Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an tOchtú Dlísheomra)
8 Deireadh Fómhair 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Cosaint tomhaltóirí – Treoir 93/13/CEE – Téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra – Airteagal 3(1) agus (3), agus pointe 1(e) den Iarscríbhinn – An coincheap 'téarma éagórach' – Iarscríbhinn, pointe 1(e) – Téarma a bhfuil sé de chuspóir nó d’éifeacht aige ceangal a chur ar thomhaltóir a mhainníonn a oibleagáidí a chomhlíonadh cúiteamh de mhéid atá díréireach ard a íoc – Airteagal 4(2) – Téarmaí a thagann faoin sainmhíniú ar phríomhábhar an chonartha – Conarthaí chun seirbhísí cumarsáide leictreonaí a sholáthar idir tomhaltóir agus trádálaí – Téarma lena bhforchuirtear pionós ar an tomhaltóir in aghaidh an lae moille ar íocaíocht – Téarma lena gceanglaítear ar an tomhaltóir, i gcás ina bhfoirceanntar an conradh roimh dheireadh na híostréimhse ghealltanais ar chúis atá inchurtha i leith an tomhaltóra sin, an méid atá dlite don trádálaí don tréimhse atá fágtha a íoc)
I gCásanna uamtha C‑872/24 agus C‑909/24,
IARRATAÍ ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE, ó Tribunalul Arad (Ard-Chúirt Arad, an Rómáin), trí bhreith an 16 Samhain 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 16 Nollaig 2024 (Cás C‑872/24), agus trí bhreith an 5 Samhain 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 16 Nollaig 2024 (Cás C‑909/24), sna himeachtaí
Digi România SA
v
VK (C‑872/24),
agus
Investcapital Ltd
v
PN (C‑909/24),
tugann AN CHÚIRT (an tOchtú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: S. Rodin, ag feidhmiú mar Uachtarán Dlísheomra, N. Piçarra (Rapóirtéir) agus O. Spineanu-Matei, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: D. Spielmann,
Cláraitheoir: V. Di Bucci,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
– Investcapital Ltd, ag Y. Beşleagă, A. Stoica agus V. Stoica, avocaţi,
– an Coimisiún Eorpach, ag A. Boitoş agus P. Kienapfel, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1 Baineann na hiarrataí ar réamhrialú le léiriú Airteagal 56 CFAE, Airteagal 3(1) agus (3) agus Airteagal 4(2) de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra (IO 1993 L 95, lch. 29) (‘Treoir 93/13’), chomh maith le pointe 1(e) den Iarscríbhinn a ghabhann leis an Treoir sin, Airteagal 20 de Threoir 2002/22/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 7 Márta 2002 maidir le seirbhís uilíoch agus cearta úsáideoirí i dtaca le líonraí agus seirbhísí cumarsáide leictreonaí (‘an Treoir um Sheirbhís Uilíoch’) (IO 2002 L 108, lch. 51), agus Airteagail 101, 105 agus 107 agus pointe 3(iv) de Chuid A d’Iarscríbhinn VIII a ghabhann le Treoir (AE) 2018/1972 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 lena mbunaítear Cód Eorpach um Chumarsáid Leictreonach (IO 2018 L 321, lch. 36), agus pointe 2.4 d’Iarscríbhinn IX a ghabhann leis an Treoir sin.
2 Rinneadh na hiarrataí in imeachtaí idir Digi România SA, gnóthas arna rialú faoi dhlí na Rómáine, agus VK, tomhaltóir (Cás C‑872/24), agus Investcapital Ltd, gnóthas arna rialú faoi dhlí na Rómáine, agus PN, tomhaltóir (Cás C‑909/24), maidir leis na méideanna arna n‑éileamh ag na gnóthais sin ar bhonn téarmaí i gconarthaí chun seirbhísí cumarsáide leictreonaí a sholáthar a tugadh i gcrích leis na tomhaltóirí sin.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
Treoir 93/13
3 Foráiltear mar seo a leanas leis an ochtú haithris agus leis an naoú haithris déag de Threoir 93/13
‘de bhrí, leis an dá chlár Comhphobail le haghaidh beartas cosanta agus faisnéise tomhaltóirí, leagadh béim ar an tábhacht a bhaineann le cosaint tomhaltóirí i réimse na dtéarmaí éagóracha conartha; nach mór an chosaint sin a áirithiú le dlíthe agus rialacháin atá comhchuibhithe ar leibhéal an Chomhphobail nó a ghlactar go díreach ar an leibhéal sin;
[...]
de bhrí, chun críocha na Treorach seo, nár cheart go gcumhdófaí leis an measúnú ar an gcineál éagórach téarmaí lena ndéantar cur síos ar phríomhábhar an chonartha nó ar luach ar airgead nó praghas an tsoláthair; [...] féadfar príomhábhar an chonartha agus an luach ar airgead nó praghas a chur san áireamh mar sin féin sa mheasúnú ar chineál éagórach na dtéarmaí eile; [...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4 Faoi Airteagal 1(1) den Treoir sin, is é is cuspóir di comhfhogasú a dhéanamh ar dhlíthe, rialachán agus forálacha riaracháin na mBallstát a bhaineann le téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích idir trádálaí agus tomhaltóir.
5 Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 2 den Treoir sin:
‘Chun críocha na Treorach seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
[...]
(b) ciallaíonn “tomhaltóir”: aon duine nádúrtha atá ag gníomhú, i gconarthaí a chumhdaítear leis an Treoir seo, chun críoch atá lasmuigh de thrádáil, gnó nó gairm an duine sin;
(c) ciallaíonn “trádálaí”: aon duine nádúrtha nó dlítheanach a ghníomhaíonn, i gconarthaí a chumhdaítear leis an Treoir sin, chun críocha a bhaineann lena thrádáil, lena ghnó nó lena ghairm, bíodh sin poiblí nó príobháideach.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
6 Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 3 den Treoir sin:
‘1. Measfar téarma conarthach nár caibidlíodh ar leithligh a bheith éagórach más rud é, contrártha leis an gceanglas maidir le meon macánta, go gcruthaíonn sé éagothroime shuntasach maidir le cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh, chun aimhleasa an tomhaltóra.
[...]
3. Beidh liosta táscach agus neamh-uileghabhálach de na téarmaí a d’fhéadfaí a mheas a bheith éagórach san Iarscríbhinn.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
7 Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 4(2) de Threoir 93/13:
‘Ní bhainfidh measúnú ar chineál éagórach na dtéarmaí leis an sainmhíniú ar phríomhábhar an chonartha ná le leordhóthanacht an phraghais agus an luacha saothair, ar thaobh amháin, i gcomparáid leis na seirbhísí nó na hearraí arna soláthar mar mhalairt air sin, ar an taobh eile, sa mhéid go bhfuil na téarmaí seo i dteanga shimplí intuigthe.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
8 Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 6(1) den Treoir sin:
‘Déanfaidh na Ballstáit foráil nach mbeidh téarmaí éagóracha a úsáidtear i gconradh arna chur i gcrích le tomhaltóir ag díoltóir nó soláthróir ina gceangal ar an tomhaltóir, mar a fhoráiltear faoina ndlí náisiúnta, agus go leanfaidh an conradh sin de bheith ina cheangal ar na páirtithe de réir na dtéarmaí céanna, más féidir leis leanúint de bheith ann gan na téarmaí éagóracha.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
9 Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 7(1) den Treoir sin:
‘Áiritheoidh na Ballstáit, ar mhaithe le leas na dtomhaltóirí agus na n‑iomaitheoirí, gurb ann do mhodhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha chun cosc a chur ar úsáid leanúnach a bhaint as téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
10 Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 8 den Treoir sin:
‘Féadfaidh na Ballstáit na forálacha is déine atá comhoiriúnach leis an gConradh a ghlacadh nó a choinneáil sa réimse a chumhdaítear leis an Treoir seo, chun leibhéal uasta cosanta a áirithiú don tomhaltóir.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
11 Tagraíonn pointe 1(e) den Iarscríbhinn a ghabhann le Treoir 93/13, dar teideal ‘Téarmaí dá dtagraítear in Airteagal 3(3)’, go háirithe, dóibh siúd a bhfuil sé de chuspóir nó d’éifeacht acu ‘ceangal a chur ar thomhaltóir a mhainníonn a oibleagáidí a chomhlíonadh cúiteamh de mhéid atá díréireach ard a íoc’.
