BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Deichiú Dlísheomra)
21 Samhain 2024 ( *1 )
(Tarchur chun réamhrialú – Comhfhogasú reachtaíochta – Sonraí oscailte agus faisnéis ón earnáil phoiblí a athúsáid – Treoir (AE) 2019/1024 – Airteagal 1 – Raon feidhme – Airteagal 2 – An coincheap ‘athúsáid’ doiciméad – Ceart rochtana ar dhoiciméid atá i seilbh comhlachta earnála poiblí)
I gCás C‑336/23,
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE, ón Visoki upravni sud (an Chúirt Achomhairc Riaracháin, an Chróit), trí bhreith an 25 Bealtaine 2023, a fuarthas ag an gCúirt an 26 Bealtaine 2023, sna himeachtaí
HP – Hrvatska pošta d.d.
v
Povjerenik za informiranje,
idiragraí:
STAS d.o.o.,
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Deichiú Dlísheomra)
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: D. Gratsias (Rapóirtéir), Uachtarán an Dlísheomra, I. Jarukaitis, Uachtarán an Cheathrú Dlísheomra agus Z. Csehi, Breitheamh,
Abhcóide Ginearálta: P. Pikamäe,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
|
– |
Povjerenik za informiranje, ag Z. Pičuljan, i gcáil Gníomhaire, |
|
– |
Rialtas na Cróite, ag G. Vidović Mesarek, i gcáil Gníomhaire, |
|
– |
Rialtas na Seice, ag J. Očková, M. Smolek agus J. Vláčil, i gcáil Gníomhairí, |
|
– |
Rialtas na hOstaire, ag A. Posch agus J. Schmoll, i gcáil Gníomhairí, |
|
– |
an Coimisiún Eorpach, ag U. Małecka, M. Mataija agus G. Meessen, i gcáil Gníomhairí, |
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
|
1 |
Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 1(2) agus Airteagal 2 de Threoir (AE) 2019/1024 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019, maidir le sonraí oscailte, agus maidir le faisnéis ón earnáil phoiblí a athúsáid (IO 2019 L 172, lch. 56). |
|
2 |
Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir HP – Hrvatska pošta d.d. (‘HP’) agus Povjerenik za informiranje (an Coimisinéir Faisnéise, an Chróit) maidir le hiarraidh ar fhaisnéis arna déanamh ar HP, lena n‑iarrtar, inter alia, conarthaí foirgníochta, deimhnithe íocaíochta eatramhaí, agus dearbhuithe aistrithe agus glactha oibreacha a nochtadh. |
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais
|
3 |
Leagtar an méid seo a leanas amach in Aithrisí 9, 13, 23 agus 70 de Threoir 2019/1024:
[...]
[...]
[...]
|
|
4 |
Foráladh le hAirteagal 1 den Treoir sin dar teideal ‘Ábhar agus raon feidhme’, mar seo a leanas: ‘(1) D’fhonn úsáid sonraí oscailte a chur chun cinn agus nuálaíocht i dtáirgí agus i seirbhísí a spreagadh, leagtar síos leis an Treoir seo sraith de rialacha íosta lena rialaítear an athúsáid agus na socruithe praiticiúla chun an athúsáid a éascú maidir leis na nithe seo a leanas:
(2) Níl feidhm ag an Treoir seo maidir leis na nithe seo a leanas: [...]
[...]
[...]
[...] (3) Is forbairt í an Treoir seo ar chórais rochtana an Aontais agus ar chórais rochtana náisiúnta, agus ní dochar í dóibh. [...] (7) Leis an Treoir seo rialaítear athúsáid doiciméad arb ann dóibh atá i seilbh chomhlachtaí earnála poiblí agus ghnóthais phoiblí na mBallstát [...]’ |
|
5 |
Is é seo a leanas atá in Airteagal 2 de Threoir 2019/1024, dar teideal ‘Sainmhínithe’: ‘Chun críche na Treorach seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
[...]
[...]
[...]’ |
Dlí na Cróite
|
6 |
Foráiltear in Airteagal 5 den zakon o pravu na pristup informacijama (Dlí maidir leis an gceart rochtana ar fhaisnéis) (Narodne novine, br. 25/13, 85/15 agus 69/22, ‘An Dlí maidir le rochtain ar fhaisnéis’): ‘Beidh an bhrí seo a leanas leis na téarmaí leithleacha sa Dlí seo: [...]
