<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><JUDGMENT xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.JUDGMENT><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-297/19</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62019CJ0297</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:533">EU:C:2020:533</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>17</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>17</PAGE.TOTAL><AUTHOR>CJ</AUTHOR></BIB.JUDGMENT><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">wyrok z dnia <DATE ISO="20200709">9.7.2020 r.</DATE> – sprawa C‑297/19</HT></P><P><HT TYPE="SC">Naturschutzbund Deutschland – Landesverband Schleswig-Holstein</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Wyrok Trybunału</HT> (pierwsza izba)</P><P>z dnia <DATE ISO="20200709">9 lipca 2020 r.</DATE><NOTE NUMBERING="STAR" TYPE="FOOTNOTE" NOTE.ID="E0001"><P>Język postępowania: niemiecki.</P></NOTE></P></TI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN=""><KEYWORD>Odesłanie prejudycjalne</KEYWORD><KEYWORD>Środowisko naturalne</KEYWORD><KEYWORD>Odpowiedzialność za środowisko naturalne</KEYWORD><KEYWORD>Dyrektywa 2004/35/WE –Akapit trzeci tiret drugie załącznika I</KEYWORD><KEYWORD>Szkoda, której nie można zakwalifikować jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0001" ID="QS0001"/>poważnej szkody<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/></KEYWORD><KEYWORD>Pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0002" ID="QS0002"/>normalnego zarządzania siedliskiem, określonego w kartotekach siedliska lub dokumentach założeniowych bądź uprzednio prowadzon[ego] przez właścicieli lub podmioty gospodarcze<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/></KEYWORD><KEYWORD>Artykuł 2 pkt 7</KEYWORD><KEYWORD>Pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0003" ID="QS0003"/>działalności zawodowej<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/></KEYWORD><KEYWORD>Działalność wykonywana w interesie zbiorowości na podstawie ustawowego przekazania zadań</KEYWORD><KEYWORD>Włączenie lub brak włączenia</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><JUDGMENT.INIT><P>W sprawie C‑297/19</P><P>mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundesverwaltungsgericht (federalny sąd administracyjny, Niemcy) postanowieniem z dnia <DATE ISO="20190226">26 lutego 2019 r.</DATE>, które wpłynęło do Trybunału w dniu <DATE ISO="20190411">11 kwietnia 2019 r.</DATE>, w postępowaniu:</P></JUDGMENT.INIT><PARTIES><PLAINTIFS><P><HT TYPE="BOLD">Naturschutzbund Deutschland – Landesverband Schleswig-Holstein eV</HT></P></PLAINTIFS><AGAINST>przeciwko</AGAINST><DEFENDANTS><P><HT TYPE="BOLD">Kreis Nordfriesland,</HT></P><P>przy udziale:</P><P><HT TYPE="BOLD">Deich- und Hauptsielverband Eiderstedt, Körperschaft des öffentlichen Rechts,</HT></P><P><HT TYPE="BOLD">Vertreter des Bundesinteressres beim Bundesverwaltungsgericht,</HT></P></DEFENDANTS></PARTIES><PREAMBLE><PREAMBLE.INIT><P>TRYBUNAŁ (pierwsza izba),</P><P>w składzie: J.-C. Bonichot (sprawozdawca), prezes izby, M. Safjan i L. Bay Larsen, C. Toader i N. Jääskinen, sędziowie,</P><P>rzecznik generalny: H. Saugmandsgaard Øe,</P><P>sekretarz: D. Dittert, kierownik wydziału,</P></PREAMBLE.INIT><GR.VISA><VISA>uwzględniając pisemny etap postępowania,</VISA></GR.VISA><?PAGE NO="2"?><GR.CONSID><CONSID><P>rozważywszy uwagi, które przedstawili:</P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>w imieniu Naturschutzbund Deutschland – Landesverband Schleswig-Holstein eV – J. Mittelstein, Rechtsanwalt,</P></ITEM><ITEM><P>w imieniu Kreis Nordfriesland – G. Koukakis, Rechtsanwalt,</P></ITEM><ITEM><P>w imieniu Deich- und Hauptsielverband Eiderstedt, Körperschaft des öffentlichen Rechts – C. Brandt, Rechtsanwältin,</P></ITEM><ITEM><P>w imieniu rządu niemieckiego – J. Möller i S. Eisenberg, w charakterze pełnomocników,</P></ITEM><ITEM><P>w imieniu Komisji Europejskiej – A.C. Becker i G. Gattinara, w charakterze pełnomocników,</P></ITEM></LIST></CONSID></GR.CONSID><GR.VISA><VISA>podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,</VISA></GR.VISA><PREAMBLE.FINAL>wydaje następujący</PREAMBLE.FINAL></PREAMBLE><CONTENTS.JUDGMENT><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Wyrok</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1</NO.P><TXT>Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2 pkt 7 dyrektywy 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="20040421">21 kwietnia 2004 r.</DATE> w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="143" PAGE.FIRST="56" DATE.PUB="2004">Dz.U. 2004, L 143, s. 56</REF.DOC.OJ>) oraz akapitu trzeciego tiret drugie załącznika I do tej dyrektywy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2</NO.P><TXT>Wniosek ten został złożony w ramach sporu między Naturschutzbund Deutschland – Landesverband Schleswig-Holstein eV (zwanym dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0004" ID="QS0004"/>Naturschutzbund Deutschland<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/>) a Kreis Nordfriesland (powiatem Nordfriesland, Niemcy) w przedmiocie środków dotyczących ograniczenia szkód wyrządzonych środowisku naturalnemu i zaradzenia nim, których zastosowania domaga się Naturschutzbund Deutschland.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Ramy prawne</HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo Unii</HT></HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P><HT TYPE="ITALIC">Dyrektywa 2004/35</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3</NO.P><TXT>Motywy 1–3, 8 i 9 dyrektywy 2004/35 mają następujące brzmienie:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><CONSID><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0005" ID="QS0005"/>(1)</NO.P><TXT>Obecnie we Wspólnocie znajduje się wiele zanieczyszczonych miejsc, stwarzających znaczące ryzyko dla zdrowia, a w ostatnich latach występował także gwałtowny zanik różnorodności biologicznej. Zaniechanie działania może doprowadzić do zwiększenia zanieczyszczeń i jeszcze większego zaniku różnorodności biologicznej w przyszłości. Zapobieganie, zaradzanie szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu w takim zakresie, w jakim jest to możliwe, przyczynia się [do] realizacji celów i zasad wspólnotowej polityki ochrony środowiska naturalnego określonej w traktacie. Decyzje dotyczące zaradzenia szkodom powinny uwzględniać lokalne warunki.</TXT></NP></CONSID><CONSID><NP><NO.P>(2)</NO.P><TXT>Zapobieganie i zaradzanie szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu powinno być realizowane poprzez popieranie reguły <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0006" ID="QS0006"/>zanieczyszczający płaci<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="00AB" ID="QE0006"/>, wskazanej w traktacie, oraz zgodnie z zasadą stałego rozwoju. Niniejsza dyrektywa powinna zatem opierać się na naczelnej<?PAGE NO="3"?> zasadzie, w myśl której podmiot gospodarczy wyrządzający przez swoją działalność szkody w środowisku naturalnym lub powodujący bezpośrednie zagrożenie wystąpieniem takich szkód pozostaje finansowo za nie odpowiedzialny, w celu nakłonienia podmiotów gospodarczych do przyjęcia środków i opracowywania praktyk minimalizujących ryzyko wyrządzenia szkód środowisku naturalnemu oraz ograniczenia w ten sposób możliwości poniesienia finansowej odpowiedzialności za nie.</TXT></NP></CONSID><CONSID><NP><NO.P>(3)</NO.P><TXT>Ponieważ cel niniejszej dyrektywy, a mianowicie ustanowienie wspólnych ram umożliwiających zapobieganie i zaradzenie szkodom wyrządzanym środowisku naturalnemu przy uzasadnionych kosztach społecznych, nie może zostać osiągnięty w wystarczającym stopniu przez państwa członkowskie, zaś może być to dokonane w lepszy sposób na poziomie wspólnotowym z powodu zakresu niniejszej dyrektywy i jej następstw w odniesieniu do pozostałego prawodawstwa wspólnotowego, czyli dyrektywy Rady 79/409/EWG z dnia <DATE ISO="19790402">2 kwietnia 1979 r.</DATE> w sprawie ochrony dzikiego ptactwa [<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="103" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="1979">Dz.U. 1979, L 103, s. 1</REF.DOC.OJ>)], dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia <DATE ISO="19920521">21 maja 1992 r.</DATE> w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory [(<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="206" PAGE.FIRST="7" DATE.PUB="1992">Dz.U. 1992, L 206, s. 7</REF.DOC.OJ>)] oraz dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="20001023">23 października 2000 r.</DATE> ustawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej [(<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="327" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2000">Dz.U. 2000, L 327, s. 1</REF.DOC.OJ>], Wspólnota może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 [traktatu WE]. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.</TXT></NP></CONSID><P>[…]</P><CONSID><NP><NO.P>(8)</NO.P><TXT>Niniejsza dyrektywa powinna mieć zastosowanie, w zakresie szkód wyrządzanych środowisku naturalnemu, do działalności zawodowej, która stanowi zagrożenie dla zdrowia ludzi lub środowiska. Należy zidentyfikować tę działalność co do zasady poprzez odniesienie do odpowiedniego prawodawstwa wspólnotowego, które przewiduje wymagania regulacyjne w stosunku do niektórych rodzajów działalności lub praktyk, co do których uznano, że stanowią one potencjalne lub rzeczywiste zagrożenie dla zdrowia ludzi lub środowiska.</TXT></NP></CONSID><CONSID><NP><NO.P>(9)</NO.P><TXT>Niniejsza dyrektywa powinna mieć również zastosowanie, w zakresie szkód wyrządzanych w odniesieniu do gatunków chronionych i siedlisk przyrodniczych, do działalności zawodowej innej niż ta bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikowana poprzez odniesienie do prawodawstwa wspólnotowego jako działalność stanowiąca rzeczywiste lub potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzi lub środowiska. W takich przypadkach podmiot gospodarczy podlega tylko niniejszej dyrektywie zawsze, gdy wynika to z jego winy lub zaniedbania [niedbalstwa]<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/>.