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Treoir 2002/22
12 Foráiltear mar seo a leanas le haithris 30 de Threoir 2002/22, , a aisghaireadh le héifeacht ón 21 Nollaig 2020, i gcomhréir le hAirteagal 125 de Threoir 2018/1972:
‘[...] De bhreis ar fhorálacha na Treorach seo, beidh feidhm ag ceanglais na reachtaíochta Comhphobail maidir le cosaint tomhaltóirí atá ann cheana i réimse na gconarthaí, go háirithe Treoir [93/13] agus Treoir 97/7/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Bealtaine 1997 maidir le tomhaltóirí a chosaint i leith cianchonarthaí [(IO 1997 L 144, lch.19)], maidir le hidirbhearta a dhéanann tomhaltóirí ar líonraí agus seirbhísí leictreonacha. [...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
13 Ina bhunleagan, foráladh mar seo a leanas le hAirteagal 20(1) de Threoir 2002/22:
‘Beidh feidhm ag míreanna 2, 3 agus 4 gan dochar do rialacha an Chomhphobail maidir le cosaint tomhaltóirí, go háirithe Treoireacha 97/7 agus [93/13], agus rialacha náisiúnta i gcomhréir le dlí an Chomhphobail.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Treoir 2018/1972
14 Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in aithris 258 de Threoir 2018/1972:
‘[...] Sa bhreis ar an Treoir seo, beidh feidhm ag ceanglais reatha an Aontais maidir le cosaint tomhaltóirí i réimse na gconarthaí, go háirithe Treoir [93/13] agus Treoir 2011/83/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle [an 25 Deireadh Fómhair 2011 maidir le cearta tomhaltóirí, lena leasaítear Treoir 93/13/CEE ón gComhairle agus Treoir 1999/44/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n‑aisghairtear Treoir 85/577/CEE ón gComhairle agus Treoir 97/7/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO 2011 L 304, lch. 64)], maidir le hidirbhearta a dhéanann tomhaltóirí a bhaineann le líonraí agus seirbhísí cumarsáide leictreonaí. [...]’
An Treoir maidir le CBL:
15 Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 2(1) de Threoir 2006/112/CE ón gComhairle an 28 Samhain 2006 maidir leis an gcomhchóras cánach breisluacha (IO 2006 L 347, lch. 1 ‘an Treoir maidir le CBL’:
‘Beidh na hidirbhearta seo a leanas faoi réir CBL:
[...]
(c) soláthar seirbhísí arna dhéanamh ar comaoin laistigh de chríoch Bhallstáit arna déanamh ag duine inchánach ag gníomhú sa cháil sin;
[...]’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Rómáine
Dlí Uimh. 193/2000;
16 Foráiltear mar seo a leanas le hAirteagal 4 de Legea nr. 193/2000 privind clauzele abuzive din contractele încheiate între profesioniști și consumatori (Dlí Uimh. 193/2000 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích idir trádálaithe agus tomhaltóirí) an 6 Samhain 2000 (arna ath-fhoilsiú in Monitorul Oficial al României, Cuid I, Uimh. 543 an 3 Lúnasa 2012), lenar trasuíodh Treoir 93/13 i ndlí na Rómáine:
‘1. Meastar gur téarma éagórach é téarma conarthach nach ndearnadh a chaibidliú go díreach leis an tomhaltóir más rud é go gcruthaíonn sé, ina aonar nó in éineacht le forálacha eile an chonartha, chun aimhleas an tomhaltóra agus contrártha do cheanglais an mheoin mhacánta, éagothroime shuntasach i gcearta agus in oibleagáidí na bpáirtithe.
[...]
4. Tá, mar shampla, liosta de théarmaí a mheastar a bheith éagórach san Iarscríbhinn ar cuid dhílis den Dlí seo í.’
17 Foráiltear mar seo a leanas le mír 1(i) den Iarscríbhinn a ghabhann leis an Dlí sin:
‘Measfar gur téarmaí éagóracha iad forálacha conarthacha lena gcuirtear d’oibleagáid ar thomhaltóir a mhainníonn a oibleagáidí conarthacha a chomhlíonadh cúiteamh a íoc de mhéid atá díréireach leis an dochar a bhain don trádálaí.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
Cás C‑872/24
18 An 5 Meán Fómhair 2013, thug VK conradh i gcrích le Digi România chun seirbhísí cumarsáide leictreonaí a sholáthar maidir le soláthar seirbhísí teileafónaíochta soghluaiste agus rochtana idirlín, ar cuireadh síneadh leis le leasú an 27 Meitheamh 2016. Ós rud é nár íoc VK na tráthchodanna míosúla a bhí dlite, bhí Digi România ag brath ar an téarma foirceanta uathoibríoch a bhí sa chonradh sin agus, don tréimhse idir an bhliain 2019 agus an bhliain 2022, d’éiligh sé ó VK suim 807.25 lei na Rómáine (RON) (thart ar EUR 161.45) i leith na príomhfhéiche a chomhfhreagraíonn do na sonraisc a bhí thar téarma agus neamhíoctha, ar cuireadh pionóis i leith íocaíocht dhéanach leo arna ríomh ag ráta 0.2 % den phríomhfhiach in aghaidh an lae moille.
19 Thug Digi România caingean os comhair Judecătoria Arad (an Chúirt Chéadchéime, Arad, an Rómáin) i gcoinne VK, ag iarraidh go ndéanfaí an méid a bhí dlite i leith sonraisc neamhíoctha a aisghabháil, chomh maith le cúiteamh de mhéid RON 289.92 (thart ar EUR 57.98) as an tseirbhís a ghníomhachtú agus as pacáiste neamhtheoranta Optim a úsáid.
20 Le breithiúnas an 21 Márta 2024, dhiúltaigh Judecătoria Arad (an Chúirt Chéadchéime, Arad) go páirteach don chaingean seo. Dhearbhaigh an chúirt sin go raibh an téarma conarthach lena bhforáiltear do phionóis as íocaíocht dhéanach ar ráta 0.2 % den phríomhfhiach in aghaidh an lae moille de chineál éagórach, ar an bhforas gur fhorchuir sí ar an tomhaltóir, i gcás neamhchomhlíonadh a oibleagáidí conarthacha, cúiteamh de mhéid ar léir é a bheith díréireach leis an dochar a bhain don trádálaí. Luaigh sé, maidir le bliain amháin, gurbh ionann ráta na bpionós ar íocaíocht dhéanach agus 73 % den phríomhfhiachas, rud atá i bhfad níos mó ná an ráta úis reachtúil a socraíodh ag ráta úis tagartha Banca Națională a României (Banc Náisiúnta na Rómáine), arna mhéadú faoi cheithre phointe céatadáin.
Cás C‑909/24
21 Idir an 23 Samhain agus an 8 Nollaig 2017, thug PN ceithre chonradh i gcrích le Orange România S.A. chun seirbhísí cumarsáide leictreonaí a sholáthar a bhaineann le soláthar seirbhísí teileafónaíochta soghluaiste agus rochtana idirlín. Ós rud é nár íoc PN na tráthchodanna míosúla a bhí dlite, bhí Orange România ag brath ar an téarma foirceanta uathoibríoch a bhí sna conarthaí sin agus d’éiligh sé ó PN, ar an gcéad dul síos, suim RON 272.62 (thart ar EUR 54.52) i leith an phríomhfhéich a chomhfhreagraíonn do na seirbhísí a soláthraíodh agus nár íocadh, mar aon le pionóis i leith íocaíocht dhéanach arna ríomh ag ráta 0.5 % den phríomhfhiach in aghaidh an lae moille, agus, ar an dara dul síos, suim RON 5648.64 (thart ar EUR 1129.72) i ndamáistí mar gheall ar mhainneachtain an tréimhse ghealltanais 24 mhí dá bhforáiltear sna conarthaí sin a chomhlíonadh.
22 Tar éis an t‑éileamh a bhí i seilbh Orange România i gcoinne PN faoi na conarthaí dá dtagraítear sa phointe roimhe seo, a shannadh do Investcapital an 30 Márta 2022, thug Investcapital caingean os comhair Judecătoria Arad (an Chúirt Chéadchéime, Arad) i gcoinne PN, ag iarraidh go n‑aisghabhfaí na méideanna a chomhfhreagraíonn don éileamh sin, móide an t‑ús reachtúil ón dáta a tugadh an t‑ábhar os comhair na cúirte sin.