[...]
[...]’ |
|
7 |
Foráiltear le hAirteagal 15 den Dlí sin, atá i gCaibidil IV de, dar teideal ‘Srianta ar an gceart rochtana ar fhaisnéis’: ‘[...] (2) Féadfaidh údaráis phoiblí srian a chur ar rochtain ar fhaisnéis: [...]
[...] (4) Féadfaidh údaráis phoiblí srian a chur ar rochtain ar fhaisnéis:
[...]
[...]’ |
|
8 |
Faoi Airteagal 27 den Dlí maidir leis an gceart chun rochtain a fháil ar fhaisnéis, atá mar chuid de Chaibidil VI de, dar teideal ‘Athúsáid faisnéise’: ‘[...]
[...]
[...]’ |
|
9 |
Foráiltear le hAirteagal 29 den Dlí maidir le rochtain ar fhaisnéis, dar teideal ‘Iarraidh ar fhaisnéis a athúsáid agus cearta úsáideoirí a chosaint’: ‘(1) In iarraidh ar athúsáid faisnéise, ní mór don iarratasóir, i dteannta na sonraí dá dtagraítear in Airteagal 18(3) den Dlí seo, an fhaisnéis is mian leis nó léi a athúsáid a lua, an fhoirm agus an bealach inar mian leis nó léi ábhar na faisnéise arna hiarraidh a fháil, agus freisin an cuspóir atá le húsáid na faisnéise (cuspóir tráchtála nó neamhthráchtála). (2) Ní bheidh ceangal ar na heintitis seo a leanas an tAirteagal seo a chomhlíonadh: [...]
[...] (7) Féadfar achomharc i gcoinne cinneadh maidir le hathúsáid faisnéise a thaisceadh leis an gCoimisinéir [Faisnéise] laistigh de 15 lá ó sheachadadh an chinnidh. Ní fhéadfar achomharc a dhéanamh ar orduithe arna ndéanamh ag an gCoimisinéir [Faisnéise], ach féadfar imeachtaí cúirte riaracháin a thionscnamh os comhair an Visoki upravni sud [(an Chúirt Achomhairc Riaracháin, an Chróit)]. [...]’ |
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
|
10 |
Is cuideachta atá 100 % faoi úinéireacht Phoblacht na Cróite é HP, an soláthraí seirbhíse poist uilechoitinne sa Bhallstát sin. Tá gníomhaíochtaí tráchtála aige freisin. |
|
11 |
Fuair HP iarraidh ar fhaisnéis maidir le, inter alia, conarthaí foirgníochta, deimhnithe íocaíochta eatramhaí agus dearbhuithe maidir le haistriú agus glacadh oibreacha. |
|
12 |
Ós rud é gur dhiúltaigh HP don iarraidh sin, tugadh achomharc i gcoinne an chinnidh diúltaithe sin os comhair an Choimisinéara Faisnéise a d’ordaigh do HP an iarraidh sin a chomhlíonadh. |
|
13 |
Thionscain HP caingean i gcoinne ordú an Choimisinéara Faisnéise agus tharchuir an Visoki upravni sud (an Chúirt Achomhairc Riaracháin) an cás ar ais chuig an gcomhlacht sin lena athbhreithniú ar an bhforas, amhail ar an dáta a d’eisigh an Coimisinéir Faisnéise an t‑ordú, go raibh an teorainn ama chun Treoir 2019/1024 a thrasuí imithe in éag agus gur cheart scrúdú a dhéanamh ar an oibleagáid maidir le nochtadh a fhorchuireann an coimisinéir sin ar HP i bhfianaise na sainmhínithe agus na n‑eisceachtaí nua dá bhforáiltear leis an Treoir sin. |
|
14 |
Ag rialú ar an tarchur ar ais chuige, d’ordaigh an Coimisinéir Faisnéise arís do HP an fhaisnéis a iarradh a sholáthar. |
|
15 |
Thug HP caingean i gcoinne an ordaithe sin os comhair an Visoki upravni sud (an Chúirt Achomhairc Riaracháin), arb í an chúirt a rinne an tarchur í. |
|
16 |
Mar thaca lena chaingean, áitíonn HP, inter alia, go ndearnadh Treoir 2019/1024 a thrasuí go mícheart i ndlí na Cróite, sa mhéid nach bhfuil an raon feidhme céanna ag an gcoincheap ‘údarás poiblí’, de réir bhrí an Dlí maidir le rochtain ar fhaisnéis, agus atá ag an gcoincheap ‘gnóthas poiblí’ de réir bhrí Airteagal 2(3) den Treoir sin. Thairis sin, áitíonn sí go bhfuil feidhm ag an sainmhíniú ar an gcoincheap sin i dTreoir 2019/1024 maidir le hathúsáid faisnéise agus maidir leis an gceart rochtana ar fhaisnéis araon. Maíonn HP, ar deireadh, go bhfuil an fhaisnéis a ordaíodh dó a tháirgeadh nasctha lena ghníomhaíocht earnála agus gur rúin ghnó í. |