</TXT></NP></CONSID></QUOT.S></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4</NO.P><TXT>Artykuł 1 tej dyrektywy ma następujące brzmienie:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0007" ID="QS0007"/>Celem niniejszej dyrektywy jest ustalenie ram odpowiedzialności za środowisko w oparciu o zasadę <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0008" ID="QS0008"/>zanieczyszczający płaci<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="00AB" ID="QE0008"/> w celu zapobiegania i zaradzenia szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5</NO.P><TXT>Artykuł 2 wspomnianej dyrektywy stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0009" ID="QS0009"/>Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:</P><PARAG IDENTIFIER="002.001"><NO.PARAG>1)</NO.PARAG><ALINEA><P><QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0010" ID="QS0010"/>szkody wyrządzone środowisku naturalnemu<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="00AB" ID="QE0010"/> oznaczają:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>szkody wyrządzone gatunkom chronionym i w siedliskach przyrodniczych, które stanowią dowolną szkodę mającą znaczący negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony takich siedlisk lub gatunków. Waga takiego wpływu ma być oceniona w odniesieniu do warunków początkowych, z uwzględnieniem kryteriów określonych w załączniku I.</TXT></NP></ITEM></LIST><?PAGE NO="4"?><P>Szkody wyrządzone gatunkom chronionym i w siedliskach przyrodniczych nie obejmują uprzednio zidentyfikowanego negatywnego wpływu wynikającego z działania podmiotu gospodarczego, który został wyraźnie upoważniony przez odpowiednie władze zgodnie z przepisami wykonawczymi do art. 6 ust. 3 i 4 lub art. 16 dyrektywy [92/43] lub art. 9 dyrektywy [79/409] lub, w przypadku siedlisk i gatunków nieobjętych prawem wspólnotowym, zgodnie z równoważnymi przepisami prawa krajowego w sprawie ochrony przyrody;</P><P>[…]</P></ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="002.003"><NO.PARAG>3)</NO.PARAG><ALINEA><P><QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0011" ID="QS0011"/>chronione gatunki i siedliska przyrodnicze<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="00AB" ID="QE0011"/> oznaczają:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>gatunki wymienione w art. 4 ust. 2 dyrektywy [79/409] lub w załączniku I do niej, bądź w załącznikach II i IV do dyrektywy [92/43];</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>siedliska gatunków wymienionych w art. 4 ust. 2 dyrektywy [79/409] lub w załączniku I do niej, bądź w załączniku II do dyrektywy [92/43], oraz siedliska przyrodnicze wymienione w załączniku I do dyrektywy [92/43] oraz stanowisk rozrodczych lub legowisk gatunków wymienionych w załączniku IV [do] dyrektywy [92/43]; oraz</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>w przypadku gdy państwo członkowskie tak zdecyduje, siedlisko lub gatunki niewymienione we wspomnianych załącznikach, które państwo członkowskie wyznacza do celów równoważnych do tych ustanowionych we wspomnianych dwóch dyrektywach;</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA><ALINEA>[…]</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="002.006"><NO.PARAG>6)</NO.PARAG><ALINEA><QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0012" ID="QS0012"/>podmiot gospodarczy<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="00AB" ID="QE0012"/> oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, prywatną lub publiczną, która prowadzi lub nadzoruje działalność zawodową lub, w przypadkach gdy jest to przewidziane w ustawodawstwie krajowym, osobę, której delegowano uprawnienia do podejmowania decyzji ekonomicznych dotyczących technicznego funkcjonowania takiej działalności, włącznie z posiadaczami uprawnień lub zezwolenia na prowadzenie takiej działalności lub osobami, które rejestrują lub zgłaszają taką działalność;</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="002.007"><NO.PARAG>7)</NO.PARAG><ALINEA><QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0013" ID="QS0013"/>działalność zawodowa<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="00AB" ID="QE0013"/> oznacza działalność prowadzoną jako działalność gospodarcza, firmę lub przedsiębiorstwo, bez względu na jej prywatny lub publiczny, dochodowy lub niedochodowy charakter;</ALINEA><ALINEA>[…]<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6</NO.P><TXT>Artykuł 3 ust. 1 tej dyrektywy ma następujące brzmienie:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0014" ID="QS0014"/>Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>szkód wyrządzonych środowisku naturalnemu przez wykonywanie działalności zawodowej wymienionej w załączniku III oraz do wszelkiego bezpośredniego zagrożenia wystąpieniem takich szkód w wyniku wspomnianej działalności;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>szkód wyrządzonych gatunkom chronionym i siedliskom przyrodniczym przez wykonywanie działalności zawodowej innej niż ta wymieniona w załączniku III oraz do bezpośredniego zagrożenia wystąpieniem takich szkód w wyniku wspomnianej działalności, w każdym przypadku w powiązaniu z winą podmiotu gospodarczego lub jego zaniedbaniem [niedbalstwem]<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7</NO.P><TXT>Artykuł 19 ust. 1 dyrektywy 2004/35 określa termin transpozycji tej dyrektywy na dzień <DATE ISO="20070430">30 kwietnia 2007 r.</DATE>, podczas gdy art. 20 tej dyrektywy przewiduje, że wchodzi ona w życie w dniu jej opublikowania w <HT TYPE="ITALIC">Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej</HT>, to jest w dniu <DATE ISO="20040430">30 kwietnia 2004 r.</DATE></TXT></NP.ECR><?PAGE NO="5"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8</NO.P><TXT>Załącznik I do tej dyrektywy, zatytułowany <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0015" ID="QS0015"/>Kryteria, o których mowa w art. 2 ust. [pkt] 1 lit. a)<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/>, przewiduje:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0016" ID="QS0016"/>Waga szkody, która ma negatywny wpływ na osiągnięcie bądź zachowanie korzystnego stanu ochrony siedlisk lub gatunków, musi być oceniona poprzez odniesienie do stanu ochrony w momencie wystąpienia szkody, ich użyteczności związanej z walorami rekreacyjnymi, które oferują, oraz zdolności do naturalnej regeneracji. Poważne negatywne zmiany w stosunku warunków początkowych powinny być określane za pomocą mierzalnych danych, takich jak:</P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>liczba osobników, ich zagęszczenie, obszar, jaki zamieszkują,</P></ITEM><ITEM><P>rola poszczególnych osobników lub obszaru w odniesieniu do ochrony gatunków lub siedlisk, rzadkość występowania gatunku lub siedliska (oceniona na szczeblu lokalnym, regionalnym lub wyższym poziomie włącznie z poziomem wspólnotowym),</P></ITEM><ITEM><P>zdolność gatunków do rozmnażania (według dynamiki specyficznej dla danego gatunku lub populacji), ich żywotność lub zdolność siedliska do naturalnej regeneracji (według dynamiki specyficznej dla charakterystycznych gatunków lub ich populacji),</P></ITEM><ITEM><P>zdolność gatunków lub siedliska, po wystąpieniu szkody, do regeneracji w krótkim okresie czasu bez żadnej interwencji, z wyjątkiem wzmożonych środków ochronnych, i uzyskania takich warunków, które prowadzą, wyłącznie za sprawą dynamiki gatunków bądź siedliska, do osiągnięcia warunków uznawanych za co najmniej równoważne z warunkami wzorcowymi.</P></ITEM></LIST><P>Szkody, których negatywny wpływ na zdrowie ludzi został dowiedziony, muszą być klasyfikowane jako poważne.</P><P>Następujące szkody nie muszą być klasyfikowane jako poważne:</P><LIST TYPE="NDASH"><ITEM><P>negatywne zmiany, mniejsze od naturalnych wahań uznawanych za normalne dla danego gatunku lub siedliska,</P></ITEM><ITEM><P>negatywne zmiany spowodowane naturalnymi przyczynami lub wynikające z interwencji spowodowanej normalnym zarządzaniem siedliskiem, określonym w kartotekach siedliska lub dokumentach założeniowych bądź uprzednio prowadzonej [prowadzonym] przez właścicieli lub podmioty gospodarcze,</P></ITEM><ITEM><P>szkody wyrządzone gatunkom lub siedliskom, w odniesieniu do których ustalono, że zregenerują się one w krótkim okresie czasu bez żadnej interwencji, osiągając warunki początkowe lub warunki, które prowadzą, wyłącznie za sprawą dynamiki gatunków lub siedliska, do osiągnięcia warunków uznawanych za co najmniej równoważne z warunkami początkowymi<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/>.</P></ITEM></LIST></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P><HT TYPE="ITALIC">Dyrektywa siedliskowa</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9</NO.P><TXT>Artykuł 1 lit. j) dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia <DATE ISO="19920521">21 maja 1992 r.</DATE> w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="206" PAGE.FIRST="7" DATE.PUB="1992">Dz.U. 1992, L 206, s. 7</REF.DOC.OJ>, zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0017" ID="QS0017"/>dyrektywą siedliskową<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/>) stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0018" ID="QS0018"/>Do celów niniejszej dyrektywy:</P><P>[…]</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>j)</NO.P><TXT>teren oznacza geograficznie określony obszar o wyraźnie wyznaczonym rozmiarze<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><?PAGE NO="6"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10</NO.P><TXT>Artykuł 2 tej dyrektywy przewiduje:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="002.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0019" ID="QS0019"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Niniejsza dyrektywa ma na celu przyczynienie się do zapewnienia różnorodności biologicznej poprzez ochronę siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory na europejskim terytorium państw członkowskich, do którego stosuje się traktat.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="002.