23 Le breithiúnas an 22 Feabhra 2024, dhearbhaigh Judecătoria Arad (an Chúirt Chéadchéime, Arad) go raibh sé éagórach, ar chúiseanna atá comhionann leo siúd a leagtar amach ina breithiúnas an 21 Márta 2024, dá dtagraítear i mír 20 den bhreithiúnas seo, an téarma conarthach lena bhforchuirtear pionóis as íocaíocht dhéanach 0.5 % den phríomhfhiach in aghaidh an lae moille. Dhearbhaigh sí freisin go raibh an téarma conarthach lena n‑údaraítear don trádálaí damáistí a éileamh i gcás foirceannadh luath de chineál éagórach, ar chúis atá inchurtha i leith an tomhaltóra, conartha lena bhforáiltear do thréimhse ghealltanais 24 mhí a mhéid, ar an gcéad dul síos, nach ndearnadh an téarma sin a chaibidliú go díreach leis an tomhaltóir sin agus, ar an dara dul síos, gur ceanglaíodh ar an tomhaltóir sin cúiteamh a íoc de mhéid is mó ná méid an dochair a bhain don trádálaí mar thoradh ar an bhfoirceannadh sin.
24 Ag éisteacht leis na hachomhairc a thionscain Investcapital agus Digi România i gcoinne, faoi seach, na mbreithiúnas a tugadh an 22 Feabhra agus an 21 Márta 2024, measann Tribunalul Arad (Ard-Chúirt Arad), arb í an chúirt a rinne an tarchur í, gur gá, sa chéad áit, a chinneadh an bhfuil Treoir 93/13 infheidhme maidir le téarmaí lena bhforchuirtear pionóis as íocaíocht dhéanach atá sna conarthaí chun seirbhísí cumarsáide leictreonaí a sholáthar atá i gceist sna príomhimeachtaí, agus, má tá, a mhéid atá sí infheidhme, ós rud é nach bhforáiltear leis an reachtaíocht náisiúnta is infheidhme maidir leis an earnáil gníomhaíochta sin, amhail an reachtaíocht lena rialaítear ús ar riaráistí go ginearálta, d’aon teorainn maidir le pionóis as íocaíocht dhéanach atá infheidhme don tomhaltóir, murab ionann agus an reachtaíocht náisiúnta is infheidhme, go háirithe, maidir le seirbhísí baincéireachta. Measann an chúirt a rinne an tarchur go bhféadfar na téarmaí sin a scrúdú de réir Threoir 93/13 agus fiafraíonn sí an gceadaítear leis an Treoir sin na pionóis ar mhoill dá bhforáiltear leis na téarmaí sin a laghdú.
25 Sa dara háit, maidir leis an téarma sna conarthaí chun seirbhísí cumarsáide leictreonaí a sholáthar a tugadh i gcrích i gCás C‑909/24, faoina gceanglaítear ar an tomhaltóir, i gcás foirceannadh luath an chonartha ar chúis atá inchurtha ina leith, damáistí a íoc a chomhfhreagraíonn don mhéid a mbeadh sé faoi dhliteanas ina leith don tréimhse ghealltanais atá fágtha, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur an gciallaíonn an fíoras gur aicmigh an Chúirt méid den sórt sin mar luach saothair ar ‘sholáthar seirbhísí ar comaoin’, de réir bhrí Airteagal 2(1)(c) den Treoir maidir le CBL, nach mór an téarma conarthach lena bhforáiltear don mhéid sin a aicmiú mar théarma a bhaineann le sainmhíniú phríomhábhar an chonartha, de réir bhrí Airteagal 4(2) de Threoir 93/13. Measann an chúirt sin nach mór freagra dearfach a thabhairt ar an gceist sin agus, dá bhrí sin, faoi Airteagal 4(2), nach féidir measúnú a dhéanamh ar théarma den sórt sin de réir na Treorach deiridh sin i dtaobh an bhfuil sé de chineál éagórach.
26 Sna himthosca sin, chinn an Tribunalul Arad (Ard-Chúirt Arad) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú i gCás C‑872/24:
‘1. Maidir leis an bhfíoras go bhfuil ábhar normatach éagsúil ag reachtaíocht náisiúnta – lena bhforchuirtear teorainn áirithe ar dhamáistí i gcomhthéacs caidrimh dhlíthiúil nach dtagann as oibriú gnóthais - a mhéid a bhaineann le caidrimh dhlíthiúil a eascraíonn as oibriú gnóthais, sa chaoi nach bhforáiltear do theorainn ar na pionóis chomhfhreagracha is infheidhme maidir le caidrimh dhlíthiúil idir oibreoir seirbhísí cumarsáide leictreonaí (teileafónaíocht shoghluaiste agus soláthar idirlín) agus tomhaltóir ach go bhforáiltear do theorainn den sórt sin i ndáil le caidrimh eile, amhail gníomhaíochtaí baincéireachta, an gá a mheas gur comheilimint den tsaoirse chun seirbhísí a [sholáthar] faoi Airteagal 56 et seq. den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh í an reachtaíocht sin, toisc go rialaítear an ceart sin i réimse na cumarsáide leictreonaí le Treoir 2002/22 maidir le seirbhís uilíoch agus cearta úsáideoirí a bhaineann le líonraí agus seirbhísí cumarsáide leictreonaí (an Treoir maidir le Seirbhís Uilíoch), agus le Treoir 2018/1972 lena mbunaítear an Cód um Chumarsáid Leictreonach Eorpach, nó ar a mhalairt, go bhféadfadh cúirt teorainn ar na pionóis faoi seach i bhfabhar tomhaltóirí a fhorfheidhmiú, ar bhonn fhorálacha Airteagal 3(3) de Threoir 93/13 maidir le téarmaí [éagóracha] i gconarthaí tomhaltóra go háirithe pointe (e) den Iarscríbhinn a ghabhann leis an Treoir sin, ar dá réir a fhéadfar téarma a mheas mar théarma éagórach má thugann sé an ceart don trádálaí a éileamh go n‑íocfaidh aon tomhaltóir a mhainníonn a oibleagáid a chomhlíonadh cúiteamh a bheadh i bhfad ró-ard?
2. An bhfuil i gceist le léiriú agus cur i bhfeidhm fhorálacha Airteagal 3(3) de Threoir 93/13 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra, go háirithe pointe (e) den Iarscríbhinn a ghabhann leis an Treoir sin, i gcomhthéacs na hanailíse ar chlásal pionóis a d’fhéadfadh a bheith éagórach lena socraítear leibhéal na ndamáistí do thomhaltóir mura [n‑íoctar] faoin dáta dlite méideanna a sonrascadh i ndáil le seirbhísí cumarsáide leictreonaí (teileafónaíocht shoghluaiste agus soláthar idirlín) ag 0.2 % in aghaidh an lae moille:
– oibleagáid ar an gcúirt tagairt a dhéanamh do mhéid an damáiste thuas arna ríomh ar feadh bliana, eadhon, ag ráta 73% in aghaidh na bliana, sa chaoi nach féidir cineál [éagórach] na bpionós sin a chinneadh ach amháin trína gcur i gcomparáid le méid an úis reachtúil a bheadh infheidhme mura mbeadh méid sonrach na ndamáistí socraithe ag na páirtithe iad féin,
nó,
– oibleagáid ar an gcúirt freisin an tréimhse ama iarbhír ina n‑iarrtar an íocaíocht phionósach 0.2% a chur san áireamh, is é sin le rá, líon na laethanta a bhaineann leis an iarraidh sin, agus méid iarbhír na híocaíochta pionósaí a éilítear i ndáil le méid an phríomhmhuirir a chur san áireamh ina measúnú?
3. I gcomhthéacs na hanailíse ar chineál éagórach féideartha clásal pionóis lena mbunaítear leibhéal na ndamáistí atá dlite ag tomhaltóir mura [n‑íoctar] faoin dáta dlite méideanna a sonrascadh i ndáil le seirbhísí cumarsáide leictreonaí (teileafónaíocht shoghluaiste agus soláthar idirlín) ag 0.2% in aghaidh an lae moille, an gceanglaítear le léiriú agus cur i bhfeidhm fhorálacha Airteagal 3(3) de Threoir 93/13 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra, go háirithe pointe (e) den Iarscríbhinn a ghabhann leis an Treoir sin, ar an gcúirt aon damáiste a d’fhulaing an trádálaí a chur san áireamh, chomh maith leis na suimeanna atá dlite den tomhaltóir, nuair atá an tomhaltóir i gcaidrimh dhlíthiúla ina bhfuil oibleagáidí comhchosúla air féin maidir le méid na ndamáistí a mbeadh air a íoc mar thoradh ar mhainneachtain a oibleagáidí íocaíochta a chomhlíonadh.