|
17 |
Áitíonn an Coimisinéir Faisnéise, óna thaobh féin de, nach mbaineann an díospóid sna príomhimeachtaí le feidhmiú an chirt chun faisnéis a athúsáid, ach le feidhmiú an chirt chun rochtain a fháil ar fhaisnéis. Maítear inti go rialaítear le Treoir 2019/1024 sonraí oscailte agus athúsáid faisnéise ón earnáil phoiblí, agus nach rialaítear léi an ceart chun rochtain a fháil ar fhaisnéis. |
|
18 |
Measann an chúirt a rinne an tarchur, chun an díospóid atá os a comhair a réiteach, nach mór di a chinneadh an raibh sé de cheangal ar HP, sna príomhimeachtaí, faisnéis a nochtadh nach mbaineann go díreach le soláthar seirbhísí leasa ghinearálta, lena n‑áireofaí, go háirithe, raon feidhme an choincheapa ‘athúsáid’ faisnéise a chinneadh, de réir bhrí Threoir 2019/1024. |
|
19 |
Sna himthosca sin, chinn Visoki upravni sud (an Chúirt Achomhairc Riaracháin) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:
|
Na himeachtaí os comhair na Cúirte Breithiúnais
|
20 |
Le hordú ó Uachtarán na Cúirte an 27 Iúil 2023, HP – Hrvatska pošta (C‑336/23, EU:C:2023:617), diúltaíodh don iarraidh ón Visoki upravni sud (an Chúirt Achomhairc Riaracháin) go ndéanfaí an cás seo a chinneadh de bhun an nós imeachta brostaithe dá bhforáiltear in Airteagal 105 de Rialacha Nós Imeachta na Cúirte Breithiúnais. |
Breithniú ar na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
|
21 |
Mar réamhphointe, ba cheart a thabhairt faoi deara, ar an gcéad dul síos, gur léir ón ordú tarchuir nár bhain an iarraidh is cúis leis an díospóid sna príomhimeachtaí, dá dtagraítear i mír 11 den bhreithiúnas seo, ach le rochtain ar dhoiciméid atá i seilbh comhlachta earnála poiblí, gan baint a bheith aici le hathúsáid na ndoiciméad sin. |
|
22 |
Ar an dara dul síos, is léir ón ordú tarchuir sin, de réir na cúirte a rinne an tarchur, gurb é an dáta ábhartha chun an dlí is infheidhme ratione temporis maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí a chinneadh ná an dáta a ghlac an Coimisinéir Faisnéise an t‑ordú lena n‑ordaítear do HP an iarraidh sin a dheonú, dáta ar a raibh an teorainn ama chun Treoir 2019/1024 a thrasuí imithe in éag. |
|
23 |
I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, de réir cásdlí socair, go mbaineann na ceisteanna maidir le léiriú dhlí an Aontais arna dtarchur ag cúirt náisiúnta leis an gcomhthéacs reachtach agus fíorasach ar faoin gcúirt sin atá sé a shainiú, agus nach faoin gCúirt atá sé an cruinneas a fhíorú (breithiúnas an 27 Aibreán 2023, M.D. (Cosc ar theacht isteach san Ungáir), C‑528/21, EU:C:2023:341, mír 55 agus an cásdlí dá dtagraítear). |
|
24 |
Dá bhrí sin, trína ceisteanna, ar cheart iad a scrúdú le chéile, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Treoir 2019/1024 a léirmhíniú sa chaoi go dtagann iarraidh ar rochtain ar dhoiciméid atá i seilbh comhlachta earnála poiblí faoina raon feidhme. |
|
25 |
