożenie instrumentu są dostępne za pośrednictwem Rezerwy na rzecz Ukrainy uruchomionej w ramach rocznej procedury budżetowej zgodnie z art. 10b rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2093. Ze środków tych finansuje się wsparcie w ramach trzech filarów (Plan Ukrainy, ramy inwestycyjne dla Ukrainy, pomoc związana z przystąpieniem do Unii i powiązane środki wsparcia) zgodnie z orientacyjnym podziałem określonym w rozporządzeniu. W 2025 r. Szwecja wniosła dodatkowy wkład finansowy w wysokości 750 000 000 SEK (co odpowiada 67 mln EUR), co zwiększyło całkowity bezzwrotny wkład z 5,27 mld EUR do 5,337 mld EUR. Addendum 1 do umowy finansowej z UA podpisanej w listopadzie 2025 r. – w formie wymiany listów – odzwierciedlało nową łączną kwotę główną w wysokości 5,337 mld EUR na lata 2024–2027.

„Horyzont Europa”

Są to kwoty, które zobowiązano się przekazać na program „Horyzont Europa” na rzecz początkowej działalności dotyczącej bezpiecznej łączności, początkowych i końcowych ogniw łańcucha poszczególnych elementów przestrzeni kosmicznej. Wymienione zobowiązania zaciągnięto na okres do 2027 r. Na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/695 (50) Komisja podpisała umowę o przyznanie wkładu z ESA. W art. 12.8 rozporządzenia zezwala się na korzystanie z rocznych rat.

Program bezpiecznej łączności

Program bezpiecznej łączności ma na celu poprawę usług komunikacyjnych UE poprzez rozwój i eksploatację wieloorbitalnej infrastruktury łączności w oparciu o model partnerstwa publicznego. Zapewni świadczenie ogólnoświatowych, bezpiecznych, elastycznych i odpornych usług łączności satelitarnej na rzecz podmiotów rządowych Unii i państw członkowskich. W tym względzie na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) (51)2023/588 grupie przedsiębiorstw udzielono zamówienia w formie umowy koncesji.

Umowy w sprawie połowów

Są to zobowiązania zaciągnięte wobec państw trzecich w związku z działaniami realizowanymi na mocy międzynarodowych umów w sprawie połowów do 2032 r. Zobowiązania zaciągnięto, opierając się na decyzjach Rady dotyczących poszczególnych państw trzecich i uznawanych za konkretne traktaty międzynarodowe, z którymi wiążą się wieloletnie prawa i obowiązki.

Instrumentu Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej (ISWMR)

Główny instrument Unii Europejskiej na rzecz działań zewnętrznych na lata 2021–2027. Środki te są wykorzystywane do poprawy usług łączności satelitarnej w niektórych państwach trzecich poprzez zakup usług komercyjnych w ramach umowy koncesji. Ramy umów ustanowiono rozporządzeniem (UE) 2021/947.

RESCEU

RescEU to europejska rezerwa zasobów i zdolności do reagowania utworzona w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności podczas przeglądu legislacyjnego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1313/2013/UE (52), przeprowadzonego w 2019 r. Rezerwa RescEU ma być wykorzystywana w ostateczności, gdy zdolności krajowe i zdolności w ramach europejskiej puli ochrony ludności nie są w stanie zapewnić skutecznej reakcji na klęski lub katastrofy różnego rodzaju. Unia Europejska finansuje te zdolności reagowania jako środek zapewniania gotowości, tak aby były one dostępne w razie potrzeby przeprowadzenia operacji reagowania w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności. Priorytetowe obszary rozwoju zdolności w ramach RescEU są następujące: gaszenie pożarów lasów z powietrza, incydenty chemiczne, biologiczne, radiologiczne i jądrowe, pilna pomoc medyczna, a także transport i logistyka.

Zobowiązania w zakresie bezzwrotnego wsparcia w ramach RRF

RRF jest kluczowym programem NGEU – Instrumentu UE na rzecz Odbudowy. Został ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (53), w ramach którego finansuje się reformy i inwestycje w państwach członkowskich od początku pandemii koronawirusa w lutym 2020 r. do 2026 r. Na podstawie art. 23 rozporządzenia (UE) 2021/241 zezwala się na korzystanie z rocznych rat. W 2023 r. RRF zmieniono rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/435 (54) w celu zapewnienia państwom członkowskim dodatkowego wsparcia, za pośrednictwem rozdziałów REPowerEU, w odniesieniu do reform i inwestycji zwiększających niezależność, bezpieczeństwo i trwałość dostaw energii w Unii.

EURATOM

EURATOM jest programem opartym na rozporządzeniu Rady (Euratom) 2021/765 (55). Art. 4 rozporządzenia przewiduje korzystanie z rocznych rat.

Ogólnym celem programu jest prowadzenie działań badawczych i szkoleniowych w dziedzinie jądrowej z naciskiem na ciągłą poprawę bezpieczeństwa jądrowego, jądrowego bezpieczeństwa fizycznego i ochrony radiologicznej, a także przyczynienie się do osiągnięcia celów programu „Horyzont Europa” między innymi w kontekście transformacji energetycznej. Program Euratomu przewiduje dotacje na badania naukowe w drodze konkurencyjnych zaproszeń do składania wniosków i na rzecz wskazanych beneficjentów.

Zobowiązania — leasing operacyjny

Minimalne kwoty, które zobowiązano się zapłacić zgodnie z umowami zasadniczymi w pozostałym okresie obowiązywania tych umów leasingu, przedstawiają się następująco:

(w mln EUR)
	Minimalne opłaty leasingowe
	< 1 rok	1–5 lat	> 5 lat	Ogółem
Budynki	490	1 183	1 267	2 939
Sprzęt informatyczny i inne wyposażenie	14	37	7	58
Ogółem	504	1 220	1 273	2 997

W marcu 2019 r. w związku z notyfikowaniem przez Zjednoczone Królestwo zamiaru wystąpienia z UE oraz rozporządzeniem (UE) 2018/1718 (56) siedziba Europejskiej Agencji Leków (EMA) została przeniesiona z Londynu do Amsterdamu. W dniu 2 lipca 2019 r. Agencja zawarła umowę z właścicielem nieruchomości pełniącej funkcję jej siedziby i od tego czasu podnajmowała pomieszczenia podnajemcy na warunkach zgodnych z warunkami określonymi w umowie najmu, uwzględniając termin podnajmu obowiązujący do wygaśnięcia zawartej przez EMA umowy najmu w czerwcu 2039 r.

Wartości przedstawione w powyższej tabeli obejmują kwotę 328 mln EUR, która nadal pozostaje do uiszczenia na podstawie tej umowy najmu.

Inne zobowiązania umowne

Kwoty ujęte w tej pozycji odpowiadają kwotom zobowiązań, które mają zostać spłacone w okresie obowiązywania umów. Najbardziej znacząca kwota odnosi się do umowy dotyczącej nieruchomości (JMO2) Komisji w Luksemburgu (328 mln EUR).

6.   ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM

Informacje ujawniane przez UE na temat zarządzania ryzykiem finansowym dotyczą kilku kluczowych obszarów:

—

działalności Komisji w zakresie zaciągania i udzielania pożyczek na pomoc finansową za pośrednictwem takich programów jak NGEU, EFSM, wsparcie bilansu płatniczego, pomoc makrofinansowa, SURE, Instrument na rzecz Ukrainy, Instrument na rzecz Bałkanów Zachodnich, Instrument na rzecz Mołdawii i Euratom.

—	operacji skarbcowych Komisji służących wykonaniu budżetu UE,

—	aktywów przechowywanych w funduszach, takich jak wspólny fundusz rezerw, EWWiS w likwidacji i portfela BUFI,

—	Programy instrumentów finansowych (57).

—	programów gwarancji budżetowych UE.

6.1.   RODZAJE RYZYKA FINANSOWEGO

UE stoi w obliczu ryzyka finansowego związanego z jej instrumentami finansowymi:

ryzyko rynkowe: jest to niepewność wartości inwestycji wynikająca ze zmian cen rynkowych. Obejmuje ono takie rodzaje ryzyka jak: — ryzyko walutowe: zmiany kursów walutowych mogą mieć wpływ na działania i inwestycje UE, — ryzyko stopy procentowej: wyższe stopy procentowe mogą obniżyć wartość niektórych inwestycji, takich jak obligacje, — inne ryzyko cenowe: obejmuje to różne czynniki (inne niż stopy procentowe i kursy walutowe), które mogą wpływać na wartość inwestycji, takie jak zmiany cen rynkowych lub czynniki specyficzne dla poszczególnych inwestycji,

ryzyko kredytowe: jest to ryzyko, że kredytobiorca nie spłaci kredytu lub nie wywiąże się ze swoich zobowiązań umownych, co prowadzi do zdarzeń niewykonania zobowiązania, takich jak opóźnienia w płatnościach lub upadłość,

ryzyko płynności: jest to ryzyko, że podmiot UE nie będzie dysponował wystarczającymi środkami pieniężnymi lub aktywami, aby wywiązać się ze swoich zobowiązań finansowych.

6.2.   POLITYKA ZARZĄDZANIA RYZYKIEM

Wycena instrumentów finansowych

Podane poniżej klasy aktywów finansowych i zobowiązań finansowych nie są wyceniane według wartości godziwej: środki pieniężne i ich ekwiwalenty, udzielone pożyczki po zamortyzowanym koszcie, należności z tytułu transakcji wymiany inne niż należności z tytułu umów gwarancji finansowej w przypadku zakwalifikowania ich do aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt, zaciągnięte pożyczki, umowy gwarancji finansowej i inne zobowiązania finansowe wyceniane po koszcie zamortyzowanym. Wartość bilansową tych aktywów i zobowiązań finansowych uznaje się za zbliżoną do ich wartości godziwej.

Zarządzanie ryzykiem związanym z operacjami zaciągania pożyczek i zarządzania długiem oraz z powiązanymi operacjami udzielania pożyczek, gwarancjami budżetowymi i operacjami zarządzania aktywami

Unijne ramy zarządzania ryzykiem mają chronić interesy finansowe i interesy związane z reputacją Unii, a jednocześnie zapewniać należyte zarządzanie operacjami zaciągania i udzielania pożyczek, jej gwarancjami budżetowymi, instrumentami finansowymi i operacjami zarządzania aktywami. Chociaż Komisja Europejska nie jest instytucją finansową, stosuje zaawansowane praktyki zarządzania ryzykiem dostosowane do unikalnej struktury i wymogów programowych UE. Głównym celem ram jest ochrona interesów finansowych Unii oraz utrzymanie integralności, przejrzystości i wiarygodności jej operacji.

Ramy te, opracowane przez dyrektora ds. ryzyka, obejmują kluczowe polityki, takie jak polityka wysokiego szczebla w zakresie ryzyka i zapewnienia zgodności z przepisami, polityka w zakresie ryzyka płynności rynku i płynności finansowania oraz polityka zarządzania ryzykiem operacyjnym. Dyrektor ds. ryzyka ustanawia twarde i miękkie limity ryzyka oraz kluczowe wskaźniki ryzyka w celu monitorowania i oceny ryzyka.

Regularne sprawozdania na temat ryzyka zapewniają zgodność z limitami, zwracają uwagę na ekspozycję na ryzyko i zawierają propozycje dotyczące strategii ograniczania ryzyka. Model „trzech linii obrony” usprawnia zarządzanie poprzez rozdzielenie uprawnień, określenie kompetencji i doprecyzowanie ról w zarządzaniu ryzykiem i kontroli ryzyka.

Przy wsparciu ze strony komitetu ds. ryzyka i zgodności z przepisami dyrektor ds. ryzyka wdraża ramy zarządzania ryzykiem za pośrednictwem wewnętrznych polityk i procedur. Komitet ten doradza dyrektorowi ds. ryzyka w kwestiach związanych z ryzykiem.

Przyjęcie decyzji Komisji (UE, Euratom) 2025/369 (58) potwierdziło i rozszerzyło obowiązki dyrektora ds. ryzyka w zakresie nadzorowania:

—	pożyczek udzielanych bezpośrednio przez Unię, niezależnie od tego, czy są one zabezpieczone rezerwami, czy nie;

—	gwarancji budżetowych Unii obejmujących operacje na podstawie umów w sprawie gwarancji z partnerami wykonawczymi;

—	operacji emisji długu i zarządzania długiem, w tym powiązanych operacji zarządzania płynnością;

—	operacji zarządzania aktywami i zadań związanych z działaniem wyznaczonych służb zarządzania aktywami na potrzeby zarządzania portfelami zleconego na zasadzie outsourcingu.

Dyrektor ds. ryzyka ma autonomię w wykonywaniu swoich zadań i obowiązków oraz składa sprawozdania członkowi kolegium odpowiedzialnemu za budżet zgodnie z decyzją wykonawczą Komisji (UE, Euratom) 2023/2825 (59). Zapewnia to niezależność w wykonywaniu powierzonych zadań i obowiązków.

Operacje zaciągania i udzielania pożyczek

UE nie zaciąga pożyczek na finansowanie swoich wydatków operacyjnych, z wyjątkiem pożyczek związanych z NGEU.

Operacjami zaciągania i udzielania pożyczek przez UE zarządza się zgodnie z odpowiednimi rozporządzeniami, decyzjami i wewnętrznymi wytycznymi. Takie działania jak zaciąganie i udzielanie pożyczek reguluje się za pomocą szczegółowych przewodników, a odpowiednie jednostki stale oceniają ryzyko finansowe i operacyjne, jednocześnie zapewniając zgodność.

W przeszłości operacje udzielania pożyczek przez UE były finansowane za pośrednictwem pożyczek wzajemnych, które ograniczały do minimum ryzyko otwartych pozycji stopy procentowej lub ryzyko walutowe. Od 2021 r. UE głównie zaciąga pożyczki w ramach jednolitego podejścia do finansowania.

W ramach jednolitego podejścia do finansowania, pierwotnie opracowanego na potrzeby programu NGEU, wykorzystuje się różne instrumenty i techniki finansowania, aby zaspokoić zarówno długoterminowe, jak i krótkoterminowe potrzeby w zakresie finansowania. Obejmuje to emisję obligacji sygnowanych przez UE, która zastępuje wcześniejszą praktykę oddzielnych emisji dla każdego programu. Od grudnia 2022 r. strategię tę rozszerzono na pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej plus dla Ukrainy, w 2024 r. na program Instrumentu na rzecz Ukrainy i pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej, a od 2025 r. na pożyczki z mechanizmu współpracy pożyczkowej w ramach pomocy makrofinansowej dla Ukrainy, Instrumentu na rzecz Bałkanów Zachodnich i Instrumentu na rzecz Mołdawii. Stosowanie jednolitego podejścia do finansowania zwiększa elastyczność i efektywność kosztową oraz jest jedynym podejściem do finansowania, które należy stosować przy przyszłych wypłatach pożyczek.

Zasoby finansowe

Reguły i zasady dotyczące zarządzania operacjami skarbcowymi Komisji określono w rozporządzeniu (UE, Euratom) nr 609/2014, zmienionym rozporządzeniami Rady (UE, Euratom) 2016/804 (60) i (UE, Euratom) 2022/615 (61) (zwanym dalej „rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 609/2014”) i w rozporządzeniu finansowym. Obowiązują następujące główne zasady:

—	Państwa członkowskie wpłacają środki na poczet zasobów własnych na rachunki otwarte w tym celu w imieniu Komisji przez administrację finansową lub krajowy bank centralny.

—	Państwa członkowskie wpłacają środki na poczet zasobów własnych w swojej walucie krajowej, natomiast płatności Komisji są denominowane głównie w EUR.

—	Nie można przekraczać stanu rachunków bankowych otwartych w imieniu Komisji.

—	Środki pieniężne na rachunkach bankowych prowadzonych w walutach innych niż euro są wykorzystywane do płatności w tych samych walutach lub okresowo przeliczane na euro.

Oprócz rachunków prowadzonych na potrzeby zasobów własnych Komisja otwiera inne rachunki w bankach centralnych i bankach komercyjnych w celu dokonywania płatności i otrzymywania wpływów innych niż z tytułu składek państw członkowskich do budżetu.

Operacje skarbcowe i płatnicze są w dużej mierze zautomatyzowane i opierają się na nowoczesnych systemach informatycznych. Stosuje się procedury w celu zagwarantowania bezpieczeństwa systemu, rozdzielenia obowiązków i zapewnienia zgodności z rozporządzeniem finansowym, standardami kontroli wewnętrznej i zasadami audytu.

Zarządzanie operacjami skarbcowymi i płatniczymi Komisji regulują wytyczne i procedury, które mają na celu ograniczenie ryzyka operacyjnego i finansowego oraz zapewnienie odpowiedniej kontroli. Wytyczne te obejmują takie obszary jak wykonywanie płatności, zarządzanie środkami pieniężnymi, prognozowanie przepływów pieniężnych i ciągłość działalności. Ich przestrzeganie jest regularnie monitorowane.

Zarządzanie aktywami

Kontrola nad poszczególnymi rodzajami ryzyka odnoszącego się do działalności związanej z zarządzaniem aktywami opiera się na specjalnych procedurach zarządzania i procedurach roboczych przyjętych w następstwie analizy porównawczej przeprowadzonej w zestawieniu z najwyższymi standardami przyjętymi przez partnerskie instytucje międzynarodowe. Procedury te poddawane są różnym audytom wewnętrznym i zewnętrznym i zapewniają należyte zarządzanie aktywami.

Komisja opracowała stosowny sposób zarządzania do celów przeglądu oraz zatwierdzenia decyzji technicznych i strategicznych w odniesieniu do operacji w ramach zarządzania aktywami. Operacje zarządzania aktywami są nadzorowane przez dwie komisje: komisję ds. ryzyka, składającą się z przedstawicieli DG BUDG, oraz zarząd ds. aktywów, w którym zasiadają przedstawiciele DG BUDG, DG ECFIN i DG FISMA. Za dyskusję nad decyzjami technicznymi i zatwierdzanie ich odpowiada komisja ds. ryzyka, a decyzje strategiczne przyjmują komisja ds. ryzyka i zarząd ds. aktywów – przed ostatecznym zatwierdzeniem przez dyrektora generalnego DG BUDG, w porozumieniu z księgowym. Zarządzanie aktywami gwarantuje wyraźne delegowanie procesu decyzyjnego i podział odpowiedzialności oraz odpowiedni podział obowiązków między jednostkę operacyjną, jednostkę ds. zarządzania ryzykiem i jednostkę rozliczeniową. Procedury zapewnienia zgodności z przepisami gwarantują ramy na potrzeby stosownych zasad dotyczących kodeksu postępowania w celu zapobiegania potencjalnym osobistym konfliktom interesów, jak również na potrzeby zasad zarządzania ryzykiem związanym z wykorzystywaniem informacji wewnętrznych.

Wytyczne dotyczące zarządzania aktywami i wewnętrzne ograniczenia inwestycyjne zapewniają solidne ramy kontroli wewnętrznej w celu zabezpieczenia aktywów. Papiery wartościowe przechowywane są u powierników, zgodnie z najlepszymi praktykami rynkowymi, natomiast środki pieniężne i depozyty przechowuje się w instytucjach finansowych o wysokim ratingu. Zabezpieczenie aktywów finansowych zapewnia się również w drodze rozdziału obowiązków między zespół odpowiedzialny za inicjowanie umów dotyczących papierów wartościowych a zespół rozliczeniowy zajmujący się rozliczaniem tych aktywów i dotyczącymi ich uzgodnieniami bankowymi. Dodatkową warstwę kontroli gwarantuje zespół księgowych w trakcie procesu uzgodnienia na koniec miesiąca, gdy portfel papierów wartościowych uzgadnia się z oświadczeniem powiernika papierów wartościowych. Zespół ds. uzgodnień bankowych i zespół rozliczeniowy obserwują wszelkie rozbieżności w zakresie rozliczania i opóźnienia w płatnościach spowodowane przez kontrahentów.

Aby monitorować przestrzeganie ram kontroli, odpowiednim zainteresowanym stronom okresowo przedstawia się sprawozdania zawierające wyczerpujący zestaw wskaźników wykonania i ryzyka w odniesieniu do aktywów objętych zarządzaniem.

W wytycznych dotyczących zarządzania aktywami oraz w strategiach dotyczących ryzyka i strategiach inwestycyjnych wyznaczono określone progi i ograniczenia, aby zmniejszyć ekspozycję portfela, który ogranicza się do ratingu na poziomie inwestycyjnym, na ryzyko kredytowe, z wyjątkiem ekspozycji państw członkowskich.

Wspólny fundusz rezerw

Wspólny fundusz rezerw zarządzany jest zgodnie z wytycznymi dotyczącymi zarządzania aktywami określonymi przez Komisję zgodnie z decyzją C(2020) 1896 z dnia 25 marca 2020 r.  (62) Dyrektor generalny DG BUDG jest odpowiedzialny za zarządzanie aktywami finansowymi wspólnego funduszu rezerw.

Celem wspólnego funduszu rezerw jest zapewnienie płynności koniecznej do pełnego i niezwłocznego zaspokojenia wszystkich wymaganych wypływów, takich jak uruchomienie gwarancji, oraz zachowanie kapitału w horyzoncie inwestycyjnym funduszu, przy wysokim poziomie pewności.

Portfel wspólnego funduszu rezerw ma być wysoce zróżnicowany pod względem różnych klas aktywów, obszarów geograficznych, emitentów i terminów zapadalności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi zarządzania aktywami. Na dzień 31 grudnia 2025 r. portfel obejmował inwestycje w instrumenty rynku pieniężnego, obligacje oraz fundusze inwestycyjne typu ETF na obligacje korporacyjne i akcje.

Ponieważ według stanu na dzień 31 grudnia 2025 r. Bank Rozrachunków Międzynarodowych jest wyłącznym kontrahentem dla wszystkich pozostających do spłaty kontraktów walutowych typu forward, do tego dnia nie wprowadzono żadnych elementów powodujących poprawę kredytowania, takich jak zabezpieczenia, umowy o kompensowaniu zobowiązań lub gwarancje. W przypadku walutowych instrumentów pochodnych posiadających dodatnią wartość godziwą na koniec okresu sprawozdawczego maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe odpowiada wartości aktywów netto bilansu.

Grzywny

Tymczasowo zapłacone grzywny: portfel BUFI

Nałożone i tymczasowo zapłacone grzywny inwestuje się w portfel BUFI.

Komisja zarządza portfelem BUFI zgodnie z wewnętrznymi wytycznymi i procedurami zarządzania aktywami. Cele działalności związanej z zarządzaniem aktywami to:

—	zapewnienie łatwej dostępności środków w razie potrzeby,

—	zmniejszenie ryzyka związanego z rynkami finansowymi; dążenie do uzyskania zwrotu zgodnego z referencyjną stopą zwrotu z funduszu BUFI, przy jednoczesnym zachowaniu kwoty nominalnej grzywien.

Zgodnie z wytycznymi dotyczącymi zarządzania aktywami zaktualizowanymi w grudniu 2025 r. inwestycje w portfelu BUFI ograniczają się do:

—	lokat terminowych;

—	instrumentów rynku pieniężnego i funduszy rynku pieniężnego;

—	instrumentów dłużnych, takich jak obligacje, weksle i skrypty dłużne;

—	przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania, w tym funduszy inwestycyjnych typu ETF, które inwestują w akcje lub instrumenty dłużne, w przypadku których maksymalne straty nie mogą przekraczać zainwestowanych kwot;

—	umów z udzielonym przyrzeczeniem odkupu i umów z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu;

—	operacji udzielania pożyczek papierów wartościowych.

Otrzymane gwarancje finansowe

W posiadaniu Komisji znajdują się gwarancje o znacznej wartości wystawione przez instytucje finansowe w związku z grzywnami nakładanymi na przedsiębiorstwa naruszające przepisy UE (zob. informacja dodatkowa 2.6.1.3). Przedstawienie gwarancji przez ukarane przedsiębiorstwo stanowi alternatywę dla dokonania tymczasowej zapłaty.

Komisja zarządza tymi gwarancjami zgodnie ze swoją wewnętrzną polityką zarządzania ryzykiem. Polityka ta zapewnia regularną identyfikację i ocenę ryzyka finansowego i operacyjnego oraz regularną kontrolę zgodności z wewnętrznymi politykami i procedurami.

Programy gwarancji budżetowych UE

Rozporządzeniem finansowym wdrożono szereg zabezpieczeń w celu ochrony budżetu UE przed ryzykiem finansowym, które generują gwarancje budżetowe. Zabezpieczenia te można pogrupować według czterech głównych kategorii:

a)   Środki mające na celu ograniczenie zobowiązań warunkowych

Gwarancja UE jest ograniczona w jasno określony sposób, a odpowiedzialność finansowa nie może przekraczać kwoty gwarancji budżetowej zatwierdzonej w akcie podstawowym. Zobowiązanie warunkowe wynikające z gwarancji budżetowej może przekroczyć kwotę aktywów finansowych przeznaczonych na pokrycie zobowiązania finansowego UE tylko wówczas, gdy zostało to przewidziane we właściwym akcie podstawowym i na określonych w nim warunkach.

Pożądany profil ryzyka operacji/produktów finansowych gwarantowanych przez UE określa się ex ante, tj. przed podpisaniem umów gwarancyjnych.

b)   Środki dotyczące wyboru partnerów wykonawczych

Programy gwarancji budżetowych realizuje się wspólnie z wiarygodnymi partnerami poddanymi ocenie spełnienia wymogów według filarów. Partnerzy ci zobowiązują się do korzystania z zasobów własnych, zapewniając zgodność interesów z UE.

c)   Środki mające na celu zapewnienie odpowiedniego mechanizmu zdolności fiskalnej ex ante do uruchomienia gwarancji

Programy gwarancji budżetowych są zabezpieczane przez aktywa stanowiące rezerwy, przechowywane we wspólnym funduszu rezerw. Wskaźnik zasilenia rezerw ustala się w akcie podstawowym każdego programu, tak aby programowanie środków budżetowych stanowiło rezerwę, która pozwoli na pokrycie strat bez zakłóceń budżetowych. Komisja co roku zapewnia, aby wskaźnik zasilenia rezerw był odpowiedni i dostosowany do zasad rozporządzenia i programowania finansowego.

d)   Środki zaradcze służące pokryciu poniesionych strat przekraczających szacunki ex ante

W rozporządzeniu finansowym przewidziano dwa progi wczesnego ostrzegania (gdy wysokość rezerw wynosi 50 % i 30 % wskaźnika zasilenia rezerw). Progi te umożliwiają Komisji przewidywanie potencjalnego wyczerpania rezerw i ocenę, czy należy zaproponować dodatkowe rezerwy. W przypadku tymczasowych dodatkowych potrzeb w zakresie płynności wprowadzono procedury, w tym przesunięcia między modułami wspólnego funduszu rezerw, wykorzystanie płynności centralnych zasobów finansowych oraz wykorzystanie dostępnej przestrzeni budżetowej.

Programy instrumentów finansowych

Budżet UE od wielu lat opiera się na programach instrumentów finansowych. Programy te są wykorzystywane na finansowanie odbiorców końcowych o wyższym poziomie ryzyka, którzy mają trudności z uzyskaniem finansowania od pożyczkodawców/inwestorów komercyjnych. Komisja powierza realizację tych programów grupie EBI lub innym instytucjom finansowym w drodze umów z Komisją. Przykłady takich programów przedstawiono w informacji dodatkowej 2.4.2.1.

Po zadeklarowaniu wkładu finansowego do instrumentu finansowego niezbędne środki przekazywane są na rachunek powierniczy otwarty przez instytucję finansową pod jej nazwą, ale w imieniu Komisji lub do odpowiedniego modułu wspólnego funduszu rezerw na instrumenty finansowe w formie gwarancji wykorzystywanych w działaniach łączonych. Instytucja finansowa może wykorzystać te fundusze do udzielania pożyczek, emisji instrumentów dłużnych, inwestowania w instrumenty kapitałowe lub uruchomienia gwarancji.

Ryzyko związane z tymi instrumentami finansowymi jest ograniczone do pułapu określonego w odnośnych umowach, a konkretnie do kwoty przewidzianej w budżecie na dany instrument. Ponieważ Komisja ponosi często pierwszą stratę, prawdopodobne jest, że budżet UE poniesie pewne straty.

Umowy Komisji z instytucjami finansowymi zawierają rygorystyczne warunki i obowiązki w celu zapewnienia należytego zarządzania funduszami UE i właściwej sprawozdawczości w tym zakresie. Wpływy z instrumentów finansowych są zazwyczaj zwracane do budżetu UE.

6.3.   RYZYKO WALUTOWE

Ekspozycja UE na ryzyko walutowe związane z instrumentami finansowymi – pozycja netto na koniec roku

(w mln EUR)
	31.12.2025
	USD	RON	PLN	SEK	Inne	EUR	Ogółem
Aktywa finansowe
Aktywa finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego (1)	51	5	–	–	7	548	611
Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt
Instrumenty finansowe niebędące instrumentami pochodnymi	1 558	–	–	18	124	49 380	51 080
Instrumenty pochodne	(1 122 )	87	134	93	164	2 229	1 585
Należności (2)	138	8	84	2	159	3 351	3 742
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	219	594	1 480	612	1 517	98 619	103 041
	845	694	1 698	725	1 972	154 127	160 060
Zobowiązania finansowe
Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych	(469 )	(51 )	(77 )	(9 )	(110 )	(7 012 )	(7 729 )
Zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt	(6 )	221	–	–	(3 )	(273 )	(62 )
	(475 )	170	(77 )	(9 )	(114 )	(7 285 )	(7 790 )
Ogółem	369	864	1 621	715	1 858	146 842	152 269

(w mln EUR)
	31.12.2024
	USD	RON	PLN	SEK	Inne	EUR	Ogółem
Aktywa finansowe
Aktywa finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego  (63)	40	5	–	–	7	414	466
Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt
Instrumenty finansowe niebędące instrumentami pochodnymi	2 148	–	–	45	120	41 336	43 648
Instrumenty pochodne	–	–	–	–	–	1 110	1 110
Należności  (64)	72	1	17	1	111	3 039	3 240
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	111	258	573	314	966	60 941	63 163
	2 371	264	590	360	1 204	106 839	111 628
Zobowiązania finansowe
Zobowiązania z tytułu gwarancji finansowych	(518 )	(36 )	(59 )	(12 )	(112 )	(5 643 )	(6 379 )
Zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt	(1 712 )	285	76	75	138	1 040	(98 )
	(2 230 )	248	17	63	26	(4 603 )	(6 477 )
Ogółem	141	512	607	423	1 230	102 237	105 151
(63)  Z wyłączeniem pożyczek udzielonych państwom członkowskim i państwom trzecim. (64)  Z wyłączeniem czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów

Umocnienie się lub osłabienie euro wobec innych walut o 10 % miałoby następujący wpływ na wynik ekonomiczny:

(w mln EUR)
Wzrost kursu walutowego (+)/ Spadek (-)	2025
	USD	RON	PLN	SEK
+10  %	(34 )	(79 )	(147 )	(65 )
-10  %	41	96	180	79

(w mln EUR)
Wzrost kursu walutowego (+)/ Spadek (-)	2024
	USD	RON	PLN	SEK
+10  %	(13 )	(47 )	(55 )	(38 )
-10  %	16	57	67	47

Operacje zaciągania i udzielania pożyczek

Ponieważ wszystkie aktywa i zobowiązania finansowe UE są obecnie w euro, UE nie jest narażona na ryzyko walutowe.

Zasoby finansowe

Środki z tytułu zasobów własnych wpłacane przez państwa członkowskie w walutach innych niż EUR są przechowywane na rachunkach przeznaczonych dla zasobów własnych. Gdy środki te są potrzebne na płatności, przelicza się je na EUR. W niektórych przypadkach są one bezpośrednio wykorzystywane do płatności w tych samych walutach.

Komisja prowadzi również rachunki w walutach innych niż EUR, takich jak USD i GBP, w bankach komercyjnych w celu realizacji płatności w tych walutach. Rachunki te są w razie potrzeby uzupełniane, co zmniejsza ryzyko walutowe.

W przypadku otrzymania wpływów różnych w walutach innych niż EUR, są one albo przekazywane na rachunki Komisji w tych samych walutach, albo przeliczane na EUR i przekazywane na rachunki w EUR.