4. An féidir a mheas go bhfuil méid na n‑íocaíochtaí pionósacha a shocraítear go sonrach éagórach a mhéid a sháraíonn sé méid an phríomhmhuirir is iníoctha ag tomhaltóir?’
27 I gCás C‑909/24, chinn Tribunalul Arad (Ard-Chúirt Arad) bac a chur ar na himeachtaí agus ceithre cheist a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú, arb ionann iad agus na ceisteanna a tharchuirtear i gCás C‑872/24, agus an cúigiú go dtí an seachtú ceist seo a leanas a tharchur freisin:
‘5. Maidir leis an aicmiú a rinne an Chúirt Bhreithiúnais [ina breithiúnas an 22 Samhain 2018, MEO – Serviços de Comunicações e Multimédia (C‑295/17, EU:C:2018:942) a mhéid a bhaineann leis an méid réamhchinntithe a fuair oibreoir eacnamaíoch i gcás ina ndéanann a chustaiméir conradh maidir le seirbhísí a sholáthar le híostréimhse gealltanais a fhoirceannadh go luath, nó ar chúis atá inchurtha i leith an chustaiméara sin, a chomhfhreagraíonn don mhéid a gheobhadh an t‑oibreoir sin le linn an chuid eile den tréimhse atá i gceist in éagmais foirceannadh den sórt sin, sa chaoi gur cheart a mheas gurb ionann an méid sin agus íocaíocht as soláthar seirbhísí [ar comaoin] agus go bhfuil sé faoi réir cáin bhreisluacha (CBL) dá bharr, an féidir é a fhorléiriú mar aicmiú uathrialach, sa chaoi nach bhfuil sé ábhartha ach amháin chun críocha léiriú agus cur i bhfeidhm na dtreoracha CBL, nó an féidir é a chur san áireamh freisin chun críocha Airteagal 4(2) de Threoir 93/13 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra a léiriú agus a chur i bhfeidhm, d’fhonn clásal lena bhforáiltear do na costais sin a eisiamh ó raon feidhme na Treorach sin, i gcás ina gcinntear go mbaineann an clásal le sainmhíniú ábhar an chonartha agus leordhóthanacht an phraghais agus an luacha saothair i ndáil leis na seirbhísí nó na hearraí a sholáthraítear, a mhéid a mheastar go bhfuil an téarma sin dréachtaithe i dtéarmaí soiléire agus sothuigthe.
6. Más é an freagra ar an gceist [roimhe seo] ná go bhfuil an léiriú a thug [an Chúirt] sa bhreithiúnas sin uathrialach agus, dá bhrí sin, nach bhfuil sé ábhartha ach amháin chun críocha léiriú agus cur i bhfeidhm na dtreoracha CBL, maidir le léiriú fhorálacha Airteagal 3(1) agus (3) de Threoir 93/13 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra, Airteagal 20 de Threoir 2002/22, agus Airteagail 101, 105 agus 107, de Threoir 2018/1972 lena mbunaítear an Cód um Chumarsáid Leictreonach Eorpach, chomh maith le pointe 3(iv) de Chuid A d’Iarscríbhinn VIII agus pointe 2.4 d’Iarscríbhinn IX a ghabhann leis an Treoir sin, an féidir a aicmiú mar téarma éagórach téarma conarthach a áirítear i gconradh le haghaidh seirbhísí cumarsáide leictreonaí (teileafónaíocht shoghluaiste agus soláthar idirlín) a thagann faoi raon feidhme Threoir 2002/22 nó Treoir 2018/1972 lena socraítear méid a fhéadfaidh oibreoir eacnamaíoch a fháil mar chúitheamh agus a chomhfhreagraíonn don mhéid a gheobhadh an t‑oibreoir sin le linn a bhfuil fágtha den tréimhse atá i gceist in éagmais foirceannadh an chonartha sin, i gcás ina ndéanann an tomhaltóir conradh a fhoirceannadh go luath, nó ar chúis atá inchurtha i leith an tomhaltóra, maidir le conradh le híostréimhse ghealltanais atá i gcomhréir, ó thaobh a fad de, leis an teorainn 24 mhí a fhorchuirtear le hAirteagal 105 de Threoir 2018/1972 agus, más féidir amhlaidh, go dtí cá mhéad:
– maidir le méid na suime sin agus ar bhonn an mheasúnaithe go bhfuil an méid sin díréireach leis an damáiste a bhain don soláthraí seirbhísí cumarsáide nó, faoi seach
– ar bhonn cinneadh go bhfuil éagothroime dhlíthiúil idir cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe toisc go bhforchuirtear pionós den sórt sin ar an tomhaltóir amháin agus ní ar sholáthraí na seirbhísí cumarsáide, i gcomhthéacs ina gceanglaítear leis an gconradh céanna ar an soláthraí damáistí a íoc arb ionann iad agus luach na seirbhíse nár soláthraíodh nó a soláthraíodh go míchuí i gcás nach gcomhlíonann an soláthraí na paraiméadair cháilíochta a leagtar síos?
7. I gcomhthéacs na hanailíse ar an gceist roimhe seo, cén tábhacht a bhaineann leis an bhfíoras gur bhain tomhaltóir, a thug conradh le haghaidh seirbhísí cumarsáide leictreonaí (teileafónaíocht shoghluaiste agus soláthar idirlín) i gcrích ar feadh tréimhse 24 mhí ar a laghad, tairbhe as tairiscintí promóisin áirithe arb é atá iontu laghduithe praghais ar cheannach feiste nó seirbhísí i gcás ina léiríonn fíorais an cháis seo go n‑áirítear luach na lascainí i luach an tsíntiúis arna ríomh le haghaidh thréimhse iomlán an chonartha?’
28 Le cinneadh ó Uachtarán na Cúirte an 7 Feabhra 2025, rinneadh Cásanna C‑872/24 agus C‑909/24 a uamadh chun críocha na gcodanna i scríbhinn agus ó bhéal den nós imeachta agus chun críocha an bhreithiúnais.
Breithniú ar na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
29 Mar réamhphointe, ba cheart a mheabhrú, sa nós imeachta a leagtar síos le hAirteagal 267 CFAE lena bhforáiltear do chomhar idir na cúirteanna náisiúnta agus an Chúirt Bhreithiúnais, gur faoin gCúirt Bhreithiúnais atá sé freagra a thabhairt don chúirt náisiúnta a bheidh úsáideach di agus lena gcuirfear ar a cumas cinneadh a dhéanamh sa chás atá os a comhair. Chuige sin, d’fhéadfadh sé go mbeadh ar an gCúirt na ceisteanna a tarchuireadh chuici a athfhoirmliú. Ina theannta sin, d’fhéadfadh sé go measfadh an Chúirt gur gá rialacha dhlí an Aontais a chur san áireamh nár thagair an chúirt náisiúnta dóibh i bhfoclaíocht a ceisteanna agus a bhféadfadh a gcur san áireamh an léiriú ar rialacha áirithe den dlí a luaitear i bhfoclaíocht na gceisteanna sin a dhéanamh iomarcach (féach, chuige sin, breithiúnais an 20 Márta 1986, Tissier, 35/85, EU:C:1986:143, mír 9, agus an 1 Lúnasa 2025, Alace agus Canpelli, C‑758/24 agus C‑759/24, EU:C:2025:591, mír 44).
30 Sa chás seo, measann an chúirt a rinne an tarchur, agus an ceart aici, go bhféadfar scrúdú a dhéanamh ar na téarmaí conarthacha atá i gceist lena bhforáiltear do phionóis as íocaíocht dhéanach de réir Airteagal 3(3) de Threoir 93/13, go sonrach pointe 1(e) den Iarscríbhinn a ghabhann leis an Treoir sin, chun a chinneadh an é is cuspóir nó is éifeacht dóibh a cheangal ar thomhaltóir a mhainníonn a oibleagáidí a chomhlíonadh cúiteamh de mhéid díréireach a íoc, agus an féidir an méid sin a laghdú. Is leor na forálacha sin, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 1(1), Airteagal 2(b) agus (c), Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) den Treoir sin, nár thagair an chúirt sin dóibh i bhfoclaíocht a céad cheiste go dtí a ceathrú ceist, chun freagra úsáideach a thabhairt don chúirt a rinne an tarchur, gan aon ghá a bheith ann léiriú a dhéanamh ar Airteagal 56 CFAE.