I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, mar is léir ó Airteagal 1(1) de Threoir 2019/1024, arna léamh i bhfianaise aithrisí 9, 13 agus 70 di, go bhféachtar leis an Treoir sin le húsáid sonraí oscailte a chur chun cinn agus dálaí a chruthú a bheidh fabhrach d’fhorbairt, ar fud an Aontais agus laistigh de na Ballstáit, táirgí agus seirbhísí inneachair dhigitigh atá bunaithe ar dhoiciméid ón earnáil phoiblí d’fhonn dea-fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh a fheabhsú. |
|
26 |
Chuige sin, bunaítear leis an Treoir sin sraith rialacha íosta lena rialaítear athúsáid doiciméad agus na socruithe praiticiúla chun athúsáid doiciméad atá i seilbh comhlachtaí earnála poiblí na mBallstát agus gnóthais phoiblí áirithe agus athúsáid sonraí taighde a éascú. |
|
27 |
Faoi Airteagal 2(11) den Treoir sin, ciallaíonn ‘athúsáid’ doiciméad den sórt sin a bheith á n‑úsáid ag daoine nó ag eintitis dhlítheanacha, chun críoch tráchtála nó neamhthráchtála seachas chun na críche tosaigh laistigh den chúram poiblí, nó chun na críche tosaigh seirbhísí leasa ghinearálta a sholáthar, ar táirgeadh na doiciméid sin ina leith. |
|
28 |
Cé go nglactar leis, le ‘[h]athúsáid’, de réir bhrí Threoir 2019/1024, go bhfuil rochtain ar na doiciméid lena mbaineann, is amhlaidh fós gur dhá oibríocht iad atá leithleach go soiléir (féach, de réir analaí, breithiúnas an 27 Deireadh Fómhair 2011, an Coimisiún v an Pholainn, C‑362/10, EU:C:2011:703, mír 54). |
|
29 |
Rialaítear leis an Treoir sin, mar a luaitear in Airteagal 1(7) di, athúsáid doiciméad arb ann dóibh cheana atá i seilbh comhlachtaí earnála poiblí agus ghnóthais phoiblí na mBallstát, gan aon oibleagáid a leagan síos, áfach, maidir le rochtain ar dhoiciméid. |
|
30 |
Go deimhin, i gcomhréir le hAirteagal 1(3) de Threoir 2019/1024, arna léamh i bhfianaise aithris 23 di, cuireann an Treoir sin le córais rochtana an Aontais agus na gcóras rochtana náisiúnta atá ann cheana agus tá sí gan dochar dóibh. Foráiltear le hAirteagal 1(2)(d) agus (f) den Treoir sin, ina theannta sin, nach mbeidh feidhm ag an Treoir sin maidir le doiciméid a bhfuil rochtain orthu eisiata nó srianta de bhua na gcóras rochtana sna Ballstáit. |
|
31 |
Dá bhrí sin, ní chumhdaítear le Treoir 2019/1024 ceart rochtana ar dhoiciméid de chuid na hearnála poiblí, ach glactar leis gurb ann do cheart den sórt sin i ndlí na mBallstát nó i ndlí an Aontais, rud a fhágann nach dtagann na coinníollacha rochtana ar na doiciméid sin faoi raon feidhme na Treorach sin (féach, de réir analaí, breithiúnas an 14 Samhain 2018, NKMB, C‑215/17, EU:C:2018:901, mír 32). |
|
32 |
I bhfianaise na mbreithnithe roimhe seo, is é an freagra ar na ceisteanna a tharchuirtear nach mór Treoir 2019/1024 a léirmhíniú sa chaoi nach dtagann iarraidh ar rochtain ar dhoiciméid atá i seilbh comhlachta earnála poiblí faoina raon feidhme. |
Costais
|
33 |
Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe. |
|
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Deichiú Dlísheomra) mar seo a leanas: |
|
Maidir le Treoir (AE) 2019/1024 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019, maidir le sonraí oscailte, agus maidir le faisnéis ón earnáil phoiblí a athúsáid, |
|
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas: |
|
ní thagann iarraidh ar rochtain ar dhoiciméid atá i seilbh comhlachta earnála poiblí faoina raon feidhme. |
|
[Sínithe] |
( *1 ) Teanga an cháis: an Chróitis.