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Środki podejmowane zgodnie z niniejszą dyrektywą mają na celu zachowanie lub odtworzenie, we właściwym stanie ochrony, siedlisk przyrodniczych oraz gatunków dzikiej fauny i flory będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="002.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>Środki podejmowane zgodnie z niniejszą dyrektywą uwzględniają wymogi gospodarcze, społeczne i kulturowe oraz cechy regionalne i lokalne<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P><HT TYPE="ITALIC">Dyrektywa ptasia</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11</NO.P><TXT>Artykuł 1 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia <DATE ISO="20091130">30 listopada 2009 r.</DATE> w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="020" PAGE.FIRST="7" DATE.PUB="2010">Dz.U. 2010, L 20, s. 7</REF.DOC.OJ>, zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0020" ID="QS0020"/>dyrektywą ptasią<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/>) stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0021" ID="QS0021"/>Niniejsza dyrektywa odnosi się do ochrony wszystkich gatunków ptactwa występujących naturalnie w stanie dzikim na europejskim terytorium państw członkowskich, do którego stosuje się traktat. Ma ona na celu ochronę tych gatunków, gospodarowanie nimi oraz ich kontrolę i ustanawia reguły ich eksploatacji<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12</NO.P><TXT>Artykuł 2 tej dyrektywy ma następujące brzmienie:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0022" ID="QS0022"/>Państwa członkowskie podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zachowania populacji gatunków określonych w art. 1 na poziomie, który odpowiada w szczególności wymogom ekologicznym, naukowym i kulturowym, mając na uwadze wymogi ekonomiczne i rekreacyjne lub w celu dostosowania populacji tych gatunków do tego poziomu<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo niemieckie</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13</NO.P><TXT>Paragraf 19 ust. 5 zdanie drugie pkt 2 Gesetz über Naturschutz und Landschaftspflege (ustawy o ochronie przyrody i zarządzaniu krajobrazem) z dnia <DATE ISO="20090729">29 lipca 2009 r.</DATE> (BGBl. 2009 I, s. 2542), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0023" ID="QS0023"/>BNatSchG<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/>), stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0024" ID="QS0024"/>Co do zasady poważnej szkody nie stanowią negatywne zmiany spowodowane naturalnymi przyczynami lub wynikające z zewnętrznej interwencji związanej z normalnym zarządzaniem danymi obszarami, określonym w kartotekach siedliska lub dokumentach założeniowych bądź z zarządzaniem uprzednio prowadzonym przez właścicieli lub podmioty gospodarcze<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14</NO.P><TXT>Paragraf 5 ust. 2 BNatSchG ma następujące brzmienie:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0025" ID="QS0025"/>W przypadku wykorzystywania do celów rolniczych, oprócz wymogów wynikających z przepisów obowiązujących w rolnictwie oraz z § 17 ust. 2 Bundes-Bodenschutzgesetz [federalnej ustawy o ochronie gleby z dnia <DATE ISO="19980317">17 marca 1998 r.</DATE> (BGBl. 1998 I, s. 502)], należy w szczególności przestrzegać następujących zasad dobrej praktyki rolniczej:</P><PARAG IDENTIFIER="005.001"><NO.PARAG>1)</NO.PARAG><ALINEA>zarządzanie musi być dostosowane do warunków panujących na danym terenie i gwarantować zrównoważoną żyzność gleby oraz długoterminowe wykorzystania gruntów;</ALINEA></PARAG><?PAGE NO="7"?><PARAG IDENTIFIER="005.002"><NO.PARAG>2)</NO.PARAG><ALINEA>naturalne cechy obszaru użytkowego (gleba, woda, flora, fauna) nie mogą być naruszone w stopniu większym niż jest to konieczne dla otrzymania zrównoważonych zbiorów;</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="005.003"><NO.PARAG>3)</NO.PARAG><ALINEA>elementy krajobrazu niezbędne do tworzenia sieci biotopów powinny być zachowane i, jeśli to możliwe, ich ilość powinna być zwiększana;</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="005.004"><NO.PARAG>4)</NO.PARAG><ALINEA>hodowla zwierząt musi być zrównoważona z produkcją roślinną, a szkodliwe skutki dla środowiska naturalnego eliminowane;</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="005.005"><NO.PARAG>5)</NO.PARAG><ALINEA>na stokach zagrożonych erozją, na terenach zalewowych, na terenach o wysokim poziomie wód gruntowych oraz na torfowiskach nie wolno dokonywać zaorania użytków zielonych;</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="005.006"><NO.PARAG>6)</NO.PARAG><ALINEA>stosowanie nawozów i środków ochrony roślin musi odbywać się zgodnie z przepisami prawa rolnego; należy prowadzić dokumentację dotyczącą stosowania nawozów zgodnie z § 10 Düngeverordnung [(rozporządzenia w sprawie nawozów) z dnia <DATE ISO="20170526">26 maja 2017 r.</DATE> (BGBl. 2017 I, s. 1305)], w aktualnie obowiązującej wersji oraz dokumentację dotyczącą stosowania środków ochrony roślin zgodnie z art. 67 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia <DATE ISO="20091021">21 października 2009 r.</DATE> dotyczącego wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylającego dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="309" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="2009">Dz.U. 2009, L 309, s. 1</REF.DOC.OJ>)<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15</NO.P><TXT>Paragraf 2 pkt 4 Gesetz über die Vermeidung und Sanierung von Umweltschäden (ustawy o zapobieganiu i zaradzaniu szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu) z dnia <DATE ISO="20070510">10 maja 2007 r.</DATE> (BGBl. 2007 I, s. 666), w wersji mającej zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0026" ID="QS0026"/>USchadG<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/>), stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0027" ID="QS0027"/>działalność zawodowa: oznacza działalność prowadzoną w ramach działalności gospodarczej, firmy lub przedsiębiorstwa, bez względu na jej prywatny lub publiczny, dochodowy lub niedochodowy charakter<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16</NO.P><TXT>Paragraf 39 ust. 1 zdanie pierwsze Gesetz zur Ordnung des Wasserhaushalts (ustawy o systemie wód) z dnia <DATE ISO="20090731">31 lipca 2009 r.</DATE> (BGBl. 2009 I, s. 2585), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0028" ID="QS0028"/>WHG<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/>), stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0029" ID="QS0029"/>Utrzymanie wód powierzchniowych obejmuje ich ochronę oraz rozwój jako obowiązek publicznoprawny (obowiązek utrzymania)<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17</NO.P><TXT>Paragraf 40 ust. 1 WHG ma następujące brzmienie:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0030" ID="QS0030"/>Za utrzymanie wód powierzchniowych odpowiedzialni są właściciele danych wód, o ile zgodnie z prawem krajowym nie jest to zadanie podmiotów zarządzających terenami, stowarzyszeń wodnych i gruntowych, gminnych stowarzyszeń celowych lub innych podmiotów prawa publicznego<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="201D" ID="QE0030"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18</NO.P><TXT>Paragraf 38 ust. 1 zdanie pierwsze pkt 1 Wassergesetz des Landes Schleswig Holstein (ustawy prawo wodne kraju związkowego Szlezwik -Holsztyn) z dnia <DATE ISO="20080211">11 lutego 2008 r.</DATE> (Gesetz- und Verordnungsblatt für Schleswig Holstein, 2008, s. 91), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0031" ID="QS0031"/>Oprócz środków określonych w § 39 ust. 1 zdanie drugie WHG, utrzymanie wód obejmuje w szczególności […] zachowanie ich stanu oraz zapewnienie właściwego odprowadzania wody […]<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="201D" ID="QE0031"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="8"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">Postępowanie główne i pytania prejudycjalne</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19</NO.P><TXT>W latach 2006–2009 położona w zachodniej części kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn (Niemcy) część półwyspu Eiderstedt została zaklasyfikowana jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0032" ID="QS0032"/>obszar ochrony<QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="201D" ID="QE0032"/>, w szczególności ze względu na obecność rybitwy czarnej (<HT TYPE="ITALIC">Chlidonias niger</HT>), chronionego ptaka wodnego o wymiarach od 15 do 30 cm, o niebiesko-szarym upierzeniu, czarnej głowie, żyjącego zasadniczo na bagnach wybrzeża atlantyckiego. Zgodnie z planem zarządzania obszar ochrony tego gatunku nadal jest w przeważającej mierze wykorzystywany w tradycyjny sposób jako obszar użytków zielonych i stanowi, w szczególności ze względu na swój rozmiar, największy obszar lęgowy w owym kraju związkowym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20</NO.P><TXT>Półwysep Eiderstedt wymaga odwadniania dla celów osadniczych i rolniczych. Dokonuje się go za pomocą rowów melioracyjnych położonych między działkami, które prowadzą do sieci kanałów melioracyjnych rurociągów i są utrzymywane przez użytkowników odpowiednich obszarów przyległych. Koszt utrzymania kanalizacji melioracyjnej spoczywa, jako na odbiorcach wody, na 17 stowarzyszeniach wodno-gruntowych zlokalizowanych na półwyspie Eiderstedt.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21</NO.P><TXT>Deich- und Hauptsielverband Eiderstedt, Körperschaft des öffentlichen Rechts, stowarzyszenie wodno-gruntowe, utworzone w formie jednoosobowej osoby prawnej prawa publicznego, zrzesza owe 17 stowarzyszeń. Jednym z zadań powierzonych mu na mocy ustawy jest utrzymywanie wód powierzchniowych jako obowiązek publicznoprawny. W celu realizacji tego zadania Deich- und Hauptsielverband Eiderstedt eksploatuje między innymi instalacje w Adamsiel, które obejmują śluzę i stację pomp. Stacja ta odwadnia cały obszar zarządzany przez owe zrzeszone stowarzyszenia dzięki pompie, która jest automatycznie uruchamiana przy osiągnięciu określonego poziomu wód. Zainicjowany w ten sposób proces przepompowywania powoduje obniżenie poziomu wód.