31 Sna himthosca sin, ní mór a mheas go n‑iarrann an chúirt a rinne an tarchur, leis an gcéad cheist go dtí an ceathrú ceist, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 3(3) de Threoir 93/13 agus pointe 1(e) den Iarscríbhinn a ghabhann léi, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 1(1), Airteagal 2(b) agus (c), Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) den Treoir sin, le léiriú sa chaoi go dtagann téarma i gconradh chun seirbhísí cumarsáide leictreonaí a sholáthar arna thabhairt i gcrích idir trádálaí agus tomhaltóir lena bhforchuirtear pionóis ar an tomhaltóir as méid áirithe a íoc go déanach faoi raon feidhme na Treorach sin, fiú mura bhforáiltear leis an reachtaíocht náisiúnta is infheidhme maidir leis an earnáil gníomhaíochta sin, murab ionann agus an reachtaíocht lena rialaítear earnálacha eile den ghníomhaíocht eacnamaíoch, d’aon teorannú ar mhéid na bpionós sin. I gcás freagra dearfach, fiafraíonn an chúirt sin, ar an gcéad dul síos, cad iad na critéir nach mór a chur san áireamh chun a mheas an bhfuil méid na bpionós a fhorchuirtear go conarthach ar an tomhaltóir díréireach agus, ar an dara dul síos, an gceadaítear leis an Treoir sin don chúirt náisiúnta méid den sórt sin a laghdú.
32 Sa chéad áit, mar a chuir an Chúirt in iúl cheana féin, is treoir ghinearálta maidir le cosaint tomhaltóirí í Treoir 93/13. I gcomhréir le hAirteagal 1(1) den Treoir sin, arna léamh i bhfianaise an ochtú haithris den Treoir sin, tá sé beartaithe go mbeidh feidhm ag an Treoir sin maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích idir trádálaí agus tomhaltóir, mar a shainmhínítear, faoi seach, in Airteagal 2(b) agus (c) den Treoir sin, gan beann ar an earnáil lena mbaineann den ghníomhaíocht eacnamaíoch (féach, chuige sin, breithiúnas an 20 Márta 2025, Arce, C‑365/23, EU:C:2025:192, mír 44 agus an cásdlí dá dtagraítear).
33 Dá bhrí sin, tá feidhm ag Treoir 93/13 maidir le conarthaí le haghaidh seirbhísí cumarsáide leictreonaí amhail iad siúd atá i gceist sna príomhimeachtaí, arna dtabhairt i gcrích idir trádálaí agus tomhaltóir, gan reachtaíocht náisiúnta a bheith ann a bhaineann go sonrach leis an earnáil gníomhaíochta sin nach bhforáiltear léi d’aon uasteorainn ar phionóis ar íocaíocht dhéanach a d’fhéadfaí a fhorchur ar an tomhaltóir agus nach bhfuil aon tionchar aige ina leith sin. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh téarmaí i gconarthaí den sórt sin a bheith faoi réir measúnú maidir lena gcineál éagórach, faoi, inter alia, Airteagal 3 den Treoir sin agus pointe 1(e) den Iarscríbhinn a ghabhann léi.
34 Deimhnítear an chonclúid sin, thairis sin, le hAirteagal 20(1) de Threoir 2002/22, arna léamh i bhfianaise aithris 30 di, agus le haithris 258 de Threoir 2018/1972, ónar léir go sainráite go bhfuil feidhm ag forálacha Threoir 93/13 maidir le hidirbhearta a bhaineann le líonraí agus seirbhísí cumarsáide leictreonaí arna ndéanamh ag tomhaltóirí.
35 Faoi Airteagal 3(1) de Threoir 93/13, measfar téarma i gconradh arna thabhairt i gcrích idir tomhaltóir agus trádálaí a bheith éagórach mura ndearnadh é a chaibidliú ar leithligh agus, contrártha leis an gceanglas maidir le meon macánta, má chruthaíonn sé éagothroime shuntasach maidir le cearta agus oibleagáidí na bpáirtithe a eascraíonn as an gconradh sin, chun aimhleasa an tomhaltóra.
36 Mar a luaitear in Airteagal 3(3) den Treoir seo, tá liosta táscach agus neamh-uileghabhálach de théarmaí conarthacha a d’fhéadfaí a mheas mar bheith éagórach san Iarscríbhinn a ghabhann léi, lena n‑áirítear, i bpointe 1(e) den Iarscríbhinn sin, na téarmaí sin arb é is cuspóir nó is éifeacht dóibh ceangal a chur ar thomhaltóir a mhainníonn a oibleagáidí a chomhlíonadh cúiteamh de mhéid atá díréireach ard a íoc.
37 I ndáil leis sin, chuir an Chúirt in iúl nach mór méid an chúitimh sin a bheith comhréireach le cineál mhainneachtain an tomhaltóra a oibleagáidí a chomhlíonadh (féach, chuige sin, breithiúnas an 24 Deireadh Fómhair 2019, Topaz, C‑211/17, EU:C:2019:906, míreanna 58 agus 59).
38 Ina theannta sin, chun a mheas an bhfuil an ráta úis ar riaráistí a shocraítear le téarma lena mbunaítear pionóis ar íocaíochtaí déanacha iomchuí chun a áirithiú go mbainfear amach na cuspóirí a shaothraíonn sí gan dul thar a bhfuil riachtanach chun na críche sin, ní mór don chúirt a bhfuil dlínse aici forálacha an dlí náisiúnta is infheidhme a chur san áireamh, inter alia, in éagmais comhaontú idir na páirtithe agus, go háirithe, an ráta úis ar riaráistí dá bhforáiltear go conarthach a chur i gcomparáid leis an ráta úis reachtúil (féach, chuige sin, breithiúnas an 14 Márta 2013, Aziz, C‑415/11, EU:C:2013:164, mír 74).
39 I ndáil leis sin, ba cheart a lua freisin go bhféadfaidh na Ballstáit, ar bhonn Airteagal 8 de Threoir 93/13, lena gceadaítear dóibh forálacha níos déine atá ag luí leis an gConradh a ghlacadh nó a choinneáil, sa réimse a chumhdaítear leis an Treoir sin, chun leibhéal níos airde cosanta a áirithiú don tomhaltóir, liosta náisiúnta téarmaí a tharraingt suas nach mór a mheas mar théarmaí éagóracha (féach, chuige sin, breithiúnas an 21 Meán Fómhair 2023, mBank (Clár na dTéarmaí Éagóracha de chuid na Polainne), C‑139/22, EU:C:2023:692, míreanna 39, 40 agus 42 agus an cásdlí dá dtagraítear).
40 I gcás ina leathnaíonn na Ballstáit, dá bhrí sin, an chosaint dá bhforáiltear in Airteagal 3(1) agus (3) de Threoir 93/13 agus san Iarscríbhinn a ghabhann léi trína dhearbhú go bhfuil na téarmaí caighdeánacha a liostaítear i bpointe 1 den Iarscríbhinn sin éagórach ar bhealach ginearálta, ní gá scrúdú breise a dhéanamh ar an téarma conarthach atá i gceist i gcomhréir leis na critéir a leagtar amach in Airteagal 3(1) de Threoir 93/13, ar choinníoll go bhfuil téarma den sórt sin coibhéiseach go bunúsach, ag féachaint, go háirithe, do na héifeachtaí a bhíonn acu leis an téarma dá dtagraítear sa liosta náisiúnta (féach, chuige sin, breithiúnas an 21 Meán Fómhair 2023, mBank (Clár na dTéarmaí Éagóracha de chuid na Polainne), C‑139/22, EU:C:2023:692, míreanna 42 agus 44, agus an cásdlí dá dtagraítear).
41 Is léir ón ordú tarchuir go bhfuil sé beartaithe le hAirteagal 4(4) de Dhlí Uimh. 193/2000 agus leis an Iarscríbhinn a ghabhann leis liosta náisiúnta téarmaí nach mór a mheas mar théarmaí éagóracha a bhunú (féach, chuige sin, breithiúnas an 26 Feabhra 2015, Matei, C‑143/13, EU:C:2015:127, mír 61). Áirítear leis na téarmaí caighdeánacha a liostaítear san Iarscríbhinn sin, i bpointe 1(i), an téarma caighdeánach lena gceanglaítear ar thomhaltóir a mhainníonn a oibleagáidí conarthacha a chomhlíonadh cúiteamh a íoc de mhéid atá díréireach leis an dochar a bhain don trádálaí.