Rachunki zaliczkowe w walutach innych niż EUR są uzupełniane na podstawie szacowanych potrzeb w zakresie płatności krótkoterminowych i utrzymywane w granicach ich odpowiednich pułapów.

Grzywny

Wszystkie grzywny nakłada się, uiszcza lub tymczasowo ujmuje w EUR, eliminując wszelkie ryzyko walutowe, gdy są one przechowywane w funduszu BUFI.

Gwarancje budżetowe

Gwarancje budżetowe są zazwyczaj ograniczone do maksymalnej kwoty w EUR. Niektóre operacje leżące u ich podstaw mogą być jednak denominowane w innych walutach, takich jak USD lub waluty lokalne, w których to przypadkach UE może także pokrywać ujemne różnice kursowe.

Przy określaniu potrzeb w zakresie tworzenia rezerw na gwarancje budżetowe Komisja bierze pod uwagę ryzyko walutowe.

Wspólny fundusz rezerw

Wspólny fundusz rezerw działa w dwóch walutach – EUR i USD. Aby zarządzać ryzykiem walutowym, w ramach wspólnego funduszu rezerw zawiera się kontrakty terminowe typu forward na walutę w celu zabezpieczenia wartości rynkowej swoich inwestycji w USD, przy czym limit maksymalnej niezabezpieczonej ekspozycji na ryzyko walutowe wynosi 1 % całkowitej wartości portfela w ramach wskaźnika referencyjnego i rocznych alokacji strategicznych, jak określono w odpowiednich instrumentach finansowych.

W ramach wspólnego funduszu rezerw stosuje się tę strategię zabezpieczenia, aby odpowiednio dostosować lub odwrócić pozycję zabezpieczaną, stosownie do potrzeb. Wspólny fundusz rezerw nie zabezpiecza jednak ryzyka walutowego z tytułu pożyczek będących przedmiotem subrogacji (zob. informacja dodatkowa 2.4.1.2), które są realizowane w ich oryginalnej walucie, co naraża UE na ryzyko walutowe. W przypadku tych pożyczek nie podejmuje się działań służących zrównoważeniu wahań kursu waluty obcej ze względu na niepewność co do terminu spłaty pożyczek.

6.4.   RYZYKO STOPY PROCENTOWEJ

Poniższa tabela pokazuje, w jaki sposób zmiana stóp procentowych o 1 % (± 100 punktów bazowych) wpłynęłaby na wynik gospodarczy UE w odniesieniu do dłużnych papierów wartościowych, funduszy rynku pieniężnego i funduszy inwestycyjnych typu ETF.

(w mln EUR)
	Wzrost (+) / spadek (–) w punktach bazowych	Wynik ekonomiczny
2025 r.: Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt	+ 100	(1 448 )
	- 100	1 536
2024: Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt	+ 100	(1 172 )
	- 100	1 246

Wrażliwość portfela obligacji na zmiany stóp procentowych wzrasta wraz z czasem trwania tego portfela. Komisja zarządza czasem trwania głównych portfeli aktywów w przedstawiony poniżej sposób.

Operacje zaciągania i udzielania pożyczek

Ze względu na działalność UE w zakresie zaciągania i udzielania pożyczek znaczna część jej aktywów i zobowiązań jest oprocentowana. W przypadku dotychczasowych instrumentów pomocy finansowej w ramach podejścia opartego na pożyczkach wzajemnych nie istnieje żadne ryzyko stopy procentowej, gdyż zaciągnięte pożyczki są niwelowane przez odpowiadające im pożyczki udzielane na analogicznych warunkach.

W przypadku jednolitego podejścia do finansowania ryzyko stopy procentowej jest objęte procedurami i mechanizmami wykonawczymi, które ograniczają ryzyko. Podstawową zasadą jednolitego podejścia do finansowania jest przydzielanie kosztów finansowania i powiązanych kosztów beneficjentom pożyczek i budżetowi UE w sposób przejrzysty, najbardziej opłacalny i sprawiedliwy, w oparciu o dzienne naliczanie odsetek. Jednolite finansowanie opiera się na zasadzie pełnej alokacji kosztów, w związku z czym wszelkie koszty odsetek pochodzące z instrumentów pożyczkowych, posiadanych środków pieniężnych lub innych instrumentów inwestycyjnych są w pełni realokowane i podlegają fakturowaniu na rzecz beneficjentów pożyczek jako koszty finansowania lub koszty zarządzania płynnością.

Koszty finansowania przypisuje się beneficjentom pożyczek na podstawie kwoty pożyczek pozostałej do spłaty. Koszty finansowania nieprzypisane do pożyczek lub bezzwrotnego wsparcia podlegają fakturowaniu na rzecz beneficjentów pożyczek i budżetu UE w formie kosztów zarządzania płynnością, które mogą być dodatnie lub ujemne w zależności od zmian stóp procentowych stosowanych do sald środków pieniężnych.

W ramach jednolitego podejścia do finansowania środki pieniężne są przechowywane w unijnej przezornościowej puli środków, co pozwala na realizowanie wypłat w krótkim czasie, przy jednoczesnym uniknięciu nadmiernych sald. Przezornościowa pula środków obejmuje środki pieniężne w banku, depozyty terminowe rynku pieniężnego w bankach krajowych i państwowych agencjach finansowych, a także transakcje z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu o czasie trwania 7 lub 14 dni (zob. informacja dodatkowa 2.8.2). Środki pieniężne są zdeponowane głównie w EBC, gdzie do wszelkich posiadanych sald środków pieniężnych zastosowanie ma krótkoterminowa stopa procentowa rynku pieniężnego euro pomniejszona o 20 punktów bazowych. Wszelkie przychody z tytułu posiadanych środków pieniężnych i innych instrumentów inwestycyjnych stanowią element fakturowania kosztów zarządzania płynnością.

Zasoby finansowe

Komisja wprowadziła środki zapewniające, aby dochody z tytułu odsetek od środków zdeponowanych na jej rachunkach bankowych stale odzwierciedlały rynkowe stopy procentowe i ich ewentualne wahania.

Rachunki na potrzeby zasobów własnych prowadzone są nieodpłatnie i nie są oprocentowane, zgodnie z art. 9 ust. 1 rozporządzenia Rady (UE, Euratom) nr 609/2014.

Rachunki otwarte przez administracje finansowe państw członkowskich na potrzeby wpływów na poczet zasobów własnych nie generują odsetek i są prowadzone nieodpłatnie. Rachunki prowadzone przez krajowe banki centralne (zasoby własne i inne) mogą generować odsetki według oficjalnych stawek stosowanych przez każdą z instytucji.

Komisja dostosowuje swoje procedury zarządzania płynnością do obowiązujących stóp rynkowych. Na centralnych rachunkach depozytowych utrzymuje się pieniężny bufor bezpieczeństwa – oparty na cotygodniowym finansowaniu z rachunków prowadzonych na potrzeby zasobów własnych – tak aby zaspokajać potrzeby płatnicze związane z wykonaniem budżetu, a jednocześnie unikać nadmiernych sald.

Salda jednodniowych depozytów składanych na rachunkach w bankach komercyjnych i centralnych generują codziennie dochody z tytułu odsetek na podstawie zmiennego oprocentowania rynkowego z zastosowaniem marży umownej (dodatniej lub ujemnej).

Grzywny

Tymczasowo zainkasowane grzywny inwestuje się w portfel obligacji długoterminowych o średnim czasie trwania portfela wynoszącym 1,81 roku.

Wspólny fundusz rezerw

Średni czas trwania portfela wspólnego funduszu rezerw wynosi 3,56 roku.

EWWiS w likwidacji

Aktywa EWWiS w likwidacji inwestuje się w portfel obligacji długoterminowych, którego średni czas trwania wynosi 3,83 roku.

6.5.   INNE RYZYKO CENOWE

Na dzień 31 grudnia 2025 r. UE jest narażona na ryzyko cen akcji wynikające z różnych inwestycji, w tym:

—	nienotowanych inwestycji kapitałowych (takich jak fundusze venture capital i inne fundusze inwestycyjne);

—	funduszy rynku pieniężnego (takich jak jednolity fundusz EBI);

—	funduszy inwestycyjnych typu ETF;

—	inwestycji w portfele zbiorcze (zob. informacja dodatkowa 2.4.2.1).

UE jest również narażona na ryzyko cen akcji poprzez gwarancje obejmujące nienotowane inwestycje kapitałowe i quasi-kapitałowe, traktowane jako instrumenty pochodne wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt (zob. informacja dodatkowa 2.4.2.2).

Ryzyko cen akcji to ryzyko, że wartość godziwa inwestycji kapitałowych zmieni się z powodu wahań cen akcji lub wartości inwestycji kapitałowych objętych gwarancją.

Wpływ na nadwyżkę lub deficyt, jaki miałoby zwiększenie lub zmniejszenie wartości wyżej wymienionych instrumentów o 10 %, przedstawiałby się następująco:

(w mln EUR)
	10 %	(10) %
Inwestycje kapitałowe	380	(380)
Fundusze rynku pieniężnego, fundusze inwestycyjne typu ETF i inwestycje w portfele zbiorcze	681	(681)
Gwarancje w odniesieniu do portfeli kapitałowych  (65)	695	(695)
Ogółem na 31.12.2025	1 756	(1 756 )
Inwestycje kapitałowe	320	(320)
Fundusze rynku pieniężnego, fundusze inwestycyjne typu ETF i inwestycje w portfele zbiorcze	598	(598)
Gwarancje w odniesieniu do portfeli kapitałowych  (65)	606	(606)
Ogółem na 31.12.2024	1 523	(1 523 )
(65)  Ryzyko gwarancji w odniesieniu do portfeli kapitałowych oparte jest na wartości nominalnej, która jest objęta gwarancją.

UE inwestuje w nienotowane aktywa, których wartości nie są publicznie dostępne, lub udziela na nie gwarancji. Aktywa te wykonywane są zwykle przez uprawnione podmioty, które są ekspertami w branży i regularnie oceniają i monitorują wartość tych aktywów.

6.6.   RYZYKO KREDYTOWE

Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
Aktywa finansowe
Pożyczki	333 432	283 580
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty	103 041	63 163
Należności z tytułu transakcji wymiany  (66)	3 742	3 240
Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt – dłużne papiery wartościowe	40 462	34 465
Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt – instrumenty pochodne	1 585	1 110
Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt – pożyczki	9	–
Udzielone gwarancje i zobowiązania do udzielenia pożyczki
Umowy gwarancji finansowej	65 474	60 857
Zobowiązania do udzielenia pożyczki	24	18 193
Ogółem	547 771	464 607
(66)  Z wyłączeniem czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów.

UE jest ponadto pośrednio narażona na ryzyko kredytowe ze względu na swoje inwestycje w fundusze rynku pieniężnego, fundusze inwestycyjne typu ETF na obligacje korporacyjne oraz połączone portfele dłużnych papierów wartościowych (zob. informacja dodatkowa 2.4.2.1), co może wpływać na ich ceny (zob. informacja dodatkowa 6.5).

Pożyczki: jakość kredytowa

(w mln EUR)
31.12.2025
	Etap 1	Etap 2	Etap 3	POCI	Ogółem
Rating kredytowy
Rating prime i wysoki	33 176	–	–	–	33 176
Rating średnio-wysoki	102 243	–	–	–	102 243
Rating średnio-niski	151 363	–	–	–	151 363
Rating nieinwestycyjny (w tym niewykonanie zobowiązania)	4 340	72 630	28	21	77 019
Wartość bilansowa brutto	291 122	72 630	28	21	363 801
Pomniejszenie o odpis na oczekiwane straty kredytowe	(12 )	(30 357 )	(24 )	24	(30 369 )
Wartość bilansowa netto	291 110	42 273	4	45	333 432

(w mln EUR)
31.12.2024
	Etap 1	Etap 2	Etap 3	POCI	Ogółem
Rating kredytowy
Rating prime i wysoki	35 593	–	–	–	35 593
Rating średnio-wysoki	87 005	–	–	–	87 005
Rating średnio-niski	129 200	–	–	–	129 200
Rating nieinwestycyjny (w tym niewykonanie zobowiązania)	3 593	44 139	14	27	47 773
Wartość bilansowa brutto	255 391	44 139	14	27	299 571
Pomniejszenie o odpis na oczekiwane straty kredytowe	(31 )	(15 969 )	(14 )	24	(15 991 )
Wartość bilansowa netto	255 360	28 170	(1 )	51	283 580

Wymienione kategorie ryzyka są zasadniczo oparte na skalach ratingowych zewnętrznych agencji ratingowych. Kategorie te odpowiadają:

—	rating prime i wysoki: Moody’s P-1, Aaa – Aa3; S&P A-1+, A-1, AAA – AA -; Fitch: F1+, F1, AAA – AA- i równoważne;

—	rating średnio-wysoki: Moody’s P-2, A1 – A3; S&P A-2, A+ – A-; Fitch: F2, A+ – A- i równoważne;

—	rating średnio-niski: Moody’s P-3, Baa1 – Baa3, S&P A-3, BBB+ – BBB-; Fitch: F3, BBB+ – BBB- i równoważne;

—	rating nieinwestycyjny: Moody’s not prime, Ba1 – C; S&P: B, C, BB+ – D; Fitch: B, C, D, BB+ – D i równoważne.

UE wykorzystuje te kategorie ratingowe jako punkt odniesienia dla instrumentów finansowych i banków komercyjnych. UE może jednak, po przeprowadzeniu własnej analizy konkretnych przypadków, przechowywać środki finansowe w określonej kategorii ryzyka, nawet jeśli agencja ratingowa obniżyła rating kontrahenta.

Pożyczki o ratingu nieinwestycyjnym to głównie pożyczki na pomoc finansową dla państw trzecich, które znajdują się w trudnej sytuacji finansowej. Wszystkie pożyczki dla państw członkowskich mają rating inwestycyjny i znajdują się na etapie 1. Pożyczki w ramach etapu 2 obejmują głównie pomoc makrofinansową, pomoc makrofinansową +, Instrument na rzecz Ukrainy, mechanizm współpracy pożyczkowej w ramach MFA oraz pożyczki Euratomu dla Ukrainy. Pożyczki POCI to pożyczki będące przedmiotem subrogacji w ramach programów objętych upoważnieniem EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich.

Operacje zaciągania i udzielania pożyczek

W przypadku niewykonania zobowiązań przez dłużników Komisja może korzystać z aktywów posiadanych we wspólnym funduszu rezerw w celu obsługi wszelkich należnych długów powiązanych z pożyczkami w ramach pomocy makrofinansowej (z wyłączeniem pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej + i pożyczek z mechanizmu współpracy pożyczkowej w ramach pomocy makrofinansowej dla Ukrainy), pożyczkami w ramach Euratomu dla państw trzecich oraz pożyczkami opartymi na polityce udzielonymi w ramach instrumentów dla Bałkanów Zachodnich i Mołdawii.

Pożyczki udzielone Ukrainie w ramach nadzwyczajnego programu pomocy makrofinansowej (6 mld EUR wypłacone w 2022 r.) są zabezpieczone przede wszystkim przypisanym do nich modułem we wspólnym funduszu rezerw, a następnie również dodatkowymi gwarancjami państw członkowskich w wysokości 3,7 mld EUR. Uznaje się to za wsparcie jakości kredytowej tych pożyczek, więc skutkiem jest zmniejszenie odpisu z tytułu utraty wartości dokonanego w odniesieniu do tych pożyczek.

Oczekuje się, że pożyczka z mechanizmu współpracy pożyczkowej w ramach pomocy makrofinansowej dla Ukrainy zostanie spłacona przez Ukrainę z przepływów nadzwyczajnych dochodów pochodzących z immobilizowanych rosyjskich aktywów państwowych przyznanych Ukrainie jako bezzwrotne wsparcie w ramach mechanizmu współpracy pożyczkowej dla Ukrainy W 2025 r. Unia zebrała i przyznała Ukrainie 622 mln EUR. Kwota ta jest umieszczona na specjalnym rachunku bankowym na koniec roku i zostanie wykorzystana wyłącznie do obsługi pomocy makrofinansowej, tym samym zmniejszając straty kredytowe oczekiwane w związku z tą pożyczką.

Komisja zarządza ekspozycją na ryzyko kredytowe w odniesieniu do pożyczek Euratomu, uzyskując gwarancje państwowe, które na dzień 31 grudnia 2025 r. wyniosły łącznie 300 mln EUR (2024 r.: 300 mln EUR).

Pożyczki udzielane państwom członkowskim w ramach instrumentu SURE są wspierane systemem dobrowolnych gwarancji ze strony państw członkowskich wynoszących 25 % maksymalnego pułapu dostępnego na potrzeby odpowiedniej pomocy finansowej.

W przypadku wszelkich strat kredytowych z tytułu pożyczek na rzecz państw członkowskich, pomocy makrofinansowej +, mechanizmu współpracy pożyczkowej w ramach MFA i Instrumentu na rzecz Ukrainy Komisja może wezwać państwa członkowskie do wpłaty zasobów, przestrzegając przy tym pułapów zasobów własnych („elastyczność budżetowa”; zob. informacja dodatkowa 6.7).

Pożyczki: zmiany stanu odpisu z tytułu utraty wartości

(w mln EUR)
	Etap 1	Etap 2	Etap 3	POCI	Ogółem
Odpis na oczekiwane straty kredytowe na 1.01.2025	31	15 969	14	(24 )	15 991
Przeniesienie do etapu 1	1	(1 )	–	–	–
Przeniesienie do etapu 2	(1 )	1	–	–	–
Przeniesienie do etapu 3	–	(1 )	1	–	–
Nowe udzielone pożyczki	2	13 483	4	–	13 488
Usunięcie z bilansu – spłaty	(0 )	(1 )	(0 )	–	(2 )
Usunięcie z bilansu – odpisy	–	–	(3 )	–	(3 )
Aktualizacja wyceny odpisu na oczekiwane straty kredytowe	(22 )	907	(0 )	–	885
Inne	2	2	8	–	11
Odpis na oczekiwane straty kredytowe na 31.12.2025	12	30 357	24	(24 )	30 369

Dodatkowy odpis z tytułu utraty wartości pożyczek znajdujących się na etapie 2 dotyczy głównie nowych pożyczek na rzecz Ukrainy wypłaconych w ramach Instrumentu na rzecz Ukrainy i mechanizmu współpracy pożyczkowej w ramach pomocy makrofinansowej dla Ukrainy (zob. informacja dodatkowa 2.4.1.1) oraz z aktualizacji parametrów ryzyka zastosowanych w szacunkach ryzyka kredytowego.

W 2025 r. UE przyznała 1,1 mld EUR (w 2024 r.: 763 mln EUR) dotacji na spłatę odsetek naliczonych od niektórych pożyczek udzielonych w ramach nadzwyczajnej pomocy makrofinansowej, pomocy makrofinansowej + i Instrumentu na rzecz Ukrainy. Zamortyzowany koszt przed tą modyfikacją wynosił 37,7 mld EUR (w 2024 r.: 17,3 mld EUR). Tę modyfikację warunków umownych ujęto w sprawozdaniu z finansowych wyników działalności jako stratę z tytułu modyfikacji (zob. informacja dodatkowa 3.15). Dotacja na spłatę odsetek nie miała znaczącego wpływu na ocenę ryzyka kredytowego i na dzień 31 grudnia 2025 r. te pożyczki były nadal zaklasyfikowane jako etap 2.

Zob. informacja dodatkowa 1.5.5 dotycząca unijnego podejścia etapowego w kwestii pożyczek.

Pożyczki: wycena oczekiwanych strat kredytowych

Do wyceny oczekiwanych strat kredytowych UE stosuje oszacowanie ważone prawdopodobieństwem. Polega to na oszacowaniu różnicy między przepływami pieniężnymi wynikającymi z umowy a oczekiwanymi przepływami pieniężnymi.

Na potrzeby tego oszacowania UE wykorzystuje trzy parametry ryzyka kredytowego:

—	prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania (PD): jest to wartość procentowa przedstawiająca prawdopodobieństwo niewykonania przez kontrahenta zobowiązania finansowego w ciągu kolejnych 12 miesięcy albo w całym pozostałym okresie życia zobowiązania;

—	strata z tytułu niewykonania zobowiązania (LGD): jest to wartość procentowa przedstawiająca oczekiwany niedobór środków pieniężnych, przy uwzględnieniu środków odzyskanych i zabezpieczeń;

—	ekspozycja, której dotyczy niewykonanie zobowiązania (EAD): jest to należność z tytułu ekspozycji (kwota) pozostająca do spłaty w momencie niewykonania zobowiązania.

W celu oszacowania wartości LGD w odniesieniu do zaangażowania w dług państwowy UE bierze pod uwagę faktyczny status wierzyciela uprzywilejowanego.

Szacowane przepływy pieniężne w ciągu oczekiwanego okresu życia składnika aktywów finansowych są dyskontowane według efektywnej stopy procentowej.

UE bierze pod uwagę wiarygodne i uzasadnione informacje dotyczące przyszłości, dostępne bez ponoszenia zbędnych kosztów i starań, i w razie potrzeby dostosowuje parametry modelu.

Środki pieniężne i ich ekwiwalenty: jakość kredytowa

(w mln EUR)
	31.12.2025	31.12.2024
Rating kredytowy
Rating prime i wysoki	101 584	57 251
Rating średnio-wysoki	821	4 161
Rating średnio-niski	533	1 722
Rating nieinwestycyjny	104	28
Wartość bilansowa brutto	103 041	63 163
Pomniejszenie o odpis na oczekiwane straty kredytowe	-	–
Wartość bilansowa netto	103 041	63 163

Zasoby finansowe

Większość zasobów finansowych Komisji jest zdeponowana na rachunkach otwartych przez państwa członkowskie do celów wpłacania swoich składek na poczet zasobów własnych, głównie DNB, VAT i TZW. Są to rachunki otwarte przez administracje finansowe państw członkowskich lub rachunki prowadzone w krajowych bankach centralnych, które to rachunki niosą ze sobą najmniejsze ryzyko kredytowe (lub ryzyko kontrahenta) dla Komisji.

Jeśli chodzi o część zasobów finansowych Komisji przechowywaną w bankach komercyjnych, środki na tych rachunkach uzupełnia się dopiero wtedy, kiedy jest to niezbędne. Zarządzanie tym procesem odbywa się automatycznie za pośrednictwem systemu zarządzania środkami pieniężnymi. Poziom środków pieniężnych na każdym rachunku komercyjnym jest utrzymywany w celu zapewnienia, aby całkowita kwota overnight utrzymywała się stale poniżej odpowiednich limitów ekspozycji kontrahenta.

Przy wyborze banków komercyjnych zastosowanie mają szczegółowe wytyczne w celu dalszego zminimalizowania ryzyka kontrahenta, na które narażona jest Komisja. Wytyczne te obejmują:

—	wybór w drodze zaproszeń do składania ofert banków komercyjnych posiadających minimalny długoterminowy rating kredytowy na poziomie A- przyznany przez agencję ratingową S&P lub na poziomie równoważnym;

—	monitorowanie ratingów i określenie maksymalnej ekspozycji każdej instytucji finansowej, z uwzględnieniem zdolności kredytowej i kapitalizacji podmiotu sektora finansowego;

—

prowadzenie rachunków zaliczkowych w lokalnych bankach wybranych w drodze uproszczonej procedury przetargowej w delegaturach poza UE, przy czym wymagany poziom ratingu uzależniony jest od uwarunkowań lokalnych. Aby zmniejszyć ekspozycję na ryzyko, salda na tych rachunkach zaliczkowych utrzymywane są na jak najniższym poziomie, przechowywane na nich środki są regularnie uzupełniane, a obowiązujące pułapy są co roku poddawane przeglądowi.

Płynność utrzymywana w ramach jednolitego podejścia do finansowania

W ramach jednolitego podejścia do finansowania utrzymuje się wystarczające środki pieniężne, by zaspokoić wszystkie przyszłe potrzeby w zakresie wypłat i utrzymać określony bufor bezpieczeństwa, a jednocześnie unikać nadmiernych sald. Środki pieniężne są umieszczane na rachunku bankowym w EBC lub na krótkoterminowych lokatach rynku pieniężnego w krajowych bankach centralnych lub państwowych agencjach finansowych lub są inwestowane w umowy z otrzymanym przyrzeczeniem odkupu zabezpieczone obligacjami płynnymi. W związku z tym ryzyko kredytowe związane z zabezpieczeniem przed utratą płynności jest bardzo niskie.

Należności: jakość kredytowa

(w mln EUR)
	Nienależne	Przeterminowane	Przeterminowane	Przeterminowane	Przeterminowane	Ogółem
		0–30 dni	31–90 dni	91 dni – 1 rok	> 1 rok
Wartość bilansowa brutto	2 063	18	22	52	179	2 335
Pomniejszenie o odpis na oczekiwane straty kredytowe	(5 )	(3 )	(9 )	(24 )	(115 )	(156 )
Wartość bilansowa netto na 31.12.2025	2 058	15	14	28	64	2 178
Wartość bilansowa brutto	1 508	15	33	27	207	1 789
Pomniejszenie o odpis na oczekiwane straty kredytowe	(5 )	(2 )	(3 )	(13 )	(115 )	(138 )
Wartość bilansowa netto na 31.12.2024	1 502	13	30	14	92	1 652
Kwoty przedstawione w tej tabeli nie obejmują czynnych rozliczeń międzyokresowych i należności z tytułu umów gwarancji finansowej wycenianych według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt (zob. informacja dodatkowa 2.6.2), ponieważ nie podlegają one wymogom dotyczącym utraty wartości.

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt – dłużne papiery wartościowe: jakość kredytowa

Wspólny fundusz rezerw

Średni ważony rating kredytowy portfela wspólnego funduszu rezerw to A (rating S&P lub równoważny).

Tymczasowo zainkasowane grzywny: portfel BUFI

Średni ważony rating kredytowy portfela to A (rating S&P lub równoważny).

Otrzymane gwarancje finansowe

Polityka zarządzania ryzykiem stosowana w odniesieniu do przyjmowania gwarancji finansowych zapewnia Komisji wysoką jakość kredytową. Polityka ta obejmuje:

—	określenie maksymalnej ekspozycji kredytowej na podstawie ratingu kredytowego i poziomu kapitału podmiotu sektora finansowego, wykazanego w jego sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF;

—	regularny przegląd zgodności nierozliczonych gwarancji z wymogami polityki.

EWWiS w likwidacji

Średni ważony rating kredytowy portfela to A- (rating S&P lub równoważny).

Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt – instrumenty pochodne: jakość kredytowa

Unijne aktywa będące instrumentami pochodnymi dotyczą głównie gwarancji w odniesieniu do portfeli kapitałowych. Ryzyko kredytowe ogranicza się do ryzyka kontrahenta. Gwarancja w odniesieniu do portfeli kapitałowych będzie rozliczana głównie z grupą EBI, która posiada rating AAA, co zmniejszy ryzyko kredytowe.

Na dzień 31 grudnia 2025 r. jedynym kontrahentem dla wszystkich pozostających do spłaty kontraktów walutowych typu forward jest Bank Rozrachunków Międzynarodowych. W związku z tym nie są potrzebne żadne elementy powodujące poprawę kredytowania, takie jak zabezpieczenia czy gwarancje.

Umowy gwarancji finansowej: jakość kredytowa

(w mln EUR)
	31.12.2025			31.12.2024
	Etap 1	Etap 2	Ogółem	Etap 1	Etap 2	Ogółem
Rating długoterminowy
Rating prime i wysoki	19	1	20	1	–	1
Rating średnio-wysoki	69	12	81	5	–	5
Rating średnio-niski	108	2	109	137	–	137
Rating nieinwestycyjny	39 396	25 813	65 209	34 912	25 746	60 658
Zarządzane zbiorowo/bez ratingu	10	45	55	10	47	56
Ogółem	39 602	25 872	65 474	35 064	25 793	60 857

Umowy gwarancji finansowej: zmiany stanu odpisu na oczekiwane straty kredytowe

(w mln EUR)
	Etap 1	Etap 2	Ogółem
Odpis na oczekiwane straty kredytowe na 1.01.2025	1 930	2 075	4 005
Przeniesienie do etapu 2  (67)	(48 )	48	–
Przeniesienie do etapu 1  (67)	28	(28 )	–
Zwiększenia	377	1 257	1 634
Zwolnienie gwarancji	(340 )	(2 )	(342 )
Aktualizacje wyceny	397	107	504
Odpis na oczekiwane straty kredytowe na 31.12.2025	2 345	3 456	5 800
Zobowiązanie z tytułu gwarancji finansowych w wartości bilansowej na 31.12.2025	4 061	3 668	7 729
(67)  Przeniesienia z i do etapu 1/etapu 2 wycenia się według odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości w bilansie otwarcia, natomiast zmiany kwoty wynikające ze zmiany etapu (tj. wyceny na podstawie 12-miesięcznych oczekiwanych strat kredytowych lub oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia) stanowią element ponownej wyceny.

Zwiększenie odpisu na oczekiwane straty kredytowe z tytułu gwarancji w etapie 2 w 2025 r. wynikało głównie z nowych operacji podpisanych w ramach Gwarancji dla Ukrainy (zob. informacja dodatkowa 4.1.1).

Pozostałe oczekiwane straty kredytowe z tytułu gwarancji na etapie 2 na dzień 31 grudnia 2025 r. wynosiły 3,5 mld EUR, z czego 1,7 mld EUR dotyczy gwarancji objętych upoważnieniem EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich (zob. informacja dodatkowa 4.1.1). Uwzględniono tu objęte gwarancją UE oczekiwane straty kredytowe w całym okresie życia w wysokości 0,9 mld EUR z tytułu ekspozycji EBI w Ukrainie (niespłacone pożyczki udzielone przez EBI kontrahentom w Ukrainie na kwotę 3,4 mld EUR).

Zob. informacja dodatkowa 1.5.12 dotycząca unijnego podejścia etapowego w odniesieniu do umów gwarancji finansowych.

Gwarancje budżetowe

Unia jest narażona na ryzyko kredytowe głównie przez operacje, na które udziela gwarancji. W przypadku gdy jakość kredytowa operacji leżących u podstaw obniża się, jest bardziej prawdopodobne, że wystąpią zdarzenia niewykonania zobowiązania, a liczba uruchomień gwarancji UE również może wzrosnąć.

W celu monitorowania tego ryzyka i zarządzania nim Komisja opiera się na modelu ryzyka kredytowego, w którym ocenia się potencjalne straty. Model wykorzystuje dane wejściowe od partnerów wykonawczych i łączy je z oceną ekspercką w celu sporządzenia oceny ryzyka, która jest spójna z transakcją i istotnymi uwarunkowaniami gospodarczymi.