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22</NO.P><TXT>Uznawszy, że poprzez eksploatację owej stacji pomp Deich- und Hauptsielverband Eiderstedt wyrządził z negatywnym skutkiem dla rybitwy czarnej szkody w środowisku naturalnym, Naturschutzbund Deutschland zgodnie z USchadG, przyjętą w celu transpozycji dyrektywy 2004/35, złożył do powiatu Nordfriesland wniosek o zastosowanie środków dotyczących ograniczenia tych szkód i zaradzenia im, który to wniosek został oddalony.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23</NO.P><TXT>Po bezskutecznym zaskarżeniu tej decyzji do Verwaltungsgericht (sądu administracyjnego, Niemcy) Naturschutzbund Deutschland wniósł apelację od wyroku tego sądu do Oberverwaltungsgericht (wyższego sądu administracyjnego, Niemcy), który uchylił ten wyrok i nałożył na powiat Nordfriesland obowiązek wydania nowej decyzji.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24</NO.P><TXT>Powiat Nordfriesland i Deich- und Hauptsielverband Eiderstedt wnieśli w związku z tym skargę rewizyjną do Bundesverwaltungsgericht (federalnego sądu administracyjnego, Niemcy).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25</NO.P><TXT>W celu ustalenia, czy rozpatrywane w postępowaniu głównym szkody wyrządzone środowisku naturalnemu nie są <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0033" ID="QS0033"/>poważne<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="201D" ID="QE0033"/> w rozumieniu § 19 ust. 5 zdanie drugie pkt 2 BNatSchG, który transponuje akapit trzeci tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35, sąd odsyłający zastanawia się nad wykładnią zawartego w tym załączniku wyrażenia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0034" ID="QS0034"/>normalne zarządzanie siedliskiem, określone w kartotekach siedliska lub dokumentach założeniowych bądź uprzednio prowadzone przez właścicieli lub podmioty gospodarcze<QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="201D" ID="QE0034"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26</NO.P><TXT>W szczególności sąd odsyłający dąży do ustalenia, po pierwsze, czy pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0035" ID="QS0035"/>zarządzania<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="201D" ID="QE0035"/> należy rozumieć jako odpowiadające jedynie działaniom rolniczym, czy też obejmuje ono również eksploatację stacji pomp mającej na celu irygację i odwadnianie powierzchni rolnych, oraz, po drugie, czy <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0036" ID="QS0036"/>normalny<QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="201D" ID="QE0036"/> charakter zarządzania należy oceniać wyłącznie w świetle kartoteki siedliska i dokumentów założeniowych, czy też może ono również zostać ocenione w świetle innych ogólnych zasad prawa krajowego, takich jak dobre praktyki zawodowe, o których mowa w § 5 ust. 2 BNatSchG, po trzecie, czy wcześniejszy charakter zarządzania prowadzony przez właściciela lub podmiot gospodarczy oznacza wyłącznie, że takie zarządzanie powinno być wykonywane w dowolnej chwili<?PAGE NO="9"?> przed datą transpozycji dyrektywy 2004/35, to znaczy przed <DATE ISO="20070430">30 kwietnia 2007 r.</DATE>, czy też powinno ono również być prowadzone w tej dacie, oraz po czwarte, czy uprzednie zarządzanie powinno mieć miejsce niezależnie od kartoteki siedliska i dokumentów założeniowych.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27</NO.P><TXT>Ponadto w celu ustalenia, czy Deich- und Hauptsielverband Eiderstedt wykonywał w ramach eksploatacji wspomnianej stacji pomp <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0037" ID="QS0037"/>działalność zawodową<QUOT.END REF.START="QS0037" CODE="201D" ID="QE0037"/> w rozumieniu § 2 pkt 4 USchadG, który transponuje art. 2 pkt 7 dyrektywy 2004/35, sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy w przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pierwszą serię pytań działalność wykonywana w interesie zbiorowości na podstawie ustawowego przekazania zadań może zostać uznana za mającą zawodowy charakter w rozumieniu tego ostatniego przepisu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28</NO.P><TXT>W tych okolicznościach Bundesverwaltungsgericht (federalny sąd administracyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0038" ID="QS0038"/>1)</NO.P><TXT>a) Czy pojęcie <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0039" ID="QS0039"/>zarządzania<QUOT.END REF.START="QS0039" CODE="00AB" ID="QE0039"/> w rozumieniu akapitu [trzeciego] tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35 […] obejmuje działania nierozerwalnie związane z bezpośrednim użytkowaniem gruntów w celach rolniczych?</TXT></NP></ITEM></LIST><P>W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej:</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>W jakich warunkach metodę zarządzania należy uznać w rozumieniu dyrektywy 2004/35 za <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0040" ID="QS0040"/>normalną<QUOT.END REF.START="QS0040" CODE="00AB" ID="QE0040"/> zgodnie z kartotekami siedliska lub dokumentami założeniowymi?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>Jaki okres należy uwzględnić w ramach oceny, czy zarządzanie odpowiada interwencji [zarządzaniu] prowadzonemu <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0041" ID="QS0041"/>uprzednio<QUOT.END REF.START="QS0041" CODE="00AB" ID="QE0041"/> przez właścicieli lub podmioty gospodarcze w rozumieniu dyrektywy 2004/35?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>d)</NO.P><TXT>Czy odpowiedź na pytanie, czy zarządzanie odpowiada [zarządzaniu] prowadzonemu uprzednio przez właścicieli lub podmioty gospodarcze w rozumieniu dyrektywy 2004/35, jest niezależna od treści kartotek siedliska lub dokumentów założeniowych?</TXT></NP></ITEM></LIST><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Czy działalność wykonywana w interesie zbiorowości na podstawie ustawowego przekazania zadań stanowi <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0042" ID="QS0042"/>działalność zawodową<QUOT.END REF.START="QS0042" CODE="00AB" ID="QE0042"/> w rozumieniu art. 2 pkt 7 dyrektywy 2004/35?<QUOT.END REF.START="QS0038" CODE="201D" ID="QE0038"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></QUOT.S></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">W przedmiocie pytań prejudycjalnych</HT></P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie pytania pierwszego</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29</NO.P><TXT>Przez pytanie pierwsze sąd odsyłający zmierza do ustalenia, jak należy interpretować zawarte w akapicie trzecim tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35 wyrażenie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0043" ID="QS0043"/>normalne zarządzanie siedliskiem, określone w kartotekach siedliska lub dokumentach założeniowych bądź uprzednio prowadzone przez właścicieli lub podmioty gospodarcze<QUOT.END REF.START="QS0043" CODE="201D" ID="QE0043"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30</NO.P><TXT>Tytułem wstępu należy zauważyć, że pytanie pierwsze wpisuje się w kontekst <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0044" ID="QS0044"/>szkody wyrządzonej środowisku naturalnemu<QUOT.END REF.START="QS0044" CODE="201D" ID="QE0044"/>, rzekomo wyrządzonej gatunkowi ptaka, rybitwie czarnej (<HT TYPE="ITALIC">Chlidonias niger</HT>).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31</NO.P><TXT>W tym względzie należy przypomnieć, że dyrektywa 2004/35 ma na celu ustanowienie ram odpowiedzialności za środowisko naturalne opartej na wysokim stopniu ochrony środowiska naturalnego oraz na zasadach ostrożności i <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0045" ID="QS0045"/>zanieczyszczający płaci<QUOT.END REF.START="QS0045" CODE="201D" ID="QE0045"/> w celu zapobiegania i zaradzenia szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu przez podmioty gospodarcze (zob. podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170713">13 lipca 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>Túrkevei Tejtermelő Kft.</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑129/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:547">EU:C:2017:547</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0047">47</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0053">53</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="10"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32</NO.P><TXT>Wśród trzech kategorii szkód objętych pojęciem <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0046" ID="QS0046"/>szkód wyrządzonych środowisku naturalnemu<QUOT.END REF.START="QS0046" CODE="201D" ID="QE0046"/>, zdefiniowanym w art. 2 pkt 1 dyrektywy 2004/35, znajdują się w lit. a) tego przepisu szkody wyrządzone gatunkom chronionym i siedliskom przyrodniczym, które mogą otwierać zakres stosowania tej dyrektywy zarówno na podstawie art. 3 ust. 1 lit. a), jak i lit. b) wspomnianej dyrektywy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33</NO.P><TXT>Podczas gdy zgodnie z art. 2 pkt 3 dyrektywy 2004/35 pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0047" ID="QS0047"/>chronionych gatunków i siedlisk przyrodniczych<QUOT.END REF.START="QS0047" CODE="201D" ID="QE0047"/> należy rozumieć w ten sposób, że odnosi się ono w szczególności do gatunków i siedlisk wymienionych w dyrektywach siedliskowej i ptasiej, do których należy rybitwa czarna (<HT TYPE="ITALIC">Chlidonias niger</HT>) na podstawie załącznika I do tej ostatniej dyrektywy, tak szkody wyrządzone takim gatunkom i siedliskom przyrodniczym zostały zdefiniowane zgodnie z art. 2 pkt 1 lit. a) akapit pierwszy dyrektywy 2004/35, jako dowolna szkoda mająca znaczący negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony takich siedlisk lub gatunków.