42 Dá bhrí sin, i gcomhréir leis an gcásdlí a luaitear i mír 40 den bhreithiúnas seo, ní gá scrúdú breise a dhéanamh ar théarmaí conarthacha lena bhforchuirtear ús ar riaráistí as íocaíocht dhéanach ar thomhaltóir a mhainníonn a oibleagáidí atá i gceist sna príomhimeachtaí a chomhlíonadh i gcomhréir leis na critéir a leagtar amach in Airteagal 3(1) de Threoir 93/13, ar choinníoll, agus imthosca ábhartha uile an cháis ar leith á gcur san áireamh, go bhfuil na téarmaí sin coibhéiseach go bunúsach, ag féachaint, go háirithe, do na héifeachtaí a bhíonn acu, leis na téarmaí a leagtar amach i mír 1(i) den Iarscríbhinn a ghabhann le Dlí Uimh. 193/2000. I ndáil leis sin, ní mór don trádálaí lena mbaineann a bheith in ann agóid a dhéanamh i gcoinne na coibhéise sin os comhair na cúirte inniúla, in imeachtaí sáraíochta, i gcomhréir leis na nósanna imeachta a leagtar síos ina leith sin leis na rialacha nós imeachta náisiúnta (féach, chuige sin, breithiúnas an 18 Eanáir 2024, Getin Noble Bank agus páirtithe eile (Athbhreithniú ex officio ar nádúr éagórach téarmaí), C‑531/22, EU:C:2024:58, mír 72 agus an cásdlí dá dtagraítear).
43 Sa dara háit, maidir leis an gceist an bhféadfaidh cúirt Ballstáit, i gcás ina gcinneann sí go bhfuil téarma conarthach lena bhforchuirtear pionóis as íocaíocht dhéanach de chineál éagórach, gan uasteorainn a chur lena mhéid, an méid sin a laghdú ar bhonn Threoir 93/13, leanann sé ó Airteagal 6(1) den Treoir sin nach bhfuil téarmaí éagóracha a úsáidtear i gconradh arna thabhairt i gcrích le tomhaltóir ag trádálaí ina gceangal ar an tomhaltóir sin, faoi na coinníollacha a leagtar síos le dlí an Bhallstáit lena mbaineann. Luaitear sa dara cuid den fhoráil sin go leanfaidh conradh den sórt sin de bheith ina cheangal ‘de réir na dtéarmaí céanna’ más féidir leis leanúint de bheith ann ‘gan na téarmaí éagóracha’.
44 Bhain an Chúirt de thátal as fhoclaíocht Airteagal 6(1) den Treoir sin go gceanglaítear ar chúirteanna náisiúnta cur i bhfeidhm téarma conarthaigh éagóraigh a eisiamh ionas nach mbeidh éifeachtaí ceangailteacha aige ar an tomhaltóir, mura rud é go gcuireann an tomhaltóir ina choinne, gan é a bheith de chumhacht aige ábhar an téarma sin a athbhreithniú. Ní mór don chonradh leanúint de bheith ann, i bprionsabal, gan aon leasú seachas an leasú a eascraíonn as deireadh a chur leis an téarma éagórach, a mhéid is féidir leanúint de bheith ann go dlíthiúil, i gcomhréir le rialacha an dlí náisiúnta (féach, chuige sin, ordú an 3 Meán Fómhair 2024, Investcapital C‑658/23, EU:C:2024:716, míreanna 48, 52 agus 56).
45 Tacaítear leis an léiriú sin le cuspóir agus scéim ghinearálta Threoir 93/13. I bhfianaise a thábhachtaí atá leas an phobail atá mar bhonn leis an gcosaint a thugtar do thomhaltóirí, atá i ríocht níos laige i leith an trádálaí, maidir lena gcumhacht mhargála agus lena leibhéal eolais araon, cuirtear de cheangal ar na Ballstáit le hAirteagal 7(1) den Treoir sin foráil a dheanamh do mhodhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha a chruthú ‘chun cosc a chur ar úsáid leanúnach a bhaint as téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra’ (féach, chuige sin, ordú an 3 Meán Fómhair 2024, Investcapital, C‑658/23, EU:C:2024:716, mír 50 agus an cásdlí dá dtagraítear).
46 Dá mbeadh sé de rogha ag an gcúirt náisiúnta athbhreithniú a dhéanamh ar inneachar téarmaí éagóracha sna conarthaí sin, d’fhéadfadh cumhacht den sórt sin an bonn a bhaint de bhaint amach an chuspóra fhadtéarmaigh dá dtagraítear in Airteagal 7, ós rud é go lagódh sé an éifeacht dhíspreagthach ar thrádálaithe mura gcuirfí téarmaí éagóracha den sórt sin i bhfeidhm go díreach maidir leis an tomhaltóir (féach, chuige sin, breithiúnas an 30 Bealtaine 2013, Asbeek Brusse agus de Man Garabito, C‑488/11, EU:C:2013:341, mír 58 agus an cásdlí dá dtagraítear).
47 Dá bhrí sin, ní mór Airteagal 6(1) de Threoir 93/13, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 7(1) den Treoir sin, a léiriú sa chaoi nach gceadaítear leis don chúirt náisiúnta, nuair a shuíonn sí go bhfuil cineál éagórach ag téarma lena bhforchuirtear pionóis as íocaíocht dhéanach atá i gconradh arna thabhairt i gcrích idir trádálaí agus tomhaltóir, fiú má údaraítear di é sin a dhéanamh leis an dlí náisiúnta, a bheith sásta laghdú amháin a dhéanamh ar mhéid an phionóis a fhorchuirtear ar an tomhaltóir leis an téarma sin, ach go gceanglaítear uirthi gan an téarma sin a chur i bhfeidhm ar chor ar bith maidir leis an tomhaltóir (féach, chuige sin, breithiúnas an 30 Bealtaine 2013, Asbeek Brusse agus de Man Garabito, C‑488/11, EU:C:2013:341, mír 60 agus an cásdlí dá dtagraítear, agus ordú an 3 Meán Fómhair 2024, Investcapital, C‑658/23, EU:C:2024:716, mír 58).
48 I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an gcéad cheist go dtí an ceathrú ceist a tharchuirtear nach mór Airteagal 3(3) de Threoir 93/13 agus pointe 1(e) den Iarscríbhinn a ghabhann léi, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 1(1), Airteagal 2(b) agus (c), Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) den Treoir sin, a léiriú sa chaoi:
– go dtagann téarma i gconradh chun seirbhísí cumarsáide leictreonaí a sholáthar arna thabhairt i gcrích idir trádálaí agus tomhaltóir lena bhforchuirtear pionóis an tomhaltóir as méid áirithe a íoc go déanach faoi raon feidhme na Treorach sin agus go bhféadfar a dhearbhú go bhfuil sé éagórach, fiú mura bhforáiltear leis an reachtaíocht náisiúnta is infheidhme maidir leis an earnáil gníomhaíochta sin, murab ionann agus an reachtaíocht lena rialaítear earnálacha eile den ghníomhaíocht eacnamaíoch, d’aon teorannú ar mhéid na bpionós sin;
– i gcás ina n‑aicmítear téarma conarthach go sainráite sa dlí náisiúnta mar théarma éagórach arb é is cuspóir nó is éifeacht dó a cheangal ar thomhaltóir a mhainníonn a oibleagáidí a chomhlíonadh cúiteamh de mhéid atá díréireach ard a íoc, féadfar téarmaí atá coibhéiseach go bunúsach, ag féachaint, go háirithe, dá n‑éifeachtaí, leis na téarmaí dá dtagraítear sa dlí náisiúnta, nach mór a chinneadh le linn malartú argóintí idir an trádálaí agus an tomhaltóir, i gcomhréir leis na nósanna imeachta a leagtar síos chun na críche sin le rialacha nós imeachta náisiúnta, a dhearbhú a bheith éagórach gan tuilleadh scrúdaithe a dhéanamh i gcomhréir leis na critéir a leagtar amach in Airteagal 3(1) de Threoir 93/13;
– ní mór don chúirt náisiúnta clásail den sórt sin a fhágáil gan feidhm gan bheith in ann méid na bpionós ar íocaíochtaí déanacha dá bhforáiltear leo a laghdú.