6.7.   RYZYKO PŁYNNOŚCI

Analiza zobowiązań finansowych niebędących instrumentami pochodnymi stosownie do okresu pozostałego do umownego terminu zapadalności

(w mln EUR)
Niezdyskontowane przepływy pieniężne wynikające z umowy					Wartość bilansowa
	< 1 rok	1–5 lat	> 5 lat	Ogółem
Pożyczki zaciągnięte	(98 561 )	(240 053 )	(578 604 )	(917 217 )	(731 224 )
Zobowiązania	(65 037 )	–	–	(65 037 )	(65 037 )
Inne	(180 )	(608 )	(1 157 )	(1 944 )	(1 773 )
Ogółem na 31.12.2025	(163 777 )	(240 661 )	(579 760 )	(984 199 )	(798 034 )
Pożyczki zaciągnięte	(61 589 )	(201 152 )	(468 669 )	(731 410 )	(594 028 )
Zobowiązania	(55 414 )	–	–	(55 414 )	(55 414 )
Inne	(168 )	(560 )	(850 )	(1 578 )	(1 398 )
Ogółem na 31.12.2024	(117 171 )	(201 711 )	(469 519 )	(788 401 )	(650 839 )

Analiza zobowiązań finansowych będących instrumentami pochodnymi stosownie do okresu pozostałego do umownego terminu zapadalności

(w mln EUR)
	Niezdyskontowane przepływy pieniężne wynikające z umowy				Wartość bilansowa
	< 1 rok	1–5 lat	> 5 lat	Ogółem
Płatności dokonywane w ramach instrumentu pochodnego	(1 184 )	(11 )	–	(1 195 )
Płatności otrzymywane w ramach instrumentu pochodnego	1 138	7	–	1 145
Przepływy pieniężne netto na 31.12.2025	(46 )	(4 )	–	(50 )	(48 )
Płatności dokonywane w ramach instrumentu pochodnego	(1 779 )	(7 )	(4 )	(1 790 )
Płatności otrzymywane w ramach instrumentu pochodnego	1 691	–	–	1 691
Przepływy pieniężne netto na 31.12.2024	(88 )	(7 )	(4 )	(99 )	(98 )

Analiza terminów zapadalności umów gwarancji finansowej wystawionych według najwcześniejszego okresu, w którym można uruchomić gwarancję

(w mln EUR)
	Maksymalna kwota gwarancji				Wartość bilansowa
	< 1 rok	1–5 lat	> 5 lat	Ogółem
Umowy gwarancji finansowej na 31.12.2025	(63 617 )	(1 637 )	(13 966 )	(79 220 )	(7 729 )
Umowy gwarancji finansowej na 31.12.2024	(64 115 )	(2 211 )	(10 271 )	(76 597 )	(6 379 )

Analiza terminów zapadalności niewykorzystanych zobowiązań do udzielenia pożyczki

(w mln EUR)
	Maksymalna kwota niewykorzystanego zobowiązania do udzielenia pożyczki				Wartość bilansowa
	< 1 rok	1–5 lat	> 5 lat	Ogółem
Niewykorzystane zobowiązania do udzielenia pożyczki na 31.12.2025	–	15	9	24	3
Niewykorzystane zobowiązania do udzielenia pożyczki na 31.12.2024	18 152	41	–	18 193	7 082

Działalność w zakresie zaciągania pożyczek

Pierwszym roszczeniem regresowym do spłat pożyczek jest terminowy pobór związanych z nimi spłat pożyczek udzielonych w ramach pomocy finansowej i NGEU. Istnieją jednak dodatkowe zabezpieczenia na wypadek niewywiązywania się przez pożyczkobiorców z płatności lub opóźnień w płatnościach.

Komisja ustanowiła tymczasowy, krótkoterminowy środek zwany pokryciem ze środków budżetowych, który zapewnia płynność na pokrycie płatności zobowiązań wynikających z programów pomocy finansowej opartych na zasadzie pożyczek wzajemnych.

W przypadku pożyczek dla państw trzecich w ramach pomocy makrofinansowej (z wyjątkiem pomocy makrofinansowej + i mechanizmu współpracy pożyczkowej w ramach pomocy makrofinansowej dla Ukrainy), Euratomu, Instrumentu na rzecz Bałkanów Zachodnich i Instrumentu na rzecz Mołdawii wspólny fundusz rezerw zapewnia rezerwę płynności. Rezerwa ta może zostać wykorzystana na spłatę zaciągniętych pożyczek.

Jeżeli dostępne aktywa w rezerwie będą niewystarczające do pokrycia rzeczywistych strat, Komisja uruchomi środki w celu zapewnienia dodatkowych zasobów, takie jak skorzystanie z tymczasowego wykorzystania płynności zasobów finansowych Komisji, tymczasowe transfery lub dodatkowe wydatki z budżetu UE.

Pożyczki udzielone Ukrainie w ramach programu wyjątkowej pomocy makrofinansowej są zabezpieczone przypisanym do nich modułem we wspólnym funduszu rezerw, a także dodatkowymi gwarancjami państw członkowskich (zob. informacja dodatkowa 6.6).

W przypadku udzielanych i zaciąganych pożyczek wypłacanych w ramach jednolitego podejścia do finansowania Komisja może stosować aktywne zarządzanie środkami pieniężnymi i zaciągać krótkoterminowe pożyczki w celu obsługi zadłużenia UE. Zarządzanie ryzykiem płynności w ramach tego podejścia wymaga wprowadzenia procedur zarządzania płynnością i specjalnych narzędzi do codziennego monitorowania płynności i aktywnego nią zarządzania.

Komisja może również wezwać państwa członkowskie do wpłaty zasobów do wysokości pułapu zasobów własnych w celu obsługi zadłużenia UE. W decyzji dotyczącej zasobów własnych pułap płatności na poczet zasobów własnych został określony na poziomie 1,40 % dochodu narodowego brutto (DNB) państw członkowskich na pokrycie rocznych środków na płatności, a także tymczasowo podwyższony o 0,6 punktu procentowego wyłącznie na potrzeby NGEU. W budżecie na 2025 r. uwzględniono łączną kwotę zasobów własnych na finansowanie wydatków w wysokości 0,83 % DNB UE. Oznacza to, że 31 grudnia 2025 r. na pokrycie tych zobowiązań dostępny był margines w wysokości 1,17 %.

Ponadto pożyczki udzielane państwom członkowskim w ramach instrumentu SURE są wspierane systemem dobrowolnych gwarancji ze strony państw członkowskich wynoszących 25 % maksymalnego pułapu dostępnego na potrzeby odpowiedniej pomocy finansowej. Oczekuje się, że przed uruchomieniem gwarancji Komisja zbada zakres wykorzystania marginesu dostępnego w ramach pułapu zasobów własnych na środki na płatności.

Niewykorzystane zobowiązania do udzielenia pożyczki na dzień 31 grudnia 2024 r. dotyczą głównie pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej wchodzącej w zakres ULCM na kwotę 18,1 mld EUR (zob. informacja dodatkowa 2.4.1.1). Pożyczka ta została w pełni wypłacona w 2025 r.

Zasoby finansowe

Zasady budżetu UE gwarantują, że ogólne zasoby środków pieniężnych na dany rok są zawsze wystarczające do wykonania wszystkich płatności.

Kwota składek państw członkowskich ogółem wraz z dochodami różnymi równa się kwocie środków na płatności na dany rok budżetowy. Składki państw członkowskich wpływają jednak w ciągu roku w postaci 12 miesięcznych rat w oparciu o przyjęty budżet, a tymczasem płatności dostosowuje się do potrzeb operacyjnych.

Składki państw członkowskich związane z budżetami korygującymi zatwierdzonymi w danym miesiącu (N) stają się dostępne dopiero pierwszego dnia roboczego w miesiącu N+1 lub N+2, natomiast związane z nimi środki na płatności dostępne są natychmiast.

Obowiązujące procedury dotyczące regularnych prognoz w zakresie środków pieniężnych mają zagwarantować, że zasoby finansowe będą zawsze wystarczające na zrealizowanie płatności, jakie mają zostać wykonane w danym miesiącu. W razie potrzeby można wezwać państwa członkowskie do przekazania środków na poczet zasobów własnych lub środków dodatkowych z wyprzedzeniem do wysokości określonego pułapu i na warunkach przewidzianych w rozporządzeniu (UE, Euratom) nr 609/2014.

Oprócz tych procedur automatyczne narzędzia zarządzania środkami pieniężnymi zapewniają dostępność wystarczającej płynności na każdym z rachunków bankowych Komisji w ramach codziennych operacji skarbcowych Komisji.

Grzywny

Fundusz BUFI jest zarządzany tak, aby utrzymać wystarczający poziom płynności i mobilizacji w celu wypełnienia zobowiązań krótkoterminowych. W skład portfela wchodzą głównie wysoce płynne papiery wartościowe, które można łatwo sprzedać w celu pokrycia wypływów środków pieniężnych. Ponadto udział środków pieniężnych, ekwiwalentów środków pieniężnych i papierów wartościowych, których termin zapadalności przypada w ciągu jednego roku, wynosi około 41 %.

Gwarancje budżetowe

W unijnej analizie terminów zapadalności gwarancji finansowych stosuje się podejście ostrożnościowe, przypisując maksymalną kwotę gwarancji do najwcześniejszego okresu, w którym gwarancja mogłaby zostać uruchomiona. Prawdopodobieństwo, że UE zostanie wezwana do zapłaty całej kwoty w pierwszym okresie jest jednak niewielkie, a oczekiwana strata jest często niższa niż pułap gwarancji. W związku z tym ryzyko płynności należy rozpatrywać w powiązaniu z wartością bilansową zobowiązań z tytułu gwarancji.

Kluczowym celem ram zarządzania ryzykiem jest zapewnienie, aby budżet UE umożliwiał wywiązywanie się z zobowiązań bez zakłócenia normalnego wykonania budżetu. Obejmuje to ograniczenie ryzyka płynności związanego z gwarancjami budżetowymi, czyli ryzyka nieposiadania wystarczających środków na terminowe wypełnienie zobowiązań płatniczych.

Aby zaradzić temu ryzyku, każda gwarancja budżetowa jest zabezpieczona wystarczającymi rezerwami wpłaconymi do wspólnego funduszu rezerw, aby zapewnić terminową spłatę w przypadku uruchomienia gwarancji. UE regularnie monitoruje adekwatność poziomu wskaźnika zasilenia rezerw każdego programu gwarancji budżetowych i co roku przedstawia sprawozdanie, czy kwoty te są wystarczające do pokrycia ryzyka w ciągu najbliższych pięciu lat z określonym poziomem pewności.

Ponadto UE ma dodatkowe procedury, obejmujące tymczasowe transfery między modułami wspólnego funduszu rezerw i wykorzystanie płynności zasobów finansowych, gwarantujące w razie potrzeby wystarczającą płynność.

Wspólny fundusz rezerw

Wspólny fundusz rezerw jest zarządzany w taki sposób, aby jego aktywa miały wystarczający stopień płynności i mobilizacyjności pozwalający na wywiązanie się z zobowiązań krótkoterminowych. W skład portfela wchodzą aktywa płynne, które w razie potrzeby można łatwo sprzedać w celu pokrycia wypływów środków pieniężnych. Około 10 % portfela stanowią środki pieniężne, ekwiwalenty środków pieniężnych i papiery wartościowe, których termin zapadalności przypada w ciągu jednego roku.

Kontrakty na instrumenty pochodne rozlicza się brutto na podstawie ich umownego terminu zapadalności. W razie potrzeby zobowiązania pokrywa się, sprzedając aktywa zdenominowane w USD lub za pomocą transakcji swap, w ramach których może dojść do wypływów środków pieniężnych z uwagi na wystąpienie różnic kursowych.

7.   UJAWNIENIE INFORMACJI NA TEMAT PODMIOTÓW POWIĄZANYCH

7.1.   PODMIOTY POWIĄZANE

Do podmiotów powiązanych UE zalicza się jednostki UE objęte konsolidacją, jednostki stowarzyszone i przedstawicieli kadry kierowniczej najwyższego szczebla tych jednostek. Transakcje między tymi jednostkami stanowią część normalnych operacji UE i jako takie – zgodnie z regułami rachunkowości UE – nie są objęte szczególnymi obowiązkami informacyjnymi.

7.2.   ŚWIADCZENIA PRZYSŁUGUJĄCE KADRZE KIEROWNICZEJ NAJWYŻSZEGO SZCZEBLA

Do celów prezentacji informacji na temat transakcji podmiotów powiązanych dotyczących kluczowego personelu kierowniczego UE osoby te pogrupowano w pięć kategorii:

Kategoria 1: przewodniczący Rady Europejskiej, przewodniczący Komisji i prezes Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

Kategoria 2: wiceprzewodniczący Komisji i wysoki przedstawiciel Unii Europejskiej ds. wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz pozostali wiceprzewodniczący Komisji

Kategoria 3: sekretarz generalny Rady, członkowie Komisji, sędziowie i rzecznicy generalni Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, prezes i członkowie Sądu, europejski rzecznik praw obywatelskich i europejski inspektor ochrony danych

Kategoria 4: prezes i członkowie Trybunału Obrachunkowego

Kategoria 5: urzędnicy instytucji i agencji o najwyższym zaszeregowaniu

Informacje o przysługujących im uprawnieniach przedstawiono poniżej – pozostałe informacje dostępne są także w opublikowanym na portalu Europa regulaminie pracowniczym, który stanowi oficjalny dokument opisujący prawa i obowiązki wszystkich urzędników UE. Przedstawiciele kadry kierowniczej najwyższego szczebla nie otrzymali od UE żadnych pożyczek o preferencyjnym oprocentowaniu.

ŚWIADCZENIA FINANSOWE PRZYSŁUGUJĄCE KADRZE KIEROWNICZEJ NAJWYŻSZEGO SZCZEBLA

(w mln EUR)
Świadczenie (na pracownika)	Kategoria 1	Kategoria 2	Kategoria 3	Kategoria 4	Kategoria 5
Wynagrodzenie podstawowe (miesięcznie)	35 860,91	32 482,71 - 33 782,02	25 986,17 - 29 234,44	28 065,06 - 29 884,10	16 523,41 - 25 986,17
Dodatek mieszkaniowy/zagraniczny	15  %	15  %	15  %	15  %	0 -4  %-16  %
Dodatki rodzinne:
na gospodarstwo domowe (% wynagrodzenia)	2  % + 241,21	2  % + 241,21	2  % + 241,21	2  % + 241,21	2  % + 241,21
na dziecko pozostające na utrzymaniu	527,06	527,06	527,06	527,06	527,06
przedszkolny	128,76	128,76	128,76	128,76	128,76
edukacyjny lub	357,63	357,63	357,63	357,63	357,63
edukacyjny – gdy dziecko uczy się w szkole innej niż zapewniana przez zakład pracy rodzica	715,26	715,26	715,26	715,26	715,26
Dodatek dla sędziów-przewodniczących	nie dotyczy	nie dotyczy	1 111,04	nie dotyczy	nie dotyczy
Dodatek reprezentacyjny	1 943,34	1 248,97	832,83	nie dotyczy	nie dotyczy
Roczne koszty podróży	nie dotyczy	nie dotyczy	nie dotyczy	nie dotyczy	zwracane
Przelewy do państw członkowskich:
dodatek edukacyjny (68)	Tak	Tak	Tak	Tak	Tak
% wynagrodzenia (68)	5  %	5  %	5  %	5  %	5  %
% wynagrodzenia bez zastosowania współczynnika korygującego	maks. 25  %	maks. 25  %	maks. 25  %	maks. 25  %	maks. 25  %
Koszty reprezentacyjne	zwracane	zwracane	zwracane	nie dotyczy	nie dotyczy
Objęcie stanowiska:
Koszty zagospodarowania	71 721,82	64 965,42 - 67 564,04	51 972,34 - 58 468,88	56 130,12 - 59 768,20	zwracane
Koszty podróży rodziny	zwracane	zwracane	zwracane	zwracane	zwracane
Koszty przeprowadzki	zwracane	zwracane	zwracane	zwracane	zwracane
Opuszczenie stanowiska:
Koszty ponownego zagospodarowania	35 860,91	32 482,71 – 33 782,02	25 986,17 - 29 234,44	28 065,06 - 29 884,10	zwracane
Koszty podróży rodziny	zwracane	zwracane	zwracane	zwracane	zwracane
Koszty przeprowadzki	zwracane	zwracane	zwracane	zwracane	zwracane
Przeniesienie (% wynagrodzenia) (69)	40  %–65  %	40  %–65  %	40  %–65  %	40  %–65  %	nie dotyczy
Ubezpieczenie zdrowotne	pokryte	pokryte	pokryte	pokryte	pokryte
Świadczenia emerytalno-rentowe (% wynagrodzenia; przed opodatkowaniem)	maks. 70  %	maks. 70  %	maks. 70  %	maks. 70  %	maks. 70  %
Odliczenia:
Podatek wspólnotowy	8  %–45  %	8  %–45  %	8  %–45  %	8  %–45  %	8  %–45  %
Ubezpieczenie zdrowotne (% wynagrodzenia)	1,7  %	1,7  %	1,7  %	1,7  %	1,7  %
Specjalny podatek od wynagrodzenia	7  %	7  %	7  %	7  %	6 -7  %
Odliczenie emerytalne	nie dotyczy	nie dotyczy	nie dotyczy	nie dotyczy	13,10  %
Liczba osób na koniec roku	3	8	93	27	116
(68)  Przy zastosowaniu współczynnika korygującego, (69)  Wypłacane przez pierwsze trzy lata po opuszczeniu stanowiska.

8.   ZDARZENIA PO DNIU BILANSOWYM

Na dzień podpisania niniejszego sprawozdania finansowego księgowy Komisji nie wiedział ani nie został powiadomiony o żadnych istotnych zdarzeniach, które wymagałyby zamieszczenia odrębnych informacji w tej sekcji. Roczne sprawozdanie finansowe i powiązane informacje dodatkowe opracowano, wykorzystując najnowsze dostępne informacje, co znalazło swoje odzwierciedlenie w przedstawionych informacjach.

9.   ZAKRES KONSOLIDACJI

A. JEDNOSTKI KONTROLOWANE (54)
1. Instytucje i organy konsultacyjne (11)
Rada Unii Europejskiej	Europejski Inspektor Ochrony Danych
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej	Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny
Komisja Europejska	Europejska Służba Działań Zewnętrznych
Europejski Komitet Regionów	Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
Rada Europejska	Parlament Europejski
Europejski Trybunał Obrachunkowy
2. Agencje UE i inne organy (41)
2.1. Agencje wykonawcze (6)
Europejska Agencja Wykonawcza ds. Klimatu, Infrastruktury i Środowiska (CINEA)	Agencja Wykonawcza Europejskiej Rady ds. Innowacji i ds. MŚP (EISMEA)
Europejska Agencja Wykonawcza ds. Edukacji i Kultury (EACEA)	Agencja Wykonawcza Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERCEA)
Europejska Agencja Wykonawcza ds. Zdrowia i Cyfryzacji (HaDEA)	Europejska Agencja Wykonawcza ds. Badań Naukowych (REA)
2.2. Agencje zdecentralizowane i inne organy (35)
Agencja Wsparcia Organu Europejskich Regulatorów Łączności Elektronicznej (Urząd BEREC)	Prokuratura Europejska (EPPO)
Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin (CPVO)	Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA)
Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA)	Europejska Fundacja Kształcenia (ETF)
Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB)	Agencja Unii Europejskiej ds. Azylu (EUAA)
Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej (FRONTEX)	Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych (Eurojust)
Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC)	Agencja Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA)
Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (CEDEFOP)	Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA)
Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA)	Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (EUROPOL)
Europejska Agencja Środowiska (EEA)	Agencja Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania (CEPOL)
Europejska Agencja Kontroli Rybołówstwa (EFCA)	Agencja Kolejowa Unii Europejskiej (ERA)
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA)	Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER)
Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy (Eurofound)	Agencja Unii Europejskiej ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości (eu-LISA)
Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (EIGE)	Agencja Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego (EUSPA)
Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA)	Agencja Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA)
Europejskie Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Realizacji Projektu ITER i Rozwoju Energii Termojądrowej (Fusion for Energy)	Agencja Unii Europejskiej ds. Narkotyków (EUDA)
Europejski Urząd ds. Pracy (ELA)	Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO)
Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego (EMSA)	Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej (CdT)
Europejska Agencja Leków (EMA)
3. Inne jednostki kontrolowane (2)
Europejska Wspólnota Węgla i Stali w likwidacji (EWWiS w likwidacji)	Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT)
B. JEDNOSTKI STOWARZYSZONE (1)
Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI)

MNIEJSZE JEDNOSTKI

Wymienione poniżej jednostki nie zostały włączone do skonsolidowanego sprawozdania finansowego UE za 2025 r. przy wykorzystaniu metody praw własności z uwagi na fakt, że uznano je za nieistotne:

MNIEJSZE JEDNOSTKI (11)

Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Czipów

Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Biotechnologicznej Europy Opartej na Obiegu Zamkniętym (Wspólne Przedsięwzięcie CBE)

Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Ekologicznego Lotnictwa

Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Czystego Wodoru

Wspólne Europejskie Przedsięwzięcie Kolejowe

Europejskie Centrum Kompetencji w dziedzinie Cyberbezpieczeństwa (ECCC)

Wspólne Przedsięwzięcie w dziedzinie Europejskich Obliczeń Wielkiej Skali (Wspólne Przedsięwzięcie EuroHPC)

Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Programu EDCTP3 w dziedzinie Globalnego Zdrowia (Wspólne przedsięwzięcie GH EDCP3)

Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Inicjatywy w dziedzinie Innowacji w Ochronie Zdrowia

Wspólne Przedsięwzięcie w celu Badań z zakresu Zarządzania Ruchem Lotniczym w Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej 3

Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Inteligentnych Sieci i Usług (Wspólne Przedsięwzięcie SNS)

Roczne sprawozdania finansowe powyższych podmiotów są dostępne na ich stronach internetowych.

SPRAWOZDANIA Z WYKONANIA BUDŻETU ORAZ INFORMACJE DODATKOWE  (70)

SPIS TREŚCI

1.

WYNIK BUDŻETU UE

143

2.

ZESTAWIENIE PORÓWNAWCZE KWOT UJĘTYCH W BUDŻECIE Z KWOTAMI RZECZYWISTYMI

144

3.

INFORMACJE DODATKOWE DO SPRAWOZDAŃ Z WYKONANIA BUDŻETU

145

3.1.

RAMY BUDŻETU UE

145

3.2.

WIELOLETNIE RAMY FINANSOWE NA LATA 2021–2027

145

3.3.

SZCZEGÓŁOWE DZIAŁY WRF (PROGRAMY)

148

3.4.

NextGenerationEU

149

3.5.

BUDŻET ROCZNY

149

3.6.

DOCHODY

150

3.7.

OBLICZENIE WYNIKU BUDŻETU

152

3.8.

UZGODNIENIE WYNIKU EKONOMICZNEGO Z WYNIKIEM BUDŻETU

152

4.

WYKONANIE BUDŻETU UE NA 2025 R.

154

5.

WYKONANIE DOCHODÓW BUDŻETOWYCH UE

155

5.1.

ZESTAWIENIE WYKONANIA DOCHODÓW BUDŻETOWYCH UE

155

6.

WYKONANIE WYDATKÓW BUDŻETOWYCH UE

156

6.1.

WRF: STRUKTURA I ZMIANY STANU ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA I ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI

156

6.2.

WRF: WYKONANIE ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA

158

6.3.

WRF: WYKONANIE ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI

159

6.4.

WRF: ZMIANA STANU ZOBOWIĄZAŃ POZOSTAJĄCYCH DO SPŁATY (RAL)

160

6.5.

WRF: ZOBOWIĄZANIA POZOSTAJĄCE DO SPŁATY WEDŁUG ROKU POWSTANIA ZOBOWIĄZANIA

160

6.6.

WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: STRUKTURA I ZMIANY STANU ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA I ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI

161

6.7.

WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: WYKONANIE ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA

172

6.8.

WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: WYKONANIE ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI

190

6.9.

WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: ZMIANA STANU ZOBOWIĄZAŃ POZOSTAJĄCYCH DO SPŁATY (RAL)

203

6.10.

WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: ZOBOWIĄZANIA POZOSTAJĄCE DO SPŁATY WEDŁUG ROKU POWSTANIA ZOBOWIĄZANIA

210

7.

WYKONANIE BUDŻETU WEDŁUG INSTYTUCJI

216

7.1.

WYKONANIE DOCHODÓW BUDŻETOWYCH

216

7.2.

WYKONANIE ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA

217

7.3.

WYKONANIE ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI

219

8.

WYKONANIE BUDŻETÓW AGENCJI

220

8.1.

DOCHODY BUDŻETOWE

220

8.2.

ŚRODKI NA ZOBOWIĄZANIA I ŚRODKI NA PŁATNOŚCI W PODZIALE NA AGENCJE

221

1.   WYNIK BUDŻETU UE

(w mln EUR)
Informacja dodatkowa		2025	2024
a	Dochody za rok budżetowy	224 398	250 609
b	Płatności ze środków na bieżący rok	(212 797 )	(244 309 )
c	Środki na płatności przeniesione na rok N+1:	(6 087 )	(3 848 )
d	Anulowanie niewykorzystanych środków przeniesionych z roku N-1	273	334
e	Stan dochodów przeznaczonych na określony cel (B)-(A)	(3 579 )	(1 486 )
	Niewykorzystane środki na koniec roku bieżącego (A)	28 271	24 692
	Niewykorzystane środki na koniec roku poprzedniego (B)	24 692	23 206
f	Różnice kursowe w roku budżetowym	(130 )	44
	Wynik budżetu	2 078	1 345

Nadwyżkę budżetową UE zwraca się państwom członkowskim w następnym roku poprzez odpowiednie pomniejszenie ich kwot należnych za ten rok. Wynik budżetu oblicza się zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady (UE, Euratom) nr 608/2014 (71) określającego środki wykonawcze dotyczące systemu zasobów własnych Unii Europejskiej. Więcej informacji znajduje się w sekcji 3.7 „Obliczenie wyniku budżetu”.

a.	Dochody za rok budżetowy: tabela 5.1 „Zestawienie wykonania dochodów budżetowych UE”, kolumna 8 „Dochody ogółem”.

b.	Płatności ze środków na bieżący rok: tabela 6.3 „WRF: Wykonanie środków na płatności”, kolumna 2 „Płatności dokonane z przyjętego budżetu” i kolumna 4 „Płatności dokonane z dochodów przeznaczonych na określony cel”.

c.	Środki na płatności przeniesione na rok N+1: tabela 6.3 „WRF: Wykonanie środków na płatności”, kolumna 7 „Środki przeniesione automatycznie” i kolumna 8 „Środki przeniesione decyzją”.

d.

Anulowanie niewykorzystanych środków na płatności przeniesionych z roku N-1: w pozycji tej uwzględnia się kwotę środków na płatności przeniesionych (automatycznie lub decyzją) na koniec poprzedniego roku oraz „Płatności ze środków przeniesionych” w bieżącym roku, jak przedstawiono w kolumnie 3 tabeli 6.3 „WRF: Wykonanie środków na płatności”.

e.

Zmiana łącznych środków wynikających z dochodów przeznaczonych na określony cel na koniec roku: obliczenie różnicy między kwotą środków wynikających z dochodów przeznaczonych na określony cel na koniec poprzedniego roku (plus) a kwotą środków wynikających z dochodów przeznaczonych na określony cel na koniec bieżącego roku (jak w kolumnie 8 w tabeli 6.3 „WRF: Wykonanie środków na płatności” – minus) w celu uzyskania zmiany netto dochodów przeznaczonych na określony cel w bieżącym roku.

f.	Różnice kursowe obejmują zrealizowane i niezrealizowane różnice kursowe.

2.   ZESTAWIENIE PORÓWNAWCZE KWOT UJĘTYCH W BUDŻECIE Z KWOTAMI RZECZYWISTYMI

Dochody budżetowe

(w mln EUR)
Tytuł		Pierwotnie przyjęty budżet	Ostateczny przyjęty budżet	Ustalone należności	Dochody
1	Zasoby własne	151 161	154 322	155 448	155 418
2	Nadwyżki, salda i dostosowania	–	1 345	1 362	1 362
3	Dochody administracyjne	2 425	2 425	3 272	3 226
4	Dochody finansowe, odsetki za zwłokę i grzywny	183	1 659	18 874	2 618
5	Gwarancje budżetowe, operacje zaciągania i udzielania pożyczek	–	–	40 815	40 766
6	Dochody, wkłady i zwroty związane z politykami Unii	1 440	1 412	24 016	21 008
	Ogółem	155 209	161 163	243 787	224 398
	w tym Next Generation EU (NGEU)	-	-	40 219	40 213

Wydatki budżetowe: zobowiązania według działów wieloletnich ram finansowych (WRF)

(w mln EUR)
Dział WRF		Pierwotnie przyjęty budżet	Ostateczny przyjęty budżet	Dostępne środki ogółem	Zaciągnięte zobowiązania
1	Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa	21 480	21 539	30 466	27 095
2	Spójność, odporność i wartości	77 980	77 979	80 804	78 884
3	Zasoby naturalne i środowisko	56 731	56 700	58 961	57 658
4	Migracja i zarządzanie granicami	4 791	4 645	5 338	4 738
5	Bezpieczeństwo i obrona	2 633	2 633	2 742	2 666
6	Sąsiedztwo i świat	16 308	16 892	20 828	19 645
7	Europejska administracja publiczna	12 845	12 766	15 115	13 955
O	Poza WRF	4 320	4 320	11 767	6 409
S	Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)	2 349	1 766	2 085	1 065
	Ogółem	199 438	199 239	228 104	212 116
	w tym Next Generation EU (NGEU)	–	–	232	39

Wydatki budżetowe: płatności według działów wieloletnich ram finansowych (WRF)

(w mln EUR)
Dział WRF		Pierwotnie przyjęty budżet	Ostateczny przyjęty budżet	Dostępne środki ogółem	Dokonane płatności
1	Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa	20 461	20 255	34 035	24 483
2	Spójność, odporność i wartości	44 445	47 141	96 601	92 306
3	Zasoby naturalne i środowisko	52 092	56 039	61 329	59 589
4	Migracja i zarządzanie granicami	3 204	3 564	4 386	3 819
5	Bezpieczeństwo i obrona	2 143	1 839	1 947	1 872
6	Sąsiedztwo i świat	14 426	15 010	18 469	17 170
7	Europejska administracja publiczna	12 845	12 766	16 133	13 767
O	Poza WRF	3 274	2 805	15 994	2 319
S	Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)	2 320	1 744	2 063	1 048
	Ogółem	155 209	161 163	250 956	216 373
	w tym Next Generation EU (NGEU)	–	–	43 760	41 739

3.   INFORMACJE DODATKOWE DO SPRAWOZDAŃ Z WYKONANIA BUDŻETU

3.1.   RAMY BUDŻETU UE

Konta budżetowe prowadzi się zgodnie z rozporządzeniem finansowym (RF). Budżet ogólny to instrument zapewniający możliwość ustanawiania i zatwierdzania corocznych dochodów i wydatków Unii w ramach pułapów i innych przepisów przyjętych w WRF zgodnie z aktami ustawodawczymi dotyczącymi wieloletnich programów przyjętych w tych ramach.

3.2.   WIELOLETNIE RAMY FINANSOWE NA LATA 2021–2027

(w mln EUR w cenach bieżących)
	2021	2022	2023	2024	2025	2026	2027	Ogółem
1. Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa	20 919	21 878	21 727	21 598	21 596	22 210	20 991	150 919
2. Spójność, odporność i wartości	6 364	67 806	70 137	73 289	75 697	67 523	70 128	430 944
2a. Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna	1 769	61 345	62 939	64 683	66 361	56 593	58 484	372 174
2b. Odporność i wartości	4 595	6 461	7 198	8 606	9 336	10 930	11 644	58 770
3. Zasoby naturalne i środowisko	56 841	56 965	57 295	57 449	57 336	57 100	57 316	400 302
W tym: wydatki związane z rynkiem i płatności bezpośrednie	40 368	40 639	40 693	40 603	40 529	40 542	40 496	283 870
4. Migracja i zarządzanie granicami	1 791	3 360	3 814	4 020	4 871	5 103	5 619	28 578
5. Bezpieczeństwo i obrona	1 696	1 896	1 946	2 380	2 617	2 810	3 080	16 425
6. Sąsiedztwo i świat	16 247	16 802	16 329	16 331	16 303	15 614	16 071	113 697
7. Europejska administracja publiczna	10 635	11 058	11 419	11 773	12 124	12 506	12 959	82 474
W tym: wydatki administracyjne instytucji	8 216	8 528	8 772	9 006	9 219	9 464	9 786	62 991
ŚRODKI NA ZOBOWIĄZANIA OGÓŁEM	114 493	179 765	182 667	186 840	190 544	182 866	186 164	1 223 339
ŚRODKI NA PŁATNOŚCI OGÓŁEM	163 496	166 534	162 053	142 601	175 378	201 170	195 246	1 206 478
jako % DNB	1,18  %	1,12  %	0,99  %	0,81  %	0,95  %	1,04  %	0,98  %	1,01  %

Rozporządzenie (UE, Euratom) 2020/2093 określające WRF na lata 2021–2027 zostało przyjęte 17 grudnia 2020 r. W powyższej tabeli przedstawiono pułapy WRF w cenach bieżących przyjęte w ramach dostosowania technicznego wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 na 2026 r. (72), zgodnie ze stałym deflatorem w wysokości 2 % rocznie, określonym w art. 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie WRF. Zgodnie z rozporządzeniem Rady (UE, Euratom) 2020/2093 określającym wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 w przypadku środków na zobowiązania kwoty podzielono według działów; w przypadku środków na płatności pułapy mają zastosowanie wyłącznie na poziomie łącznej kwoty. Rok 2025 był piątym rokiem budżetowym nowych WRF na lata 2021–2027.