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34</NO.P><TXT>Z użycia przymiotnika <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0048" ID="QS0048"/>znaczący<QUOT.END REF.START="QS0048" CODE="201D" ID="QE0048"/> w art. 2 pkt 1 lit. a) akapit pierwszy dyrektywy 2004/35 wynika, że jedynie szkody o określonej wadze, kwalifikowane jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0049" ID="QS0049"/>poważne szkody<QUOT.END REF.START="QS0049" CODE="201D" ID="QE0049"/> w załączniku I do tej dyrektywy, mogą być uznane za szkody wyrządzone chronionym gatunkom i siedliskom przyrodniczym, co oznacza w każdym konkretnym przypadku konieczność dokonania oceny znaczenia skutków danej szkody.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35</NO.P><TXT>Artykuł 2 pkt 1 lit. a) akapit pierwszy dyrektywy 2004/35 stanowi, że oceny takiej należy dokonać w odniesieniu do warunków początkowych danych gatunków i siedlisk, z uwzględnieniem kryteriów określonych w załączniku I do tej dyrektywy. W tym względzie dwa pierwsze akapity tego załącznika wskazują kryteria, które należy wziąć pod uwagę w celu ustalenia, czy pogorszenie pierwotnych warunków jest istotne, przy czym szkody, których negatywny wpływ na zdrowie ludzi został dowiedziony, muszą być klasyfikowane jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0050" ID="QS0050"/>poważne szkody<QUOT.END REF.START="QS0050" CODE="201D" ID="QE0050"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36</NO.P><TXT>Akapit trzeci załącznika I do dyrektywy 2004/35 stanowi jednak, że wymienione w nim szkody mogą nie być kwalifikowane jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0051" ID="QS0051"/>poważne szkody<QUOT.END REF.START="QS0051" CODE="201D" ID="QE0051"/>. Z użycia czasownika <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0052" ID="QS0052"/>móc<QUOT.END REF.START="QS0052" CODE="201D" ID="QE0052"/> wynika, że państwa członkowskie mają prawo przy transpozycji tej dyrektywy uznać, że szkody te są lub nie są poważne w rozumieniu załącznika I do wspomnianej dyrektywy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37</NO.P><TXT>Artykuł 2 pkt 1 lit. a) akapit drugi dyrektywy 2004/35 stanowi ponadto, że szkody wyrządzone gatunkom chronionym i w siedliskach przyrodniczych nie obejmują uprzednio zidentyfikowanego negatywnego wpływu wynikającego z działania podmiotu gospodarczego, który został wyraźnie upoważniony przez odpowiednie władze zgodnie z przepisami wykonawczymi do art. 6 ust. 3 i 4 lub art. 16 dyrektywy siedliskowej lub art. 9 dyrektywy ptasiej lub, w przypadku siedlisk i gatunków nieobjętych prawem Unii, zgodnie z równoważnymi przepisami prawa krajowego w sprawie ochrony przyrody. Wynika z tego, że każda szkoda objęta zakresem art. 2 pkt 1 lit. a) akapit drugi dyrektywy 2004/35 jest automatycznie wyłączona z zakresu pojęcia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0053" ID="QS0053"/>szkód wyrządzonych gatunkom chronionym i w siedliskach przyrodniczych<QUOT.END REF.START="QS0053" CODE="201D" ID="QE0053"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38</NO.P><TXT>W tych okolicznościach pytanie pierwsze, które dotyczy przypadku szkody, która miała rzekomo zostać wyrządzona chronionemu gatunkowi, o którym mowa w załączniku I do dyrektywy ptasiej, jest istotne jedynie w przypadku, gdy nie znajduje zastosowania wyłączenie przewidziane w art. 2 pkt 1 lit. a) akapit drugi pierwsza część alternatywy dyrektywy 2004/35.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39</NO.P><TXT>W konsekwencji szkoda spowodowana eksploatacją stacji pomp, na którą właściwe organy wyraźnie zezwoliły na podstawie przepisów dyrektywy siedliskowej lub dyrektywy ptasiej, o których mowa w art. 2 pkt 1 lit. a) akapit drugi dyrektywy 2004/35, nie może zostać zakwalifikowana jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0054" ID="QS0054"/>szkoda wyrządzona chronionym gatunkom i w siedliskach przyrodniczych<QUOT.END REF.START="QS0054" CODE="201D" ID="QE0054"/> w rozumieniu art. 2 pkt 1 lit. a) dyrektywy 2004/35 i nie może zostać objęta zakresem stosowania tej dyrektywy ani na podstawie art. 3 ust. 1 lit. a), ani na podstawie art. 3 ust. 1 lit. b) wspomnianej dyrektywy.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="11"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40</NO.P><TXT>Tytułem wstępu należy zauważyć, że wśród szkód, których państwa członkowskie mogą nie kwalifikować jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0055" ID="QS0055"/>poważne szkody<QUOT.END REF.START="QS0055" CODE="201D" ID="QE0055"/> na podstawie akapitu trzeciego załącznika I do dyrektywy 2004/35, tiret drugie tego akapitu wymienia negatywne zmiany, które albo są spowodowane naturalnymi przyczynami, albo wynikają z interwencji spowodowanych normalnym zarządzaniem siedliskiem, określonym w kartotekach siedliska lub dokumentach założeniowych bądź uprzednio prowadzonym przez właścicieli lub podmioty gospodarcze. Tiret to przewiduje zatem dwa przypadki, w których szkody nie muszą być klasyfikowane jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0056" ID="QS0056"/>poważne szkody<QUOT.END REF.START="QS0056" CODE="201D" ID="QE0056"/>, a mianowicie szkody spowodowane naturalnymi przyczynami, z jednej strony, oraz szkody wynikające z interwencji spowodowanej normalnym zarządzaniem siedliskiem, z drugiej strony, przy czym drugi z tych przypadków, który jest przedmiotem pytania pierwszego, zawiera alternatywę podzieloną na dwie części.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41</NO.P><TXT>W tym względzie należy zauważyć, że Republika Federalna Niemiec dokonała w § 19 ust. 5 zdanie drugie pkt 2 BNatSchG transpozycji dwóch przypadków wymienionych w akapicie trzecim tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35 i że w tym celu powtórzyła dosłownie treść owego tiret drugiego znajdującego się w niemieckiej wersji językowej dyrektywy 2004/35.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42</NO.P><TXT>Należy stwierdzić, jak wskazuje powiat Nordfriesland w swoich pisemnych uwagach, że w treści drugiego przypadku wymienionego w akapicie trzecim tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35 istnieje rozbieżność między wersją niemiecką, z jednej strony, a innymi wersjami językowymi, z drugiej strony. Podczas gdy inne niż niemiecka wersje językowe tej dyrektywy wiążą bezpośrednio termin <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0057" ID="QS0057"/>normalne<QUOT.END REF.START="QS0057" CODE="201D" ID="QE0057"/> z terminem <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0058" ID="QS0058"/>zarządzanie<QUOT.END REF.START="QS0058" CODE="201D" ID="QE0058"/>, tak aby podporządkować wyrażeniu <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0059" ID="QS0059"/>normalne zarządzanie<QUOT.END REF.START="QS0059" CODE="201D" ID="QE0059"/> obydwie części alternatywy drugiego przypadku, o którym mowa w akapicie trzecim tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35, tak niemiecka wersja językowa wiąże jedynie termin <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0060" ID="QS0060"/>zarządzanie<QUOT.END REF.START="QS0060" CODE="201D" ID="QE0060"/> z tymi dwoma częściami alternatywy, a termin <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0061" ID="QS0061"/>normalne<QUOT.END REF.START="QS0061" CODE="201D" ID="QE0061"/> dotyczy jedynie jako taki pierwszej ze wspomnianych części.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43</NO.P><TXT>Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że sformułowania użytego w jednej z wersji językowych przepisu prawa Unii nie można traktować jako wyłącznej podstawy jego wykładni ani też przypisywać mu w tym względzie pierwszeństwa wobec innych wersji językowych. Takie podejście byłoby bowiem niezgodne z wymogiem jednolitego stosowania prawa Unii. W wypadku rozbieżności między różnymi wersjami językowymi dany przepis należy zatem interpretować z uwzględnieniem ogólnej systematyki i celu uregulowania, którego jest on częścią (wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170309">9 marca 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>GE Healthcare</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑173/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:195">EU:C:2017:195</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0065">65</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44</NO.P><TXT>W tym względzie należy zauważyć, jak to wynika z pkt 34–37 niniejszego wyroku, że dyrektywa 2004/35 zawiera szeroką definicję szkód wyrządzonych gatunkom i siedliskom przyrodniczym, przewidując, że podmioty gospodarcze ponoszą odpowiedzialność za wszelką poważną szkodę, z wyjątkiem szkód wymienionych w sposób wyczerpujący w art. 2 ust. 1 lit. a) akapit drugi dyrektywy 2004/35 oraz z wyjątkiem szkód uznanych przez państwa członkowskie za niestanowiące poważnych szkód na podstawie akapitu trzeciego załącznika I do tej dyrektywy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45</NO.P><TXT>W związku z tym, ponieważ wyjątki te skutkują co do zasady brakiem stosowania systemu odpowiedzialności za środowisko naturalne do niektórych szkód, które mogą mieć wpływ na chronione gatunki i siedliska przyrodnicze, odchodząc w ten sposób od głównego celu leżącego u podstaw dyrektywy 2004/35, jakim jest ustanowienie wspólnych ram dla zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu w celu skutecznego zwalczania zwiększenia zanieczyszczenia siedlisk i zwiększania zanikania różnorodności biologicznej, przepisy te należy bezwzględnie interpretować w sposób ścisły (zob. analogicznie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190516">16 maja 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>Plessers</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑509/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:424">EU:C:2019:424</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0038">38</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="12"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46</NO.P><TXT>Jeżeli chodzi w szczególności o szkody, o których mowa w akapicie trzecim załącznika I do dyrektywy 2004/35, to należy stwierdzić, że o ile tiret pierwsze i trzecie tego akapitu przewidują szkody o niewielkim znaczeniu dla danego gatunku lub siedliska, o tyle tiret drugie