An cúigiú ceist
49 Lena cúigiú ceist, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 4(2) de Threoir 93/13 le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar mheasúnú ar chineál éagórach téarma chonarthaigh lena gceanglaítear ar an tomhaltóir, i gcás foirceannadh luath conartha chun seirbhísí a sholáthar lena bhforáiltear d’íostréimhse ghealltanais ar chúis atá inchurtha ina leith, cúiteamh a íoc leis an trádálaí lena mbaineann de mhéid a chomhfhreagraíonn do na tráthchodanna míosúla iarmharacha, cé gur aicmigh an Chúirt an cúiteamh sin, chun críocha chur i bhfeidhm na Treorach maidir le CBL, mar ‘íocaíocht as soláthar seirbhísí ar comaoin’ de réir bhrí Airteagal 2(1)(c) den Treoir sin.
50 Faoi Airteagal 4(2) de Threoir 93/13, arna léamh i gcomhar le haithris 19 sa bhrollach a ghabhann léi, ní bhaineann an measúnú ar chineál éagórach na dtéarmaí conarthacha, inter alia, leis an sainmhíniú ar phríomhábhar an chonartha, ar choinníoll go bhfuil na téarmaí sin i bhfriotal soiléir sothuigthe.
51 Dá bhrí sin, foráiltear leis an bhforáil sin d’eisceacht ón athbhreithniú substainteach ar théarmaí éagóracha dá bhforáiltear sa chóras cosanta tomhaltóirí a chuirtear chun feidhme leis an Treoir sin agus, dá réir sin, ní mór léiriú docht a dhéanamh uirthi (féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Eanáir 2023, D.V. (Táillí dlíodóirí – Prionsabal an ráta in aghaidh na huaire), C‑395/21, EU:C:2023:14, mír 30).
52 Chinn an Chúirt cheana féin nach mór téarmaí conarthacha a thagann faoin gcoincheap ‘príomhábhar an chonartha’, de réir bhrí Airteagal 4(2) de Threoir 93/13, a thuiscint mar théarmaí lena leagtar síos oibleagáidí fíor-riachtanacha an chonartha agus atá, dá réir sin, ina shaintréith de. Ar an taobh eile, ní féidir téarmaí atá coimhdeach leo siúd lena sainítear bunbhrí an chaidrimh chonarthaigh teacht faoin gcoincheap ‘príomhábhar an chonartha’ (breithiúnas an 12 Eanáir 2023, D.V. (Táillí dlíodóirí – Prionsabal an ráta in aghaidh na huaire), C‑395/21, EU:C:2023:14, mír 31 agus an cásdlí dá dtagraítear).
53 Sa chás seo, is léir ón gcomhad atá os comhair na Cúirte nach leagtar síos leis an téarma conarthach atá i gceist i gCás C‑909/24 oibleagáidí bunriachtanacha an chonartha, eadhon seirbhísí cumarsáide leictreonaí a sholáthar agus an praghas nach mór don tomhaltóir a íoc mar mhalairt ar na seirbhísí sin, ach go bhfuil sé beartaithe leis pionós a ghearradh ar iompar an tomhaltóra i gcás fhoirceannadh an chonartha ar chúis atá inchurtha ina leith roimh dheireadh na híostréimhse gealltanais a leagtar síos. Sna himthosca sin, faoi réir na bhfíoruithe atá le déanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur, ní thagann an tearma sin faoi chatagóir na dtearmaí sin a bhaineann leis an gcoincheap ‘príomhábhar an chonartha’, ós rud é go bhféachann sé le pionós a ghearradh as sárú ar oibleagáid chonarthach, agus ní lena ábhar a chinneadh (féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Meán Fómhair 2022, Vicente (Caingean chun táillí dlíodóra a íoc), C‑335/21, EU:C:2022:720, míreanna 78 agus 79).
54 Dá bhrí sin, féadfar measúnú a dhéanamh ar chineál éagórach an téarma sin de réir Threoir 93/13. Ní bhaineann sé le hábhar, i ndáil leis sin, gur aicmigh an Chúirt Bhreithiúnais, i mbreithiúnas an 22 Samhain 2018, MEO – Serviços de Comunicações e Multimédia (C‑295/17, EU:C:2018:942, mír 57), chun críocha na Treorach maidir le CBL, an méid réamhchinntithe a bhí ar an tomhaltóir a íoc le hoibreoir eacnamaíoch, i gcás foirceannadh luath an chonartha chun seirbhísí a sholáthar lena bhforáiltear d’íostréimhse ghealltanais ar chúis atá inchurtha i leith an tomhaltóra sin, mar ‘íocaíocht as soláthar seirbhísí ar comaoin’ de réir bhrí Airteagal 2(1)(c) den Treoir dheireanach sin.
55 Tacaítear le conclúid den sórt sin leis na cuspóirí arna saothrú le Treoir 93/13 agus leis an Treoir maidir le CBL. Is é cuspóir Threoir 93/13 leas an phobail a ráthú, arb ionann é agus tomhaltóirí a chosaint ar théarmaí éagóracha a áirítear i gconarthaí a thugann siad i gcrích le trádálaithe (féach, chuige sin, breithiúnas an 7 Lúnasa 2018, Banco Santander agus Escobedo Cortés, C‑96/16 agus C‑94/17, EU:C:2018:643, mír 75), cé go bhféachtar leis an Treoir maidir le CBL córas CBL a bhunú nach ndéanann dálaí iomaíochta a shaobhadh ná nach gcuireann bac ar shaorghluaiseacht earraí agus seirbhísí (breithiúnas an 1 Lúnasa 2025, Galerie Karsten Greve, C‑433/24, EU:C:2025:600, mír 35 agus an cásdlí dá dtagraítear).
56 Ós rud é, i gcomhréir le cuspóir Threoir 93/13 dá dtagraítear sa mhír roimhe seo, go n‑aicmítear go sainráite, i bhforálacha dhlí na Rómáine dá dtagraítear i mír 41 den bhreithiúnas seo, mar éagórach aon téarma lena gcuirtear d’oibleagáid ar an tomhaltóir a mhainníonn a oibleagáidí conarthacha a chomhlíonadh cúiteamh a íoc de mhéid atá díréireach leis an dochar a bhain don trádálaí, bhainfí a n‑éifeachtacht de na forálacha sin den chuid is mó dá mbainfí an deis de na cúirteanna inniúla, ar bhonn Airteagal 4(2) de Threoir 93/13, measúnú a dhéanamh ar chineál éagórach téarma chonarthaigh amhail an téarma atá i gceist i gCás C‑909/24 (féach, chuige sin, breithiúnas an 26 Feabhra 2015, Matei, C‑143/13, EU:C:2015:127, míreanna 60 agus 61).
57 I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an gcúigiú ceist go bhfuil Airteagal 4(2) de Threoir 93/13 le léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leis ar mheasúnú ar chineál éagórach téarma chonarthaigh lena gceanglaítear ar an tomhaltóir, i gcás foirceannadh luath conartha chun seirbhísí a sholáthar lena bhforáiltear d’íostréimhse ghealltanais ar chúis atá inchurtha ina leith, cúiteamh a íoc leis an trádálaí lena mbaineann de mhéid a chomhfhreagraíonn do na tráthchodanna míosúla iarmharacha, cé gur aicmigh an Chúirt an cúiteamh sin, chun críocha chur i bhfeidhm na Treorach maidir le CBL, mar ‘íocaíocht as soláthar seirbhísí ar comaoin’ de réir bhrí Airteagal 2(1)(c) den Treoir dheireanach sin.
An séú agus an seachtú ceist
58 Mar a meabhraíodh i mír 29 den bhreithiúnas seo, i gcomhthéacs an nós imeachta a leagtar síos in Airteagal 267 CFAE lena bhforáiltear do chomhar idir cúirteanna na mBallstát agus an Chúirt Bhreithiúnais, d’fhéadfadh sé go gcinnfeadh an Chúirt gur gá rialacha dhlí an Aontais nár thagair an chúirt náisiúnta dóibh i bhfoclaíocht a ceiste a chur san áireamh agus go bhféadfadh a gcur san áireamh a fhágáil nach mbeadh gá le léiriú ar rialacha ar an dlí dá dtagraítear i bhfoclaíocht na ceiste sin.