W następstwie porozumienia politycznego w sprawie śródokresowego przeglądu WRF na lata 2021–2027 osiągniętego na posiedzeniu Rady Europejskiej 1 lutego i z Parlamentem Europejskim 6 lutego 2024 r. 29 lutego 2024 r. przyjęto zmienione rozporządzenie w sprawie WRF (73). W ramach przeglądu śródokresowego zwiększono budżet UE na lata 2024–2027 o 64,6 mld EUR, z czego 33 mld EUR w formie pożyczek, w szeregu obszarów priorytetowych, obejmujących wsparcie dla Ukrainy, utworzenie Platformy na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy (STEP), utworzenie mechanizmu służącego pokryciu dodatkowych kosztów finansowania instrumentu odbudowy Next Generation EU, wynikających z wyższych stóp procentowych, a także dodatkowe finansowanie zarządzania migracjami i partnerstw międzynarodowych oraz wzmocnienie niektórych instrumentów szczególnych. Od 1 stycznia 2024 r. rezerwę na rzecz solidarności i pomocy nadzwyczajnej (SEAR) podzielono na dwa odrębne instrumenty (europejską rezerwę solidarnościową i rezerwę na pomoc nadzwyczajną). Aby uwzględnić wpływ śródokresowej rewizji na budżet roczny na 2024 r., przyjęto budżet korygujący nr 1/2024 (74).

Łączny pułap środków na zobowiązania na 2025 r. wyniósł 190 544 mln EUR, a równocześnie odpowiedni pułap środków na płatności wyniósł 175 378 mln EUR.

Zgodnie z art. 312 ust. 3 TFUE wieloletnie ramy finansowe określają kwoty rocznych pułapów środków na zobowiązania z podziałem na kategorie wydatków („działy”) oraz rocznego pułapu środków na płatności. Działy WRF odpowiadają głównym sektorom działalności Unii. Wyjaśnienie poszczególnych działów WRF na lata 2021–2027 przedstawiono poniżej.

WRF na lata 2021–2027 obejmują kwotę wynoszącą 1 223 mld EUR (1 083 mld EUR w cenach z 2018 r.), z uwzględnieniem Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR). Ponadto w ramach NextGenerationEU zapewnia się dodatkową kwotę w wysokości 806,9 mld EUR (750 mld EUR w cenach z 2018 r.) do 2023 r. w postaci zobowiązań i do 2026 r. w postaci płatności. Tę pierwotną kwotę skorygowano do 698,3 mld EUR, ponieważ państwa członkowskie nie zawnioskowały o całkowitą dostępną kwotę wsparcia w formie pożyczek.

W przypadku rocznej procedury budżetowej nomenklatura budżetowa jest dodatkowo uporządkowana według „grup” polityk, co zapewnia większą jasność co do sposobu, w jaki poszczególne programy wydatków przyczyniają się do realizacji celów polityki Unii.

Dział 1 – Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

Dział ten obejmuje kluczowe programy UE wspierające badania naukowe i innowacje, transformację cyfrową, infrastrukturę strategiczną, wzmocnienie jednolitego rynku oraz strategiczne projekty kosmiczne. Programy w ramach tego działu obejmują: program „Horyzont Europa”, Fundusz InvestEU, instrument „Łącząc Europę”, Program na rzecz jednolitego rynku oraz europejski program kosmiczny.

Programy otrzymujące wkłady z NGEU (zewnętrzne dochody przeznaczone na określony cel) w ramach tego działu to: „Horyzont Europa” i Fundusz InvestEU.

Dział 2 – Trwały wzrost gospodarczy: zasoby naturalne

Dział ten zawiera dwa poddziały: Spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna (2a) oraz Odporność i wartości (2b).

Wydatki w ramach tego działu mają na celu wzmocnienie odporności i spójności między państwami członkowskimi UE. Finansowanie pomaga zmniejszyć dysproporcje w regionach UE i pomiędzy nimi, a także w państwach członkowskich i pomiędzy nimi, oraz promuje zrównoważony rozwój terytorialny (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Fundusz Spójności, Europejski Fundusz Społeczny Plus). Wspiera również solidarność i współpracę Unii w zakresie gotowości i reagowania na katastrofy (Unijny Mechanizm Ochrony Ludności i RescEU). Ponadto celem programów w ramach tego działu jest zwiększenie odporności UE na obecne i przyszłe wyzwania poprzez inwestycje w transformację ekologiczną i cyfrową, młodzież (Erasmus), zdrowie (Program UE dla zdrowia) oraz działania na rzecz ochrony wartości UE (Sprawiedliwość, Prawa i Wartości) oraz promowanie różnorodności kulturowej (Kreatywna Europa).

Dział ten obejmuje RRF, zasilany przede wszystkim za pośrednictwem NGEU w latach 2021–2023. Inne programy otrzymujące wkłady z NGEU (zewnętrzne dochody przeznaczone na określony cel) w ramach tego działu to: REACT-EU, Unijny Mechanizm Ochrony Ludności (RescEU) Bardziej szczegółowy przegląd działań w ramach RRF znajduje się w sekcjach dotyczących NGEU 3 i 4 „Najważniejsze dane finansowe roku”.

Dział 3 – Zasoby naturalne i środowisko

Wydatki w ramach tego działu są inwestowane w rolnictwo zrównoważone (wspólna polityka rolna) oraz rybołówstwo i politykę morską (Europejski Fundusz Morski, Rybacki i Akwakultury), a także programy dotyczące ochrony środowiska i działań na rzecz klimatu (program LIFE, Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji).

Programy otrzymujące wkłady z NGEU (zewnętrzne dochody przeznaczone na określony cel) w ramach tego działu to: rozwój obszarów wiejskich, Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji.

Dział 4 – Migracja i zarządzanie granicami

Programy (Fundusz Azylu, Migracji i Integracji, Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami) oraz agencje zdecentralizowane (takie jak Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) oraz Agencja Unii Europejskiej ds. Azylu) finansowane w ramach tego działu mają na celu sprostanie wyzwaniom związanym z migracją i zarządzaniem granicami zewnętrznymi UE oraz zabezpieczeniem systemu azylowego w UE.

Dział 5 – Bezpieczeństwo i obrona

Dział ten odzwierciedla zwiększoną potrzebę współpracy na szczeblu Unii w celu przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa i zwiększenia strategicznej autonomii. Obejmuje on programy, których celem jest poprawa bezpieczeństwa i ochrony obywateli Europy (Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego), wzmocnienie potencjału obronnego Europy (Europejski Fundusz Obronny) oraz zapewnienie narzędzi niezbędnych do reagowania na wyzwania związane z bezpieczeństwem wewnętrznym i zewnętrznym.

Dział 6 – Sąsiedztwo i świat

Programy w ramach tego działu wzmacniają oddziaływanie społeczno-ekonomiczne UE w jej sąsiedztwie, w krajach rozwijających się i na całym świecie. Nowy Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – „Globalny wymiar Europy” łączy w sobie szereg poprzednich instrumentów finansowania zewnętrznego UE, w tym współpracę z państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) finansowaną wcześniej z Europejskiego Funduszu Rozwoju. Dział ten obejmuje również wsparcie dla państw przygotowujących się do przystąpienia do UE (pomoc przedakcesyjna) oraz unijny program pomocy humanitarnej.

Dział 7 – Europejska administracja publiczna

Dział ten obejmuje wydatki administracyjne wszystkich instytucji, renty i emerytury oraz szkoły europejskie.

S – Instrumenty szczególne

Mechanizmy elastyczności przewidziane w budżecie UE zapewniają UE możliwość pozyskiwania środków niezbędnych do właściwego reagowania na nieprzewidziane zdarzenia, takie jak kryzysy, klęski żywiołowe i sytuacje nadzwyczajne. Zakres tych mechanizmów, alokację środków finansowych i procedury działania przedstawiono w rozporządzeniu w sprawie WRF i porozumieniu międzyinstytucjonalnym. Zapewniają one możliwość dostosowania zasobów budżetowych do zmieniających się priorytetów tak, aby każde euro wydano na to, co jest najbardziej potrzebne.

W rocznej nomenklaturze budżetowej i wykonaniu budżetu określono je jako instrumenty szczególne („S”), ponieważ można je uruchomić – zarówno w odniesieniu do środków na zobowiązania, jak i środków na płatności – poza pułapami wydatków przedstawionymi w WRF.

3.3.   SZCZEGÓŁOWE DZIAŁY WRF (PROGRAMY)

Działy WRF dzieli się na szczegółowe działy, które odpowiadają głównym programom wydatków (np. „Horyzont 2020”, Erasmus+ itd.). Na tym poziomie programów przyjmuje się bazowe podstawy prawne do wykonania budżetu. Programy są powszechnie stosowaną strukturą służącą do składania sprawozdań z realizacji i wyników. W sprawozdaniach z wykonania budżetu zamieszczono również tabele w podziale na programy (zob. tabele 6.6–6.10 poniżej).

3.4.   NEXTGENERATIONEU

Dysponując budżetem wynoszącym 420,8 mld EUR przeznaczonym na bezzwrotne wsparcie, NGEU ma duży wpływ na poszczególne roczne budżety UE w latach 2021–2026 oraz na ich wykonanie. W 2021 r. kwota ta została w całości zapisana jako środki wynikające z dochodów przeznaczonych na określony cel. Wszystkie zobowiązania dotyczące bezzwrotnego wsparcia zostały zapisane w budżecie do 31 grudnia 2023 r. i zostaną zrealizowane w ramach płatności do 31 grudnia 2026 r., zgodnie z art. 3 ust. 4 i art. 3 ust. 9 rozporządzenia w sprawie EURI (75).

Kompleksowy przegląd działań w ramach NGEU znajduje się w sekcji 3 „Najważniejsze dane finansowe roku”.

3.5.   BUDŻET ROCZNY

Procedurę przyjmowania budżetu określono w art. 314 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Na poniższym schemacie przedstawiono terminy oraz etapy przyjmowania budżetu.

1)	W praktyce wszystkie trzy instytucje dążą do przedstawienia swoich dokumentów we wcześniejszej części roku, aby usprawnić cały proces.

2)

W skład komitetu pojednawczego wchodzą członkowie Rady lub ich przedstawiciele oraz taka sama liczba członków reprezentujących Parlament Europejski. Komisja uczestniczy w pracach komitetu pojednawczego i podejmuje wszelkie niezbędne inicjatywy na rzecz zbliżenia stanowisk Parlamentu Europejskiego i Rady.

3)	Parlament Europejski zatwierdza wspólny projekt, a następnie, w terminie 14 dni od odrzucenia projektu przez Radę, decyduje (większością głosów członków wchodzących w jego skład i trzech piątych oddanych głosów) o potwierdzeniu wszystkich lub niektórych poprawek.

Struktura budżetu obejmuje w przypadku Komisji środki administracyjne i środki operacyjne. Pozostałe instytucje dysponują jedynie środkami administracyjnymi. Ponadto w budżecie występują dwa rodzaje środków: niezróżnicowane i zróżnicowane. Środki niezróżnicowane są wykorzystywane na finansowanie operacji rocznych (zgodnych z zasadą jednoroczności). Środki zróżnicowane zostały wprowadzone w celu pogodzenia zasady jednoroczności z koniecznością zarządzania działaniami wieloletnimi. Środki zróżnicowane dzielą się na środki na zobowiązania i środki na płatności:

—

Środki na zobowiązania: pokrywają łączny koszt zobowiązań prawnych zaciągniętych na bieżący rok budżetowy w odniesieniu do działań realizowanych przez kilka lat. Zobowiązania budżetowe z tytułu działań trwających dłużej niż jeden rok budżetowy można jednak rozłożyć na kilka lat, na roczne raty, o ile przewidziano to w akcie podstawowym;

—	Środki na płatności: pokrywają wydatki wynikające z zobowiązań zaciągniętych w bieżącym roku budżetowym lub we wcześniejszych latach budżetowych.

W sprawozdaniu finansowym rodzaje finansowania dzieli się na dwie główne pozycje:

—	środki w ostatecznym przyjętym budżecie oraz

—

dodatkowe środki obejmujące: — kwoty przeniesione z poprzedniego roku (w rozporządzeniu finansowym zezwala się na ograniczoną liczbę przypadków przeniesienia niewydanych kwot z poprzedniego roku na bieżący rok) oraz — dochody przeznaczone na określony cel pochodzące ze zwrotów, wkładów osób trzecich/państw trzecich w programy UE i prace wykonywane na rzecz osób trzecich; przypisuje się je bezpośrednio do odpowiednich linii budżetowych po stronie wydatków i stanowią one trzeci filar finansowania.

Wszystkie rodzaje finansowania tworzą dostępne środki.

3.6.   DOCHODY

3.6.1.   Dochody z tytułu zasobów własnych

Zdecydowana większość dochodów pochodzi z zasobów własnych, które dzielą się na następujące kategorie:

1)	Tradycyjne zasoby własne (TZW): W 2025 r. stanowiły one około 14 % dochodów z tytułu zasobów własnych.

2)	Zasoby oparte na podatku od wartości dodanej (VAT): W 2025 r. stanowiły one około 17 % dochodów z tytułu zasobów własnych.

3)	Zasoby oparte na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych niepoddawanych recyklingowi: W 2025 r. stanowiły one około 5 % dochodów z tytułu zasobów własnych.

4)	Zasoby oparte na dochodzie narodowym brutto (DNB): w 2024 r. stanowiły one około 64 % dochodów z tytułu zasobów własnych.

Decyzja (UE, Euratom) 2020/2053 w sprawie systemu zasobów własnych Unii Europejskiej (decyzja w sprawie zasobów własnych z 2020 r.) określa kategorie zasobów własnych oraz metody ich obliczania. Decyzja ta weszła w życie 1 czerwca 2021 r. i była stosowana z mocą wsteczną od 1 stycznia 2021 r.

Zgodnie z decyzją w sprawie zasobów własnych z 2020 r. łączna kwota zasobów własnych przydzielonych Unii na pokrycie rocznych środków na płatności nie powinna przekroczyć 1,40 % sumy DNB wszystkich państw członkowskich. Ponadto decyzją tą upoważniono Komisję wyjątkowo do tymczasowego zaciągnięcia w imieniu Unii pożyczek na rynkach kapitałowych do wysokości 750 mld EUR w cenach z 2018 r. w celu zwalczania skutków pandemii COVID-19 za pośrednictwem narzędzia służącego odbudowie gospodarki NextGenerationEU. Aby pokryć wszystkie zobowiązania wynikające ze wspomnianego zaciągnięcia pożyczek, pułap zasobów własnych na środki na płatności zostanie tymczasowo podwyższony o 0,6 punktu procentowego.

Od 2021 r. „inne dochody” budżetu UE obejmują wkłady finansowe Zjednoczonego Królestwa wynikające z porozumienia finansowego w ramach umowy o wystąpieniu.

3.6.2.   Tradycyjne zasoby własne (TZW)

TZW obejmują cła nakładane na przywóz z państw trzecich, które są pobierane przez państwa członkowskie w imieniu UE. Niemniej jednak państwa członkowskie zatrzymują 25 % na pokrycie kosztów poboru. Wszelkie ustalone kwoty TZW należy zapisać na jednym z następujących rachunków prowadzonych przez właściwe organy:

na rachunku zwyczajnym określonym w art. 6 ust. 3 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 609/2014 zapisuje się: wszelkie kwoty odzyskane lub objęte zabezpieczeniem;

na odrębnym rachunku określonym w tym samym artykule zapisuje się: wszelkie kwoty jeszcze nieodzyskane lub nieobjęte zabezpieczeniem; na rachunku tym mogą też zostać zapisane kwoty objęte zabezpieczeniem, lecz kwestionowane.

Państwa członkowskie muszą zaksięgować TZW na rachunku Komisji za pośrednictwem swojej administracji finansowej lub krajowego banku centralnego najpóźniej w pierwszym dniu roboczym następującym po 19. dniu drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym ustalono należności (lub odzyskano, w przypadku odrębnego rachunku).

3.6.3.   Podatek od wartości dodanej (VAT)

Zasoby własne oparte na VAT oblicza się zgodnie z podstawą opodatkowania VAT w państwach członkowskich. Podstawy VAT zostały w tym celu ujednolicone zgodnie z zasadami UE. Jednolita stawka poboru wynosząca 0,30 % ma zastosowanie do łącznej kwoty wpływów VAT pobieranej przez każde państwo członkowskie za wszystkie dostawy podlegające opodatkowaniu, podzielonej przez średnią ważoną stawkę VAT. Podstawa VAT jest ograniczona do 50 % DNB każdego państwa członkowskiego.

3.6.4.   Odpady opakowaniowe z tworzyw sztucznych

Jednolita stawka poboru wynosząca 0,80 EUR za kilogram ma zastosowanie do masy odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych wytwarzanych w każdym państwie członkowskim, które nie są poddawane recyklingowi. Odpady opakowaniowe z tworzyw sztucznych, które nie zostały poddane recyklingowi w danym roku, oblicza się jako różnicę między wytworzonymi odpadami opakowaniowymi z tworzyw sztucznych a odpadami opakowaniowymi z tworzyw sztucznych poddanymi recyklingowi w tym roku w danym państwie członkowskim. Bułgaria, Czechy, Estonia, Grecja, Hiszpania, Chorwacja, Włochy, Cypr, Łotwa, Litwa, Węgry, Malta, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowenia i Słowacja są uprawnione do określonych rocznych obniżek ryczałtowych swoich wkładów w postaci zasobów własnych opartych na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych.

3.6.5.   Dochód narodowy brutto (DNB)

Zasoby oparte na dochodzie narodowym brutto (DNB) wykorzystywane są do sfinansowania tej części budżetu, która nie jest objęta żadnym innym rodzajem dochodów. DNB każdego państwa członkowskiego obciążone jest jednolitą stawką poboru, ustalaną zgodnie z przepisami UE.

3.6.6.   Obniżka brutto

W okresie 2021–2027 następujące państwa członkowskie korzystają z obniżki brutto swoich rocznych wkładów opartych na DNB; 565 mln EUR dla Austrii, 377 mln EUR dla Danii, 3 671 mln EUR dla Niemiec, 1 921 mln EUR dla Niderlandów i 1 069 mln EUR dla Szwecji. Te obniżki brutto są mierzone w cenach z 2020 r. i finansowane przez wszystkie państwa członkowskie.

3.6.7.   Korekty zasobów własnych z poprzednich lat budżetowych

Zasoby oparte na VAT i DNB ustala się na podstawie prognoz odpowiednich podstaw sporządzonych w momencie sporządzenia projektu budżetu. Następnie prognozy te koryguje się i aktualizuje w danym roku budżetowym w ramach budżetu korygującego. Komisja wzywa państwa członkowskie do pokrycia, pierwszego dnia roboczego marca trzeciego roku po danym roku budżetowym, różnic między kwotami należnymi od państw członkowskich według rzeczywistej podstawy a kwotami faktycznie zapłaconymi na podstawie (skorygowanych) prognoz, dodatnich lub ujemnych. W ciągu kolejnych czterech lat nadal można wprowadzać korekty do rzeczywistych podstaw VAT i DNB, o ile nie zostaną wydane zastrzeżenia. Zastrzeżenia te stanowią potencjalne roszczenia względem państw członkowskich o niepewnych kwotach, ponieważ nie można dokładnie oszacować ich wpływu finansowego. Kiedy możliwe jest określenie dokładnej kwoty, wzywa się do przekazania odpowiednich zasobów opartych na VAT i DNB w powiązaniu z przeprowadzaniem bilansu VAT i DNB lub wystawia się indywidualne wezwania do wpłacenia środków. Prognozę zasobów własnych opartych na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych koryguje się w podobny sposób. Komisja wzywa jednak państwa członkowskie do pokrycia, pierwszego dnia roboczego czerwca trzeciego roku po danym roku budżetowym, różnic między kwotami należnymi od państw członkowskich zgodnie z ich rocznymi sprawozdaniami finansowymi zawierającymi dane dotyczące wyników a kwotami faktycznie zapłaconymi na podstawie (skorygowanych) prognoz, dodatnich lub ujemnych. Korekty rzeczywistych podstaw można nadal wprowadzać w ciągu kolejnych pięciu lat, chyba że zostanie wydane zastrzeżenie.

3.7.   OBLICZENIE WYNIKU BUDŻETU

Nadwyżka budżetowa UE zwracana jest państwom członkowskim w następnym roku poprzez odpowiednie pomniejszenie ich kwot należnych za ten rok.

Kwoty zasobów własnych ujęte w sprawozdaniu to kwoty zaksięgowane w ciągu roku na rachunkach otwartych w imieniu Komisji przez rządy państw członkowskich. Dochody obejmują także, w przypadku nadwyżki, wynik budżetu za poprzedni rok budżetowy. Pozostałe dochody ujęte w sprawozdaniu stanowią kwotę faktycznie uzyskaną w ciągu roku.

Do celów obliczenia wyniku budżetu za dany rok przyjęto, że wydatki obejmują płatności zrealizowane ze środków na dany rok oraz wszelkie środki na dany rok przeniesione na rok następny. Płatności zrealizowane ze środków na dany rok oznaczają płatności zrealizowane przez księgowego do dnia 31 grudnia danego roku budżetowego. W przypadku EFRG płatności obejmują płatności zrealizowane przez państwa członkowskie między dniem 16 października roku N-1 a dniem 15 października roku N, pod warunkiem że księgowy został poinformowany o zobowiązaniu i autoryzacji do dnia 31 stycznia roku N+1. Wydatki dotyczące EFRG mogą podlegać decyzji w sprawie zgodności wydanej w wyniku kontroli przeprowadzonych w państwach członkowskich.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 608/2014 określającego środki wykonawcze dotyczące systemu zasobów własnych Unii Europejskiej wynik budżetowy stanowi różnicę pomiędzy:

—	łącznymi dochodami otrzymanymi za dany rok budżetowy oraz

—	kwotą płatności dokonanych ze środków na bieżący rok budżetowy, zwiększoną o kwotę środków na ten rok budżetowy przeniesionych na następny rok.

Różnicę tę powiększa się lub pomniejsza o:

—	saldo netto anulowanych środków na płatności przeniesionych z ubiegłych lat budżetowych oraz wszelkich płatności, które ze względu na zmiany kursu euro przekraczają środki niezróżnicowane przeniesione z poprzedniego roku budżetowego;

—	stan dochodów przeznaczonych na określony cel; oraz

—	saldo powstałe z zysków i strat kursowych w ciągu roku budżetowego.

Środki przeniesione z poprzedniego roku budżetowego, które wynikają z wkładów osób trzecich i prac wykonanych na rzecz osób trzecich oraz które z zasady nigdy nie wygasają, ujmuje się jako środki dodatkowe na rok budżetowy. Tłumaczy to różnicę między kwotami przeniesionymi z poprzedniego roku budżetowego ujętymi w sprawozdaniach z wykonania budżetu za rok N a kwotami przeniesionymi na następny rok ujętymi w sprawozdaniach z wykonania budżetu za rok N-1. Środki na zobowiązania ponownie udostępnione w wyniku zwrotu zaliczek nie są uwzględniane przy obliczaniu wyniku budżetu.

Przeniesione środki na płatności obejmują automatyczne przeniesienia i środki przeniesione na mocy decyzji. Anulowane niewykorzystane środki na płatności przeniesione z poprzedniego roku obejmują anulowane środki przeniesione automatycznie lub decyzją.

3.8.   UZGODNIENIE WYNIKU EKONOMICZNEGO Z WYNIKIEM BUDŻETU

(w mln EUR)
	2025	2024
WYNIK EKONOMICZNY ZA ROK	(54 639 )	(97 208 )
Dochody
Należności ustalone w bieżącym roku, ale jeszcze niepobrane	(5 188 )	(6 773 )
Należności ustalone w poprzednich latach i pobrane w bieżącym roku	3 339	9 925
Należności pobrane, ale nieuwzględniane jako przychody w wyniku ekonomicznym	42 358	83 953
Naliczone przychody (netto)	(1 284 )	(723 )
	39 225	86 382
Koszty
Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów (netto)	45 735	10 599
Koszty poprzedniego roku poniesione w bieżącym roku	(10 067 )	(2 220 )
Efekt netto płatności zaliczkowych	(11 778 )	(11 678 )
Środki na płatności przeniesione na następny rok	(6 296 )	(4 031 )
Płatności dokonane z przeniesionych środków i anulowane niewykorzystane środki na płatności	478	1 711
Zmiany stanu rezerw	(3 485 )	9 948
Inne	3 075	7 757
	17 662	12 086
Wynik ekonomiczny agencji i EWWiS w likwidacji	(170 )	85
WYNIK BUDŻETU ZA ROK	2 078	1 344

Zgodnie z rozporządzeniem finansowym wynik ekonomiczny za rok oblicza się w oparciu o zasadę rachunkowości memoriałowej i reguły rachunkowości UE, natomiast wynik budżetu opiera się na zmodyfikowanej metodzie kasowej. Zważywszy że u podstaw wyniku ekonomicznego i wyniku budżetowego leżą te same operacje – z wyjątkiem pozostałych (pozabudżetowych) źródeł przychodów i wydatków agencji oraz EWWiS w likwidacji, które uwzględniono wyłącznie w wyniku ekonomicznym – uzgodnienie wyniku ekonomicznego za dany rok z wynikiem budżetowym za ten rok pełni rolę przydatnej kontroli spójności.

Pozycje uzgadniane – Dochody

Faktyczne dochody budżetowe za dany rok budżetowy odpowiadają dochodom pobranym z tytułu należności ustalonych w ciągu tego roku oraz kwotom pobranym z tytułu należności ustalonych w ubiegłych latach. Dlatego należności ustalone w bieżącym roku, ale jeszcze niepobrane, odlicza się od wyniku ekonomicznego na użytek uzgodnienia, jako że nie są one częścią dochodów budżetowych. Z kolei należności ustalone w poprzednich latach i pobrane w bieżącym roku dolicza się do wyniku ekonomicznego na użytek uzgodnienia. Niektóre pobrane należności nie są uwzględniane jako przychody w wyniku ekonomicznym i również muszą zostać doliczone na użytek uzgodnienia. Są one związane głównie z finansowaniem Next Generation EU.

Na naliczone dochody składają się głównie kwoty dotyczące korekt finansowych, zasobów własnych, odsetek i dywidend. Uwzględnia się jedynie efekt netto, tj. naliczone przychody za bieżący rok pomniejszone o wpływy z tytułu naliczonych przychodów z poprzedniego roku.

Pozycje uzgadniane – Wydatki

Na bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów składają się głównie bierne rozliczenia międzyokresowe dokonane na użytek procedur zakończenia księgowań na koniec roku (tzw. procedur cut-off), tj. wydatki kwalifikowalne poniesione przez beneficjentów środków unijnych, które nie zostały jeszcze zgłoszone Komisji. Uwzględnia się jedynie efekt netto, tj. bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów za bieżący rok pomniejszone o pokryte koszty za poprzedni rok. Płatności dokonane w bieżącym roku powiązane z fakturami ujętymi we wcześniejszych latach stanowią część wydatków budżetowych bieżącego roku i muszą być w związku z tym dodane do wyniku ekonomicznego dla celów uzgodnienia. Ze względu na przyjęcie nowego finansowego systemu informatycznego w 2025 r. w tym roku zastosowano tymczasową metodykę, która może skutkować pewnymi przesunięciami między tymi dwiema kategoriami.

Efekt netto płatności zaliczkowych obejmuje (1) nowe kwoty płatności zaliczkowych wypłacone w bieżącym roku i ujęte jako wydatki budżetowe tego roku i (2) rozliczenie płatności zaliczkowych poprzez zatwierdzenie kosztów kwalifikowalnych w ciągu roku. Te ostatnie stanowią koszt zgodnie z zasadą rachunkowości memoriałowej, jednak koszt ten nie jest ujmowany na kontach budżetowych, jako że płatność początkowych zaliczek została już uwzględniona jako koszt budżetowy w momencie jej dokonania.

Oprócz płatności dokonanych ze środków na dany rok przy obliczaniu wyniku budżetu za ten rok należy uwzględnić także środki na ten rok przeniesione na rok następny (zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 608/2014). To samo podejście stosuje się do płatności budżetowych dokonanych w bieżącym roku ze środków przeniesionych z poprzednich lat oraz anulowania niewykorzystanych środków na płatności.

Zmiany stanu rezerw odnoszą się do szacunków na koniec roku dokonanych na kontach rozliczeń międzyokresowych (głównie świadczenia pracownicze), które nie mają wpływu na konta budżetowe. Pozostałe uzgadniane kwoty obejmują rozmaite elementy, takie jak amortyzacja aktywów, nabycie aktywów, raty leasingowe (część kapitałowa) oraz udziały finansowe, które są różnie traktowane w rachunkowości budżetowej i rachunkowości memoriałowej.

Pozycja uzgadniana – Wynik ekonomiczny agencji i EWWiS w likwidacji

Wynik budżetu na dany rok jest nieskonsolidowaną wartością liczbową i nie obejmuje pozostałych (pozabudżetowych) źródeł dochodów i wydatków skonsolidowanych agencji oraz EWWiS w likwidacji (zob. informacja dodatkowa 6). Aby uzgodnić wynik ekonomiczny za dany rok – nieskonsolidowaną wartość liczbową obejmującą te kwoty – z wynikiem budżetu ten rok, jako pozycję uzgadnianą przedstawia się cały skonsolidowany wynik ekonomiczny agencji i EWWiS w likwidacji za dany rok.

4.   WYKONANIE BUDŻETU UE NA 2025 R.

Informacje dodatkowe na temat wykonania budżetu na 2025 r. w zakresie dochodów i wydatków, zobowiązań pozostających do spłaty oraz wyniku budżetu znajdują się w sekcji 2 „Zestawienie wykonania budżetu” w części „Najważniejsze dane finansowe roku”.