wspomnianego akapitu dotyczy szkód, których zakres może być poważny w zależności od naturalnych przyczyn mających wpływ na dany gatunek lub siedlisko lub środków zarządzania podjętych przez podmiot gospodarczy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47</NO.P><TXT>Otóż, uznanie, tak jak to wynika z niemieckiej wersji językowej akapitu trzeciego tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35, że państwa członkowskie mają możliwość zwolnienia podmiotów gospodarczych i właścicieli z wszelkiej odpowiedzialności z tego tylko powodu, że szkoda została spowodowana przez uprzednie środki zarządzania, a tym samym niezależnie od ich normalnego charakteru, mogłoby naruszać zarówno zasady, jak i cele leżące u podstaw tej dyrektywy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48</NO.P><TXT>Takie podejście sprowadzałoby się bowiem do przyznania państwom członkowskim możliwości przyjęcia, wbrew wymogom wynikającym z zasady ostrożności oraz z zasady <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0062" ID="QS0062"/>zanieczyszczający płaci<QUOT.END REF.START="QS0062" CODE="201D" ID="QE0062"/>, oraz na samej tylko podstawie, że wynikają one z uprzedniej praktyki, środków zarządzania, które mogłyby być nadmiernie szkodliwe i niedostosowane do obszarów, na których znajdują się chronione gatunki lub siedliska przyrodnicze, i które mogłyby zagrażać, a nawet zniszczyć gatunki lub siedliska i zwiększyć ryzyko zaniku różnorodności biologicznej z naruszeniem obowiązków zachowania ciążących na państwach członkowskich na podstawie dyrektyw siedliskowej i ptasiej. Podejście to skutkowałoby nadmiernym otworzeniem zakresu wyjątków przewidzianych w akapicie trzecim załącznika I do dyrektywy 2004/35 i pozbawiałoby w części skuteczności ustanowionego przez tę dyrektywę systemu odpowiedzialności za środowisko naturalne poprzez wyłączenie z tego systemu potencjalnie poważnych szkód spowodowanych spontanicznym i nadzwyczajnym działaniem podmiotu gospodarczego.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49</NO.P><TXT>Wynika z tego, że niemiecką wersję językową akapitu trzeciego tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35 należy interpretować w ten sposób, że podobnie jak w przypadku innych wersji językowych termin <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0063" ID="QS0063"/>normalny<QUOT.END REF.START="QS0063" CODE="201D" ID="QE0063"/> powinien odnosić się bezpośrednio do terminu <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0064" ID="QS0064"/>zarządzanie<QUOT.END REF.START="QS0064" CODE="201D" ID="QE0064"/>, a wyrażenie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0065" ID="QS0065"/>normalne zarządzanie<QUOT.END REF.START="QS0065" CODE="201D" ID="QE0065"/> powinno odnosić się do dwóch części alternatywy drugiego przypadku przewidzianego w owym tiret drugim.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50</NO.P><TXT>To w świetle owych wstępnych uwag należy odpowiedzieć na pytanie pierwsze.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51</NO.P><TXT>W tym względzie należy zauważyć, że zgodnie z brzmieniem akapitu trzeciego tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35 <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0066" ID="QS0066"/>zarządzanie<QUOT.END REF.START="QS0066" CODE="201D" ID="QE0066"/>, o którym mowa w tiret drugim, musi odnosić się do danego obszaru. W tym zakresie należy uściślić, że to ostatnie pojęcie może odnosić się w szczególności do obszarów, na których znajdują się chronione gatunki lub chronione siedliska przyrodnicze w rozumieniu dyrektyw siedliskowej i ptasiej. Z jednej strony bowiem załącznik I do dyrektywy 2004/35, do którego odsyła art. 2 pkt 1 lit. a) tej dyrektywy, wpisuje się wyłącznie w ramy szkód wyrządzonych chronionym gatunkom i siedliskom przyrodniczym, a z drugiej strony, chronione gatunki i siedliska przyrodnicze odpowiadają w szczególności, jak wskazano w pkt 33 niniejszego wyroku, gatunkom i siedliskom wymienionym w dyrektywach siedliskowej i ptasiej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52</NO.P><TXT>Jeżeli chodzi o termin <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0067" ID="QS0067"/>normalny<QUOT.END REF.START="QS0067" CODE="201D" ID="QE0067"/>, to odpowiada on wyrazom <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0068" ID="QS0068"/>zwyczajowy<QUOT.END REF.START="QS0068" CODE="201D" ID="QE0068"/>, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0069" ID="QS0069"/>zwykły<QUOT.END REF.START="QS0069" CODE="201D" ID="QE0069"/> lub <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0070" ID="QS0070"/>bieżący<QUOT.END REF.START="QS0070" CODE="201D" ID="QE0070"/>, które wynikają z różnych wersji językowych akapitu trzeciego tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35, takich jak na przykład wersje w językach hiszpańskim (<QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0071" ID="QS0071"/>corriente<QUOT.END REF.START="QS0071" CODE="201D" ID="QE0071"/>) lub greckim (<QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0072" ID="QS0072"/>συνήθη<QUOT.END REF.START="QS0072" CODE="201D" ID="QE0072"/>). Niemniej jednak, aby nie pozbawić terminu <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0073" ID="QS0073"/>normalny<QUOT.END REF.START="QS0073" CODE="201D" ID="QE0073"/> jego skuteczności w ramach ochrony środowiska naturalnego, należy dodać, że zarządzanie można uznać za normalne tylko wtedy, gdy jest ono zgodne z dobrymi praktykami, takimi jak w szczególności dobre praktyki rolnicze.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="13"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0053"><NO.P>53</NO.P><TXT>Z powyższych rozważań wynika, że zawarte w akapicie trzecim tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35 pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0074" ID="QS0074"/>normalnego zarządzania siedliskami<QUOT.END REF.START="QS0074" CODE="201D" ID="QE0074"/> należy rozumieć jako obejmujące każdy środek umożliwiający prawidłowe administrowanie lub organizację obszarów, na których znajdują się chronione gatunki lub siedliska przyrodnicze, zgodne w szczególności z powszechnie przyjętymi praktykami rolniczymi.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0054"><NO.P>54</NO.P><TXT>W tych ramach należy wyjaśnić, że z uwagi na to, iż zarządzanie obszarem, na którym znajdują się chronione gatunki i siedliska przyrodnicze w rozumieniu dyrektywy siedliskowej i ptasiej, obejmuje siłą rzeczy ogół środków zarządzania przyjętych w celu zachowania gatunków i siedlisk przyrodniczych występujących na tym obszarze, normalny zarząd takim siedliskiem powinien zostać określony z uwzględnieniem koniecznych środków, jakie państwa członkowskie powinny przyjąć na podstawie art. 2 ust. 2 dyrektywy siedliskowej i art. 2 dyrektywy ptasiej w celu zachowania gatunków i siedlisk przyrodniczych występujących na wspomnianym obszarze, a w szczególności środki zarządzania przewidziane szczegółowo w art. 6 i 12–16 dyrektywy siedliskowej oraz w art. 3–9 dyrektywy ptasiej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0055"><NO.P>55</NO.P><TXT>Wynika z tego, że zarządzanie siedliskiem objętym dyrektywami siedliskową i ptasią można uznać za normalne jedynie wówczas, gdy jest ono zgodne z celami i obowiązkami przewidzianymi w tych dyrektywach.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0056"><NO.P>56</NO.P><TXT>W tym względzie należy uściślić, że ze względu na wzajemne oddziaływanie między obszarem a znajdującymi się na nim gatunkami i siedliskami oraz w szczególności z uwagi na wpływ różnych form zarządzania obszarem na gatunki i siedliska, niezależnie od tego, czy owe formy zarządzania dotyczą tych ostatnich, czy nie, środki zarządzania, jakie powinny przyjąć państwa członkowskie na podstawie dyrektyw siedliskowej i ptasiej w celu dostosowania się do celów i obowiązków przewidzianych w tych dyrektywach, powinny koniecznie uwzględniać charakterystyczne aspekty danego siedliska, w szczególności istnienie działalności ludzkiej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0057"><NO.P>57</NO.P><TXT>W celu udzielenia odpowiedzi w szczególności na pytanie pierwsze lit. a), tak jak wynika ono z kontekstu przedstawionego przez sąd odsyłający, należy wyjaśnić, że pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0075" ID="QS0075"/>normalnego zarządzania<QUOT.END REF.START="QS0075" CODE="201D" ID="QE0075"/> może w szczególności obejmować rozpatrywaną jako całość działalność rolniczą prowadzoną na obszarze występowania chronionych gatunków i siedlisk przyrodniczych, to znaczy obejmować tę działalność, która może być jej nieodzownym uzupełnieniem, jak nawadnianie i odwadnianie, a tym samym eksploatację stacji pomp.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0058"><NO.P>58</NO.P><TXT>Interpretację tę potwierdza pierwsza część alternatywy drugiego przypadku wymienionego w akapicie trzecim tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35. Uściślając bowiem, że normalne zarządzanie siedliskami należy rozumieć w sposób określony w kartotekach i dokumentach założeniowych, owa pierwsza część alternatywy potwierdza, iż takie zarządzanie powinno być definiowane w świetle ogółu środków zarządzania przyjmowanych przez państwa członkowskie na podstawie dyrektyw siedliskowej i ptasiej w celu zapewnienia ich obowiązku zachowania lub odtworzenia gatunków i siedlisk chronionych przez te dyrektywy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0059"><NO.P>59</NO.P><TXT>W tym względzie, o ile prawdą jest, że ani dyrektywa siedliskowa, ani dyrektywa ptasia nie wspominają w żadnym z ich przepisów o pojęciach <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0076" ID="QS0076"/>kartoteki siedliska<QUOT.END REF.START="QS0076" CODE="201D" ID="QE0076"/> lub <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0077" ID="QS0077"/>dokumentów założeniowych<QUOT.END REF.START="QS0077" CODE="201D" ID="QE0077"/>, o tyle z praktyki niektórych państw członkowskich, takiej jak przedstawiona między innymi w sprawozdaniu Komisji dotyczącym wprowadzania w życie dyrektywy 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory [SEC(2003) 1478] lub w załączniku 2 do <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0078" ID="QS0078"/>Wytycznych dotyczących akwakultury i sieci Natura 2000<QUOT.END REF.START="QS0078" CODE="201D" ID="QE0078"/> Komisji, wynika, że kartoteki i dokumenty założeniowe siedliska odpowiadają dokumentom, jakie państwa członkowskie powinny przyjąć na podstawie dyrektyw siedliskowej i ptasiej, aby spełnić cele i obowiązki zachowania należące do nich na mocy wspomnianych dyrektyw. Z tego sprawozdania oraz z tych wytycznych wynika w szczególności, że dokumenty te zawierają właśnie środki niezbędne do zarządzania chronionymi gatunkami i siedliskami przyrodniczymi.