59 Is amhlaidh atá sa chás seo, ós rud é, agus foráil phointe 1(e) den Iarscríbhinn a ghabhann le Treoir 93/13 á cur san áireamh, nach luaitear i bhfoclaíocht an séú ceist, chun freagra úsáideach a thabhairt don chúirt a rinne an tarchur lena gcuirfear ar a cumas an díospóid atá os a comhair a réiteach, go bhfuil léiriú Airteagail 101, 105 agus 107 agus phointe 3(iv) de Chuid A d’Iarscríbhinn VIII a ghabhann le Treoir 2018/1972, agus pointe 2.4 d’Iarscríbhinn IX a ghabhann léi, a luaitear i bhfoclaíocht na ceiste sin, iomarcach.
60 Sna himthosca sin, ní mór a thuiscint, leis an séú agus an seachtú ceist, a fhéadfar a scrúdú le chéile, go n‑iarrann an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an gá Airteagal 3(1) agus (3) de Threoir 93/13, arna léamh i gcomhar le pointe 1(e) den Iarscríbhinn a ghabhann leis an Treoir sin, a léiriú sa chaoi go gceadaítear téarma conarthach a áirítear i gconradh le haghaidh seirbhísí cumarsáide leictreonaí a tugadh i gcrích ar feadh íostréimhse 24 mhí a aicmiú mar théarma éagórach, ar dá réir, i gcás an conradh sin a fhoirceannadh go luath, ar chúis atá inchurtha i leith an tomhaltóra, go gceanglaítear ar an tomhaltóir méid atá dlite don tréimhse atá fágtha a íoc leis an trádálaí, mar chúiteamh, ar méid é a ríomhtar trí mhéid na lascainí a deonaíodh don tomhaltóir maidir leis na seirbhísí agus na hearraí arna soláthar a chur san áireamh.
61 Mar a luaitear i míreanna 37 go 41 den bhreithiúnas seo, cé go leanann sé ó léamh comhcheangailte ar Airteagal 3(3) de Threoir 93/13 agus ar phointe 1(e) den Iarscríbhinn a ghabhann léi go n‑áirítear an téarma conarthach lena gceanglaítear ar thomhaltóir a mhainníonn a oibleagáidí a chomhlíonadh cúiteamh de mhéid atá díréireach ard a íoc leis an trádálaí i liosta táscach agus neamh-uileghabhálach téarmaí a d’fhéadfaí a dhearbhú a bheith éagórach, ceanglaítear le hAirteagal 4(4) de Dhlí Uimh. 193/2000 agus le mír 1(i) den Iarscríbhinn a ghabhann leis, chun cosaint níos airde a thabhairt do thomhaltóirí, téarma den sórt sin a aicmiú mar théarma éagórach, gan aon scrúdú breise a dhéanamh, a dhéantar i gcomhréir leis na critéir a leagtar amach in Airteagal 3(1) den Treoir sin.
62 Mar a aithníonn an chúirt a rinne an tarchur go sainráite, is i gcomhréir leis an riail sin nach mór measúnú a dhéanamh ar chineál éagórach an téarma chonarthaigh atá i gceist i gCás C‑909/24, sna himthosca dá dtagraítear i mír 42 den bhreithiúnas seo.
63 I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar an séú agus ar an seachtú ceist nach mór Airteagal 3(1) agus (3) de Threoir 93/13, arna léamh i gcomhar le pointe 1(e) den Iarscríbhinn a ghabhann léi, a léiriú sa chaoi go gceadaítear téarma conarthach a áirítear i gconradh le haghaidh seirbhísí cumarsáide leictreonaí a aicmiú mar théarma éagórach, ar conradh é a tugadh i gcrích ar feadh íostréimhse ghealltanais 24 mhí, lena bhforáiltear, i gcás ina ndéanann an tomhaltóir conradh a fhoirceannadh go luath, nó ar chúis atá inchurtha i leith an tomhaltóra, go gceanglaítear ar an tomhaltóir méid a fhéadfaidh oibreoir eacnamaíoch a fháil mar chúiteamh agus a chomhfhreagraíonn don mhéid a gheobhadh an t‑oibreoir sin le linn a bhfuil fágtha den tréimhse atá i gceist a íoc leis an trádálaí, ar méid é a ríomhtar trí mhéid na lascainí a deonaíodh don tomhaltóir maidir leis na seirbhísí agus na hearraí arna soláthar a chur san áireamh.
Costais
64 Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an tOchtú Dlísheomra) mar seo a leanas:
1. Maidir le hAirteagal 3(3) agus pointe 1(e) den Iarscríbhinn a ghabhann le Treoir 93/13/CEE an Chomhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóirí, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 1(1), Airteagal 2(b) agus (c), Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) den Treoir sin,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
– tagann téarma i gconradh chun seirbhísí cumarsáide leictreonaí a sholáthar arna thabhairt i gcrích idir trádálaí agus tomhaltóir lena bhforchuirtear pionóis ar an tomhaltóir as méid áirithe a íoc go déanach faoi raon feidhme na Treorach sin agus féadfar a dhearbhú go bhfuil sé éagórach, fiú mura bhforáiltear leis an reachtaíocht náisiúnta is infheidhme maidir leis an earnáil gníomhaíochta sin, murab ionann agus an reachtaíocht lena rialaítear earnálacha eile den ghníomhaíocht eacnamaíoch, d’aon teorannú ar mhéid na bpionós sin;
– i gcás ina n‑aicmítear téarma conarthach go sainráite sa dlí náisiúnta mar théarma éagórach arb é is cuspóir nó is éifeacht dó a cheangal ar thomhaltóir a mhainníonn a oibleagáidí a chomhlíonadh cúiteamh de mhéid atá díréireach ard a íoc, féadfar téarmaí atá coibhéiseach go bunúsach, ag féachaint, go háirithe, dá n‑éifeachtaí, leis na téarmaí dá dtagraítear sa dlí náisiúnta, nach mór a chinneadh le linn malartú argóintí idir an trádálaí agus an tomhaltóir, i gcomhréir leis na nósanna imeachta a leagtar síos chun na críche sin le rialacha nós imeachta náisiúnta, a dhearbhú a bheith éagórach gan tuilleadh scrúdaithe a dhéanamh i gcomhréir leis na critéir a leagtar amach in Airteagal 3(1) de Threoir 93/13;
– ní mór don chúirt náisiúnta clásail den sórt sin a fhágáil gan feidhm gan bheith in ann méid na bpionós ar íocaíochtaí déanacha dá bhforáiltear leo a laghdú.
2. Maidir le hAirteagal 4(2) den Treoir 93/13
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní chuirtear cosc leis ar mheasúnú ar chineál éagórach téarma chonarthaigh lena gceanglaítear ar an tomhaltóir, i gcás foirceannadh luath conartha chun seirbhísí a sholáthar lena bhforáiltear d'íostréimhse ghealltanais, ar chúis atá inchurtha ina leith, cúiteamh a íoc leis an trádálaí lena mbaineann de mhéid a chomhfhreagraíonn do na tráthchodanna míosúla iarmharacha, cé gur aicmigh an Chúirt an cúiteamh sin, chun críocha chur i bhfeidhm Threoir 2006/112/CE ón gComhairle an 28 Samhain 2006 maidir leis an gcomhchóras cánach breisluacha, mar ‘íocaíocht as soláthar seirbhísí ar comaoin’ de réir bhrí Airteagal 2(1)(c) den Treoir dheireanach sin.
3. Maidir le hAirteagal 3(1) agus (3) den Treoir 93/13, arna léamh i gcomhar le pointe 1(e) den Iarscríbhinn a ghabhann leis,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ceadaítear leo téarma conarthach a áirítear i gconradh le haghaidh seirbhísí cumarsáide leictreonaí a aicmiú mar théarma éagórach, ar conradh é a tugadh i gcrích ar feadh íostréimhse ghealltanais 24 mhí, lena bhforáiltear, i gcás ina ndéanann an tomhaltóir conradh a fhoirceannadh go luath, nó ar chúis atá inchurtha i leith an tomhaltóra, go gceanglaítear ar an tomhaltóir méid a fhéadfaidh oibreoir eacnamaíoch a fháil mar chúiteamh agus a chomhfhreagraíonn don mhéid a gheobhadh an t‑oibreoir sin le linn a bhfuil fágtha den tréimhse atá i gceist a íoc leis an trádálaí, ar méid é a ríomhtar trí mhéid na lascainí a deonaíodh don tomhaltóir maidir leis na seirbhísí agus na hearraí arna soláthar a chur san áireamh.
Sínithe
* Teanga an cháis: an Rómáinis