5.   WYKONANIE DOCHODÓW BUDŻETOWYCH UE

5.1.   ZESTAWIENIE WYKONANIA DOCHODÓW BUDŻETOWYCH UE

(w mln EUR)
		Dochody przewidziane w budżecie		Ustalone należności			Dochody			Dochody jako % budżetu	Nie- rozliczone
Tytuł		Pierwotnie przyjęty budżet	Ostateczny przyjęty budżet	Bieżący rok	Przeniesione	Ogółem	Z należności za bieżący rok	Z należności przeniesionych	Dochody
1	Zasoby własne	151 161	154 322	155 417	32	155 448	155 414	4	155 418	101  %	30
2	Nadwyżki, salda i dostosowania	–	1 345	1 362	–	1 362	1 362	–	1 362	101  %	–
3	Dochody administracyjne	2 425	2 425	3 228	44	3 272	3 200	26	3 226	133  %	45
4	Dochody finansowe, odsetki za zwłokę i grzywny	183	1 659	5 722	13 152	18 874	1 388	1 230	2 618	158  %	16 256
5	Gwarancje budżetowe, operacje zaciągania i udzielania pożyczek	–	–	40 771	44	40 815	40 722	44	40 766		49
6	Dochody, wkłady i zwroty związane z politykami Unii	1 440	1 412	21 024	2 992	24 016	18 960	2 048	21 008	1 487  %	3 008
	OGÓŁEM	155 209	161 163	227 523	16 264	243 787	221 046	3 352	224 398	139  %	19 389

TYTUŁ 1 W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: Zasoby własne
		Dochody przewidziane w budżecie		Ustalone należności			Dochody			Dochody jako % budżetu	Nie- rozliczone
Rozdział		Pierwotnie przyjęty budżet	Ostateczny przyjęty budżet	Bieżący rok	Przeniesione	Ogółem	Z należności za bieżący rok	Z należności przeniesionych	Dochody
1 1	Opłaty określone w ramach wspólnej organizacji rynku cukru			–	(0 )	(0 )	–	–	–		(0 )
1 2	Cła i inne opłaty	21 082	22 179	23 037	32	23 068	23 034	4	23 038	104  %	30
1 3	Zasoby własne oparte na podatku od wartości dodanej	24 395	23 815	23 860	–	23 860	23 860	–	23 860	100  %	–
1 4	Zasoby własne oparte na dochodzie narodowym brutto	98 563	101 480	101 682	–	101 682	101 682	–	101 682	100  %	(0 )
1 6	Obniżki ryczałtowe wkładów opartych na DNB przyznane niektórym państwom członkowskim i ich finansowanie	–	–	(25 )	–	(25 )	(25 )	–	(25 )		–
1 7	Zasoby własne oparte na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych niepoddawanych recyklingowi	7 121	6 848	6 863	–	6 863	6 863	–	6 863	100  %	–
	OGÓŁEM	151 161	154 322	155 417	32	155 448	155 414	4	155 418	101  %	30

6.   WYKONANIE WYDATKÓW BUDŻETOWYCH UE

6.1.   WRF: STRUKTURA I ZMIANY STANU ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA I ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI

(w mln EUR)
		Środki na zobowiązania						Środki na płatności
		Środki budżetowe			Dodatkowe środki		Dostępne środki ogółem	Środki budżetowe			Dodatkowe środki		Dostępne środki ogółem
Dział WRF		Pierwotnie przyjęty budżet	Budżety korygujące i przesunięcia	Ostateczny przyjęty budżet	Przeniesienia	Dochody przeznaczone na określony cel		Pierwotnie przyjęty budżet	Budżety korygujące i przesunięcia	Ostateczny przyjęty budżet	Przeniesienia	Dochody przeznaczone na określony cel
		1	2	3 = 1 + 2	4	5	6 = 3 + 4+5	7	8	9 = 7 + 8	10	11	12 = 9 + 10 + 11
1	Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa	21 480	59	21 539	116	8 810	30 466	20 461	(205 )	20 255	107	13 673	34 035
2	Spójność, odporność i wartości	77 980	(1 )	77 979	0	2 825	80 804	44 445	2 696	47 141	1 897	47 563	96 601
3	Zasoby naturalne i środowisko	56 731	(32 )	56 700	366	1 894	58 961	52 092	3 948	56 039	375	4 914	61 329
4	Migracja i zarządzanie granicami	4 791	(146 )	4 645	–	693	5 338	3 204	360	3 564	28	794	4 386
5	Bezpieczeństwo i obrona	2 633	0	2 633	–	109	2 742	2 143	(304 )	1 839	6	103	1 947
6	Sąsiedztwo i świat	16 308	584	16 892	970	2 966	20 828	14 426	584	15 010	116	3 343	18 469
7	Europejska administracja publiczna	12 845	(79 )	12 766	1	2 348	15 115	12 845	(79 )	12 766	927	2 440	16 133
O	Poza WRF	4 320	(0 )	4 320	31	7 415	11 767	3 274	(469 )	2 805	121	13 069	15 994
S	Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)	2 349	(584 )	1 766	310	9	2 085	2 320	(576 )	1 744	310	9	2 063
	OGÓŁEM	199 438	(199 )	199 239	1 795	27 070	228 104	155 209	5 953	161 163	3 887	85 907	250 956

6.2.   WRF: WYKONANIE ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA

(w mln EUR)
		Dostępne środki ogółem	Zaciągnięte zobowiązania					Środki przeniesione na 2026 r.			Środki wygasające
Dział WRF			Z ostatecznego przyjętego budżetu	Ze środków przeniesionych	Z dochodów przeznaczonych na określony cel	Ogółem	%	Z ostatecznego przyjętego budżetu	Z dochodów przeznaczonych na określony cel	Ogółem	Z ostatecznego przyjętego budżetu	Ze środków przeniesionych	Z dochodów przeznaczonych na określony cel	Ogółem
		1	2	3	4	5 = 2 + 3+4	6 = 5/1	7	8	9 = 7 + 8	10	11	12	13 = 10+ 11 + 12
1	Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa	30 466	21 532	116	5 446	27 095	89  %	0	3 362	3 362	7	(0 )	2	9
2	Spójność, odporność i wartości	80 804	76 865	0	2 019	78 884	98  %	(1 )	776	776	1 113	1	30	1 144
3	Zasoby naturalne i środowisko	58 961	56 472	192	995	57 658	98  %	391	705	1 096	11	(0 )	195	206
4	Migracja i zarządzanie granicami	5 338	4 644	–	94	4 738	89  %	–	599	599	0	–	0	1
5	Bezpieczeństwo i obrona	2 742	2 620	–	46	2 666	97  %	12	63	75	0	–	0	0
6	Sąsiedztwo i świat	20 828	16 218	929	2 498	19 645	94  %	682	468	1 151	0	32	0	32
7	Europejska administracja publiczna	15 115	12 707	1	1 247	13 955	92  %	0	1 099	1 099	59	(0 )	3	62
O	Poza WRF	11 767	4 269	31	2 110	6 409	54  %	51	5 306	5 357	0	1	–	1
S	Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)	2 085	755	310	–	1 065	51  %	997	1	998	14	–	7	21
	Suma:	228 104	196 083	1 580	14 454	212 116	93  %	2 133	12 379	14 512	1 206	33	237	1 476

6.3.   WRF: WYKONANIE ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI

(w mln EUR)
	Dział WRF	Dostępne środki ogółem	Z ostatecznego przyjętego budżetu	Ze środków przeniesionych	Z dochodów przeznaczonych na określony cel	Ogółem	%	Z ostatecznego przyjętego budżetu	Z dochodów przeznaczonych na określony cel	Ogółem	Z ostatecznego przyjętego budżetu	Ze środków przeniesionych	Z dochodów przeznaczonych na określony cel	Ogółem
		1	2	3	4	5 = 2 + 3+4	6 = 5/1	7	8	9 = 7 + 8	10	11	12	13 = 10+ 11 + 12
1	Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa	34 035	20 128	96	4 258	24 483	72  %	107	9 414	9 521	20	10	0	31
2	Spójność, odporność i wartości	96 601	45 231	1 895	45 180	92 306	96  %	1 906	2 377	4 283	4	2	6	11
3	Zasoby naturalne i środowisko	61 329	55 799	200	3 590	59 589	97  %	399	1 323	1 722	16	0	0	17
4	Migracja i zarządzanie granicami	4 386	3 560	19	239	3 819	87  %	3	554	557	1	9	0	10
5	Bezpieczeństwo i obrona	1 947	1 814	5	52	1 872	96  %	22	51	73	3	0	0	3
6	Sąsiedztwo i świat	18 469	14 444	89	2 637	17 170	93  %	584	706	1 290	7	2	0	9
7	Europejska administracja publiczna	16 133	11 775	847	1 144	13 767	85  %	932	1 291	2 222	59	80	5	144
O	Poza WRF	15 994	1 693	113	514	2 319	15  %	1 120	12 555	13 675	0	0	–	0
S	Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)	2 063	729	310	9	1 048	51  %	1 015	–	1 015	0	0	–	0
	OGÓŁEM	250 956	155 173	3 575	57 624	216 373	86  %	6 087	28 271	34 358	110	104	12	226

6.4.   WRF: ZMIANA STANU ZOBOWIĄZAŃ POZOSTAJĄCYCH DO SPŁATY (RAL)

(w mln EUR)
	Dział WRF	Zobowiązania przeniesione z poprzedniego roku	Zobowiązania zaciągnięte w ciągu roku	Zmiany w zobowiązaniach przeniesionych	Płatności	Zobowiązania pozostające do spłaty na koniec roku – ogółem
		1	2	3	4	5 = 1 + 2+3 + 4
1	Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa	51 164	27 095	(583 )	(24 482 )	53 194
2	Spójność, odporność i wartości	344 088	78 884	(275 )	(92 361 )	330 336
3	Zasoby naturalne i środowisko	50 867	57 658	(263 )	(59 544 )	48 718
4	Migracja i zarządzanie granicami	5 754	4 738	(0 )	(3 809 )	6 683
5	Bezpieczeństwo i obrona	4 445	2 666	(1 )	(1 872 )	5 239
6	Sąsiedztwo i świat	42 097	19 645	(443 )	(17 170 )	44 129
7	Europejska administracja publiczna	1 011	13 955	(65 )	(13 767 )	1 134
O	Poza WRF	7 899	6 409	(410 )	(2 319 )	11 578
S	Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)	53	1 065	–	(1 048 )	71
	OGÓŁEM	507 378	212 116	(2 039 )	(216 371 )	501 084

6.5.   WRF: ZOBOWIĄZANIA POZOSTAJĄCE DO SPŁATY WEDŁUG ROKU POWSTANIA ZOBOWIĄZANIA

(w mln EUR)
	Dział WRF	< 2018	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025	Ogółem
1	Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa	617	411	1 430	2 551	2 771	4 555	6 282	15 261	19 315	53 194
2	Spójność, odporność i wartości	1 368	225	538	1 061	878	13 776	52 352	190 270	69 869	330 336
3	Zasoby naturalne i środowisko	2 507	907	896	946	275	2 859	3 882	19 889	16 558	48 718
4	Migracja i zarządzanie granicami	72	47	97	553	69	110	679	1 920	3 138	6 683
5	Bezpieczeństwo i obrona	27	55	78	125	364	410	725	1 367	2 089	5 239
6	Sąsiedztwo i świat	1 032	943	1 047	1 370	2 908	6 392	7 312	10 589	12 534	44 129
7	Europejska administracja publiczna							1	51	1 083	1 134
O	Poza WRF								8 287	3 291	11 578
S	Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)							–	0	71	71
	Ogółem	5 623	2 588	4 086	6 605	7 265	28 101	71 232	247 636	127 948	501 084

6.6.   WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: STRUKTURA I ZMIANY STANU ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA I ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI

(w mln EUR)
		Środki na zobowiązania						Środki na płatności
		Środki budżetowe			Dodatkowe środki		Dostępne środki ogółem	Środki budżetowe			Dodatkowe środki		Dostępne środki ogółem
	Dział WRF	Pierwotnie przyjęty budżet	Budżety korygujące i przesunięcia	Ostateczny przyjęty budżet	Przeniesienia	Dochody przeznaczone na określony cel		Pierwotnie przyjęty budżet	Budżety korygujące i przesunięcia	Ostateczny przyjęty budżet	Przeniesienia	Dochody przeznaczone na określony cel
		1	2	3 = 1 + 2	4	5	6 = 3 + 4+5	7	8	9 = 7 + 8	10	11	12 = 9 + 10 + 11
1	„Horyzont Europa”	12 762	1	12 763	116	6 334	19 213	11 119	3	11 122	67	9 936	21 125
	Program badawczo-szkoleniowy Euratomu	288	(1 )	287	0	118	405	264	(3 )	261	18	135	414
	Międzynarodowy eksperymentalny reaktor termojądrowy (ITER)	487	–	487	–	4	490	642	–	642	1	4	647
	Inne działania	–	–	–	–	629	629	–	–	–	–	413	413
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	10	–	10	–	0	10	20	(4 )	17	–	0	17
	Fundusz InvestEU	378	–	378	–	916	1 294	530	(29 )	501	1	1 991	2 493
	Instrument „Łącząc Europę” – Transport	1 674	1	1 675	–	70	1 745	2 398	(2 )	2 396	1	48	2 445
	Instrument „Łącząc Europę” – Energia	927	(1 )	926	–	71	996	708	25	733	1	70	804
	Instrument „Łącząc Europę” – Technologie cyfrowe	226	0	226	–	4	230	183	(10 )	173	0	3	177
	Cyfrowa Europa	1 097	(0 )	1 097	–	92	1 189	1 136	(83 )	1 053	6	96	1 154
	Agencje zdecentralizowane	231	(2 )	230	–	10	240	231	(2 )	230	–	10	240
	Inne działania	–	1	1	–	168	169	–	1	1	–	226	227
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	9	(0 )	9	–	0	9	13	(0 )	13	–	0	13
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	25	1	26	0	4	29	24	3	27	–	3	30
	Program na rzecz jednolitego rynku (w tym MŚP)	613	1	614	0	48	663	615	88	704	7	69	780
	Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych	27	0	27	0	1	28	31	(2 )	29	–	1	30
	Współpraca w dziedzinie opodatkowania (Fiscalis)	39	(0 )	39	–	1	40	31	12	43	0	1	44
	Współpraca w dziedzinie ceł (Cła)	138	60	198	–	10	208	113	31	144	0	10	153
	Agencje zdecentralizowane	154	(2 )	152	–	12	165	154	(2 )	152	–	12	164
	Inne działania	7	(0 )	7	–	1	8	8	(0 )	7	–	0	8
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	13	–	13	–	–	13	13	(2 )	11	–	–	11
	Europejski program kosmiczny	2 051	(0 )	2 051	–	317	2 368	1 983	(159 )	1 823	4	640	2 467
	Agencje zdecentralizowane	80	–	80	–	3	83	80	–	80	–	3	83
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	45	–	45	–	–	45	16	(10 )	6	–	–	6
	Unijny program bezpiecznej łączności	196	–	196	–	–	196	150	(61 )	89	0	–	89
	Dział 1 ogółem: Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa	21 480	59	21 539	116	8 810	30 466	20 461	(205 )	20 255	107	13 673	34 035
2	Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR)	40 455	2	40 457	–	410	40 867	21 327	(488 )	20 839	0	2 555	23 394
	Fundusz Spójności	7 053	(2 )	7 052	–	233	7 285	3 078	2 445	5 523	0	233	5 756
	Fundusz Spójności, wkład na rzecz instrumentu „Łącząc Europę” – Transport	1 668	–	1 668	–	21	1 688	1 303	46	1 350	–	14	1 364
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	4	–	4	–	0	4	2	(0 )	2	–	0	2
	Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+)	17 184	0	17 184	–	105	17 288	7 550	693	8 243	1	2 722	10 966
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	2	–	2	–	–	2	0	0	0	–	0	1
	Wsparcie dla społeczności Turków cypryjskich	35	–	35	–	0	36	34	6	40	0	0	41
	Europejski Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (w tym Instrument Wsparcia Technicznego)	126	(5 )	121	–	560	681	125	(5 )	120	2	40 222	40 344
	Ochrona euro przed fałszowaniem (program „Perykles IV”)	1	–	1	–	0	1	1	(0 )	1	–	0	1
	Koszt finansowania Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy (EURI)	4 967	0	4 967	–	144	5 111	4 967	0	4 967	1 863	145	6 976
	Unijny Mechanizm Ochrony Ludności (RescEU)	211	0	211	0	38	250	108	25	133	–	314	446
	Program UE dla zdrowia	583	0	583	–	27	609	585	(52 )	532	4	21	557
	Instrument na rzecz wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych na terenie Unii (ESI)	–	–	–	–	1	1	1	(1 )	–	–	26	26
	Agencje zdecentralizowane	286	0	286	–	26	312	273	1	274	–	25	299
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	12	3	16	–	–	16	12	1	13	–	–	13
	Zatrudnienie i innowacje społeczne	109	(2 )	107	–	9	116	76	3	78	1	11	91
	Program „Erasmus+”	3 969	(0 )	3 969	–	1 135	5 105	3 766	31	3 797	18	1 151	4 966
	Europejski Korpus Solidarności	147	0	147	–	74	221	133	5	138	3	78	220
	Kreatywna Europa	352	(0 )	352	–	21	373	347	(23 )	324	2	23	350
	Wymiar sprawiedliwości	42	(0 )	42	0	1	43	38	4	41	1	1	43
	Prawa i wartości	236	1	238	–	2	240	188	3	191	1	2	194
	Agencje zdecentralizowane	324	–	324	–	12	336	322	(1 )	321	–	12	333
	Inne działania	9	(0 )	9	–	0	9	7	2	9	–	0	9
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	19	–	19	–	0	19	26	(1 )	25	–	0	25
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	186	1	186	–	5	191	176	2	178	–	5	183
	Dział 2 ogółem: Spójność, odporność i wartości	77 980	(1 )	77 979	0	2 825	80 804	44 445	2 696	47 141	1 897	47 563	96 601
3	Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG)	39 976	0	39 976	366	995	41 338	40 031	(16 )	40 014	367	995	41 377
	Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)	13 226	–	13 226	0	343	13 569	10 497	3 912	14 409	0	1 964	16 373
	Europejski Fundusz Morski, Rybacki i Akwakultury (EFMRA)	946	(0 )	946	–	23	969	661	8	668	1	2	671
	Umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów oraz regionalne organizacje ds. zarządzania rybołówstwem (RFMO)	157	(40 )	117	–	–	117	141	(30 )	111	–	–	111
	Agencje zdecentralizowane	30	–	30	–	1	32	30	–	30	–	1	32
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	1	–	1	–	–	1	5	(2 )	4	–	–	4
	Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE)	776	6	782	(0 )	9	791	596	78	675	8	7	690
	Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji	1 514	–	1 514	–	86	1 600	6	(3 )	3	–	1 432	1 436
	Instrument pożyczkowy na rzecz sektora publicznego w ramach mechanizmu sprawiedliwej transformacji (JTM)	–	–	–	–	428	428	25	–	25	–	503	528
	Agencje zdecentralizowane	77	(6 )	71	–	9	79	77	(6 )	71	–	9	79
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	2	–	2	–	–	2	5	(1 )	4	–	–	4
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	26	8	35	–	–	35	16	9	25	–	–	25
	Dział 3 ogółem: Zasoby naturalne i środowisko	56 731	(32 )	56 700	366	1 894	58 961	52 092	3 948	56 039	375	4 914	61 329
4	Fundusz Azylu, Migracji i Integracji	1 869	48	1 917	–	243	2 159	1 165	42	1 207	2	241	1 450
	Agencje zdecentralizowane	234	(48 )	186	–	9	195	234	(38 )	196	–	9	205
	Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami – Instrument na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz	1 235	–	1 235	–	369	1 603	462	357	819	1	471	1 291
	Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami (FZZG) – instrument wsparcia finansowego na rzecz sprzętu do kontroli celnej (CCEI)	147	(146 )	0	–	0	0	56	(48 )	8	24	–	32
	Agencje zdecentralizowane	1 307	–	1 307	–	73	1 380	1 287	47	1 334	–	73	1 407
	Dział 4 ogółem: Migracja i zarządzanie granicami	4 791	(146 )	4 645	–	693	5 338	3 204	360	3 564	28	794	4 386
5	Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ISF)	337	(0 )	337	–	51	388	227	16	244	1	51	296
	Likwidacja obiektów jądrowych (Litwa)	75	–	75	–	–	75	90	–	90	–	–	90
	Bezpieczeństwo jądrowe i likwidacja obiektów jądrowych (w tym Bułgaria i Słowacja)	70	(0 )	70	–	0	70	91	(28 )	63	2	–	64
	Agencje zdecentralizowane	288	–	288	–	10	298	288	2	290	–	10	300
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	–	–	–	–	–	–	–	1	1	–	–	1
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	23	(0 )	23	–	0	24	22	(0 )	22	–	0	22
	Europejski Fundusz Obronny (badania)	404	(14 )	390	–	10	400	314	(27 )	287	1	8	296
	Europejski Fundusz Obronny (działania niezwiązane z badaniami)	1 030	(31 )	999	–	28	1 027	702	(157 )	545	2	19	566
	Mobilność wojskowa	252	–	252	–	0	252	137	–	137	0	0	137
	Krótkoterminowy instrument obronny dotyczący zamówień realizowanych na zasadzie współpracy	40	–	40	–	1	41	100	(40 )	60	–	3	63
	Instrument wzmocnienia przemysłu obronnego	–	–	–	–	8	8	120	(70 )	50	–	11	61
	Program na rzecz europejskiego przemysłu obronnego	2	(2 )	–	–	–	–	2	(2 )	–	–	–	–
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–
	Unijny program bezpiecznej łączności	111	47	158	–	–	158	50	1	51	–	–	51
	Dział 5 ogółem: Bezpieczeństwo i obrona	2 633	–	2 633	–	109	2 742	2 143	(304 )	1 839	6	103	1 947
6	Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – „Globalny wymiar Europy” (ISWMR – „Globalny wymiar Europy”)	10 891	20	10 911	736	645	12 292	9 672	121	9 793	70	919	10 782
	Europejski Instrument Współpracy Międzynarodowej w dziedzinie Bezpieczeństwa Jądrowego (INSC)	44	0	44	1	21	66	38	17	54	1	14	69
	Pomoc humanitarna (HUMA)	1 944	625	2 569	–	19	2 588	1 860	610	2 470	6	16	2 493
	Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa (WPZiB)	394	(0 )	393	–	36	429	394	6	399	1	38	439
	Kraje i terytoria zamorskie (KTZ) (w tym Grenlandia)	73	–	73	2	34	108	76	(15 )	61	4	25	90
	Pomoc makrofinansowa plus	0	0	0	–	591	591	0	0	0	–	679	680
	Mechanizm współpracy pożyczkowej dla Ukrainy	–	–	–	–	1 535	1 535	–	–	–	–	1 535	1 535
	Inne działania	148	(60 )	88	–	1	89	108	(61 )	47	–	1	48
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–
	Unijny program bezpiecznej łączności	50	–	50	–	–	50	–	–	–	–	–	–
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	96	(1 )	95	–	1	95	92	(4 )	88	–	0	88
	Pomoc Przedakcesyjna (IPA III)	2 170	(0 )	2 170	129	85	2 384	2 086	(90 )	1 995	11	115	2 122
	Instrument na rzecz Bałkanów Zachodnich	499	(0 )	499	101	–	600	101	0	101	23	–	124
	Dział 6 ogółem: Sąsiedztwo i świat	16 308	584	16 892	970	2 966	20 828	14 426	584	15 010	116	3 343	18 469
7	Świadczenia emerytalno-rentowe pracowników	2 795	(5 )	2 790	–	312	3 102	2 795	(5 )	2 790	–	312	3 102
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych posłów) Parlament Europejski	22	(3 )	19	–	–	19	22	(3 )	19	–	–	19
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Rada Europejska i Rada	1	(0 )	1	–	–	1	1	(0 )	1	–	–	1
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Komisja	12	(2 )	9	–	–	9	12	(2 )	9	–	–	9
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej	19	(2 )	17	–	–	17	19	(2 )	17	–	–	17
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Europejski Trybunał Obrachunkowy	8	(1 )	7	–	–	7	8	(1 )	7	–	–	7
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich	0	0	0	–	–	0	0	0	0	–	–	0
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Europejski Inspektor Ochrony Danych	0	(0 )	0	–	–	0	0	(0 )	0	–	–	0
	(Szkoły europejskie) Komisja	266	(3 )	263	–	35	298	266	(3 )	263	0	39	302
	Wynagrodzenia personelu statutowego	3 085	(56 )	3 028	–	129	3 157	3 085	(56 )	3 028	0	129	3 157
	Wynagrodzenia personelu zewnętrznego	311	(11 )	300	–	169	469	311	(11 )	300	21	172	493
	Członkowie – wynagrodzenia i dodatki	17	3	20	–	0	21	17	3	20	1	0	22
	Członkowie – dodatki przejściowe	5	(2 )	2	–	–	2	5	(2 )	2	–	–	2
	Koszty rekrutacji personelu	33	0	33	–	0	33	33	0	33	3	0	37
	Zakończenie służby	8	(0 )	7	–	–	7	8	(0 )	7	–	–	7
	Koszty szkoleń	16	0	17	–	8	25	16	0	17	10	11	37
	Kwestie socjalne i mobilność	22	1	23	(0 )	30	53	22	1	23	7	34	64
	Technologie informacyjno-komunikacyjne	285	7	292	–	308	600	285	7	292	120	354	765
	Czynsze i nabywanie	274	48	321	–	690	1 011	274	48	321	30	691	1 042
	Związane z budynkami	150	(37 )	113	–	44	158	150	(37 )	113	44	49	207
	Bezpieczeństwo	79	(1 )	78	–	14	92	79	(1 )	78	25	21	124
	Podróże służbowe i koszty reprezentacyjne	45	16	61	–	4	66	45	16	61	10	5	76
	Posiedzenia, komitety, konferencje	16	(4 )	12	–	2	14	16	(4 )	12	5	3	20
	Dziennik Urzędowy	4	(2 )	2	–	0	2	4	(2 )	2	1	0	3
	Publikacje	11	2	13	–	5	17	11	2	13	5	6	24
	Pozyskiwanie informacji	7	0	7	–	1	8	7	0	7	2	1	9
	Analizy i dochodzenia	7	(2 )	5	–	0	5	7	(2 )	5	5	0	10
	Wyposażenie, pojazdy, meble	29	(4 )	25	–	5	30	29	(4 )	25	9	7	41
	Tłumacze zewnętrzni	35	(5 )	31	–	41	72	35	(5 )	31	2	41	74
	Pozostałe wydatki administracyjne	20	(3 )	17	–	30	46	20	(3 )	17	5	37	58
	Agencje zdecentralizowane	–	3	3	–	–	3	–	3	3	–	–	3
	Wydatki administracyjne innych instytucji	5 265	(16 )	5 249	1	520	5 769	5 265	(16 )	5 249	621	529	6 399
	Dział 7 ogółem: Europejska administracja publiczna	12 845	(79 )	12 766	1	2 348	15 115	12 845	(79 )	12 766	927	2 440	16 133
O	Fundusz Innowacyjny	–	–	–	–	6 788	6 788	–	–	–	–	12 293	12 293
	Instrument na rzecz Ukrainy	4 320	(0 )	4 320	31	515	4 866	3 274	(469 )	2 805	121	662	3 587
	Inne działania	–	–	–	–	112	112	–	–	–	–	114	114
	Dział O ogółem: Poza WRF	4 320	(0 )	4 320	31	7 415	11 767	3 274	(469 )	2 805	121	13 069	15 994
S	Europejska rezerwa solidarnościowa	1 167	0	1 167	310	–	1 477	1 167	0	1 167	310	–	1 477
	Rezerwa na pomoc nadzwyczajną	584	(584 )	–	–	–	–	584	(584 )	–	–	–	–
	Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji dla Zwalnianych Pracowników (EFG)	34	–	34	–	9	43	5	7	12	0	9	21
	Pobrexitowa rezerwa dostosowawcza	564	–	564	–	–	564	564	–	564	–	–	564
	Dział S ogółem: Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)	2 349	(584 )	1 766	310	9	2 085	2 320	(576 )	1 744	310	9	2 063
	OGÓŁEM	199 438	(199 )	199 239	1 795	27 070	228 104	155 209	5 953	161 163	3 887	85 907	250 956

6.7.   WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: WYKONANIE ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA