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="14"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0060"><NO.P>60</NO.P><TXT>Ponadto w celu udzielenia odpowiedzi na pytanie pierwsze lit. b), które zostało określone w pkt 26 niniejszego wyroku, należy wyjaśnić, że o ile w ramach pierwszej części alternatywy drugiego przypadku wymienionego w akapicie trzecim tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35 normalny charakter zarządzania powinien być ustalany na podstawie dokumentów zarządzania przyjętych przez państwa członkowskie na podstawie dyrektyw siedliskowej i ptasiej, o tyle nic nie stoi na przeszkodzie, aby sąd państwa członkowskiego oceniający in concreto normalny charakter środka zarządzania, w przypadku gdy, z jednej strony, owe dokumenty zarządzania nie zawierają wystarczających wskazówek dla dokonania takiej oceny, oraz po drugie, normalny charakter środka nie może ponadto być ustalony na podstawie drugiej części wspomnianej alternatywy, ocenił wspomniane dokumenty z punktu widzenia celów i obowiązków przewidzianych w dyrektywach siedliskowej i ptasiej lub z pomocą przepisów prawa wewnętrznego przyjętych w celu transpozycji tych dyrektyw, lub w ich braku, z pomocą przepisów prawa wewnętrznego zgodnych z duchem i celem tych dyrektyw. Do sądu odsyłającego należy ustalenie w tym względzie, czy dobre praktyki zawodowe, o których mowa w § 5 ust. 2 BNatSchG, jakie zamierza on wykorzystać do oceny normalnego charakteru zarządzania siedliskiem Eiderstedt, spełniają te przesłanki.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0061"><NO.P>61</NO.P><TXT>Ponadto należy zauważyć, że normalne zarządzanie siedliskiem może również być rezultatem, jak wynika z drugiej części alternatywy drugiego przypadku wymienionego w akapicie trzecim tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35, z uprzedniej praktyki stosowanej przez właścicieli lub podmioty gospodarcze. Owa druga część tej alternatywy obejmuje zatem środki zarządzania, które ze względu na fakt, że były stosowane przez pewien okres, mogą zostać uznane za zwyczajowe dla danego siedliska, z zastrzeżeniem jednak, że – jak wskazano w pkt 55 niniejszego wyroku – nie podważają one realizacji celów i obowiązków przewidzianych w dyrektywach siedliskowej i ptasiej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0062"><NO.P>62</NO.P><TXT>W celu udzielenia odpowiedzi na pytanie pierwsze lit. d) należy wyjaśnić, że wspomniana druga część zarzutu dotyczy środków zarządzania, które nie muszą być określane w dokumentach zarządzania przyjętych przez państwa członkowskie na podstawie dyrektyw siedliskowej i ptasiej. O ile bowiem nie można co do zasady wykluczyć, że wcześniejszy środek zarządzania będzie również przewidziany w dokumentach zarządzania przyjętych przez państwa członkowskie na podstawie dyrektyw siedliskowej i ptasiej i będzie mógł w ten sposób zostać objęty zakresem zarówno pierwszej, jak i drugiej części alternatywy drugiego przypadku, o którym mowa w akapicie trzecim tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35, o tyle ze spójnika rozłącznego <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0079" ID="QS0079"/>lub<QUOT.END REF.START="QS0079" CODE="201D" ID="QE0079"/> oddzielającego te dwie części wyraźnie wynika, że mogą one być stosowane w sposób niezależny jedna od drugiej. Może tak być w szczególności w przypadku, gdy dokumenty zarządzania nie zostały jeszcze sporządzone lub gdy w dokumentach tych brak jest wzmianki o środkach zarządzania stosowanych uprzednio przez właścicieli lub podmioty gospodarcze.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0063"><NO.P>63</NO.P><TXT>Jeśli chodzi o wcześniejszy charakter zarządzania, który jest przedmiotem pytania pierwszego lit. c), to należy podkreślić, że biorąc pod uwagę fakt, iż środek zarządzania może równie dobrze należeć niezależnie do jednej lub drugiej części wspomnianej alternatywy, wcześniejszy charakter zarządzania nie może być określany w odniesieniu do samej tylko daty przyjęcia dokumentów zarządzania.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0064"><NO.P>64</NO.P><TXT>Ponadto, ponieważ prawodawca Unii nie określił w treści akapitu trzeciego tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35 odniesienia czasowego, od którego należy oceniać wcześniejszy charakter zarządzania, należy uznać, że nie można go oceniać w świetle daty wejścia w życie lub daty transpozycji dyrektywy 2004/35, o których mowa, odpowiednio, w art. 20 i w art. 19 ust. 1 tej dyrektywy. Ponadto taka wykładnia prowadziłaby do ograniczenia drugiej części alternatywy drugiego przypadku wymienionego w załączniku I akapit trzeci tiret drugie dyrektywy 2004/35 wyłącznie do praktyk, które rozpoczęły się przed jedną z tych dat, i w ten sposób w znacznej mierze pozbawiłaby tę drugą część alternatywy jej istoty, zakazując państwom członkowskim korzystania z niej w odniesieniu do środków zarządzania stosowanych przez właścicieli lub podmioty gospodarcze po tych datach. Wówczas doszłoby do naruszenia istotnego punktu równowagi zamierzonego przez prawodawcę Unii.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="15"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0065"><NO.P>65</NO.P><TXT>W tych okolicznościach i biorąc pod uwagę fakt, że drugi przypadek przewidziany w akapicie trzecim tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35 ma na celu umożliwienie państwom członkowskim ustanowienia zwolnienia właścicieli i podmiotów gospodarczych z odpowiedzialności za szkody wyrządzone chronionym gatunkom i siedliskom przyrodniczym przez normalne zarządzanie danym siedliskiem, należy stwierdzić, że wcześniejszy charakter danej praktyki można określić jedynie z punktu widzenia daty wystąpienia szkody. W ten sposób jedynie wówczas daną szkodę można nie uznać za poważną, jeżeli dany środek normalnego zarządzania był stosowany przez wystarczająco długi okres przed wystąpieniem szkody oraz gdy jest on powszechnie uznany i utrwalony.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0066"><NO.P>66</NO.P><TXT>Z uwagi na powyższe rozważania na pytanie pierwsze trzeba odpowiedzieć, że pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0080" ID="QS0080"/>normalnego zarządzania siedliskiem, określonego w kartotekach siedliska lub dokumentach założeniowych bądź uprzednio prowadzonego przez właścicieli lub podmioty gospodarcze<QUOT.END REF.START="QS0080" CODE="201D" ID="QE0080"/>, znajdujące się w akapicie trzecim tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35, należy interpretować jako obejmujące, po pierwsze, każdy środek administracji lub organizacji, który mógłby mieć wpływ na chronione gatunki i siedliska przyrodnicze znajdujące się na danym obszarze, wynikający z dokumentów zarządzania przyjętych przez państwa członkowskie na podstawie dyrektyw siedliskowej i ptasiej interpretowanych, w razie potrzeby, poprzez odniesienie do wszystkich przepisów prawa wewnętrznego transponujących te dwie ostatnie dyrektywy, lub w ich braku, poprzez odniesienie do przepisów wewnętrznych zgodnych z duchem i celem tych dyrektyw, oraz, po drugie, każdy środek administracji lub organizacji uznany za zwyczajowy, powszechnie uznany, utrwalony i stosowany przez wystarczająco długi okres czasu przez właścicieli lub podmioty gospodarcze do czasu wystąpienia szkody wyrządzonej w wyniku tego środka chronionym gatunkom i siedliskom przyrodniczym, przy czym ogół tych środków powinien być ponadto zgodny z celami leżącymi u podstaw dyrektyw siedliskowej i ptasiej, oraz z powszechnie dopuszczalnymi praktykami rolniczymi.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie pytania drugiego</HT></HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0067"><NO.P>67</NO.P><TXT>Przez pytanie drugie sąd odsyłający zmierza do ustalenia, czy art. 2 pkt 7 dyrektywy 2004/35 należy interpretować w ten sposób, że zdefiniowane w nim pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0081" ID="QS0081"/>działalności zawodowej<QUOT.END REF.START="QS0081" CODE="201D" ID="QE0081"/> obejmuje również działalność wykonywaną w interesie zbiorowości na podstawie ustawowego przekazania zadań.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0068"><NO.P>68</NO.P><TXT>W tym względzie należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 1 dyrektywy 2004/35 jej zakresem zastosowania są objęte jedynie szkody spowodowane przez <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0082" ID="QS0082"/>działalność zawodową<QUOT.END REF.START="QS0082" CODE="201D" ID="QE0082"/>, przy czym pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 7 dyrektywy 2004/35.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0069"><NO.P>69</NO.P><TXT>Ten ostatni przepis stanowi, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0083" ID="QS0083"/>działalność zawodowa<QUOT.END REF.START="QS0083" CODE="201D" ID="QE0083"/> oznacza działalność prowadzoną jako działalność gospodarcza, firmę lub przedsiębiorstwo, bez względu na jej prywatny lub publiczny, dochodowy lub niedochodowy charakter.