(w mln EUR)
		Dostępne środki ogółem	Zaciągnięte zobowiązania					Środki przeniesione na 2026 r.			Środki wygasające
	Dział WRF		Z ostatecznego przyjętego budżetu	Ze środków przeniesionych	Z dochodów przeznaczonych na określony cel	Ogółem	%	Z ostatecznego przyjętego budżetu	Z dochodów przeznaczonych na określony cel	Ogółem	Z ostatecznego przyjętego budżetu	Ze środków przeniesionych	Z dochodów przeznaczonych na określony cel	Ogółem
		1	2	3	4	5 = 2 + 3+4	6 = 5/1	7	8	9 = 7 + 8	10	11	12	13 = 10 + 11 + 12
1	„Horyzont Europa”	19 213	12 758	116	3 941	16 815	88  %	(0 )	2 390	2 390	5	–	2	7
	Program badawczo-szkoleniowy Euratomu	405	286	–	90	376	93  %	0	28	28	1	0	0	1
	Międzynarodowy eksperymentalny reaktor termojądrowy (ITER)	490	486	–	1	488	100  %	–	2	2	0	–	–	0
	Inne działania	629	–	–	167	167	27  %	–	462	462	–	–	0	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	10	10	–	–	10	99  %	–	0	0	–	–	0	0
	Fundusz InvestEU	1 294	378	–	842	1 221	94  %	(0 )	73	73	0	–	–	0
	Instrument „Łącząc Europę” – Transport	1 745	1 675	–	26	1 701	97  %	–	44	44	(0 )	–	–	(0 )
	Instrument „Łącząc Europę” (CEF) – Energia	996	926	–	1	926	93  %	–	70	70	(0 )	–	–	(0 )
	Instrument „Łącząc Europę” (CEF) – Technologie cyfrowe	230	226	–	3	229	100  %	–	1	1	0	–	–	0
	Cyfrowa Europa	1 189	1 097	0	40	1 137	96  %	–	52	52	0	(0 )	0	0
	Agencje zdecentralizowane	240	230	–	8	237	99  %	–	2	2	0	–	0	0
	Inne działania	169	1	–	84	85	51  %	–	83	83	–	–	–	–
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	9	9	–	–	9	100  %	–	0	0	–	–	–	–
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	29	26	–	3	29	99  %	–	0	0	0	0	0	0
	Program na rzecz jednolitego rynku (w tym MŚP)	663	614	0	33	647	98  %	–	16	16	0	(0 )	(0 )	(0 )
	Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych	28	27	0	1	28	100  %	–	0	0	0	0	0	0
	Współpraca w dziedzinie opodatkowania (Fiscalis)	40	39	–	0	39	98  %	–	1	1	0	–	–	0
	Współpraca w dziedzinie ceł (Cła)	208	198	–	2	200	96  %	–	7	7	0	–	–	0
	Agencje zdecentralizowane	165	152	–	6	158	96  %	–	6	6	0	–	–	0
	Inne działania	8	7	–	1	8	100  %	–	–	–	0	–	–	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	13	13	–	–	13	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Europejski program kosmiczny	2 368	2 051	–	195	2 246	95  %	–	122	122	0	–	(0 )	(0 )
	Agencje zdecentralizowane	83	80	–	3	83	100  %	–	0	0	–	–	–	–
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	45	45	–	–	45	100  %	–	–	–	0	–	–	0
	Unijny program bezpiecznej łączności	196	196	–	–	196	100  %	–	–	–	0	–	–	0
	Dział 1 ogółem: Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa	30 466	21 532	116	5 446	27 095	89  %	(0 )	3 362	3 362	7	(0 )	2	9
2	Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR)	40 867	39 650	–	290	39 940	98  %	–	90	90	806	–	29	836
	Fundusz Spójności	7 285	6 800	–	233	7 034	97  %	–	–	–	252	–	–	252
	Fundusz Spójności, wkład na rzecz instrumentu „Łącząc Europę” – Transport	1 688	1 668	–	9	1 677	99  %	–	11	11	0	–	–	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	4	4	–	–	4	98  %	–	–	–	–	–	0	0
	Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+)	17 288	17 130	–	86	17 216	100  %	(0 )	18	18	54	–	0	54
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	2	2	–	–	2	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Wsparcie dla społeczności Turków cypryjskich	36	35	–	0	36	100  %	–	0	0	0	–	0	0
	Europejski Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (w tym Instrument Wsparcia Technicznego)	681	121	–	506	627	92  %	–	54	54	0	–	(0 )	0
	Ochrona euro przed fałszowaniem (program „Perykles IV”)	1	1	–	0	1	100  %	–	(0 )	(0 )	0	–	0	0
	Koszt finansowania Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy (EURI)	5 111	4 967	–	50	5 017	98  %	–	93	93	–	–	0	0
	Unijny Mechanizm Ochrony Ludności (RescEU)	250	211	0	26	237	95  %	(1 )	12	11	–	1	0	1
	Program UE dla zdrowia	609	583	0	24	607	100  %	–	2	2	0	(0 )	0	(0 )
	Instrument na rzecz wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych na terenie Unii (ESI)	1	–	–	–	–	–	–	1	1	–	–	0	0
	Agencje zdecentralizowane	312	286	–	20	305	98  %	–	6	6	–	–	0	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	16	16	–	–	16	99  %	–	–	–	0	–	–	0
	Zatrudnienie i innowacje społeczne	116	106	–	5	112	96  %	0	4	4	1	–	–	1
	Program „Erasmus+”	5 105	3 969	0	715	4 684	92  %	–	420	420	0	(0 )	0	0
	Europejski Korpus Solidarności	221	147	–	25	172	78  %	–	49	49	–	–	0	0
	Kreatywna Europa	373	352	–	15	367	98  %	–	6	6	0	–	0	0
	Wymiar sprawiedliwości	43	42	–	0	42	97  %	–	1	1	0	0	–	0
	Prawa i wartości	240	238	–	1	239	100  %	–	1	1	0	–	–	0
	Agencje zdecentralizowane	336	324	–	8	332	99  %	–	4	4	–	–	(0 )	(0 )
	Inne działania	9	9	–	0	9	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	19	18	–	–	18	98  %	–	0	0	0	–	0	0
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	191	186	0	4	190	99  %	–	1	1	0	(0 )	0	0
	Dział 2 ogółem: Spójność, odporność i wartości	80 804	76 865	0	2 019	78 884	98  %	(1 )	776	776	1 113	1	30	1 144
3	Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG)	41 338	39 759	192	925	40 875	99  %	391	71	462	0	–	(0 )	0
	Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)	13 569	13 226	–	1	13 227	97  %	–	170	170	0	0	172	172
	Europejski Fundusz Morski, Rybacki i Akwakultury (EFMRA)	969	946	–	1	946	98  %	–	0	0	0	–	23	23
	Umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów oraz regionalne organizacje ds. zarządzania rybołówstwem (RFMO)	117	117	–	–	117	100  %	–	–	–	0	–	–	0
	Agencje zdecentralizowane	32	30	–	1	31	99  %	–	0	0	–	–	–	–
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	1	1	–	–	1	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE)	791	782	–	3	785	99  %	–	6	6	0	(0 )	0	0
	Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji	1 600	1 503	–	1	1 504	94  %	–	85	85	11	–	–	11
	Instrument pożyczkowy na rzecz sektora publicznego w ramach mechanizmu sprawiedliwej transformacji (JTM)	428	–	–	57	57	13  %	–	372	372	–	–	–	–
	Agencje zdecentralizowane	79	71	–	8	79	99  %	–	1	1	–	–	0	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	2	2	–	–	2	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	35	35	–	–	35	100  %	–	–	–	0	–	–	0
	Dział 3 ogółem: Zasoby naturalne i środowisko	58 961	56 472	192	995	57 658	98  %	391	705	1 096	11	(0 )	195	206
4	Fundusz Azylu, Migracji i Integracji	2 159	1 916	–	5	1 921	89  %	–	238	238	0	–	–	0
	Agencje zdecentralizowane	195	186	–	6	192	98  %	–	4	4	–	–	0	0
	Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami – Instrument na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz	1 603	1 235	–	32	1 266	79  %	–	337	337	0	–	–	0
	Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami (FZZG) – instrument wsparcia finansowego na rzecz sprzętu do kontroli celnej (CCEI)	0	0	–	–	0	69  %	–	–	–	0	–	0	0
	Agencje zdecentralizowane	1 380	1 307	–	52	1 359	98  %	–	21	21	–	–	0	0
	Dział 4 ogółem: Migracja i zarządzanie granicami	5 338	4 644	–	94	4 738	89  %	–	599	599	0	–	0	1
5	Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ISF)	388	336	–	2	338	87  %	–	50	50	0	–	–	0
	Likwidacja obiektów jądrowych (Litwa)	75	75	–	–	75	100  %	–	–	–	0	–	–	0
	Bezpieczeństwo jądrowe i likwidacja obiektów jądrowych (w tym Bułgaria i Słowacja)	70	70	–	0	70	100  %	–	(0 )	(0 )	0	–	0	0
	Agencje zdecentralizowane	298	277	–	6	283	95  %	12	4	15	–	–	0	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	24	23	–	–	23	99  %	0	0	0	0	–	0	0
	Europejski Fundusz Obronny (badania)	400	390	–	10	400	100  %	–	–	–	0	–	–	0
	Europejski Fundusz Obronny (działania niezwiązane z badaniami)	1 027	999	–	27	1 026	100  %	–	1	1	–	–	(0 )	(0 )
	Mobilność wojskowa	252	252	–	–	252	100  %	–	0	0	0	–	–	0
	Krótkoterminowy instrument obronny dotyczący zamówień realizowanych na zasadzie współpracy	41	40	–	1	41	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Instrument wzmocnienia przemysłu obronnego	8	–	–	–	–	–	–	8	8	–	–	–	–
	Program na rzecz europejskiego przemysłu obronnego	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–
	Unijny program bezpiecznej łączności	158	158	–	–	158	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Dział 5 ogółem: Bezpieczeństwo i obrona	2 742	2 620	–	46	2 666	97  %	12	63	75	0	–	0	0
6	Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – „Globalny wymiar Europy” (ISWMR – „Globalny wymiar Europy”)	12 292	10 356	701	305	11 361	92  %	565	339	904	0	26	0	27
	Europejski Instrument Współpracy Międzynarodowej w dziedzinie Bezpieczeństwa Jądrowego (INSC)	66	44	1	21	66	100  %	(0 )	0	(0 )	0	1	(0 )	1
	Pomoc humanitarna (HUMA)	2 588	2 569	–	6	2 575	99  %	(0 )	13	13	0	–	0	0
	Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa (WPZiB)	429	393	–	25	419	98  %	–	10	10	0	–	0	0
	Kraje i terytoria zamorskie (KTZ) (w tym Grenlandia)	108	67	1	–	68	62  %	7	34	41	–	0	–	0
	Pomoc makrofinansowa plus	591	0	–	570	570	96  %	–	21	21	–	–	0	0
	Mechanizm współpracy pożyczkowej dla Ukrainy	1 535	–	–	1 535	1 535	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Inne działania	89	88	–	0	88	100  %	–	0	0	0	–	0	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–
	Unijny program bezpiecznej łączności	50	50	–	–	50	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	95	95	(0 )	0	95	100  %	–	0	0	0	0	0	0
	Pomoc Przedakcesyjna (IPA III)	2 384	2 062	126	35	2 223	93  %	106	50	156	0	5	–	5
	Instrument na rzecz Bałkanów Zachodnich	600	494	101	–	596	99  %	5	–	5	0	0	–	0
	Dział 6 ogółem: Sąsiedztwo i świat	20 828	16 218	929	2 498	19 645	94  %	682	468	1 151	0	32	0	32
7	Świadczenia emerytalno-rentowe pracowników	3 102	2 790	–	312	3 101	100  %	–	1	1	–	–	–	–
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych posłów) Parlament Europejski	19	19	–	–	19	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Rada Europejska i Rada	1	1	–	–	1	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Komisja	9	9	–	–	9	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej	17	17	–	–	17	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Europejski Trybunał Obrachunkowy	7	7	–	–	7	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich	0	0	–	–	0	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Europejski Inspektor Ochrony Danych	0	0	–	–	0	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	(Szkoły europejskie) Komisja	298	263	–	28	291	98  %	–	7	7	0	–	–	0
	Wynagrodzenia personelu statutowego	3 157	3 027	–	65	3 092	98  %	0	64	64	1	–	–	1
	Wynagrodzenia personelu zewnętrznego	469	299	–	52	351	75  %	(0 )	116	116	1	–	1	1
	Członkowie – wynagrodzenia i dodatki	21	20	–	0	20	99  %	(0 )	0	0	0	–	–	0
	Członkowie – dodatki przejściowe	2	2	–	–	2	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Koszty rekrutacji personelu	33	33	–	0	33	99  %	(0 )	0	0	0	–	0	0
	Zakończenie służby	7	7	–	–	7	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Koszty szkoleń	25	17	–	5	21	86  %	–	3	3	0	–	0	0
	Kwestie socjalne i mobilność	53	23	–	15	37	71  %	–	15	15	0	(0 )	0	0
	Technologie informacyjno-komunikacyjne	600	292	0	160	452	75  %	–	148	148	0	(0 )	0	0
	Czynsze i nabywanie	1 011	321	–	136	458	45  %	–	554	554	0	–	0	0
	Związane z budynkami	158	113	–	21	134	85  %	–	23	23	0	–	0	0
	Bezpieczeństwo	92	78	–	9	87	94  %	–	5	5	0	–	0	0
	Podróże służbowe i koszty reprezentacyjne	66	61	–	2	63	96  %	–	2	2	0	–	0	0
	Posiedzenia, komitety, konferencje	14	12	–	1	13	90  %	–	1	1	0	–	0	0
	Dziennik Urzędowy	2	2	–	0	2	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Publikacje	17	13	–	3	16	91  %	–	2	2	0	–	0	0
	Pozyskiwanie informacji	8	7	–	1	7	97  %	–	0	0	0	–	0	0
	Analizy i dochodzenia	5	5	–	0	5	98  %	–	0	0	0	–	(0 )	0
	Wyposażenie, pojazdy, meble	30	25	0	2	27	89  %	–	3	3	0	(0 )	0	0
	Tłumacze zewnętrzni	72	31	–	32	62	87  %	–	9	9	0	–	0	0
	Pozostałe wydatki administracyjne	46	17	–	23	39	85  %	–	6	6	0	–	1	1
	Agencje zdecentralizowane	3	3	–	–	3	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Wydatki administracyjne innych instytucji	5 769	5 192	1	381	5 574	97  %	–	138	138	57	–	1	58
	Dział 7 ogółem: Europejska administracja publiczna	15 115	12 707	1	1 247	13 955	92  %	(0 )	1 099	1 099	59	(0 )	3	62
O	Fundusz Innowacyjny	6 788	–	–	1 551	1 551	23  %	–	5 237	5 237	–	–	–	–
	Instrument na rzecz Ukrainy	4 866	4 269	31	500	4 799	99  %	51	15	67	0	1	0	1
	Inne działania	112	–	–	59	59	53  %	–	53	53	–	–	–	–
	Dział O ogółem: Poza WRF	11 767	4 269	31	2 110	6 409	54  %	51	5 306	5 357	0	1	–	1
S	Europejska rezerwa solidarnościowa	1 477	170	310	–	480	33  %	997	–	997	–	–	–	–
	Rezerwa na pomoc nadzwyczajną	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–
	Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji dla Zwalnianych Pracowników (EFG)	43	21	–	–	21	48  %	–	1	1	14	–	7	21
	Pobrexitowa rezerwa dostosowawcza	564	564	–	–	564	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Dział S ogółem: Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)	2 085	755	310	–	1 065	51  %	997	1	998	14	–	7	21
	Suma:	228 104	196 083	1 580	14 454	212 116	93  %	2 133	12 379	14 512	1 206	33	237	1 476

6.8.   WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: WYKONANIE ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI

(w mln EUR)
		Dostępne środki ogółem	Dokonane płatności					Środki przeniesione na 2026 r.			Środki wygasające
	Dział WRF		Z ostatecznego przyjętego budżetu	Ze środków przeniesionych	Z dochodów przeznaczonych na określony cel	Ogółem	%	Z ostatecznego przyjętego budżetu	Z dochodów przeznaczonych na określony cel	Ogółem	Z ostatecznego przyjętego budżetu	Ze środków przeniesionych	Z dochodów przeznaczonych na określony cel	Ogółem
		1	2	3	4	5 = 2 + 3+4	6 = 5/1	7	8	9 = 7 + 8	10	11	12	13 = 10 + 11 + 12
1	„Horyzont Europa”	21 125	11 056	61	1 994	13 111	62  %	57	7 941	7 999	8	7	0	15
	Program badawczo-szkoleniowy Euratomu	414	245	16	15	277	67  %	15	120	135	1	2	0	3
	Międzynarodowy eksperymentalny reaktor termojądrowy (ITER)	647	641	1	2	643	99  %	1	2	3	0	0	0	1
	Inne działania	413	–	–	108	108	26  %	–	305	305	–	–	0	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	17	16	–	–	16	96  %	–	0	0	1	–	0	1
	Fundusz InvestEU	2 493	500	1	1 895	2 397	96  %	1	96	97	0	0	(0 )	0
	Instrument „Łącząc Europę” – Transport	2 445	2 394	1	18	2 413	99  %	2	30	32	(0 )	0	–	0
	Instrument „Łącząc Europę” (CEF) – Energia	804	732	1	3	736	92  %	0	68	68	(0 )	0	–	0
	Instrument „Łącząc Europę” (CEF) – Technologie cyfrowe	177	173	0	2	175	99  %	0	1	1	0	0	(0 )	0
	Cyfrowa Europa	1 154	1 043	5	35	1 083	94  %	9	61	70	1	1	0	2
	Agencje zdecentralizowane	240	230	–	8	237	99  %	–	2	2	0	–	0	0
	Inne działania	227	1	–	31	32	14  %	–	195	195	0	–	–	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	13	13	–	–	13	100  %	–	0	0	0	–	–	0
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	30	27	–	3	29	99  %	–	0	0	0	–	0	0
	Program na rzecz jednolitego rynku (w tym MŚP)	780	695	6	23	724	93  %	7	46	53	2	1	0	2
	Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych	30	20	(0 )	0	20	68  %	9	0	9	0	0	0	0
	Współpraca w dziedzinie opodatkowania (Fiscalis)	44	42	0	0	42	95  %	0	1	1	1	0	–	1
	Współpraca w dziedzinie ceł (Cła)	153	143	0	2	145	95  %	0	8	8	0	0	0	0
	Agencje zdecentralizowane	164	148	–	6	153	93  %	–	6	6	4	–	–	4
	Inne działania	8	7	–	0	8	100  %	–	0	0	0	–	–	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	11	10	–	–	10	94  %	(0 )	–	(0 )	1	–	–	1
	Europejski program kosmiczny	2 467	1 819	4	110	1 934	78  %	4	530	534	0	0	–	0
	Agencje zdecentralizowane	83	80	–	3	83	100  %	–	0	0	–	–	(0 )	(0 )
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	6	6	–	–	6	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Unijny program bezpiecznej łączności	89	89	0	–	89	100  %	0	–	0	0	0	–	0
	Dział 1 ogółem: Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa	34 035	20 128	96	4 258	24 483	72  %	107	9 414	9 521	20	10	0	31
2	Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR)	23 394	20 837	0	1 978	22 816	98  %	0	577	577	1	0	(0 )	1
	Fundusz Spójności	5 756	5 522	0	68	5 590	97  %	0	166	166	0	0	–	1
	Fundusz Spójności, wkład na rzecz instrumentu „Łącząc Europę” – Transport	1 364	1 350	–	3	1 353	99  %	–	11	11	–	–	0	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	2	1	–	–	1	35  %	0	–	0	1	–	0	1
	Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+)	10 966	8 242	1	2 362	10 605	97  %	1	360	361	0	0	0	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	1	0	–	0	1	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Wsparcie dla społeczności Turków cypryjskich	41	40	0	0	40	99  %	0	–	0	0	0	–	0
	Europejski Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (w tym Instrument Wsparcia Technicznego)	40 344	118	2	39 552	39 671	98  %	2	671	673	0	0	(0 )	0
	Ochrona euro przed fałszowaniem (program „Perykles IV”)	1	1	–	0	1	91  %	–	–	–	0	–	–	0
	Koszt finansowania Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy (EURI)	6 976	3 091	1 863	50	5 005	72  %	1 876	95	1 971	0	0	0	0
	Unijny Mechanizm Ochrony Ludności (RescEU)	446	132	(0 )	222	355	80  %	0	91	91	(0 )	0	0	0
	Program UE dla zdrowia	557	530	4	19	553	99  %	2	2	4	0	0	0	0
	Instrument na rzecz wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych na terenie Unii (ESI)	26	–	–	4	4	16  %	–	16	16	–	–	6	6
	Agencje zdecentralizowane	299	274	–	19	293	98  %	–	6	6	0	–	0	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	13	13	(0 )	–	13	100  %	–	–	–	0	0	–	0
	Zatrudnienie i innowacje społeczne	91	77	1	6	85	94  %	1	4	6	0	(0 )	–	0
	Program „Erasmus+”	4 966	3 782	18	836	4 635	93  %	15	315	330	0	0	–	0
	Europejski Korpus Solidarności	220	134	3	34	172	78  %	4	44	49	0	0	(0 )	0
	Kreatywna Europa	350	322	2	13	338	97  %	2	10	12	0	0	0	0
	Wymiar sprawiedliwości	43	41	1	1	42	98  %	0	0	1	0	0	–	0
	Prawa i wartości	194	190	1	1	192	99  %	1	1	2	0	0	–	0
	Agencje zdecentralizowane	333	321	–	8	328	99  %	–	4	4	0	–	0	0
	Inne działania	9	9	–	0	9	100  %	–	–	–	–	–	0	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	25	25	–	0	25	98  %	–	0	0	0	–	0	0
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	183	178	(0 )	4	182	99  %	–	2	2	0	0	0	0
	Dział 2 ogółem: Spójność, odporność i wartości	96 601	45 231	1 895	45 180	92 306	96  %	1 906	2 377	4 283	4	2	6	11
3	Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG)	41 377	39 788	192	925	40 904	99  %	392	71	463	10	0	(0 )	10
	Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)	16 373	14 407	0	1 445	15 852	97  %	0	519	519	1	0	–	1
	Europejski Fundusz Morski, Rybacki i Akwakultury (EFMRA)	671	667	1	2	670	100  %	1	0	1	0	0	0	0
	Umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów oraz regionalne organizacje ds. zarządzania rybołówstwem (RFMO)	111	111	–	–	111	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Agencje zdecentralizowane	32	30	–	1	31	99  %	–	0	0	0	–	–	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	4	3	–	–	3	83  %	–	–	–	1	–	–	1
	Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE)	690	668	8	2	677	98  %	6	6	12	0	0	0	1
	Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji	1 436	3	–	1 166	1 170	81  %	–	266	266	–	–	–	–
	Instrument pożyczkowy na rzecz sektora publicznego w ramach mechanizmu sprawiedliwej transformacji (JTM)	528	25	–	42	67	13  %	–	461	461	–	–	–	–
	Agencje zdecentralizowane	79	71	–	8	79	99  %	–	1	1	–	–	0	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	4	3	–	–	3	90  %	–	–	–	0	–	–	0
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	25	21	–	–	21	84  %	–	–	–	4	–	–	4
	Dział 3 ogółem: Zasoby naturalne i środowisko	61 329	55 799	200	3 590	59 589	97  %	399	1 323	1 722	16	0	0	17
4	Fundusz Azylu, Migracji i Integracji	1 450	1 205	2	81	1 288	89  %	2	160	161	1	0	0	1
	Agencje zdecentralizowane	205	196	–	6	202	98  %	–	4	4	–	–	0	0
	Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami – Instrument na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz	1 291	817	1	101	919	71  %	1	370	371	0	0	0	0
	Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami (FZZG) – instrument wsparcia finansowego na rzecz sprzętu do kontroli celnej (CCEI)	32	8	16	–	23	73  %	0	–	0	0	9	–	9
	Agencje zdecentralizowane	1 407	1 334	–	52	1 386	99  %	–	21	21	–	–	0	0
	Dział 4 ogółem: Migracja i zarządzanie granicami	4 386	3 560	19	239	3 819	87  %	3	554	557	1	9	0	10
5	Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ISF)	296	242	1	14	257	87  %	1	37	38	0	0	–	1
	Likwidacja obiektów jądrowych (Litwa)	90	90	–	–	90	100  %	–	–	–	0	–	–	0
	Bezpieczeństwo jądrowe i likwidacja obiektów jądrowych (w tym Bułgaria i Słowacja)	64	59	1	–	60	94  %	2	–	2	2	0	–	2
	Agencje zdecentralizowane	300	274	–	6	281	94  %	16	4	19	–	–	0	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	1	1	–	–	1	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	22	22	(0 )	–	22	97  %	0	0	0	0	0	0	0
	Europejski Fundusz Obronny (badania)	296	286	1	8	295	100  %	1	–	1	0	0	–	0
	Europejski Fundusz Obronny (działania niezwiązane z badaniami)	566	543	2	18	562	99  %	2	1	4	0	0	0	0
	Mobilność wojskowa	137	136	0	0	136	100  %	1	–	1	0	–	–	0
	Krótkoterminowy instrument obronny dotyczący zamówień realizowanych na zasadzie współpracy	63	60	–	3	63	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Instrument wzmocnienia przemysłu obronnego	61	50	–	3	53	87  %	–	8	8	–	–	–	–
	Program na rzecz europejskiego przemysłu obronnego	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–
	Unijny program bezpiecznej łączności	51	51	–	–	51	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Dział 5 ogółem: Bezpieczeństwo i obrona	1 947	1 814	5	52	1 872	96  %	22	51	73	3	0	0	3
6	Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – „Globalny wymiar Europy” (ISWMR – „Globalny wymiar Europy”)	10 782	9 442	48	444	9 935	92  %	368	474	842	3	2	0	5
	Europejski Instrument Współpracy Międzynarodowej w dziedzinie Bezpieczeństwa Jądrowego (INSC)	69	50	1	13	63	91  %	5	1	6	–	0	(0 )	0
	Pomoc humanitarna (HUMA)	2 493	2 463	6	6	2 476	99  %	6	10	16	1	0	0	1
	Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa (WPZiB)	439	398	1	27	426	97  %	1	12	12	0	0	0	0
	Kraje i terytoria zamorskie (KTZ) (w tym Grenlandia)	90	57	4	0	61	68  %	4	25	29	0	0	–	0
	Pomoc makrofinansowa plus	680	0	–	568	568	84  %	–	111	111	–	–	(0 )	(0 )
	Mechanizm współpracy pożyczkowej dla Ukrainy	1 535	–	–	1 535	1 535	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Inne działania	48	47	–	0	48	99  %	–	0	0	0	–	–	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–
	Unijny program bezpiecznej łączności	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	88	88	(0 )	0	88	100  %	–	0	0	0	0	–	0
	Pomoc Przedakcesyjna (IPA III)	2 122	1 841	10	43	1 894	89  %	153	72	225	3	(0 )	–	3
	Instrument na rzecz Bałkanów Zachodnich	124	58	19	–	77	62  %	47	–	47	0	(0 )	–	0
	Dział 6 ogółem: Sąsiedztwo i świat	18 469	14 444	89	2 637	17 170	93  %	584	706	1 290	7	2	0	9
7	Świadczenia emerytalno-rentowe pracowników	3 102	2 790	–	302	3 092	100  %	–	10	10	0	–	(0 )	0
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych posłów) Parlament Europejski	19	19	–	–	19	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Rada Europejska i Rada	1	1	–	–	1	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Komisja	9	9	–	–	9	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej	17	17	–	–	17	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Europejski Trybunał Obrachunkowy	7	7	–	–	7	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich	0	0	–	–	0	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Europejski Inspektor Ochrony Danych	0	0	–	–	0	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	(Szkoły europejskie) Komisja	302	263	0	30	293	97  %	0	9	9	0	–	–	0
	Wynagrodzenia personelu statutowego	3 157	3 027	0	65	3 092	98  %	0	64	64	1	0	–	1
	Wynagrodzenia personelu zewnętrznego	493	268	20	53	342	69  %	31	118	148	1	1	1	3
	Członkowie – wynagrodzenia i dodatki	22	20	1	0	20	93  %	1	0	1	0	0	–	0
	Członkowie – dodatki przejściowe	2	2	–	–	2	91  %	–	–	–	0	–	–	0
	Koszty rekrutacji personelu	37	30	3	0	33	91  %	3	0	3	0	0	0	1
	Zakończenie służby	7	7	–	–	7	97  %	(0 )	–	(0 )	0	–	–	0
	Koszty szkoleń	37	7	9	4	20	55  %	10	6	16	0	1	0	1
	Kwestie socjalne i mobilność	64	16	6	14	36	56  %	7	20	27	0	1	0	2
	Technologie informacyjno-komunikacyjne	765	187	119	137	442	58  %	105	217	321	0	1	0	2
	Czynsze i nabywanie	1 042	288	30	129	448	43  %	33	561	595	0	0	0	0
	Związane z budynkami	207	73	41	19	132	64  %	41	30	71	0	3	0	4
	Bezpieczeństwo	124	55	22	9	86	70  %	22	12	35	0	3	0	3
	Podróże służbowe i koszty reprezentacyjne	76	49	7	2	57	76  %	13	2	15	0	3	0	3
	Posiedzenia, komitety, konferencje	20	8	3	1	12	59  %	4	2	6	0	2	0	2
	Dziennik Urzędowy	3	1	1	0	2	66  %	1	0	1	–	0	–	0
	Publikacje	24	7	5	3	15	63  %	6	3	9	0	0	0	0
	Pozyskiwanie informacji	9	4	2	0	6	70  %	2	0	3	0	0	0	0
	Analizy i dochodzenia	10	1	5	0	5	53  %	4	0	5	0	0	–	0
	Wyposażenie, pojazdy, meble	41	11	9	3	22	54  %	14	4	18	0	0	0	1
	Tłumacze zewnętrzni	74	29	2	32	62	84  %	2	10	12	0	0	0	0
	Pozostałe wydatki administracyjne	58	13	4	23	41	70  %	3	13	16	0	1	1	1
	Agencje zdecentralizowane	3	3	–	–	3	100  %	–	–	–	–	–	–	–
	Wydatki administracyjne innych instytucji	6 399	4 563	560	318	5 441	85  %	630	209	839	56	62	2	120
	Dział 7 ogółem: Europejska administracja publiczna	16 133	11 775	847	1 144	13 767	85  %	932	1 291	2 222	59	80	5	144
O	Fundusz Innowacyjny	12 293	–	–	224	224	2  %	–	12 068	12 068	–	–	–	–
	Instrument na rzecz Ukrainy	3 587	1 693	113	233	2 038	57  %	1 120	429	1 548	0	0	–	0
	Inne działania	114	–	–	56	56	49  %	–	58	58	–	–	–	–
	Dział O ogółem: Poza WRF	15 994	1 693	113	514	2 319	15  %	1 120	12 555	13 675	0	0	–	0
S	Europejska rezerwa solidarnościowa	1 477	170	310	–	480	33  %	997	–	997	–	–	–	–
	Rezerwa na pomoc nadzwyczajną	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–	–
	Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji dla Zwalnianych Pracowników (EFG)	21	12	0	9	21	99  %	0	–	0	0	0	–	0
	Pobrexitowa rezerwa dostosowawcza	564	547	–	–	547	97  %	18	–	18	–	–	–	–
	Dział S ogółem: Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)	2 063	729	310	9	1 048	51  %	1 015	–	1 015	0	0	–	0
	OGÓŁEM	250 956	155 173	3 575	57 624	216 373	86  %	6 087	28 271	34 358	110	104	12	226

6.9.   WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: ZMIANA STANU ZOBOWIĄZAŃ POZOSTAJĄCYCH DO SPŁATY (RAL)

(w mln EUR)
	Dział WRF	Zobowiązania przeniesione z poprzedniego roku	Zobowiązania zaciągnięte w ciągu roku	Zmiany w zobowiązaniach przeniesionych	Płatności	Zobowiązania pozostające do spłaty na koniec roku – ogółem
		1	2	3	4	5 = 1 + 2+3 + 4
1	„Horyzont Europa”	28 646	16 815	(346 )	(13 110 )	32 005
	Program badawczo-szkoleniowy Euratomu	234	376	(4 )	(277 )	330
	Międzynarodowy eksperymentalny reaktor termojądrowy (ITER)	1 449	488	(0 )	(643 )	1 294
	Inne działania	263	167	(4 )	(108 )	318
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	50	10	(2 )	(16 )	42
	Fundusz InvestEU	4 663	1 221	(16 )	(2 397 )	3 471
	Instrument „Łącząc Europę” – Transport	6 089	1 701	(157 )	(2 413 )	5 220
	Instrument „Łącząc Europę” (CEF) – Energia	3 934	926	(36 )	(736 )	4 089
	Instrument „Łącząc Europę” (CEF) – Technologie cyfrowe	556	229	(0 )	(175 )	610
	Cyfrowa Europa	2 351	1 137	(1 )	(1 083 )	2 405
	Agencje zdecentralizowane	36	237	–	(237 )	36
	Inne działania	61	85	(2 )	(32 )	113
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	26	9	(0 )	(13 )	22
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	36	29	(0 )	(29 )	35
	Program na rzecz jednolitego rynku (w tym MŚP)	914	647	(8 )	(724 )	829
	Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych	34	28	(5 )	(20 )	36
	Współpraca w dziedzinie opodatkowania (Fiscalis)	44	39	(0 )	(42 )	41
	Współpraca w dziedzinie ceł (Cła)	148	200	(1 )	(145 )	202
	Agencje zdecentralizowane	0	158	–	(153 )	5
	Inne działania	5	8	(0 )	(8 )	5
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	25	13	(1 )	(10 )	27
	Europejski program kosmiczny	1 483	2 246	(0 )	(1 934 )	1 795
	Agencje zdecentralizowane	17	83	–	(83 )	17
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	17	45	–	(6 )	56
	Unijny program bezpiecznej łączności	83	196	–	(89 )	191
	Dział 1 ogółem: Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa	51 164	27 095	(583 )	(24 482 )	53 194
2	Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR)	105 188	39 940	(54 )	(22 852 )	122 222
	Fundusz Spójności	16 048	7 034	(0 )	(5 590 )	17 491
	Fundusz Spójności, wkład na rzecz instrumentu „Łącząc Europę” – Transport	5 402	1 677	(26 )	(1 353 )	5 700
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	4	4	(1 )	(1 )	6
	Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+)	47 528	17 216	(3 )	(10 623 )	54 118
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	–	2	–	(1 )	1
	Wsparcie dla społeczności Turków cypryjskich	95	36	0	(40 )	91
	Europejski Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (w tym Instrument Wsparcia Technicznego)	161 570	627	(12 )	(39 671 )	122 514
	Ochrona euro przed fałszowaniem (program „Perykles IV”)	0	1	(0 )	(1 )	1
	Koszt finansowania Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy (EURI)	1 865	5 017	–	(5 005 )	1 878
	Unijny Mechanizm Ochrony Ludności (RescEU)	1 193	237	(9 )	(355 )	1 066
	Program UE dla zdrowia	1 507	607	(2 )	(553 )	1 559
	Instrument na rzecz wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych na terenie Unii (ESI)	28	–	–	(4 )	24
	Agencje zdecentralizowane	50	305	(0 )	(293 )	61
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	0	–	–	–	0
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	10	16	(0 )	(13 )	12
	Zatrudnienie i innowacje społeczne	185	112	(0 )	(85 )	212
	Program „Erasmus+”	2 251	4 684	(109 )	(4 635 )	2 191
	Europejski Korpus Solidarności	149	172	(43 )	(172 )	106
	Kreatywna Europa	354	367	(2 )	(338 )	381
	Wymiar sprawiedliwości	53	42	(1 )	(42 )	52
	Prawa i wartości	288	239	(1 )	(192 )	334
	Agencje zdecentralizowane	53	332	(0 )	(328 )	56
	Inne działania	13	9	(0 )	(9 )	13
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	58	18	(8 )	(25 )	43
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	197	190	(2 )	(182 )	203
	Dział 2 ogółem: Spójność, odporność i wartości	344 088	78 884	(275 )	(92 361 )	330 336
3	Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG)	371	40 875	(7 )	(40 904 )	335
	Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)	35 517	13 227	(239 )	(15 852 )	32 652
	Europejski Fundusz Morski, Rybacki i Akwakultury (EFMRA)	3 341	946	(4 )	(670 )	3 613
	Umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów oraz regionalne organizacje ds. zarządzania rybołówstwem (RFMO)	38	117	(2 )	(111 )	42
	Agencje zdecentralizowane	–	31	–	(31 )	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	10	1	–	(3 )	8
	Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE)	2 691	785	(11 )	(677 )	2 787
	Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji	8 765	1 504	(0 )	(1 124 )	9 145
	Instrument pożyczkowy na rzecz sektora publicznego w ramach mechanizmu sprawiedliwej transformacji (JTM)	104	57	–	(67 )	94
	Agencje zdecentralizowane	–	79	–	(79 )	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	15	2	(0 )	(3 )	14
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	16	35	(0 )	(21 )	29
	Dział 3 ogółem: Zasoby naturalne i środowisko	50 867	57 658	(263 )	(59 544 )	48 718
4	Fundusz Azylu, Migracji i Integracji	2 862	1 921	(0 )	(1 288 )	3 495
	Agencje zdecentralizowane	13	192	–	(202 )	3
	Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami – Instrument na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz	2 215	1 266	(0 )	(910 )	2 572
	Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami (FZZG) – instrument wsparcia finansowego na rzecz sprzętu do kontroli celnej (CCEI)	305	0	–	(23 )	281
	Agencje zdecentralizowane	359	1 359	–	(1 386 )	332
	Dział 4 ogółem: Migracja i zarządzanie granicami	5 754	4 738	(0 )	(3 809 )	6 683
5	Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ISF)	636	338	(0 )	(257 )	717
	Likwidacja obiektów jądrowych (Litwa)	331	75	–	(90 )	315
	Bezpieczeństwo jądrowe i likwidacja obiektów jądrowych (w tym Bułgaria i Słowacja)	296	70	(0 )	(60 )	306
	Agencje zdecentralizowane	6	283	–	(281 )	8
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	1	–	–	(1 )	0
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	22	23	(0 )	(22 )	23
	Europejski Fundusz Obronny (badania)	788	400	–	(295 )	892
	Europejski Fundusz Obronny (działania niezwiązane z badaniami)	1 458	1 026	(0 )	(562 )	1 920
	Mobilność wojskowa	291	252	(0 )	(136 )	407
	Krótkoterminowy instrument obronny dotyczący zamówień realizowanych na zasadzie współpracy	259	41	–	(63 )	237
	Instrument wzmocnienia przemysłu obronnego	343	–	–	(53 )	290
	Program na rzecz europejskiego przemysłu obronnego	–	–	–		–
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	0	–	–	–	0
	Unijny program bezpiecznej łączności	16	158	–	(51 )	123
	Dział 5 ogółem: Bezpieczeństwo i obrona	4 445	2 666	(1 )	(1 872 )	5 239
6	Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – „Globalny wymiar Europy” (ISWMR – „Globalny wymiar Europy”)	32 397	11 361	(300 )	(9 934 )	33 524
	Europejski Instrument Współpracy Międzynarodowej w dziedzinie Bezpieczeństwa Jądrowego (INSC)	137	66	(1 )	(63 )	139
	Pomoc humanitarna (HUMA)	1 127	2 575	(11 )	(2 476 )	1 214
	Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa (WPZiB)	96	419	(13 )	(426 )	76
	Kraje i terytoria zamorskie (KTZ) (w tym Grenlandia)	147	68	(1 )	(61 )	152
	Pomoc makrofinansowa plus	153	570	–	(568 )	155
	Mechanizm współpracy pożyczkowej dla Ukrainy	–	1 535	–	(1 535 )	–
	Inne działania	57	88	(0 )	(48 )	98
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	0	–	(0 )	–	0
	Unijny program bezpiecznej łączności	–	50	–	–	50
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	151	95	(3 )	(88 )	155
	Pomoc Przedakcesyjna (IPA III)	7 434	2 223	(115 )	(1 894 )	7 648
	Instrument na rzecz Bałkanów Zachodnich	399	596	(0 )	(77 )	918
	Dział 6 ogółem: Sąsiedztwo i świat	42 097	19 645	(443 )	(17 170 )	44 129
7	Świadczenia emerytalno-rentowe pracowników	–	3 101	–	(3 092 )	9
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych posłów) Parlament Europejski	–	19	–	(19 )	(0 )
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Rada Europejska i Rada	–	1	–	(1 )	–
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Komisja	–	9	–	(9 )	–
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej	–	17	–	(17 )	–
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Europejski Trybunał Obrachunkowy	–	7	–	(7 )	–
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich	–	0	–	(0 )	–
	(Świadczenia emerytalno-rentowe byłych członków) Europejski Inspektor Ochrony Danych	–	0	–	(0 )	–
	(Szkoły europejskie) Komisja	4	291	–	(293 )	2
	Wynagrodzenia personelu statutowego	0	3 092	(0 )	(3 092 )	0
	Wynagrodzenia personelu zewnętrznego	23	351	(0 )	(342 )	32
	Członkowie – wynagrodzenia i dodatki	1	20	(1 )	(20 )	1
	Członkowie – dodatki przejściowe	–	2	–	(2 )	0
	Koszty rekrutacji personelu	3	33	(0 )	(33 )	3
	Zakończenie służby	–	7	–	(7 )	0
	Koszty szkoleń	12	21	(0 )	(20 )	13
	Kwestie socjalne i mobilność	12	37	(2 )	(36 )	12
	Technologie informacyjno-komunikacyjne	166	452	(2 )	(442 )	173
	Czynsze i nabywanie	31	458	(0 )	(448 )	41
	Związane z budynkami	49	134	(3 )	(132 )	49
	Bezpieczeństwo	32	87	(2 )	(86 )	30
	Podróże służbowe i koszty reprezentacyjne	10	63	(1 )	(57 )	15
	Posiedzenia, komitety, konferencje	6	13	(0 )	(12 )	6
	Dziennik Urzędowy	1	2	(0 )	(2 )	1
	Publikacje	7	16	(0 )	(15 )	7
	Pozyskiwanie informacji	2	7	(0 )	(6 )	3
	Analizy i dochodzenia	5	5	(0 )	(5 )	5
	Wyposażenie, pojazdy, meble	11	27	(0 )	(22 )	15
	Tłumacze zewnętrzni	2	62	(0 )	(62 )	3
	Pozostałe wydatki administracyjne	12	39	(1 )	(41 )	10
	Agencje zdecentralizowane	–	3	–	(3 )	–
	Wydatki administracyjne innych instytucji	623	5 574	(51 )	(5 441 )	704
	Dział 7 ogółem: Europejska administracja publiczna	1 011	13 955	(65 )	(13 767 )	1 134
O	Fundusz Innowacyjny	6 643	1 551	(405 )	(224 )	7 564
	Instrument na rzecz Ukrainy	1 250	4 799	(1 )	(2 038 )	4 009
	Inne działania	6	59	(4 )	(56 )	5
	Dział O ogółem: Poza WRF	7 899	6 409	(410 )	(2 319 )	11 578
S	Europejska rezerwa solidarnościowa	–	480	–	(480 )	–
	Rezerwa na pomoc nadzwyczajną	–	–	–		–
	Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji dla Zwalnianych Pracowników (EFG)	0	21	–	(21 )	0
	Pobrexitowa rezerwa dostosowawcza	53	564	–	(547 )	71
	Dział S ogółem: Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)	53	1 065	–	(1 048 )	71
	OGÓŁEM	507 378	212 116	(2 039 )	(216 371 )	501 084