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0070"><NO.P>70</NO.P><TXT>Tym samym, o ile prawdą jest, że wyrażenie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0084" ID="QS0084"/>działalność gospodarcza<QUOT.END REF.START="QS0084" CODE="201D" ID="QE0084"/> może wydawać się wskazywać na to, że działalność zawodowa powinna mieć związek z rynkiem lub mieć konkurencyjny charakter, o tyle natomiast pojęcia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0085" ID="QS0085"/>firmy<QUOT.END REF.START="QS0085" CODE="201D" ID="QE0085"/> i <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0086" ID="QS0086"/>przedsiębiorstwa<QUOT.END REF.START="QS0086" CODE="201D" ID="QE0086"/> mogą, jedno lub drugie lub oba łącznie, być rozumiane, w zależności od wersji językowej, zarówno w znaczeniu gospodarczym, handlowym lub przemysłowym, jak i w szerszym znaczeniu <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0087" ID="QS0087"/>zajęcia<QUOT.END REF.START="QS0087" CODE="201D" ID="QE0087"/>, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0088" ID="QS0088"/>transakcji<QUOT.END REF.START="QS0088" CODE="201D" ID="QE0088"/>, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0089" ID="QS0089"/>dzieła<QUOT.END REF.START="QS0089" CODE="201D" ID="QE0089"/> lub <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0090" ID="QS0090"/>pracy<QUOT.END REF.START="QS0090" CODE="201D" ID="QE0090"/>. Taką wykładnię potwierdza brzmienie art. 2 pkt 7 dyrektywy 2004/35, który precyzuje, że działalność zawodowa może mieć zarówno charakter dochodowy, jak i niedochodowy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0071"><NO.P>71</NO.P><TXT>Niemniej jednak należy przypomnieć, że przy interpretacji przepisu prawa Unii trzeba brać pod uwagę nie tylko treść danego przepisu, ale także jego kontekst i ogólną systematykę uregulowania, którego stanowi on część, oraz zamierzone przez niego cele (wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20200130">30 stycznia 2020 r.</DATE>, <NAME.CASE>Tim</NAME.CASE>, <NO.CASE>C‑395/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:58">EU:C:2020:58</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0036">36</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="16"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0072"><NO.P>72</NO.P><TXT>Jeżeli chodzi, po pierwsze, o kontekst, w jaki wpisuje się art. 2 pkt 7 dyrektywy 2004/35, należy zauważyć, że załącznik III do dyrektywy 2004/35 zawiera wykaz rodzajów działalności zawodowych objętych tą dyrektywą. Otóż załącznik ten wymienia rodzaje działalności, które, tak jak gospodarowanie odpadami, są co do zasady wykonywane w interesie zbiorowości na podstawie ustawowego przeniesienia zadań.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0073"><NO.P>73</NO.P><TXT>Ponadto należy podkreślić, że zgodnie z ogólną systematyką dyrektywy 2004/35 działalność zawodowa, o której mowa w jej art. 2 pkt 7, może być wykonywana wyłącznie przez osoby objęte zakresem jej stosowania, a mianowicie podmioty gospodarcze, które zostały zdefiniowane w art. 2 pkt 6 tej dyrektywy jako każda osoba fizyczna lub prawna, prywatna lub publiczna, która prowadzi lub nadzoruje działalność zawodową (zob. podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20150304">4 marca 2015 r.</DATE>, <NAME.CASE>Fipa Group i in</NAME.CASE>., <NO.CASE>C‑534/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:140">EU:C:2015:140</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0052">52</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). Z łącznej lektury art. 2 pkt 6 i 7 dyrektywy 2004/35 wynika, że pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0091" ID="QS0091"/>działalności zawodowej<QUOT.END REF.START="QS0091" CODE="201D" ID="QE0091"/> obejmuje jego szeroką koncepcję i obejmuje również wykonywaną przez publiczne osoby prawne działalność publiczną, która nie ma dochodowego charakteru. Tymczasem taka działalność nie ma co do zasady związku z rynkiem ani nie ma konkurencyjnego charakteru, wobec czego nadanie pojęciom <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0092" ID="QS0092"/>firma<QUOT.END REF.START="QS0092" CODE="201D" ID="QE0092"/> i <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0093" ID="QS0093"/>przedsiębiorstwo<QUOT.END REF.START="QS0093" CODE="201D" ID="QE0093"/>, o których mowa w art. 2 pkt 7 dyrektywy 2004/35, czysto gospodarczego, handlowego lub przemysłowego znaczenia oznaczałoby wyłączenie niemalże całej tej działalności z zakresu pojęcia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0094" ID="QS0094"/>działalności zawodowej<QUOT.END REF.START="QS0094" CODE="201D" ID="QE0094"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0074"><NO.P>74</NO.P><TXT>Jeżeli chodzi, po drugie, o zamierzone przez dyrektywę 2004/35 cele, to z łącznej lektury jej motywów 2, 8 i 9 wynika, że ma ona na celu zgodnie z zasadą <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0095" ID="QS0095"/>zanieczyszczający płaci<QUOT.END REF.START="QS0095" CODE="201D" ID="QE0095"/> uczynić za odpowiedzialne finansowo podmioty gospodarcze, które ze względu na działalność zawodową stwarzającą rzeczywiste lub potencjalne ryzyko dla zdrowia ludzkiego lub środowiska wyrządziły szkody w środowisku, w taki sposób, aby zachęcić je do przyjęcia środków i rozwinięcia praktyk minimalizujących ryzyko takich szkód.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0075"><NO.P>75</NO.P><TXT>Otóż wykładnia, która, mimo że pojęcia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0096" ID="QS0096"/>sprawy<QUOT.END REF.START="QS0096" CODE="201D" ID="QE0096"/> i <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0097" ID="QS0097"/>przedsiębiorstwa<QUOT.END REF.START="QS0097" CODE="201D" ID="QE0097"/> zawarte w art. 2 pkt 7 dyrektywy 2004/35 niekoniecznie we wszystkich wersjach językowych mają znaczenie wyłącznie gospodarcze, wyłączałaby z zakresu pojęcia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0098" ID="QS0098"/>działalności zawodowej<QUOT.END REF.START="QS0098" CODE="201D" ID="QE0098"/> działalność wykonywaną w interesie zbiorowości na podstawie ustawowego przeniesienia zadań ze względu na to, że nie ma ona związku z rynkiem lub nie ma konkurencyjnego charakteru, pozbawiałaby dyrektywę 2004/35 części jej skuteczności poprzez wyłączenie z zakresu jej zastosowania szeregu działalności, takich jak działalność rozpatrywana w postępowaniu głównym, która stanowiłaby rzeczywiste zagrożenie dla zdrowia ludzkiego lub środowiska naturalnego.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0076"><NO.P>76</NO.P><TXT>Z powyższego wynika, że pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0099" ID="QS0099"/>działalności zawodowej<QUOT.END REF.START="QS0099" CODE="201D" ID="QE0099"/>, o którym mowa w art. 2 pkt 7 dyrektywy 2004/35, nie ogranicza się wyłącznie do działalności mającej związek z rynkiem lub działalności mającej konkurencyjny charakter, lecz obejmuje wszystkie rodzaje działalności wykonywane w ramach działalności zawodowej, w przeciwieństwie do wykonywanych w ramach działalności czysto osobistej lub domowej, a tym samym rodzaje działalności wykonywane w interesie zbiorowości na podstawie ustawowego przekazania zadań.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0077"><NO.P>77</NO.P><TXT>Z uwagi na powyższe rozważania na pytanie drugie trzeba odpowiedzieć, iż art. 2 pkt 7 dyrektywy 2004/35 należy interpretować w ten sposób, że zdefiniowane w nim pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0100" ID="QS0100"/>działalności zawodowej<QUOT.END REF.START="QS0100" CODE="201D" ID="QE0100"/> obejmuje również działalność wykonywaną w interesie zbiorowości na podstawie ustawowego przekazania zadań.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">W przedmiocie kosztów</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0078"><NO.P>78</NO.P><TXT>Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><?PAGE NO="17"?><JURISDICTION><INTRO>Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:</INTRO><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">1)</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0101" ID="QS0101"/>normalnego zarządzania siedliskiem, określonego w kartotekach siedliska lub dokumentach założeniowych bądź uprzednio prowadzonego przez właścicieli lub podmioty gospodarcze<QUOT.END REF.START="QS0101" CODE="201D" ID="QE0101"/>, znajdujące się w akapit trzeci tiret drugie załącznika I do dyrektywy 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="20040421">21 kwietnia 2004 r.</DATE> w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu, należy interpretować jako obejmujące, po pierwsze, każdy środek administracji lub organizacji, który mógłby mieć wpływ na chronione gatunki i siedliska przyrodnicze znajdujące się na danym obszarze, wynikający z dokumentów zarządzania przyjętych przez państwa członkowskie na podstawie dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia <DATE ISO="19920521">21 maja 1992 r.</DATE> w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia <DATE ISO="20091130">30 listopada 2009 r.</DATE> w sprawie ochrony dzikiego ptactwa, interpretowanych, w razie potrzeby, poprzez odniesienie do wszystkich przepisów prawa wewnętrznego transponujących te dwie ostatnie dyrektywy, lub w ich braku, poprzez odniesienie do wszystkich przepisów wewnętrznych zgodnych z duchem i celem tych dyrektyw, oraz, po drugie, każdy środek administracji lub organizacji uznany za zwyczajowy, powszechnie uznany, utrwalony i stosowany przez wystarczająco długi okres czasu przez właścicieli lub podmioty gospodarcze do czasu wystąpienia szkody wyrządzonej w wyniku tego środka chronionym gatunkom i siedliskom przyrodniczym, przy czym ogół tych środków powinien być ponadto zgodny z celami leżącymi u podstaw dyrektyw 92/43 i 2009/147 oraz z powszechnie dopuszczalnymi praktykami rolniczymi.</HT></TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">2)</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Artykuł 2 pkt 7 dyrektywy 2004/35 należy interpretować w ten sposób, że zdefiniowane w nim pojęcie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0102" ID="QS0102"/>działalności zawodowej<QUOT.END REF.START="QS0102" CODE="201D" ID="QE0102"/> obejmuje również działalność wykonywaną w interesie zbiorowości na podstawie ustawowego przekazania zadań.</HT></TXT></NP></ITEM></LIST></JURISDICTION></CONTENTS.JUDGMENT><SIGNATURE.CASE><SIGNATORY><P>Podpisy</P></SIGNATORY></SIGNATURE.CASE></JUDGMENT>