6.10.   WRF W UJĘCIU SZCZEGÓŁOWYM: ZOBOWIĄZANIA POZOSTAJĄCE DO SPŁATY WEDŁUG ROKU POWSTANIA ZOBOWIĄZANIA

(w mln EUR)
	Dział WRF	< 2018	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025	Ogółem
1	„Horyzont Europa”	170	233	419	784	1 612	2 406	3 859	9 772	12 750	32 005
	Program badawczo-szkoleniowy Euratomu	22	0	2	7	11	10	17	111	149	330
	Międzynarodowy eksperymentalny reaktor termojądrowy (ITER)					0	53	477	356	408	1 294
	Inne działania								260	59	318
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	–	1	0	–	0	4	11	16	10	42
	Fundusz InvestEU	136	40	88	108	–	881	340	1 500	378	3 471
	Instrument „Łącząc Europę” – Transport	87	43	370	771	489	216	665	936	1 644	5 220
	Instrument „Łącząc Europę” (CEF) – Energia	153	86	527	786	337	536	239	503	921	4 089
	Instrument „Łącząc Europę” (CEF) – Technologie cyfrowe	1	0	1	3	79	131	176	45	174	610
	Cyfrowa Europa				–	216	256	307	686	940	2 405
	Agencje zdecentralizowane								0	36	36
	Inne działania							1	102	10	113
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze			–	8	2	2	2	2	6	22
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji				–	1	1	3	11	19	35
	Program na rzecz jednolitego rynku (w tym MŚP)	48	8	22	20	14	42	75	195	404	829
	Program UE w zakresie zwalczania nadużyć finansowych	–		–	–	2	2	4	6	22	36
	Współpraca w dziedzinie opodatkowania (Fiscalis)			0	–	3	2	2	8	27	41
	Współpraca w dziedzinie ceł (Cła)		0	0	0	1	4	15	25	157	203
	Agencje zdecentralizowane								0	5	5
	Inne działania					–		0	0	5	5
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze				0	0	2	4	9	13	27
	Europejski program kosmiczny	0	0	–	63	6	6	84	708	927	1 795
	Agencje zdecentralizowane							–	0	17	17
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze								11	45	56
	Unijny program bezpiecznej łączności								0	191	191
	Dział 1 ogółem: Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa	617	411	1 430	2 551	2 771	4 555	6 282	15 261	19 315	53 194
2	Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR)	555	6	14	42	63	7 780	32 908	41 050	39 805	122 222
	Fundusz Spójności	84	–	0	0	0	376	3 963	6 038	7 031	17 491
	Fundusz Spójności, wkład na rzecz instrumentu „Łącząc Europę” – Transport	440	209	481	876	449	344	330	916	1 655	5 700
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	0	0		0	–	0		1	4	6
	Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+)	274	1	21	18	1	4 669	14 090	17 871	17 171	54 118
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze								–	1	1
	Wsparcie dla społeczności Turków cypryjskich	0	0	0	3	3	5	18	29	33	91
	Europejski Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (w tym Instrument Wsparcia Technicznego)			0	0	1	7	24	122 407	75	122 514
	Ochrona euro przed fałszowaniem (program „Perykles IV”)							–	0	0	1
	Koszt finansowania Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy (EURI)							–	1	1 877	1 878
	Unijny Mechanizm Ochrony Ludności (RescEU)			0	94	17	52	55	669	180	1 066
	Program UE dla zdrowia	1	0	1	5	83	220	328	376	544	1 559
	Instrument na rzecz wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych na terenie Unii (ESI)				0	9			15	–	24
	Agencje zdecentralizowane	–	0	0	0	2	11	16	19	12	61
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	0									0
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji						0	0	1	10	12
	Zatrudnienie i innowacje społeczne	3	1	8	9	9	12	28	47	95	212
	Program „Erasmus+”	0	0	1	3	185	229	440	550	783	2 191
	Europejski Korpus Solidarności	–		–	–	17	9	12	28	40	106
	Kreatywna Europa		0	0	0	7	25	53	89	206	381
	Wymiar sprawiedliwości	4	2	3	1	3	4	3	10	22	52
	Prawa i wartości	5	3	3	3	5	13	55	83	165	334
	Agencje zdecentralizowane				0	19	8	12	10	7	56
	Inne działania	0		0	0	0	1	0	3	8	13
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	0	0	0	1	1	3	6	16	17	43
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	1	3	5	6	4	7	12	40	127	203
	Dział 2 ogółem: Spójność, odporność i wartości	1 368	225	538	1 061	878	13 776	52 352	190 270	69 869	330 336
3	Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG)		8	9	18	20	30	47	99	105	335
	Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)	2 378	747	758	761	7	900	936	12 947	13 218	32 652
	Europejski Fundusz Morski, Rybacki i Akwakultury (EFMRA)	48	–	0	17	4	293	1 001	1 320	930	3 613
	Umowy o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów oraz regionalne organizacje ds. zarządzania rybołówstwem (RFMO)						–	1	11	30	42
	Agencje zdecentralizowane								–	0	0
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze						–	1	5	1	8
	Program działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE)	80	153	128	149	244	337	445	508	744	2 787
	Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji						1 299	1 442	4 900	1 503	9 145
	Instrument pożyczkowy na rzecz sektora publicznego w ramach mechanizmu sprawiedliwej transformacji (JTM)							4	89	–	94
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	0	–		1	0	1	3	6	2	14
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji							0	4	25	29
	Dział 3 ogółem: Zasoby naturalne i środowisko	2 507	907	896	946	275	2 859	3 882	19 889	16 558	48 718
4	Fundusz Azylu, Migracji i Integracji	54	37	57	346	4	23	261	861	1 852	3 495
	Agencje zdecentralizowane						–		–	3	3
	Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami – Instrument na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz	18	9	39	207	3	23	284	823	1 166	2 572
	Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami (FZZG) – instrument wsparcia finansowego na rzecz sprzętu do kontroli celnej (CCEI)					63	63	70	85	0	281
	Agencje zdecentralizowane							64	151	117	332
	Dział 4 ogółem: Migracja i zarządzanie granicami	72	47	97	553	69	110	679	1 920	3 138	6 683
5	Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ISF)	17	14	21	48	7	23	65	198	325	717
	Likwidacja obiektów jądrowych (Litwa)	2	1	1	3	27	99	41	67	75	315
	Bezpieczeństwo jądrowe i likwidacja obiektów jądrowych (w tym Bułgaria i Słowacja)	8	39	44	66	36	11	16	31	54	306
	Agencje zdecentralizowane								3	5	8
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze				0					–	0
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji	0		–	0	1	1	3	4	14	23
	Europejski Fundusz Obronny (badania)					74	97	172	182	368	892
	Europejski Fundusz Obronny (działania niezwiązane z badaniami)			12	7	152	172	299	410	868	1 920
	Mobilność wojskowa					67	8	31	83	218	407
	Krótkoterminowy instrument obronny dotyczący zamówień realizowanych na zasadzie współpracy								198	39	237
	Instrument wzmocnienia przemysłu obronnego							99	191	–	290
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze		0								0
	Unijny program bezpiecznej łączności								–	123	123
	Dział 5 ogółem: Bezpieczeństwo i obrona	27	55	78	125	364	410	725	1 367	2 089	5 239
6	Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – „Globalny wymiar Europy” (ISWMR – „Globalny wymiar Europy”)	796	635	712	936	2 106	5 084	6 054	8 096	9 106	33 524
	Europejski Instrument Współpracy Międzynarodowej w dziedzinie Bezpieczeństwa Jądrowego (INSC)	1	2	4	9	12	13	26	33	38	139
	Pomoc humanitarna (HUMA)			0	1	10	53	148	361	642	1 214
	Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa (WPZiB)	0		1	0	6	4	3	14	48	76
	Kraje i terytoria zamorskie (KTZ) (w tym Grenlandia)			1		2	28	42	39	40	152
	Pomoc makrofinansowa plus								–	155	155
	Inne działania							0	32	65	98
	Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze	0							–		0
	Unijny program bezpiecznej łączności									50	50
	Działania finansowane w ramach prerogatyw Komisji i określonych uprawnień przyznanych Komisji		0	0	2	5	10	29	46	63	155
	Pomoc Przedakcesyjna (IPA III)	235	305	330	421	767	1 201	1 011	1 542	1 836	7 648
	Instrument na rzecz Bałkanów Zachodnich								426	492	918
	Dział 6 ogółem: Sąsiedztwo i świat	1 032	943	1 047	1 370	2 908	6 392	7 312	10 589	12 534	44 129
7	Świadczenia emerytalno-rentowe pracowników								–	9	9
	(Szkoły europejskie) Komisja								0	2	2
	Wynagrodzenia personelu statutowego								–	0	0
	Wynagrodzenia personelu zewnętrznego							–	2	31	32
	Członkowie – wynagrodzenia i dodatki							–	(0 )	1	1
	Członkowie – dodatki przejściowe									0	0
	Koszty rekrutacji personelu							–	0	3	3
	Zakończenie służby									0	0
	Koszty szkoleń							0	1	11	13
	Kwestie socjalne i mobilność							0	5	7	12
	Technologie informacyjno-komunikacyjne							0	21	152	173
	Czynsze i nabywanie							0	6	35	41
	Związane z budynkami							0	8	41	49
	Bezpieczeństwo							0	2	28	30
	Podróże służbowe i koszty reprezentacyjne							0	2	13	15
	Posiedzenia, komitety, konferencje							0	2	5	6
	Dziennik Urzędowy								–	1	1
	Publikacje							–	0	7	7
	Pozyskiwanie informacji								0	3	3
	Analizy i dochodzenia								0	5	5
	Wyposażenie, pojazdy, meble							0	0	15	15
	Tłumacze zewnętrzni							–	0	2	3
	Pozostałe wydatki administracyjne							(0 )	1	8	10
	Wydatki administracyjne innych instytucji									704	704
	Dział 7 ogółem: Europejska administracja publiczna							1	51	1 083	1 134
O	Fundusz Innowacyjny								7 563	1	7 564
	Instrument na rzecz Ukrainy								724	3 286	4 009
	Inne działania								1	4	5
	Dział O ogółem: Poza WRF								8 287	3 291	11 578
S	Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji dla Zwalnianych Pracowników (EFG)								0	0	0
	Pobrexitowa rezerwa dostosowawcza							–		71	71
	Dział S ogółem: Mechanizmy solidarnościowe w Unii i poza nią (instrumenty szczególne)							–	0	71	71
	Ogółem	5 623	2 588	4 086	6 605	7 265	28 101	71 232	247 636	127 948	501 084

7.   WYKONANIE BUDŻETU WEDŁUG INSTYTUCJI

7.1.   WYKONANIE DOCHODÓW BUDŻETOWYCH

(w mln EUR)
	Dochody przewidziane w budżecie		Ustalone należności			Dochody			Dochody jako % budżetu	Nie- rozliczone
	Pierwotnie przyjęty budżet	Ostateczny przyjęty budżet	Bieżący rok	Przeniesione	Ogółem	Z należności za bieżący rok	Z należności przeniesionych	Dochody
Parlament	249	249	291	11	303	286	2	287	115  %	16
Rada	80	80	109	1	110	109	1	109	137  %	1
Komisja	154 664	160 617	226 586	16 251	242 837	220 118	3 350	223 468	139  %	19 370
Trybunał Sprawiedliwości	81	81	79	0	79	79	0	79	97  %	0
Trybunał Obrachunkowy	34	34	33	0	33	33	0	33	98  %	0
Komitet Ekonomiczno-Społeczny	18	18	22	0	22	22	0	22	124  %	0
Komitet Regionów	16	16	19	0	19	19	0	19	116  %	0
Rzecznik Praw Obywatelskich	2	2	2	–	2	2	–	2	108  %	–
Europejski Inspektor Ochrony Danych	3	3	3	–	3	3	–	3	102  %	0
Europejska Służba Działań Zewnętrznych	62	62	379	0	379	377	0	377	603  %	2
OGÓŁEM	155 209	161 163	227 523	16 264	243 787	221 046	3 352	224 398	139  %	19 389

Skonsolidowane sprawozdanie z wykonania budżetu ogólnego UE obejmuje, podobnie jak w latach poprzednich, wykonanie budżetu wszystkich instytucji, ponieważ w ramach budżetu UE ustanowione są oddzielne budżety dla poszczególnych instytucji.

Konsolidacja w ramach budżetu UE nie obejmuje budżetu agencji ani wykonania go przez nie; nie jest on również uwzględniony w sprawozdaniach budżetowych UE. Wypłacana agencjom dotacja Komisji jest jednak uwzględniona w budżecie UE. W niniejszej części budżetowej rocznego sprawozdania finansowego wzięto pod uwagę tylko dotację wypłaconą agencjom z budżetu Komisji.

Jeżeli chodzi o ESDZ, należy zauważyć, że oprócz własnego budżetu dysponowała ona też kwotą 378,9 mln EUR (w 2024 r.: 358,4) z uwzględnieniem dochodów przeznaczonych na określony cel i kwot przeniesionych, z czego 250,2 mln EUR (2024 r.: 255,2) to środki Komisji Europejskiej na pokrycie kosztów administracyjnych personelu Komisji pracującego w delegaturach Unii, w podziale na dział 7 Komisji, linie administracyjne programów operacyjnych (dawne linie BA) i fundusze powiernicze, a pozostała część z dodatkowych wkładów w stałej kwocie to środki na pokrycie wspólnych kosztów personelu EFR w delegaturach i na potrzeby kolokacji oraz inne kwoty otrzymane w ramach kolokacji i innych umów.

7.2.   WYKONANIE ŚRODKÓW NA ZOBOWIĄZANIA

(w mln EUR)
	Dostępne środki ogółem	Zaciągnięte zobowiązania					Środki przeniesione na 2026 r.			Środki wygasające
		Z ostatecznego przyjętego budżetu	Ze środków przeniesionych	Z dochodów przeznaczonych na określony cel	Ogółem	%	Z ostatecznego przyjętego budżetu	Z dochodów przeznaczonych na określony cel	Ogółem	Z ostatecznego przyjętego budżetu	Ze środków przeniesionych	Z dochodów przeznaczonych na określony cel	Ogółem
	1	2	3	4	5 = 2 + 3+4	6 = 5/1	7	8	9	10	11	12	13 = 10+ 11 + 12
Parlament	2 602	2 518	–	40	2 557	98  %	–	35	35	10	–	0	10
Rada	767	691	–	27	718	94  %	–	25	25	23		0	24
Komisja	222 335	190 891	1 579	14 073	206 542	93  %	2 126	12 241	14 367	1 149	33	236	1 418
Trybunał Sprawiedliwości	538	521	–	1	522	97  %	–	0	0	16		0	16
Trybunał Obrachunkowy	195	191	1	0	192	98  %	–	0	0	3	–	0	3
Komitet Ekonomiczno-Społeczny	180	173	–	4	177	98  %	–	2	2	1	–	–	1
Komitet Regionów	135	130	–	2	132	98  %	–	3	3	0	–	0	0
Rzecznik Praw Obywatelskich	15	15	–	–	15	95  %	–	–	–	1	–	–	1
Europejski Inspektor Ochrony Danych	27	25	–	0	25	93  %	–	–	–	2	–	–	2
Europejska Służba Działań Zewnętrznych	1 308	930	–	307	1 236	94  %	–	72	72	0	–	1	1
Suma:	228 104	196 083	1 580	14 454	212 116	93  %	2 126	12 379	14 505	1 206	33	237	1 476

7.3.   WYKONANIE ŚRODKÓW NA PŁATNOŚCI

(w mln EUR)
	Dostępne środki ogółem	Dokonane płatności					Środki przeniesione na 2026 r.			Środki wygasające
		Z ostatecznego przyjętego budżetu	Ze środków przeniesionych	Z dochodów przeznaczonych na określony cel	Ogółem	%	Z ostatecznego przyjętego budżetu	Z dochodów przeznaczonych na określony cel	Ogółem	Z ostatecznego przyjętego budżetu	Ze środków przeniesionych	Z dochodów przeznaczonych na określony cel	Ogółem
	1	2	3	4	5 = 2 + 3+4	6 = 5/1	7	8	9	10	11	12	13 = 10+ 11 + 12
Parlament	2 948	2 157	307	41	2 504	85  %	361	42	403	10	30	1	41
Rada	846	604	74	24	703	83  %	87	28	115	23	4	0	28
Komisja	244 557	150 611	3 016	57 305	210 932	86  %	5 424	28 062	33 486	54	42	10	106
Trybunał Sprawiedliwości	571	484	28	1	513	90  %	36	0	37	16	4	0	21
Trybunał Obrachunkowy	204	181	9	0	190	93  %	10	0	11	3	1	0	4
Komitet Ekonomiczno-Społeczny	192	163	10	3	177	92  %	10	3	13	1	2	–	3
Komitet Regionów	145	118	9	2	128	88  %	12	3	15	0	1	0	1
Rzecznik Praw Obywatelskich	16	14	0	–	15	93  %	0	–	0	1	0	–	1
Europejski Inspektor Ochrony Danych	30	23	2	0	25	83  %	2	–	2	2	1	–	3
Europejska Służba Działań Zewnętrznych	1 448	819	121	247	1 187	82  %	110	132	242	0	18	1	19
	250 956	155 173	3 575	57 624	216 373	86  %	6 054	28 271	34 325	110	104	12	226

8.   WYKONANIE BUDŻETÓW AGENCJI

Konsolidacja w ramach budżetu UE jako taka, jak wynika ze sprawozdań przedstawionych poniżej w pkt 8.1 i 8.2, nie obejmuje przychodów ani wydatków agencji.

Sekcje 1–7 sprawozdań z wykonania budżetu w stosownych przypadkach obejmują jedynie dotację wypłaconą agencjom z budżetu UE jako środki na zobowiązania i płatności.

W poniższych sprawozdaniach agencji przedstawiono przegląd agencji – zarówno agencji zdecentralizowanych (zwanych także agencjami tradycyjnymi), jak i agencji wykonawczych – oraz ich dochodów (8.1) i wydatków (8.2). Obejmują one nie tylko dotacje wypłacane z budżetu UE, ale również inne źródła dochodów i związanych z nimi wydatków (które nie są uwzględniane w sprawozdaniu finansowym z wykonania budżetu UE). Każda agencja przedstawia własny zestaw rocznych sprawozdań finansowych.

8.1.   DOCHODY BUDŻETOWE

(w mln EUR)
Agencja	Finansowanie w ramach działów WRF	Ostateczny przyjęty budżet	Dochód otrzymany
Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki	1	45	43
Agencja ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi	4	338	362
Organ Europejskich Regulatorów Łączności Elektronicznej	1	8	9
Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin	nie dotyczy	22	21
Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy	2b	18	18
Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu	4	240	212
Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego	1	248	197
Europejski Urząd Nadzoru Bankowego	1	59	60
Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej	4	1 124	1 137
Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób	2b	106	99
Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego	2b	22	23
Europejska Agencja Chemikaliów	1	134	138
Europejska Agencja Wykonawcza ds. Klimatu, Infrastruktury i Środowiska	1, 2a, 3, 5	75	75
Europejska Agencja Wykonawcza ds. Edukacji i Kultury	2b, 6	152	75
Europejska Agencja Środowiska	3	109	102
Europejska Agencja Kontroli Rybołówstwa	3	31	33
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności	2b	151	153
Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy	2b	25	28
Europejska Agencja Wykonawcza ds. Zdrowia i Cyfryzacji	1, 2b	62	62
Agencja Wykonawcza Europejskiej Rady ds. Innowacji i ds. MŚP	1, 2a	50	50
Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn	2b	10	12
Europejski Instytut Innowacji i Technologii	1	435	435
Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych	1	40	41
Europejski Urząd ds. Pracy	2b	50	50
Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego	1	127	127
Europejska Agencja Leków	2b	600	608
Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii	5	36	37
Prokuratura Europejska	2b	86	86
Agencja Wykonawcza Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych	1	73	73
Europejska Agencja Wykonawcza ds. Badań Naukowych	1, 3	102	127
Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych	1	82	86
Europejska Fundacja Kształcenia	2b	24	29
Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych	2b	68	78
Agencja Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa	1	26	55
Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania	5	246	243
Agencja Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania	5	13	13
Agencja Kolejowa Unii Europejskiej	1	31	47
Agencja Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego	1	83	1 164
Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej	2b	27	27
Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej	nie dotyczy	480	501
Wspólne przedsięwzięcie Fusion for Energy	1	646	799
Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej	7	52	45
Ogółem		6 356	7 581

(w mln EUR)
Rodzaj dochodów agencji	Dochód otrzymany
Dotacja Komisji	4 913
Dochody z opłat	1 136
Pozostałe dochody	1 531
Ogółem	7 581

8.2.   ŚRODKI NA ZOBOWIĄZANIA I ŚRODKI NA PŁATNOŚCI W PODZIALE NA AGENCJE

(w mln EUR)
	Środki na zobowiązania		Środki na płatności
Agencja	Dostępne środki ogółem	Zaciągnięte zobowiązania	Dostępne środki ogółem	Dokonane płatności
Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki	45	45	54	41
Agencja ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi	378	357	464	400
Organ Europejskich Regulatorów Łączności Elektronicznej	9	8	10	8
Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin	21	19	22	20
Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy	18	17	22	17
Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu	264	208	277	191
Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego	317	250	331	227
Europejski Urząd Nadzoru Bankowego	61	59	65	58
Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej	1 158	1 132	1 561	1 023
Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób	109	99	135	103
Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego	23	22	24	21
Europejska Agencja Chemikaliów	142	137	159	139
Europejska Agencja Wykonawcza ds. Klimatu, Infrastruktury i Środowiska	75	73	78	72
Europejska Agencja Wykonawcza ds. Edukacji i Kultury	75	75	80	75
Europejska Agencja Środowiska	116	103	155	101
Europejska Agencja Kontroli Rybołówstwa	36	34	43	35
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności	166	165	168	157
Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy	29	26	33	25
Europejska Agencja Wykonawcza ds. Zdrowia i Cyfryzacji	62	61	65	60
Agencja Wykonawcza Europejskiej Rady ds. Innowacji i ds. MŚP	50	50	52	49
Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn	12	10	14	10
Europejski Instytut Innowacji i Technologii	529	522	475	463
Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych	41	40	43	40
Europejski Urząd ds. Pracy	52	51	53	50
Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego	139	124	156	126
Europejska Agencja Leków	625	606	699	607
Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii	38	37	46	35
Prokuratura Europejska	86	86	95	87
Agencja Wykonawcza Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych	73	73	74	72
Europejska Agencja Wykonawcza ds. Badań Naukowych	127	127	132	126
Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych	87	85	91	80
Europejska Fundacja Kształcenia	32	29	35	28
Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych	93	80	103	80
Agencja Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa	66	41	72	33
Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania	253	247	275	239
Agencja Unii Europejskiej ds. Szkolenia w Dziedzinie Ścigania	32	19	35	19
Agencja Kolejowa Unii Europejskiej	67	49	53	45
Agencja Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego	2 306	677	2 366	1 185
Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej	27	26	33	28
Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej	345	345	532	341
Wspólne przedsięwzięcie Fusion for Energy	1 066	979	849	789
Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej	52	46	54	46
Ogółem	9 300	7 239	10 082	7 355

(w mln EUR)
	Środki na zobowiązania		Środki na płatności
Rodzaje wydatków	Dostępne środki ogółem	Zaciągnięte zobowiązania	Dostępne środki ogółem	Dokonane płatności
Koszty administracyjne	612	593	746	584
Koszty operacyjne	6 396	4 378	7 010	4 518
Personel	2 292	2 268	2 327	2 254
Ogółem	9 300	7 239	10 082	7 355

GLOSARIUSZ

Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży

Wszystkie aktywa finansowe (z wyjątkiem instrumentów pochodnych), które są zgodne z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości Sektora Publicznego, wyceniane według wartości godziwej, w przypadku których zmiany wartości godziwej są ujmowane jako rezerwa w aktywach netto do czasu ich usunięcia z bilansu (lub utraty przez nie wartości).

Aktywa i zobowiązania finansowe wyceniane według kosztu zamortyzowanego

Wszystkie aktywa i zobowiązania finansowe, które są zgodne z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości Sektora Publicznego, wycenione według zamortyzowanego kosztu.

Aktywa lub zobowiązania finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt

Wszystkie aktywa lub zobowiązania finansowe, które są zgodne z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości Sektora Publicznego, wycenione według wartości godziwej, w przypadku których zmiany wartości godziwej są wykazywane jako nadwyżka lub deficyt w danym okresie (tj. instrumenty pochodne).

Anulowanie środków

Niewykorzystane środki, z których nie można dłużej korzystać.

Budżety korygujące

Decyzja przyjęta w trakcie roku budżetowego w celu zmiany (zwiększenia, zmniejszenia, przeniesienia) aspektów przyjętego budżetu na dany rok.

Dochody przeznaczone na określony cel

Dedykowane dochody otrzymane na sfinansowanie określonych pozycji wydatków. Głównym źródłem zewnętrznych dochodów przeznaczonych na określony cel są wkłady finansowe państw trzecich w programy finansowane przez Unię. Głównym źródłem wewnętrznych dochodów przeznaczonych na określony cel są dochody uzyskane od osób trzecich w związku z towarami, usługami lub pracami dostarczonymi na ich żądanie; dochody pochodzące ze zwrotu nienależnie wypłaconych kwot i dochody ze sprzedaży publikacji i filmów.

Efektywna stopa procentowa

Stopa, która dyskontuje oszacowane przyszłe wpływy gotówkowe lub płatności w ciągu przewidywanego okresu użytkowania aktywów lub zobowiązań finansowych do wartości bilansowej netto składnika aktywów lub zobowiązania.

Instrumenty pochodne

Instrumenty finansowe, których wartość jest powiązana ze zmianą wartości innego instrumentu finansowego, wskaźnika lub towaru. W przeciwieństwie do posiadacza pierwotnego instrumentu finansowego (np. obligacji skarbowych), który posiada bezwarunkowe prawo do otrzymywania środków pieniężnych (lub innej korzyści ekonomicznej) w przyszłości, posiadacz instrumentu pochodnego posiada tylko warunkowe prawo do otrzymywania takiej korzyści. Przykładowym instrumentem pochodnym jest walutowy kontrakt terminowy typu forward.

Korekta finansowa

Korekty finansowe służą do ochrony budżetu UE przed obciążeniem nieprawidłowymi wydatkami. W przypadku wydatków objętych zarządzaniem dzielonym za odzyskanie nieprawidłowych płatności odpowiada przede wszystkim państwo członkowskie.

„Potwierdzona” korekta finansowa została zaakceptowana przez dane państwo członkowskie. „Stwierdzona” korekta finansowa została przyjęta decyzją Komisji i zawsze jest korektą netto, w przypadku której państwo członkowskie ma obowiązek zwrócić nieprawidłowo wykorzystane środki do budżetu UE, co doprowadzi do ostatecznego zmniejszenia puli środków finansowych przyznanych danemu państwu członkowskiemu. Potwierdzone i stwierdzone korekty finansowe opisuje się w niniejszej publikacji jako jedną kategorię.

„Wykonana” korekta finansowa skorygowała odnotowaną nieprawidłowość.

Koszty bieżącego zatrudnienia

Wzrost zobowiązań programowych wynikających z obsługi w bieżącym roku budżetowym.

Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie

Są to koszty poniesione w okresie sprawozdawczym, które będą musiały zostać sfinansowane z przyszłych budżetów, tj. przez państwa członkowskie UE. Wynika to ze współistnienia sprawozdań finansowych opartych na zasadzie memoriałowej i budżetu opartego na ujęciu kasowym.

Linia budżetowa

Jeżeli chodzi o strukturę budżetu, dochody i wydatki przedstawia się w budżecie zgodnie z obowiązującą nomenklaturą nałożoną przez władzę budżetową, która odzwierciedla charakter i cel każdej pozycji. Poszczególne działy (tytuł, rozdział, artykuł lub linia) zawierają oficjalny opis nomenklatury.

Nieprawidłowość

Nieprawidłowość jest działaniem niezgodnym z obowiązującymi przepisami UE lub przepisami krajowymi, które może niekorzystnie wpłynąć na interesy finansowe UE. Nieprawidłowości, które mogą wynikać z działań beneficjentów ubiegających się o środki finansowe lub organów odpowiedzialnych za dokonywanie płatności. Pojęcie nieprawidłowości jest szersze niż pojęcie nadużycia finansowego, które dotyczy zachowań, które można uznać za czyn zabroniony.

Płatności zaliczkowe

Płatność mająca na celu zapewnienie beneficjentowi płynności. Może być ona rozbita na szereg transz zgodnie z przepisami danej umowy, decyzji, porozumienia lub podstawowego aktu prawnego. Płatność lub zaliczka musi zostać wykorzystana na cele, na które była przeznaczona, w okresie wskazanym w umowie albo podlega zwrotowi.

Program o zdefiniowanym świadczeniu

System emerytalno-rentowy lub inny system świadczeń emerytalnych, gdy zasady danego systemu określają świadczenia niezależne od wpłacanych składek, a świadczenia nie są bezpośrednio związane z inwestycjami prowadzonymi w ramach systemu. System może być finansowany bądź nie.

Przeniesienia (między liniami budżetowymi)

Przeniesienia między liniami budżetowymi oznaczają przeniesienie środków z jednej linii budżetowej do drugiej, w trakcie roku budżetowego, i tym samym stanowią wyjątek od budżetowej zasady specyfikacji. Zostały jednak wyraźnie dozwolone w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu finansowym (RF). W rozporządzeniu finansowym określono różne rodzaje przeniesień w zależności od tego, czy odbywają się one między tytułami, rozdziałami, artykułami czy też działami budżetu, czy też w ich obrębie, oraz w zależności od tego, czy wymagają różnych poziomów autoryzacji.

Przeniesienie środków budżetowych

Wyjątek od zasady jednoroczności w zakresie, w jakim środki, których nie można wykorzystać w danym roku budżetowym, mogą, w ściśle określonych warunkach, zostać przeniesione w celu wykorzystania ich w następnym roku.

Przyjęty budżet

Projekt budżetu staje się przyjętym budżetem, gdy tylko zostanie zatwierdzony przez władzę budżetową i przewodniczący Parlamentu Europejskiego oświadczy, że został ostatecznie przyjęty.

Roczne sprawozdanie z działalności

Roczne sprawozdania z działalności pokazują wyniki operacji w odniesieniu do m.in. ustalonych celów, powiązanego ryzyka oraz struktury kontroli wewnętrznej. Od budżetu na 2001 r. w przypadku Komisji i budżetu na 2003 r. w przypadku wszystkich instytucji Unii Europejskiej delegowany urzędnik zatwierdzający musi przedłożyć swojej instytucji roczne sprawozdanie z działalności na temat wywiązania się ze swoich obowiązków wraz z informacjami dotyczącymi finansów i zarządzania.

Stopa dyskontowa

Stopa wykorzystywana do dostosowania wartości pieniądza w czasie. Dyskontowanie jest techniką stosowaną do porównywania kosztów i korzyści występujących w różnych okresach.

Środek zapobiegawczy

Środki zapobiegawcze, którymi dysponuje Komisja w celu ochrony budżetu UE, gdy jest świadoma potencjalnych braków, obejmują zawieszenia i wstrzymania płatności z budżetu UE na rzecz programu operacyjnego.

Środki

Środki budżetowe. Budżet obejmuje prognozę zarówno zobowiązań, jak i płatności (płatności na rzecz beneficjentów – w gotówce lub przelewem bankowym). Środki na zobowiązania i płatności często się różnią (środki zróżnicowane), ponieważ zobowiązania dotyczące wieloletnich programów i projektów są zazwyczaj w całości zaciągane w roku, w którym podjęto decyzję w ich sprawie, i są wypłacane przez lata, w miarę realizacji programu i projektu. Środki niezróżnicowane mają zastosowanie do wydatków administracyjnych, wsparcia rynku rolnego i płatności bezpośrednich oraz środków na zobowiązania równych środkom na płatności.

Środki administracyjne

Środki administracyjne służą do pokrywania bieżących kosztów instytucji i podmiotów (personelu, budynków, wyposażenia biurowego).

Środki na płatności

Środki na płatności pokrywają wydatki wymagalne w bieżącym roku budżetowym, wynikające z zobowiązań prawnych zaciągniętych w bieżącym roku lub w poprzednich latach.

Środki na zobowiązania

Środki na zobowiązania pokrywają łączny koszt zobowiązań prawnych (umów, umów o udzielenie dotacji/decyzji o udzieleniu dotacji), które można podpisać w bieżącym roku budżetowym.

Tradycyjne zasoby własne

Tradycyjne zasoby własne zdefiniowano w mającej zastosowanie decyzji w sprawie zasobów własnych (decyzja (UE, Euratom) 2020/2053); obejmują one cła i opłaty wyrównawcze od cukru.

Umorzenie

Czynność, wskutek której wcześniejsze zobowiązanie (lub część tego zobowiązania) zostaje anulowane.

Wstrzymania i zawieszenia

Jeżeli Komisja stwierdzi, na podstawie własnych prac lub informacji przekazanych przez instytucje audytowe, że państwo członkowskie nie usunęło poważnych uchybień w systemach zarządzania i kontroli lub nie skorygowało nieprawidłowych wydatków, które zostały zadeklarowane i poświadczone, może wstrzymać lub zawiesić płatności.

Wygasające środki

Na koniec roku budżetowego niewykorzystane środki zostają anulowane. Wygaśnięcie oznacza unieważnienie całego lub części zezwolenia na ponoszenie wydatków lub zaciąganie zobowiązań, które jest reprezentowane przez środki. Zgodnie z zasadami finansowymi, które dotyczą wspólnych przedsięwzięć, jedynie w ich przypadku ewentualne niewykorzystane środki mogą zostać ujęte w preliminarzu dochodów i wydatków na następne trzy lata budżetowe (tzw. zasada „N+3”). Zatem niewykorzystane środki na wspólne przedsięwzięcia mogą zostać ponownie uruchomione w roku budżetowym „N+3”.

Założenia aktuarialne

Założenia stosowane na potrzeby obliczania kosztów przyszłych zdarzeń, które wpływają na zobowiązania emerytalne.

Zarządzanie bezpośrednie

Tryb wykonania budżetu. W ramach zarządzania bezpośredniego budżet jest wykonywany bezpośrednio przez służby Komisji, agencje wykonawcze lub fundusze powiernicze.

Zarządzanie dzielone

Tryb wykonania budżetu. W ramach zarządzania dzielonego realizację zadań w zakresie wykonania budżetu powierza się państwom członkowskim. Około trzech czwartych wydatków UE podlega właśnie temu trybowi wykonania budżetu.

Zarządzanie pośrednie

Tryb wykonania budżetu. W ramach zarządzania pośredniego Komisja powierza zadania związane z wykonaniem budżetu organom przewidzianym prawem UE lub prawem krajowym.

Zasoby własne

Główne źródło dochodów dla budżetu UE. Poszczególne kategorie zasobów własnych wymieniono w mającej zastosowanie decyzji w sprawie zasobów własnych (decyzja (UE, Euratom) 2020/2053); są to tradycyjne zasoby własne, zasoby własne oparte na VAT, zasoby oparte na DNB i zasoby własne oparte na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych niepoddawanych recyklingowi.

Zobowiązania pozostające do spłaty

Podobnie jak zobowiązania RAL (franc. reste à liquider) zobowiązania pozostające do spłaty oznaczają kwotę, w przypadku której zobowiązanie budżetowe zostało podjęte, ale kolejne płatności nie zostały jeszcze wykonane. Oznaczają zobowiązania płatnicze UE na przyszłe lata i wynikają bezpośrednio z istnienia programów wieloletnich i rozbieżności między środkami na zobowiązania a środkami na płatności.

Zobowiązania RAL (fr. reste à liquider)

Podobnie jak zobowiązania pozostające do spłaty oznaczają one kwotę, w przypadku której zobowiązanie budżetowe zostało podjęte, ale kolejne płatności nie zostały jeszcze wykonane. Oznaczają zobowiązania płatnicze UE na przyszłe lata i wynikają bezpośrednio z istnienia programów wieloletnich i rozbieżności między środkami na zobowiązania a środkami na płatności.

Zobowiązanie

Prawne zobowiązanie do zapewnienia środków finansowych pod warunkiem spełnienia określonych warunków. UE zobowiązuje się do zwrotu swojego udziału w kosztach projektu finansowanego przez UE. Dzisiejsze zobowiązania to przyszłe płatności. Dzisiejsze płatności to wcześniejsze zobowiązania.

Zyski i straty aktuarialne

W przypadku programu o zdefiniowanym świadczeniu zmiany w deficytach lub nadwyżkach aktuarialnych. Powstają w wyniku różnic między poprzednimi założeniami aktuarialnymi a tym, co faktycznie nastąpiło, oraz w wyniku zmian wprowadzanych w założeniach aktuarialnych.

WYKAZ SKRÓTÓW

AC	Koszt zamortyzowany
AFS	Dostępny do sprzedaży
AOD	Delegowany urzędnik zatwierdzający
ATM BAR	Zarządzanie ruchem lotniczym Pobrexitowa rezerwa dostosowawcza
BOP	Bilans płatniczy
CCS LGF	System poręczeń na rzecz sektora kultury i sektora kreatywnego
CEF DI	Instrument dłużny instrumentu „Łącząc Europę”
CEF2	Instrument „Łącząc Europę”
CIP	Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji
COSME	Konkurencyjność przedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw
COSO	Komitet Organizacji Sponsorujących Komisję Treadwaya
CPF	Wspólny fundusz rezerw
CRII+	Inicjatywa inwestycyjna „plus” w odpowiedzi na koronawirusa
CRO	Dyrektor ds. ryzyka
D&WM	Likwidacja i gospodarowanie odpadami
DNB	Dochód narodowy brutto
DZW	Decyzja w sprawie systemu zasobów własnych
EAD	Ekspozycja, której dotyczy niewykonanie zobowiązania
EAR	Reguła rachunkowości UE
EaSI	Zatrudnienie i innowacje społeczne
EBC	Europejski Bank Centralny
EBI	Europejski Bank Inwestycyjny
EBOR	Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju
ECL	Oczekiwane straty kredytowe
ECOFIN	Rada do Spraw Gospodarczych i Finansowych
EDIF	Instrument gwarancyjny dla Bałkanów Zachodnich
EFI	Europejski Fundusz Inwestycyjny
EFIS	Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych
EFMR	Europejski Fundusz Morski i Rybacki
EFR	Europejski Fundusz Rozwoju
EFRG	Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji
EFRR	Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego
EFRROW	Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
EFS	Europejski Fundusz Społeczny
EFSE	Europejski Fundusz na rzecz Europy Południowo-Wschodniej
EFSF	Europejski Instrument Stabilności Finansowej
EFSI	Europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne
EFSM	Europejski mechanizm stabilizacji finansowej
EFTA	Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu
EFZR	Europejski Fundusz na rzecz Zrównoważonego Rozwoju
EGNOS	Europejski system wspomagania satelitarnego
ElectriFI	Inicjatywa na rzecz finansowania elektryfikacji
ELM	Upoważnienie EBI do udzielania pożyczek na rzecz państw trzecich
EMS	Europejski Mechanizm Stabilności
ENEF	Fundusz rozwoju przedsiębiorczości
ENIF	Fundusz wspierania innowacji w przedsiębiorstwach
ENPI	Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa
EOG	Europejski Obszar Gospodarczy
ERI ESA	Inicjatywa EBI na rzecz budowania odporności Europejska Agencja Kosmiczna
ESDZ	Europejska Służba Działań Zewnętrznych
ETF	Fundusze inwestycyjne typu ETF
ETO	Europejski Trybunał Obrachunkowy
ETS	System handlu emisjami
EUMETSAT	Europejska Organizacja Eksploatacji Satelitów Meteorologicznych
Euratom	Europejska Wspólnota Energii Atomowej
EWWiS w likwidacji	Europejska Wspólnota Węgla i Stali w likwidacji
FAMI	Fundusz Azylu, Migracji i Integracji
FIFO	Pierwsze weszło, pierwsze wyszło
FP7	Siódmy program ramowy w zakresie badań i rozwoju technologicznego
FS	Fundusz Spójności
FSDA	Omówienie i analiza sprawozdania finansowego
FSUE FGC	Fundusz Solidarności Unii Europejskiej Umowa gwarancji finansowej
Fundusz BUFI	Fundusz „grzywien budżetowych”
FVNA	Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez aktywa netto/kapitał własny
FVSD	Aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez nadwyżkę lub deficyt
FZZG FI	Fundusz Zintegrowanego Zarządzania Granicami Fundusz Innowacyjny
FRP	Fundusz rynku pieniężnego
GNSS	Globalny system nawigacji satelitarnej
H2020	„Horyzont 2020”
HLRCP	Polityka wysokiego szczebla w zakresie ryzyka i zapewnienia zgodności z przepisami
IIW	Obszar infrastruktury i innowacji
ISWMR	Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej
IT	Technologia informacyjna
ITER	Międzynarodowy eksperymentalny reaktor termojądrowy
JRC	Wspólne Centrum Badawcze
JSIS JU	Wspólny system ubezpieczenia chorobowego Wspólne przedsiębiorstwo/przedsięwzięcie
KE	Komisja Europejska
LGD	Strata z tytułu niewykonania zobowiązania
LGF	Instrument gwarancji kredytowych
LGTT	Instrument gwarancji kredytowych dla projektów TEN-T
MAP	Program wieloletni – Program włączenia finansowego skierowany do średnich przedsiębiorstw
MEP	Poseł do Parlamentu Europejskiego
MFA	Pomoc makrofinansowa
MFW	Międzynarodowy Fundusz Walutowy
MIM	Mechanizm ubezpieczeń wzajemnych
MMŚP	Mikro- małe i średnie przedsiębiorstwa
MSRSP	Międzynarodowe Standardy Rachunkowości Sektora Publicznego
MŚP	Małe i średnie przedsiębiorstwa
NGEU	NextGenerationEU
PBI	Inicjatywa w zakresie obligacji projektowych
PD	Prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania
PE	Parlament Europejski
PF4EE	Instrument finansowania prywatnego na rzecz efektywności energetycznej
PGF	Fundusz gwarancyjny dla uczestników
PKB	Produkt krajowy brutto
POCI	Zakupione lub utworzone aktywa finansowe dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe
PPP	Partnerstwo publiczno-prywatne
PSEO	System emerytalno-rentowy urzędników europejskich
RAL	„Reste à liquider” (zobowiązanie pozostające do spłaty)
RF	Rozporządzenie finansowe UE
RRF	Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności
RSD	Roczne sprawozdanie z działalności
RSFF	Mechanizm finansowania oparty na podziale ryzyka
RTD	Badania, rozwój technologiczny i demonstracja
RWP	Rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów
S&P	Standard & Poor’s Financial Services LLC
SAFE	Zwiększenie bezpieczeństwa Europy
SANAD	Fundusz na rzecz mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw w regionie Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej
SAPARD	Specjalny Program Akcesyjny na rzecz Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich
SEMED	Program włączenia finansowego skierowany do MMŚP w państwach południowego i wschodniego regionu basenu Morza Śródziemnego
SICR	Znaczny wzrost ryzyka kredytowego
SIUGI	Instrument gwarancji nieograniczonych co do kwoty w inicjatywie dotyczącej MŚP
SMEW	Segment MŚP (segment małych i średnich przedsiębiorstw)
STEP SURE	Platforma na rzecz technologii strategicznych dla Europy Europejski instrument tymczasowego wsparcia w celu zmniejszenia zagrożeń związanych z bezrobociem w sytuacji nadzwyczajnej
TFUE	Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
TRDI ULCM	Przejściowy Instrument Rozwoju Obszarów Wiejskich Mechanizm współpracy pożyczkowej dla Ukrainy
TZW	Tradycyjne zasoby własne
UE	Unia Europejska
UGW	Unia gospodarcza i walutowa
VAT	Podatek od wartości dodanej
WPR	Wspólna polityka rolna
WRF	Wieloletnie ramy finansowe

---

(1)  Do najważniejszych elementów należą: 50 mld EUR na Instrument na rzecz Ukrainy, 1,5 mld EUR na Europejski Fundusz Obronny i 9,6 mld EUR na Bałkany Zachodnie, południowe sąsiedztwo i dalsze regiony, a także zwiększenie instrumentu elastyczności do 2 mld EUR i rezerwy na pomoc nadzwyczajną do 1,5 mld EUR w celu zaspokojenia nowych potencjalnych potrzeb.

(2)  Pożyczka na potrzeby wsparcia Ukrainy w ramach kompleksowego planu Komisji mającego na celu zapewnienie Ukrainie wsparcia finansowego w wysokości 90 mld EUR na lata 2026 i 2027.

(3)  Rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 609/2014 z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie metod i procedury udostępniania tradycyjnych zasobów własnych, zasobów własnych opartych na VAT i zasobów własnych opartych na DNB oraz w sprawie środków w celu zaspokojenia potrzeb gotówkowych (Dz.U. L 168 z 7.6.2014, s. 39, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2014/609/oj).

(4)  Rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2021/770 z dnia 30 kwietnia 2021 r. w sprawie obliczania zasobów własnych opartych na odpadach opakowaniowych z tworzyw sztucznych niepoddawanych recyklingowi, metod i procedury udostępniania tych zasobów własnych, w sprawie środków w celu zaspokojenia potrzeb gotówkowych oraz w sprawie niektórych aspektów zasobów własnych opartych na dochodzie narodowym brutto (Dz.U. L 165 z 11.5.2021, s. 15, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/770/oj).

(5)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2024/2509 z dnia 23 września 2024 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii (Dz.U. L, 2024/2509, 26.9.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/2509/oj).

(8)  Z wyjątkiem niektórych gwarancji udzielonych w ramach programów instrumentów finansowych z poprzednich WRF, które były w pełni finansowane lub zabezpieczane za pomocą budżetu UE.

(9)  Zob. sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie instrumentów finansowych, gwarancji budżetowych, pomocy finansowej i zobowiązań warunkowych, składane co roku przez Komisję.

(10)  Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2022/9701.

(11)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2022/2434 z dnia 6 grudnia 2022 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE, Euratom) 2018/1046 w odniesieniu do ustanowienia zróżnicowanej strategii finansowania jako ogólnej metody zaciągania pożyczek (Dz.U. L 319 z 13.12.2022, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2022/2434/oj).

(12)  Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Budżetu, Zielone obligacje – Sprawozdanie dotyczące wpływu i alokacji – Sprawozdanie NextGenerationEU za 2023 r., Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2023, https://data.europa.eu/doi/10.2761/302803.

(13)  Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/313 w sprawie udzielenia Ukrainie pomocy nadzwyczajnej w wysokości 1,2 mld EUR, decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/1201 w sprawie udzielenia Ukrainie pomocy nadzwyczajnej w wysokości 1,0 mld EUR, decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/1628 w sprawie udzielenia Ukrainie pomocy nadzwyczajnej w wysokości 5,0 mld EUR.

(14)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2463 z dnia 14 grudnia 2022 r. ustanawiające instrument wsparcia dla Ukrainy na 2023 r. (pomoc makrofinansowa +) (Dz.U. L 322 z 16.12.2022, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2022/2463/oj).

(15)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2773 z dnia 24 października 2024 r. w sprawie ustanowienia Mechanizmu współpracy pożyczkowej dla Ukrainy oraz udzielenia Ukrainie wyjątkowej pomocy makrofinansowej (Dz.U. L, 2024/2773, 28.10.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/2773/oj).

(16)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/792 z dnia 29 lutego 2024 r. w sprawie ustanowienia Instrumentu na rzecz Ukrainy (Dz.U. L, 2024/792, 29.2.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/792/oj).

(17)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1449 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ustanowienia Instrumentu Wsparcia Reform i Wzrostu Gospodarczego na Bałkanach Zachodnich (Dz.U. L, 2024/1449, 24.5.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1449/oj).

(18)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/535 z dnia 18 marca 2025 r. w sprawie ustanowienia Instrumentu Wsparcia Reform i Wzrostu Gospodarczego w republice Mołdawii (Dz.U. L, 2025/535, 21.3.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2025/535/oj).

(19)  Rozporządzenie Rady (UE) 2025/1106 z dnia 27 maja 2025 r. ustanawiające Instrument na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy („instrument SAFE”) poprzez Wzmocnienie Europejskiego Przemysłu Obronnego (Dz.U. L, 2025/1106, 28.5.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2025/1106/oj).

(20)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/467 z dnia 24 lutego 2026 r. w sprawie wdrożenia wzmocnionej współpracy w zakresie ustanowienia pożyczki na potrzeby wsparcia Ukrainy na lata 2026 i 2027 (Dz.U. L, 2026/467, 26.2.2026, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2026/467/oj).

(21)  Rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2020/2093 z dnia 17 grudnia 2020 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 (Dz.U. L 433I z 22.12.2020, s. 11, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2020/2093/oj).

(22)  Zgodnie z zasadą pomocniczości Unia podejmuje działania tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim cele zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, i jeśli ze względu na rozmiary lub skutki proponowanego działania możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii. Zgodnie z zasadą proporcjonalności zakres i forma działania Unii nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów Traktatów (zob. art. 5 TUE).

(23)  W dniu 1 lutego 2024 r. Rada Europejska uzgodniła śródokresowy przegląd pułapów WRF na lata 2021–2027 w następstwie wniosków Komisji COM(2023) 336.

(24)  Rozporządzenie (UE, Euratom) 2024/2509.

(25)  Zob. art. 317 TFUE.

(26)  C(2020) 4240 z 24.6.2020.

(27)  W rezultacie pojęcie „Komisja Europejska” oznacza zarówno instytucję – kolegium – tworzoną przez członków Komisji, jak i administrację kierowaną przez dyrektorów generalnych jej departamentów (oraz szefów innych struktur administracyjnych, takich jak służby, biura i agencje wykonawcze).

(28)  Od połowy 2019 r. (w następstwie zmiany art. 12 regulaminu wewnętrznego) zarządzanie Europejskim Funduszem Rozwoju (EFR) powierzono wspólnie pięciu departamentom (INTPA (DEVCO), ECHO, EAC, EACEA i JRC).

(29)   https://ec.europa.eu/info/publications/integrated-financial-and-accountability-reporting_pl.

(30)  Rozporządzenie finansowe (art. 253) zobowiązuje Komisję do przekazywania Parlamentowi Europejskiemu i Radzie zestawu sprawozdań finansowych i sprawozdań w zakresie rozliczalności, które stanowią istotny wkład w coroczną „procedurę udzielania absolutorium”, w ramach której Parlament Europejski i Rada rozliczają Komisję ze sposobu zarządzania budżetem UE. Pakiet zintegrowanej sprawozdawczości finansowej i sprawozdawczości w zakresie rozliczalności składa się z pięciu sprawozdań dotyczących wykonania, wyników, zarządzania finansami i ochrony budżetu UE. Zintegrowana sprawozdawczość finansowa i sprawozdawczość w zakresie rozliczalności na stronie internetowej Europa.

(31)  Należy zauważyć, że w związku z zaokrągleniem danych liczbowych do mln EUR może się wydawać, że niektóre dane finansowe w poniższych tabelach nie sumują się.

(33)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2024/2509 z dnia 23 września 2024 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii (Dz.U. L, 2024/2509, 26.9.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/2509/oj).

(34)  System emerytalno-rentowy urzędników europejskich jest umownym (wirtualnym) funduszem o zdefiniowanych świadczeniach, w ramach którego składki pracowników wykorzystuje się do sfinansowania ich przyszłych emerytur. Chociaż nie istnieje żaden faktyczny fundusz inwestycyjny, uznaje się, że kwotę, jaka zostałaby pobrana przez taki fundusz, zainwestowano w obligacje długoterminowe państw członkowskich oraz że kwotę tę odzwierciedlają zobowiązania emerytalne odnotowane w rocznych sprawozdaniach finansowych Unii Europejskiej. Państwa członkowskie wspólnie gwarantują wypłatę tych świadczeń zgodnie z art. 83 regulaminu pracowniczego oraz art. 4 ust. 3 Traktatu UE (w celu zapoznania się ze szczegółowym opisem programu zob. COM(2018) 829).

(35)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/792 z dnia 29 lutego 2024 r. w sprawie ustanowienia Instrumentu na rzecz Ukrainy (Dz.U. L, 2024/792, 29.2.2024), zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie ustanowienia Instrumentu na rzecz Ukrainy”.

(36)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1316/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiające instrument „Łącząc Europę”, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 913/2010 oraz uchylające rozporządzenia (WE) nr 680/2007 i (WE) nr 67/2010 (Dz.U. L 348 z 20.12.2013, s. 129, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2013/1316/oj).

(37)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 320, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2013/1303/oj).

(38)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/1060/oj).

(39)  Decyzja Rady (UE, Euratom) 2020/2053 z dnia 14 grudnia 2020 r. w sprawie systemu zasobów własnych Unii Europejskiej oraz uchylająca decyzję 2014/335/UE, Euratom (Dz.U. L 424 z 15.12.2020, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2020/2053/oj).

(43)  Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/412 z dnia 14 marca 2018 r. zmieniająca decyzję nr 466/2014/UE w sprawie udzielenia gwarancji UE dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego na pokrycie strat poniesionych w związku z działaniami z zakresu finansowania wspierającymi projekty inwestycyjne poza granicami Unii (Dz.U. L 76 z 19.3.2018, s. 30, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2018/412/oj).

(44)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1601 z dnia 26 września 2017 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Funduszu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju (EFZR), gwarancji EFZR i funduszu gwarancyjnego EFZR (Dz.U. L 249 z 27.9.2017, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2017/1601/oj).

(45)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/947 z dnia 9 czerwca 2021 r. ustanawiające Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – Globalny Wymiar Europy, zmieniające i uchylające decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 466/2014/UE oraz uchylające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1601 i rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 480/2009 (Dz.U. L 209 z 14.6.2021, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/947/oj).

(47)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1153 z dnia 7 lipca 2021 r. ustanawiające instrument „Łącząc Europę” i uchylające rozporządzenia (UE) nr 1316/2013 i (UE) nr 283/2014 (Dz.U. L 249 z 14.7.2021, s. 38, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/1153/oj).

(48)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/959 z dnia 10 maja 2023 r. zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE ustanawiającą system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych w Unii oraz decyzję (UE) 2015/1814 w sprawie ustanowienia i funkcjonowania rezerwy stabilności rynkowej dla unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (Dz.U. L 130 z 16.5.2023, s. 134, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2023/959/oj).

(49)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/696 z dnia 28 kwietnia 2021 r. ustanawiające Unijny program kosmiczny i Agencję Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 912/2010, (UE) nr 1285/2013 i (UE) nr 377/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE (Dz.U. L 170 z 12.5.2021, s. 69, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/696/oj).

(50)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/695 z dnia 28 kwietnia 2021 r. ustanawiające program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont Europa” oraz zasady uczestnictwa i upowszechniania obowiązujące w tym programie oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1290/2013 i (UE) nr 1291/2013 (Dz.U. L 170 z 12.5.2021, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/695/oj).

(51)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/588 z dnia 15 marca 2023 r. ustanawiające unijny program bezpiecznej łączności na lata 2023–2027 (Dz.U. L 179 z 17.3.2023, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2023/588/oj).

(52)  Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1313/2013/UE z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 924, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2013/1313/oj).

(53)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/241/oj).

(54)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/435 z dnia 27 lutego 2023 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2021/241 w odniesieniu do rozdziałów REPowerEU w planach odbudowy i zwiększania odporności oraz zmiany rozporządzeń (UE) nr 1303/2013, (UE) 2021/1060 i (UE) 2021/1755 oraz dyrektywy 2003/87/WE (Dz.U. L 63 z 28.2.2023, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2023/435/oj).

(55)  Rozporządzenie Rady (Euratom) 2021/765 z dnia 10 maja 2021 r. ustanawiające program badawczo-szkoleniowy Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej na lata 2021–2025 uzupełniający program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont Europa” oraz uchylające rozporządzenie (Euratom) 2018/1563 (Dz.U. L 167 I z 12.5.2021, s. 81, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/765/oj).

(56)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2018/1718 z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (WE) nr 726/2004 w odniesieniu do siedziby Europejskiej Agencji Leków (Dz.U. L 291 z 16.11.2018, s. 3, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1718/oj).

(57)  W niniejszej nocie termin „programy instrumentów finansowych” odnosi się do „instrumentów finansowych” zdefiniowanych w art. 2 pkt 30 RF.

(58)  Decyzja Komisji (UE, Euratom) 2025/369 z dnia 21 lutego 2025 r. określająca funkcję dyrektora ds. ryzyka nadzorującego ryzyko finansowe związane z operacjami finansowymi Unii (Dz.U. L, 2025/369, 25.2.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2025/369/oj).

(59)  Decyzja wykonawcza Komisji (UE, Euratom) 2023/2825 z dnia 12 grudnia 2023 r. ustanawiająca ustalenia dotyczące kierowania unijnymi operacjami zaciągania pożyczek i zarządzania długiem w ramach zróżnicowanej strategii finansowania oraz powiązanymi operacjami udzielania pożyczek, a także realizowania takich operacji (Dz.U. L, 2023/2825, 18.12.2023, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec_impl/2023/2825/oj).

(60)  Rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2016/804 z dnia 17 maja 2016 r. zmieniające rozporządzenie (UE, Euratom) nr 609/2014 w sprawie metod i procedury udostępniania tradycyjnych zasobów własnych, zasobów własnych opartych na VAT i zasobów własnych opartych na DNB oraz w sprawie środków w celu zaspokojenia potrzeb gotówkowych (Dz.U. L 132 z 21.5.2016, s. 85, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2016/804/oj).

(61)  Rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2022/615 z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE, Euratom) nr 609/2014 w celu zwiększenia przewidywalności dla państw członkowskich oraz doprecyzowania procedur rozstrzygania sporów przy udostępnianiu tradycyjnych zasobów własnych oraz zasobów własnych opartych na VAT i na DNB (Dz.U. L 115 z 13.4.2022, s. 51, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2022/615/oj).

(62)  Decyzja Komisji z dnia 25 marca 2020 r. w sprawie wytycznych dotyczących zarządzania aktywami wspólnego funduszu rezerw, 2020/C 131/03 (Dz.U. C 131 z 22.4.2020, s. 3).

(70)  Należy zauważyć, że w związku z zaokrągleniem danych liczbowych do mln EUR może się wydawać, że niektóre dane finansowe w poniższych tabelach nie sumują się.

(71)  Rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 608/2014 z dnia 26 maja 2014 r. określające środki wykonawcze dotyczące systemu zasobów własnych Unii Europejskiej (Dz.U. L 168 z 7.6.2014, s. 29, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2014/608/oj).

(72)  Dostosowanie techniczne wieloletnich ram finansowych na 2026 r. zgodnie z art. 4 rozporządzenia Rady (UE, Euratom) 2021/365 określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027, COM(2025) 800 final z 4.6.2025.

(73)  Ostatnio zmienionego rozporządzeniem Rady (UE, Euratom) 2024/765 z dnia 29 lutego 2024 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2093 określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 (Dz.U. L, 2024/765, 29.2.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/765/oj).

(74)  AB 1/2024, Dz.U. L, 2024/1430, 5.6.2024.

(75)  Rozporządzenie Rady (UE) 2020/2094 z dnia 14 grudnia 2020 r. ustanawiające Instrument Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy w celu wsparcia odbudowy w następstwie kryzysu związanego z COVID-19 (Dz.U. L 433 I z 22.12.2020, s. 23, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2020/2094/oj).